Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic 0 1 9397757 8982310 2026-06-10T08:36:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397757 wikitext text/x-wiki {{prisupre|apa=AIM (apartigilo)}} {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''AIM''' (angla mallongigo de ''AOL Instant Messenger'', "Tujmesaĝilo de AOL") estas [[tujmesaĝilo]] por babili kun iu alia per la [[Interreto]]. Oni ne devas aliĝi al [[America Online|AOL]] por uzi la programon. AIM funkcias per [[Vindozo]], [[Makintoŝo]] kaj [[Linukso]]. Per AIM, oni ne povas sendi mesaĝon al iu kiu uzas [[MSN mesaĝilo]] aŭ [[Yahoo mesaĝilo]]. Oni ja povas sendi mesaĝon al iu kiu uzas [[ICQ]] kaj ricevi mesaĝon de ili se oni havas novan version de AIM kaj ICQ. AIM estas elŝutebla ĉe: http://www.aim.com/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050719080642/http://www.aim.com/ |date=2005-07-19 }} (en la angla). [[GNU|GNU-a]] versio de AIM ankaŭ estas elŝutebla, ĉe http://gaim.sourceforge.net/ (en la angla). == Vidu ankaŭ == * [[Gaim]] * [[Vikipedio:Tujmesaĝantaj vikipediistoj|Listo de tujmesaĝantaj vikipediistoj]] * [[Trillian]] {{Tujmesaĝilaj sistemoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Tujmesaĝiloj]] j04tfyddi23pwcgitis15zxv79ct4j2 0 693 9397419 9281443 2026-06-09T20:21:43Z ThomasPusch 1869 /* Sporto */ 9397419 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|bildo= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Chicago montage1.jpg | dosiero2 = Composition Chicago.jpg | dosiero3 = Chicago Collage 2023-09-27 22 08 27~2.jpg | dosiero4 = | dosiero5 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}<br> <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> |regiono-ISO=US-IL|tipo1=reliefo|situo de=Situo de Ĉikago en la subŝtato [[Ilinojso]] kaj [[Usono]]|Mapo en angulo=|situo sur mapo2=Usono Ĉikago|situo de2=Lokigita mapo de la [[Ĉikaga metropola areo]]|zomo=9}} '''Ĉikago'''<ref>[https://vortaro.net/#Ĉikago_kd artikolo ''Ĉikago'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la unua papera eldono de 1970, p. 159, kaj en la eldono de 2002, p. 211. Ĉirkaŭ la jaro 2000, nun ne plu, lokaj esperantistoj foje uzis alternativan esperantigon ''Ŝikago'', kiu estas malĝusta.</ref> ({{lang-en|Chicago}} [ŝi-kA-goŭ]) {{md}}"La venta urbo", "La dua urbo", "La urbo de larĝaj ŝultroj"{{md}} estas la plej granda urbo en la ŝtato [[Ilinojso]] kaj la tria plej granda urbo en [[Usono]]. Loĝantoj{{md}}2,9{{spaco}}milionoj, en la ĉikaga regiono (Ĉikagio){{md}}9,6{{spaco}}milionoj. Centro por teknologio kaj scienca esplorado, fabrikado kaj transporto. Centro ankaŭ por komerco en agrikulturaj akcioj. Ĝi estas etne tre diversa urbo: kvartaloj de baratanoj, ĉinoj, meksikanoj, portorikanoj, poloj kaj aliaj etnoj troviĝas en la urbo. Konataj manĝaĵoj: dika pico, pola (fum)kolbaso, rostkolbaso, kaj porkaĵo. Ĝi estas parto de la [[Megalopolo Grandaj Lagoj]]. == Nomo == La nomo venis el usonindiana frazo kiu signifas "odoro de sovaĝa cepo". == Historio == Ĉikago estis la loko de Fortikaĵo ''Dearborn'', kie indianoj masakris blankhaŭtulojn en la jaro [[1812]]. La urbo korporaciiĝis en [[1833]]. La urbo pro sia oportuna loko ĉe Rivero Ilinojso kaj suda pinto de lago Miĉigano rapide kreskiĝis kiel centro por translanda transporto. En 1871, granda fajro, kiun laŭlegende flamigis bovo, detruis la centron de la urbo. Ĝi estis rekonstruita kaj en [[1893]] la urbo triumfe okazigis la [[internacia ekspozicio|mond-foiron]] "[[Kolumbia Ekspozicio]]". [[Dosiero:Chicago postal001.jpg|eta|maldekstra|Vido de poŝtkarto je la komenco de 20-a jarcento]] Je [[1900]], Ĉikago estis la 6‑a plej granda urbo en la mondo. Faman "Planon de Ĉikago" verkis arkitekto Daniel Burnham en 1909. Kvankam la plano ne tute estis realigita, oni uzis principojn tie por inspiro, inkluzive de la diro: "Faru neniujn planojn malgrandajn. Ili ne havas magion por kirli la sangon de homoj." Dua mond-foiro okazis en [[1933]], nomata "Jarcento de Progreso", kiam Ĉikago estis 3‑a la plej granda urbo en la mondo. Dum la alkohol-malpermeso en Usono, Ĉikago gajnis fifamon pro mafia agado kaj polica kontraŭagado. En la 1940‑aj, la [[Projekto Manhattan|Projekton Manhattan]] oni starigis en [[Universitato de Ĉikago]], por esplori la eblecon de krei [[atombombo|atoman bombon]]. Pli da nobelpremiitoj rilatas al tiu universitato ol iu ajn institucio. Dum la longa urbestreco de ''Richard J. Daley'', Ĉikago fariĝis forta politika motoro por la [[Demokrata Partio]] tutlande. En 1968, la urbo gastigis la partian kongreson, dum kiu junuloj proteste tumultis kaj polico reagis perforte, kaj allogis fortajn kritikojn. Kiel multaj usonaj urbegoj, la urbo en malfrua 20‑a jarcento suferis pro problemoj ligataj al urba kadukiĝo, kaj la eliro de multaj loĝantoj al la pli verdaj antaŭurboj. La centro de la urbo ĉiam restis vigla ekonomia centro, speciale por agrikultura komerco. La [[Willis-Turo]], konstruita en 1973, estis dum pli ol 25 jaroj la plej alta konstruaĵo en la mondo. En la 1990‑aj jaroj, la teamo ''Chicago Bulls'' kun [[Michael Jordan]] gajnis mondskalan famon en [[korbopilko]]. Samtempe la urbo spertis grandan kreskon kaj renovigon sub la estreco de ''Richard M. Daley''. == Urbopartoj == [[Dosiero:US-IL-Chicago-CA.png|eta|maldekstra|La divido al 77 suburbaj partoj]] La [[Metropolo Ĉikago]] (ankaŭ konata kiel ''Chicagoland'') estas la metropola areo asociita kun geografiaj, sociaj, kulturaj kaj ekonomiaj ligoj al la grandurbo Ĉikago. {| class="wikitable" |1. |Rogers Park |21. |Avondale |41. |Hyde Park |61. |New City |- |2. |West Ridge |22. |Logan Square |42. |Woodlawn |62. |West Elsdon |- |3. |Uptown |23. |Humboldt Park |43. |South Shore |63. |Gage Park |- |4. |Lincoln Square |24. |West Town |44. |Chatham |64. |Clearing |- |5. |North Center |25. |Austin |45. |Avalon Park |65. |West Lawn |- |6. |Lakeview |26. |West Garfield Park |46. |South Chicago |66. |Chicago Lawn |- |7. |Lincoln Park |27. |East Garfield Park |47. |Burnside |67. |West Englewood |- |8. |Near North Side |28. |Near West Side |48. |Calumet Heights |68. |Englewood |- |9. |Edison Park |29. |North Lawndale |49. |Roseland |69. |Greater Grand Crossing |- |10. |Norwood Park |30. |South Lawndale |50. |Pullman |70. |Ashburn |- |11. |Jefferson Park |31. |Lower West Side |51. |South Deering |71. |Auburn Gresham |- |12. |Forest Glen |32. |Chicago Loop |52. |East Side |72. |Beverly |- |13. |North Park |33. |Near South Side |53. |West Pullman |73. |Washington Heights |- |14. |Albany Park |34. |Armour Square |54. |Riverdale |74. |Mount Greenwood |- |15. |Portage Park |35. |Douglas |55. |Hegewisch |75. |Morgan Park |- |16. |Irving Park |36. |Oakland |56. |Garfield Ridge |76. |O'Hare |- |17. |Dunning |37. |Fuller Park |57. |Archer Heights |77. |Edgewater |- |18. |Montclare |38. |Grand Boulevard |58. |Brighton Park |- |19. |Belmont Cragin |39. |Kenwood |59. |McKinley Park |- |20. |Hermosa |40. |Washington Park |60. |Bridgeport |} == Arkitekturo == [[Dosiero:2010-02-19 3000x2000 chicago skyline.jpg|eta|maldekstra|Panoramo de Ĉikago, meze la [[Willis-Turo]]]] [[Dosiero:John Hancock.jpg|eta|maldekstra|250ra|maldekstra|La [[nubskrapulo]]j en Ĉikago, meze la [[Willis-Turo]]]] [[Dosiero:20070822 Polish Museum.JPG|eta|maldekstra|La konstruaĵo de la pola muzeo en Ĉikago.]] Por turistoj kaj aliaj, rondvojaĝo por vidi arkitekturon estas farenda. Ĉikaga Historio-Societo estas unu instanco kiu organizas tiajn rondvojaĝojn. La unua [[nubskrapulo]] en la mondo situis en Ĉikago, nome la 42-metra ''Home Insurance Building'', konstruita en 1885 ĉe Adams kaj LaSalle. La 11-etaĝa konstruaĵo ne plu staras, tamen ĝi estas unu el la notindaj konstruaĵoj en la riĉa arkitektura historio de Ĉikago. En 19‑a jarcento, la [[novklasika]] stilo floris en la postfajra rekonstruado. Multaj ekzemploj de la [[1925-stilo]] (france: ''Art déco'') troviĝas en la centro kaj laŭ la lago. Domoj kaj konstruaĵoj arkitektitaj de [[Frank Lloyd Wright]] troviĝas en Ĉikago kaj proksime, kiuj estas la pinto de la "preria" stilo. Stilo ofte ligata al Ĉikago estas la ŝtala nubskrapulo, kies patro estas nederlandano [[Ludwig Mies van der Rohe]] (vidu liaj loĝ-domoj en Ĉikago, la apuda foto). [[Dosiero:860-880 Lake Shore Drive.jpg|eta|maldekstra|200ra|La loĝdomoj 860-880 Lake Shore Drive en Ĉikago, laŭ projekto de nederlandano [[Ludwig Mies van der Rohe]]]] [[Sears Tower]], ''John Hancock Center'' kaj multaj aliaj konstruaĵoj en ĉi tiu stilo troviĝas en la centro. ([[Sears Tower]] aŭ [[Willis-Turo]] – (angle, ''Willis Tower'' aŭ ''233 S. Wacker Dr.'') Ŝtal-vitra oficejturo en Ĉikago. Plej alta konstruaĵo en Nord‑Ameriko, tria plej granda en la mondo post la [[Petronas-Turoj]] en [[Kuala-Lumpuro]], [[Malajzio]]. Altas 108 etaĝojn, 443 metrojn (ĝis tegmento), 520 metrojn (ĝis pinto de l' antenoj). Malfermis 1974, post 3-jara konstruado. Nomata pro la firmao kiu monhelpis ĝian konstruon kaj okupis ĝin ĝis la 1990‑aj, magazenaro [[Sears]], Roebuck & Co ('''Sears-Turo''')). Ekzemploj de postmoderna arkitekturo inkluzivas la ''Jay Pritzker Pavilion'' en ''Millennium Park'', ekstera aŭditorio kaj apuda serpenteca ponto, arkitektitaj de ''Frank Gehry''. ==Regado== === Registara strukturo === [[Dosiero:Chicago City Council Chamber (28808055124).jpg|eta|maldekstra|Salono de la urbodomo, kie la urbestro kaj la kvindek konsilianoj de Ĉikago kunsidas.]] La urba registaro de Ĉikago dividiĝas en [[Plenuma povo|plenuma]] kaj [[Leĝofara povo|leĝofara]] branĉoj. La [[urbestro]] de Ĉikago (''Mayor of Chicago'') estas la supera gvidanto de la [[plenuma povo]] (''Chief executive'')<ref name="Government">{{citaĵo el la reto |lingvo=en |titolo=City of Chicago :: Chicago Government |url=https://www.cityofchicago.org/city/en/chicagogovt.html}}.</ref>. Li aŭ ŝi estas elektita por kvarjara periodo kaj aplikas ĉiujn urbajn leĝojn. Li aŭ ŝi devas kontroli ĉiujn urbajn servojn kaj organizaĵojn kaj la diversajn fakajn administraciojn. La urbestro gvidas kaj kontrolas la diversajn estrojn, kiujn li aŭ ŝi nomumas por la urbaj servoj, kaj disponas pri rajto je [[vetoo]] kontraŭ la urba konsilio. Li aŭ ŝi estas la plej potenca persono en la urba registaro. Ĉiuj urbestroj de Ĉikago post 1931 estas membroj de la [[Demokrata Partio (Usono)|Demokrata Partio]]<ref name="Government" />. La Urba Konsilio de Ĉikago (''Chicago City Council'') konsistas el 50 konsilianoj (''alderman'' aŭ ''alderwoman''), kiuj reprezentas la 50 elektajn distriktojn (''wards'') de la urbo,<ref>{{citaĵo el la reto |lingvo=en |titolo=''Encyclopedia of Chicago'' Government, City of Chicago |url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/532.html |eldonejo=Chicago Historical Society |alirdato=2007-01-18}}</ref> kaj konsistigas la [[leĝofara povo|leĝofaran povon]] de la urba registaro<ref name="Government" />. Ĝi zorgas pri la funkciado de la urbaj servoj, voĉdone aprobas la urbajn leĝojn, kaj ĉiunovembre ankaŭ la jaran buĝeton<ref>{{cite video|people=Julia Ellis, Chicago City Clerk Legislative Counsel|date=20-a de novembro 2013|titolo=The Making of Chicago City Law – How It Works|url=https://www.youtube.com/watch?v=dGV5CtYdB94|accessdate=28-a de novembro 2013|minutes=|publisher=OpenGov Foundation / YouTube}}</ref>. La oficperiodo de konsiliano daŭras kvar jarojn<ref>{{citaĵo el la reto |titolo=65 ILCS 20/ Revised Cities and Villages Act of 1941. |url=http://www.ilga.gov/legislation/ilcs/ilcs4.asp?DocName=006500200Hprec%2E+Sec%2E+21-22&ActID=803&ChapterID=14&SeqStart=2900000&SeqEnd=3200000 |verko=Illinois General Assembly – Illinois Compiled Statutes |alirdato=8-a de aprilo 2015}}</ref>. La [[urbodomo]] de Ĉikago (''Chicago City Hall'') estas la oficiala sidejo de la urba registaro de Ĉikago (''City of Chicago Government''). Ĝi situas apud la konstruaĵoj ''Richard J. Daley Center'' kaj ''James R. Thompson Center''. La urbodomo enhavas la oficejojn de la urbestro, la urba registristo (''City Clerk''), la urba kasisto (''City Treasurer''), kaj iuj urbaj servoj. En 2020, la urba buĝeto totalis pli ol 11.6 miliardojn da dolaroj<ref name="Government" />, el kiuj la ĉefaj elspezoj rilatis al la polico, la estingistaro, la prizorgado kaj renovigo de vojoj, ŝoseoj, kaj pontoj, kaj al la pago de ŝuldoj. Laŭ la urba departemento pri homaj resursoj (''Chicago Department of Human Resources''), ĉirkaŭ 36 mil homoj estas dungitaj de la urba registaro kaj laboras en ĝiaj diversaj administracioj kaj servoj<ref>[https://www.illinoispolicy.org/report-more-than-one-third-of-chicago-city-workers-make-more-than-100k-annually/ https://www.illinoispolicy.org/report-more-than-one-third-of-chicago-city-workers-make-more-than-100k-annually/]</ref>. Kiel multaj aliaj usonaj urboj, Ĉikago estas en danĝero de bankroto de la pensia sistemo. La pensioj de eksoficanoj ne ĉiam estas pagitaj<ref>{{citaĵo el gazeto |lingvo=fr-FR |titolo=Le système de retraites américain menacerait de s'effondrer |gazeto=RFI |date=2017-05-19 |url=http://www.rfi.fr/ameriques/20170519-le-systeme-retraites-americain-menacerait-s-effondrer |alirdato=2017-07-16}}</ref>. == Vidindaĵoj == * [[Muzeo de Elsendaj Komunikadoj]] * [[Muzeo de Scienco kaj Industrio (Ĉikago)|Muzeo de Scienco kaj Industrio]] * [[Muzeo Field]] * [[Muzeo de Nuntempa Arto Ĉikago]] * [[Arta Instituto de Ĉikago]] * [[Willis-Turo]] == Servoj == * [[Ĉikaga Ŝtata Universitato]] * [[Universitato de Ilinojso ĉe Ĉikago]] * [[Esperanto-Societo de Ĉikago]] == Ekonomio == * [[Abbott Laboratories]] * [[AbbVie]] == Poloj en Ĉikago == 3.11.1941: En la urboj estis malfermita por vizitantoj memorĉambro al [[Ignacy Jan Paderewski]] ĉe pola muzeo en Ameriko, kaj oni inaŭguris katedron de [[pola lingvo]] kaj historio de pola kulturo en universitato Loyola. == Urbanoj == En Ĉikago naskiĝis: * [[Jeni LeGon]] En Ĉikago mortis: * [[hungara]] [[advokato]] [[Béla Halasi]] * hungara-usona [[kuracisto]] [[György Korbuly]] * hungara-usona [[neŭrologo]] [[László Medura]] * hungara [[grafikisto]] [[Albert Kner]] * hungardevena [[pianisto]] [[Margit Varró]]. == Amaskomunikiloj == La ''[[Chicago Tribune]]'' estas grava ĉiutaga ĵurnalo kun sidejo en Ĉikago, posedata de la entrepreno Tribune Publishing. Fondita en 1847, kaj iam markita per mem-stilo kiel "World's Greatest Newspaper" (plej granda ĵurnalo el la mondo, laŭ kiu nomiĝas kaj la radio WGN kaj la televido WGN), ĝi daŭre estas la plej legata ĉiutaga ĵurnalo de la Ĉikaga metropola areo kaj en la regiono de la Grandaj Lagoj kaj estas nune la oka plej granda ĵurnalo de Usono laŭ cirkulado (kaj iĝis la dua plej granda sub la posedo de ''Tribune'' post la entrepreno de ''Chicago Tribune'' aĉetis la ''Los Angeles Times''). == Sporto == [[Dosiero:20071007 Felix Limo.jpg|eta|dekstre|130ra|''Felix Limo'', venkinto de la maratono de 2005.]] La '''Ĉikaga maratono''' aŭ en angla ''Chicago Marathon'', estas grava [[maratono]] okazanta ĉiujare en Ĉikago. Kun la [[Berlina maratono|Berlina]], [[Bostona maratono|Bostona]], [[Londona maratono|Londona]], [[Novjorka maratono|Novjorka]] kaj Tokia maratonoj, ĝi estas unu el la ses [[Ĉefaj Mondaj Maratonoj]]<ref>{{cite web |url=http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |accessdate=22a de Aprilo, 2009 |title=World Marathon Majors |publisher=World Marathon Majors |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090220045724/http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |archivedate=20a de Februaro, 2009 |df= |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-06-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090220045724/http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |arkivdato=2009-02-20 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090220045724/http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |date=2009-02-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-06-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090220045724/http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |arkivdato=2009-02-20 }}</ref>. Ĝi estas ankaŭ vetkuro de la ora serio de ''IAAF Gold Label''. La Ĉikaga Maratono estas la kvara plej granda vetkuro laŭ nombro de finantoj tutmonde.<ref>http://www.chicagotribune.com/business/ct-chicago-marathon-economic-impact-1006-biz-20161005-story.html</ref> La [[Ĉikago-Ursoj]] - angle ''Chicago Bears'' - estas profesia klubo de [[usona piedpilkado]] en Ĉikago. La klubo [[Chicago Bulls]] - prononco laŭ sistemo IFA [ʃɪkˈɑːɡə͡ʊ bˈʊlz], esperantlingve Ĉikagaj Virbovoj aŭ pli ĝuste Ĉikagaj Taŭroj - estas klubo de [[korbopilkado]] aŭ pli fake basketbalo en Ĉikago. Kaj nelaste, [[Nigraj Akcipitroj de Ĉikago]] estas profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]], unu el la pioniraj 6 teamoj en la komenca fazo de la ligo (intertempe estas 36). == Ĉikago en filmoj == [[Dosiero:Art-institute-of-chicago-in-chicago-ill-usa.jpg|eta|maldekstra|''The Art Institute'' de Ĉikago]] Ĉikago estas ofte uzata por filmado. Eble la plej fama ekzemplo estas ''[[The Blues Brothers]]'', filmo pri du fratoj kaj muzikistoj en kiu oni omaĝas la [[Blusa muziko|blusmuzikon]] de la urbo. Alia bone konata filmo de Ĉikago estas ''Ferris Beuller's Day Off'', en kiu junulo kaj du geamikoj decidas ne ĉeesti lernejon unu tagon, kaj preferas petoli en muzeoj, sportejoj kaj restoracioj de la urbo. ''[[The Fugitive]], [[The Untouchables]], The Bob Newhart Show, High Fidelity'' kaj ''The Negotiator'' ĉiuj uzas Ĉikagon kiel scenejon. Ĉikago ankaŭ rolas kiel aliaj urboj, ekzemple en [[Spider-Man]] II, Ĉikago rolis kiel Novjorko. Speciala registara ofico donas helpon al filmdirektoroj por aranĝi filmadon en la urbo. == Esperanto == La urbo havas fortan grupon "[[Esperanto-Societo de Ĉikago]]", kaj gastigis la [[Landa Kongreso de ELNA|landan kongreson]] de [[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko|ELNA]] en [[1962]], [[1973]], kaj [[1989]]. [[Dosiero:UK 2015, Leszek Kordylewski.JPG|eta|dekstra|{{centre|[[Leszek Kordylewski]] dum la [[UK 2015|100‑a UK]] en [[Lillo]] (2015)}}]] Lokaj esperantistoj: d-ro habil. [[Leszek Kordylewski]], pol-usona esperantisto (vidu la apudan foton). == Citaĵoj == {{""|Novjorko estas unu el la ĉefurboj de la mondo, kaj Losanĝeleso estas konstelacio de plastaĵo, Sanfrancisko estas damo, Bostono fariĝis urba renoviĝo, Filadelfio kaj Baltimoro kaj Vaŝingtono briletas kiel malklaraj diamantoj en la nebulaĉo de Orienta Megaurbo, kaj Novorleanso estas neremarkinda preter Franca Kvartalo. Detrojto estas unu-metia urbo, Picburgo perdis sian oran triangulon, Sankta Luiso fariĝis la ora arko de la korporacio, kaj la noktoj en Kansasurbo finiĝas frue. La foruzo de nafto faras el Hjustono kaj Dalaso nenion krom ŝaktabuloj por tia ludo. Sed Ĉikago estas granda Usona urbo. Eble ĝi estas la lasta el la grandaj Usonaj urboj.}} [[Norman Mailer]], ''Miami and the Siege of Chicago'', 1968 == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Chicago (bando)]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ enloĝantaro) * [[Metroo de Ĉikago]] {{Projektoj|wikinewscat=Ĉikago|ReVo=cxikag}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} {{en}} * [http://www.esperanto-chicago.org/ Esperanto-Societo de Ĉikago] * [http://vladimir-okc.narod.ru/UU-html/truu17.htm] [[Unuetaĝa Usono]] ĉ.17. "Timiga urbo Ĉikago" {{-}} {{Granda dosiero|2010-02-19 16500x2000 chicago skyline panorama.jpg|1500ra|Panoramo de Ĉikago dum la sun-subiro je februaro 2010 (flanke de Adler-Planetario) de la Shedd Aquarium ĝis Navy Pier, en la mezo de la panoramo la [[Willis-Turo]].}} {{Metropoloj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ĉikago| ]] [[Kategorio:Urboj de Ilinojso]] [[Kategorio:Milionurboj]] t0uc2ur8ng3mjon8iv2madj5y874tek 9397424 9397419 2026-06-09T20:24:25Z ThomasPusch 1869 /* Amaskomunikiloj */ 9397424 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|bildo= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Chicago montage1.jpg | dosiero2 = Composition Chicago.jpg | dosiero3 = Chicago Collage 2023-09-27 22 08 27~2.jpg | dosiero4 = | dosiero5 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}<br> <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> |regiono-ISO=US-IL|tipo1=reliefo|situo de=Situo de Ĉikago en la subŝtato [[Ilinojso]] kaj [[Usono]]|Mapo en angulo=|situo sur mapo2=Usono Ĉikago|situo de2=Lokigita mapo de la [[Ĉikaga metropola areo]]|zomo=9}} '''Ĉikago'''<ref>[https://vortaro.net/#Ĉikago_kd artikolo ''Ĉikago'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la unua papera eldono de 1970, p. 159, kaj en la eldono de 2002, p. 211. Ĉirkaŭ la jaro 2000, nun ne plu, lokaj esperantistoj foje uzis alternativan esperantigon ''Ŝikago'', kiu estas malĝusta.</ref> ({{lang-en|Chicago}} [ŝi-kA-goŭ]) {{md}}"La venta urbo", "La dua urbo", "La urbo de larĝaj ŝultroj"{{md}} estas la plej granda urbo en la ŝtato [[Ilinojso]] kaj la tria plej granda urbo en [[Usono]]. Loĝantoj{{md}}2,9{{spaco}}milionoj, en la ĉikaga regiono (Ĉikagio){{md}}9,6{{spaco}}milionoj. Centro por teknologio kaj scienca esplorado, fabrikado kaj transporto. Centro ankaŭ por komerco en agrikulturaj akcioj. Ĝi estas etne tre diversa urbo: kvartaloj de baratanoj, ĉinoj, meksikanoj, portorikanoj, poloj kaj aliaj etnoj troviĝas en la urbo. Konataj manĝaĵoj: dika pico, pola (fum)kolbaso, rostkolbaso, kaj porkaĵo. Ĝi estas parto de la [[Megalopolo Grandaj Lagoj]]. == Nomo == La nomo venis el usonindiana frazo kiu signifas "odoro de sovaĝa cepo". == Historio == Ĉikago estis la loko de Fortikaĵo ''Dearborn'', kie indianoj masakris blankhaŭtulojn en la jaro [[1812]]. La urbo korporaciiĝis en [[1833]]. La urbo pro sia oportuna loko ĉe Rivero Ilinojso kaj suda pinto de lago Miĉigano rapide kreskiĝis kiel centro por translanda transporto. En 1871, granda fajro, kiun laŭlegende flamigis bovo, detruis la centron de la urbo. Ĝi estis rekonstruita kaj en [[1893]] la urbo triumfe okazigis la [[internacia ekspozicio|mond-foiron]] "[[Kolumbia Ekspozicio]]". [[Dosiero:Chicago postal001.jpg|eta|maldekstra|Vido de poŝtkarto je la komenco de 20-a jarcento]] Je [[1900]], Ĉikago estis la 6‑a plej granda urbo en la mondo. Faman "Planon de Ĉikago" verkis arkitekto Daniel Burnham en 1909. Kvankam la plano ne tute estis realigita, oni uzis principojn tie por inspiro, inkluzive de la diro: "Faru neniujn planojn malgrandajn. Ili ne havas magion por kirli la sangon de homoj." Dua mond-foiro okazis en [[1933]], nomata "Jarcento de Progreso", kiam Ĉikago estis 3‑a la plej granda urbo en la mondo. Dum la alkohol-malpermeso en Usono, Ĉikago gajnis fifamon pro mafia agado kaj polica kontraŭagado. En la 1940‑aj, la [[Projekto Manhattan|Projekton Manhattan]] oni starigis en [[Universitato de Ĉikago]], por esplori la eblecon de krei [[atombombo|atoman bombon]]. Pli da nobelpremiitoj rilatas al tiu universitato ol iu ajn institucio. Dum la longa urbestreco de ''Richard J. Daley'', Ĉikago fariĝis forta politika motoro por la [[Demokrata Partio]] tutlande. En 1968, la urbo gastigis la partian kongreson, dum kiu junuloj proteste tumultis kaj polico reagis perforte, kaj allogis fortajn kritikojn. Kiel multaj usonaj urbegoj, la urbo en malfrua 20‑a jarcento suferis pro problemoj ligataj al urba kadukiĝo, kaj la eliro de multaj loĝantoj al la pli verdaj antaŭurboj. La centro de la urbo ĉiam restis vigla ekonomia centro, speciale por agrikultura komerco. La [[Willis-Turo]], konstruita en 1973, estis dum pli ol 25 jaroj la plej alta konstruaĵo en la mondo. En la 1990‑aj jaroj, la teamo ''Chicago Bulls'' kun [[Michael Jordan]] gajnis mondskalan famon en [[korbopilko]]. Samtempe la urbo spertis grandan kreskon kaj renovigon sub la estreco de ''Richard M. Daley''. == Urbopartoj == [[Dosiero:US-IL-Chicago-CA.png|eta|maldekstra|La divido al 77 suburbaj partoj]] La [[Metropolo Ĉikago]] (ankaŭ konata kiel ''Chicagoland'') estas la metropola areo asociita kun geografiaj, sociaj, kulturaj kaj ekonomiaj ligoj al la grandurbo Ĉikago. {| class="wikitable" |1. |Rogers Park |21. |Avondale |41. |Hyde Park |61. |New City |- |2. |West Ridge |22. |Logan Square |42. |Woodlawn |62. |West Elsdon |- |3. |Uptown |23. |Humboldt Park |43. |South Shore |63. |Gage Park |- |4. |Lincoln Square |24. |West Town |44. |Chatham |64. |Clearing |- |5. |North Center |25. |Austin |45. |Avalon Park |65. |West Lawn |- |6. |Lakeview |26. |West Garfield Park |46. |South Chicago |66. |Chicago Lawn |- |7. |Lincoln Park |27. |East Garfield Park |47. |Burnside |67. |West Englewood |- |8. |Near North Side |28. |Near West Side |48. |Calumet Heights |68. |Englewood |- |9. |Edison Park |29. |North Lawndale |49. |Roseland |69. |Greater Grand Crossing |- |10. |Norwood Park |30. |South Lawndale |50. |Pullman |70. |Ashburn |- |11. |Jefferson Park |31. |Lower West Side |51. |South Deering |71. |Auburn Gresham |- |12. |Forest Glen |32. |Chicago Loop |52. |East Side |72. |Beverly |- |13. |North Park |33. |Near South Side |53. |West Pullman |73. |Washington Heights |- |14. |Albany Park |34. |Armour Square |54. |Riverdale |74. |Mount Greenwood |- |15. |Portage Park |35. |Douglas |55. |Hegewisch |75. |Morgan Park |- |16. |Irving Park |36. |Oakland |56. |Garfield Ridge |76. |O'Hare |- |17. |Dunning |37. |Fuller Park |57. |Archer Heights |77. |Edgewater |- |18. |Montclare |38. |Grand Boulevard |58. |Brighton Park |- |19. |Belmont Cragin |39. |Kenwood |59. |McKinley Park |- |20. |Hermosa |40. |Washington Park |60. |Bridgeport |} == Arkitekturo == [[Dosiero:2010-02-19 3000x2000 chicago skyline.jpg|eta|maldekstra|Panoramo de Ĉikago, meze la [[Willis-Turo]]]] [[Dosiero:John Hancock.jpg|eta|maldekstra|250ra|maldekstra|La [[nubskrapulo]]j en Ĉikago, meze la [[Willis-Turo]]]] [[Dosiero:20070822 Polish Museum.JPG|eta|maldekstra|La konstruaĵo de la pola muzeo en Ĉikago.]] Por turistoj kaj aliaj, rondvojaĝo por vidi arkitekturon estas farenda. Ĉikaga Historio-Societo estas unu instanco kiu organizas tiajn rondvojaĝojn. La unua [[nubskrapulo]] en la mondo situis en Ĉikago, nome la 42-metra ''Home Insurance Building'', konstruita en 1885 ĉe Adams kaj LaSalle. La 11-etaĝa konstruaĵo ne plu staras, tamen ĝi estas unu el la notindaj konstruaĵoj en la riĉa arkitektura historio de Ĉikago. En 19‑a jarcento, la [[novklasika]] stilo floris en la postfajra rekonstruado. Multaj ekzemploj de la [[1925-stilo]] (france: ''Art déco'') troviĝas en la centro kaj laŭ la lago. Domoj kaj konstruaĵoj arkitektitaj de [[Frank Lloyd Wright]] troviĝas en Ĉikago kaj proksime, kiuj estas la pinto de la "preria" stilo. Stilo ofte ligata al Ĉikago estas la ŝtala nubskrapulo, kies patro estas nederlandano [[Ludwig Mies van der Rohe]] (vidu liaj loĝ-domoj en Ĉikago, la apuda foto). [[Dosiero:860-880 Lake Shore Drive.jpg|eta|maldekstra|200ra|La loĝdomoj 860-880 Lake Shore Drive en Ĉikago, laŭ projekto de nederlandano [[Ludwig Mies van der Rohe]]]] [[Sears Tower]], ''John Hancock Center'' kaj multaj aliaj konstruaĵoj en ĉi tiu stilo troviĝas en la centro. ([[Sears Tower]] aŭ [[Willis-Turo]] – (angle, ''Willis Tower'' aŭ ''233 S. Wacker Dr.'') Ŝtal-vitra oficejturo en Ĉikago. Plej alta konstruaĵo en Nord‑Ameriko, tria plej granda en la mondo post la [[Petronas-Turoj]] en [[Kuala-Lumpuro]], [[Malajzio]]. Altas 108 etaĝojn, 443 metrojn (ĝis tegmento), 520 metrojn (ĝis pinto de l' antenoj). Malfermis 1974, post 3-jara konstruado. Nomata pro la firmao kiu monhelpis ĝian konstruon kaj okupis ĝin ĝis la 1990‑aj, magazenaro [[Sears]], Roebuck & Co ('''Sears-Turo''')). Ekzemploj de postmoderna arkitekturo inkluzivas la ''Jay Pritzker Pavilion'' en ''Millennium Park'', ekstera aŭditorio kaj apuda serpenteca ponto, arkitektitaj de ''Frank Gehry''. ==Regado== === Registara strukturo === [[Dosiero:Chicago City Council Chamber (28808055124).jpg|eta|maldekstra|Salono de la urbodomo, kie la urbestro kaj la kvindek konsilianoj de Ĉikago kunsidas.]] La urba registaro de Ĉikago dividiĝas en [[Plenuma povo|plenuma]] kaj [[Leĝofara povo|leĝofara]] branĉoj. La [[urbestro]] de Ĉikago (''Mayor of Chicago'') estas la supera gvidanto de la [[plenuma povo]] (''Chief executive'')<ref name="Government">{{citaĵo el la reto |lingvo=en |titolo=City of Chicago :: Chicago Government |url=https://www.cityofchicago.org/city/en/chicagogovt.html}}.</ref>. Li aŭ ŝi estas elektita por kvarjara periodo kaj aplikas ĉiujn urbajn leĝojn. Li aŭ ŝi devas kontroli ĉiujn urbajn servojn kaj organizaĵojn kaj la diversajn fakajn administraciojn. La urbestro gvidas kaj kontrolas la diversajn estrojn, kiujn li aŭ ŝi nomumas por la urbaj servoj, kaj disponas pri rajto je [[vetoo]] kontraŭ la urba konsilio. Li aŭ ŝi estas la plej potenca persono en la urba registaro. Ĉiuj urbestroj de Ĉikago post 1931 estas membroj de la [[Demokrata Partio (Usono)|Demokrata Partio]]<ref name="Government" />. La Urba Konsilio de Ĉikago (''Chicago City Council'') konsistas el 50 konsilianoj (''alderman'' aŭ ''alderwoman''), kiuj reprezentas la 50 elektajn distriktojn (''wards'') de la urbo,<ref>{{citaĵo el la reto |lingvo=en |titolo=''Encyclopedia of Chicago'' Government, City of Chicago |url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/532.html |eldonejo=Chicago Historical Society |alirdato=2007-01-18}}</ref> kaj konsistigas la [[leĝofara povo|leĝofaran povon]] de la urba registaro<ref name="Government" />. Ĝi zorgas pri la funkciado de la urbaj servoj, voĉdone aprobas la urbajn leĝojn, kaj ĉiunovembre ankaŭ la jaran buĝeton<ref>{{cite video|people=Julia Ellis, Chicago City Clerk Legislative Counsel|date=20-a de novembro 2013|titolo=The Making of Chicago City Law – How It Works|url=https://www.youtube.com/watch?v=dGV5CtYdB94|accessdate=28-a de novembro 2013|minutes=|publisher=OpenGov Foundation / YouTube}}</ref>. La oficperiodo de konsiliano daŭras kvar jarojn<ref>{{citaĵo el la reto |titolo=65 ILCS 20/ Revised Cities and Villages Act of 1941. |url=http://www.ilga.gov/legislation/ilcs/ilcs4.asp?DocName=006500200Hprec%2E+Sec%2E+21-22&ActID=803&ChapterID=14&SeqStart=2900000&SeqEnd=3200000 |verko=Illinois General Assembly – Illinois Compiled Statutes |alirdato=8-a de aprilo 2015}}</ref>. La [[urbodomo]] de Ĉikago (''Chicago City Hall'') estas la oficiala sidejo de la urba registaro de Ĉikago (''City of Chicago Government''). Ĝi situas apud la konstruaĵoj ''Richard J. Daley Center'' kaj ''James R. Thompson Center''. La urbodomo enhavas la oficejojn de la urbestro, la urba registristo (''City Clerk''), la urba kasisto (''City Treasurer''), kaj iuj urbaj servoj. En 2020, la urba buĝeto totalis pli ol 11.6 miliardojn da dolaroj<ref name="Government" />, el kiuj la ĉefaj elspezoj rilatis al la polico, la estingistaro, la prizorgado kaj renovigo de vojoj, ŝoseoj, kaj pontoj, kaj al la pago de ŝuldoj. Laŭ la urba departemento pri homaj resursoj (''Chicago Department of Human Resources''), ĉirkaŭ 36 mil homoj estas dungitaj de la urba registaro kaj laboras en ĝiaj diversaj administracioj kaj servoj<ref>[https://www.illinoispolicy.org/report-more-than-one-third-of-chicago-city-workers-make-more-than-100k-annually/ https://www.illinoispolicy.org/report-more-than-one-third-of-chicago-city-workers-make-more-than-100k-annually/]</ref>. Kiel multaj aliaj usonaj urboj, Ĉikago estas en danĝero de bankroto de la pensia sistemo. La pensioj de eksoficanoj ne ĉiam estas pagitaj<ref>{{citaĵo el gazeto |lingvo=fr-FR |titolo=Le système de retraites américain menacerait de s'effondrer |gazeto=RFI |date=2017-05-19 |url=http://www.rfi.fr/ameriques/20170519-le-systeme-retraites-americain-menacerait-s-effondrer |alirdato=2017-07-16}}</ref>. == Vidindaĵoj == * [[Muzeo de Elsendaj Komunikadoj]] * [[Muzeo de Scienco kaj Industrio (Ĉikago)|Muzeo de Scienco kaj Industrio]] * [[Muzeo Field]] * [[Muzeo de Nuntempa Arto Ĉikago]] * [[Arta Instituto de Ĉikago]] * [[Willis-Turo]] == Servoj == * [[Ĉikaga Ŝtata Universitato]] * [[Universitato de Ilinojso ĉe Ĉikago]] * [[Esperanto-Societo de Ĉikago]] == Ekonomio == * [[Abbott Laboratories]] * [[AbbVie]] == Poloj en Ĉikago == 3.11.1941: En la urboj estis malfermita por vizitantoj memorĉambro al [[Ignacy Jan Paderewski]] ĉe pola muzeo en Ameriko, kaj oni inaŭguris katedron de [[pola lingvo]] kaj historio de pola kulturo en universitato Loyola. == Urbanoj == En Ĉikago naskiĝis: * [[Jeni LeGon]] En Ĉikago mortis: * [[hungara]] [[advokato]] [[Béla Halasi]] * hungara-usona [[kuracisto]] [[György Korbuly]] * hungara-usona [[neŭrologo]] [[László Medura]] * hungara [[grafikisto]] [[Albert Kner]] * hungardevena [[pianisto]] [[Margit Varró]]. == Amaskomunikiloj == La ''[[Chicago Tribune]]'' estas grava ĉiutaga ĵurnalo kun sidejo en Ĉikago, posedata de la entrepreno Tribune Publishing. Fondita en 1847, kaj iam markita per mem-stilo kiel "World's Greatest Newspaper" (plej granda ĵurnalo el la mondo, laŭ kiu nomiĝas kaj la radio WGN kaj la televido WGN), ĝi daŭre estas la plej legata ĉiutaga ĵurnalo de la Ĉikaga metropola areo kaj en la regiono de la Grandaj Lagoj kaj estas nune la oka plej granda ĵurnalo de Usono laŭ cirkulado (kaj iĝis la dua plej granda sub la posedo de ''Tribune'' post kiam la entrepreno de ''Chicago Tribune'' aĉetis la kaliforian gazeton ''[[Los Angeles Times]]''). == Sporto == [[Dosiero:20071007 Felix Limo.jpg|eta|dekstre|130ra|''Felix Limo'', venkinto de la maratono de 2005.]] La '''Ĉikaga maratono''' aŭ en angla ''Chicago Marathon'', estas grava [[maratono]] okazanta ĉiujare en Ĉikago. Kun la [[Berlina maratono|Berlina]], [[Bostona maratono|Bostona]], [[Londona maratono|Londona]], [[Novjorka maratono|Novjorka]] kaj Tokia maratonoj, ĝi estas unu el la ses [[Ĉefaj Mondaj Maratonoj]]<ref>{{cite web |url=http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |accessdate=22a de Aprilo, 2009 |title=World Marathon Majors |publisher=World Marathon Majors |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090220045724/http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |archivedate=20a de Februaro, 2009 |df= |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-06-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090220045724/http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |arkivdato=2009-02-20 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090220045724/http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |date=2009-02-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-06-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090220045724/http://www.worldmarathonmajors.com/US/ |arkivdato=2009-02-20 }}</ref>. Ĝi estas ankaŭ vetkuro de la ora serio de ''IAAF Gold Label''. La Ĉikaga Maratono estas la kvara plej granda vetkuro laŭ nombro de finantoj tutmonde.<ref>http://www.chicagotribune.com/business/ct-chicago-marathon-economic-impact-1006-biz-20161005-story.html</ref> La [[Ĉikago-Ursoj]] - angle ''Chicago Bears'' - estas profesia klubo de [[usona piedpilkado]] en Ĉikago. La klubo [[Chicago Bulls]] - prononco laŭ sistemo IFA [ʃɪkˈɑːɡə͡ʊ bˈʊlz], esperantlingve Ĉikagaj Virbovoj aŭ pli ĝuste Ĉikagaj Taŭroj - estas klubo de [[korbopilkado]] aŭ pli fake basketbalo en Ĉikago. Kaj nelaste, [[Nigraj Akcipitroj de Ĉikago]] estas profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]], unu el la pioniraj 6 teamoj en la komenca fazo de la ligo (intertempe estas 36). == Ĉikago en filmoj == [[Dosiero:Art-institute-of-chicago-in-chicago-ill-usa.jpg|eta|maldekstra|''The Art Institute'' de Ĉikago]] Ĉikago estas ofte uzata por filmado. Eble la plej fama ekzemplo estas ''[[The Blues Brothers]]'', filmo pri du fratoj kaj muzikistoj en kiu oni omaĝas la [[Blusa muziko|blusmuzikon]] de la urbo. Alia bone konata filmo de Ĉikago estas ''Ferris Beuller's Day Off'', en kiu junulo kaj du geamikoj decidas ne ĉeesti lernejon unu tagon, kaj preferas petoli en muzeoj, sportejoj kaj restoracioj de la urbo. ''[[The Fugitive]], [[The Untouchables]], The Bob Newhart Show, High Fidelity'' kaj ''The Negotiator'' ĉiuj uzas Ĉikagon kiel scenejon. Ĉikago ankaŭ rolas kiel aliaj urboj, ekzemple en [[Spider-Man]] II, Ĉikago rolis kiel Novjorko. Speciala registara ofico donas helpon al filmdirektoroj por aranĝi filmadon en la urbo. == Esperanto == La urbo havas fortan grupon "[[Esperanto-Societo de Ĉikago]]", kaj gastigis la [[Landa Kongreso de ELNA|landan kongreson]] de [[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko|ELNA]] en [[1962]], [[1973]], kaj [[1989]]. [[Dosiero:UK 2015, Leszek Kordylewski.JPG|eta|dekstra|{{centre|[[Leszek Kordylewski]] dum la [[UK 2015|100‑a UK]] en [[Lillo]] (2015)}}]] Lokaj esperantistoj: d-ro habil. [[Leszek Kordylewski]], pol-usona esperantisto (vidu la apudan foton). == Citaĵoj == {{""|Novjorko estas unu el la ĉefurboj de la mondo, kaj Losanĝeleso estas konstelacio de plastaĵo, Sanfrancisko estas damo, Bostono fariĝis urba renoviĝo, Filadelfio kaj Baltimoro kaj Vaŝingtono briletas kiel malklaraj diamantoj en la nebulaĉo de Orienta Megaurbo, kaj Novorleanso estas neremarkinda preter Franca Kvartalo. Detrojto estas unu-metia urbo, Picburgo perdis sian oran triangulon, Sankta Luiso fariĝis la ora arko de la korporacio, kaj la noktoj en Kansasurbo finiĝas frue. La foruzo de nafto faras el Hjustono kaj Dalaso nenion krom ŝaktabuloj por tia ludo. Sed Ĉikago estas granda Usona urbo. Eble ĝi estas la lasta el la grandaj Usonaj urboj.}} [[Norman Mailer]], ''Miami and the Siege of Chicago'', 1968 == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Chicago (bando)]] * [[Plej grandaj urboj]] (laŭ enloĝantaro) * [[Metroo de Ĉikago]] {{Projektoj|wikinewscat=Ĉikago|ReVo=cxikag}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} {{en}} * [http://www.esperanto-chicago.org/ Esperanto-Societo de Ĉikago] * [http://vladimir-okc.narod.ru/UU-html/truu17.htm] [[Unuetaĝa Usono]] ĉ.17. "Timiga urbo Ĉikago" {{-}} {{Granda dosiero|2010-02-19 16500x2000 chicago skyline panorama.jpg|1500ra|Panoramo de Ĉikago dum la sun-subiro je februaro 2010 (flanke de Adler-Planetario) de la Shedd Aquarium ĝis Navy Pier, en la mezo de la panoramo la [[Willis-Turo]].}} {{Metropoloj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ĉikago| ]] [[Kategorio:Urboj de Ilinojso]] [[Kategorio:Milionurboj]] rowcaa3aprz4d8i9giojrgw0k02cjjq 0 1770 9397338 9374955 2026-06-09T19:25:57Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397338 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = Republik Indonesia | eonomo = Respubliko de Indonezio | flago = [[Dosiero:Flag of Indonesia (physical version).svg|150px|border|Flago de Indonezio]] | blazono = [[Dosiero:Coat of Arms of Indonesia Garuda Pancasila.svg|center|100px|Blazono de Indonezio]] | nacia himno = [[Indonesia Raya]] | nacia devizo = Bhinneka Tunggal Ika'' (en la antikva [[java lingvo|java]]) <br /> en Esperanto "unueco en diverseco" | lokigo-bildo = [[Dosiero:Indonesia (orthographic projection).svg|270px|Situo]] | lingvoj = [[indonezia]], [[Java lingvo|java]] kaj aliaj | ĉefurbo = [[Ĝakarto]] | religio = [[islamismo]] (80%), [[kristanismo]] (8%): [[protestantismo]] (5%) kaj [[katolikismo]] (3%), [[hinduismo]] (2%), [[budhismo]] (1%) kaj aliaj (9%) | km2 = 1904570 | km2-komento=la 16-a plej granda | akvo = 4.85 | loĝantoj = indonezianoj | loĝantaro = | loĝantaro-jaro= | loĝdenso = | valuto = [[indonezia rupio]] | valuta kodo = IDR | horzono = pluraj +7 al +9 | ttt = id | landkodo = RI | tel = +62 | politika sistemo = [[Prezidenta respubliko]] | ŝtatestro = Prezidanto [[Prabowo Subianto]] | ĉefministro = Prezidanto [[Joko Widodo]] | nacia tago = [[17-a de aŭgusto]] | sendependeco = [[1945]] | esperanto-asocio = mankas (vidu la tekston pri [[Indonezia Esperanto-Societo]] respektive [[Centro de Esperanto-Studoj]]) | kesteroj = {{Informkesto geografiaĵo|insularo |subŝablono = jes |priskribo de bildo= |regiono-ISO = ID |mapo lokumilo = iso |mapo1 lokumilo = |zomo = 3 |longo = |larĝo = |plej alta = |plej alta leviĝo = |parenco = Sudĉina maro |parenco1 = Pacifiko |parenco_tipo = Akvejo |ĉefaj insuloj = Sumatro, Javo, Celebeso, partoj de insuloj Borneo kaj Nov-Gvineo }} }}<!--fino de la ekstera informkesto --> '''Indonezio'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Indonezio_kd Indonezio] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> estas [[Insulaj ŝtatoj|insula ŝtato]] en [[Sud-Orienta Azio]] lime al [[Oceanio]], kaj inter la [[Hinda Oceano]] kaj la [[Pacifika Oceano]], kiu etendiĝas sur kelke da pli grandaj insuloj – [[Sumatro]], [[Javo]], [[Celebeso]], partoj de insuloj [[Borneo]] kaj [[Nov-Gvineo]] – kaj sur miloj de pli malgrandaj insuloj (krom aliaj la "insuloj de spico" – [[Molukoj]]). Entute temas pri pli ol 17 000 insuloj. Indonezio estas la plej granda [[insula lando]] de la mondo kaj la [[Listo de landoj laŭ areo|14a plej granda lando laŭ areo]], je 1 904 569&nbsp;km². Kun ĉirkaŭ 267 milionoj da personoj, ĝi estas la [[Listo de landoj laŭ loĝantaro|4-a plej loĝata lando]] en la mondo kaj la plej loĝata lando kun majoritato de [[Islamo|islamanoj]]. Javo, nome la plej loĝata insulo de la mondo, estas hejmo de pli ol la duono de la tutlanda loĝantaro. La [[suverena ŝtato]] estas [[Prezidenta sistemo|prezidenta]], [[konstitucia respubliko]] kun elektita [[Parlamento]]. Ĝi havas [[Provinco|34 provincojn]], el kiuj kvin havas [[Aŭtonomeco|specialajn statusojn]]. La landa ĉefurbo, nome [[Jakarta]], estas la du plej loĝata [[urba areo]] en la mondo. La lando kunhavas [[landlimo]]jn kun [[Papuo-Nov-Gvineo]], [[Orienta Timoro]], kaj la [[Orienta Malajzio|orienta parto]] de [[Malajzio]]. Aliaj najbaraj landoj estas [[Singapuro]], [[Vjetnamio]], [[Filipinoj]], [[Aŭstralio]], [[Palaŭo]], kaj de [[Barato]] [[Andamanoj kaj Nikobaroj]]. Spite ties grandan loĝantaron kaj tre dense loĝataj regionoj, Indonezio havas vastajn areojn de naturo kiuj subtenas unu el la [[Megadiversaj landoj|plej altaj niveloj de biodiverseco]]. La [[indonezia arkipelago]] estis tre valora regiono por [[komerco]] ekde almenaŭ la 7a jarcento kiam [[Ŝriviĝajo]] kaj poste [[Maĝapahito]] komercis kun entoj el kontinenta [[Ĉinio]] kaj el la [[Hinda subkontinento]]. Lokaj regantoj laŭgrade absorbis eksterlandajn influojn ekde fruaj jarcentoj kaj [[Hinduismo|Hinduaj]] kaj [[Budhismo|Budhismaj]] regnoj floris. [[Sunaismo|Sunaismaj]] komercistoj kaj [[Sufiismo|Sufiismaj]] fakuloj alportis [[Islamo]]n, dum eŭropanoj enkondukis [[kristanismo]]n pere de [[koloniismo]]. Kvankam foje interrompitaj pro la interveno de la [[Portugala Imperio|portugaloj]], [[Franca Imperio|francoj]] kaj [[Brita Imperio|britoj]], la [[Nederlanda Hindio#Historio de nederlanda ĉeesto|nederlandanoj]] estis la plej hegemonia [[Nederlanda Imperio|kolonia povo]] dum multo el sia 350-jara ĉeesto en la [[arkipelago]]. La koncepto de "Indonezio" kiel [[nacio-ŝtato]] aperis komence de la 20-a jarcento<ref>Robert Elson, ''The idea of Indonesia: A history'' (2008) pp 1–12</ref> kaj la lando proklamis sian sendependecon en 1945. Tamen nur en 1949 Nederlando agnoskis la suverenecon de Indonezio post armita kaj diplomata [[konflikto]] inter ambaŭ. Indonezio konsistas el centoj da diversaj indiĝenaj [[Etna grupo|etnaj]] kaj [[Aŭstronezia lingvaro|lingvaj grupoj]], el kiuj la plej granda estas la [[Javanoj]]. Oni disvolvigis unuigan identecon el la moto ''Bhinneka Tunggal Ika'' ("[[Unueco en diverseco]]" laŭvorte, "multaj, sed unu"), difinitan per unu [[nacia lingvo]], etna diverseco, religia [[plurismo]] ene de islam-majoritata loĝantaro, kaj historio de [[koloniismo]] kaj [[ribelo]] kontraŭ tiu. La [[ekonomio de Indonezio]] estas la [[Listo de landoj laŭ MEP (ĝenerale)|16a plej granda]] en la mondo laŭ [[Malneta enlanda produkto|MEP]] kaj la 7a enkalkulante la [[Aĉetpovo|aĉetopovon]]. La lando estas membro de kelkaj multflankaj organizoj, kiel [[Unuiĝintaj Nacioj]], [[Monda Komerca Organizo]], [[Internacia Monfonduso]], [[G20]], kaj fonda membro de la [[Movado de Nealiancitaj Landoj]], de la [[ASEAN|Asocio de Sudorientaziaj Nacioj]], de la [[Azi-Pacifika Ekonomia Kunlaborado]], de la [[Orientazia Pintokunveno]], de la [[Azia Infrastrukturinvesta Banko]], kaj de la [[Organizo de Islama Kunlaborado]]. == Etimologio == La nomo ''Indonesia'' (Indonezio) derivas el la [[Antikva greka|grekaj]] {{lang|grc-Latn|[[wikt:Indo-|Indos]]}} ({{lang|grc|Ἰνδός}}) kaj {{lang|grc-Latn|nesos}} ({{lang|grc|νῆσος}}), kun la signifo "hindiaj insuloj".<ref name="EcoSeas1">{{Cite book|last1=Tomascik|first1=Tomas|last2=Mah|first2=Anmarie Janice|last3=Nontji|first3=Anugerah|last4=Moosa|first4=Mohammad Kasim|title=The Ecology of the Indonesian Seas – Part One|publisher=Periplus Editions|year=1996|location=Hong Kong|isbn=978-962-593-078-7 }}</ref> Fakte la nomo "Hindio" estas referenco al [[Suda Azio]] aŭ [[Hinda subkontinento]], sed el eŭropcentrisma perspektivo la koncepto povis esti etendiĝita orienten kaj ne okcidenten, kie [[Islamo]] kaj la [[araba lingvo]] jam havigis referencojn. Aliflanke la kultura kaj religia influo de Hindio kaj Hinduismo ja atingis multajn lokojn de la nuna Indonezio antaŭ la alveno de Islamo. La nomo Indonezio datas el la 18a jarcento, tio estas multe antaŭ la formado de sendependa Indonezio kaj eĉ de ties koncepto.<ref name="indoety">{{Cite web|url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|title=The origin of Indonesia's name|last=Anshory|first=Irfan|publisher=Pikiran Rakyat|lang=id|date=16a de aŭgusto 2004|accessdate=15a de decembro 2006|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|archivedate=15a de decembro 2006|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-10-10|arkivurl=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|arkivdato=2006-12-15}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-10-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm |arkivdato=2006-12-15 }}</ref> En 1850, George Windsor Earl, angla [[etnologio|etnologo]], proponis la terminojn ''Indunesians'' —kaj, lian preferon, ''Malayunesians''—por la loĝantoj de la "Hindia Arkipelago" aŭ [[Malaja insularo|Malaja Arkipelago]]".{{sfn|Earl|1850|p=119}} En la sama verko unu el liaj studentoj, nome James Richardson Logan, uzis ''Indonesia'' kiel sinonimo por ''Hindia Arkipelago''.<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders|familia nomo=Logan|persona nomo=James Richardson|jaro=1850|gazeto=Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia|volumo=4|paĝoj=252–347}}</ref>{{sfn|Earl|1850|pp=254, 277–278}} Tamen, nederlandaj fakuloj verkantaj en orient-hindaj publikaĵoj malemis uzi ''Indonesia''; ili preferis la esprimojn ''Malaja Arkipelago'' ({{lang-nl|Maleische Archipel}}); ''[[Nederlanda Hindio]]'' ({{lang|nl|Nederlandsch Oost Indië}}), populare {{lang|nl|Indië}}; ''Oriento'' ({{lang|nl|de Oost}}); kaj {{lang|nl|Insulinde}}.<ref name="Kroef">{{Cite journal|title=The Term Indonesia: Its Origin and Usage|journal=Journal of the American Oriental Society|first=Justus M|last=van der Kroef|volume=71|issue=3|pages=166–171|year=1951|doi=10.2307/595186|jstor=595186 | issn = 0003-0279 }}</ref> Post 1900, ''Indonesia'' iĝis pli ofta en akademiaj cirkloj ekster [[Nederlando]], kaj indiĝenaj naciistaj grupoj adoptis ĝin por politika esprimo.<ref name="Kroef" /> [[Adolf Bastian]], de la Universitato de Berlino, popularigis la nomon pere de sia verko ''Indonesien oder die Inseln des Malayischen Archipels, 1884–1894''. La unua indiĝena fakulo kiu uzis la nomon estis [[Ki Haĝar Devantara]] kiam en [[1913]] li establis gazetaroficejon en Nederlando, nome ''Indonesisch Pers-bureau''.<ref name="indoety" /> == Historio == [[Dosiero:Srivijayan Expansion.gif|eta|dekstra| Ekspansio de la [[Imperio Ŝriviĝaja]], starte en [[Palembang]] en la [[7-a jarcento]], ekspansie tra [[Sumatro]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Javo]], [[Kamboĝo]] kaj kiel "Malaju Dharmasraja" en la [[13-a jarcento]].]] Oni supozas, ke unuaj loĝantoj de indoneziaj insuloj devenis el [[Barato]] aŭ [[Birmo]]. En la jaro [[1890]] estis sur [[Javo]] malkovritaj skeletkorprestaĵoj de la t.n. [[java homo]], kies aĝo estis taksita preskaŭ al miliono da jaroj. Daŭra loĝigo de la hodiaŭa Indonezio estas datita en tempon ĉirkaŭ 3000 jaroj a.K., kiam ĉi tien venadis almigrintoj el suda [[Ĉinio]] kaj [[Sud-Orienta Azio]]. Parolantoj de [[Aŭstronezia lingvaro|aŭstroneziaj lingvoj]], kiuj formis la majoritaton de la nuntempa loĝantaro, migris al Sudorienta Azio el kio estas nune [[Tajvano]]. Ili alvenis al la arkipelago 2000 jarojn a.K. kaj premis la indiĝenajn [[Melanezio|melanezianojn]] plej orienten.<ref>Taylor 2003, pp. 5–7.</ref> Bonaj kondiĉoj por la kultivo de [[rizkampo]]j allogis alvenintojn el Ĉinio kaj Hindio. La unuaj almigrintoj el Barato venis en Indonezion komence de nia erao. En tiu epoko jam [[komerco]] estis grava aktiveco por la lokanoj.<ref>Taylor 2003, pp. 3, 9–11, 13–15, 18–20, 22–23.</ref><ref>Vickers 2005, pp. 18–20, 60, 133–134.</ref> En la [[7-a jarcento|7-a]] ĝis la [[11-a jarcento]]j ĉi tie dominis ŝtato [[Ŝriviĝajo]] kaj kultura influo de [[Barato]], nome de [[hinduismo]] kaj [[budhismo]];<ref>Taylor 2003, pp. 22–26.</ref><ref>Ricklefs 1991, p. 3.</ref> en la [[13-a jarcento|13-a]] ĝis [[16-a jarcento]]j floris hinduisma ŝtato [[Maĝapahito]] kies influo etendiĝis al multo de la nuntempa Indonezio. Tiu periodo estas ofte referencata kiel "Ora Epoko" de la historio de Indonezio.<ref>Lewis, Peter (1982). "The next great empire". Futures. 14 (1): 47–61. doi:10.1016/0016-3287(82)90071-4.</ref> La plej fruaj pruvoj de [[islamo|islamigitaj]] loĝantaroj en la arkipelago datas el la 13a jarcento en norda Sumatro.<ref>Ricklefs 1991, pp. 3–14.</ref> Aliaj partoj de la insularo iom post iom adoptis Islamon, kaj ĝi estis jam la dominanta religio en Javo kaj Sumatro fine de la 16a jarcento. Islamo ĝenerale superiris kaj miksiĝis kun la ekzistintaj kulturaj kaj religiaj influoj, kiuj formis la hegemonian formon de Islamo en Indonezio, partikulare en Javo.<ref>Ricklefs 1991, pp. 12–14.</ref> === Kolonia epoko === Ekde fino de la [[16-a jarcento]] datiĝas [[Nederlando|nederlanda]] ekspansio, kiu rapide forŝovis portugalojn: [[1621]] establo de [[Batavio]] ([[Ĝakarto]]), [[1641]] konkero de Malako disde [[Portugalio]], pro kio [[Nederlando]] akiris en la regiono potenceman monopolon, sed devis fronti multajn ribelojn. Ĝis duono de la [[18-a jarcento]] nederlandanoj pere de [[Nederlanda Orient-hinda Kompanio]] subpremis vicon da ribeloj, kiel tiuj de Diponegoro en Javo, de Tuanku Imam Bonjol en Sumatro, Pattimura en Molukoj ktp., kaj konkeris plimulton da teritorio de [[Javo]] (ili lasis ĉi tie nur du memstarajn sultanlandojn) kaj plimulton de pli malgrandaj insuloj, sur kiuj ili enpraktikigis [[Unukultivo|unukultivojn]] de [[spico]]. Dum la [[Napoleonaj militoj]] dumtempe [[Britio|britoj]] alternis nederlandanojn ([[1801]] – [[1814]]). En la paso de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komence de la [[20-a jarcento]] nederlandanoj devis alfronti al nova vico de ribeloj, sed samtempe ili finis koloniigadon de la ceteraj insuloj ([[Nederlanda orienta Hindio]]). === Moderna epoko === [[Dosiero:Indonesia declaration of independence 17 August 1945.jpg|eta|maldekstre|[[Sukarno]], akompanata de [[Mohammad Hatta]] (dekstre), deklaranta la sendependigon de Indonezio.]] En la jaroj [[1941]] – [[1945]] la lando estis okupita de [[Japanio]] kaj kiam finiĝis la [[dua mondmilito]]. Indonezio estis la unua lando, kiu deklaris (en 1955) sian sendependecon post la Dua Mondmilito.Samjare ĝi gastigis la [[Bandunga Konferenco|Bandung-konferencon]] kiu estis la unua mondkongreson sen la Okcidento<ref>(nl) [https://www.goodreads.com/book/show/55253543-revolusi?from_search=true&from_srp=true&qid=gHo2Lc0vzi&rank=2 David Van Reybrouck, Revolusi,] Goodreads</ref>. Eĉ unuigita nederlanda-brita interveno jam ne plu kapablis repacigi la reziston. Post longdaŭraj traktadoj ([[1946]] – [[1949]], kiam krom alia en [[1947]] estiĝis federacio [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Indonezio]] enkadre de [[Nederlanda-Indonezia Unio]]), fine la lando proklamis sian plenan sendependecon en la jaro [[1949]] kiel federacia ''Respubliko de Unuiĝintaj Ŝtatoj de Indonezio''. Sed en la jaro [[1950]] estis akceptita dumtempa konstitucio kaj la lando unuigita en ''Respublikon Indonezio'' (plenigita per [[plebiscito]] en [[1963]]). Kontraŭe Indonezio ne sukcesis malhelpi kreigon de [[Malajzio]], kies teritorion ĝi pretendis ([[1963]] – [[1966]] [[bojkoto]] de [[Unuiĝintaj Nacioj]] elflanke de Indonezio). {{Ĉefartikolo|Indonezia amasmurdaro je 1965–1966}} En la jaro [[1966]] okazis klopodo de militista [[puĉo]], kiu estis atribuita al komunistoj en dubinda situacio. Ties rezulto estis likvido de pli ol 1 miliono da maldekstremaj loĝantoj kaj proklamo de armea [[diktaturo]] fare de generalo [[Suharto]]. En la jaro [[1975]] Indonezio – post la respektiva proklamo de sendependeco disde Portugalio – invadis la teritorion de [[Orienta Timoro]], sed plimulto de la tieaj loĝantoj ne konsentis kun tiu ĉi interveno, kiu ankaŭ ne estis akceptita de la [[internacia komunumo]]. Sekvis gerila milito kaj finfine en 1999 tiu teritorio ricevis suverenecon kaj akcepton de la internacia komunumo. Alia separisma konflikto okazis dum jaroj en [[Aĉeo]], kiu finis post la [[cunamo]] de la [[Tertremo en Hinda Oceano en 2004]] kiu mortigis 130 000 indonezianojn.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2005/aug/15/indonesia.tsunami20041 "Indonesia signs Aceh peace deal".] [[The Guardian]]. 15a de aŭgusto 2005. Arkivita el la originalo la 16an de novembro 2018. Alirita la 11an de oktobro 2020.</ref> == Geografio kaj naturo == [[Dosiero:Bukit Lawang, orangutans (6785217748).jpg|eta|dekstre|upright|alt=A mother orangutan with her offspring|Eble [[orangutano]]j estas inter la plej minacataj kaj konataj bestoj el Indonezio. Tie patrino kun ido.]] Indonezio najbaras kun tre apartaj landoj kiel [[Malajzio]] kaj [[Papuo-Nov-Gvineo]]. Indonezio, la ampleksa insularo kondukanta tra [[ekvatoro]] kaj etendiĝanta inter du [[oceano]]j – [[Hinda oceano]] kaj [[Pacifiko]]-, logis dum jarcentoj pro sia riĉeco kaj varia naturo multajn alvenintojn, de [[misiisto]]j ĝis [[pirato]]j. Tiu ĉi grandega insularo estas la plej granda en la mondo kaj ĝi ensumigas 17 508 insulojn (el tio pli ol 6000 loĝataj). Tra la tuta Indonezio, de okcidenta marbordo de [[Sumatro]] tra [[Javo]], [[Balio]], [[Nusa Tengaru]] kaj insuloj [[Bando]] kaj [[Malako]], tiriĝas zono de aktivaj kaj estingiĝintaj [[vulkano]]j ĝis marbordo de nordorienta [[Sulaveso]]. Pli ol du trionojn de la areo de la lando kovras [[arbaro]]j kaj [[ĝangalo]]j, nur 10 % de la lando estas prilaborata, nome kiel [[plugebla tero]]. Indonezio estas riĉa je varieco de [[faŭno]] kaj [[flaŭro]]. La insularo estas hejmo de [[elefanto]]j, [[tigro]]j, [[leopardo]]j kaj la fame konataj [[orangutano]]j. Akvajn [[testudo]]jn eblas trovi en ĉirkaŭaĵo de Balio kaj la plej grandan floron de la mondo ''Rafleksion'' nome sur Sumatro. Insuloj [[Papuo]], [[Javo]], [[Kalimantano]], [[Sulaveso]] kaj [[Sumatro]] havas naciajn parkojn, kiel ekzemple la [[Nacia Parko Komodo]] – ŝirmanta [[Komoda varano|komodan varanon]]. Sed la unika naturo kaj pluv-[[praarbaro]]j malaperas per kapturniĝa rapideco pro la forta produktado de [[ligno]] kaj kroma [[senarbarigo]] cele al ekkultivigo de novaj teroj, ĉefe por produktado de [[palmoleo]]. === Klimato kaj vetero === Indonezio etendiĝas en la ĉirkaŭaĵo de [[ekvatoro]], tial ties mezproksima temperaturo {{GdC|31}} estas la sama kiel en la tempo de sekeco ([[majo]] ĝis [[septembro]]), tiel ankaŭ en tempo de [[musono|musonaj]] pluvoj ([[oktobro]] ĝis [[aprilo]]). La temperaturo sinkas kun supermara alteco kaj direkte al enlando. == Administra divido == {{Ĉefartikolo|Administra divido de Indonezio}} Laŭ stato komence de la jaro [[2013]] la ŝtato administre dividiĝas en 34 partojn, inkluzive de 31 [[provinco]]j (''Provinsi-Provinsi'', unuope: ''Provinsi'' aŭ ''Propinsi-Propinsi'', unuope ''Propinsi''), du specialaj regionoj (''daerah-daerah Istimewa'', unuope: ''daerah Istimewa'') kaj la ĉefurba distrikto (''daerah khusus ibukota'') [[Ĝakarto]]. Dum la lastaj jaroj, iuj novaj provincoj estis disigitaj de ekzistantaj (en 2003 ''[[Okcidenta Papuo]]'', en 2004 ''[[Okcidenta Sulaveso]]'' kaj ''[[Riau-insuloj]]'', kaj en 2012 ''[[Norda Kalimantano]]''). La indonezia registaro daŭre planas starigi pliajn novajn provincojn. {{Center|{{Mapo de Indonezio laŭ provincoj}}}} == Politiko == [[Dosiero:Joko Widodo 2019 official portrait.jpg|eta|dekstre|230px|[[Joko Widodo]] estas la nuna prezidento.]] Indonezio estas [[respubliko]] kun prezidenta sistemo. La [[Prezidento]] de Indonezio estas la [[ŝtatestro]] kaj [[ĉefministro]], [[ĉef-komandanto]] de la Indoneziaj Armitaj Fortoj (''Tentara Nasional Indonesia'', TNI), kaj la reganto de la landa registaro kaj de la eksterlanda politiko. La prezidento povas funkcii dum maksimumo de du sinsekvaj kvinjara regotempoj.<ref>(2002), ''The fourth Amendment of 1945 Indonesia Constitution'', Chapter III – The Executive Power, Article 7.</ref> La plej alta reprezentanta institucio je tutlanda nivelo estas la Popola Konsultasembleo (''Majelis Permusyawaratan Rakyat'', MPR). Ties ĉefaj funkcioj estas subteni kaj reformi la konstitucion, enpovigi la prezidenton,<ref>Chapter II, Article 3, 3rd Clause of the 1945 Constitution.</ref><ref name="UUD45">{{Cite web|url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf|title=The 1945 Constitution of the Republic of Indonesia|publisher=International Labour Organization|accessdate=11a de oktobro 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171011113409/http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf|archivedate=11a de oktobro 2017|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-10-11|arkivurl=https://web.archive.org/web/20171011113409/http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf|arkivdato=2017-10-11}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171011113409/http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf |date=2017-10-11 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-10-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20171011113409/http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf |arkivdato=2017-10-11 }}</ref> kaj formaligi skizojn de ŝtata politiko. La MPR estas komponata de du ĉambroj; nome la Popola Reprezentanta Konsilio (''Dewan Perwakilan Rakyat'', DPR), kun 575 membroj, kaj la Regiona Reprezentanta Konsilio (''Dewan Perwakilan Daerah'', DPD), kun 136.<ref name="INAlegis">{{Cite web|url=https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf|title=Guide to the 2019 Indonesian Elections|last=Evans|first=Kevin|publisher=Australia-Indonesia Centre|date=2019|accessdate=30a de julio 2019|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190417120111/https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf|archivedate=17a de aprilo 2019|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-10-11|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181204151452/https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf|arkivdato=2018-12-04}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190417120111/https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf |date=2019-04-17 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-10-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190417120111/https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf |arkivdato=2019-04-17 }}</ref> La DPR aprobas leĝaron kaj kontrolas la plenuman branĉon. La DPD estas nova ĉambro por aferoj de regiona administrado.<ref name="UUD45" /><ref>Chapter VIIA, Article 22D of the 1945 Constitution.</ref> == Demografio kaj kulturo == En Indonezio vivas pli ol 300 originaj variaj [[etno]]j, kiuj konservas sian propran [[kulturo]]n kaj ankaŭ ili uzas sian propran [[lingvo]]n. Tial la registaro realigis ofican lingvon la [[indonezia lingvo|indonezian]] (Bahasa Indonesia), kies bazon kreas [[malaja lingvo|malajzia]] plenigita per lokaj lingvoj kaj [[dialekto]]j. Kutime estas uzataj apud ĝi lokaj lingvoj (la [[java lingvo|java]], la [[sunda lingvo|sunda]] ktp.) Ĉefa [[religio]] estas [[islamo]], sed en absolute alia kaj moderigita aspekto, ol kia estas konata en [[Arabio|arabaj landoj]]. La turisma Balio estas denove eksplicite [[hinduismo|hinduisma]]. Per "tramiksado" de unuopaj etnoj kaj religioj estiĝis en Indonezio certa kodekso de konduto – "'''Adat'''", kiu influas ĉiutagan vivon de la loĝantoj. Danke al ĝi oni konservas ĉi tie tradicion de firmaj valoroj, respekto kaj estimo al centoj da [[dio]]j kaj dietoj. Inter ĉefaj tradiciaj metioj apartenas [[batiko|batikado]] de [[ŝtofo]]j per tradiciaj modeloj, tekstado de ŝtofoj kaj [[silko]] kaj produktado de [[arĝento|arĝentaj]] [[juvelo]]j. Konataj estas ankaŭ multaj tradiciaj [[marioneto|marionetaj]] prezentadoj, inter ili la pupoteatro [[Vajango]], kaj kolorigitaj dancprezentoj kun [[hipnoto|hipnota]] [[muziko]] kaj interesaj kostumoj. Indonezianoj estas kontentaj kaj feliĉaj, eĉ kiam ili devas alfronti al malfacilaĵoj kaj ili estas konataj pro sia natura gastameco kaj amika konduto. === Grandaj urboj === [[Dosiero:Central Jakarta.JPG|eta|250px|dekstra|Ĉefvojo en [[Ĝakarto]].]] * [[Ĝakarto]] * [[Surabajo]] * [[Bandungo]] * [[Medano]] * [[Malang]] * [[Jogjakarto]] === Etnoj === Estas plej grandaj etnoj rilataj al grandaj insuloj, kiel la jenaj: * 45% [[javanoj]], * 14% sunda, * 7,5% madura, * 7,5% marborda malaja, * 3'58% [[batakoj]] * 26% aliaj Krome estas aliaj pli malgrandaj etnaj grupoj, fremdevenaj indonezianoj, kiel [[ĉinoj]], [[araboj]], hindoj, eŭropdevenuloj, japanoj, koreoj, pakistananoj ktp. Krome estas tre diversaj popoloj aŭ apartaj [[tribo]]j en Indonezio, ĉefe en [[Papuo]], foje nur kun centoj da membroj, inter kiuj la jenaj: [[danioj]], [[jalioj]], kimjaloj, [[korovajoj]], [[kombajoj]], kopkakaoj, [[asmatoj]], damaloj kaj aliaj. === Religioj === * [[islamismo]] 80% * [[kristanismo]] 8% ([[protestantismo]] 5% [[katolikismo]] 3%) * [[hinduismo]] 2% * [[budhismo]] 1% * aliaj 9% === Muziko === [[Dosiero:Waldjinah met Orkes Keroncong Bintang Surakarta Tong Tong Fair.jpg|maldekstra|eta|Kronĉonga muzika grupo.]] [[Kronĉongo]] estas speco de muziko el Indonezio. Ĝi normale uzas voĉon, fluton, violonon, kontrabason kaj du unikajn malgrandajn gitarojn; nome la ĉako kaj la ĉuko. === Festoj === Danke al granda kvanto de diversaj [[etno]]j en Indonezio oni povas sperti festojn dum la tuta jaro. Inter la plej konataj apartenas la soleno de [[Nova jaro]] '''Caka''' sur [[Balio]] ([[marto]] – [[aprilo]]), kiam oni verŝas en [[maro]]jn kaj [[rivero]]jn templaj [[ikono]]j kaj la sono de [[tamburo]]j akompanas malbonon reen en la mondon de [[spirito]]j. En la paso de festotago '''Galungan''' [[dio]]j descendas sur Balio teren, por ke ili partoprenu la festotagojn kaj gajecon. Menciindas ankaŭ dramaj solenoj de [[Pasko]] en la distrikto Larantuko sur insulo [[Floreso (Indonezio)|Floreso]], vipaj dueloj en Rutengo, sur la sama insulo, kaj funebraj festotagoj '''Torajano''' en la centra [[Sulaveso]]. Ĉar la plimulto de la loĝantoj estas [[muslimo|islamanoj]], la plimulto de la festotagoj estas influitaj de la [[luna kalendaro]]. === Sporto === [[Silato]] (aŭ ''silat'') estas kolektiva vorto por klaso de indiĝena [[luktarto]] el geo-kultura areo de Sudorienta Azio kiu enhavas plej el Nusantara, nome la Indonezia Arkipelago, aŭ Malaja insularo kaj la tuton de la Malaja Duoninsulo. Origine disvolviĝinta en tio kio nune estas Indonezio, Duoninsula Malajzio, suda Tajlando, kaj Singapuro, ĝi estis tradicie ankaŭ praktikita en Brunejo, Vjetnamio kaj suda Filipinio. Estas centoj da diferencaj stiloj (''aliran'') kaj skoloj (''perguruan'') sed ili tendencas kerni ĉe frapoj, artikolukto, ĵetoj, klingohavaj armiloj, aŭ kombinoj de tiuj. === Kutimoj === La tempozonoj estas [[GMT]]/[[UTC]] + 7 horoj ([[Sumatro]], [[Javo]], Okcidenta kaj Centra [[Kalimantano]]), GMT/UTC + 8 horoj ([[Balio]], [[sudorientaj insuloj (Indonezio)|sudorientaj insuloj]], Suda, Orienta kaj Norda [[Kalimantano]], [[Sulaveso]]), kaj GMT/UTC + 9 horoj ([[Okcidenta Nov-Gvineo]] kaj [[Molukoj]]). [[Dosiero:Indonesian Rupiah (IDR) banknotes2009.jpg|eta|250px|Specimenoj de bankbiletoj de [[indonezia rupio]].]] En Indonezio estas uzata [[metra sistemo]]. Elektra [[tensio]] estas 123-230 [[Volto|V]], 50 [[Herco|Hz]]. La oficiala [[monunuo]] en Indonezio estas [[indonezia rupio]] (1 IDR). Deviga interŝanĝo de [[valuto]]j ne ekzistas. Senproblema estas regule interŝanĝo de [[usona dolaro|usonaj dolaroj]], ceterajn mondajn monunuojn eblas interŝanĝi nur en grandaj urboj, ĉe ĉiu preta mono validas, ke estas postulataj sole novaj monbiletoj kun ŝirma strieto. Interŝanĝo de [[ĉeko]]j kun loka monunuo estas senproblema, sed kompare kun la preta [[mono]] neavantaĝa. [[Trinkmono]] ne estas en Indonezio kutima, tamen malgranda trinkmono dum pagado estos bonvenigata. En luksaj [[hotelo]]j kaj [[restoracio]]j trinkmono estas kutime alkalkulita al la prezo (proksimume 10%). Oni uzas la trinkmonon por dungitaj ŝoforoj kaj [[ĉiĉerono]]j, ĝentile estas lasi malgrandan mon-donacon vizitante [[moskeo]]n, [[templo]]n aŭ [[sanktejo]]n. En grandaj urboj estas [[superbazaro]]j, aĉetcentrejoj kaj vendejdomoj kun firme fiksitaj [[prezo]]j. == Ekonomio == La [[ekonomio]] de Indonezio estas la plej granda en [[Sudorienta Azio]], la [[Listo de landoj laŭ MEP (ĝenerale)|16a plej granda]] en la mondo laŭ [[Malneta enlanda produkto|MEP]] kaj la 7a enkalkulante la aĉetopovon. Indonezio estas membro de la [[Grupo de la 20 (industriaj kaj sojlaj landoj)|Grupo de la 20]] kaj [[sojlolando]], inter evolulando kaj evoluiĝintaj landoj.<ref>[https://g20.org/en/Pages/home.aspx] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201010170939/https://g20.org/en/Pages/home.aspx|date=2020-10-10}}, g20.org. Alirita la 6an de oktobro 2009.</ref> Indonezio dependas el landa merkato kaj el la registara [[buĝeto]]; la centra registaro posedas 141 [[entrepreno]]jn. Ankaŭ la administrado de prezoj de gamo de bazaj [[varo]]j (kiel [[rizo]] kaj [[elektro]]) ludas gravan rolon en la merkata ekonomio de Indonezio. Tamen, ekde la 1990-aj jaroj, la majoritato de la ekonomio estis kontrolita de indoneziaj privatuloj kaj de eksterlandaj kompanioj.<ref>[https://web.archive.org/web/20170805150236/http://www.kemenperin.go.id/artikel/5901/Ketika-Swasta-Mendominasi "Kemenperin – Ketika Swasta Mendominasi".] Arkivita el la originalo la 5an de aŭgusto 2017. Alirita la 10an de oktobro 2020.</ref><ref>[https://surabaya.tribunnews.com/2015/03/03/80-persen-industri-indonesia-disebut-dikuasai-swasta "80 Persen Industri Indonesia Disebut Dikuasai Swasta".] 3a de marto 2015. Alirita la 10an de oktobro 2020.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170805142750/http://www.kemenperin.go.id/artikel/11614/Pengelola-Kawasan-Industri-Didominasi-Swasta "Kemenperin – Pengelola Kawasan Industri Didominasi Swasta".] Arkivita el la originalo la 5an de aŭgusto 2017. Alirita la 10an de oktobro 2020.</ref> En 2012, Indonezio anstataŭis [[Barato]]n kiel la due plej rapida kreskanta ekonomio en la grupo de [[G-20]], malantaŭ nur [[Ĉinio]]. Ekde tiam, la ĉiujara kresko malrapidiĝis kaj fluktuis je ĉirkaŭ 5%.<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?end=2016&locations=ID&start=2006 "GDP growth (annual %)".] data.worldbank.org. Arkivita el la originalo la 5an de aŭgusto 2017. Alirita la 10an de oktobro 2020.</ref> [[Dosiero:Oil palm plantation in Cigudeg-03.jpg|eta|dekstra|Vasta [[plantejo]] por produktado de [[palmoleo]]. Nuntempe, Indonezio estas la plej granda produktanto de palmoleo.]] [[Agrikulturo]] estas ŝlosila sektoro kiu kontribuis je 14.43% al la MEP.<ref>{{cite news|title=Satu Dekade, Kontribusi Pertanian terhadap PDB Menurun|author=Estu Suryowati|date=12a de aŭgusto 2014|newspaper=Kompas|url=http://bisniskeuangan.kompas.com/read/2014/08/12/105145826/Satu.Dekade.Kontribusi.Pertanian.terhadap.PDB.Menurun|language=id}}</ref> Nuntempe, estas ĉirkaŭ 30% de la terareo uzata por agrikulturo kaj ĝi laborigas ĉirka 49 milionojn da personoj (41% el la totala laborforto).<ref name="IndoInvest">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.indonesia-investments.com/id/budaya/ekonomi/ikhtisar-struktur-ekonomi/pertanian/item378|titolo=Pertanian di Indonesia (Agriculture in Indonesia)|alirdato=5a de decembro 2015|verko=Indonesia Investments}}</ref> Unuarangaj agrikulturaj produktoj estas rizo, [[manioko]] ([[tapioko]]), arakidoj, [[kaŭĉuko]], [[kakao]], [[kafo]], [[palmoleo]], [[kopro]]; kortobirdoj, bovoj, porkoj, kaj ovoj. La produktado de [[palmoleo]] estas kerna por la ekonomio ĉar Indonezio estas la plej granda produktanto kaj konsumanto de tiu produkto, kiu havigas ĉirkaŭ duonon de la tutmonda peto.<ref name="POForests">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2013/sep/11/indonesia-palm-oil-destroy-forests|title=Can Indonesia increase palm oil output without destroying its forest?|author=McClanahan, Paige|newspaper=The Guardian|date=11a de septembro 2013|accessdate=17a de septembro 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917140332/http://www.theguardian.com/global-development/2013/sep/11/indonesia-palm-oil-destroy-forests|archivedate=17a de septembro 2013}}</ref> Plantejoj en la lando etendiĝis tra 6 milionoj da hektaroj en 2007,<ref>{{Cite web|url=http://www.greenpeace.org.uk/forests/palm-oil|title=Palm Oil|publisher=Greenpeace|accessdate=26a de septembro 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130926154501/http://www.greenpeace.org.uk/forests/palm-oil|archivedate=26a de septembro 2013}}</ref> kaj estis replantada plano por aldonaj 4.7 milionoj por plibonigi la produktadon por 2017.<ref>{{Cite web|url=http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation|title=Indonesia to replant 4.7m hectares of palm oil plantation|publisher=UkrAgroConsult|date=30a de aŭgusto 2017|accessdate=27a de septembro 2017|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170927113223/http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation|archivedate=27a de septembro 2017|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-10-10|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170927113223/http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation|arkivdato=2017-09-27}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-10-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170927113223/http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation |arkivdato=2017-09-27 }}</ref> Estas multaj negativaj sociaj kaj mediaj efikoj de la produktado de palmoleo en Sudorienta Azio. == Esperanto == === Asocioj === En Indonezio ekzistas [[Indonezia Esperanto-Asocio]] (IEA), refondita en 2013 kaj ekde 2015 landa asocio de [[UEA]]. La asocio estis unuafoje fondita en 1952, sed estis trudita al longa paŭzo, ĉirkaŭ de 1965 al 2009, pro la lokaj politikaj kondiĉoj kaj ankaŭ pro la morto de sia fondistino, [[Datoe Toemenggoeng]]. Ekde 2009 novaj klopodoj, al kiuj kontribuis ankaŭ la flandra esperantistino [[Heidi Goes]], preparis la refondiĝon okazintan en 2013.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.esperanto.or.id/eo/asociolauj/ |titolo=Historio de IEA |verko=IEA |alirdato=2020.06.27}}</ref><ref name=HG>{{citaĵo el la reto |url=https://www.academia.edu/15410856/The_Esperanto_movement_in_the_Dutch_East_Indies_and_Indonesia |titolo=The Esperanto movement in the Dutch East Indies and Indonesia |aŭtoro=H.Goes |lingvo=en |verko=Wacana |dato=2015 |alirdato=2020.06.27}}</ref> La retejo de IEA estas: [http://www.esperanto.or.id/eo/ www.esperanto.or.id] (en tri lingvoj: esperanto, indonezia, angla). Iuj listoj pri naciaj Esperanto-asocioj mencias ankaŭ ke en Indonezio ekzistas [[Indonezia Esperanto-Societo]] kaj Centro de Esperanto-Studoj. Ambaŭ estis provizoraj nomoj uzitaj antaŭ la refondiĝo de Indonezia Esperanto-Asocio. Pli precize, Indonezia Esperanto-Societo estis fondita en 1990, kiel klopodo revivigi la Indonezian Esperanto-Asocion; ĝi daŭris ĝis 2007, sed funkciis malkontinue.<ref name=HG/> === Kongresoj === En [[1960]] la Indonezia Esperanto-Asocio okazigis konferencon en Ĝakarta (la intenco estis okazigi veran kongreson, sed mankis la permeso).<ref name=HG/> En [[2013]] okazis en [[Bogor]] la Indonezia Esperanto-Kongreso, kie IEA estis refondita.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.sites.google.com/site/esperantoenindonezio/kongreso |titolo=La unua Indonezia Esperanto-Kongreso |verko=Esperanto en Indonezio |alirdato=2020.06.27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200927131710/https://www.sites.google.com/site/esperantoenindonezio/kongreso |arkivdato=2020-09-27 }}</ref> En [[2016]] kaj en [[2018]] okazis du [[Trilanda Esperanto-Kongreso|Trilandaj Esperanto-Kongresoj]]. La partoprenantaj landoj estis Indonezio, [[Aŭstralio]] kaj [[Novzelando]]. Ambaŭ kongresoj okazis en Indonezio, la unua en [[Bandung]], la dua en [[Bekasi]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://aea.esperanto.org.au/2016-kongresa-raporto/?lang=eo |titolo=Raporto pri la trilanda kongreso 2016 |alirdato=2016.03.29 |verko=Aŭstralia Esperanto-Asocio}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.esperanto.or.id/eo/?s=trilanda+kongreso |titolo=Raporto de Dua Trilanda Kongreso en Bekasi, Indonezio -- Trilanda Kongreso de Esperanto |verko=IEA |alirdato=2020.06.27}}</ref> En [[2025]] [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) okazigos la 81-an [[Internacia Junulara Kongreso|Internacian Junularan Kongreson]] (IJK) en Indonezio. == Vidu ankaŭ == {{Portalo Indonezio}} * [[Borobuduro]] * [[Ibu Pertivi (personigo)]] * [[Indonezia lingvo]] * [[Kalimantano]] * [[Listo de urboj de Indonezio]] * [[Listo de vulkanoj de Indonezio]] * [[Papuo Barato]] * [[Prambanano]] * [[Respubliko de la Sud-Molukoj]] == Fontoj kaj notoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == {{Refbegin}} * Earl, George Windsor (1850). "On the Leading Characteristics of the Papuan, Australian and Malay-Polynesian Nations". Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia (JIAEA). 4. * Friend, T. (2003). [https://archive.org/details/indonesiandestin00theo Indonesian Destinies.] Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6. * Ricklefs, Merle Calvin (1991). A history of modern Indonesia since c. 1300 (2nd ed.). Basingstoke; Stanford, CA: Palgrave; Stanford University Press. ISBN 0-333-57690-X. * Ricklefs, Merle Calvin (2001). [https://books.google.com/books?id=0GrWCmZoEBMC A history of modern Indonesia since c. 1200 (3a eld.).] Basingstoke; Stanford, CA: Palgrave; Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-4480-5. * Schwarz, A. (1994). [https://archive.org/details/nationinwaitingi00schw A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s.] Westview Press. ISBN 1-86373-635-2. * Taylor, Jean Gelman (2003). [https://archive.org/details/indonesia00jean Indonesia: Peoples and Histories.] New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5. * Vickers, Adrian (2005). [https://archive.org/details/historyofmoderni00adri A History of Modern Indonesia.] Cambridge University Press. ISBN 0-521-54262-6. * Witton, Patrick (2003). Indonesia. Melbourne: Lonely Planet. ISBN 978-1-74059-154-6. {{Refend}} == Vidu ankaŭ == [[Nusantaro (urbo)]], novplanita ĉefurbo anstatau Ĝakarto [[Wawasan Nusantara]] aŭ Indonezia Insulara Vizio [[Ekonomio de Indonezio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commons=Indonesia|commonscat=Indonesia|n=Portalo:Indonezi|ReVo=indonezi}} === En Esperanto === * {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} {{eo}} * http://sites.google.com/site/esperantoenindonezio/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130308091705/https://sites.google.com/site/esperantoenindonezio/ |date=2013-03-08 }} Esperanto en Indonezio * http://www.indonesia.go.id{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120203203120/http://indonesia.go.id/ |date=2012-02-03 }} <!-- Nacia Portalo de Respubliko de Indonezio --> * Bulard, Martine kaj Beyer, Marie. [https://eo.mondediplo.com/article2536.html Minacoj por islamo laŭ la indonezia modelo]. 'Le Monde Diplomatique', aŭgusto 2017. === Alilingve === * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/indonesia/ Indonezio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210413004319/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/indonesia |date=2021-04-13 }} en [[Monda faktolibro de CIA]] * [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-14921238 Indonesia] el [[BBC News]] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=ID Key Development Forecasts for Indonesia] el International Futures * [http://www.setneg.go.id/ Ministerio de Ŝtato] indonezie * [http://www.bps.go.id/ Statistikoj, Indonezio] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/ID.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141012020339/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/ID.html |date=2014-10-12 }} * [https://web.archive.org/web/20090426085755/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/indonesia.htm Indonesia] ''UCB Libraries GovPubs'' * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/286480/Indonesia Indonesia] ''[[Encyclopædia Britannica]]'' * [http://www.indonesia.travel/ Oficiala retejo de Indonezia Turismo] {{G20-Ŝtatoj}} {{Ŝtatoj en Azio}} {{Administra divido de Indonezio}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Indonesia |revizio=982719555}} {{Havenda artikolo|Indonezio}} [[dosiero:Bali banner Sunset.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Indonezio| ]] [[Kategorio:Landoj en Sud-Orienta Azio]] [[Kategorio:Respublikoj]] [[Kategorio:Insulaj landoj]] [[Kategorio:Membroj de la Organizaĵo de Islama Kunlaboro]] [[Kategorio:Membroj de la Unuiĝintaj Nacioj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1945]] cn4m1lflgdvbpm0zs4zvfih7m0u19zp 0 1950 9397391 9376085 2026-06-09T20:09:46Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397391 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = يمن | transskribo = comhori Jemen | eonomo = Jemena Respubliko | flago = [[Dosiero:Flago-de-Jemeno.svg|150px|<center>[[Flago de Jemeno]]]] | nacia himno = | nacia devizo = | lokigo-bildo = [[Dosiero:Yemen (orthographic projection).svg|250px|Lokigo]] | lingvoj = [[araba lingvo|araba]] | ĉefurbo = [[Sanao]] (427 mln) | religio = [[islamanoj]] | km2 = 527970 | akvo = | loĝantaro = 40583165 | loĝantaro-jaro= 2025 | loĝdenso = {{#expr:(40583165 /527970 ) round 0}} | valuto = [[Jemena rialo]] | horzono = | ttt = ye | landkodo = YE | tel = | politika sistemo = [[Respubliko]] | ŝtatestro = [[Rashad al-Alimi]] | ĉefministro = [[Shaea al-Zindani]] | nacia tago = | sendependeco = | esperanto-asocio = }} '''Jemeno''' ({{lang-ar|اليمن|t=''al-Jaman''}}) estas lando en okcidenta [[Azio]] kaj en la sudokcidento de la [[Araba duoninsulo]] <ref>{{Cite web|title=Yemen {{!}} History, Map, Flag, Population, Capital, & Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Yemen|access-date=2023-04-16|website=www.britannica.com|language=en}}</ref>. Jemeno limas al [[Sauda Arabio]] norde, [[Omano]] oriente, [[Adena Golfo]] kaj [[Araba Maro]] sude kaj [[Ruĝa maro|Ruĝa Maro]] okcidente. La ŝtatoj [[Ĝibutio]] kaj [[Eritreo]] situas proksimume 20 respektive 30 kilometrojn de ĝi trans la Ruĝa Maro. Al Jemeno ankaŭ apartenas la [[Sokotro|Sokotra insularo]] kaj multaj pli malgrandaj insuloj en la [[Bab al-Mandab]], en Ruĝa Maro kaj la Araba Maro. Tamen, ĉar la ŝtato Jemeno fiaskis pro la [[Interna milito|enlanda milito]] pluraj faktaj ŝtatoj nuntempe ekzistas sur la iama teritorio. La Jemena Respubliko kreiĝis dum la [[1990-aj jaroj]] rezulte de unuiĝo de la du ŝtatoj [[Jemena Araba Respubliko]] en [[Norda Jemeno]] kaj [[Demokratia Popola Respubliko Jemeno]] en [[Suda Jemeno]]. Unuigo de la ŝtataj strukturoj okazis en [[1993]] <ref>{{Cite web|title=Yemen Population (2023) - Worldometer|url=https://www.worldometers.info/world-population/yemen-population/|access-date=2023-11-12|website=www.worldometers.info|language=en}}</ref>. Pro diversaj internaj konfliktoj, terorismo, gravaj diferencoj inter la sudo kaj la nordo kaj korupto, la lando povis profiti malmulte ekonomie de siaj naftorezervoj kompare kun aliaj landoj en la [[araba mondo]]. Kun [[malneta enlanda produkto]] de 1 061 USD pokape, Jemeno estas la plej malriĉa lando sur la [[Arabio|Araba Duoninsulo]]<ref>(en) IMF, [https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=29&pr.y=9&sy=2009&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512,941,914,446,612,666,614,668,311,672,213,946,911,137,193,962,122,674,912,676,313,548,419,556,513,678,316,181,913,682,124,684,339,273,638,921,514,948,218,943,963,686,616,688,223,518,516,728,918,558,748,138,618,196,522,278,622,692,156,694,624,142,626,449,628,564,228,283,924,853,233,288,632,293,636,566,634,964,238,182,662,453,960,968,423,922,935,714,128,862,611,716,321,456,243,722,248,942,469,718,253,724,642,576,643,936,939,961,644,813,819,199,172,184,132,524,646,361,648,362,915,364,134,732,652,366,174,734,328,144,258,146,656,463,654,528,336,923,263,738,268,578,532,537,944,742,176,866,534,369,536,744,429,186,433,925,178,746,436,926,136,466,343,112,158,111,439,298,916,927,664,846,826,299,542,582,967,474,443,754,917,698,544&s=NGDPDPC&grp=0&a= Listo de MEP laŭ lando laŭ IMF]. [https://web.archive.org/web/20201031232904/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=29&pr.y=9&sy=2009&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C941%2C914%2C446%2C612%2C666%2C614%2C668%2C311%2C672%2C213%2C946%2C911%2C137%2C193%2C962%2C122%2C674%2C912%2C676%2C313%2C548%2C419%2C556%2C513%2C678%2C316%2C181%2C913%2C682%2C124%2C684%2C339%2C273%2C638%2C921%2C514%2C948%2C218%2C943%2C963%2C686%2C616%2C688%2C223%2C518%2C516%2C728%2C918%2C558%2C748%2C138%2C618%2C196%2C522%2C278%2C622%2C692%2C156%2C694%2C624%2C142%2C626%2C449%2C628%2C564%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C184%2C132%2C524%2C646%2C361%2C648%2C362%2C915%2C364%2C134%2C732%2C652%2C366%2C174%2C734%2C328%2C144%2C258%2C146%2C656%2C463%2C654%2C528%2C336%2C923%2C263%2C738%2C268%2C578%2C532%2C537%2C944%2C742%2C176%2C866%2C534%2C369%2C536%2C744%2C429%2C186%2C433%2C925%2C178%2C746%2C436%2C926%2C136%2C466%2C343%2C112%2C158%2C111%2C439%2C298%2C916%2C927%2C664%2C846%2C826%2C299%2C542%2C582%2C967%2C474%2C443%2C754%2C917%2C698%2C544&s=NGDPDPC&grp=0&a= Arĥivita de la originalo], la 31-an de oktobro 2020.</ref>. En la lastaj jaroj, progreso estis farita en pluraj lokoj, sed ekzistas ĝeneraligitaj timoj de gravaj ekonomiaj kaj politikaj problemoj se la naftoresursoj elĉerpiĝas. Jemeno pintas en la Indekso de malsukcesaj ŝtatoj kaj estas lasta en la [[Tutmonda indikilo pri malsatego|Tutmonda Indekso de Malsato]]. Laŭ la [[Unuiĝintaj Nacioj|UN]], 75% de la loĝantaro de la lando bezonis humanitaran helpon (en 2019). 70 procentoj de la loĝantaro dependas de internacia helpo por pluvivi. Islamo estas la ŝtata religio kaj validas la [[Ŝario|ŝaria]] juro. La strikta orientiĝo de la juro kondukas al la neado de multaj [[homaj rajtoj]], kiel ekzemple la libereco elekti sian religion. La ĉefurbo kaj plej granda urbo de la lando estas [[Sanao|Sanaa]]. La lando havas ĉirkaŭ 40 milionojn da loĝantoj kaj areon de 527 968 ​​km². == Demografio == Jemeno havas ĉirkaŭ 34 milionojn da homoj laŭ taksoj de junio 2023. 46% de la homoj aĝas malpli ol 15 jarojn. Jemenoj estas ĉefe de [[araboj|araba]] origino.  La [[araba]] estas la [[oficiala lingvo]]. Religio en Jemeno estas plejparte de du ĉefaj islamaj religiemaj grupoj; 53% de la islama loĝantaro estas [[Sunaismo|sunaistoj]] kaj 45% estas [[Ŝijaismo|ŝijaistoj]] laŭ [[Alta Komisiito de Unuiĝintaj Nacioj pri Rifuĝintoj|UNHCR]]. Preskaŭ senescepte ĉiuj jemenaj enlandanoj estas islamanoj. Laŭ taksoj de 2009, vivdaŭro en Jemeno estas 63,27 jaroj. ==Historio== [[Kataban]] (arabe مملكة قتبان, latinliterigata foje ankaŭ Qataban) estis antikva regno en la teritorio de la nuna ŝtato Jemeno. Ĝi estis konata al la antikvaj romianoj kiel "Feliĉa Arabio". ĉar la areo estis tiel bela kaj potenca. Ĝia centro estis en la valo Bajhan. Kiel iuj aliaj regnoj de la suda Araba Duoninsulo ĝi gajnis grandan riĉecon de la komerco de olibano kaj mirho, incensoj kiuj estas bruligataj ĉe altaroj. La ĉefurbo de Kataban estis nomita Timna kaj situis sur la komerca vojo kiu trapasis la aliajn reĝlandojn Hadramaut, Ŝeba kaj Ma'in <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=eQvhZaEVzjcC|title=Yemen|last=McLaughlin|first=Daniel|date=1 February 2008|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-1-84162-212-5|page=3}}</ref>. La Otomana Regno prenis kontrolon de Norda Jemeno, kaj la Brita Imperio prenis Sudan Jemenon, en la frua 20-a jarcento. La du partoj estis kunigitaj en 1990 kaj poste batalis internajn militojn. La plej nova komenciĝis en 2015. Kelkaj famaj homoj inkluzive de iama prezidanto Ali Abdullah Saleh estis mortigitaj, kaj miloj mortis pro malsato. En [[1990]], la du iamaj ŝtatoj de la [[Jemena Araba Respubliko]] (JAR, "Norda Jemeno"; ĉefurbo [[Sanao]]) kaj la [[Suda Jemeno|Popola Demokratia Respubliko Jemeno]] (DPJ, "Suda Jemeno", ĉefurbo [[Adeno]]) kuniĝis por formi la nunan ŝtaton. Ekde [[2013]], okazis enlanda milito. En ĉi tiu konflikto, la Houthi-milicoj sukcesis konkeri la ĉefurbon Sanao kaj grandajn partojn de la lando. La 25-an de marto [[2015]], Sauda Arabio, kun la armea partopreno de ok aliaj ŝtatoj (''Islamic Military Coalition''), lanĉis armean intervenon nomitan ''Operation Decisive Storm'' por subteni la centran registaron sub prezidento Hadi kaj ĉefministro Khalid Bahah. La konflikto tiel vastiĝis amase kaj estas rigardata kiel prokura milito inter Sauda Arabio kaj [[Irano]].  Pro la milito en la lando (aprilo 2022) 4,3 milionoj da homoj estas enlande delokitaj. === Enlanda milito ekde 2013 === [[Dosiero:Yemeni Civil War.svg|maldekstra|eta|'''Milito en Jemeno''' {{priskribo|#cae7c4|blua Kontrolita de la [[Hutia movado|Hutioj]]}} {{priskribo|#f98787|Kontrolite fare de anoj de [[Abed Rabbo Mansur Hadi]]}} {{priskribo|#e3d975|Kontrolite fare de la Suda Transira Konsilio}}{{priskribo|#e4e4e4|Kontrolita de [[Alkaido]]}} {{priskribo|#b3b2ae|Kontrolita de la [[Islama Ŝtato]]}}{{priskribo|#afc6e9|Kontrolita de lokaj fortoj}}]] Sekve de la politikaj perturboj en [[Tunizio]] kaj [[Egiptio]] komence de la jaro [[2011]], ankaŭ en Jemeno ekestis tumultoj: Ekzemple la 3-an de februaro 2011, pli ol 20 miloj da homoj manifestacias en la nacia ĉefurbo [[Sanao]], postulante tujan eksiĝon de la prezidanto [[Ali Abdula Saleh]], kiu seninterrompe prezidis la ŝtaton ekde la jaro 1990 <ref name="Gelvin2">{{cite book|author=James L. Gelvin|title=The Arab Uprisings: What Everyone Needs to Know|publisher=Oxford University Press|year=2012|isbn=978-0-19-989177-1|page=68}}</ref>. Samtempe ĉirkaŭ 2 miloj da liaj subtenantoj kolektiĝis ĉe la randoj de la ĉefurbo. La antaŭan tagon, do la 2-an de februaro, li estis anoncinta ke li ne rekandidatos kiel ŝtata prezidanto fine de la nuna oficperiodo en 2013, kaj ke li ankaŭ ne transdonus la potencon al sia filo. En prezidanta baloto de 2012 elektiĝis nova prezidanto ''Mansur Hadi''. Ekde 2013 ribeluloj de la grupiĝo ''Huthi'' ([[ŝijaismo|ŝijaismaj]] membroj de [[zajdismo|zajdisma islamo]]), subtenantoj de la nuna eksprezidanto Ali Abdula Saleh, subtenantoj de separatisma suda Jemeno, kaj landa branĉo de la terorisma movado [[Alkaido]] batalas kontraŭ la armeo de la centra registaro pri al potenco en la ŝtato. La Huthi-ribeluloj sukcesis okupi la ĉefurbon Sanao kaj grandajn partojn de la ŝtato, kaj ili jam proksimis al konkero de la provizora ĉefurbo [[Adeno]], kiam la armeo de la [[sunaismo|sunaisma]] [[Sauda Arabio]] kun partopreno de la armeoj de ok pliaj ŝtatoj la 25-an de marto 2015 komencis armeon intervenon favore al la elektita ŝtata prezidanto ''Mansur Hadi'' kaj ties ĉefministro ''Ĥalid Bahah <ref>{{cite web|url=http://muftah.org/houthis-successful-yemen/#.VCicqfldWSo|author=Mareike Transfeld|title=Capturing Sanaa: Why the Houthis Were Successful in Yemen|date=2014|website=Muftah|access-date=17 October 2014|archive-date=21 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021042202/http://muftah.org/houthis-successful-yemen/#.VCicqfldWSo|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ipinst.org/wp-content/uploads/publications/ipi_e_pub_mediating_transition.pdf|author=Steven A. Zyck|title=Mediating Transition in Yemen: Achievements and Lessons|date=2014|website=International Peace Institute|access-date=17 October 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/monkey-cage/wp/2014/09/26/shifting-balances-of-power-in-yemens-crisis/|author=Silvana Toska|title=Shifting balances of power in Yemen's crisis|date=26 September 2014|newspaper=The Washington Post|access-date=24 October 2014}}</ref><ref name="glorious">{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/houthi-leader-vows-defend-glorious-revolution-150207145038603.html|agency=Al Jazeera|title=Houthi leader vows to defend 'glorious revolution'|date=8 February 2015|access-date=7 February 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Yemen's fate was sealed six years ago|first=Noha|url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/yemen-fate-sealed-years-171123110813931.html|last=Aboueldahab|website=www.aljazeera.com}}</ref>'' <ref>{{cite web|url=https://www.rand.org/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf|title=Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon|date=17 September 2010|access-date=22 February 2013}}</ref>. Milito daŭris, kie Saud-Arabio kaj Irano apogas malsamajn flankojn. == Geografio == [[Dosiero:Divided Yemen.svg|maldekstra|eta|300x300ra|Mapo kun norda kaj suda Jemeno]] Jemeno situas en la sudo de la Arabio. Ĝi estas lavita de la akvoj de la Ruĝa kaj Araba Maroj de la [[Hinda Oceano]]. Kelkaj insuloj en la [[Ruĝa maro]], inkluzive de la [[Haniŝ-insuloj]], [[Kamaran]], kaj [[Perim]], same kiel [[Sokotro]] en la [[Araba Maro|Araba]] [[Araba Maro|maro]], apartenas al Jemeno. Multaj el la insuloj estas vulkanaj. Ĝi kundividas landlimojn kun [[Omano]] (oriente) kaj [[Sauda Arabio|Saŭda Arabio]] (norde). La nordoriento de Jemeno estas kovrita de varma, roka dezerto kie pluvo ne falas dum jaroj. La jemenaj montoj, kiuj apartigas tiun ĉi dezerton de la marborda ebenaĵo, ricevas pluvegon ĉiuvintre. [[Dosiero:Yemen relief.jpg|centra|eta|600x600ra|Mapo de Jemeno kun la plej gravaj urboj.]] === Biogeografio === [[Biogeografio|Biogeografie]] la lando troviĝas plejparte en la sudaraba [[ekoprovinco]] el la [[afrotropiso]] laŭ la [[tipologio]] de la [[Monda Natur-Fonduso]] (WWF). Ĝi interalie enhavas [[ekoregiono]]n kiu estas nomata : [[sudokcident-arabaj montaraj duonarbaroj]]. La [[insularo]] de [[Sokotro]] apartenas al la sahela-sudana ekoprovinco de la sama [[ekozono]] kaj konsistas el la [[sokotraj kserofitaroj]]. La nordoriento de Jemeno situas en la sahar-arab-dezerta ekoprovinco de la [[palearktiso]], nome en la ekoregiono [[arabaj-sinajaj dezertoj kaj kserofitaroj]]. == Administra divido == En februaro 2004, Jemeno estas dividita en dudek governoratojn (provincojn) kaj unu municipon nomitan "Amanat Al-Asemah". * '''Provincoj''' respektive '''gubernioj''': [[provinco Abjan|Abjan]]&nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Adeno|Adeno]] ('Adan)&nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Amran|Amran]]&nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Al Bajda|Al Bajda]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Ad Dali|Ad Dali]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Dhamar|Dhamar]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Al Ĝaŭf|Al Ĝaŭf]]&nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Hadramaut|Hadramaut]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Hadĝa|Hadĝa]]&nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Al Hudajda|Al Hudajda]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Ibb|Ibb]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Lahiĝ|Lahiĝ]]&nbsp;{{•}}[[provinco Marib|Marib]]&nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Al Mahra|Al Mahra]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Al Mahŭit|Al Mahŭit]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Rajma|Rajma]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Sanao|Sanao]] (Sana'a)&nbsp;{{•}}&nbsp;[[Sanao|ĉefurba distrikto Sanao]]&nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Sada|Sada]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Ŝabŭa|Ŝabŭa]] &nbsp;{{•}}&nbsp;[[provinco Taiz|Taiz]] * '''Heredaĵo:''' malnova urbokerno de [[Sanao]]; geografia regiono [[Hadramaut]], [[Ŝibam]]. La gubernioj estas dividitaj en 333 distriktoj . La distriktoj estas dividitaj en 2,210 sub-distriktojn, kaj tiam en 38,284 vilaĝojn (aktuale en 2001). == Infrastrukturo == Ĉiuj trafikŝildoj estas en la araba kaj la infrastrukturo estas en malbonega stato. == Turismo == La nombro de turistoj kiuj vizitis Jemenon en 2005 estis taksita je 336 000 kaj reduktiĝis poste al kelkaj miloj<ref>(de) Rainer Hermann: ''[http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/jemen-das-armenhaus-arabiens-1912922.html Das Armenhaus Arabiens] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250302123658/https://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/jemen-das-armenhaus-arabiens-1912922.html |date=2025-03-02 }} (''La malriĉulejo de Arabio), ''[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]'', la 6-an de januaro 2010</ref>.  Alloga por eŭropaj turistoj estas la malnova urbo de Sanao, la historia ĉefurbo [[Ŝibam]], la Medino de Zabid, la historia urbo [[Tarim (Jemeno)|Tarim]] aŭ la elfosadoj de Barakiŝ (''Baraqish''). Distra turismo, aliflanke, estas tre limigita. La plua evoluo de turismo estas malhelpita de la manko de la necesa infrastrukturo, sed ĉefe de la malstabila sekureca situacio. La Federacia Eksterlanda Oficejo de la Federacia Respubliko Germanio nun avertas pri la "grava risko de teroristaj atakoj" kaj la "daŭra alta risko de [[Homforkapto|homfortkapo]]" kaj ankaŭ pri "ekflamantaj tribaj konfliktoj" kaj eksplicite konsilas ne vojaĝoj al Jemeno. == Politiko == Estas multe da korupto kaj la lando estas regata de viroj, kie virinoj vivas izole de aliaj viroj. Multaj de ili baraktas vivteni sin kaj almozpetas en publikaj lokoj. Laŭ artikolo 1, paragrafo 1 de la Konstitucio de 1994, laste ŝanĝita en 2001, Jemeno estas arab-islama sendependa kaj suverena ŝtato. === Ekstera politiko === Jemeno estas membro de [[Unuiĝintaj Nacioj]] ( UN ) kaj la [[Ligo de Arabaj Ŝtatoj|Ligo]] [[Ligo de Arabaj Ŝtatoj|de Arabaj Ŝtatoj]]. En januaro 2002, Jemeno aliĝis al la [[Golfa Koopera Konsilo]], komence nur kiel observanto. === Homaj rajtoj === Fine de februaro 2009, la jemena parlamento aprobis leĝon fiksantan la minimuman aĝon por geedziĝo je 17 jaroj. Grupo de elstaraj religiemaj figuroj de Jemeno kontraŭbatalis tiun leĝon, nomante ĝin malkongrua kun [[Ŝario|ŝaria juro]]. Jemeno estas unu el la landoj kie virina genitala kripligo estas praktikata. Ĉirkaŭ 22.6% de virinoj inter 15 kaj 49 jaroj estis trafitaj en 1997. Kvankam Jemeno ratifis la [[Konvencio pri forigo de ĉiu diskriminacia formo kontraŭ virinoj|Konvencion pri forigo de ĉiu diskriminacia formo kontraŭ virinoj]] en 1984, laŭtakse 50% de ĉiuj edziĝintaj virinoj estas eksponitaj al perforto<ref>(en) [http://www.arab-hdr.org/contents/index.aspx?rid=5 United Nations Development Program: Arab Human Development Report 2009] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191016131414/http://arab-hdr.org/contents/index.aspx?rid=5 |date=2019-10-16 }}, p. 7, p. 81, citante taksojn de UNICEF.</ref>.  Jemeno ratifis la laŭvolan protokolon pri la [[Internacia Konvencio pri Infanaj Rajtoj]]<ref>(en) United Nations Development Program: Arab Human Development Report 2009, p. 92</ref>, kiu malpermesas la rekrutadon de infanoj en armita konflikto. [[Parollibereco|Esprimlibereco]] kaj gazetara libereco estas tre limigitaj. == Bildgalerio == <gallery widths="150" heights="150"> Dosiero:Traditional House, Sanaá, Yemen (16479306022).jpg|Tipe tradicia domo en Sanaa Dosiero:TheNational Museum in Sana'a.JPG|La nacia muzeo de Jemeno Dosiero:Yemen, gente 1987 05.jpg|Homoj en Jemeno Dosiero:Sa'dah 05.jpg|Popola danco en [[Sa'dah]], nordokcidenta Yemen </gallery> == Noto kaj referencoj == Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la [[:de:Jemen|samtema artikolo]] en la germana vikipedio, [https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Jemen&action=history listo de ŝango]j.{{Referencoj|2}}{{projektoj|n=Kategorio:Jemeno|ReVo=jemen}} == Eksteraj ligiloj == * (eo) {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} * {{Dmoz|Regional/Middle_East/Yemen}} * {{Oficiala retejo|http://www.yemen.gov.ye/}} of the Government of Yemen {{PlurajLingvokodoj|ar}} * [https://web.archive.org/web/20090329091113/http://yemenparliament.org/ Jemena Registaro] – ''oficiala portalo'' (Ĉe la Wayback Maŝino, marto 2009) ({{PlurajLingvokodoj|ar}}) * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ Yemen] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241217084112/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |date=2024-12-17 }}. ''[[Monda faktolibro de CIA|La Monda Faktlibro]]''. [[CIA|Centra Informkolekta Agentejo]]. * (en) [https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704852 Profilo de Jemeno] de la BBC News * (fr) [https://www.youtube.com/watch?v=gN2-Hq88OcY La vivo en Jemeno], YouTube {{Ligo de Arabaj Ŝtatoj}} {{Ŝtatoj en Azio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Jemeno| ]] [[Kategorio:Transkontinentaj landoj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1990]] [[Kategorio:Landoj de Okcidenta Azio]] [[Kategorio:Mezorientaj landoj]] [[Kategorio:Membroj de la Unuiĝintaj Nacioj]] [[Kategorio:Membroj de la Ligo de Arabaj Ŝtatoj]] [[Kategorio:Membroj de la Organizaĵo de Islama Kunlaboro]] [[Kategorio:Aziaj landoj]] [[Kategorio:Respublikoj]] [[Kategorio:Arabaj landoj]] [[Kategorio:Listo de landoj laŭ ŝtata misfunkciado]] sm7pntilf2s9bn7udjl5zw9lq52jbxb 0 2307 9397418 9370239 2026-06-09T20:21:35Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397418 wikitext text/x-wiki {{AliajSignifoj|Kanalo}} [[File:Copenhagen banner Nyhavn canal.jpg|775px]] [[Dosiero:Alter Strom.jpg|eta|230px|Alter Strom, en mara [[banloko]] de [[Warnemünde]], Germanio.]] [[Dosiero:IMG RoyalCanalnrKinnegad5706w.jpg|eta|230px|La [[Reĝa Kanalo]] en Irlando.]] [[Dosiero:Basingstoke Canal - Lock.JPG|eta|230px|Malgrandaj boatkanaloj kiaj la [[Kanalo Basingstoke]] energimovis la disvolvigon de la [[industria revolucio]] en multo de Eŭropo kaj Usono.]] [[Dosiero:MurtfaltalrDanubeChannel.JPG|290px|dekstra|eta|La [[Kanalo Danubo-Nigra Maro]] en [[Rumanio]].]] [[Dosiero:Canal.at.bathampton.arp.jpg|eta|330px|Kanalo en Bathampton, [[Anglio]].]] '''Kanalo''' (latine ''canalis'' - tubo, defluilo) estas artefarita fluejo por senprema movado de la akvo. Oni distingas kanalojn: navigeblan (Sueza, Panama, Blankmara-Balta), energifaran, irigacian, drenadan, akvokondukan kaj aliajn specojn. En kelkaj lingvoj oni distingas '''normalajn kanalojn''' disde '''navigokanaloj''' kiuj iras paralele al rivero kunhavante akvokolektan basenon, dum "normala kanalo" trairas dividon de du akvokolektaj basenoj. Artefaritaj kanaloj, kiuj estis konstruitaj kiel transportaj vojoj, kunligas grandajn marspacojn kaj oni uzas por navigado. Internaciaj konvencioj reguligas marvojaĝojn trans tiaj kanaloj. Kiam estas fortaj nivelŝanĝo de la fluejo necesas [[kluzo]]j. Sur enlandaj kanaloj transporto faratas ĉefe de [[barĝo]]j, kies "klasika" ŝarĝo estas 350 tunoj de malapakaĝa varo (kiel grenoj, karbo, ktp). Nun oni emas anstataŭi ilin per pli grandaj entenante 1 500 tunojn. De kelkaj jaroj uzado de kanaltransporto malpliiĝas, ĉar ili ne iras ĉien kaj tio bezonas ofte almenaŭ du transŝarĝadojn de kaj sur kamionoj. Sed la [[Politika ekologio|ekologiistoj]] favoras kaj deziras akceli tiun veturrimedon, ĉar ĝi estas multe pli energiŝpara ol ĉiuj aliaj. [[Dosiero:PANAMA CANAL 14.jpg|eta|330px|[[Panama Kanalo]].]] Dum pasintaj jarcentoj, kiam la vojoj estis kutime malbonaj, kaj foje tute neuzeblaj dum vintro, la veturado sur akvovojoj (ĉefe naturaj riveroj tiam) estis favorata vojaĝ- kaj transportrimedo, kaj ludis gravan rolon (vidu kazojn de malnovtempa Luaro-riverveturado, aŭ [[malnovtempa Rodano-riverveturado]]). Unue barĝoj estis remorkitaj fare de ĉevalo(j) paŝante sur vojo laŭborde de la kanalo. Nun ili estas memmotorigitaj. La stiristo de la barĝo kaj ties familio ofte loĝas sur la barĝo mem en malgranda loĝejo kaj ili pasigas sian vivon en ĝi. La lernejigo de infanoj de barĝistoj estas problemo, same kiel de multaj aliaj nomadaj (nefiksaj) familioj: cirkoj, artistoj, navedaj bestobredistoj, transportistoj ktp. Beletre, la vido de barĝoj sur kanalo, kaj la vivo de barĝuloj estis temo poezia, literatura, kaj ĉefe en kanzonoj, dum unua duono de la [[20-a jarcento]]. ''Ŝanelo'' estas plej profunda (ŝipebla) parto de rivero aŭ de mara pasejo (kun sinonimoj [[markolo]], kanalo). == Specoj de artefaritaj akvovojoj == En pli teknikaj terminoj, ''navigacia kanalo'' estas parte farita de serio de kanaloj preskaŭ paralela al la valgradiento kaj riverujo de neplibonigita rivero, kaj kiu ĉiam kunhavas la akvokolektan areon kun la rivero. Tiel por [[ŝipo]], ĝi konsistas el vojo uzanta la trankvilajn partojn de la rivero mem same kiel plibonigojn formantajn homfaritan kanalon laŭ la rivero krucante la samajn ŝanĝojn en alteco kaj delokiĝo (loko). ''Vera kanalo'' estas kanalo kiu tranĉas trans akvodislimo (krestolinio), igante navigeblan kanalon ligi du malsamajn akvokolektajn areojn (valoj). Tiel ĝi ĝenerale postulas [[digo]]jn, [[baraĵo]]jn, [[ponto]]jn kaj elfositajn kanalojn same kiel akvoprovizadon el akvorezervejoj, kaj ne estas simple navigacia kanalo paralela al riverkanalo. == Strukturoj uzitaj en artefaritaj akvovojoj == Realigitaj plibonigoj kiaj ekzemple kiuj estas necesaj en navigaciaj kanaloj ankaŭ estas kutimaj por simplaj kanaloj, do ambaŭ uzas strukturojn: digoj kaj badaĵoj por plialtigi riverakvajn nivelojn al uzeblaj profundoj; lopaj deklivoj por krei pli longan kaj pli mildan kanalon ĉirkaŭ peco de torentaĵoj aŭ faloj; kluzinstalaĵoj por permesi al rivera trafiko de kiaj ekzemple [[barĝo]]j aŭ ebenaj [[ŝipo]]j supreniri/descendi; kaj kombinaĵoj de tiaj realigitaj vojoj. Kanaloj, de kiam ili tranĉas trans drenadodisigo, estas teknike pli malfacilaj kaj ĝenerale bezonos aliajn specojn de plibonigoj - kiaj ekzemple [[viadukto]]j kaj [[akvedukto]]j - al pontakvoj super riveretoj, rojoj, kaj manieroj konservi akvon en la kanalo. En efiko, plej komerce gravaj kanaloj, kiaj ekzemple la [[Pensilvania Kanalo]] kaj aliaj de la unua duono de la [[19-a jarcento]] estis iomete de ĉiu tipo; uzante riverojn en longaj streĉadoj, kaj dislimon transirantan kanalojn en aliaj, do povus transiri montojn kiel la Pensilvania Kanalo ligas [[Pittsburgh]] ĝis [[Filadelfio]] trans la [[Allegheny Montoj]]. Tio estas vera ankaŭ por la nune ekzistanta komerca kanalo de hodiaŭ. == Plej grandaj kanaloj == {| class="wikitable" ! Nomo !! Lando !! Longo, km |- | Bhakra || [[Barato]] || 4,464 |- | Gango-Kobadak || [[Bangladeŝo]] || 3,038 |- | Damodara valo || [[Barato]] || 2,480 |- | Granda Kanalo || [[Ĉinio]] || 1,736 |- | Viŝni Voloĉek || [[Rusio]] || 1,397 |- | Karakumo || [[Turkmenio]] || 1,392 |- | Gjota || [[Svedio]] || 555 |} Plej grandaj navigeblaj kanaloj: {| class="wikitable" ! Nomo !! Lando !! Longo, km !! Larĝo, m |- | [[Suda Kanalo]] || [[Francio]] || 240 || 20-25 |- | [[Sueza Kanalo]] || [[Egipto]] || 161 || 120-320 |- | [[Kiela Kanalo]] || [[Germanio]] || 99 || 104-214 |- | [[Panama Kanalo]] || [[Panamo]] || 82 || 150-305 |- | Manĉestra Kanalo || [[Britio]] || 57 || 37 |- | Welenda Kanalo || [[Kanado]] || 44 || 24 |- | Kanalo Nive-Vatervet || [[Nederlando]] || 29 || 500-600 |- | [[Kanalo Nordzee]] || [[Nederlando]] || 26 || 50-150 |- | Albertkanalo || [[Belgio]] || 130 || 63-100 |} == Specoj de kanaloj == [[Dosiero:Canal de la Peyrade, Sète, Hérault 01.jpg|eta|dekstre|Kanalo Peyrade, [[Sète]], [[Hérault]], [[Francio]].]] Ekzistas du larĝaj specoj de kanalo: * Akvovojoj: kanaloj por navigebla transportado kaj navigaciaj kanaloj uzitaj por portado de ŝipoj kaj [[boato]]j ekspedantaj varojn kaj transportantaj homojn, plue subdividitaj en tri specojn: ** Tiuj ligitaj al ekzistantaj lagoj, riveroj, aŭ eĉ inter maroj kaj oceanoj. ** Inkluditaj inter-basenaj kanaloj estas ekzemple la [[Sueza Kanalo]], [[Kanalo Erie]], kaj la [[Panama Kanalo]] trans akvodislimoj kaj krestoj. ** Tiuj ligitaj en urbokerna reto: kiel ekzemple la [[Granda Kanalo]] kaj aliaj de [[Venecio]], [[Italio]]; la ''grakt'' de [[Amsterdamo]], kaj la akvovojoj de [[Bangkoko]]. * Akveduktoj: akvoprovizadaj kanaloj kiuj estas utiligitaj por la transporto kaj livero de trinkakvo por homa konsumo, municipaj uzoj, kaj agrikultura [[irigacio]]. Rojetoj kaj irigaciaj kanaloj estas malgrandaj versioj. Laŭ [[Francisko Azorín]] ''kanalo'' estas ''Artefarita defluejo.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 103.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la latina ''canalis'', el ''canus'' ([[kano]]). Kaj li aldonas rilatajn terminojn kaj esprimojn kiaj ''kanaleto'', por malgranda kanalo aŭ similforma aĵo; ''kanaligi'', ''kanalizi'', por fari kanalon; [[Panama kanalo]], [[Sueza kanalo]], irigacia kanalo, elflua kanalo, alflua kanalo, drenkanalo, kanalaro, kanalado.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Grandurboj sur akvo == [[Dosiero:KeizersgrachtReguliersgrachtAmsterdam.jpg|eta|maldekstra|Intersekcio de du kanaloj (''Grachten'') en [[Amsterdamo]], [[Nederlando]].]] [[Dosiero:Griboyedov Canal 2.jpg|eta|dekstra|200px|[[Kanalo Gribojedov]] en [[Sankt-Peterburgo]], [[Rusio]].]] Kanaloj estas tiel profunde identigitaj kun [[Venecio]] ke multaj kanalurboj estis kromnomitaj kiel "la Venecio de ... ". Tiu grandurbo estas konstruita sur marĉaj insuloj, kun lignaj fundamentoj apogantaj la konstruaĵojn, tiel ke la tero estas homfarita prefere ol la akvovojoj. La insuloj havas longan historion de setlado; ekde la [[12-a jarcento]], Venecio estis potenca [[urboŝtato]]. [[Amsterdamo]] estis konstruita laŭ simila maniero, kun konstruaĵoj sur lignaj fundamentoj. Ĝi iĝis grandurbo ĉirkaŭ [[1300]]. [[Dosiero:Quai Maréchal de Lattre de Tassigny, Sète 02.jpg|eta|maldekstra|Kanalo La Peyrade en [[Sète]], [[Francio]].]] [[Dosiero:Amsterdamcannel333.JPG|eta|dekstra|Amsterdama ''gracht'']] Aliaj urboj kun etendaj kanalretoj estas la jenaj: [[Alkmaar]], [[Amersfoort]], [[Bolsward]], [[Brielle]], [[Delft]], [[Den Bosch]], [[Dokkum]], [[Dordrecht]], [[Enkhuizen]], [[Franeker]], [[Gouda]], [[Haarlem]], [[Harlingen (Nederlando)|Harlingen]], [[Leeuwarden]], [[Leiden]], [[Sneek]] kaj [[Utreĥto]] en [[Nederlando]]; [[Bruĝo]] kaj [[Gento (urbo)|Gento]] en [[Flandrio]], [[Belgio]]; [[Birmingham]] en [[Anglio]]; [[Sankt-Peterburgo]] en [[Rusio]]; [[Aveiro]] en [[Portugalio]]; [[Hamburgo]] kaj [[Berlino]] en Germanio; [[Fort Lauderdale (Florido)|Fort Lauderdale]] kaj [[Cape Coral (Florido)|Cape Coral]] en [[Florido]], [[Usono]] kaj [[Lahore]] en [[Pakistano]]. Liverpula Markomerca Urbo estas [[Monda heredaĵo de Unesko]] proksime de la centro de [[Liverpool]], Anglio, kie sistemo de interplektado de akvovojoj kaj [[haveno]] nun estas evoluigitaj por plejparte loĝado kaj libertempa uzado. Kanalaj Biendomoj (ofte konataj kiel marĉaj riveretoj) estas formo de subsekcio populara en grandurboj kiaj Miamoj, [[Florido]], [[Texasurbo (Teksaso)|Teksasurbo]] kaj la [[Ora Marbordo (Aŭstralio)]]; la Ora Marbordo havas pli ol 700&nbsp;km da loĝkanaloj. Malsekaj regionoj estas malfacilaj areoj sur kiuj konstrui loĝejajn kvartalojn, tiel ke skrapi parton de la malseka regiono malsupren al navigebla kanalo disponigas plenigaĵon por konstrui alian parton de la malseka regiono super la inundnivelo por domoj. Tero estas konstruita en fingropadrono kiu disponigas antaŭurban stratenpaĝigon de akvorando gastiganta blokojn. == Historio == [[Dosiero:Canal proposed by Pliny the Younger. Reconstruction attempt from 1818.jpg|eta|maldekstre|220px|Kanalo proponita de [[Plinio la Juna]] en la Golfo de Nikomedio.]] La empiria sciaro de la funkciado de la kanaloj estas jarmila. En la [[Antikva Mezopotamio]] estis uzitaj kanaloj por [[irigacio]]; en la [[Romia Imperio]] la akvoliverado estis farita tra kanaloj konstruitaj sur grandaj [[akvedukto]]j, kaj la loĝantoj de la antikva [[Peruo]] konstruis en kelkaj lokoj de la [[Andoj]] kanaloj, el kiuj kelkaj ankoraŭ funkcias; grava estas la ekzemplo de la kanaloj de Cumbe Mayo, la plej grava akvokonduka centro de la Andoj. La sistema sciaro kaj studo de la kanaloj datas science el la 18-a jarcento, kun Antoine Chézy, Henri Bazin kaj aliaj. Herodoto rakontas, ke la knidioj, popoloj de la [[Kario (lando)|Kario]], en Malgranda Azio, entreprenis malfermi la [[istmo]] kiu kunigas la insulon [[Knido (urbo)|Knido]] al la kontinento, sed ili abandonis tiun laboron pro ordono de oraklo. === Antikva Egipto === Kelkaj reĝoj de Egipto klopodis kunigi la akvojn de la [[Ruĝa Maro]] kun la [[Mediteraneo]]. [[Sulejmano la 2-a]], imperiestro de la [[Otomana Imperio]], utiligis malsukcese pli ol kvin dek mil homojn por restarigi tiun kanalon, kiu estis malaperinta sub la sablo. [[Dosiero:Nile.jpg|eta|dekstre|250px|La antikvaj egiptoj planis kanalojn por diverse utiligi la akvon de la rivero [[Nilo]].]] La egiptoj estis, sendube, ankaŭ unu de la unuaj popoloj kiuj uzis kanalojn por fekundigi la kampojn per la akvoj de la rivero [[Nilo]] kaj, kiam la kultiveblaj teroj estis tro altaj, uzis maŝinojn por plialtigi la akvon al la necesa alteco. Oni diras, ke la majoritato de tiuj maŝinoj estis inventitaj de [[Arkimedo]] dum sia veturo al Egiptio. Oni supozas, ke fakte la plej parto de la fluejoj de Nilo estis kanaloj iam konstruitaj de homa mano. [[Aristotelo]] diris, ke fakte la kanopia brako estas la nura natura kanalo, dum [[Herodoto]] supozas, ke nur la bolvitikaj kaj la bukolika kanaloj estas artefaritaj. Sesostris la 1-a kaj liaj posteuloj klopodis komunikigi la riveron Nilo kun la Ruĝa Maro, en kies entrepreno pereis, dum la regado de la faraono Neko, ĉirkaŭ cent du dek mil homoj. La projekto estis abandonita pro la profetaĵo de oraklo kiu manifestis, ke per tiu rimedo oni malfermus enirejon al barbaruloj. Poste [[Dario la 1-a|Dario]] pluigis la vorkon por tiu sama kanalo kiu, laŭ Herodoto, havis jam kvar tagojn de navigado, dum [[Diodoro]] diris, ke tiu princo nur konstruigis unu parton de tiu, kaj ne finis la ceteron kiam oni pruvis al li, ke la Ruĝa Maro estis pli alta ol Egipto kaj ke se li tranĉos la istmon inundos la tutan landon, simile al tio kion nemulte diference referencis aliaj verkistoj. Estis en Egipto aliaj kanaloj, sed tiuj servis pli por [[irigacio]] ol por navigado. La plej granda el ĉiuj estis tiu kiun [[Amenemhet la 3-a]] konstruigis por transporti akvon el Nilo al la granda lago kiun li estis konstruiginta, nome Moeris. Oni diris, ke tiu kanalo havis ok dek stadiojn longe kaj tri cent futojn larĝe, kaj kies enirejo povis esti fermita kaj malfermita laŭdezire. Oni supozas, ke la kanalo kiun poste la kalifo [[Umar ibn al-Ĥattab]] konstruigis por transporti al [[Medino]] cerealojn el [[Aleksandrio]] sekvis la vojon de tiu antikva kanalo. === Mezopotamio kaj Antikva Grekio === {{Ĉefartikolo|Korinta kanalo}} [[Dosiero:CanaleCorinto.jpg|eta|165px|maldekstra|Korinta kanalo.]] Famaj riveroj de Azio, nome [[Eŭfrato]] kaj [[Tigris]], estis komunikitaj pere de kanalo supozeble konstruigita fare de [[Nebukadnecar la 2-a]]; kaj alia kanalo, kiu konektis Tigrison kun Eŭleo ege utilis al [[Aleksandro la Granda|Aleksandro]] en siaj konkeroj. Kaj grekoj kaj romianoj projektis malfermi kanalon tranĉante la [[Istmo de Korinto|Istmon de Korinto]], kiu kunigis la regionojn de [[Aĥeo]] kaj [[Morea]], cele al trapasado de la [[Ionia Maro]] al la greka insularo. Tiu istmo apenaŭ havas pli ol du [[leŭgo]]j kaj ĉizinte ĝin la ŝipoj evitus ĉirkaŭon de cent ses dek leŭgoj ĉirkaŭo la [[Peloponezo|tutan duoninsulon Peloponezo]] kaj preterpasadon de kabo tre danĝera pro ties multaj rifoj. La tirano Periandro de Korinto estis la unua, kiu planis tiun projektoj kvin aŭ ses jaroj antaŭ la kristana erao. [[Demetrio la 1-a Poliorketes]], reĝo de Makedonio, tri jarojn poste intencis izoligi [[Peloponezo]]n, entreprenon kiun li abandonis poste. [[Julio Cezaro]], [[Kaligulo|Kajo Kaligulo]], [[Nerono]] kaj finfine Herodo Atika klopodis malhelpi tiun intencon. Tiomaj malfaciloj, multaj el ili nesupereblaj, rezultis en latinlingva proverbo: ''Isthmum fodere'' (fikeviti istmon). La [[Kanalo de Korinto]] estos finfine malfermita multe poste, kaj vorkoj startis en 1881-1893. Herodoto diris, ke [[Kserkso la 1-a (Persio)|Kserkso]], en sia ekspedicio kontraŭ Grekio, malfermigis kanalon — nome la kanalo de Kserkso en [[Ĥalkidiko]]— kaj fortranĉi la istmon kiu kunigis la duoninsulon de la [[monto Athos]] kun la kontinenta tero por eviti navigi markolon en kiu ili estis perdinta kelkajn jarojn antaŭe unu de siaj ŝiparoj. Laŭ tio dirita de [[Strabono]] en la libro 10-a, la [[Lefkado|duoninsulo Lefkado]], situa en la Ionia Maro, fama pro la rokaĵo, de kiu saltis en la maron la malbonsortaj amantoj, estis kuna kun la kontinento antaŭ kolonio de [[Korinto|korintanoj]] ĉizis la istmon. === Antikva Romio === [[Dosiero:Tirion RomanNetherlands 1750.jpg|eta|220px|Mapo de la kanalo Korbulo, kopio de tiu de la Antikva Romo.]] [[Plutarĥo]] referencis, ke kiam Mario ne povis, kampadume ĉe la rivero [[Rodano]], havigi al sia armeo liveraĵojn tra la elfluejoj de tiu rivero, kiuj estis plenaj je sablo, konstruigis kanalo de ĉirkaŭ ok leŭgoj inter la maro kaj tiu rivero, tra kies meza fluejo oni kondukis facile la provizojn bezonatajn. Kiam Druso Nerono volis konduki pli rapide sian armeon kontraŭ la kaŭkoj kaj la [[frisoj]], komunikigis ĉirkaŭ la jaro 712 de Romo la [[Rejno]]n kun la rivero Isel pere de kanalo, kiu utilis poste al [[Germaniko]] en la jaro 16 de nia erao. [[Tacito]] rakontis, ke kiam [[Gneo Domicio Korbulo]] pro ordonoj de Klaŭdjo celis interrompi sian ekspedicion kontraŭ la kaŭkoj ne dezirante lasi neaktiva sian armeon, li konstruigis kanalon ĉirkaŭ 22 mejlojn longan, pere de kiu li komunikigis la riveron [[Mozo]] kun la Rejno. La romianoj, same kiel la egiptoj kaj aliaj popoloj de Azio, kvankam la konstruado de iliaj ĉefaj kanaloj estis fakte vorko de ilia milita genio por faciligi la transportojn kaj rapidigi la marŝojn; tamen ili zorgis ankaŭ pri la kanaloj de irigacio, tiom interesaj por la agrikulturaj popoloj. Tial [[Katono la pli maljuna|Katono]] kaj la majoritato de la antikvaj verkistoj konsideris la plej riĉa de la posedaĵoj kampon irigacieblan, ''solum irrigunm''. Cicerono prave konsideris la irigacion de la kampoj la ĉefa kaŭzo de ties fekundeco kaj li rekomendis tion tre partikulare: ''acide ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes''. [[Vitruvio]] etende parolis pri la konstruado de tiuj kanaloj. === Ĉinio === Sendube la ĉinoj estis pioniraj antaŭ la grekoj, la romianoj kaj ĉiuj aliaj popoloj en la konstruado de kanaloj. Laŭ la plej antikvaj registroj pri la historio de Ĉinio, ĉinoj okupiĝis ekde la plej fora antikveco en la kondukado kaj distribuado de la akvoj. La plej fama kanalo de Ĉinio estas la Ĝun-leang aŭ Reĝa Kanalo, kiun konstruigis en la jaro [[1289]] la imperiestro Ĉi-cu, estro de la dinastio Fuen, nome la unua el la tartar-mogolaj imperiestroj kiuj regis en Ĉinio. Laŭ ĝi fluas akvo ĉirkaŭ 140 leŭgoj.<ref>[http://books.google.com/books?pg=PA386&dq=diccionario&id=3C4yKPt6Il0C&hl=es#v=onepage&q&f=false ''Diccionario histórico enciclopédico'', Vicenç Joaquín Bastús i Carrera, 1828.]</ref> === Mezepoko === [[Dosiero:Glastonburyabbey.jpg|eta|desktre|La [[Abatejo Glastonbury]] estis atingebla mezepoke tra kanalo.]] En la [[Mezepoko]], akvotransporto estis kelkajn fojojn pli malmultekosta kaj pli rapida ol la transporto surtere. Transporto surtera fare de tirbestaj instalaĵoj estis uzita ĉirkaŭ setlitaj areoj, sed neplibonigitaj ŝoseoj postulis tiranimalaron, kutime de [[mulo]]j por porti ajnan kvanton de pezo, kaj ĉar mulo povis porti okonon da tuno,<ref name="WorksOfMan">"Works of Man", Ronald W. Clark, ISBN 0-670-80483-5 (1985) 352 paĝoj, Viking Penguin, Inc, New York, citaĵo p. 87: "There was little experience moving bulk loads by carts, while a packhorse would [sic, meaning 'could' or 'can only'] carry only an eighth of a ton. On a soft road a horse might be able to draw 5/8ths of a ton. But if the load were carried by a barge on a waterway, then up to 30 tons could be drawn by the same horse."</ref> estis necesaj transportistarojn tiel ke ke unu homo povis konduki kvin mulojn,<ref name="WorksOfMan"/> kio rezultis en la fakto, ke ankaŭ la transporto surtera de [[groco]] estis multekosta, ĉar tiuj homoj postulis kompenson en la formo de salajro, loĝado kaj manĝado. Tio okazis ĉar long-distancaj ŝoseoj estis nepavimitaj, ofte mallarĝaj por ĉaroj, multe malpli por ĉaregoj, kaj en tre malbona stato, voje tra arbaroj, marĉoj aŭ kotoplenaj malsekejoj ofte tiom neplibonigitaj ol sekigitaj torfejoj. En tiu epoko, kiel nuntempe, pli grandaj kargoj, speciale grocaĵoj kaj [[Kruda materialo|krudaj materialoj]], povis esti transportitaj perŝipe multe pli malmultekoste ol surtere; en la antaŭ-fervojaj tempoj de la [[industria revolucio]], akvotransporto estis la ora normigo de rapida transportado. La unua artefarita kanalo en [[Okcidenta Eŭropo]] estis la "Fossa Carolina" (aŭ ''Karlsgraben'' en germana) konstruita fine de la 8-a jarcento sub persona superrigardo de [[Karolo la Granda]]. En Britio, la ''Kanalo Glastonbury'' ŝajne estis la unua post-romia kanalo kaj estis konstruita meze de la 10-a jarcento por ligigi la riveron Brue en Northover<ref>specife el ({{Koord|51.1384|N|2.7358|W|display=inline|region:GB-SOM_type:landmark|format=dms|name=Start point at River Brue}}), kun startejo en Rivero Brue</ref> kun la [[Abatejo Glastonbury]], je distanco de ĉirkaŭ 1.75&nbsp;km. Ties dekomenca celo estis ŝajne la transporto de konstruŝtonoj por la abatejo, sed poste ĝi estis uzita por la liverado de diversaj produktoj, kiel cerealoj, vino kaj fiŝoj, ĉefe el la eksteraj propraĵoj de la abatejo. La kanalo restis uzata ĝis almenaŭ la 14-a jarcento, sed eble tiom malfrue kiom ĝis meze de la 16-a jarcento.<ref name=Gathercole>{{Cite book |last=Gathercole |first=Clare |title=An archaeological assessment of Glastonbury |publisher=Somerset County Council |location=Taunton |year=2003 |series=English Heritage Extensive Urban Survey |pages=19–20 |url=http://www1.somerset.gov.uk/archives/hes/downloads/EUS_GlastonburyText.pdf |access-date=2a de Februaro 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715230717/http://www1.somerset.gov.uk/archives/hes/downloads/EUS_GlastonburyText.pdf |archive-date=15a de Julio 2011 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-12-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110715230717/http://www1.somerset.gov.uk/archives/hes/downloads/EUS_GlastonburyText.pdf |arkivdato=2011-07-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www1.somerset.gov.uk/archives/hes/downloads/EUS_GlastonburyText.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-12-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110715230717/http://www1.somerset.gov.uk/archives/hes/downloads/EUS_GlastonburyText.pdf |arkivdato=2011-07-15 }}</ref> [[Dosiero:Ponte_sul_Naviglio.jpg|eta|maldekstre|230px|Ponto super la kanalo ''Naviglio Grande'', en la urbo [[Cassinetta di Lugagnano]].]] Pli daŭra kaj pli forta ekonomia efiko rezultis el kanaloj kiel la ''Naviglio Grande'' konstruita inter 1127 kaj 1257 por konekti [[Milano]]n kun la rivero [[Tiĉino (rivero)|Tiĉino]]. La kanalo ''Naviglio Grande'' estas la plej grava el la [[Lombardio|lombardaj]] "navigli"<ref>{{Harvnb|Calvert|1963|p=.}}</ref> kaj la plej antikva ankoraŭ funkcianta kanalo en Eŭropo. Poste, kanaloj estis konstruitaj en [[Nederlando]] kaj [[Flandrio]] por dreni la [[poldero]]jn kaj helpi en la transportado kaj de varoj kaj de personoj. Kanalkonstruado estis revivigita en la mezepoko pro la komerca etendo el la 12-a jarcento. Rivernavigado estis plibonigita iom post iom pere de la uzado de unusolaj aŭ unupordaj kluzoj. Uzi boatojn laŭlonge de tiuj uzitaj grandaj akvokantoj kondukis la konfliktoj kun la posedantoj de [[akvomuelejo]]j kaj por korekti tion, aperis ĉambrokluzoj kun du pordoj, jam en la 10-a jarcento en Ĉinio kaj en Eŭropo en 1373 en Vreeswijk, Nederlando.<ref>{{Citation | title = The International Canal Monuments List | url = http://www.icomos.org/studies/canals.pdf| access-date = 8a de Oktobro 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130810162849/http://www.icomos.org/studies/canals.pdf | archive-date = 10a de Aŭgusto 2013 | url-status = dead }}</ref> Alia grava disvolvigo estis la bevelkluzo, kiu estis supozeble enkondukita en Italio fare de Bertola da Novate en la 16-a jarcento. Tio ebligis pli larĝajn pordojn kaj ankaŭ forigis la limigon pro alteco de la gilotinkluzoj. Por eviti la limigojn okazigitajn de rivervaloj, la unuaj [[Kanalo kun supra interkluzejo|kanaloj kun supraj interkluzejoj]] estis disvolvigitaj ĉe la [[Granda Kanalo de Ĉinio]] en la jaroj 581–617 dum en Eŭropo la unua, uzanta ankoraŭ unupordajn kluzojn, estis la Kanalo Stecknitz en Germanio en 1398. === Moderna epoko === [[Dosiero:SL Negombo asv2020-01 img02 Dutch canal.jpg|eta|Nederlanda kanalo en [[Negombo]], [[Srilanko]].]] Ĉirkaŭ 1500–1800 la unua pintonivela kanalo kiu uzis ĉambrokluzojn en Eŭropo estis la Kanalo Briare kiu konektis la riverojn [[Luaro]] kaj [[Sejno]] (1642), sekvita de la pli ambicia [[Canal du Midi]] (1683) kiu konektas la Atlantikon kun la Mediteraneo. Tio inkludis ŝtuparon de 8 kluzoj en [[Béziers]], 157 m tunelon, kaj tri gravajn akveduktojn. Kanalkonstruado progresis rapide en Germanio en la 17a kaj 18a jarcentoj kaj tri gravaj riveroj, nome [[Elbe]], [[Oder]] kaj [[Weser]] estis ligitaj per kanaloj. En post-romia Britio, la unua kanalo konstruita en la [[Moderna epoko]] ŝajne estis la Kanalo de [[Exeter]], kiu estis planita en 1563, kaj malfermita en 1566.<ref name="exMems" >{{Citaĵo el la reto|url=http://www.exetermemories.co.uk/em/quay.php|titolo=Exeter Canal and Quayside – a short history|alirdato=14a de Septembro 2013|aŭtoro=David Cornforth|dato=Februaro 2012|eldoninto=<!-- url in data causes cites check faults {{plain link|http://www.exetermemories.co.uk/index.php |www.exetermemories.co.uk}} --->www.exetermemories.co.uk}}</ref><ref name="ExGovPDF">Exeter history en www.exeter.gov.uk, .pdf file [http://www.exeter.gov.uk/CHttpHandler.ashx?id=7972&p=0 Exeter Ship Canal, The First Four Hundred Years] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150919105030/http://www.exeter.gov.uk/CHttpHandler.ashx?id=7972&p=0 |date=2015-09-19 }}, alirita la 13an de Septembro 2013</ref> La plej antikva kanalo en Nordameriko, teknike muelfluejo konstruita por industria celo, estis la "Mother Brook" inter la [[Boston]]aj kvartaloj Dedham kaj Hyde Park konektanta plej suprajn akvojn de la rivero [[Charles (rivero)|Charles]] kaj de la elfluejo de la rivero Neponset kun la maro. Ĝi estis konstruita en 1639 por havigi akvo-energion por muelejoj. En Rusio, la [[Volga–Balta Akvovojo]], naciampleksa kanalsistemo kiu konektas la akvojn de la [[Balta Maro]] kun tiuj de la [[Kaspia Maro]] tra la riveroj [[Neva]] kaj [[Volga]], estis malfermita en 1718. === Industria Revolucio === [[Dosiero:1975 map of canal system in Lowell, Massachusetts.png|eta|maldekstre|Energikanala sistemo de Lowell.]] La moderna kanalsistemo estis ĉefe produkto de la 18a jarcento kaj komenco de la 19a jarcento. Ĝi startis kiam la [[Industria Revolucio]] (kiu ekis en Britio dum la mezo de la 18-a jarcento) postulis ekonomian kaj fidindan vojon por transporti varojn kaj havaĵojn en grandaj kvantoj. Komence de la 18a jarcento, rivernavigacio kiel la Sistemo Aire kaj Calder estis jam tre bone prilaborita, kun ĉambrokluzoj kaj pli longaj "tranĉaĵoj" (kun intermezaj kluzoj) por eviti cirkvitajn aŭ malfacilajn sekciojn de riveroj. Finfine, la sperto konstrui longajn multnivelajn tranĉaĵojn kun propraj kluzoj rezultis en la ideo konstrui "puran" kanalon, nome akvovojo desegnita sur la bazo bezonata por la transporto de varoj. La postuloj por la unua pura kanalo en [[Granda Britio]] estis debatita inter la subtenantoj de "Sankey" kaj "Bridgewater".<ref name = burton-canals-3>Burton, (1995). Chapter 3: ''Building the Canals''</ref> La unua vera kanalo en tio kio estas nuntempe Unuiĝinta Reĝlando estis la Kanalo Newry en [[Norda Irlando]] konstruita de Thomas Steers en 1741. La "Sankey Brook Navigation", kiu konektis [[St Helens]] kun la rivero [[Mersey]], estas ofte konsiderata la unua moderna "pure artefarita" kanalo kvankam origine nur skemo por fari la Sankey Brook navigebla, ĝi inkludis tute novan artefaritan kanalon kiu estis efektive kanalo laŭlonge de la valo de la "Sankey Brook".<ref name = burton-canals-3/><ref name = rolt-inland>Rolt, ''Inland Waterways''</ref> Tamen, la subtenantoj de "Bridgewater" indikas, ke la lasta kvaron-mejlo de la navigacio estas ja kanaligita etendo de Brook, kaj ke temas pri la Kanalo Bridgewater (malpli evidente asocia kun ekzistinta rivero) kiu kolektis la popularan imagopovon kaj inspiris pliajn kanalojn.<ref name = burton-canals-3/><ref name = rolt-inland/> [[Dosiero:Pickering's Bridge, Bridgewater Canal.jpg|eta|[[Kanalo Bridgewater]] en Anglio.]] Meze de la 18-a jarcento Francis Egerton, 3a Duko de Bridgewater, kiu posedis nombrajn [[karbo]]minojn en norda Anglio, deziris fidindan vojon por transporti sian karbon al la rapide industriiĝinta urbo [[Manĉestro]]. Li komisiis la inĝenieron James Brindley konstrui kanalon tiucele. La plano de Brindley inkludis akvedukton kiu portu la kanalon super la rivero Irwell. Tiu estis inĝeniera mirindaĵo kiu tuj allogis vizitantojn, respektive turistojn.<ref name = burton-canals-3/><ref name = rolt-inland/> La konstruado de tiu kanalo estis financita tute de la Duko kaj estis nomita [[Kanalo Bridgewater]]. Ĝi malfermiĝis en 1761 kaj estis la unua grava brita kanalo.<ref name="N/A 1978 990">{{Citaĵo el libro|titolo=Reader's Digest Library of Modern Knowledge|jaro=1978|eldoninto=London: Readers Digest|paĝo=990}}</ref> La novaj kanaloj montriĝis tre sukcesaj. La kanalboatoj estis ĉeval-tiritaj laŭlonge de [[haŭlvojo]] siavice laŭlonge de la kanalo fare de ĉevalo(j) kiu(j) paŝadis laŭlonge. Tiu ĉeval-tirita sistemo montriĝis tre malmultekosta kaj iĝis normala kaj normiga tra la tuta brita kanalreto. Komercaj ĉeval-tiritaj kanalboatoj povis esti viditaj en la britaj kanaloj ĝis tiom malfrue kiom ĝis la 1950-aj jaroj, kvankam tiam dizel-energiaj boatoj, ofte tirantaj po duan senenergian boaton, iĝis plej normigaj. La kanalboatoj povis porti tridek tunojn en unu fojo pere de nur unu [[ĉevalo]] tiranta<ref name="N/A 1978 990"/> – pli ol dekoble la kvanto de kargo por ĉevalo kiu eblis per [[ĉaro]]. Pro tiom granda pliigo de liverado, la kanalo Bridgewater malpliigis la prezon de karbo en Manĉestro je preskaŭ du trionoj ĝuste unu jaron post ties malfermo. La kanalo Bridgewater estis ankaŭ granda financa sukceso, kiu enspezis tion kion ĝi kostis pro sia konstruado en nur kelkaj jaroj. Tiu sukceso montris la fareblon de la kanaltransportado, kaj tuj industriistoj en multaj aliaj partoj de la lando volis kanalojn. Post la kanalo Bridgewater, fruaj kanaloj estis konstruitaj fare de grupoj de privataj unuopuloj kun intereso en la plibonigo de la komunikvojoj. En Staffordshire la fama ceramikisto [[Josiah Wedgwood]] vidis oportunon por porti kargojn de argilo al sia fabrikopordoj kaj transporti siajn fragilajn finigitajn varojn al merkatoj en Manĉestro, [[Birmingamo]] aŭ pli fore, tra akvo, minimumigante rompeblojn. Post nur kelkaj jaroj de la malfermo de Bridgewater, embria nacia kanalreto startis, per la konstruado de kanaloj kiel la [[Oksforda Kanalo]] kaj la Kanalo Trent-Mersey.<ref name=CanalAge>{{Citaĵo el libro|titolo=The Canal Age|familia nomo=Hadfield|persona nomo=Charles|jaro=1981|eldono=dua|eldoninto=David & Charles|ISBN=978-0-7153-8079-6}}</ref> [[Dosiero:Erie Canal, Lockport New York, c.1855.jpg|eta|maldekstre|[[Kanalo Erie]], Lockport, Novjorkio, ĉirkaŭ 1855.]] La nova kanalsistemo estis kaŭzo kaj efiko de la rapida industriigo de la [[Midlands]] kaj de la nordo. La periodo inter la 1770-aj jaroj kaj la 1830-aj jaroj estas ofte referencata kiel la "Ora Epoko" de la britaj kanaloj. Por ĉiu kanalo, estis necesa Leĝo de la Parlamento por rajtigi ties konstruadon, kaj kiam oni vidis la altajn enspezojn akiritajn el la kanalaj paspagoj, multaj kanalproponoj estis proponitaj al la investistoj interesataj en profito, almenaŭ multe fare de la industriistoj kies negocoj povus profiti el pli malmultekosta transportado de krudaj materialoj kaj de finproduktitaj varoj. En posta disvolvigo, estis ofte totala spekulado, kiam negocistoj klopodis aĉeti partojn de ĵus starigita kompanio simple por vendi ilin tuj por tuja profito, senkonsidere ĉu la kanalo estis profitebla, aŭ eĉ konstruita. Dum tiu periodo de "kanalmanio", grandaj monkvantoj estis investitaj en kanalkonstruado, kaj kvankam multaj planoj rezultis en nenio, la kanalsistemo rapide etendiĝis al preskaŭ 4000 mejloj (ĉirkaŭ 6400 kilometroj) de longo.<ref name="N/A 1978 990"/> Multaj rivalaj kanalkompanioj estis formitaj kaj la konkurenco plialtiĝis. Eble la plej bona ekzemplo estis Worcester Bar en Birmingamo, je punkto kie la kanaloj Worcester-Birmingamo kaj "Birmingham Canal Navigations Main Line" estis nur sep futojn aparte. Dum multaj jaroj estis disputo pri paspagoj ĉar varoj veturantaj tra Birmingamo devis esti reportitaj el boatoj en unu kanalo al boatoj en la alia.<ref name=WestMidlands>{{Citaĵo el libro|titolo=The Canals of the West Midlands|familia nomo=Hadfield|persona nomo=Charles|jaro=1966|eldoninto=David & Charles|ISBN=978-0-7153-4660-0}}</ref> [[Dosiero:NYmohawk-ErieCanalRexford.JPG|eta|upright=1.5|Akvedukto super la rivero Mohawk en Rexford, Novjorkio, nome unu el 32 navigeblaj [[akvedukto]]j en la [[Kanalo Erie]].]] Kanalkompanioj estis dekomence iniciatitaj fare de unuopaj ŝtatoj en [[Usono]]. Tiuj fruaj kanaloj estis konstruitaj, posedataj, kaj funkciigitaj fare de privataj kun-entreprenaroj. Kvar estis jam finkompletitaj kiam ekis la [[Brit-usona milito de 1812]]; tiuj estis la Kanalo Suda Hadley (malfermita en 1795) en [[Masaĉuseco]], la Kanalo Santee (malfermita en 1800) en [[Suda Karolino]], la Kanalo Middlesex (malfermita en 1802) ankaŭ en Masaĉuseco, kaj la Kanalo Dismalmarĉo (malfermita en 1805) en [[Virginio]]. La [[Kanalo Erie]] (malfermita en 1825) estis iniciatita kaj posedita de la ŝtato [[Novjorkio]] kaj financita per [[obligacio]]j aĉetitaj de privataj investistoj. La kanalo Erie fluas ĉirkaŭ 363 mejlojn (584&nbsp;km) el [[Albany (Nov-Jorkio)]], je la rivero [[Hudsono (rivero)|Hudson]] ĝis [[Bufalo]], [[Novjorkio]], je la [[Lago Erie]]. La rivero Hudsono konektas Albany al la Atlantika haveno de [[Novjorko]] kaj la kanalo Erie kompletigis navigeblan akvovojon el la [[Atlantika Oceano]] ĝis la [[Grandaj Lagoj]]. La kanalo enhavas 36 kluzojn kaj superas totalan altodiferencon de ĉirkaŭ 565 futoj (169 m). La kanalo Erie per sia facila konekteblo al plej el la usonaj mezokcidentaj ŝtatoj kaj al Novjorko tuj revenigis la tuton de la investita kapitalo (7 milionoj da usonaj dolaroj) kaj startis revenigi eĉ profiton. Limigante la transportokostojn en duono aŭ eĉ plie, ĝi iĝis granda profitejo por Albany kaj Novjorko, ĉar ĝi ebligis malmultekostan transportadon de multaj el la agrikulturaj produktoj el la mezokcidenta Usono al la cetero de la mondo. El Novjorko tiuj agrikulturaj produktoj povis facile esti surŝipigitaj destine al aliaj usonaj ŝtatoj aŭ transmaren. Asekuranta merkaton por siaj agrikulturaj produktoj, la setlado de la Usona Mezokcidento estis ege akcelita pere de la Erie Kanalo. La profitoj generitaj de la Erie Kanala projekto startis kanalkonstruan eksplodon en Usono kiu daŭris ĝis ĉirkaŭ 1850 kiam [[fervojo]]j ekestis serioze konkurencaj laŭ prezo kaj konveno. La Kanalo Blackstone (malfermita en 1828) en Masaĉuseco kaj [[Rod-Insulo]] plenumis similan rolon en la komenco de la industria revolucio inter 1828 kaj 1848. La Valo Blackstone estis grava kontribuanto al la Usona Industria Revolucio kie Samuel Slater konstruis sian unuan tekstilan fabrikon. == Gravo == [[Dosiero:Canal de Castilla.jpg|eta|dekstra|[[Kanalo de Kastilio]] en [[Kastilio kaj Leono]], Hispanio, havas 207 kilometrojn, trapasanta 38 municipojn, dekomence por transporti [[tritiko]]n, nun estas uzata ĉefe por irigacio.]] Historie kanaloj estis de enorma gravo por la komerco kaj la disvolvigo, kresko kaj vigligo de civilizacio. En 1855 la Kanalo Lehigh en Orienta [[Pensilvanio]] portis ĉirkaŭ 1.2 milionoj da tunoj de antracita karbo; ĉirkaŭ la 1930-aj jaroj la kompanio kiu konstruis kaj funkciigis ĝin dum unu jarcento fermis. La malmultaj kanaloj ankoraŭ funkciantaj en nia moderna epoko estas nur eta parto de la multnombraj kiuj iam havigis energion kaj ebligis la ekonomian kreskon, fakte ili en kelkaj lokoj estis praktihe nepra kondiĉo por plia urbanigo kaj industriigo. La movado de pezaj krudaj materialoj kiel karbo kaj mineraloj estis malfacile kaj nur marĝene ebla sen akvotransporto. Tiaj krudaj materialoj havigis energion por la industria disvolvigo kaj la nova [[metalurgio]] rezultanta el spiralo de pliiĝanta mekanizado dum la 17a–20a jarcentoj, kio kondukis al novaj esplorfakoj, novaj industrioj kaj ekonomioj de grandaj skaloj, kio levis la vivnivelon de ĉiu industriigita societo. === Survivantaj kanaloj === Plej el [[navigkanalo]]j, uzitaj ĉefe por [[groco|peza kargo]] kaj grandaj [[Akva transporto|ŝiptransportaj industrioj]], krom pli malgrandaj internaj akvovojoj planitaj kaj inĝenieritaj kiel boataj kaj bargaj kanaloj estis delonge anstataŭitaj kaj plenigitaj, abandonitaj kaj forlasitaj ĝis ruiniĝo, aŭ eltenita serve fare de publika dungitaro, kie digoj kaj kluzoj estas eltenita kadre de klopodoj por eviti [[inundo]]j aŭ por plezurboatado. Tiu anstataŭigo okazis laŭgrade, dekomence unue en Usono meze de la 1850-aj jaroj kie kanalnavigado estis unue pligrandigita sed poste anstataŭita per la uzado de ''multe pli rapida'', malpli limigita geografie kaj ĝenerale pli malmultekosta uzado de [[fervojo]]j. Ĉirkaŭ la komenco de la 1880-aj jaroj, kanaloj kiuj estis suferantaj malmultan kapablon ekonomie konkurenci kun la fervoja transporto, estis forbalaitaj el la mapo. En la venontaj paroj de jardekoj, karbo estis pli kaj pli deflankigita kiel varmigenergio pro la elekto de [[nafto]], kaj la kresko de karbonavigado ege malaltiĝis. Poste, post la [[Unua Mondmilito]] kiam motor-kamionoj aperis forte en la ekonomia medio, la lastaj malgrandaj usonaj bargokanaloj suferis rapidan malpliigon en kargo tun-mejloj favore al multaj fervojoj, kies fleksebleco kaj suprenirado sur deklivoj malebligis konkurencon. Krome la kapablo de kamionoj por transporti kargon pliiĝis kiam la reto de ŝoseoj estis plibonigita, kamionoj kiuj krome havis liberon liveradi tre for el la fervojaj linioj kaj ankaŭ dum vintro kiam kanaloj ne povis facile funkcii pro la frostiĝo. == Trajtoj == [[Dosiero:Thal Canal.JPG|eta|maldekstre|Thal Kanalo, [[Panĝabo (Pakistano)]].]] En sia plej simpla formo, kanaloj konsistas el [[tranĉeo]] plenigita je akvo. Depende de la [[Tavolo (geologio)|tavoloj]] kiujn la kanalo trapasas, povas esti necesa kovri la tranĉon per iu formo de akvimuna materialo kiel [[argilo]] aŭ [[cemento]]. Kiam tio estas farita el argilo, ĝi estas konata kiel surkotigo. Kanaloj bezonas havi precizan nivelon, kaj kvankam malgrandaj malregulaĵoj sur la fundo de la grundo povas esti solvitaj per tranĉoj, digoj kaj talusoj, por pli grandaj devojigoj oni devas klopodi aliajn solvojn. La plej ofta estas la ĉambrokluzo, kiu konsistas el ĉambro ene de kiu la akvonivelo povas esti plialtigita aŭ malaltigita konektante ĉu du pecojn de kanalo je diferenca nivelo ĉu la kanalon mem kun rivero aŭ la maro. Kiam estas monteto superota, oni povas konstrui serion de multaj kluzoj en mallonga sinsekvo. Antaŭ la disvolvigo de la ĉambrokluzo en la jaro 984 en Ĉinio fare de Ĉhaio Wei-Yo<ref>{{Harvnb|Hadfield|1986|p=22.}}</ref> kaj poste en Eŭropo en la 15-a jarcento, estis uzitaj subitaj kluzoj konsistantaj el unusola pordo aŭ ramploj, foje ekipitaj per ruloj, estis uzitaj por ŝanĝi la nivelon. Subitaj kluzoj estis utilaj nur kondiĉe ke estu abundo de akvo disponebla. Kluzoj uzas multan akvon, kaj tial konstruistoj adoptis aliajn solvojn por situacioj en kiuj estas malmulta akvo disponebla. Tiuj solvoj povas konsisti en [[ŝiplifto]]j, kiel tiu de la Rado Falkirk, kiu uzas [[Kasono (konstruado)|kasonon]] de akvo en kiu boatoj flosas dum estas movitaj inter du niveloj; kaj klinaj kanalplanoj en kiuj kasono estas haŭlita super fervoja deklivo. [[Dosiero:WalesC0047.jpg|eta|La per boatoj navigebla [[Akvedukto Pontcysyllte]] en [[Kimrio]] vidita el la valo sube. Por vidi la navigadon rigardu la duan bildon (el maldekstre) en la suba kvaropo.]] Por trapasi riveron, ŝoseon aŭ valon (kie la prokrasto okazigita per serio de kluzoj estus neakceptebla) la valo povas estis superita per navigebla [[akvedukto]] – fama ekzemplo en Kimrio estas la [[Akvedukto Pontcysyllte]] (nune [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda heredaĵo]] de [[Unesko]]) tra la valo de la rivero Dee. Alia solvo por trakti la montetoj estas [[tunelo]] tra ili. Ekzemplo de tiu klopodo estas la Tunelo Harecastle en la Kanalo Trent-Mersey. Tuneloj estas utilaj nur por malgrandaj kanaloj. Kelkaj kanaloj intencas teni la ŝanĝojn en nivelo suben je minimuma grado. Tiuj kanaloj konata kiel konturkanaloj sekvas pli longajn, serpentecajn vojojn, laŭlonge de la tero je uniforma altitudo. Aliaj, ĝenerale pli postaj, kanaloj sekvas pli rektajn vojojn kiuj postulas la uzadon de variaj metodoj por trakti la nivelŝanĝojn. Kanaloj havas variajn trajtojn kiuj helpas solvi la problemon de la akvoliverado. Foje, kiel ĉe la [[Suez-kanalo]], la kanalo estas simple malfermita al la maro, kiu havigas akvon. Kiam la kanalo ne estas je [[marnivelo]], estas adopteblaj nombraj solvoj. Preni akvon el la apudaj riveroj aŭ rojoj estas unu eblo en kelkaj okazoj, foje suplementata per aliaj metodoj por solvi la sezonajn variaĵojn en la fluo. Kie tiaj akvofontoj ne estas disponeblaj, [[akvorezervejo]]j – ĉu separate el la kanalo aŭ konstruita en ties fluejo – kaj repumpado estas uzita por havigi la necesan akvon. En alia okazoj, akvopumpado el minoj estis uzita por nutri la kanalon. En kelkaj okazoj, etendaj "nutrokanaloj" estis konstruitaj por alporti la akvon el fontoj kiuj estas for el la kanalo. Kie grandaj kvantoj de varoj estas ŝarĝitaj aŭ malŝarĝitaj ekzemple fine de kanalo, kanalbaseno povas esti konstruita. Tio estus normale sekcio de akvo pli larĝa ol la ĝenerala kanalo. En kelkaj okazoj, tiuj kanalbasenoj enhavas [[varfo]]jn kaj gruojn por helpi en la movado de varoj. Kie sekcio de la kanalo bezonas esti sigelita por ebligi ties drenadon por bontenado, oni povas uzi haltilojn. Tiuj konsistas el lignoplakoj metitaj tra la kanalo por formi digon. Ili estas ĝenerale metitaj en jam antaŭ-ekzistantaj fendoj de la kanalejo. Je pli modernaj kanaloj, "gardokluzoj" aŭ pordoj estis foje metitaj por ebligi rapide fermi sekcion de la kanalo, ĉu por bontenado, eviti pli gravan perdon de akvo pro kanalrompo, rekuperi ion valoran falitan en la akvo ktp. <gallery mode="packed" heights="135"> File:caen.hill.locks.in.devizes.arp.jpg|alt=A series of approximately 20 black lock gates with white ends to the paddle arms and wooden railings, each slightly higher than the one below. On the right is a path and on both side's grass and vegetation.|Serio de 16 sinsekvaj kluzoj sur la montetoj Caen ĉe la Kanalo Kennet-Avon, [[Wiltshire]]. File:pontcysyllte aqueduct arp.jpg|Kanalboato trapasas la plej longan kaj plej altan akvedukton en Britio, nome [[Akvedukto Pontcysyllte|Pontcysyllte]] en [[Denbighshire]], [[Kimrio]]. File:Canal of korinth greece.jpg|La [[Korinta Kanalo]] vidita el aero. File:Miami and Erie Canal Lock photographs - DPLA - 02d6f9c193ca64978e408b5e50a34a5d (page 1).jpg|Kluzo en kanalo Miami-Erie en [[Ohio]], Usono. </gallery> == Diversaj kanaloj == [[Dosiero:Canal du midi toulouse.jpg|eta|250px|[[Sudfranca Kanalo]] tra [[Tuluzo]].]] [[Dosiero:Venice iko 2001092.jpg|eta|dekstre|240px|Satelita foto de la [[Granda Kanalo de Venecio]] en 2001.]] [[Dosiero:Eisenhower Locks.jpg|eta|dekstra|240px|Kluzo ''Eisenhower'' de la [[Marvojo Sankt-Laŭrenco]] en Massena ([[Novjorkio]])]] {{Div col|cols = 2}} === En Ameriko === * [[Kanalo Erie]] * [[Kanalo Rideau]] * ''[[Lake Washington Ship Canal]]'' * [[Marvojo Sankt-Laŭrenco]] * [[Panama Kanalo]] * [[Pensilvania Kanalo]] === En Azio === * [[Granda Kanalo de Ĉinio]] === En Belgio === * [[Bruĝaj kanaloj]] * [[Kanalo Albert]] === En Britio === * ''[[Grand Union Canal]]'' * [[Kaledonia Kanalo]] * [[Kanalo Basingstoke]] * [[Kanalo Bridgewater]] * [[Oksforda Kanalo]] ===En Ĉeĥio=== * [[Laterala navigacia kanalo Mělník – Vraňany]] === En Danio === * [[Nyhavn]] === En Egitio === * [[Sueza kanalo]] === En Francio === * [[Apudgarona Kanalo]] * ''[[Canal de Roanne à Digoin]]'' * ''[[Canal du Nivernais]]'' * [[Centra kanalo (Francio)|Centra Kanalo]] * [[Kanalo de Burgonjo]] * [[Kanalo inter Ille kaj Rance]] * [[Kanalo inter Nantes kaj Brest]] * [[Kanalo Saint-Martin]] * [[Suda Kanalo]] === En Germanio === * [[Finow-kanalo]] * [[Havelkanal]] * [[Kiela Kanalo]] * [[Majno-Danubo-Kanalo]] * [[Odro-Havel-kanalo]] === En Grekio === * [[Korinta kanalo]] === En Hispanio === * [[Kanalo de Kastilio]] === En Hungario === * [[Orienta ĉefkanalo]] === En Irlando === * [[Reĝa Kanalo]] === En Italio === * [[Granda Kanalo de Venecio]] === En Nederlando === * [[Kanalo Amsterdamo–Rejno]] * [[Kanaloj de Amsterdamo]] * [[Boterdiep]] * [[Emskanalo]] * [[Nordmara kanalo]] * [[Stadskanaal (kanalo)|Stadskanaal]] en la [[Groningo (provinco)|provìnco Groningen]]. * [[Van Starkenborghkanalo]] === En Pollando === * [[Kanalo de Bydgoszcz]] * [[Kanalo de Gliwice]] === En Rumanio === * [[Kanalo Danubo-Nigra Maro]] === En Rusio === * [[Kanalo Blanka maro - Balta maro]] * [[Kanalo Gribojedov]] * [[Moskva Kanalo]] * [[Volga–Balta Akvovojo]] {{Div col end}} == Notoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Musset R (1938) La canalisation des rivières en France. In Annales de géographie ; Septembre 1938 (pp.&nbsp;500–504). Armand Colin (fr) * CEVNI - Code européen des voies de navigation intérieure (dua revizio, ref : TRANS/SC.3/115/Rev.2 ) ; Commission économique pour l'Europe, Comité des transports intérieurs, Groupe de travail des transports par voie navigable, 193 paĝoj (fr) * De Rive BL (1835) Précis historique et statistique des canaux et rivières navigables de la Belgique et d'une partie de la France. Leroux. (fr) * (en) C. Wolter kaj R. Arlinghaus, « Navigation impacts on freshwater fish assemblages: the ecological relevance of swimming performance », Reviews in Fish Biology and Fisheries, Springer Netherlands, vol. 13, no 1,‎ mars 2003 (ISSN 0960-3166, DOI 10.1023, resumo) * Burton, Anthony (1995) [1989], The Great Days of the Canals, Twickenham: Tiger Books, ISBN 1-85501-695-8 * Calvert, Roger (1963), Inland Waterways of Europe, George Allen and Unwin * Edwards-May, David (2008), European Waterways - map and concise directory, 3rd edition, Euromapping * Hadfield, Charles (1986), World Canals: Inland Navigation Past and Present, David and Charles, ISBN 0-7153-8555-0 * Needham, J (1971), Science and Civilisation in China, C.U.P. Cambridge * Rodda, J. C. (2004), The Basis of Civilization - Water Science?, International Association of Hydrological Sciences * Ven Te Chow. (1982), Hidráulica de los canales abiertos. ISBN 968-13-1327-5. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.waterscape.com/ British Waterways' leisure website - Britain's official guide to canals, rivers and lakes] * [http://www.towpathtreks.co.uk/ Leeds Liverpool Canal Photographic Guide] * [http://www.engwonders.orgfree.com/e043.html Triumphs of Canal Building]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nycanals.com/ Information and Boater's Guide to the New York State Canal System] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080724103315/http://www.nycanals.com/ |date=2008-07-24 }} * [http://academic.emporia.edu/aberjame/wetland/canal/canals.htm "Canals and Navigable Rivers" by James S. Aber, Emporia State University] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110719194715/http://academic.emporia.edu/aberjame/wetland/canal/canals.htm |date=2011-07-19 }} * [http://www.canals.org/ National Canal Museum (USA)] * [http://www.canalmuseum.org.uk/ London Canal Museum (UK)] * [http://www.world-city-photos.org/Amsterdam/photos/Canals_and_Bridges/ Canals in Amsterdam] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080914101104/http://www.world-city-photos.org/Amsterdam/photos/Canals_and_Bridges/ |date=2008-09-14 }} * [http://www.canaldumidi.com Canal du Midi] * [http://www.canaldumidi.com/Canal-des-Deŭ-Mers.php Canal des Deux Mers] * [http://www.usbr.gov/pmts/hydraulics_lab/water/bubbler/index.htm Canal flow measurement using a sensor] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070717234045/http://www.usbr.gov/pmts/hydraulics_lab/water/bubbler/index.htm |date=2007-07-17 }}. == Aliaj projektoj == {{Projektoj|commons=Category:Canals}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Canal (ingeniería)|revizio=132057368}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Canal|revizio=996233004}} {{Havenda artikolo|Kanalo (akvovojo)}} [[File:Sète banner Canal de Sète.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Transporto]] [[Kategorio:Akvo]] [[Kategorio:Kanaloj| ]] g8pibm9wtpufm2jeyj41ye7amu0fks1 0 3599 9397523 9317454 2026-06-10T00:36:23Z Filozofo 3592 /* Ecoj de romano */ Lingva plibonigo 9397523 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Miguel de Cervantes (1605) El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha.png|eta|Kovrilpaĝo de la 1a eldono de la ''[[Kiĥoto]]'' ([[1605]]), probable la unua moderna romano kaj unu el plej konataj tutmonde.]] [[Dosiero:Fragonard, The Reader.jpg|eta|220ra|''La Liseuse'' de [[Jean-Honoré Fragonard]], ĉirkaŭ 1770, konservita en la [[Nacia Galerio de Arto|National Gallery of Art]], [[Vaŝingtono]].]] '''Romano''' estas literatura eposa proza verko, konsistanta el longa [[rakonto]] pri image elpensitaj aŭ aranĝitaj faktoj. Romano estas moderna formo de [[eposo]], sed distinge de popola eposo, kie persono kaj popolanimo estas neapartigeblaj, la romano priskribas la vivon de persono kaj socian vivon kiel sendependajn realaĵojn. Plej ofte la romano utiligas du ingrediencojn: [[rolulo]] kaj [[medio]], ekzemple Don [[Kiĥoto]] de la [[Manĉo]], Robinsono kaj lia insulo ktp. Romanoj povas esti: '''biografiaj, aventuraj, detektivaj, hororaj, sciencfikciaj'''. La [[vorto]] romano devenas de la vorto ''romanz'', kiun oni uzis en [[Francio]] ekde la [[12-a jarcento]] parolante pri [[verko]]j skribitaj en [[popolo|popola]] [[lingvo]] (''lingua romana'') aŭ latinida kaj ne en la [[latina lingvo|latina]]. Romano estas literatura verko en [[prozo]] en kiu oni rakontas fikcian agadon ĉu tute ĉu parte kies celo estas okazigi estetikan plezuron al la legantoj per priskribo de interesaj okazaĵoj aŭ epizodoj, krom de roluloj, pasioj kaj kutimoj. Aliaj difinoj, kiaj tiu de la hispanlingva [[vortaro]] de la [[Real Academia Española]], ĝenerale parolas pri simple "literatura rakonta verko de ia etendo" aŭ pri "literatura rakonto ĝenro kiu, kun antaŭaĵo ĉe la greklatina antikveco, disvolviĝas el la Moderna Epoko".<ref>[http://buscon.rae.es/draeI/SrvltObtenerHtml?IDLEMA=78281&NEDIC=Si]</ref> La romano distingiĝas pro sia malferma karaktero kaj sia kapablo enhavi diversegajn elementojn en kompleksa rakonto. Tiu malferma karaktero permesas al aŭtoroj grandan liberecon por enmeti rolulojn, krucigitajn historiojn aŭ subigitajn rakonterojn unu rilate al alia, prezenti faktojn en diferenca ordo al tiu en kiu okazis la rakontaĵoj aŭ inkludi en la rakonto tekstojn de diversa naturo: leteroj, administraj dokumentoj, legendoj, poemoj, ktp. Kompreneble tio ĉio okazas ĉefe dum la 20-a jarcento antaŭen. Tio havigas al la romana ĝenro pli grandan kompleksecon ol tiu prezentita de la aliaj rakontaj subĝenroj kiaj la [[novelo]], la [[rakonto]], la [[anekdoto]], ktp. == Esencaj elementoj == * La [[agado]]: ĝi estas la rakonto de la okazaĵoj de la historio: ** La enkonduko estas la dekomenca parto de la rakonto en kiu oni anoncas la temon kaj oni komencas la disvolvigon de la konfliktoj aŭ prezentas la rolulon kun iliaj fizikaj kaj psikologiaj trajtoj. Krome, oni priskribas la medion (la etoson). ** La nodo estas la centra parto de la rakonto en kiu interplektiĝas la konfliktoj aŭ agoj por atingi maksimuman pinton. ** La elnodiĝo estas konsiderata kiel la fina parto, ĉar la konfliktoj aŭ agoj de la rakonto atinginte maksimuman pinton okazigas agojn kiuj povas esti kontentigaj aŭ malkontentigaj, depende de la celo planita per la rakonto. * La [[rolulo]]j: ili estas kiuj disvolvigas la agadon: ** La ĉefaj roluloj estas la protagonistoj, tiuj kiuj kondukas la agadon, kaj la rakonto disvolviĝos ĉirkaŭ ili. ** La duarangaj roluloj plifirmigas la historion de la ĉefaj roluloj per siaj propraj historioj. ** La triarangaj, porplenigaj, efemeraj roluloj estas tiuj kiuj aperas en la rakonto kun negrava funkcio, kaj poste malaperas. [[Dosiero:BalzacOldGoriot01.jpg|eta|190ra|maldekstra|Titolpaĝa gravuraĵo el [[1897]]-eldono de [[Patro Goriot]], fare de nekonata artisto. Eldonita de George Barrie & Filo en [[Filadelfio]].]] * La [[medio]] estas la loko en kiu agadas la roluloj. Ĝi povas esti: ** Fizika: ĉiuj elementoj kiuj komponas la scenejon, por ekzemplo: domo, rivero, urbo. En specifaj okazoj unu el tiuj elementoj (domo, rivero, urbo) povas kreskiĝis ĝis la punkto ke ĝi povas funkcii kvazaŭ rolulo. ** Socia: kredoj, vivmanieroj, pensaroj de difinita epoko aŭ de socio. ** Emocia: kiam oni prezentas la animstatojn, la angorojn, la sentojn kiuj ĉirkaŭas la rolulojn. == Limigo == La bazoj de romano estas la jenaj: * Etenda rakonto: la romanoj havas, ĝenerale, inter 60&nbsp;000 kaj 200&nbsp;000 vortojn, aŭ pli malprecize de 250 ĝis 1300 paĝoj aŭ plie. Tie enradikiĝas la diferenco rilate al [[rakonto]] kaj [[novelo]]. Estas svaga zono inter romano kaj novelo kiu ne eblas separigi klare kaj precize. Foje oni uzas la terminon ''nouvelle'' (novelo) aŭ ''mallonga romano'' por difini la tekstojn kiuj aspektas tro mallongaj por esti ''romano'' aŭ tro longaj por esti ''rakonto''; sed tio ne signifas ke estas tria intermeza ĝenro (male, tio duobligus la problemon ĉar tiele estus du necesaj limigoj difinotaj anstataŭ nur unu). Kroma problemo estas adaptaĵoj de romano, ekzemple por junulara aŭ eĉ infana legantaro. Adaptaĵo ekzemple de [[Don Kiĥoto]] ne estas jam "Don Kiĥoto", sed evidente oni povas konsideri ĝin kiel vera literatura verko, iel simile al [[traduko|tradukaĵo]] kiu jam ne estas la originala romano "Don Kiĥoto". Adaptaĵo tre ofte konsistas en forigo de pli malfacilaj, altnivelaj partoj, frazoj, vortoj ktp., tiel ke la rezulta "verko" povas esti, kaj fakte tre ofte estas, multe pli mallongaj ol la origina verko, tial iama romano povas descendi al nivelo de novelo aŭ al nivelo malfacile klasigebla inter romano kaj novelo; rezulte en la fakto, ke iu "Don Kiĥoto" povas esti romano, dum alia "Don Kiĥoto" povas esti novelo. == Tiparo == La romano estas la regno de la libereco laŭ enhavo kaj formo. Estas protea ĝenro kiu prezentas laŭlonge de la historio multajn [[formo]]jn kaj [[vidpunkto (literaturo)|vidpunktojn]]. Por klasigi tiun ĝenron oni rimarku ke estas diversaj kriterioj, uzitaj de la diferencaj tiparoj proponitaj: [[Dosiero:Gullivers travels.jpg|eta|<center>titolpaĝo de la unua eldono ''[[La vojaĝoj de Gulivero]]'' de [[Jonathan Swift]] de 1726, nome satira romano.]] * Laŭ la tono (ankaŭ celo) kiun tenas la verko, oni parolas pri la jeno: ** [[Satiro|Satira romano]], ''[[La vojaĝoj de Gulivero]]'' de [[Jonathan Swift]] ** [[Humuro|Humura romano]], ** [[Didaktiko|Didaktika romano]], ''Emilio'' de [[Rousseau]] ** [[Liriko|Lirika romano]], ''[[Platero kaj mi]]'' de [[Juan Ramón Jiménez]] ** [[Psikologia romano]] * Laŭ la formo: ** [[Membiografia romano|Membiografia]] ** [[Leternovelo|Epistola]], ''Cartas marruecas'' de Cadalso, [[La nova Helojzo]] de [[Jean-Jacques Rousseau]] ** [[Dialogo|Dialoga]] ** [[Novelo]] aŭ ''novella'' ** [[Polifonio|Polifonia]], ''[[Pantaleón y las visitadoras]]'' de Vargas Llosa ** [[Formadromano]] aŭ ''[[Bildungsroman]]'', ''Sub la rado'' de [[Hermann Hesse]] ** [[Riverromano]] ** [[Metaromano]] * Laŭ la publiko al kiu oni celas aŭ laŭ la maniero distribui, oni parolas pri la jeno: ** [[Banala romano]] ** [[Furorlibro]] aŭ {{Lang-en|best seller}}, ekzemple ''[[Die Leiden des jungen Werthers]]'' de [[Goethe]] ** [[Felietono]] [[Dosiero:Robinson Crusoe 1719 1st edition.jpg|eta|dekstra|180ra|Titola paĝo kaj [[frontispico]] de la unua angla eldono de ''[[Robinson Crusoe]]'' (London: W. Taylor, 1719) nome aventura romano.]] * Laŭ ties enhavo, la romanoj povas esti: ** [[Aventuro|Aventura]] ** [[Bizanco|Bizanca romano]] ** [[Kavalira romano]] ** [[Kavalira libro]] ** [[Sciencfikcio|Sciencfikcia]] ** [[Ĝenrismo|Ĝenrisma]] aŭ ''pri moroj'': priskribas la etoson kie moviĝas la roluloj kaj la manierojn de ĉiutaga vivo de preciza socia grupo: tipaj moroj, roluloj. Ene de tiu tipo de romano, laŭ la stilo, okazis la [[Literatura realismo|realismo]] kaj la [[naturalismo]]. Estas tipa subĝenro de la [[19a jarcento]], kun aŭtoroj kiaj [[Honoré de Balzac|Balzac]] kaj [[Émile Zola|Zola]] en [[Francio]]; [[Dickens]]; [[Nikolao Gogol|Gogol]] kaj [[Ivan Turgenev|Turgenev]] en [[Rusio]]; kaj en [[Hispanio]]: [[Fernán Caballero]], [[Felipe Trigo|F. Trigo]], [[Emilia Pardo Bazán|Pardo Bazán]], [[José María de Pereda|Pereda]] aŭ [[Blasco Ibáñez]]. ** [[Spiono|Prispiona]] kaj [[Trilero]]j ** [[Fantasto|Fantasta]] ** [[Gotika literaturo|Gotika romano]] ** [[Historia romano|Historia]] ** [[Nigra romano]] ** [[Paŝtista novelo]] [[Dosiero:Lazarillo_de_Tormes.png|eta|180ra|Kovrilpaĝo de unu de la eldonoj de 1554 de la ''[[Lazarillo de Tormes]]'', nome pikareska romano.]] ** [[Pikareska romano]] ** [[Krimfikcio|Krimromano]] ** [[Romantika romano|Romantika]] kaj [[Kortezama novelo|Kortezama romano]] ** [[Socia romano]]: malpliigis plej eble la priskribon de individuaj roluloj, anstataŭigante ilin per kolektiva rolularo, ĉar ne tiom gravas jam la homa estaĵo en si mem, sed kiel parto de grupo aŭ socia klaso. Ties celo estas kritiko, intence denunci situaciojn, etosojn kaj vivmanierojn de difinita grupo, foje ene de metio. Ĝi estis tre populara en [[Hispanio]] en la [[1950-aj jaroj]] kun la nomo ''socia hispana romano'' ** [[Hororo|Horora romano]] ** [[Vakera filmo|''vesterno'']] * Laŭ la celo de la romanisto, specife la romano povas klopodi: ** Disvastigi la spertojn, tendencojn kaj ideojn de la aŭtoro cele al influado iel en la socio aŭ socia sektoro al kiu la romano estas adresita, ekzemple ĉe kontraŭmilita romano. ** Disvastigi kutimojn, vivmanierojn kaj aspirojn de difinita socia grupo. Aldonendas al tiu listo aliaj tiparoj kiuj rigardas kiel kriterion la stilon de la verko kaj tiele oni parolas pri la jeno: * [[Realismo|Realisma romano]] * [[Naturalismo|Naturalisma romano]] * [[Ekzistadismo|Ekzistadisma romano]] * ''[[Roman courtois]]'' [[Dosiero:1973 La Socia Romano en Esperanto.jpeg|eta|maldekstre|180ra|''La Socia Romano en Esperanto'', 1973.]] Aŭ, se oni konsideras la tipon de la intrigo (respektive historio), oni parolas pri la jeno: * [[Psikologio|Psikologia romano]] * Romano de tezo: Estas tiu kiu plej gravigas la intencojn de la aŭtoro, ĝenerale ideologiaj, ol al la rakonto. * [[Atestoromano]], ekzemple ''[[Unu Tago el la Vivo de Ivano Denisoviĉ]]'' (Один день Ивана Денисовича, 1962) de [[Aleksandr Solĵenicin]]. * [[Ŝlosilromano]] estas romano kiu prezentas realajn okazaĵojn malantaŭ fikcia apero. La "ŝlosilo", kiu ne estas en la teksto, estas la korespondo inter eventoj kaj personoj en la romano kaj realaj eventoj kaj personoj. Ili estas ofte satiraj. Ekde fino de la periodo viktoria al la aktualo, kelkaj el tiuj variantoj konvertiĝis en veraj subĝenroj (scienco-fikcio, rozkolora romano, historia romano) ege popularaj, kvankam ofte ili estas malprezataj de la kritikistaro kaj la fakuloj; en ĵusaj tempoj, la plej bonkvalitaj romanoj de kelkaj subĝenroj komencis esti agnoskitaj kiel grava serioza literaturo. == Historio == Ĝi fariĝis populara en [[Francio]] de [[1200]] kaj disvastiĝis tra [[Eŭropo]]. Ekzistis kavaliraj romanoj pri legenda reĝo Arturo, pri aventuroj de Karlomano kaj romanoj pri klasikaj temoj. Dum Renesanco kaj Baroko la ĝenro havis fortan popularan elanon en la diversaj landoj. En la [[18-a jarcento]] disvolviĝis du ĉefaj specoj: '''socia-ĉiutageca''' (G. Fielding, T. Smollett) kaj '''psikologia''' (S. Richardson, J.J. Rousseau, [[Johann Wolfgang von Goethe|J.W. Goethe]]). Romantikistoj kreis historiajn romanojn ([[Walter Scott|W. Scott]]). De la 1830-aj jaroj komenciĝis la klasika epoko de romanoj de pli malpli kritika [[realismo]]: [[Stendhal]], [[Honoré de Balzac]], [[Charles Dickens|Ch. Dickens]], W. Thackerrey, [[Gustave Flaubert|G. Flaubert]], [[Lev Tolstoj|L. Tolstoj]], [[Fjodor Dostojevskij]], B.P. [[Galdós]]... En la [[20-a jarcento]] la termino “[[romantika romano]]” estis apartigita de “vivromanoj” en okcidenta literaturo. Plej grandaj romanistoj de la 20-a jarcento estis jenaj: [[Maksim Gorkij|M. Gorkij]], [[Anatole France|A. France]], [[Romain Rolland|R. Rolland]], [[Thomas Mann|Th. Mann]], [[John Galsworthy|J. Galswarthy]], [[William Faulkner|W. Faulkner]], [[Rabindranath Tagore|R. Tagore]], [[M.Ŝoloĥov|M. Ŝoloĥov]]. Modernismaj romanistoj estis: [[Marcel Proust|M. Proust]], [[James Joyce|J. Joyce]], [[Franz Kafka|F. Kafka]]. === Antikveco === [[Dosiero:Satyricon tailhade rochegrosse I.jpg|eta|dekstre|230ra|Franclingva kovrilpaĝo de ''[[Satirikono]]''.]] La romano ĉiuokaze estas la plej malfrua de ĉiuj [[Literatura ĝenro|literaturaj ĝenroj]]. Kvankam ĝi havis antaŭaĵojn en la [[Antikveco]], ĝi ne sukcesis plifirmiĝi ĝis la fino de la [[Mezepoko]]. En diversaj lingvoj ekzistis tradicio de longaj rakontoj en verso, propraj de parolaj tradicioj, kiel tiuj de [[Sumero]] (''[[Epopeo pri Gilgameŝ]]'') kaj de [[Hindua mitologio|Hindujo]] ([[Ramajano]] kaj [[Mahabarato]]).<ref>Martín de Riquer, ''Historia de la Literatura Universal'', volumen 3, Planeta, 1984. pp. 7-8.</ref> Tiuj eposaj rakontoj en verso ekzistis same en [[Antikva Grekio]] ([[Homero]]) kaj [[Antikva Romo]] ([[Virgilio]]). Tie estis jam la plej fruaj fikcioj en [[prozo]], kaj kiel [[satiro|satira tendenco]] (per ''[[Satirikono]]'' de [[Petronio]], kiel la nekredeblaj historioj de [[Luciano de Samosato]] kaj la verko pra-[[pikareska]] de [[Apulejo]] ''[[La Ora Azeno]]''). Du ĝenroj aperis en la epoko de [[Helenismo]] kiuj rekreiĝos en la Renesanco kaj estas en la origino de la moderna romano: nome la [[Bizanca novelo|bizanca romano]] ([[Heliodoro de Emezo]]) kaj la [[paŝtista novelo|paŝtista romano]] (''Dafne kaj Ĥloe'', de [[Longoso]]). Fakte nek en latino nek en [[antikva greka]] estas termino por referenci romanon aŭ novelon, nur similaj verkoj povas esti atribuitaj al tiu subĝenro.<ref>Carlos Miralles, "La novela en la antigüedad", en ''Historia Universal de la Literatura, De la antigüedad al Renacimiento'', Orbis-Euroliber, 1990. ISBN = 84-7905-143-4 Tomo 1. p. 105.</ref> ''[[Satirikono]]'' kaj ''[[La Ora Azeno]]'' estas historioj en unua persono kaj konsiderataj iom realismaj, dum grupo de grekaj verkoj de Karitono, Ksenofono, Aĥilo Tacio kaj Heliodoro estis en tria persono kaj konsiderataj iom idealismaj. Krome estas ankaŭ aliaj fragmentoj, referencoj pri aliaj praromanoj, veturrakontoj ktp.<ref>Miralles, p. 106.</ref> Pri ''Satirikono'', la malmultaj partoj konservitaj sugestas, ke fakte temis pri tre ambicia verko; multaj fakuloj sugestas, ke la maldecaj agado kaj roluloj estis reprezento de la maldeca etoso de la regado de [[Nerono]]; fakte la aŭtoro estis malfavorita de la imperiestro kaj memmortigis sin. Ĉio tio alproksimigus la verkon al la realisma tendenco.<ref>Miralles, p. 107.</ref> Krome fakuloj indikis la rilaton de la titolo ''Satirikono'' al [[satiro]], kiu estus unu el multaj tendencaj influoj, kaj kun [[satiruso]], kiu rilatus al enhavo.<ref>Miralles, pp. 108-109.</ref> ''[[La Ora Azeno]]'' temas pri metamorfozo de homo en [[azeno]], kio sugestas alegorian novplatonismon: la korpo estas prizono de la animo. La historio inkludas rakontetojn, kio povas esti konsiderita kiel antaŭaĵo de la [[enrakonta rakonto]], sed ene de tre unuigita komplekso.<ref>Miralles, pp. 109-110.</ref> [[Dosiero:Louise Marie-Jeanne Hersent - Daphnis et Chloe.jpg|eta|maldekstre|''Daphnis et Chloe'', oleo surtola de Louise Marie-Jeanne Hersent-Mauduit.]] Inter la grekaj romanoj hegemonias komuna intrigo: paro de gejunuloj renkontiĝas, konatiĝas, enamiĝas, sed suferas aventurojn, kiuj separas ilin; finfine ili superas ĉiujn malfacilaĵojn kaj estas [[feliĉa fino]]. Ne temas pri verkoj kiuj kreas [[heroo]]n, kiel en moderna konsidero, sed preskaŭ; la roluloj estas nur viktimoj.<ref>Miralles, p. 111.</ref> ''Dafne kaj Ĥloe'' estas iom pli aparta verko: estas aventuroj, sed ne vojaĝoj, kaj la malfacilaĵoj ne estas eksteraj danĝeroj kaj minacoj, sed internaj konfliktoj estas kiuj malfaciligas la amaferon, kiu finfine ankaŭ rezultas en feliĉa fino.<ref>Miralles, p. 113.</ref> Grava afero estas la publiko de la klasikaj romanoj, aŭ praromanoj: temas pri sociaj tavoloj kiuj scipovis legi; tio apartigas la romanon disde aliaj rakontaj subĝenroj, kiel la popolfabeloj aŭ la [[epopeo]], kiuj uzis parolan disvastigon. Nur [[historio]] estis antaŭa skribita ĝenro, sed romanoj estas fikciaj, kiuj diferencigas ilin disde historio.<ref>Miralles, p. 115.</ref> En tiu publiko plej verŝajne estis ankaŭ [[virino]]j, kiuj ja scipovis legi en tiuj socioj, dum en la romanoj mem aperas tiuj virinoj kun libera tempo, pere de la laboro de la sklavaj geservistoj.<ref>Miralles, p. 116.</ref> Ĉiuj tiuj romanoj estos aprezataj, tradukitaj kaj amplekse konsideritaj en la [[Renesanco]] en diversaj tavoloj, epokoj kaj lokoj.<ref>Miralles, p. 119.</ref> === Mezepoko === [[Dosiero:Canterbury Tales.png|eta|200ra|Pilgrimantoj distre per rakontoj; lignogravuraĵo de la eldono de Caxton, 1486, de ''[[The Canterbury Tales|La rakontoj de Canterbury]]'' de [[Geoffrey Chaucer|Chaucer]].]] La ''[[Genĵi monogatari|Romano de Genĵi]]'' (''[[Genĵi monogatari]]''), de [[Murasaki Shikibu]], estas klasikaĵo de la [[Japanlingva literaturo|japana literaturo]] kaj estas konsiderata kiel unu de la plej antikvaj romanoj de la historio. En Okcidento, en la 11-a kaj 12-a jarcentoj, aperis la [[romanco]]j, kiuj estis pli malpli longaj rakontoj de fikcio en verso, kiuj tiel nomiĝis ĉar ili estis verkitaj en [[latinida lingvaro|lingvo "romance"]]. Ili temis speciale pri histori-legendaj aferoj, ĉe roluloj kiel [[Cido]] aŭ la [[Reĝo Arturo]].<ref>Martín de Riquer, pp. 105-106, 154-179 kaj 232.</ref> En la 13-a jarcento, la majorka [[Ramon Lullo]] verkis la unuajn modernajn okcidentajn romanojn: nome ''Blanquerna'' kaj ''Fèlix o Llibre de meravelles'', same kiel aliajn mallongajn prozajn rakontojn kiel la ''Llibre de les bèsties'' ene de ''Fèlix''.<ref>Martín de Riquer, pp. 400-411.</ref> En la 14-a kaj 15-a jarcentoj aperis la unuaj prozaj romancoj: nome longaj rakontoj pri la samaj kavaleriaj temoj, sed evitante la rimitan verson. Tie estas la origino de la [[Kavalira libro|kavaliraj libroj]]. Ĉirkaŭ tiu epoko en Ĉinio oni verkis du el la kvar ĉinaj klasikaj romanoj, nome ''[[Tri regnoj]]'' (1330) de [[Luo Guanĵong]] kaj la unuan version de ''[[Ĉe akvorando]]'' de [[Ŝi Nai'an]]. Kun la kavaliraj libroj, aperis en la 15-a jarcento la kolektoj de [[rakonto]]j, kiuj havas en [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio]] kaj [[Geoffrey Chaucer|Chaucer]] la plej elstarajn reprezentantojn. Ili kutime turnis sin al la rimedo de la "historio ene de la historio": tiel la aŭtoroj de la rakontoj ŝajnas ne esti ili mem, sed iliaj roluloj. Tiukadre, en ''[[Dekamerono]]'', grupo de florencanoj fuĝas el la [[pesto]] kaj distras sin unu la aliajn per rakontado de ĉiatipaj historioj; en la ''[[The Canterbury Tales|La rakontoj de Canterbury]]'', estas pilgrimantoj kiuj veturas al [[Canterbury]] por viziti la tombon de [[Thomas Becket]] kaj el kiuj ĉiu elektas rakontojn rilate al sia stato aŭ karaktero. Tiel la nobeloj rakontas historiojn pli "romantikajn", dum tiuj de pli malalta klaso preferas historiojn de la ĉiutaga vivo. Tial la veraj aŭtoroj, Chaucer kaj Boccaccio, pravigis tiujn historiojn de trompoj kaj fiaĵoj, de nedecaj amoj kaj ruzaj komplotoj en kiuj oni priridis respektendajn profesiojn kaj la loĝantojn de alia urbo.<ref name="José María Valverde 1984. pp. 120-135">José María Valverde, ''Historia de la Literatura Universal'', volumen 4, Planeta, 1984. pp. 120-135.</ref><ref>José María Valverde, ''Historia de la Literatura Universal'', volumen 4, Planeta, 1984. pp. 473-490.</ref> Fine de la 15-a jarcento aperis en [[Hispanio]] la subĝenro de la [[sentimentala novelo|sentimentala romano]], kiel lasta derivaĵo de la konvenciaj teorioj de la provencdevena "korteza amo". La fundamenta verko de tiu subĝenro estis la ''Cárcel de amor'' (Amprizono, 1492) de [[Diego de San Pedro]].<ref name=ref_duplicada_1>García López, J.</ref><ref>Bruce W. Wardropper, "Entre la alegoría y la realidad: el papel de "El autor" en la "Cárcel de amor"" (pp.381-385), kaj Keith Whinnom, "La renovación estilistica de Diego de San Pedro" (pp. 386-391) en Alan Deyermond, ''Edad Media'', de "Historia y crítica de la literatura española", Crítica, Barcelona, 1980. ISBN = 84-7423-114-0</ref> La paso de unu jarcento al la sekva estis dominita de la kavaleriaj libroj. En [[Valencio]], tiu tipo de romana prozo disvastiĝis eĉ al [[valencia lingvo]], per verkoj kiel ''[[Tirant lo Blanc]]'' "Tirant lo Blanc" de [[Joanot Martorell]] (1460-1464)<ref>Martín de Riquer, pp. 520-528.</ref> aŭ la anonima romano ''Curial e Güelfa'' (meze de la 15-a jarcento). La plej reprezenta verko de tiu subĝenro estis ''[[Amadís de Gaula]]'' (1508).<ref>Martín de Riquer, pp. 483-500.</ref><ref>Frida Weber de Kurlat, "El diseño novelesco del "Amadís de Gaula"" (pp.369-371), kaj Juan Manuel Cacho Blecua, "Etapas y técnicas del "Amadís"" (pp. 372-375) en Alan Deyermond, ''Edad Media'', de "Historia y crítica de la literatura española", Crítica, Barcelona, 1980. ISBN = 84-7423-114-0</ref> Tiu subĝenro estis plue kultivata en la sekva jarcento per du romancikloj nome la ''Amadises'' kaj la ''Palmerines''.<ref name=ref_duplicada_1 /> === Moderna Epoko === ==== 16-a jarcento ==== La disvastigo de la [[presmaŝino]] akcelis la komercigon de noveloj, romanoj kaj similaj verkoj, kvankam la presitaj libroj ankoraŭ estis multekostaj. La [[alfabetigo]] estis pli rapida ĉe legopovo ol ĉe skribpovo. En la tuta jarcento estis hegemonio de la subĝenro de la [[paŝtista novelo|paŝtista romano]], kiu metis la amaferon en bukolika medio. Tiu estas konsiderata iniciatita per ''Arkadio'' (1502), de [[Jacopo Sannazaro]] kaj poste disvastiĝis al aliaj lingvoj, kiel la [[portugala lingvo|portugala]] (''Menina e Moça'', 1554, de [[Bernardim Ribeiro]]) aŭ la [[angla lingvo|angla]] (''Arkadio'', 1580, de [[Philip Sidney|Sidney]]). Tamen, meza de la jarcento, okazis idearŝanĝo al pli granda [[literatura realismo|realismo]], superante tiel la hegemoniojn de paŝtistaj kaj kavaleriaj romanoj. Tiukadre aperis la ''[[Gargantua kaj Pantagruel]]'' de [[François Rabelais]] kaj la ''[[Lazarillo de Tormes|Vida de Lazarillo de Tormes y de sus fortunas y adversidades]]'' (1554), origino tiu laste menciita de la [[pikareska romano]].<ref name="José María Valverde 1984. pp. 120-135"/><ref>"Lazarillo de Tormes" (pp. 391-394) en Francisco López Estrada, ''Siglos de Oro: Renacimiento'', de "Historia y crítica de la literatura española", Crítica, Barcelona, 1980. ISBN = 84-7423-139-6</ref> Dume en Oriento oni verkis du el la kvar ĉinaj klasikaj romanoj, nome la dua versio de ''[[Ĉe akvorando]]'' (1573) de [[Ŝi Nai'an]] kaj [[Luo Guanĵong]], kaj ''[[Pilgrimado al la Okcidento]]'' (1590), atribuita al [[Wu Cheng'en]]. ==== 17-a jarcento ==== [[Dosiero:Cervates jauregui.jpg|eta|maldekstra|200ra|Portreto de [[Miguel de Cervantes Saavedra]], fare de Juan de Jáuregui.]] La moderna romano, kiel tekniko kaj kiel literatura ĝenro havas en la komenco de la 17-a jarcento kaj en [[hispana lingvo]] eble sian plej elstaran ekzemplon en ''[[Don Quijote de la Mancha]]'' (1605) de [[Miguel de Cervantes]], ofte konsiderata la unua moderna romano, ĉar ĝi plinovigas rilate al la klasikaj modeloj de la grek-latina literaturo nome la [[epopeo]] aŭ la [[kroniko]].<ref>"Cervantes y "El Quijote"" (pp. 591-709) en Francisco López Estrada, ''Siglos de Oro: Renacimiento'', de "Historia y crítica de la literatura española", Crítica, Barcelona, 1980. ISBN = 84-7423-139-6</ref> Ĝi enhavas jam epizodan strukturon laŭ fiksa celo dekomence unuiga.<ref>Cesare Segre, "Líneas estructurales del "Quijote"", (pp. 679-685) en "Cervantes y "El Quijote"" (pp. 591-709) en Francisco López Estrada, ''Siglos de Oro: Renacimiento'', de "Historia y crítica de la literatura española", Crítica, Barcelona, 1980. ISBN = 84-7423-139-6</ref> La verko estis komencita kiel [[satiro]] de ''Amadis'', kiu laŭ la intrigo estis la tialo de la freneziĝo de Don Quijote. La defendantoj de ''Amadís'' kritikis tiun satiraĵon ĉar tiu verko povis almenaŭ iom lernigi, dum ''Don Quijote'' nek proponis heroon imitendan nek kontentigis per belaj dialogoj; ĉio proponita estis nur primoko de la nobelaj (noblaj) idealoj. ''Don Quijote'' estis la unua verko aŭtente [[Romanco|kontraŭromanca]] de tiu periodo; pro ĝia formo kiu senmitigas la kavalerian kaj kortezan tradiciojn, ĝi reprezentas la unuan literaturaĵon klasigeblan kiel romano: oni priskribas la psikologian evoluon de la ĉefrolulo kaj eĉ de la duarangan rolulon, oni priskribas la socian etoson kaj oni inkludas duarangajn rakontojn kaj oni manipulas majstre kaj estetike la lingvaĵon.<ref>José María Valverde, ''Historia de la Literatura Universal'', volumen 5, Planeta, 1984. pp. 85-192. ISBN 84-320-2675-1</ref> Post la ''Quijote'', Cervantes publikigis ''[[Novelas ejemplares]]'' (1613). La hispanlingva vorto «novela» estis komprenita en la 17-a jarcento la mallonga rakonto intermeza inter rakonto kaj romano (kvankam nun «novela» estas nuntempe komprenita kiel romano, dum por la tiama «novela» nuntempe oni uzas la esprimon "novela corta".<ref>García López, J. p. 158</ref> La ''Novelas ejemplares'' de Cervantes estas originalaj, ne sekvas italajn modelojn (oftaj tiam), kaj male al la kritiko kontraŭ Quijote, kiu asertis, ke ĝi nenion instruis, ĉi verko klopodis proponi moralan konduton, alternative al heroa kaj satira modeloj. Tamen ĝi plue starigis kritikojn: Cervantes parolis pri [[adolto]], [[ĵaluzo]] kaj [[krimo]]. Se tiuj rakontoj havigis ian ekzemplon, temis pri nemoralaj agoj. La defendantoj de la "novela" respondis, ke tiuj historioj havigas kaj bonajn kaj malbonajn ekzemplojn. La leganto povis ankoraŭ senti kompaton kaj simpation ĉe la viktimoj de la krimoj kaj de la komplotoj, se oni rakontis ekzemplojn de malico.<ref>Carlos Blanco Aguinaga kaj Joaquín Casalduero, "Las "Novelas Ejemplares"", (pp. 631-639) en "Cervantes y "El Quijote"" (pp. 591-709) en Francisco López Estrada, ''Siglos de Oro: Renacimiento'', de "Historia y crítica de la literatura española", Crítica, Barcelona, 1980. ISBN = 84-7423-139-6</ref> Aperis tiam kiel reago al tiuj dubindaj romanoj rakontaron pli noblan kaj altnivela, kun aliro al [[Paŝtismo|bukolika etoso]], el kiuj ''Astreo'' (1607-27) de [[Honoré d'Urfé]], estis eble la plej fama. Oni kritikis tiujn romanojn pro manko de realismo, al kio ties defendantioj argumentis, ke temas reale pri "ŝlosilaj romanoj" (''[[Ŝlosilromano|roman à clef]]''), en kiuj kaŝe oni referencis al roluloj de la reala mondo. Tiu estas la linio kiun sekvis [[Madeleine de Scudéry]], per intrigoj kies agado okazas en la Antikveco, sed kies enhavo estis prenita de la reala vivo, kaj la roluloj estas reale ŝiaj amikoj de la literatura etoso de Parizo. Dudek jarojn poste, [[Madame de La Fayette]] faris definitivan elrompon, per sia plej konata verko nome ''[[La princino de Clèves]]'' (1678), en kiu ŝi prenis la teknikon de la hispana romano, sed adaptis ĝin al la franca plaĉo:<ref>[https://www.espacefrancais.com/mme-de-la-fayette-la-princesse-de-cleves/ "La Princesse de Clèves",] "www.espacefrancais.com", alirita la 27an de Decembro 2022.</ref> anstataŭ fieraj hispanoj kiuj duelis por venĝi sian reputacion, montris detale la tialojn de siaj roluloj kaj la {{N|homa konduto}}. Temis pri "romano" pri virta damo, kiu havis la oportunon riski en nedeca amafero; tamen ŝi ne nur rezistis la tenton, sed ankaŭ pliigis sian malfeliĉon konfesante siajn sentojn al sia edzo. La melankolio kiun ŝia historio kreis estas tute nova kaj sensacia. Fine de la 17-a jarcento oni verkis kaj disvastigis, ĉefe en Francio, Germanio kaj Granda Britio, francstilajn romanojn kiuj kultivis la skandalon. La aŭtoroj asertis, ke la historioj estas veraj kaj oni ne rakontis ilin por skandali, sed por havigi moralajn instruojn. Por pruvi ĝin, ili uzis fikciajn nomojn por siaj roluloj kaj rakontis la historiojn kvazaŭ ili estus romanoj. Aperis ankaŭ nova tipo de verkoj kiel kolektoj de leteroj, kiuj inkludis tiujn historietojn, kaj kiuj rezultis en la disvolvigo de la [[epistola romano]]. En tiu epoko aperis la unuaj "romanoj" originalaj en angla, fare de [[Aphra Behn]] kaj [[William Congreve]]. ==== 18-a jarcento ==== [[Dosiero:Fenelon Telemachus Curll 1715.png|eta|Titolpaĝo de la angla versio de ''[[Telemaĥo]]'' de Fénelon (Londono: E. Curll, 1715). Ĝi ne kvalifikas sian verkon kiel "romano", kiel ja faris Aphra Behn kaj William Congreve.]] La kultivo de la skandala romano starigis diversajn kritikojn. Oni volis superi tiun ĝenron pere de la reveno al la iama epopea «romano», kiel komprenis ĝin verkistoj kiel [[François Fénelon]], fama pro sia verko ''Les Aventures de Télémaque'' (1699/1700). Tiel naskiĝis ĝenro de supozita «nova romano». La anglaj eldonistoj de Fénelon, tamen ili evitis la terminon «romano», kaj preferis publikigi ĝin kiel «nova epopeo proza» (pro tio estis prefacoj). La romanoj de komenco de la 18-a jarcento ne estis konsiderataj parto de la "[[literaturo]]", sed alia plia elemento komercebla. La centro de tiu merkato estis dominita de fikcioj kiuj asertis, ke temas pri fikcioj kiuj legatas kiel tiaj. Temas pri granda produktado de romanoj kaj finfine alitipa produktado de satiraj romanoj. Tiukadre la romano estis kreskiĝinta, per historioj kiuj estis nek heroecaj nek hegemonie satiraj, sed realismaj, mallongaj kaj stimulantaj per ekzemploj de homaj kondutoj. Tamen, ekzistis ankaŭ du ekstremaĵoj. Aliflanke, libroj kiuj pretendis esti romanoj, sed kiuj reale estis tute nefikcio. Delarivier Manley verkis la plej faman el ili, nome ''New Atalantis'', plenplena de historioj kiuj laŭ la aŭtorino estis ŝiaj inventaĵoj. La [[Cenzuro|cenzuristoj]] estis nepovaj: Manley vendis historiojn kiuj kritikis la ''[[whig]]''-ojn en la povo, sed kiuj supozeble estis okazintaj en fantasta insulo nomita Atalantis, kio malhelpis ilin procesi kontraŭ la aŭtorino pro [[kalumnio]], kio estus ebla nur se vere tio estas okazinta en Anglio. En la sama merkato aperis privataj historioj, kreantaj ĝenron diferencan pri persona amo kaj publikaj kvereloj pri perditaj reputacioj. Tiel oni fermis la ciklon kiu malfermiĝis ĉe ''Don Quijote'': Cervantes tiuromane insistas, ke ne li estas verkisto de fikcio, sed ke li nur trovis arablingvan manuskripton kaj araba konatulo nome (parodie) Cide Hamete Benengeli estas la tradukisto de reala historio, kiun Cervantes nur transskribas; do fikcie temas pri nefikcio. [[Dosiero:Robinson Crusoe 1719 1st edition.jpg|eta|maldekstre|Titolpaĝo de ''[[Robinson Crusoe]]'' de Defoe (Londono: W. Taylor, 1719), kiu ankaŭ ne kvalifikas sian verkon kiel "romano".]] Aliflanke, aliaj romanoj subtenis, ke ili estas strikte [[nefikcio]], sed reale ili estis legataj kiel romanoj. Tiel okazis ĉe ''[[Robinson Crusoe]]'' de [[Daniel Defoe]], en kies prefaco oni diras jenon: {{Citaĵo|Se iam la historio de preciza homo en la mondo meritis, ke tiu publikiĝis, kaj ke estu akceptata ties publikigon, la eldonisto de tiu rakonto kredas, ke ĝi estos tiu. (...) La eldonisto kredas, ke ĝi estas ĝusta historio de faktoj; estas neniu ŝajno de fikcio en ĝi...[http://www.pierre-marteau.com/editions/1719-robinson-crusoe/p-iii.html]}} Tiu verko jam avertis en sia kovrilpaĝo, ke temas nek pri romano nek pri novelo, sed pri historio. Tamen, la desegno de la paĝo tro similis al la "nova romano" per kiu Fénelon estis famiĝinta. Kaj certe, kiel oni komprenis la terminon en tiu epoko, tiu verko estas ajno escepte romano. Nek estis mallonga historio, nek centriĝis en la intrigo, nek oni rakontis cele al trebone prilaborita fino. Ankaŭ ne estas Crusoe la [[kontraŭheroo]] de satira romano, spite la fakton ke li parolas per unua persono de la singularo (mi) kaj trafis ĉiun tipojn de malfacilaĵoj. Crusoe ne celas la amuzadon (kvankam ingeniaj legantoj scipovas kompreneble kompreni kiel humuro liaj proklamoj pri la fakto esti reala homo). Ne estas la reala aŭtoro, sed la fikcia kiu estas serioza; la vivo trenis lin al la plej romantismaj aventuroj: li falis en la kaptiloj de la [[piratado|piratoj]] kaj survivis dum jaroj en izola senhoma insulo. Eĉ kiam venas la unua indiko de homa najbareco, estas teruro kiu kaptas lin. Krome li faris tion per ekzemplodona heroeco, estante nur simpla maristo el [[Jorko]]. Oni ne povas kulpigi la legantojn kiuj legis ĝin kiel romano, tiom plena estas la teksto de pura imagopovo por tiom malplena scenejo sen alia rolulo. Defoe kaj lia eldonisto sciis, ke ĉio rezultos tute nekredebla, sed tamen ili asertis, ke ĉio estas certa (aŭ, ke se ĝi ne estas tia, plue meritas la penon legi ĝin kiel bona [[alegorio]]). La publikigo de ''Robinson Crusoe'' tamen ne kondukis rekte al la reformo de la merkato de mezo de la 18-a jarcento. Oni publikigis ĝin kiel dubindan historion, pro kio tiel oni eniris en la skandala ludo de la literatura merkato de tiu jarcento.<ref>José María Valverde, ''Historia de la Literatura Universal'', volumen 6, Planeta, 1984. pp. 379-383. ISBN 84-320-2670-0</ref> [[Dosiero:Select Collection Novels 1722.jpg|eta|230ra|Klasikaĵoj de la romanoj de la 16-a jarcento antaŭen: titolpaĝo de ''Kolekto de elektitaj romanoj sesvoluma'' (1720-22).]] Fakte la reformo en la angla merkato de libroj de komenco de la 18-a jarcento rezultis el la produktado de klasikaĵoj. En la [[1720-aj jaroj]] oni reeldonis en Londono grandan kvanton de verkoj de eŭropa klasika romanaro, ekde [[Makiavelo]] ĝis [[Madame de La Fayette]]. La "romanoj" de Aphra Behn estis aperintaj are en kolektoj, kaj la aŭtorino de la 17-a jarcento estis mem iĝinta jam klasikulo. Fénelon jam estis tio ekde antaŭ jaroj, same kiel Heliodoro. Aperis ankaŭ la verkoj de [[Petronio]] kaj [[Longoso]]. La interpretado kaj la analizo de la klasikaĵoj metis la legantojn de fikcio sur avantaĝan pozicion. Estis granda diferenco inter legi fikcian romanon, perdiĝante en imagita mondo, kaj legi ĝin kun [[prefaco]] informanta pri grekoj, romianoj aŭ araboj kiuj estis produktintaj titolojn kiel ''La etiopaj'' aŭ ''[[Mil kaj unu noktoj]]'' (kiu estis publikigita por la unua fojo en Eŭropo inter 1704 kaj 1715, en franca, tradukaĵo sur kiu baziĝis la angla kaj germana versioj). Tuj poste aperis ''[[La vojaĝoj de Gulivero]]'' (1726), [[satiro]] de [[Jonathan Swift]], kruda kaj senkompata kontraŭ la optimismo de ''Robinson Crusoe'' kaj ties fido en la kapablo de la homo por subteni sin.<ref>José María Valverde, ''Historia de la Literatura Universal'', volumen 6, Planeta, 1984. pp. 384-390. ISBN 84-320-2670-0</ref> [[Dosiero:Samuel Richardson.jpg|eta|200ra|maldekstre|<center>[[Samuel Richardson]], aŭtoro de ''[[Pamela; or, Virtue Rewarded|Pamela]]'' (1741), romano publikigita kun klaraj intencoj:<br /><small>"Nune publikigita por la unua fojo por kultivi la principojn de la virto kaj de la religio en la mensoj de la gejunuloj, nome rakonto kiu havas la fundamenton en la vero kaj en la naturo; kaj samtempe ĝi distras agrable..."</small></center>]] Ŝanĝiĝis la dezajno de la titolpaĝoj: la novaj romanoj ne intencis vendi fikciojn kaj samtempe oni minacis per malkaŝo de realaj sekretoj. Kaj ili ankaŭ ne aperis kiel falsaj "veraj historioj". La nova titolo jam indikis, ke la verko estis de fikcio, kaj ankaŭ oni sugestis, kiel devis trakti la verkon la publiko. ''[[Pamela; or, Virtue Rewarded|Pamela]],'' de [[Samuel Richardson]] (1740) estis unu de la titoloj kiuj enkondukis novan formaton de titolo, per la formulo ''[...], aŭ [...]'' havigante ekzemplon: "Pamela, aŭ la virto rekompencita - Nune publikigita por la unua fojo por kultivi la principojn de la virto kaj de la religio en la mensoj de la gejunuloj, nome rakonto kiu havas la fundamenton en la vero kaj en la naturo; kaj samtempe ĝi distras agrable". Ĉion tion diras la titolo, kaj klarigas, ke temas pri verko kreita de artisto kiu intencis atingi determinitan efikon, sed por esti diskutita de la kritikanta publiko. Post kelkaj jardekoj, la romanoj jam ne bezonas esti io pli ol romanoj mem: fikcio. Richardson estis la unua romanisto kiu unuigis la sentimentalan enhavon kun moraligita intenco, pere de roluloj tre naivaj. Tia simplanimeco videblas en ''[[La vikario de Wakefield]]'', de [[Oliver Goldsmith]] (1766). Pli granda realismo estas en la verkaro de [[Henry Fielding]], kiu estis influita kaj de ''[[Don Quijote de la Mancha|Don Quijote]]'' kaj de la hispana [[pikareska romano|pikaresko]]. Lia plej konata verko estas ''[[Tom Jones (romano)|Tom Jones]]'' (1749). En la dua duono de la jarcento plifirmiĝis la [[literatura kritiko]], nome kritika kaj ekstera diskurso pri [[poezio]] kaj [[fikcio]]. Per tio oni malfermis la interagadon inter apartaj partoprenantoj: la romanistoj verkus por esti kritikitaj kaj la publiko observus la interagadon inter la kritiko kaj la aŭtoroj. La nova kritiko de fina 18-a jarcento postulis ŝanĝon, establante merkaton de verkoj kiuj meritus diskuton, dum la cetero de la merkato plue ekzistus, sed perdus la plej grandan parton de la publika altireco. Kiel rezulto, la merkato dividiĝis en malsupra kampo popola fikcio kaj supra kampo de pli altnivela kaj kritika literatura produktado. Nur la privilegiitaj verkoj povis esti diskutitaj kiel verkoj kreitaj de artisto kiu volis, ke la publiko diskutu tiun kaj ne alian historion. Malaperis for de la merkato la skandalo produktita de DuNoyer kaj Delarivier Manley. Jam ne plu allogis tio al la serioza kritiko kaj ĝi forvaporiĝis se ĝi ne okazas polemikon. Necesis finfine propra tipo de skandala gazetaro, kiu disvolviĝis ĝis iĝi [[klaĉgazetaro]] kaj la tiel nomita [[flava gazetaro]]. La malsupra merkato de la proza fikcio plue fokusiĝis al tuja kontentigo de publiko kiu ĝuis sian restadon en la fikcia mondo. La pli prilaborita merkato iĝis pli kompleksa, pere de verkoj kiuj ludis diference. En tiu altnivela merkato, oni povis vidi du tradiciojn kiuj estis disvolviĝantaj: verkoj kiuj ludis per la arto de la fikcio — [[Laurence Sterne]] kaj sia verko ''[[Tristram Shandy]]'' inter aliaj ekzemple per malakcepto de la kontinua rakontomaniero —<ref>[https://www.britannica.com/topic/Tristram-Shandy Laurence Sterne] en [[Brita Enciklopedio]]</ref> kaj verkoj kiuj restis pli proksime al la diskutoj kiuj hegemoniis kaj modoj propraj de tiu publiko. La granda konflikto de la 19-a jarcento, ĉu artisto devas verki por kontentigi la publikon aŭ por produkti verkojn de [[Arto cele arton|arto nur artcela]], ankoraŭ ne estis alveninta. [[Dosiero:EmileTitle.jpeg|eta|dekstre|180ra|Titolpaĝo de la pedagogia romano ''[[Emile, aŭ Pri la Eduko|Emile]]'' (1762).]] La franca [[Klerismo]] uzis la romanon kiel instrumento por esprimado de filozofiaj ideoj. Tiukadre, [[Voltaire]], verkis la satiran rakonton ''[[Kandido|Kandido aŭ La optimismo]]'' (1759), kontraŭ la [[optimismo]] de kelkaj pensuloj. Baldaŭ, estis [[Rousseau]] kiu montros sian entuziasmon por la naturo kaj la libereco pere de la [[sentimentala romano]] ''[[La nova Helojzo]]'' (1761) kaj per la pli longa pedagogia romano ''[[Emile, aŭ Pri la Eduko|Emile]]'' (1762).<ref>Rousseau, Jean-Jacques. ''Emile''. Trad. Allan Bloom. New York: Basic Books (1979), p. 6.</ref> La sentimentala novelo montriĝis en Germanio per ''[[La suferoj de la juna Werther]]'', de [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1774).<ref>Appelbaum, Stanley (2004-06-04), [https://books.google.es/books?id=XDVQt20sZFEC&pg=PR7&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Introduction to The Sorrows of Young Werther,] pp. vii–viii, ISBN 978-0486433639</ref> En tiu epoko populariĝis ankaŭ [[Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre|Bernardin de Saint-Pierre]], per sia romano ''[[Paŭlo kaj Virginio]]'' (1787), kiu rakontas la malfeliĉan amon inter du gejunuloj sur tropika insulo, bazita parte sur reala [[vrako]] kiun li atestis.<ref>[https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1874/11/08/105199480.pdf "The First Idea of Paul and Virginia" (PDF).] New York Times. 8a de Novembro 1874. Alirita la 27an de Decembro 2022. La artikolo de The New York Times citas la britan gazeton Belgravia kiel ĝia fonto.</ref> Siaflanke en Ĉinio oni skribis fine de la jarcento la lastan de la kvar klasikaj romanoj, nome ''Rakonto de la ŝtono'', nomita ankaŭ ''[[Ruĝdoma sonĝo]]'' (1792) de [[Cao Xueqin]].<ref>Plaks, Andrew H. (2015). ''Archetype and Allegory in the Dream of the Red Chamber''. p. 11.</ref> === Nuntempa epoko === ==== 19-a jarcento ==== Fine de la 18-a jarcento aperis romanoj plenplenaj je melankolia sentimentaleco kiuj malfermas la romantisman periodon kiu tute disvolviĝis en la 19-a jarcento pere de la apero de la [[historia romano|historia]], psikologia, poezia kaj [[socia romano|socia]] romanoj. La ĝenro atingis sian teknikan perfektecon ĉe la [[literatura realismo|realismo]] kaj la [[naturalismo]]. En tiu epoko la romano atingis sian maturecon kiel ĝenro. Ĝiaj formo kaj estetiko jam restis tiaj preskaŭ sen gravaj ŝanĝoj ĝis la 20-a jarcento: divido en ĉapitroj, uzado de la rakonta pasinteco kaj de ĉioscianta [[rakontisto]]. Unu de la unuaj ĉefaj tipoj de romano en tiu jarcento estas la [[gotika romano]]. Ekde komenco de la 17-a jarcento la romano estis ĝenro pli malpli [[Literatura realismo|realisma]] kontraŭa al la fikcia romanaro kaj ties senmezura fantazio. Ĝi poste turnis sin al la skandalo kaj pro tio ĝi estis suferinta sian unuan reformon en la 18-a jarcento. Laŭ la paso de la tempo, la fikcio iĝis la plej honora areo de la literaturo. Tiu disvolviĝo kulminiĝis en tajdo de romanoj de fantazio en la transiro al la 19-a jarcento, en kiuj oni markegis la sentemecon kaj oni konvertis la [[virino]]j en protagonistoj. Estis la nasko de la [[gotika romano]].<ref>Birch, Dinah, ed. (2009). "Gothic fiction". ''The Oxford Companion to English Literature'' (7a eld.). Oxford University Press. ISBN 9780191735066.</ref> La klasikaĵo de la gotika romano estas ''[[La misteroj de Udolfo]]'' (1794), en kiu, kiel ĉe aliaj romanoj de la subĝenro, la nocio de ''tio sublima'' (estetika teorio de la 18-a jarcento) estis ŝlosila. Ankaŭ la supernaturaj elementoj estas fundamentaj en tiuj kaj la puntiliemo kiujn la heroinoj montris rilate al ili rezultis konvertita en troiga sentimentaleco kiu eĉ estis parodiita de [[Jane Austen]] en sia verko ''[[Northanger Abbey]]'' (1803). La romano de [[Jane Austen]] enkondukis diferencan verkostilon, nome la "ĝenrisma komedio". Ŝiaj romanoj ofte estis ne nur komediaj, sed ankaŭ akre kritikaj kontraŭ la limigema kulturo rura de komenco de la 19-a jarcento. Ŝia plej konata romano estas ''[[Pride and Prejudice]]'' (1811).<ref>↑ Looser, Devoney (2017). The Making of Jane Austen. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press. p. 76. ISBN 978-1421422824.</ref> [[Dosiero:HoffmannLebensAnsichten1855Bd2.png|eta|maldekstra|170ra|''La kato Murr'', de [[E.T.A. Hoffmann]], eldono de 1855.]] En tiu jarcento disvolviĝis ankaŭ la [[Romantismo]], kiu, ĝenerale kontraŭ tio supozebla, ne tiom kultivis la romanan ĝenron. [[Lord Byron]], [[Friedrich Schiller|Schiller]], [[Alphonse de Lamartine|Lamartine]] kaj [[Leopardi]] preferis aliajn pli sugestemajn ĝenrojn kiel la [[dramo]] kaj la [[poezio]], sed eĉ tiel la romantikistoj estis la unuaj kiuj metis la romanon ene de siaj estetikaj teorioj. En [[Francio]], tamen, la aŭtoroj kaj [[Antaŭromantismo|antaŭromantikaj]] kaj [[Romantismo|romantikaj]] dediĉis sin pli amplekse al romano. Estas menciendaj [[Madame de Staël]], [[François-René de Chateaubriand|Chateaubriand]], [[Alfred de Vigny|Vigny]] (''Stello, Milita servuteco kaj grandeco, Cinq-mars''), [[Prosper Mérimée|Mérimée]] (''Kroniko de la regado de Karolo la 9-a, Carmen, Duobla eraro''), [[Alfred de Musset|Musset]] (''Konfeso de filo de la jarcento''), [[George Sand]] (''Lélia, Indiana)'' kaj eĉ [[Victor Hugo]] per sia (''[[Notre-Dame de Paris (romano)|Nia Sinjorino de Parizo]]'').<ref>[https://www.britannica.com/topic/The-Hunchback-of-Notre-Dame]</ref><ref>[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/the-hunchback-of-notre-dame-victor-hugo-amazon-cathedral-fire-a8873131.html]</ref> En [[Britio]], la romantisma romanaro trovis sian plej bonkvalitan esprimon ĉe la fratinoj Brontë ([[Emily Brontë]], [[Charlotte Brontë]] kaj [[Anne Brontë]]) kaj [[Walter Scott]], kiu kultivis novan tipon de [[historia romano]] de tradiciema kaj konservema karaktero, kun agado okazanta en [[Skotio]] (pli legendeca ol Anglio, ''Waverley'', ''[[Rob Roy]]'') aŭ la Mezepoko (ankaŭ pli legendeca ol la estanteco, ''[[Ivanhoe]]'' kaj ''Quintin Durward''). En [[Usono]], kultivis tiun tipon de romano [[James Fenimore Cooper|Fenimore Cooper]], kies plej konata verko estas ''[[The Last of the Mohicans]]''. En [[Rusio]], menciendas la romano en verso de [[Aleksandr Puŝkin|Puŝkin]] nome ''[[Eŭgeno Onegin]]'' kaj en Italio, ''[[La Gefianĉoj]]'' de [[Alessandro Manzoni]] (1840-1842). La verkoj de [[Jean Paul]] kaj [[E.T.A. Hoffmann]] estas dominataj de la imagopovo, sed konservis la heteroklita estetiko de la 18-a jarcento, de [[Laurence Sterne]] kaj de la [[gotika romano]]. ===== Realisma romano ===== Aliflanke estas la romano [[literatura realismo|realisma]], kiu karakteriziĝas per la verŝajneco de la intrigoj, kiuj ofte estas inspiritaj de realaj agadoj, kaj ankaŭ de la riĉo de la priskriboj kaj de la psikologio de la roluloj. La deziro konstrui romanecan mondon samtempe koheran kaj kompletan kulminiĝis per ''[[La Homa Komedio]]'' de [[Honoré de Balzac]], same kiel per la verkoj de [[Flaubert]] kaj [[Guy de Maupassant|Maupassant]] kaj finfine evoluis al la [[naturalismo]] de [[Émile Zola|Zola]] kaj al la psikologia romano. [[Dosiero:Bill Sikes 1889 Dickens Oliver Twist character by Kyd (Joseph Clayton Clarke).jpg|eta|dekstre|220ra|Bill Sikes, fripona rolulo de ''[[Oliver Twist]]'' de [[Charles Dickens]], farita de Kyd (Joseph Clayton Clarke).]] En [[Anglio]] elstaras aŭtoroj kiel [[Charles Dickens]], [[William Makepeace Thackeray]], [[George Eliot]] kaj [[Anthony Trollope]], en [[Portugalio]] ĉefe [[Eça de Queiroz]] kaj en [[Francio]] elstare [[Octave Mirbeau]], kiuj klopodis prezenti "universalan bildon" de la tuta socio. En Germanio kaj en Aŭstrio hegemoniis la stilo [[Biedermeier]], nome realisma romano kun moralismaj trajtoj ([[Adalbert Stifter]]). Tiu estas ankaŭ la granda jarcento de la [[rusa literaturo]], kiu havigis nombrajn majstroverkojn al la romana ĝenro, speciale en la realisma stilo: ''[[Anna Karenina]]'' de [[Lev Tolstoj]] (1873-1877), ''[[Patroj kaj filoj]]'' de [[Ivan Turgenev]] (1862), ''[[Oblomov]]'' de [[Ivan Gonĉarov]] (1858). Elstaras la romana verkaro de [[Fjodor Dostojevskij]] kiel, por ekzemplo, la romano ''[[La fratoj Karamazov]]'', kiu pro kelkaj aspektoj povas esti rilatita kun tiu movado.<ref>Frank, Joseph (2010). ''Dostoevsky: A Writer in His Time''. Princeton University Press. . pp. 788–790, 797–800</ref> En la 19-a jarcento estas kiam la merkato de la romano estas separata en "alta" kaj "malalta" produktado. La nova alta produktado povas esti vidata kiel reproduktado de naciaj tradicioj, dum la romana ĝenro anstataŭis la poezion kiel privilegia esprimilo de la nacia konscio, tio estas, oni serĉis la kreadon de korpuso de naciaj literaturoj. Estas menciendaj kiel por ekzemplo ''The Scarlet Letter'' de [[Nathaniel Hawthorne]] (Usono, 1850), ''[[Eŭgeno Onegin]]'' de [[Aleksandr Puŝkin]] (Rusio, 1823-1831), ''Mi estas kato'' de [[Natsume Sôseki]] (Japanio, 1905), ''Memórias póstumas de Brás Cubas'' de [[Joaquim Maria Machado de Assis|Machado de Assis]] (Brazilo, 1881) kaj ''La morto'' de Aleksandros Papadiamantis (Grekio, 1903). La malalta produktado, helpita de la kresko de la legopova legantaro, organiziĝis ĉefe en ĝenroj laŭ skemo derivata de la gamo de ĝenroj de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, kvankam tiam okazis la nasko de du novaj popularaj romanaj ĝenroj: nome la krimromano de [[Wilkie Collins]] kaj [[Edgar Allan Poe]] kaj la romano de [[sciencfikcio]] de [[Julio Verne]] kaj [[H. G. Wells]].<ref>Thomas, Theodore L. (Decembro 1961). [https://archive.org/details/Galaxy_v20n02_1961-12_modified/page/n42/mode/1up?view=theater "The Watery Wonders of Captain Nemo".] Galaxy Science Fiction. pp. 168–177.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html "HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones".] The Independent. 8a de Oktobro 2017. Arkivita el la originalo la 18an de Marto 2020. Alirita la 2an de Februaro 2018.</ref> [[Dosiero:Verne-majak-fronti.jpg|eta|220ra|maldekstre|"La lumturo ĉe la fino de la mondo" estas konsiderata unu el la plej popularaj romanoj de [[Jules Verne]].]] Per tiu separo en la produktado la romano pruvis, ke estis rimedo por komunikado kaj intima (la romanoj estas legeblaj private dum la ludado de teatraĵoj estas ĉiam publika okazaĵo) kaj publika (la romanoj estas publikigataj kaj tiel ili iĝas io kiu tuŝas la publikon, eĉ la tutan nacion, kaj ties vivajn interesojn), nome rimedo de persona [[vidpunkto]] kiu povas tuŝi la tutan homaron. Novaj formoj de interagado inter la aŭtoroj kaj la publiko montris tiujn disvolvigojn: la romanistoj faris publikajn legadojn kaj prelegojn, ricevis prestiĝajn premiojn, akceptis intervjuojn en [[amaskomunikilo]]j, partoprenis en sociaj kaj politikaj eventoj kaj iel agadis kiel la konscio de [[nacio]]. Tiu koncepto de la romanisto kiel publika figuro aperis laŭlonge de la dua duono de la 19-a jarcento kaj akceliĝos dum la 20-a jarcento. ==== 20-a jarcento ==== La komenco de la 20-a jarcento estis riĉa en ŝanĝoj kiuj tuŝos la ĉiutagan vivon de la personoj kaj sekve ankaŭ de la romano. La naskiĝo de la [[psikoanalizo]], de la [[logiko]] de [[Ludwig Wittgenstein|Wittgenstein]] kaj [[Bertrand Russell|Russell]], kaj de la [[Teorio de la relativeco|relativismo]] kaj la avancoj de la [[lingvistiko]] okazigis, ke ankaŭ la rakonta tekniko klopodis ĝisdatiĝi al tiu nova epoko. Ankaŭ la apero de la avangardoj en la [[Plastiko|plastikaj artoj]] kaj la universalaj katastrofoj de la du [[mondmilito]]j, ludis gravan rolon en la novigo de la formo de la romanoj de la 20-a jarcento. Aliflanke, la produktado de romanoj kaj la aŭtoroj kiuj dediĉas sin al la verkado de romanoj en tiu jarcentoj tiom kreskiĝis, kaj montriĝis en tiom variaj versioj, ke ajna klopodo de ĝenerala klasigo rezultus malsufiĉa. [[Dosiero:UlyssesCover.jpg|eta|dekstre|200ra|Kovrilo de ''[[Uliso (Joyce)|Uliso]]'' de [[James Joyce]]. ''Uliso'' (Joyce) estas unu el la plej revoluciaj romanoj de la moderna literaturo. ]] Unu de la unuaj karakteroj observeblaj en la moderna romanaro estas la influo de la [[psikoanalizo]]. Ĉirkaŭ fino de la 19-a jarcento, nombraj romanoj klopodis disvolvigi psikologian analizon de ĝiaj roluloj. Kelkaj ekzemploj estas la malfruaj noveloj de [[Guy de Maupassant]], [[Romain Rolland]], [[Paul Bourget]], [[Colette]] kaj [[D.H. Lawrence]]. La intrigoj, la priskriboj de loko kaj, malpligrave la socia studado, pasis al duaranga nivelo. [[Henry James]] enkondukis suplementan aspekton kiu iĝos centra en la studo de la historio de la romano: nome la stilo iĝis la plej taŭga rimedo por montri la psikologian universon de la roluloj. La deziro plie alproksimiĝo plej eble al la interna vivo de tiuj faris, ke oni disvolvigu la teknikon de la [[interna monologo]], kiel ekzemple ĉe ''La leŭtenanto Güstel'', de [[Arthur Schnitzler]] (1901), ''[[Uliso (Joyce)|Uliso]]'' de [[James Joyce]] (1922), ''[[La stepa lupo]]'' de [[Hermann Hesse]] (1927) kaj ''La ondoj'' de [[Virginia Woolf]] (1931). Nemalmenciindas ''One Flew Over the Cuckoo's Nest'' de [[Ken Kesey]] (1962), ''Gravity's Rainbow'' de [[Thomas Pynchon]] (1973), kaj ''[[Bataloklubo]]'' de [[Chuck Palahniuk]] (1996) simile akiris kultan statuson inter sinsekvaj generacioj (ĉi-lasta ne sen la helpo de la filmo kiu kolektis la materialon). Aliflanke, en la 20-a jarcento montriĝis ankaŭ reveno al realismo pere de viena romanaro, per kiu oni klopodis rekuperi la projekton realisman de Balzac por konstrui romanon plurvoĉan kiu montru ĉiujn aspektojn de epoko. Tiukadre aperis verkoj kiel ''[[Homo sen ecoj]]'' de [[Robert Musil]] (publikigita nur postmorte en 1943 kiel "Der Mann ohne Eigenschaften")<ref>Joly, ''Robert Musil, tout réinventer'', 2015, enkonduko</ref> kaj ''Die Schlafwandler'' (La somnambuloj) de [[Hermann Broch]] (1928-1931). Tiuj du romanoj inkludas longegajn partojn de meditado kaj filozofiaj komentarioj kiuj klarigas la alegorian nivelon de la verko. En la tria parto de ''La somnambuloj'', Broch plilongigas la horizonton de la romano pere de la supermetado de diferencaj stiloj kaj formatoj: rakontado, meditado, membiografio ktp. Oni povas trovi tiun realismajn klopodojn en aliaj tiamaj romanoj kun vienaj agadoj kaj etosoj, kiel ĉe la verkoj de: ([[Arthur Schnitzler]], [[Heimito von Doderer]], [[Joseph Roth]]) kaj plej ofte ĉe aliaj aŭtoroj en [[germana lingvo]] kiel ĉe [[Thomas Mann]], kiu analizas la grandajn problemojn siatempajn, fundamente la [[milito]] kaj la spirita krizo en Eŭropo pere de verkoj kiel ''[[La magia monto]]'', kaj ankaŭ ĉe [[Alfred Döblin]] kaj [[Elías Canetti]], kaj aliflanke la [[Francoj|franca]] [[Roger Martin du Gard]] en ''Les Thibault'' (1922-1929) kaj la usonano [[John Dos Passos]], en lia trilogio ''U.S.A.'' (1930-1936).<ref>Gold, Michael (Februaro 1933). "The Education of John Dos Passos". ''The English Journal''. 22 (2): 87–97. doi:10.2307/804561. JSTOR 804561.</ref> [[Dosiero:MS_A_la_recherche_du_temps_perdu.jpg|eta|maldekstra|270ra|''[[A la recherche du temps perdu]]'', kun korektoj de la aŭtoro.]] La serĉado kaj la eksperimentado estas du aliaj faktoroj de la romano en tiu jarcento. Jam komence, kaj ebla antaŭe, naskiĝis la [[eksperimenta romano]]. En tiu momento la romano estis ĝenro kaj konata kaj respektata, almenaŭ en ĝiaj plej altnivelaj esprimoj (nome la "klasikaĵoj") kaj kun la nova jarcento ĝi montris turnon al la relativeco kaj la individueco: la diferenco inter bonaj kaj malbonaj roluloj svagiĝis, la intrigo ofte malaperis, ne ekzistis necese rilato inter la loka reprezento kaj la medio, la itinero [[kronologio|kronologia]] estis anstataŭita per rompo de la tempofluo kaj naskiĝis nova rilato inter la [[tempo]] kaj la intrigo. Pere de ''[[A la recherche du temps perdu]]'' de Marcel Proust kaj la ''[[Uliso (Joyce)|Uliso]]'' de James Joyce, la koncepto de la romano kiel universo finfine trovas sian celon.<ref>[[Edmund White]], "Proust the Passionate Reader", ''The New York Review of Books'' (4a de Aprilo, 2013), p. 20.</ref><ref>Eliot, T. S. (1975). "'Ulysses', Order and Myth". En ''Selected Prose of T.S. Eliot'' (London: Faber and Faber, 1975), 175.</ref> Iel temas ankaŭ pri pluigo de la romano de psikologia analizo. Tiuj du romanoj same havas la partikularecon proponi originan alrigardon de la [[tempo]]: nome la cikla tempo de la [[memoro]] en Proust, la tempo de unusola tago plilongigita senfine de Joyce, kaj poste ankaŭ de multaj aliaj. Tiukadre, tiuj romanoj markis elrompon disde la koncepto tradicia de la tempo en la romano, kiu estis inspirita en la historio. Tiukadre oni povas ankaŭ alproksimigi la verkon de Joyce kun tiu de la angla aŭtorino [[Virginia Woolf]] kaj kun tiu de la usona [[William Faulkner]]. [[Dosiero:Franz Kafka Die Verwandlung 1916 Orig.-Pappband.jpg|eta|dekstre|160ra|[[La Metamorfozo]] de [[Franz Kafka]] estas unu el la plej maltrankviligaj verkoj de la moderna literaturo.]] La eniro de [[Modernismo (hispanlingva literaturo)|modernismo]] kaj [[Humanismo (filozofio)|humanismo]] en la okcidenta filozofio, same kiel la ŝokego okazigita de la du sinsekvaj mondmilitoj okazigis siavice radikalajn ŝanĝojn en la koncepto kaj konstrumaniero de la romanoj. La historioj fariĝis pli personecaj, pli nerealaj kaj pli formalaj. La verkisto estas antaŭ fundamenta konflikto, ĉu verki unuflanke objektive, kaj aliflanke ĉu transmiti personecan kaj subjektivan esperton. Pro tio en la romanaro de komenco de la 20-a jarcento estas hegemonio de la [[angoro]] kaj la dubo. La [[ekzistadisma romano]] de kiu [[Søren Kierkegaard]] estas konsiderata tuja pioniro per romanoj kiel ''Taglibro de deloganto'' (''Forførerens Dagbog'') estas klara ekzemplo de tio. Alia de la novigaj aspektoj de la literaturo de komenco de la 20-a jarcento estas la [[novelo]] karakterizita de imagopovo kaj ombreca kaj groteska, ĉefe kiel ĉe la noveloj de [[Franz Kafka]], ankaŭ de ekzistadisma tono, kiel ''[[Der Proceß|La Proceso]]'' kaj ''[[La Metamorfozo]]''.<ref>Abraham, Ulf. ''Franz Kafka: Die Verwandlung''. Diesterweg, 1993. ISBN 3-425-06172-0.</ref> Speciale en la 1930-aj jaroj oni povas trovi diversajn romanojn de ekzistadismaj nuancoj. Tiuj romanoj estas rakontitaj en unua persono, kvazaŭ ili estus [[taglibro]], kaj la plej oftaj temoj estas la [[angoro]], la [[soleco]], la serĉo de senco por la ekzistado kaj la komunika malfacileco. Tiuj aŭtoroj estas ĝenerale heredantoj de la stilo de [[Dostojevskij]], kaj ties plej reprezenta verko estas ''[[La Naŭzo]]'' de [[Jean-Paul Sartre]]. Aliaj elstaraj ekzistadismaj verkistoj estas [[Albert Camus]], vidu specife ''[[La fremdulo]]'', kies minimumisma stilo metas lin en rekta kontrasto kun Sartre, [[Knut Hamsun]], [[Louis-Ferdinand Céline]], [[Dino Buzzati]], [[Cesare Pavese]] kaj la absurdisma romano de [[Boris Vian]]. Ankaŭ la japana postmilita romano kunhavas similaĵojn kun la [[ekzistadismo]], kiel observeblas en verkistoj kiel [[Yukio Mishima]], [[Yasunari Kawabata]], [[Abe Kobo|Kōbō Abe]] kaj [[Kenzaburō Ōe]]. La tragedia dimensio de la historio de la 20-a jarcento estas klare montrita en la literatura de la epoko. La rakontoj aŭ atestoj de tiuj kiuj batalis en ambaŭ mondmilitoj, de ekzilitoj kaj de tiuj kiuj fuĝis el [[koncentrejo]] klopodis fronti tiujn tragediajn spertojn kaj registri ilin por ĉiam en la memoro de la homaro. Ĉio tio havis konsekvencojn en la formo de la romano, ĉar aperis granda kvanto de rakontoj kiuj ne estas tute fikcio, sed kiuj uzas teknikojn kaj formaton de romano, kiel povas esti ''[[En okcidento nenio nova]]'' ([[Erich Maria Remarque]], 1929) ''[[Se questo è un uomo|Se tio estas homo]]'' ([[Primo Levi]], 1947), ''La nokto'' ([[Elie Wiesel]], 1958) ''La homa specio'' ([[Robert Antelme]], 1947) kaj ''Sensorteco'' ([[Imre Kertész]], 1975). Tiu tipo de romano influos poste aliajn [[membiografio|membiografiajn romanojn]] de verkistoj kiel [[Georges Perec]] kaj [[Marguerite Duras]]. Ankaŭ en la 20-a jarcento, aperis la [[distopio]] aŭ kontraŭutopio. En tiuj romanoj la politika dimensio estas esenca, kaj priskribas mondon lasitan al la arbitreco de diktaturo. Inter la plej elstaraj romanoj tiukadre estas ''[[Der Proceß|La Proceso]]'' de [[Franz Kafka]], ''[[1984 (romano)|1984]]'' de [[George Orwell]], ''[[Brava Nova Mondo]]'' de [[Aldous Huxley]], kaj ''[[Ni (romano)|Ni]]'' de [[Jevgenij Zamjatin]]. La ofertoj de identigo, kiuj estas specife orientita al la maskla sekso, estas komparitaj al epokaj dezajnoj fare de inaj verkistoj de la 20-a jarcento: Virginia Woolf, [[Simone de Beauvoir]], [[Doris Lessing]], [[Elfriede Jelinek]] faris feminisman [[Seksa Politiko|seksan politikon]]. La kampo estas sendube pli kompleksa ol tiu de simpla konfrontiĝo. Alproprigoj de seksismaj viraj modeloj de virineco vastigis la gamon de elektoj en la lastaj jaroj. Provoke fortaj heroinoj de malpeza literaturo atingis kultan statuson inter inaj legantoj <ref>Vidu Susan Hopkins, ''Girl Heroes: The New Force In Popular Culture'' (Annandale NSW:, 2002).</ref>. La plej gravaj sociaj procezoj de la 20-a jarcento estis reflektitaj per kaj en romanoj, ekzemple la [[seksa revolucio]]. D.H. Lawrence riskis cenzuron kun ''Lady Chatterley's Lover'', publikigita en Italio en 1928, kaj en Britio nur en 1960. [[Henry Miller]] kreis ekvivalentan skandalon kun ''[[Tropic of Cancer]]'' (1934) en Usono. La erotika romano ''Histoire d'O'' de [[Anne Desclos]] (1954) kaj ''[[Lolita (romano)|Lolita]]'' de [[Vladimir Nabokov]] (1955) ĝis ''Les Particules élémentaires'' de [[Michel Houellebecq]] (1998) estas rakontoj de malobeo kiam la romano repoziciigas publikon vid-al-vide de sekseco. Krimo kaj delikteco dominas la romanon de la 20-a kaj 21-a jarcentoj en sia propra ĝenro de [[detektiva fikcio]]. Krimo disvolviĝas kiel temo tiomgrade ke la realeco de modernaj, tre organizitaj socioj estas pridubita de privata perspektivo. La leĝrompinto staras antaŭ la tribunalo kiel individuo, la viktimoj estas ĉefe trafitaj private. La aŭtoritato de la [[detektivo]] aŭ inspektisto formas la interfacon inter publika instituciigo (kaj senpotencigo, la inspektisto esploras, li juĝas kiel privata persono en la plej bona kazo) kaj privata kontraŭvido de realeco. La suspensfilmoj de [[Patricia Highsmith]] transformis krimfikcion en novan lokaĵon de psikologia observado. ''New York Trilogio'' de [[Paul Auster]] (1985-1986) esploris la bagatela kampo de eksperimenta [[postmodernismo]]. La plej gravaj politikaj konfliktoj implikis romanverkistojn de la 20-a kaj 21-a jarcentoj. ''[[La lada tambureto]]'' de [[Günter Grass]] (1959) kaj ''[[Catch-22]]'' de Joseph Heller (1961) estis dediĉitaj al Dua Mondmilito. La Malvarma Milito difinis modernajn spionajn romanojn. La politika vekiĝo de [[Latinameriko]] manifestiĝis kun taĉmento de latin-amerikaj avangardaj aŭtoroj de [[Julio Cortázar]], [[Mario Vargas Llosa]] ĝis [[Gabriel García Márquez]]. [[Magia realismo]] iĝis markostampo de la engaĝiĝo de latin-amerikaj verkistoj kun realeco. La [[Atencoj de la 11-a de septembro 2001|teroristaj atakoj de la 11-a de septembro 2001]] trovis vastan literaturan esprimon. ''In the Shadow of No Towers'' (2004) de [[Art Spiegelman]] estas unu el la plej interesaj limtransirejoj kun la demandoj, kiujn la aŭtoro de la grafika romano kontraŭbatalas kun la kolektiva realeco de la bildoj. Preter realo kaj ĝia arta transformo, la alternativaj mondoj de [[fantazio]] kaj [[sciencfikcio]] komenciĝas. Kun fantazio, la limoj inter romano, rolludo kaj esotera mitfarado malklariĝas. En la centro de tiu produktado stariĝis kiel literatura klasikaĵo, ''[[La Mastro de l' Ringoj]]'' de [[J. R. R. TOLKIEN|J. R. R. Tolkien]] (1954/55), romano en kiu origine ĉefe junaj legantoj troviĝis en mita konflikto inter arkaikaj kulturoj de la prahistorio kun pruntoj el ''[[Beowulf]]'', La ''[[:en:Edda|Edda]]'' ([[Proza Edda|proza]] kaj [[Poezia Edda|poezia]]) kaj la [[Artura legendo|arturiaj epopeoj]]. Kompare kun fantazio, sciencfikcio evoluigis amplekson kiu estas specife ligita historie kaj space al la mondo de siaj legantoj sen iĝi alirebla. [[Jules Verne]] kreis la klasikaĵojn de 19-ajarcenta produktado kiu ludis kun teknologio kaj scienco. ''Brave New World'' de Aldous Huxley (1932) kaj tiu de George Orwell ''1984'' dizajnis la perspektivojn pri kio estas teknike realigebla kun politikaj avertoj. [[Stanisław Lem]], [[Isaac Asimov]], kaj [[Arthur C. Clarke]] iĝis la klasikaj verkistoj de pli eksperimenta sciencfikcio kiu temigis la interagadon de homoj kaj maŝinoj. (Post-)apokalipsaj fantazioj venis en la ĝenron kun la Orient-Okcidenta konfrontiĝo kaj la atomminaco. Virtualaj realaĵoj populariĝis en la lastaj jaroj - interreto kaj la kolektiva uzado de amaskomunikilare perata sperto kreis novajn temojn ĉi tie. ''Neuromancer'' (el la ''Sprawl trilogy'') de [[William Gibson]] (1984) estas unu el la klasikaĵoj en tiu ĉi kampo nuntempe. ==== Latinamerika bum ==== {{Ĉefartikolo|Latinamerika bum}} La '''latinamerika bum''' ([[hispane]] ''Boom Latinoamericano'') estis [[Literaturo|literatura movado]] aperinta en la [[1960-aj jaroj|1960-aj]] kaj [[1970-aj jaroj]], kiam la verkoj de grupo da sufiĉe junaj latinamerikaj romanistoj ekfamiĝis en [[Eŭropo]] kaj tra la tuta mondo.<ref>[https://www.lavanguardia.com/magazine/20140711/54411727054/balcells-cortazar-vargas-llosa-gabriel-garcia-marquez-literatura-latinoamerica.html «Diccionario del boom latinoamericano».] ''La Vanguardia''. 11a de julio 2014. Konsultita la 24an de Decembro 2022.</ref> Oni plej ofte asocias la ''bum'' al [[Julio Cortázar]] el [[Argentino]], [[Carlos Fuentes]] el [[Meksiko]], [[Mario Vargas Llosa]] el [[Peruo]] kaj [[Gabriel García Márquez]] el [[Kolombio]]. La pinta momento de la ''bum'' estis en 1967, per la tutmonda sukceso mundial de la romano [[Cent jaroj da soleco]], de García Márquez, kaj la atribuo de [[Nobel-premio pri literaturo]] al la [[Gvatemalo|gvatemala]] [[Miguel Ángel Asturias]].<ref>Pernett, Nicolás (16a de Decembro 2013). [https://razonpublica.com/la-memoria-del-boom-latinoamericano/ «La memoria del boom latinoamericano».] ''Razón Pública''. Konsultita la 24an de Decembro 2022.</ref> Poste, ankaŭ aliaj du el tiuj verkistoj ricevis la saman premion: nome García Márquez en 1982 kaj Mario Vargas Llosa en 2010. ==== 21-a jarcento ==== Grava evoluo en ĉi tiu jarcento estis romanoj publikigitaj kiel [[Bitlibro|elektronikaj libroj]], kaj la kresko de interreta fikcio, kiu estas havebla ĉefe aŭ sole en la [[Interreto]]. Ofta tipo estas la interreta serialo : male al la plej multaj modernaj romanoj, retfikciaj romanoj estas ofte publikigitaj en partoj dum tempo. Bitlibroj ofte estas publikigitaj samtempe kun la surpapere presaĵa versio. [[Aŭdlibro]]j (registraĵo de librolegado) ankaŭ fariĝis oftaj ĉi-jarcente. Alia netradicia formato, populara en la [[21-a jarcento]], estas la [[Grafika novelo|grafika romano]]. Tamen, kvankam grafika romano povas esti "fikcia rakonto kiu estas prezentita en bildstrioformato kaj publikigita kiel libro", ĝi ankaŭ povas rilati al nefikcio kaj kolektoj de mallongaj verkoj. Dum la esprimo grafika romano estis elpensita en la [[1960-aj jaroj]] ekzistis antaŭuloj en la 19-a jarcento. La verkinto [[John Updike]], kiam li parolis al la Bristola Literatura Societo en 1969, pri "[[:en:Death of the novel|La morto de la romano]]", deklaris ke li vidis "neniun internan kialon kial talenta artisto eble ne ekestas kaj kreos bildstriromanon. ĉefverko". Populara japana versio de la grafika romano povas esti trovita en [[Mangao]], kaj tiaj verkoj de fikcio povas esti publikigitaj en retaj versioj. Aŭdlibroj estas haveblaj ekde la [[1930-aj jaroj]] en lernejoj kaj publikaj bibliotekoj, kaj laŭ pli malgranda mezuro en muzikbutikoj. Ekde la 1980-aj jaroj ĉi tiu rimedo fariĝis pli vaste havebla, inkluzive de pli lastatempe rete <ref>Matthew Rubery, red. (2011). "Enkonduko". ''Aŭdlibroj, Literaturo, kaj Sonstudoj'' . Routledge. pp 1–21. ISBN 978-0-415-88352-8.</ref>. Reta fikcio estas aparte populara en [[Ĉinio]], same kiel en [[Sud-Koreio]]. Reta literaturo kiel ekzemple retfikcio ene de Ĉinio havas pli ol 500 milionojn da legantoj <ref>"Ĉina Reta Romano: La New Trending Passtime Entertainment ". ''Funwemake'' . la 29an de aŭgusto 2021. Prenite 29 aŭguston 2021.</ref>, tial reta literaturo en Ĉinio ludas multe pli gravan rolon ol en [[Usono]] kaj la cetero de la mondo. La plej multaj libroj estas haveblaj rete, kie la plej popularaj romanoj trovas milionojn da legantoj. Ekzemplo donita, aktuale al [[2015]], ''Joara'' estas la plej granda interreta romanplatformo de Sud-Koreio kun 140,000 verkistoj, kun mezumo de 2,400 serialoj plueldonitaj ĉiutage, 420,000 verkaĵoj haveblaj kaj membraro de pli ol unu miliono. Ĉar la uzantoj de Joara havas preskaŭ la saman seksproporcion, kaj fantaziaj kaj enamiĝromanoj de ĝenrofikcio estas tre popularaj <ref>[http://scholar.dkyobobook.co.kr/searchDetail.laf?barcode=4010025816177 승환, 이. "웹출판의 발전과 과제(The Development and Tasks of Web Publication)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230406001103/http://scholar.dkyobobook.co.kr/searchDetail.laf?barcode=4010025816177 |date=2023-04-06 }}". ''scholar.dkyobobook.co.kr'' (78). doi:10.21732/skps.2017.78.97. Prenita la 30an de oktobro 2020.</ref>. La evoluo de elektronikaj libroj kaj retromanoj kaŭzis rapidan vastiĝon de memeldonitaj verkoj en la lastaj jaroj. Kelkaj verkistoj kiuj memeldonas povas gajni pli da mono ol helpite de tradicia [[eldonisto]]. Sed malgraŭ la noveco have havebleco de cifereca amaskomunikilaro, presaĵo restas "la plej populara libroformato inter usonaj konsumantoj, kun pli ol 60 procentoj de plenkreskuloj kiu legas presaĵlibron" <ref>Watson, Amy (la 10an de septembro 2021). "[https://www.statista.com/topics/1177/book-market/ Usona libroindustrio - statistiko & faktoj]". ''statistikisto''.</ref>. Ekde la 2000-aj jaroj, konkurantaj "ne-romanaj" formoj de rakonto, kiel ekzemple ''nefikcia rakonto'', konfeso, intimaj tekstoj, havis kreskantan sukceson kune kun la romano. Oni povas proponi plurajn kialojn: * konkurantaj formoj de precipe efikaj mallongaj rakontoj formiĝis, komencante per rakontserioj; * la klopodoj necesaj por ke la leganto aliĝu al fikcio estas malpli facile pro la kolapso de atentoperiodo; * la legantoj malsatas pri la "reala vivo" de la aŭtoro ĉar la kosto de legado (libertempo, energio, atento) ŝajnas multe pligrandiĝi kun la "koeficiento de fikcio", kvazaŭ la [[suspendo]] de nekredemo estus pli malfacile akirebla ol antaŭe. * la libroj kiuj plej vendas estas tiuj kiuj estas reklamitaj en la amaskomunikiloj, en radio kaj televido: aŭtofikcio kaj atestoj, ĝenroj en kiuj la aŭtoro aŭ verkisto intervjuita estas ankaŭ la centra rolulo de la verko. Konsiderante ĉi tiu malŝato, oni ne povas ekskludi, ke la romano jam spertis, kiel la reganta formo de literatura esprimo, sian oran epokon kaj ke ĝi nun estas en malkresko. Tamen, ĉi tiu deklaro devas esti kvalifikita, des pli se oni rigardas popularajn ĝenrojn kiel sciencfikcio aŭ fantazio, kiuj daŭre allogas legantojn kaj publikon. La entuziasmo por ĉi tiuj romantikaj verkoj, kiel [[Ludo de tronoj (televida serio)|''Ludo de Tronoj'']], estas nekontestebla. Ĉi tiuj plej venditaj romanoj ofte finas esti adaptitaj por la ekrano, kiel estas la kazo de [[The Expanse]] aŭ [[The Witcher]]. Tiel, romanoj adaptitaj al kino aŭ en [[Televida serio|televidaj serioj]] vidas sian vendon pligrandiĝi tre signife. La [[Detektiva literaturo|detektiva rakonto]] ankaŭ ĝuas kreskantan sukceson. == Ecoj de romano == [[Dosiero:Krimokajpuno.jpg|eta|desktre|200ra|[[Krimo kaj puno]] de [[Fjodor Dostojevskij]] estas unu el plej famaj romanoj de la historio de la universala literaturo.]] La plej multajn romanojn karakterizas jenaj ecoj, tamen eblas esceptoj: * La romano intencas montri iun historion, sed samtempe ankaŭ [[amuzo|amuzi]]. * La temaĵo estas plene [[fikcio|fikcia]], sed povas esti fikciaĵo de [[realo]]. * La temaĵo aperas realece prezentita kaj pro tio tre ofte prezentas [[rolulo]]n en specifa etoso: [[Don Kiĥoto]] en La Mancha. Tiu etoso foje estas detale aŭ longe priskribita, ekzemple en la realismaj romanoj de la 19-a jarcento. * Temas pri homaj [[persono]]j, iliaj [[penso]]j, [[sento]]j, [[ago]]j kaj [[rilato]]j. La disvolvigo de la roluloj, ĉefe psikologia, estas pli ampleksa kaj prilaborita ol ĉe noveloj kaj rakontoj. * Estas superrigardebla [[nombro]] de centraj [[figuro]]j. * Unusola ĉefa [[intrigo]] interligas la [[evento]]jn kaj [[figuro]]jn. * La precipa(j) figuro(j) [[evoluo|evoluas]]/[[kresko|kreskas]] dum la romano. * Hegemonias la rakontado, sed tiu povas inkludi jenon: priskribon, [[dialogo]]n, internan [[monologo]]n, [[letero]]jn ktp. * La romano estas disvolvigita en [[prozo]]; nur fruaj formoj de pra-romano povis aperi poezie. Krome necesas estetika traktado de la stilo, kio diferencigas la romanon de aliaj similaj ĝenroj, kiel [[ĵurnalismo]], plej granda parto de [[biografio]]j kaj libroj de historio ktp. == Kelkaj tipoj == [[Membiografia romano]] estas formo de romano kiu uzas memfikciajn teknikojn, aŭ la kunigon de membiografiaj kaj fikciaj elementoj. La literatura tekniko estas distingita el membiografio aŭ memoro pere de la postulo esti [[fikcio]]. Nomoj kaj lokoj estas ofte ŝanĝitaj kaj okazaĵoj estis rekreitaj por fari ilin pli spektaklaj sed la historio ankoraŭ portas similon al la vivo de la aŭtoro. [[Dosiero:Ivanhoe title page.jpg|eta|maldekstre|190ra|[[Ivanhoe]] de [[Walter Scott]] estas unu el plej famaj historiaj romanoj de la historio de la universala literaturo.]] [[Historia romano]] estas rakonta subĝenro ekinta dum la Romantisma epoko komence de la 19-a jarcento, sed tre vigla dum la tuta 20-a jarcento. Laŭ [[Georg Lukács]] historia romano estas tiu, kiu celas proponi verecan version de historia epoko preferinde malproksima tiele ke ŝajnu reala mondospegulo kaj kutima imago de moroj kaj idearo. En tiu tipo de romanoj uzindas vera faktaro kvankam la ĉefroluloj estu fikciaj. Pro tio la historia romano petas de la aŭtoro dokumentan kaj konan sciigon, ĉar alimaniere la romano iĝus aventura romano, alia tipo kie historio estas nur preteksto por agado. Tio okazas ekzemple en la plej granda parto de la romanaro de [[Aleksandro Dumas]]. Estas du faktoroj kiuj pliigas la historiecon de la historia romano, nome la malproksimeco de la historia epoko en kiuj okazas la agado kaj la proporcio de historia enhavo. Tiel romano pri agado okazinta dum la [[Romia Imperio]] estas ĝenerale konsiderita "pli" historia ol romano pri agado okazinta en epoko nur duonjarcento reen. Simile, ĉar historia romano enhavas materialon elprenitan el la historia realo kaj el la literatura fikcio, ju pli da proporcio de tio unua des pli da historieco en la rezulto. Krome se la historia materialo temas pri batalo, [[milito]], reĝovivo ktp., ĝenerale la romano estas konsiderata pli "historia" ol ĉe romanoj kie aperas nur la ĉiutaga vivo de epoko sen multaj aludoj al historia okazaĵoj. Kritikistoj fakte polemikas pri tiuj ĝeneralaj aferoj kaj pri la partikularaj romanoj. [[Psikologia romano]] aŭ romano de psikologia analizo, konata ankaŭ kiel psikologia realismo, estas tipo de romano, nome fikcia verko en prozo kiu emfazas la internan roluligon de la [[rolulo]]j, ties motivojn, cirkonstancojn kaj internajn agojn kiuj naskiĝas kaj disvolviĝas el la eksteraj agoj. La [[leterromano]] estas unu de la formoj de la [[literatura subĝenro]] romano, apartenanta siavice al la ĝenrego rakonto aŭ epiko. Tamen estas nek dialogoj nek rakontoj, sed nur [[letero]]j. Povas esti rakontisto ekstera al la leteroj. Ĉiuokaze, la protagonisto, nura aŭ opa, estas fikcia kaj esprimas sin skribe pere de leteroj al dua aŭ duaj personoj kiuj siavice direktas sin al la unua leterverkisto, per de kio foje oni rakontas aŭ aldonas dialogojn ene de la leteroj, sed ĉiam el persona kriterio aŭ vidpunkto, diferenca el tiuj de aliaj roluloj. == Famkonataj romanistoj == [[Dosiero:Marcel Proust 1900.jpg|dekstra|eta|Marcel Proust, 1900]] {{Div col|cols = 3}} * [[Honoré de Balzac]] * [[Vicente Blasco Ibáñez]] * [[Italo Calvino]] * [[Camilo José Cela]] * [[Miguel de Cervantes]] * [[Agatha Christie]] * [[Karel Čapek]] * [[Daniel Defoe]] * [[Miguel Delibes]] * [[Charles Dickens|Ch. Dickens]] * [[Fjodor Dostojevskij]] * [[Alexandre Dumas]] * [[Marguerite Duras]] * [[William Faulkner]] * [[Gustave Flaubert|G. Flaubert]] * [[Gabriel García Márquez]] * [[Jean Giono]] * [[Nikolaj Gogol]] * [[Mór Jókai]] * [[James Joyce|J. Joyce]] * [[Ismail Kadare]] * [[Franz Kafka|F. Kafka]] * [[D. H. Lawrence]] * [[Thomas Mann|Th. Mann]] * [[Alberto Moravia]] * [[Robert Musil]] * [[John Dos Passos]] * [[Benito Pérez Galdós]] * [[Marcel Proust|M. Proust]] * [[Salman Rushdie]] * [[Françoise Sagan]] * [[José Saramago]] * [[Walter Scott|W. Scott]] * [[Ramón J. Sender]] * [[Georges Simenon]] * [[Laurence Sterne]] * [[Lev Tolstoj|L. Tolstoj]] * [[Ivan Turgenev]] * [[Mario Vargas Llosa]] * [[Vercors]] * [[Virginia Woolf]] * [[Emile Zola]] * [[Stefan Zweig]] * [[Marguerite Yourcenar]] {{Div col end}} == Famkonataj romanoj == {{Div col|cols = 3}} * [[1984]] * [[Amo en la tempoj de ĥolero]] * [[Pri la amo kaj aliaj demonoj]] * [[La aŭtuno de la patriarko]] * [[La Batalo de l' Vivo]] * [[Buddenbrooks]] * [[Cent jaroj da soleco]] * [[Crónica de una muerte anunciada]] * [[Crónica del alba]] * [[Los cuatro jinetes del apocalipsis]] * [[La ĉashundo de la Baskerviloj]] * [[Bjesoj (romano)|La demonoj]] * [[Donkiĥoto (romano)|Donkiĥoto]] * [[Dubliners]] * [[Ekzemplaj romanoj]] * [[Eŭgenino Grandet]] * [[Finnegans Wake]] * [[La fratoj Karamazov]] * [[La fremdulo]] * [[La Gardisto en la Sekalo]] * [[La generalo en sia labirinto]] * [[Genĵi monogatari]] * [[Grandaj Anticipoj]] * [[La Grandioza Gatsby]] * [[La Gulaga Arkipelago]] * [[Guzmán de Alfarache]] * [[Histoire de Gil Blas de Santillane]] * [[Ivanhoe]] * [[Krimo kaj puno]] * [[Kristnaska Sonorado (Dickens)|Kristnaska Sonorado]] * [[Lazarillo de Tormes]] * [[Die Leiden des jungen Werthers]] * [[Leiden und Größe Richard Wagners]] * [[Leteroj Elsubteraj]] * [[Lolita]] * [[Lordo Jim]] * [[Louis Lambert]] * [[Madame Bovary]] * [[La Mastro de l' Ringoj]] * [[La Metamorfozo]] * [[Miau]] * [[Milito kaj Paco]] * [[Mirinda Nova Mondo]] * [[La mirinda vojaĝo de Nils Holgersson]] * [[Nana (romano)|Nana]] * [[Neniu por skribi al la kolonelo]] * [[La nomo de la rozo]] * [[Uliso (Joyce)|Odiseo]] * [[Oliver Twist]] * [[Pantaleón y las visitadoras]] * [[Patro Goriot]] * [[A Portrait of the Artist as a Young Man]] * [[Rakonto pri Du Urboj]] * [[À la recherche du temps perdu]] * [[La Regenta]] * [[Rekviemo por hispana kamparano]] * [[La Ruĝo kaj la Nigro]] * [[La satanaj versoj]] * [[Por kiu la sonorilo sonas]] * [[The Sound and the Fury]] * [[La Tentation de Saint Antoine]] * [[La tía Julia y el escribidor]] * [[Der Tod in Venedig]] * [[Tormento]] * [[La vento kiu ebenigas]] * [[La vinberoj de kolero]] * [[Vojaĝo al la centro de la Tero]] * [[Vojaĝo ĝis noktofino]] * [[Der Zauberberg]]{{Div col end}} == Famaj romanoj en Esperantujo == Vidu [[Listo de originalaj romanoj en Esperanto]] * ''[[Hura!]]'' * ''[[Mr. Tot Aĉetas Mil Okulojn]]'' * ''[[Vojaĝo al Kazohinio]]'' * ''[[Kiel akvo de l' rivero]]'' == Famkonataj roluloj == * [[Madame Bovary]] * Nils Holgersson * [[Kiĥoto]] * Lazarillo de Tormes * Lolita kaj [[Lolikono]] * [[Odiseo]] * [[La Regenta]] * [[Robinson Crusoe]] * [[Sherlock Holmes]] * [[Til' Strigospegulo]] * [[Oliver Twist]] * Werther == Bildaro == <gallery> Dosiero:1613 cervantes novelas exemplares.png|Verko de Miguel de Cervantes nome ''Novelas Exemplares'' (1613) Dosiero:Cien anos de soledad.jpg|Hispana eldono de la romano ''Cent jaroj da soleco'' Dosiero:Garcia marquez general.jpg|Kovrilpaĝo de la unua traduko de la verko ''La generalo en sia labirinto'' al la angla lingvo Dosiero:Charles Dickens-A Christmas Carol-Title page-First edition 1843.jpg|La unua eldono de ''"A Christmas Carol"'' ("Kristnaska sonorado") de [[Charles Dickens]] kun ilustraĵoj de John Leech, eldonita dum la jaro [[1843]] Dosiero:Madame Bovary 1857.jpg|Unua eldono de ''Madame Bovary'' |Kovrilo de la unua eldono de ''La Metamorfozo'' Dosiero:Tentation, junio, 1913.jpg|Kovrilpaĝo de brita versio anglalingva de ''La Tentation de Saint Antoine'' de 1913 Dosiero:1923 Idoj de Orfeo.jpg|Kovrilpaĝo de [[Idoj de Orfeo]], 1923 The Catcher in the Rye (1951, first edition cover).jpg|[[La Gardisto en la Sekalo]] de [[J. D. Salinger]] famiĝis kiel romano de juneco kaj kiel aparta escepto de romanisto kiu ne plue verkis. Goethe 1774.JPG|[[La suferoj de la juna Werther]] de [[Johann Wolfgang von Goethe]]. Portada de La Regenta (1884-1885).jpg|[[La Regenta]] de [[Leopoldo Alas]]. NanaZola.jpg|[[Nana (romano)|Nana]] de [[Émile Zola]]. </gallery> {{-}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * Armstrong, Nancy (1987). ''Desire and Domestic Fiction: A Political History of the Novel''. Novjorko: Oxford University Press. ISBN 0-19-504179-8. * Ballaster, Ros (1992). ''[https://archive.org/details/seductiveformswo0000ball Seductive Forms: Women's Amatory Fiction from 1684-1740.]'' Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-811244-0. * [[Anthony Burgess|Burgess, Anthony]] (1963). ''The Novel To-day''. Londono: Longmans, Green. * — (1967). ''The Novel Now: A Student's Guide to Contemporary Fiction''. Londono: Faber. * — (1970). ''Novel, The''. Artikolo ĉe ''[[Encyclopædia Britannica]]''. * Davis, Lennard J. (1983). ''[https://archive.org/details/factualfictionso0000davi Factual Fictions: The Origins of the English Novel]''. Novjorko: Columbia University Press. ISBN 0-231-05420-3. * Doody, Margaret Anne (1996). ''[https://archive.org/details/truestoryofnovel0000dood_y1p8 The True Story of the Novel.]'' New Brunswick, N.J.: Rutgers University Press. ISBN 0-8135-2168-8. * Hunter, J. Paul (1990). ''[https://archive.org/details/beforenovelscult0000hunt Before Novels: The Cultural Contexts of Eighteenth-Century English Fiction.]'' Novjorko: Norton. ISBN 0-393-02801-1. * [[György Lukács|Lukács, Georg]] (1971, 1916). ''The Theory of the Novel''. trad. Anna Bostock. Cambridge: M.I.T. Press. ISBN 0-262-12048-8. * Madden, David; Charles Bane, Sean M. Flory (2006) [1979]. ''[https://archive.org/details/primerofnovelfor0000madd A Primer of the Novel: For Readers and Writers]'' (reviziita eldono). Lanham, MD: Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5708-1. * McKeon, Michael (1987). ''The Origins of the English Novel, 1600-1740''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-3291-8. * Miller, H. K.; Rousseau, G. S.; Rothstein, Eric (1970). ''[https://archive.org/details/augustanmilieues0000unse The Augustan Milieu: Essays Presented to Louis A. Landa.]'' Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-811697-7. * Miralles, Carlos (1968) ''La novela en la antigúedad clásica'', Labor, Barcelona. * Price, Leah (2003). ''The Anthology and the Rise of the Novel: From Richardson to George Eliot''. Londono: Cambridge University Press. ISBN 0-521-53939-0. * Reardon, B.P. (1971). ''Courants litteraires grecs des II et III siècles après J.-C.'', Parizo, Les Belles Lettres. * Rousseau, George (2004). ''Nervous Acts: Essays on Literature Culture and Sensibility''. Basingstoke: Palgrave Macmillan. ISBN 1-4039-3454-1. * Simons, Olaf (2001). ''Marteaus Europa, oder, Der Roman, Bevor er Literatur Wurde: eine Untersuchung des Deutschen und Englischen Buchangebots der Jahre 1710 bis 1720''. Amsterdam: Rodopi. ISBN 90-420-1226-9. * Walsh, P.G. (1970). ''The roman novel''. Londono: Cambridge University Press. * Watt, Ian (2000, 1957). ''The Rise of the Novel: Studies in Defoe, Richardson and Fielding''. Berkeley: University of Los Ángeles Press. ISBN 0-520-23069-8. == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Listo de Esperantaj romanoj]] * [[Novelo]] * [[Teatro]] * [[Dramo]] * [[Poezio]] * [[Formadromano]] * [[Literaturo]] * [[Beletro]], [[Fikcio]] * [[Rakonto]] * [[Eseo]] * [[Romano (planlingvo)]] * [[Mangailustrita romano]] * [[Blogoromano]] * [[La 100 libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde]] {{Div col end}} {{Projektoj|s=Kategorio:Romanoj|ReVo=roman}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Novela|revizio=147763412}} {{Leginda|2023|1|17}} {{Havenda artikolo|Romano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Romanoj| ]] [[Kategorio:Literaturaj ĝenroj]] sx57vm912ezrnjhe4r05567a7uwtssa 0 3629 9397737 9092664 2026-06-10T08:16:40Z Sj1mor 12103 9397737 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Rolludo''' aŭ '''rola ludo''' estas [[ludo]] en kiu ĉiu partoprenanto ludas [[rolo]]n (ofte heroan) kun la celo improvizi amuzan historion kune. La unua sukcesa kaj influa tia [[tabulludo]] estis la anglalingva [[surtabla rolludo]] ''Dungeons and Dragons'' ([[Drakoj kaj Galerioj]]) aŭ ''D&D'', kreita en [[Usono]] en la [[1970-aj jaroj]]. Rolludoj ofte temas pri magio aŭ sciencfikcio, sed povas temi pri milito, hororo, spionoj, ktp. Tradicie ili havas iom komplikajn regularojn. Ludestroj povas akiri jamverkitajn aventurojn por prezenti al siaj ludantoj, aŭ krei proprajn. La ĝenerala formo de tiuj ludoj kunigas du malsamajn tipojn de ludantoj: * la [[ludestro]] * la ludantoj Ekzistas diversaj specoj de rolludoj: * '''[[Surtabla rolludo]]''' * '''[[Duonreala rolludo]]''' * '''Interreta rolludo''' * '''[[Solaludanto-aventuro]]''' Helpe de antaŭdifinita historio, la ludestro gvidas la aliajn ludantojn tra la historio, ofte uzante ĵetkubojn aŭ aliajn lotecajn ilojn por decidi ĉu iliaj agoj sukcesas aŭ ne. == Historio de rolludoj == Antaŭ la 19-a jarcento, prusiaj [[militisto]]<nowiki/>j uzis militludojn konatajn kiel "Kriegsspiel" (militludo en la germana) por simuli [[batalo]]<nowiki/>jn. Tiaj ludoj, kiuj uzis figuretojn kaj estis gvidataj de reguloj, funkciis ankaŭ kiel [[Distrado|distraĵo]]. En 1913, la konata verkisto [[H.G. Wells]] inventis la ludon "Little Wars", proponante aron da reguloj por ludi etajn batalojn. En 1971, [[Gary Gygax]] kaj Jeff Perren kreis ludon nomatan "Chainmail", kiu ebligis simuladon de bataloj en fantaziaj kuntekstoj. Sed la nura simulado de bataloj ne sufiĉis por plene esplori aventurojn en fantaziaj mondoj, kiel tiuj kreitaj de [[Tolkien]] en "[[La Mastro de l' Ringoj|La Mastro de l']] [[La Mastro de l' Ringoj|Ringoj]]". La sekva paŝo al la moderna rolludo tuj aperis. En 1974 Gary Gygax kaj Dave Arneson lanĉis "Dungeons & Dragons" ("[[Drakoj kaj Galerioj|Drakoj]] [[Drakoj kaj Galerioj|kaj Galerioj]]"), la unuan komercan rolludon. Ĉi tiu ludo starigis la fundamentojn de la modernaj rolludoj, inkluzive de rolo por [[ludestro]], neludantaj roluloj kaj ludantoj agantaj laŭ statistikoj prezentitaj en rolulformularoj. Tiu ĉi aliro proponis novan manieron por sperti rakontojn: anstataŭ nur legi pri heroaĵoj, ludantoj mem fariĝis la herooj de siaj propraj aventuroj. Ekde tiam, la evoluo de rolludoj progresis rapide, kaj centoj da ludsistemoj aperis. Per rolludo, oni povas esplori ne nur subterajn galeriojn kaj batali kontraŭ vivantaj skeletoj, sed oni ankaŭ povas roli kiel detektivo solvante misterojn, kiel kosmoheroo, aŭ kiel iu ajn imagita ulo. La stiloj de rolludoj estas diversaj, variante de la plej fantastaj ĝis plej realismaj. == Rolludoj en esperantujo == Roludo aŭ teatraĵo estas kutima instruilo delonge uzita en Esperanto. En "La laŭta vekhorloĝo" de [[Stefan MacGill]], oni povas legi priskribon pri tipa instrua rolludo. "Rolludo estas speco de teatraĵeto. Sed ne ekzistas skribita teksto. Ni donas al vi la [[scenejo]]<nowiki/>n kaj la situacion. Ni ankaŭ donas al la aktoroj instrukciojn pri siaj roloj. Ĉiu devas aktori en la [[sceno]] laŭ siaj instrukcioj [...]" La rolludo: "Energia Dilemo en Frivolando", kiu aperis en la numero 76 de la revuo "[[Juna Amiko|Juna]] [[Juna Amiko|Amiko]]" en 1996, estas bona ekzemplo. En tiu rolludo, dek ludantoj rolas kiel [[ministro]]<nowiki/>j diskutantaj pri la avantaĝoj kaj la malavantaĝoj de diversaj [[energifonto]]<nowiki/>j. Tiaj ludoj pli similas al teatra sceno ol al "Drakoj kaj Galerioj". Pro tio, ni uzas la esprimon "surtabla rolludo" (tiuj kun ludestro, rolulformularoj, ĵetkuboj, ktp), por diferencigi ĝin de rolludo, kiu estas instrua teatraĵo. Tamen, esperantlingvaj surtablaj rolludoj ekzistas, danke al tradukaĵoj. Ekzemple, la malgranda sistemo "[[Risus]]", kiu estis tradukita de [[C.Gledhill|C. Gledhill]]. Ankaŭ pli kompleksaj ludoj estas haveblaj en Esperanto, inter ili "Pathfinder", konata kiel "Vojtrovanto" post la traduko farita de Matthias von Laer, kaj "Open Legend", alportita al esperantistoj kiel "Malferma Legendo" de Tim Rice. Krome, estas aliaj adaptaĵoj kiel "Danĝerejoj", bazita sur "Mazemorritas". Bedaŭrinde, ni ne trovis surtablan rolludon originale verkitan en Esperanto. Tio instigis nin krei propran ludon en Esperanto. Ĉio en ĝi estis pensita ene de esperantujo por esperantujo, eĉ la ludsistemo. Tiel naskiĝis [[Tempogardistoj|Tempogardistoj de Esperantujo]]![[Dosiero:Wuerfel5.jpg|eta|maldekstra|180ra|<!-- es:Dados típicos de diferentes caras. -->]] [[Dosiero:Dados 4 a 20 caras.jpg|eta|maldekstra|180ra|<!-- es:Dados de 4 a 20 caras es->eo:_Dados_ _de_ 4 a 20 _caras_ -->]] {{-}} == Vidu ankaŭ == * [[Rola ludado]], la baza sociologia, pedagogia kaj psikologia koncepto * [[Interaga fikcio]] * [[Cantr II]] * [[Dragonlance]] * [[Margaret Weis]] * [[Risus]] - la "Ĉiuspeca Rolludo" * [[Tempogardistoj]] * [[Tracy Hickman]] * [[Usenet]] * [[MUD]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.diterlizzi.com <!-- en:DiTerlizzi's home page en->eo:_DiTerlizzi_'s hejmpaĝo en:Tony DiTerlizzi's home page en->eo:_Tony_ _DiTerlizzi_'s hejmpaĝo --> * http://sport.guardian.co.uk/formulaone/story/0,,1426962,00.html <!-- en:"Interview: Jacques Villeneuve" en->eo:"Intervjuo: _Jacques_ _Villeneuve_" --> * http://www.rpg.net <!-- en:RPG.net en->eo:_RPG_.(reto, neta) nl:RPG-net --> [[Kategorio:Rolludoj| ]] ll17xzn1jlu8agh1jkisoyxihb6ip25 0 3640 9397556 9024513 2026-06-10T05:41:04Z Sj1mor 12103 9397556 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|areo}} '''Regiono''' povas esti : * teritorio, kiu respondas al ''administra teritorio'' en iuj landoj: **la [[Eŭropa Komisiono]] dividis [[Eŭropa Unio|Eŭropan Union]] en <!--[[Listo de la regionoj de Eŭropa Unio|-->regionoj ankaŭ nomataj «Nomenklaturo de Statistikaj Teritoriaj unuoj» (NSTU) : *** NSTU 1: de 3 ĝis 7 millionoj da loĝantoj, *** NSTU 2: de {{formatnum:800000}} ĝis {{formatnum:3000000}} loĝantoj (en [[Francio]], tio estas la [[Regionoj de Francio|administraj regionoj]]), *** NSTU 3: de {{formatnum:150000}} ĝis {{formatnum:800000}} loĝantoj (en [[Francio]], tio estas la departementoj); **[[Belgio]] estas dividita en 3 regionojn: [[flandra Regiono|flandra regiono]], [[valona regiono]], [[Brusela Ĉefurba Regiono]]; **[[Britio]] estas dividita en 9 regionojn; **[[Francio]] konsistas el 26 [[Regionoj de Francio|regiono]]j el kiuj 22 surlandaj kaj 4 transmaraj; **[[Grekio]] konsistas el 13 [[Regionoj de Grekio|regionoj]]; **[[Hungario]] konsistas el 7 regionoj; **[[Italio]] konsistas el 20 [[Regionoj de Italio|regionoj]], el kiuj 5 kun aparta statuso; **[[Kebekio]] konsistas el 17 [[Kebekio#Regionoj|regionoj]]; **[[Konga Respubliko]] konsistas el 10 regionoj; * ''geografia areo'' relative vasta de lando aŭ kontinento, posedanta fizikajn kaj/aŭ homajn (ekz. la lingvo) karakterojn, kiuj apartigas ilin de la najbaraj regionoj. :La regionoj difinitaj per homaj kriterioj (por ekzemplo la lingvo) malofte havas klare starigitajn limojn kaj do temo por interpretado kaj konflikto. La klareco de difino de regiono povas perdiĝi se tie miksiĝas nocioj de fizika, homa kaj/aŭ administra geografio. :*La Respubliko [[Filipinoj]] estas dividita en 17 [[Filipinoj#Geografio|regionoj]] aŭ ''rehiyon''; :*[[Slovakio]] konsistas el 8 regionoj == Vidu ankaŭ == * [[Regiono (programlingva)]] <!--* [[Regionoj de Eŭropo]]--> * [[Konsilio de la Komunumoj kaj Regionoj de Eŭropo]] * [[Ekoregiono]] * [[Regionoj de Francio]] * [[Regiono (geografio)|Geografia regiono]] * [[Regiono (politiko)|Politika regiono]] * [[Regiono (statistiko)|Statistika regiono]] * [[Historia regiono]] {{projektoj|n=Kategorio:Regionoj|ReVo=region}} {{Unua}} [[Kategorio:Regionoj| ]] drjdl6jbwo2q0fkfzdyutyrfcznaqyg 0 3891 9397738 8468930 2026-06-10T08:16:57Z Sj1mor 12103 9397738 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Role_playing_gamers.jpg|eta|Ludantoj ĉetable]] [[Dosiero:RPG-2009-Berlin-2.jpg|eta|Ludantoj informantaj kaj informataj]] [[Dosiero:Dice_and_Character_Sheet_(3419936702).jpg|eta|Ludfolio por registro de statistikoj laŭ ludanto]] '''Surtabla rolludo''' estas la plej malnova tipo de [[rolludo]]. Iu [[ludmajstro]] gvidas ludantojn tra antaŭdifinita historio, kaj ludantoj agadas konsekvence al priskriboj de la ludmajstro, kiu mem ŝanĝas la historion laŭ la diversaj agadoj de la ludantoj, ktp. La ludo estas finita kiam la celo, elektita de la ludantoj mem (aŭ difinita de la historio) estas atingita. Surtablajn rolludojn oni ludas per papero, krajono kaj [[ĵetkubo]]j multflankaj (ĵet[[pluredro]]j) ([[kvaredro]], [[sesedro]] (kubo), [[okedro]], [[dekedro]], [[dekduedro]], [[dudekedro]], kelkfoje eĉ [[30-edro]] kaj [[100-edro]]). La ĵetkuboj solvas situaciojn laŭ regulsistemo aĉetebla (ekz. ''Dungeons and Dragons'' = [[Drakoj kaj Galerioj]]). Ĉiuj ludantoj ludas la rolon de persono, kies ecojn kaj trajtojn priskribas la '''persona folio''' per valoroj numeraj. Tiu persona folio priskribas "ĉion", kio formas "la [[persono]]n": tion oni ankaŭ nomas "la persono de la ludanto", t.e. la rolo kiun li aŭ ŝi ludas. Valoroj ekzistas kiuj priskribas ĉion, kio estas mezurebla ĉe homoj: forto, rapideco, lerteco, ktp. Ekzemple, se iu persono havas noton je "14/20" je la lerteco "grimpi", kaj deziras supreniri klifon, la ludmajstro petas la ludanton ĵeti ĵ20 ĵetkubon (ĵetkubon kun 20 flankoj). Se la rezulto estas super 14, la persono sukcese grimpas la klifon; sed se ne, la persono malsukcese falas surteren! Kompreneble, ju pli alta la lerteca nivelo, des pli lertas la persono. La plej malnova rolludo estas ''[[Drakoj kaj Galerioj|Dungeons and Dragons]]'' ("Drakoj kaj Galerioj", sed nun ili multas. Ankaŭ ekzistas rolludoj kiuj temas pri ''[[The Lord of the Rings]]'' ("La Mastro de l' Ringoj"), ''[[Star Wars]]'' (Stelaj Militoj), ktp. Ekzistas diversaj senpagaj regulsistemoj disponeblaj sur la reto. [[Risus]] estas rapida, ses-paga rolluda sistemo tradukita en Esperanto de Chris Gledhill. Je 1995, ekzistis la serio ''[[Une Soirée De Meurtre]]'' ("Vespero De Murdo"). Estis serio de ludoj kies la celo estis de resolvi misteraj murdoj. {{Unua}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Rolludoj]] l15ovv7umem7nskdbm82z714oupqhag 0 4174 9397112 9375440 2026-06-09T13:09:04Z Sj1mor 12103 9397112 wikitext text/x-wiki {{AliaSignifo|Tbiliso (stacidomo)}} {{Geokesto2 | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tbiliso | devena_nomo = Tbilisi | alia_nomo = {{Lang-ka|თბილისი}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = {{Lang-ka|თბილისი}} | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Tbilisi collage.png | dosiero2 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Tbilisi.svg | blazono = Seal of Tbilisi, Georgia.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kartvelio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono_faldo = | histregiono = Rusa Imperio | histregiono1 = [[Transkaŭkaza Federacia Soveta Socialisma Respubliko|TFSSR]] | histregiono2 = [[Kartvela Soveta Socialisma Respubliko|Kartvela SSR]] | histregiono3 = | histregiono4 = | histregiono5 = | histregiono6 = | histregiono7 = | urbo = | urbo_noto = | urbo_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = Meteĥi | rivero = Kura | rivero1 = | memorindaĵo_faldo = | memorindaĵo = Narikalo | memorindaĵo1 = Mtacminda | memorindaĵo2 = Avenuo Rustaveli | memorindaĵo3 = | memorindaĵo4 = | memorindaĵo5 = | memorindaĵo6 = | memorindaĵo7 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = [[Metroo de Tbiliso]] | ŝoseo_tipo = Metroo | montaro = Kaŭkazo | montaro_tipo = | konstruaĵo_faldo = 1 | konstruaĵo = Katedralo Sioni | konstruaĵo1 = Baziliko Anĉisĥati | konstruaĵo2 = Preĝejo Kaŝveti | konstruaĵo3 = Katedralo de Tbiliso <!-- *** Situo *** --> | situo = Tbiliso | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 41 | lat_m = 43 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 44 | long_m = 48 | long_s = 00 | long_EW = E | plej_alta_leviĝo = 770 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta_leviĝo = 380 | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 726.0 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1152500 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 455 | establita_tipo = Fondo | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6|parameter=link}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =+4 | horzono_DST = | poŝtkodo = 01xx | areo_kodo = +995 32 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = Aŭtokodoj | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo enkadre de Kartvelio | mapo_lokumilo = Kartvelio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situa mapo de Tbiliso | mapo1_lokumilo = Tbiliso | mapo2 = | mapo2_fono = | mapo2_priskribo = Situa mapo de Centra Tbiliso | mapo2_lokumilo = Centra Tbiliso <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.tbilisi.gov.ge www.tbilisi.gov.ge] | commons = Tbilisi <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} [[Dosiero:Tbilisi sunset-6.jpg|eta|Vido al Tbiliso]] '''Tbiliso''' [thbilísi] {{lang-ka|თბილისი}} (ĝis 1936 Tiflis<ref>http://buscon.rae.es/dpdI/SrvltConsulta?lema=Tiflis</ref> ) estas la [[ĉefurbo]] de [[Kartvelio]]. Ĝi situas en ambaŭ bordoj de rivero Mtkvari ([[Kura]]). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².   Ĝi estis fondata en la [[5-a jarcento]] p.K. de [[Vaĥtang la 1-a Gorgasali]], la kartvela reĝo de [[Kartli]] kiu ĉefurbigis ĝin en la 6-a jc p.K. Tbiliso estas grava industria, socia kaj kultura centro. La urbo estas grava vojo de la tutmonda energio kaj la komerco tra [[Kaŭkazio]]. Strategie situanta ĉe [[vojkruciĝo]] inter [[Eŭropo]] kaj [[Azio]] kaj kuŝas sur unu el la padoj de la historie antikva [[Silka Vojo]], Tbiliso kelkfoje fariĝis batalkampo en la rilatoj de rivalaj imperioj. La historio de la urbo videblas per ĝia diverskonsista arkitekturo: la [[Avenuo Rustaveli]], dezajnata de la [[Barono Haussmann]], kaj la urbocentro miksiĝas kun la mallarĝaj stratoj de la mezepoka distrikto [[Narikalo]]. La urba loĝantaro estas diversa kaj historie ĝi estis la hejmo por pluraj [[etno]]j, [[religio]]j kaj [[kulturo]]j. Malgraŭ la plimulto de la loĝantoj apartenas al la [[Kartvela Ortodoksa Eklezio]], kiu estas en plena komunio kun la [[Ortodoksa Eklezio]], Tbiliso estas unu el la malmultaj lokoj de la [[mondo]] kie [[sinagogo]] kaj [[moskeo]], en la antikva distrikto Abanotubani, estas nur je kelkaj metroj de la [[Preĝejo]] [[Meteĥi]]. Antaŭnelonge, ĝi estis konata pro la paca [[Revolucio de la rozoj]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.insumisos.com/diplo/NODE/1607.HTM |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110726232241/http://www.insumisos.com/diplo/NODE/1607.HTM |arkivdato=2011-07-26 }}</ref>, kiu okazis en la [[Placo de la Libereco (Tbiliso)|placo de la Libereco]] kaj apudaj lokoj. Kiel konsekvenco, la tiama prezidento, [[Eduard Ŝevardnadze]], estis elpostenigita. La urbo havas internacian [[flughaveno]]n. Ĝiaj ĉefaj turismaj allogaĵoj estas la [[Katedralo de Tbiliso|Katedralo Sameba]], la [[placo de la Libereco (Tbiliso)|Placo de la Libereco]], la [[katedralo Sioni]], [[Meteĥi]], [[Narikalo]], la Kartvela Parlamentejo, la [[avenuo Rustaveli]], la Teatro de la Opero kaj la Baleto, la [[baziliko Anĉisĥati]], la montaro [[Mtacminda]] kaj la [[preĝejo Kaŝveti]], proksime de la Nacia Muzeo, la Historia Muzeo kaj plurnombraj artgalerioj. == Historio == === Pratempo === [[Dosiero:Metekhi, Tbilisi.jpg|maldekstra|250ra|thumb |La Preĝejo Meteĥi kaj la surĉevala statuo de la reĝo Vaĥtang la 1-a Gorgasali]] [[Dosiero:ge colxida.png|maldekstra|eta|250ra|Mapo de [[Kolĥido]]]] [[Dosiero:Tamar's fresco at Betania.jpg|eta|250ra|Bildo de [[Tamara de Kartvelio]] en [[Vardzia]]]] Laŭ la [[legendo]], la nuna [[teritorio]] de Tbiliso estis kovrita de densaj arbaroj ĝis la [[jaro]] [[458]]. La legendo pri la fondiĝo de Tbiliso kaj amplekse akceptata rakontas ke la [[reĝo]] [[Vaĥtang la 1-a Gorgasali]] de Kartvelio iris ĉasi al tiu regiono kun [[falko]]. La falko de la reĝo supozeble prenis [[fazano]]n dum la ĉasado, poste ambaŭ birdoj falis sur la termajn akvojn kaj forpasis pro la fajro. La reĝo Vaĥtang tiom impresiĝis pro la termaj akvoj ke li decidis dehaki la [[arbaro]]n kaj konstrui urbon tie. La nomo "Tbilisi" deriviĝas de la antikva kartvela vorto '''Tpili''' kio signifas ''"varma akvo"''. La urbo Tbilisi, eble pro tio, ricevis tiun nomon pro la multnombraj termaj akvoj el [[sulfuro]] kiujn ankoraŭ havas la urbo. Arkeologiaj esploroj revelaciis ke la regiono jam estis loĝita en la [[jaro]] 4.000 a.K. Oni ankaŭ scias ke la ekloĝado de la areo okazis dum la dua duono de la [[4-a jarcento|4-a jarcento a.K]], kiam [[fortikaĵo]] estis konstruita dum la regado de Varaz-Bakuro. Je la fino de la 4-a jc., la fortikaĵo falis sub regado de la [[persoj]], poste ĝi apartenis al la reĝo de [[Kartli]] (parto de la nuna Kartvelio) en la duono de la [[5-a jarcento]]. La reĝo Vaĥtang estas la ĉefa figuro al kiu oni atribuas la fondadon kaj rekonstruadon de la urbo. La zono kie konstruiĝis la antikva Tbiliso korespondas al la nunaj distriktoj [[Meteĥi]] kaj Abanotubani. === Ĉefurba nomumado === La [[reĝo]] [[Daĉi la 1-a Ujarmeli]] (komence de la 6-a jc.) estis la sukcedinto de Vaĥtang la 1-a Gorgasali kaj li translokigis la ĉefurban sidejon de [[Mcĥeta]] al Tbiliso. Menciindas ke Tbiliso ne estis la [[ĉefurbo]] de la unuiĝinta teritorio de Kartvelio sed nur de la [[oriento]] ĉar la teritorio de [[Kolĥido]] ne apartenis al la regno. Dum lia regado, Daĉi finkonstruigis la [[murego]]n kiu ĉirkaŭis la [[fortikaĵo]]n kaj limigis la novajn landlimojn de la urbo. Komence de la [[6-a jarcento|6-a jc.]], komencis ĝui pacan periodon danke al la favora kaj strategia situacio kiel vojkruciĝo inter [[Eŭropo]] kaj [[Azio]]. === Eksterlanda regado === La pacperiodo finiĝis kaj pro la strategia situacio de Tbiliso ĝi estis dezirata de pluraj [[imperio]]j de la [[regiono]]: [[Persio]], [[Bizancio]], [[Arabio]] kaj la turkaj [[selĝukoj]]. La kultura disvolviĝo dependis de tiu kiu regis la urbon en tiuj kaosaj periodoj. Kvankam Tbiliso, kaj la oriento de Kartvelio ĝenerale, estis kapablaj konservi memregadon ene de la imperio de la konkerantoj, la eksterlanda regado komenciĝis en la lasta duono de la [[6-a jarcento|6-a jc.]] kaj finiĝis en la 10-a jc. Ekde la [[jaro]] [[570]] ĝis [[580]], la [[persoj]] regis Tbilison. En la jaro [[627]], Tbiliso estis disrabita fare de la [[Bizancio|bizancoj]] kaj la [[ĥazaroj]]. De [[736]] al [[738]], la araba armeo eniris en la urbon sub regado de Marvano la 2-a Ibn-Muhamad. Post tio, la [[araboj]] establis emirlandon en Tbiliso. Oni devas mencii ke la [[araboj]] alportis sekurecan ordon al la regiono kaj modernan juran sistemon en Kartvelion. En [[764]], la urbo denove estis disrabita far la ĥazaroj, kiu ankoraŭ estis sub araba kontrolo. En [[853]] la trupoj de la araba gvidanto Bugha Al-Turki invadis la urbon por establi kaliflandon. La araba regado daŭris ĝis [[1050]] pro la malsukcesoj de la [[kartveloj]] forpeli la arabojn. Tbiliso denove estis disrabita, sed ĉifoje nur de la selĝukoj en [[1068]] sub gvido de la [[sultano]] Alp Arslan. === Tbiliso: ĉefurbo de la unuiĝinta kartvela ŝtato === [[Dosiero:Illustration to Rustaveli.jpg|maldekstra| thumb|250ra|Ilustraĵo pri la [[eposo]] ''[[La kavaliro en panterfelo]]'', [[1646]]]] En [[1122]], post la akra batalo de 60.000 [[kartveloj]] kontraŭ 300.000 [[turkoj]], la trupoj de la [[reĝo]] [[Davido la 4-a de Kartvelio]] eniris en Kartvelion. Kiam la bataloj finiĝis, la reĝo translokigis la reĝan rezidejon ekde [[Kutaisi]], okcidente de Kartvelio, ĝis Tbiliso, kiu estis deklarita kiel [[ĉefurbo]] de la unuiĝinta reĝlando de Kartvelio. En la [[12-a jarcento|12-a]]-[[13-a jarcento|13-a]] [[jarcento]]j, Tbiliso fariĝis [[regiona potenco]] kun prospera [[ekonomio]], tre disvolviĝinta komerco kaj solida socia strukturo. Fine de la [[12-a jarcento]] ĝi havis ĉ. 80.000 loĝantojn. La urbo ankaŭ estis kultura kaj literatura centro tre grava ne nur en Kartvelio sed ankaŭ en la tuta [[mondo]] tiam konata. Dum regado de la [[reĝino]] [[Tamara de Kartvelio]]<ref>http://www.grupoese.com.ni/2001/bn/06/27/crrMN0627.htm{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[Ŝota Rustaveli]] laboris kiel kasisto por la reĝa familio en Tbiliso dume li verkis la nacian kartvelan [[eposo]]n, ''[[La kavaliro en panterfelo]]''. Ĉi tiu periodo estas konata kiel la ''Oraĝo de Kartvelio'' aŭ la ''Kartvela Renesanco''. === La mongola regado kaj posta nestabila periodo === [[Dosiero:Tbilisi XIXc 2.jpg|eta|250ra|Tbiliso ĉirkaŭ la jaro [[1800]]]] La oraĝo de Tbiliso apenaŭ daŭris unu [[jarcento]]n. En [[1226]] la urbo estis kaptita de la [[Ĥorezma Imperio]] kaj ĝiaj defendiloj estis ruinigitaj de la mongola armeo. En [[1236]] Kartvelio falis sub la kontrolo de la [[Mongola Imperio|mongoloj]] sed malgraŭ tio la [[kartveloj]] povis konservi sian duon-sendependan regadsistemon kaj ne perdis la kartvelan kulturon kaj identecon. Tamen, Tbiliso suferis la grandan influon de la mongoloj kaj politike kaj kulture. Ĉirkaŭ la [[jaro]] [[1320]], la mongoloj estis perforte forpelitaj kaj Tbiliso fariĝis denove la ĉefurbo de Kartvelio. En [[1366]] pro la [[nigra morto]], la urbo perdis grandan parton de la loĝantaro kaj la postvivintoj suferis la konsekvencojn de tia malsano. Ekde la fino de la 14-a jc. ĝis la fino de la 18-a jc. Tbiliso estis posedaĵo de diversaj invadintoj kaj plurokaze tute bruligita. En 1366 la urbo estis konkerata de [[Tamerlano]]. En [[1444]] ĝi estis invadita kaj detruita de Jahano, la [[ŝaho]] de la persa urbo [[Tabrizo]]. Inter [[1477]] kaj [[1478]] la urbo estis konkerata de Ak Kojunlu de la [[tribo]] de [[Uzun Hasano]]. En [[1522]], Tbiliso falis sub la persa kontrolo sed ĝi estis rekonkerata en [[1524]] de la [[reĝo]] [[Davido la 10-a de Kartvelio|Davido la 10-a]]. Dum tiu ĉi periodo diversaj partoj de la urbo estis rekonstruataj danke al la iniciatoj de la reĝo. Dum la 17-a kaj 18-a jarcentoj, Tbiliso estis denove rivalcelo, ĉifoje inter [[Osmanida Imperio|osmanidoj]] kaj persoj. La reĝo [[Irakli la 2-a]] de Kartvelio intencis, plurfoje sukcese, liberigi Tbilison de la persoj sed fine la urbo estis bruligita ĝis la bazo en 1795 far Agha-Mohamad Ĥan. Estas en tiu ĉi epoko, kiam la reĝo Irakli la 2-a sciante ke Kartvelio ne povas batali sola kontraŭ [[Persio]], petis helpon al [[Rusio]]. === Tbiliso sub rusa regado === [[Dosiero:Coat of arms of Tiflis Governorate 1878.svg|eta|100ra|maldekstra|Blazonŝildo de Tbiliso sub la rusa regado.]] [[Dosiero:Lermontov TiflisGLM.jpg|eta|250ra|[[Miĥail Lermontov]], ''Tbiliso'', [[1837]].]] [[Dosiero:Red Army in Tbilisi Feb 25 1921.jpg|eta|La 11-a Ruĝa Armeo de la Rusa Soveta Respubliko, kiu okupis Tbilison la [[25-an de februaro]] [[1921]].|250ra]] En [[1801]], kiam la kartvela reĝlando [[Kartli-Kaĥeti]] aliĝis al la [[Rusia Imperio]], Tbiliso fariĝis la sidejo de la Registaro de Tbiliso (''Gubernio''). Komence de la [[19-a jarcento|19-a jc.]] la urbo ekkreskis politike kaj ekonomie. Danke al tiu florado novaj konstruaĵoj ĉefe el eŭropa stilo estis konstruitaj en la urbo. Ankaŭ novaj [[ŝoseo]]j kaj [[fervojo]]j por komuniki Tbilison kun aliaj urboj de [[Rusio]] kaj de [[Transkaŭkazio]] kiel [[Batumi]], [[Poti]], [[Bakuo]] kaj [[Erevano]]. En la [[jardeko]] [[1850]] ĝi denove floris kiel kultura kaj komerca centro. [[Ilia Ĉavĉavadze]], [[Akaki Cereteli]], [[Iakob Gogebaŝvili]], [[Aleksandro Gribojedov]] kaj multaj aliaj artistoj trovis sian hejmon en Tbiliso, centro de la kartvela kulturo. La urbo estis vizitita multfoje kaj speciale admirata de [[Aleksandr Puŝkin]], [[Lev Tolstoj]], [[Miĥail Lermontov]], la familio [[romanovidoj|Romanov]] kaj aliaj. La familio Romanov establis sian rezidejon de [[Transkaŭkazio]] en la strato Golovin (nuntempe konata kiel [[Avenuo Rustaveli]]). Laŭlonge de la [[jarcento]], la ekonomia, politika kaj kultura rolo de la urbo kun ĝiaj diversaj kaj buntaj etnoj, religioj kaj kulturoj ([[armenoj]], [[kartveloj]] kaj [[rusoj]] konsistis el 38,1%, 26,3 % kaj el 24,8 % de la loĝantaro respektive) estis signifa ne nur en Kartvelio sed en tuta [[Kaŭkazio]]. Ekde tiam la urbo iom post iom akiris novan vizaĝon kun propraj [[monumento]]j tipaj de urbo el internacia projekciado. === Efemera sendependiĝo (1918-1921) === Post la [[Rusa Revolucio de 1917]], la urbo estis la sidejo de la registaro de [[Transkaŭkazio]] kie establiĝis, en la printempo de [[1918]], la sendependan [[Transkaŭkaza Federacia Demokratia Respubliko]] kun ĉefurbo en Tbiliso. Estis ĉi tie, en la antikva Reĝa Palaco de Kaŭkazio, kie la sendependeco de la tri kaŭkauzaj nacioj -[[Kartvelio]], [[Armenio]] kaj [[Azerbajĝano]]- estis deklarita de la 26-a al la 28-a de majo 1918. Ekde tiam, Tbiliso fariĝis la ĉefurbo de la [[Kartvela Demokratia Respubliko]] ĝis la 25-a de februaro [[1921]]. De [[1918]] ĝis [[1919]] Tbiliso estis la sidejo de la militkazernoj de [[britoj]] kaj [[germanoj]] okaze de la [[Unua Mondmilito]]. Sub nacia regado, Tbiliso havis la unuan universitatan urbon de Kaŭkazio, post kiam la [[Ŝtata Universitato de Tbiliso]]<ref name="tsu.ge">{{Citaĵo el la reto |url=http://www.tsu.ge/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070928043258/http://www.tsu.ge/ |arkivdato=2007-09-28 }}</ref> estis fondata en 1918, revo de multaj kartveloj ĉar tiu projekto estis malpermesata de la rusa aŭtoritato dum multaj jardekoj. La [[25-an de februaro]] [[1921]] la [[bolŝevikoj|Bolŝevika Armeo]] invadis Tbilison, post akra batalo en la ekstero de la urbo. Pere de ĝi, la [[Sovetio|sovetoj]] altrudis la komunisman politikon kaj la regadon ekde [[Rusio]]. === Sub la soveta regado === [[Dosiero:Emblem of the Georgian SSR.svg|eta|maldekstra|250ra]] En [[1921]], la Kartvela Demokratia Respubliko estis okupita de sovetaj bolŝevikaj trupoj de Rusio. Ĝis [[1936]] Tbiliso estis la ĉefurbo de la [[Transkaŭkaza Federacia Soveta Socialisma Respubliko]], kiu inkluzivis [[Armenio]]n, [[Azerbajĝano]]n kaj [[Kartvelio]]n. Poste, ĝis 1991, ĝi estis la ĉefurbo de la [[Kartvela Soveta Socialisma Respubliko]]. Dum la soveta epoko la tbilisa loĝantaro konsiderinde kreskis, la urbo industriiĝis kaj fariĝis unu el la kulturaj, politikaj kaj sociaj centroj de [[Sovetio]]. En Tbiliso okazis tri kontraŭ-rusaj manifestacioj: en [[1956]] proteste al la kontraŭ-stalina [[politiko]] de [[Nikita Ĥruŝĉov]] ([[Stalino]] estis kartvelo), en [[1978]] kaj en [[1989]]. Tiuj en 1956 kaj 1989 finiĝis per sangoverŝado. Tbilison influis la kontraŭnaciismaj politikoj de [[Sovetio]], en ĝiaj diversaj epokoj. [[Kristanismo]], grava por la historia identeco de la kartveloj, estis konsiderata subpremilo, kaj preskaŭ ĉiuj religiaj konstruaĵoj estis konfiskitaj for de la [[Kartvela Eklezio]]. Pastroj kaj kredantoj estis persekutataj, ekzilataj aŭ mortigataj. Ankaŭ la tradicia kartvela arkitekturo, kiu havis trajtojn similajn al la eŭropa, estis konsiderata burĝa. Pro tio oni devis forlasi tiun stilon, kaj la novaj konstruaĵoj sekvis la ekzemplon de aliaj sovetaj respublikoj. Rezulte, en plejparto de la moderna urbo kaj eĉ interne de la historia urboparto oni konstruis laŭ sovetieca stilo, tiel forigante la kartvelstilan animon de la urbo. Tamen, la urbo tre prosperis dum la soveta regado. Ĝi estis industria kaj produktis maŝinojn, teksaĵojn, metalojn kaj manĝaĵojn eksportataj al la tuta Sovetunio. La urbo estis juneca pro la granda nombro de studcentroj, kaj tie oni celebris en 1980 la unuan rokmuzikan festivalon de Sovetio. === Tbiliso post la sendependiĝo === [[Dosiero:Tbilisi scape.jpg|eta|250ra|Tbiliso en la nuntempo.]] Post la kolapso de [[Sovetio]], Tbiliso suferis streĉajn kaj nestabilajn periodojn. Post mallonga enlanda milito kiu daŭris du semajnojn ekde decembro [[1991]] ĝis januaro [[1992]] (kiam la simpatiantoj de [[Zviad Gamsaĥurdja]] kaj la fortoj de la opozicio konfrontiĝis), Tbiliso fariĝis la scenejo de oftaj konfrontoj inter klanoj de la mafio kaj entreprenistoj de neleĝaj negocoj. Dum la periodo de [[Eduard Ŝevardnadze]] ([[1993]]-[[2003]]) la krimo kaj la koruptado atingis tre altajn nivelojn. Multaj sektoroj de la socio malriĉiĝis pro la manko de dungado pro la ekonomia kolapso. Granda parto de la loĝantaro komencis elmigri al aliaj landoj kun pli bona ekonomio, ĉefe al [[Rusio]]. La tbilisanoj komencis elreviĝi pro la malbona vivnivelo en la urbo (kaj en la lando ĝenerale). Amasaj protestoj okazis en [[novembro]] [[2003]] post la fraŭditaj parlamentaj balotadoj kiuj devigis al pli ol 100.000 personoj surstratiĝi kaj protesti. Tiu paca protestado poste fame konatiĝis kiel la [[Revolucio de la rozoj]]. Ĝi estis vera sukceso en ĉefurbo kiu estis regata de mafioj, neleĝaj negocoj kaj korptistoj. Ekde 2003, Tbiliso konsiderinde pliigis la stabilecon, malpliigante la krimon kaj pliigon de la ekonomio. Nun la urbo estas pli trankvila kaj komencas flori malgraŭ la monda krizo kiu malrapidigis la disvolviĝon. Ĝi fariĝas turisma celo por multaj homoj kiuj interesiĝas pri la lando kaj Kaŭkazio ĝenerale. En aŭgusto [[2008]], rusaj aviadiloj bombardis militistan aerodromon en Tbiliso <ref>http://www.abc.es/20080810/internacional-europa/rusia-bombardea-puertos-aerodromos-20080810.html</ref>, kie estis konstruataj la kartvelaj aviadiloj Skorpion, sen viktimoj, pro la [[Milito en Sud-Osetio (2008)]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lavanguardia.es/lv24h2007/20080810/53518157081.html |titolo=Rusia se prepara para imponer un bloqueo naval contra Georgia. |alirdato=2010-02-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080907072121/http://www.lavanguardia.es/lv24h2007/20080810/53518157081.html |arkivdato=2008-09-07 }}</ref> . La 14an de junio 2015 fortaj pluvoj inundis la stratojn de Tbilisi, okazigis almenaŭ naŭ mortojn kaj liberigis kelkajn sovaĝojn bestojn el la loka [[bestoĝardeno]]. Temas pri almenaŭ ses leonoj, kvin tigroj, 13 lupoj kaj kelkaj hipopotamoj kiuj vagadas tra la urbo. La aŭtoritatoj informis pri almenaŭ tri mortintoj ĉe la zono kie estis la lupoj kaj petis la lokanojn resti hejme ĝis la reveno de la animaloj al la bestoĝardeno.<ref>Las inundaciones de Georgia causan 9 muertos y la fuga de fieras del zoo, [[El País]], Madrido, 14an de junio 2015 [http://elpais.com/elpais/2015/06/14/videos/1434279114_798666.html] Konsultita la 14an de junio 2015</ref> == Politiko kaj administrado == Tbiliso, estas la ĉefurbo de la lando, laŭ la artikolo 10 de la [[Konstitucio de Kartvelio|Konstitucio de la lando]] (1995) kaj la ''Leĝo pri la ĉefurbo de Kartvelio - Tbiliso''(20 feb. 1998).<ref>[http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=69&kan_det=det&kan_id=140]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131106012551/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=69&kan_det=det&kan_id=140|date=2013-11-06}}<span> </span>{{lang|ka|საქართველოს დედაქალაქის - თბილისის შესახებ}}.</ref> Administre, la urbo estas dividita en [[rajono]]jn ([[distrikto]]jn), kiuj havas siajn proprajn distriktajn registarojn kun limigita jurisdikcio pri diversaj aferoj koncerne al la rajono. Tiu subdivido estis kreita sub la soveta regado en la jardeko de 1930 kadre de la Ĝenerala Subdirekcio de [[Sovetio]]. La plimulto de la rajonoj ankaŭ subdividiĝas en pluraj historiaj kvartaloj de la urbo. Ekde la sendependiĝo de Kartvelio, la sistemo pri rajonoj daŭre funkciis sed kun modifoj kaj reformoj. Laŭ la lasta reviziado, la rajonoj estis la jenaj: [[Malnova Tbiliso]] ({{lang|ka|ძველი თბილისი}}), [[Distrikto Vake-Saburtalo|Vake-Saburtalo]] ({{lang|ka|ვაკე - საბურთალო}}), [[Distrikto Didube-Ĉugureto|Didube-Chugureti]] ({{lang|ka|დიდუბე - ჩუღურეთი}}), [[Distrikto Gldani-Nadzaladevo|Gldani-Nadzaladevi]] ({{lang|ka|გლდანი - ნაძალადევი}}), [[Distrikto Isani-Samgoro|Isani-Samgori]] ({{lang|ka|ისანი - სამგორი}}), [[Distrikto Didgori|Didgori]] ({{lang|ka|[[:ka:დიდგორის რაიონი|დიდგორი]]}}; 2007–2013). Alia distrikto estas [[Abanotubani]] (en kartvela lingvo აბანოთუბანი, laŭvorte "baneja distrikto"). == Ekonomio == Kiel ĉefurbo de la lando kaj plej granda urbo de Kartvelio, Tbiliso estas la ĉefa ekonomika centro de la [[lando]]<ref>http://www.investor.ge/</ref> kaj grava transporta nodo de la Kaŭkazia regiono. Ĉi tie troviĝas la plej gravaj institucioj de la lando kaj multaj el ili tre renomaj ekde la ekzistado de la antaŭa [[Kartvela Soveta Socialisma Respubliko]]. Ĝi kalkulas je Scienca [[akademio]], 3 [[universitato]]j, [[instituto]]j, 14 [[teatro]]j, 20 [[muzeo]]j, [[galerio|artgalerioj]]. Dum sovetia tempo estis konstruita la 4kvara metroo post [[Moskvo]], [[Leningrado]] kaj [[Kievo]]. Ĝi tre similas al aliaj eks-sovetaj metrooj. Ili estas tre profundaj. En sud-orienta parto de la urbo funkcias balneologia kurorto. La urba loĝantaro nun estas ĉ. 1,3 mln. Ĝi estas la dua plej loĝata ĉefurbo en [[Kaŭkazio]] post [[Bakuo]] kaj sekvata de [[Erevano]]. Post la deklaro de sendependiĝo, Tbiliso fariĝis ankaŭ diplomatia urbo, kie rezidas dekon da [[ambasadejo]]j kaj konsulejoj de diversaj landoj kaj internaciaj organizaĵoj. Tbiliso havas aktivajn kulturajn rilatojn kun siaj ĝemelurboj: [[Saarbrucken]], [[Nantes]], [[Ljubljana]], [[Palermo]], [[Atlanta]], [[Bilbao]], k.a. Malgraŭ la konfliktoj kaj ekonomia krizo ekde la malapero de Sovetio, Tbiliso fariĝis unu el la plej turismaj urboj de Kaŭkazio. Ĝin allogis ĉefe rusoj, tamen tiu [[turismo]] estis severe damaĝata pro la milito dum la somero [[2008]] inter [[Rusio]] kaj [[Kartvelio]] pro la aŭtonomaj respublikoj [[Abĥazio]] kaj [[Sud-Osetio]]. Danke al la internacia flughaveno en la urbo, pluraj miloj da [[turisto]]j kaj elmigrintaj kartveloj vizitas la urbon ĉiujare kaj tiu nombro komencas kreski. La ekonomiko de Tbiliso ankaŭ estas subtenata far la milionoj da [[eŭro]]j sendataj de tbilisaj elmigrintoj al siaj familioj. == Geografio == [[Dosiero:Buchenwald 1.jpg|pejzaĝo de Kartvelio|eta|200ra]] Urba teritorio estas ĉirkaŭita de altaj montoj. Ĝia varma [[klimato]], ŝtonaj domoj konstruitaj ĉirkaŭ kortoj, ornamitaj per vinberoj, kaj mallarĝaj stratetoj igas la urbon tre amata kun mediteranea atmosfero. Tbiliso estis fondita en la [[4-a jarcento]] kiel reĝa rezidejo, laŭ iniciato de [[Vaĥtang la 1-a Gorgasali]], anstataŭanta antikvan ĉefurbon de [[Iberio (Kaŭkazia)|Iberio]] - [[Mcĥeta]]. La nova loko por la ĉefurbo estis elektita pro la varmaj kuracaj sulfurakvoj ("tbili" en kartvela lingvo signifas "varman"). Tio estas laŭ legendo, sed fakte, eĉ hodiaŭ ekzistas sulfuraj banejoj en malnova urbo. La urbo estas markita de la paso de la rivero Kuro tra la urbo Tbiliso. Ĝi dividas la urbon inter la mezepoka/malnova kaj la moderna urbo. Malgraŭ la arideco de la tereno pro la rokecaj altaj montoj ĝi havas plurajn verdajn zonojn kiuj verdigas la urbon kaj ĝian ĉirkaŭon. Tio estas profitata por kreado de protektitaj parkoj kun specioj de tipaj kaŭkazaj plantoj. Pro la intensa industriigo de Tbiliso dum la soveta epoko, multaj riveroj kaj lagoj estis tre poluataj sed nunaj projektoj iom post iom purigas la akvon kaj la areojn ĝenerale. [[Lisi-lago]] ([[Kartvela lingvo|kartvele]]: ლისის ტბა) estas malgranda [[lago]] en la najbareco de Tbiliso;<ref>[http://www.geonames.org/613185/lake%20lisi.html Lago Lisi] en Geonames.org (cc-by)</ref> apartenas al la Kura valo, hejmo al granda miksuza evoluiga projekto sub la samnomo.<ref>(2015-2020) Tbilisi Ekoloji Strategiyası. Tbilisi bələdiyyəsi, 27.</ref> La pejzaĝo estas ŝtona kaj arida kun arbusta vegetaĵaro kaj intrigoj de [[stepo]]. La lago kaj ĉirkaŭa regiono disponigas vivejon por diverseco de malsamaj specioj de ekzotikaj [[birdoj]]. Aldone al diversaj birdaj specioj, la areo ĉirkaŭ la lago provizas rifuĝon al diversaj bestoj kiaj [[Testuduloj|testudoj]], [[vulpo]]j kaj [[leporo]]j. La areo estas konata pro la granda populacio de [[serpentoj]], kiuj vivas en la montoflankoj ĉirkaŭ la lago.<ref>[https://dodago.ge/en/place/tbilisi/lisi-lake Lisi Lake] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190517160003/https://dodago.ge/en/place/tbilisi/lisi-lake |date=2019-05-17 }} | Dodago</ref><ref>[https://georgiantravelguide.com/en/destinations/lisi-lake Lisi Lake] | Georgian Travel Guide</ref> == Loĝantaro == [[Dosiero:Qartvelebi poloneti.jpg|250ra|eta| maldekstra |Kartvela juna paro tradicie vestita]] Tbiliso estas multkultura urbo. Ĝi estas la hejmo por pli ol 100 malsamaj etnaj grupoj. Ĉirkaŭ 80% de la loĝantaro estas [[kartveloj]], kaj aliaj signifaj etnoj kiel la [[armenoj]] kaj [[azeroj]]. Kune kun la antaŭaj etnoj, Tbiliso ankaŭ estas la hejmo de multaj aliaj minoritatoj kiel la [[osetoj]], [[abĥazoj]], [[ukrainoj]], [[grekoj]], [[judoj]], [[rusoj]], [[estonoj]], [[germanoj]], [[kurdoj]], [[asirianoj]], kaj aliaj. Pro la ekonomiaj malfacilaĵoj kiujn travivis la lando post la falo de Sovetio, la kreskado de la krimo kaj koruptado, manko de elektro kaj konsekvence ĝenerala malriĉiĝo de la lando, multaj kartveloj foriris de Tbiliso (kaj de la lando ĝenerale) al Rusio kaj aliaj ĉefe eŭropaj landoj serĉante pli bonan vivon. Ankaŭ multaj malplimultaj etnoj revenis al siaj respektivaj landoj (judoj, grekoj, [[persoj]], germanoj, azeroj...). Tamen, la urbo vidas renovigon de sia loĝantaro danke al la plibonigo de la vivnivelo kiu igas la homojn resti tie kaj samtempe la migrado de kamparanoj al la urbo kie koncentriĝas la ekonomia, industria, kultura kaj politika vivo. == Religio == Kartvelio estis la tria ŝtato de la mondo, post Armenio kaj Etiopio, kie la kristana kredo fariĝis la ŝtata religio komence de la [[4-a jarcento]], en la jaro 337, per la predikado kaj mirakloj de la juna sklavino [[Sankta Nina de Kartvelio|Nino de Kapadokio]] <ref>http://www.es.catholic.net/santoral/articulo.php?id=15074</ref>, kiu laŭ la tradicio, estis nevino de [[Georgo de Kapadokio|Sankta Georgo]], sankta patrono de la lando. Dum la soveta regado ĉiuj religioj estis persekutataj kaj multaj preĝejoj kaj aliaj religiaj konstruaĵoj estis konfiskitaj, ŝtatigitaj kaj uzataj por aliaj celoj. Nuntempe pli ol 85% de la tbilisa loĝantaro praktikas (aŭ simpatias) diversajn kredojn de la [[kristanismo]] (la plej grava estas la nacia eklezio, la [[Kartvela Ortodoksa Eklezio]]). La [[Rusa Ortodoksa Eklezio]], kaj la [[Armena Apostola Eklezio]] ankaŭ estas tre gravaj sed ĉefe nur ene de la respektivaj etnaj komunumoj (rusoj kaj armenoj). [[Katolikoj]], [[luteranismo|luteranoj]], [[baptistoj]], kaj aliaj kristanaj grupoj apartenas al la granda komunumo de kristanoj de Kartvelio. La [[atestantoj de Jehovo]] plurfoje akuzis al la registaro de Kartvelio antaŭ la [[Unuiĝintaj Nacioj]] pro malrespekto de la homaj rajtoj ĉar la junuloj de tiu religia malplimulto neas la militservadon aŭ aliajn aferojn rilate al patriotismo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.watchtower.org/s/20020122/article_01.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101222160510/http://watchtower.org/s/20020122/article_01.htm |arkivdato=2010-12-22 }}</ref>. Ĉirkaŭ 8% praktikas [[Islamo]]n (ĉefe [[sunaismo]]). [[Judismo]] ankaŭ troviĝas reprezentata en la urbo, sed pli malgranda grupo (ĉ. 2% ). Tbiliso estis historie konata pro la religia toleremo. Ĉi tio speciale videblas en la Malnova Urboparto, kie [[moskeo]], [[sinagogo]], kaj [[kirko]] troviĝas nur je kelkaj kilometroj unu de la aliaj. == Sportoj == [[Dosiero:LocomotiveStadium.jpg|eta|250ra|dekstra|[[Stadiono]] ''Miŝa Mesĥi'']] Tbiliso havas historion tre riĉa pri sportoj. Kiel multaj urboj el [[Proksima Oriento]], kun fortaj kulturaj influoj de [[Azio]], Tbiliso historie havis specialan spacon de la urbo kiu estis celita por sportivaj konkuradoj. La nunaj distriktoj [[Saburtalo]] kaj [[Didube]] estis la plej oftaj areoj por la celebrado de tiuj konkuradoj. Ĝis komenco de la [[19-a jarcento]], la sportoj kiel rajdado, [[luktarto]], [[bokso]], kaj [[marksmano]] estis la plej popularaj de la urbo. Kiam Tbiliso komencis disvolviĝi ekonomie kaj socie kaj plialproksimiĝi al Okcidento, la novaj sportoj de Eŭropo estis enkondukitaj. [[Sovetio]] helpis al tiu enkonduko de la plej komunaj eŭropaj sportoj kaj, iom malpli, la nerekta influo de [[Usono]]. Tbiliso disvolvigis la necesan infrastrukturon por la diversaj profesiaj sportoj. La urbo disponigas ĉ. 250 grandajn kaj malgrandajn sportejojn por multaj sportoj. La plej popularaj sportoj en la nuna Tbiliso estas [[piedpilko]], [[rugbeo]], [[manpilko]] kaj [[luktarto]]. Aliaj popularaj estas teniso, naĝado kaj [[akvopilko]]. == Amaskomunikiloj == [[Dosiero:OP13.JPG|maldekstra|eta|250ra|La [[Revolucio de la rozoj]] surstratigis 100.000 manifestaciantojn.]] La plimulto de la komunik-entreprenoj de Kartvelio (inkluzive de la televido, gazetaro kaj radio) havas sian sidejon en Tbiliso. En la urbo troviĝas la sidejo de la populara [[Rustavi 2]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.rustavi2.com/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2010-02-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170323043636/http://rustavi2.com/ |arkivdato=2017-03-23 }}</ref>, televidkanalo kiu disfamiĝis pro la viva elsendado de la okazintaĵoj dum la [[Revolucio de la rozoj]] kiu fariĝis emblemo por la nuna historio de Kartvelio. Krom Rustavi 2, la ceteraj tri el la ĉefaj kvar publikaj televidkanaloj ankaŭ estas tre popularaj kaj variaj kiuj inkluzivas programojn en aliaj lingvoj kiel la armena kaj la rusa. La televidmerkato de Tbiliso spertis plurajn rimarkindajn ŝanĝojn ekde la dua duono de 2005, kiam ''Rustavi 2'' sukcese aĉetis la kanalon ''Mze TV'' al privata entrepreno kaj [[Rupert Murdoch]] el [[News Corporation]] fariĝis akciulo de Imedi Media Holding komence de 2006. Rilate al la gazetaro, Tbiliso havas plurajn eldonejojn. Kelkaj el la plej rimarkindaj periodaĵoj inkluzivas la tagĵurnalon ''24 Saati'' ( "24 Horoj"), ''Rezonansi''( "Rezonado"),''Alia'', la anglalingva tagĵurnalo ''El Messenger'' , la komerca semajnĵurnalo ''Kartvelio hodiaŭ'', kaj la anglalingva semajnĵurnalo ''The Georgian Times''. La etnaj komunumoj havas siajn proprajn eldonejojn kaj periodaĵojn. == Edukado == [[Dosiero:TbilisiState.jpg|eta|dekstra|250ra|La ŝtata universitato de Tbiliso]] Ĉar Tbiliso estas la [[ĉefurbo]] kaj plej granda urbo de tiu kaŭkaza lando ĝi estas la sidejo de multaj el la elstaraj lernejoj kaj institutoj de la tuta regiono. La Universitato de Tbiliso estis la unua el la kaŭkazaj landoj. La aliaj institutoj kaj universitatoj poste konstruiĝis dum la soveta epoko kiu sin dediĉis al la edukado kaj klerigado de la tuta loĝantaro. Dum longa tempo la instruado okazis plejparte en la [[rusa]] kaj iom malpli en la [[kartvela]]. La rusa lingvo havas abundegon da sciencaj kaj teknikaj libroj kiuj kolapsigis la kartvelan por tia celo. Tamen, post la sendependiĝo la rusa estas studobjekto ol lingvo por instruado kaj la kartvela lingvo ĉefrolas en la studado. * [[Ŝtata Universitato de Tbiliso]]<ref name="tsu.ge"/> * [[Internacia Universitato de la Nigra Maro]] * [[Ŝtata Universitato Ilia Ĉavĉavadze]] * [[Tbilisa Ŝtata Medicina Universitato]] * [[Universitato de Kartvelio]] * [[Teknika Universitato de Kartvelio]] == Arkitekturo == [[Dosiero:Tbilisi, Georgia — Old Tbilisi & Narikala Fortress.jpg|alternative=Turka kvartalo de Tbilisi|eta|300x300ra|Parto de la malnova urbo kun kastelo.]] La arkitektura stilo de la urbo Tbiliso estas miksaĵo de la tradicia loka arkitekturo, kun forta influo de la arkitekturaj stiloj de la iama [[Bizancio]], [[Europo]], [[Rusio]] ([[novklasikismo]]), kaj [[Mezoriento]]. La plej antikvaj partoj de la urbo, inkluzive de Abanot-Ubani, Avlabari, kaj iom de la distriktoj Sololaki havas rimarkindan aspekton de la tradicia kartvela arkitekturo kun influoj de [[Mezoriento]]. La areoj de la urbo, ĉefe la konstruitaj post la [[19-a jarcento]] ([[Avenuo Rustaveli]], distrikto Vera, ktp) havas la kontraston de [[Eŭropo]] kaj [[Rusio]]. En la komenco de la [[20-a jarcento]] malgraŭ la bataloj kontraŭ la turkoj kaj nestabila periodo, aperis kvazaŭ [[renesanco]] de la kartvela arkitektura stilo, ĉefe per la stilo [[modernismo|''art nouveau'']]. Tamen, post la establiĝo de la komunisma reĝimo la stilo estis deklarita kiel burĝa kaj pro tio abandonita. Fine de la 20-a jc. la kartveloj identigas la tipan sovetian arkitekturon kun nebula periodo por la nacio kaj la lando komencas serĉi sian propran kartvelan identecon pere de la rekuperado de ĝia stilo. Konata nuntempa arĥitekto (kaj artisto) estas [[Sandro Antadze]]. == Transportoj == === Metroo === {{Ĉefartikolo|Metroo de Tbiliso}} [[Dosiero:Merto Station TAVISUPLEBIS MOEDANI.jpg|eta|200ra|dekstra|[[Metroo de Tbiliso]]]] [[Dosiero:Map of Tbilisi Metro - თბილისის მეტროს რუკა.svg|eta|200ra|Metroplano de la metroo de Tbiliso]] La [[Metroo de Tbiliso]] <ref>http://www.urbanrail.net/as/tbil/tbilisi.htm</ref> ({{lang-ka|თბილისის მეტროპოლიტენი}}, ''Tbilisis Met'rop'olit'eni'') estas la metrosistemo kiu funkcias en Tbiliso, kaj la sola metroo de la lando. Ĝi estis malfermita al la publiko en la [[jaro]] [[1966]], ĝi fariĝis la kvara metroo en la antikva [[Sovetio]]. Kiel la plimulto de tiuj eks-sovetaj metrooj, la metrostacioj estas tre profundaj kaj dekoraciataj. Nuntempe la metroo konsistas el du linioj, 22 stacioj kaj 26,4 kilometroj longe. Dudek stacioj estas subteraj kaj du surteraj. Dum la periodo de la [[jardeko]] [[1990]], la plimulto de la nomoj de la metrostacioj el la sovetia epoko estis rebaptataj, malgraŭ la ekonomiaj malfacilaĵoj severe frapis la sistemon en ĝia infrastrukturo, funkciado kaj plilongigoj post la kolapso de [[Sovetio]]. Ĝis antaŭnelonge la metroo estis funkciigita per tre malfacilaj kondiĉoj pro la nesufiĉa elektro. Ankaŭ ĝi fifamiĝis kiel ŝtelejo. Post tiu kriza epoko la metroo de Tbiliso, la sola de Kartvelio, ekfunkcias bone kaj ĝi estas uzata de granda procento de la loĝantaro kaj la turistoj. Nuntempe, la metroo de Tbiliso, troviĝas en rehabilitiĝa procezo kiu inkluzivas la rekonstruadon de pluraj metrostacioj kaj la modernigadon de la trajnon, inter aliaj servoj. La urba buĝeto de la jaro 2006 asignis 16 milionojn da [[lario]]j por tiu ĉi projekto. === Fervojo === La [[Tbiliso (stacidomo)|stacidomo de Tbiliso]] ({{Lang-ka|თბილისის ცენტრალური სადგური}}) estas fervoja stacio origine konstruita en [[1872]], kiu spertis diversajn arkitekturajn transformojn, kaj nuntempe funkcias kiel kombinita fervoja stacidomo kaj komerca centro. == Ĉefaj allogaĵoj == [[Dosiero:Tbilisi at Night.jpg|maldekstra|200ra|eta|Narikalo lumigita nokte]] [[Dosiero:Rustaveli theatre.jpg|maldekstra|200ra|eta| Teatrejo Rustaveli kaj hotelo Marriott Tbilisi.]] [[Dosiero:Tbilisi Sioni Cathedral(Photo by Paata Vardanashvili).jpg|eta|200ra|La katedralo Sioni nokte lumigita]] * Malnova urbo situanta ĉe orienta bordo de la rivero en suda parto de la urbo, havas multajn preĝejon (la plej rimarkinda estas [[katedralo Sioni]], 6-a jc.), loĝdomoj de 19-a jc kun arkoformaj malfermitaj galerioj en la supra etaĝo, ruinoj de kastelo de 4-a jc kaj multaj kafejoj kaj malgrandaj memoraĵ-kioskoj por turistoj prezentas lokajn artproduktaĵojn kaj manufakturaĵojn. * [[Avenuo Rustaveli]] estas la ĉefa strato de Tbiliso. Ĉi-tie troviĝas granda diverseco de diversstilaj konstruaĵoj, kiuj montras la evoluon de arkitekturo dum la lasta jarcento. Kartvelia Ŝtata Muzeo havas grandan kolekton de ikonoj, freskoj kaj porcelano, ankaŭ juvelaĵojn el antaŭkristaj kartvelaj tomboj. Kartvelia Artmuzeo, en la centro de la urbo, konservas multajn verkaĵojn de [[Niko Pirosmani]], primitivista pentristo de 19-a jc. * Fortikaĵo '''[[Narikalo]]''', unue konstruita de persoj en 4-a jc a.K. kaj rekonstruita en 17-a jc, estas bona loko por superrigardi malnovan urbon. Vizitantoj povas ĝui en orientstilaj sulfuraj banejo troviĝantaj apud Meteĥi-ponto. Popularajn banejon siatempe vizitis [[Puŝkin]] kaj [[Tolstoj]]. * Subĉiela etnografia muzeo, situanta en okcidenta suburbo, havas interesajn ekzemplojn de nacia regiona domo kaj mastrumo. * Avenuo David Agmashenebeli estas bazo por Kartvelia Ŝtata Filharmonia Orkestro kaj internacie konata Kartvelia Nacia Danca Trupo. * La plej bela panoramo videblas de la monto ''[[Mtacminda]]'' (Sankta Monto). Rigardante de tiu monto, rusa poeto V.Majakovskij diris: "Kia aŭditorio! Jen de kie oni devas paroli por la tuta mondo!" * Sur la deklivoj de la monto troviĝas preĝejo '''Mama-Daviti''' (Patro-Davido) kaj Nacia Panteono, kie estas entombigitaj la plej famaj filoj de Kartvelio: I.Ĉavĉavadze, A.Cereteli, Vaĵa-Pŝavela, [[Nikoloz Barataŝvili|N.Barataŝvili]], k.a. * Kontraŭ la monto Mtacminda sur alta montoĉeno staras giganta monumento, kiu videblas de ĉiuj partoj de urbocentro. Tio estas virino en nacia vestaĵo tenanta en unu mano la sabron (por malamikoj), kaj en alia - la vazon (por amikoj). Tio estas ''Patrino Kartvelio'' nome [[Kartlis Deda]], simbolo de la urbo. * Armena [[Preĝejo Sankta Eĉmiadzin (Tbiliso)|Preĝejo Sankta Eĉmiadzin]], [[Armena katedralo de Tbiliso]]. * Festo [[Tbilisoba]]. * [[Placo de Herooj (Tbiliso)|Placo de Herooj]] * [[Subĉiela Etnografia Muzeo de Tbiliso]] == Esperanto en {{paĝonomo}} == En la jaro 2014 okazis la 7-a [[Mezorienta Esperanto-Kunveno]] en la urbo. Kadre de ĝi okazis ankaŭ la jara kunveno de la Komisiono pri Meza Oriento kaj Norda Afriko de UEA ([[komisiono MONA]]) de [[Universala Esperanto-Asocio]]. {{Granda dosiero|Tbilisi,_Georgia_1.jpg|1000ra|{{center|Panorama vido al la urbo trans la rivero}}}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=tiflis|ReVo titolo=Tifliso / Tbiliso}} * [[Nacia parlamenta biblioteko de Kartvelio]] * [[Tramtransporto en Tbiliso]] * [[Trolebusa transporto en Tbiliso]] {{Eŭropaj ĉefurboj}} {{Aziaj ĉefurboj}} {{Elstara}} {{ADLS|2010|11}} [[Kategorio:Tbiliso| ]] [[Kategorio:Urboj de Kartvelio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Azio]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Lokoj de la Silka Vojo]] joozmugks1x7dyprz3fh52fqshasdfh 0 5152 9397262 9362842 2026-06-09T15:49:44Z Tirolischleioans 254019 /* Naskiĝoj */ 9397262 wikitext text/x-wiki {{KalendaroAprilo}} {{Aprilo}} La '''18-a de aprilo''' estas la 108-a tago de la jaro (la 109-a en superjaroj) laŭ la [[gregoria kalendaro]]. 257 tagoj restas. Je la 18-a de aprilo okazis, interalie: == Eventoj == * [[309]]: [[Eŭsebio (papo)|Eŭsebio]] iĝis papo * [[1025]]: En [[Gniezno]] [[Boleslao la 1-a (Pollando)|Boleslao la 1-a]] kroniĝis kiel unua reĝo de Pollando * [[1358]]: Imperiestro [[Karolo la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 4-a]] ofertis [[bapto]]n al [[Algirdas]] kaj [[Kęstutis]], princoj de la [[Grandprinclando Litovio]] * [[1389]]: [[Pogromo]] de [[judoj]] eksplodis en [[Malnova Urbo (Prago)|Malnova Urbo]] de [[Prago]] - malriĉuloj eniris la [[geto]]n, prirabis kaj bruligis [[butiko]]jn kaj [[domo]]jn murdante 3000 virojn, virinojn kaj infanojn * [[1415]]: [[Kantonoj de Svislando]]: [[Berno|Bernanoj]] povas translokiĝi al [[Zofingo]] sen batalo, kio malfortigis pozicion de [[Habsburgoj]] rilate al konfederacio kaj formis bazon por kvar regionoj - la nuna [[kantono Argovio]] * [[1428]]: En [[Ferrara]] oni subskribis pactraktaton inter [[Venecio]] kaj [[Milano]] * [[1506]]: Papo [[Julio la 2-a]] komencis konstrui la [[Baziliko de Sankta Petro de Romo|Bazilikon de Sankta Petro de Romo]] * [[1518]]: Sur [[Vavelo]] okazis [[kronado]] de [[Bona Sforza]] kiel reĝino de Pollando kaj ŝia [[nupto]] kun la reĝo [[Sigismondo la 1-a (Pollando)|Sigismondo la 1-a]] * [[1521]]: Vokita al kunsido en [[Worms]] [[Marteno Lutero]] rifuzis nuligon de siaj instruoj * [[1599]]: En [[Valencio]] okazis [[nupto]] de la reĝo de Hispanio [[Filipo la 3-a (Hispanio)|Filipo la 3-a]] kun ĉefdukino [[Margareto de Aŭstrio (1584-1611)|Margareto de Aŭstrio]] * [[1689]]: En [[Bostono]] eksplodis [[ribelo]] kontraŭ [[gubernio|guberniestro]] * [[1738]]: [[Reĝa Akademio de Historio (Hispanio)|Reĝa Akademio de Historio]] fondiĝis en [[Madrido]] dekrete de reĝo [[Filipo la 5-a (Hispanio)|Filipo la 5-a]] * [[1775]]: Nokta [[rajdado]] de [[Paul Revere]] komencis la [[Usona Milito de Sendependeco|Usonan Militon de Sendependeco]] * [[1809]]: [[Nederlando]]: [[Tilburg]] urbiĝis * [[1853]]: Oni funkciigis unuan en [[Azio]] [[fervojlinio]]n ([[Bombajo]] - [[Thane]], 36 km) * [[1857]]: [[Esoterismo]]: ''[[La libro de la spiritoj]]'' de [[Allan Kardec]] aperis en [[Parizo]] * [[1881]]: [[Muzeo pri natura historio de Londono]] ekfunkciis * [[1902]]: [[Gvatemalo]]: en [[tertremo]] pereis 800-900 homoj * [[1902]]: [[Britio]]: unua apliko de [[daktiloskopio]] por identigo de [[krimo|krimulo]] * [[1904]]: Franca ĵurnalo "[[L'Humanité]]" aperis, fondita de [[Jean Jaurès]] * [[1906]]: [[Usono]]: [[Tertremo de San Francisco (1906)|tertremo de San Francisco]] kaj sekvaj fajroj detruis la urbon mortigante ne malpli ol 3 mil homojn, postlasante pli ol duonon de la loĝantaro [[senhejmulo|senhejma]] * [[1908]]: Oni sufokis la lastan kontraŭ[[Nederlando|nederlandan]] ribelon sur la insulo [[Balio]] * [[1909]]: Papo [[Pio la 10-a]] [[Beatigo|beatigis]] mistikulinon kaj [[vizio|viziulinon]] [[Johana de Arko]] * [[1918]]: [[Unua mondmilito]]: [[Otranta Markolo]]: fanca [[destrojero]] ''Mangini'' hazarde kunpuŝiĝis kaj sinkigis la alian samrangan francan ŝipon ''Faulx''; oni fondis la Komunistan Partion de [[Ukrainio]] * [[1919]]: [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: pola armeo konkeris [[Navahrudak|Nowogródek]] * [[1920]]: En [[Latvio]] okazis unua libera [[Saeima|parlamenta baloto]] * [[1922]]: [[Centra Litovio 1920-1940|Centra Litovio]] estis aneksita al [[Dua Pola Respubliko]] laŭ [[federacio|federacia]] plano de [[Józef Piłsudski]] * [[1922]]: [[Litovoj]] translokigis sian [[ĉefurbo]]n de [[Vilno]] al [[Kaŭno]] * [[1926]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[Pola Radio]] ekfunkciis * [[1934]]: En [[Pollando]] fondiĝis [[Instituto]] al [[Fryderyk Chopin]] (nuntempe La [[Societo]] je la nomo al Fryderyk Chopin) * [[1940]]: [[Dua mondmilito]]: pola 1-a infanteria divizio estis transportita de la militejo Coëtquidan de [[Guer]] en [[Bretonio]] al apudfronta [[Loreno]]; [[Operaco Weserübung|Norvega Fronto]]: germanoj okupis [[Hamar]] - [[norvegoj]] post trarompo de ilia rezisto retiriĝis apud [[Lillehammer]]; franca [[mararmeo]] komencis dutagan albordigadon en [[Namsos]] de la 5-a duonbrigado de [[Alpoj|alpaj]] pafistoj * [[1941]]: [[Japanio]]: usonaj [[bombaviadilo]]j B-25 unuafoje atakis [[Tokio]]n, [[Jokohamo]]n, [[Urbo Nagoja|Nagoja]]n kaj [[Kobeo]]n post starto de la [[aviadilŝipo]] "Hornet" - post la atako skipoj de 11 aviadiloj [[paraŝuto|paraŝutis]] sur teritorioj de [[Ĉinio]], unu en [[Sovetunio]] kaj du en Japanio; [[Francio]]: [[Pierre Laval]] iĝis ĉefministro * [[1943]]: [[Operaco Reinhardt]]: policaj taĉmentoj [[murdo|murdis]] apud Jaworów ([[Lviva provinco]]) ĉirkaŭ 3 mil judojn; [[Pacifika Milito]]: usonaj ĉasaviadiloj pafalterigis [[aviadilo]]n kun japana ĉefadmiralo [[Yamamoto Isoroku]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: komandanto de Armea Grupo "Mezo" ricevis ordonon liberigi italan 2-an Armean Korpuson al Italio - fino de la itala partopreno en la orienta kampanjo; Aliancanaj [[ĉasaviadilo]]j frakasis super la [[Sicilia markolo]] germanan aviadilgrupon de transportaj aviadiloj flugantaj al [[Tunizio]] * [[1944]]: [[Holokaŭsto]]: Germana trajno forveturigis, tra [[Drancy]] al [[Aŭŝvico]], de la internigejo en franca [[Vittel]] 180 judojn, kiujn neŭtralaj ŝtatoj ne volis akcepti malgraŭ ties [[pasporto]]j; [[usona aerarmeo]] atakis [[Cuxhaven]], [[Oranienburg]], [[Rathenow]] kaj aliajn lokojn; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Krimeo]] Memstara Apudmara Armeo liberigis [[Balaklavo]] kaj eniris la 4-an Ukrainan Fronton de [[Ruĝa Armeo]]; Birma Fronto: [[britoj]] haltigis [[japanoj]]n apud [[Kohima]]; Ĉina Fronto: komenco de granda japana atako en [[Ĉinio]]; lasta nokta aeratako de [[Luftwaffe]] al [[Londono]] * [[1945]]: Pola taĉmento [[masakro|masakris]] 160 ukrainajn loĝantojn de pluraj vilaĝoj apud [[Leżajsk]] venĝe pro pasinttaga krimo de [[Ukraina Ribela Armeo]]; [[brita aerarmeo]] atakis [[Helgoland]]; sovetunia kaj pola armeoj komencis transpaŝi la malsupran [[Odro]]n; en [[Malsupra Luzacio]] la sovetunia fronto transiris [[Spree]] sude de [[Cottbus]] kaj en [[Supra Luzacio]] atingis [[Bautzen]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: la usona armeo transiris al [[Ĉeĥoslovakio]] apud [[Regnitzlosau]] kaj konkeris [[Magdeburg]]; la brita armeo ekregis [[Uelzen]], [[Lüneburg]], [[Soltau]]; Birma Fronto: barata armeo atingis [[Pyinmana]]<!--; laŭ postulo de [[Usono]] hispana registaro malpermesis al germanaj aviadiloj alteriĝi en [[Hispanio]] estas tro multaj vortoj pri 1945--> * [[1946]]: [[Ligo de Nacioj]] dum sia lasta kunsido transdonis sian mision al [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj malfondiĝis * [[1947]]: [[Federacio Internacia de Volejbalo]] fondiĝis; en [[Bratislavo]] pastro [[Jozef Tiso]], prezidento de [[Slovaka ŝtato]], estis ekzekutita pro [[militkrimo]]j - [[deportado]] de slovakaj judoj; [[Germanio]]: en la ĝis tiam plej granda nenuklea eksplodo en la historio la [[brita mararmeo]] eksplodigis 6 800 tunojn da troa [[municio]] por detrui armeajn instalaĵojn en [[Helgolando]] * [[1948]]: Unuaj balotoj al la [[Itala Parlamento]] * [[1949]]: Oni proklamis [[Irlando|Respublikon de Irlando]] - oficiala forlaso de la [[Komunumo de Nacioj]] * [[1951]]: [[Parizo]]: Subskribo de la Traktato pri starigo de la [[Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo]] * [[1952]]: [[Stalinismo]]: Vroclava Universitato ricevis nomon de [[Bolesław Bierut]]; malfermo de la [[Maŭzoleo]] de [[Batalo]] kaj [[Torturo|Martireco]] en [[Varsovio]] en [[sidejo]] de [[Gestapo]], kiel filio de la [[Muzeo]] de Malliberejo "[[Pawiak]]" * [[1954]]: [[Naser]] ekgvidis Egiptujon * [[1955]]: [[Cerbo]] de [[Albert Einstein]] estis konservita por sciencaj esploroj; reprezentantoj de 29 [[Afriko|afrikaj]] kaj [[Azio|aziaj]] landoj kunvenis dum la inaŭgura [[Bandunga Konferenco]] en [[Indonezio]] por antaŭenigi ekonomian kaj kulturan kunlaboron * [[1957]]: Unua [[poŝtmarko]] en la mondo pri [[spiritismo]] lanĉita en [[Brazilo]] * [[1958]]: [[Vaŝingtono]]: poeto [[Ezra Pound]] estis liberigita de [[psikiatria hospitalo]], kie li restis 12 jarojn * [[1961]]: [[Ukrainio]]: en [[Kievo]] okazis manifestacio kontraŭ fermo de la [[Preĝejo Sankta Andreo (Kievo)|preĝejo Sankta Andreo]] * [[1972]]: [[Japanio]]: fondo de la firmao [[Roland (muzikiloj)|Roland]] produktanta [[elektroniko|elektronikaĵojn]], elektronikajn [[muzikinstrumento]]jn kaj [[programaro]]n * [[1973]]: Unua eldono de la franca maldekstrula ĵurnalo ''[[Libération]]'' aperis * [[1980]]: [[Zimbabvo]] liberiĝis (de [[Britio]]) - [[Suda Rodezio]] fariĝas Respubliko de Zimbabvo kun Canaan Banano kiel unua prezidanto kaj [[Robert Mugabe]] ĉefministro * [[1986]]: [[Józef Szaniawski]], pola ĵurnalisto kaj kunlaboranto de [[Radio Libera Eŭropo]] estis akuzita pri armea [[spionado]] kaj kondamnita al 10 jaroj de mallibero, konfisko de havaĵo kaj [[monpuno]] - la lasta politika malliberulo en la [[Pola Popola Respubliko]] * [[1993]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[beatigo|beatigis]] polan fratulinon kaj mistikulinon [[Faustyna Kowalska]], apostolinon de la dia [[mizerikordo]] * [[1996]]: Pli ol 100 libanaj civiluloj pereis rezulte de israela pripafo de la urbo [[Kanao (Libano)|Kanao]] en la suda [[Libano]] kaj pli ol 110 vundiĝis * [[2005]]: [[Vatikanurbo]]: la plej granda ĝis nun [[konklavo]] por elekto de posteulo de la forpasinta papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] komenciĝis en la [[Siksta Kapelo]] en [[Romo]] kun 115 [[kardinalo]]j rajtigitaj por voĉdoni * [[2007]]: 198 personoj pereis kaj 251 vundiĝis en la [[eksplodo|eksplod]]-serio de 5 [[bombaŭto]]j en [[Bagdado]]; [[Ukrainio]] kaj [[Pollando]] akiris rajton organizi [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012|Eŭropan Futbal-Ĉampionadon]] en 2012 * [[2008]]: [[Kosmoesploro]]: oni [[orbito|enorbitigis]] unuan vjetnaman [[komunika satelito|komunikan sateliton]] Vinasat-1 * [[2009]]: Parlamento de [[Somalio]] enkondukis la leĝaron de [[islamo]] - [[ŝario]]n * [[2010]]: [[Krakovo]]: [[funebra entombigo de Lech Kaczyński kaj Maria Kaczyńska|funebra entombigo de prezidento Lech Kaczyński kaj edzino]], mortintaj en [[Kraŝo de la pola prezidenta aviadilo en 2010|aviadila katastrofo]] * [[2011]]: Oni voĉdonis novan [[konstitucio]]n de [[Hungario]] * [[2012]]: [[Augustin Matata Ponyo]] iĝis ĉefministro de [[Demokratia Respubliko Kongo]] * [[2014]]: 16 personoj pereis en [[lavango]] sur [[Ĉomolungmo]] * [[2015]]: Kelkcent personoj pereis en [[katastrofo]] de [[kutro]] kun afrikaj eksterleĝaj formigrintoj en [[markolo]] de [[Sicilio]] * [[2018]]: [[Nikaragvo]]: amasaj protestoj kontraŭ la registaro de [[Daniel Ortega]] komenciĝis * [[2021]]: [[Pollando]]: 5-a [[Nacia Legado]] de [[Sankta skribo]], kadre de la [[Biblio|Biblia]] Semajno sub la ĉeftemo ''Kolektiĝo dum la [[Lasta Vespermanĝo]]'' * [[2022]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: [[Rusio]] komencis ofensivon en Luhansska/[[Luganska provinco]]: [[Kreminna]] konkerita; ukraina armeo liberigis kelkajn setlejojn apud [[Izjum]] * [[2023]]: [[Prezidanto de Ukrainio]] malpermesis al preskaŭ 80 rusiaj sportistoj veni al Ukrainio dum 50 jaroj; konstruado de elektronika barilo apud la pola-rusia [[landlimo]] kun [[Kaliningrada provinco]] estis komencita; post premo de apudfrontaj landoj dum la pola-ukraina [[konferenco]] estis interkonsentita tranzito de [[greno]] tra Pollando, kiu estos konvojata; [[Germanio]] transdonis ''Patriot'' al Ukrainio == Naskiĝoj == * [[359]]: [[Graciano]], imperiestro de Romio (m. [[383]]) * [[1480]]: [[Lucrezia Borgia]], itala nobelulino, filino de posta papo [[Aleksandro la 6-a]] (m. [[1519]]) * [[1580]]: (bapto) [[Thomas Middleton]], angla dramisto kaj poeto (m. [[1627]]) * [[1590]]: [[Ahmed la 1-a]], [[sultano]] de la [[Otomana Imperio]] (m. [[1617]]) * [[1605]]: (bapto) [[Giacomo Carissimi]], itala komponisto (m. [[1674]]) * [[1690]]: [[Konrad Wilhelm Strecker]], germana juristo kaj akademiano (m. [[1765]]) *[[1739]]: [[Johann Georg Rauhe]], germana instruisto kaj historia falsisto * [[1759]]: [[Thomas Thorild]], sveda poeto, verkisto, [[literatura kritiko|literatura kritikisto]] kaj filozofo (m. [[1808]]) * [[1768]]: [[Jean-Baptiste Debret]], franca pentristo (m. [[1848]]) * [[1771]]: [[Karl Philipp zu Schwarzenberg]], aŭstra feldmarŝalo kaj diplomato (m. [[1820]]) * [[1777]]: [[Ludwig Berger]], germana komponisto kaj [[pianisto]] (m. [[1839]]) * [[1797]]: [[Adolphe Thiers]], prezidento de Francio (m. [[1877]]) * [[1813]]: [[Friedrich Hofmann]], germana poeto kaj verkisto (m. [[1888]]) * [[1817]]: [[George Henry Lewes]], brita verkisto kaj filozofo (m. [[1878]]) * [[1819]]: [[Carlos Manuel de Céspedes]], kuba politikisto kaj militisto (m. [[1874]]) * [[1819]]: [[Franz von Suppè]], aŭstra komponisto kaj dirigento (m. [[1895]]) * [[1822]]: [[August Petermann]], germana kartografo kaj geografo (m. [[1878]]) * [[1838]]: [[Paul Émile Lecoq de Boisbaudran]], franca kemiisto (m. [[1912]]) * [[1842]]: [[Antero de Quental]], portugala verkisto, poeto kaj politikisto (m. [[1891]]) * [[1847]]: [[Hermann Osthoff]], germana filologo kaj lingvisto (m. [[1909]]) * [[1853]]: [[Rudolf Pokorný]], ĉeĥa verkisto kaj tradukisto (m. [[1887]]) * [[1863]]: [[Leopold von Berchtold]], aŭstria [[diplomato]], ministro de [[Aŭstrio-Hungario]] (m. [[1942]]) * [[1874]]: [[Ivana Brlić-Mažuranić]], kroata verkistino, ĵurnalistino, eseistino (m. [[1938]]) * [[1876]]: [[André Baudet]], franca inĝeniero-industriisto, delegito de Pariza [[Komerca Ĉambro]] al [[UK 1922]], [[UK 1923]] kaj [[UK 1925]], fondinto kaj prezidanto de la Asocio [[Esperanto]] kaj [[Komerco]] (m. nekonata) * [[1880]]: [[Josef Grňa]], ĉeĥa instruisto kaj [[pioniro de Esperanto]] el [[Jevíčko]], kunlaboranto de [[Theodor Čejka]], esperantiginta ''Rakontojn'' de [[Jakub Arbes]] (m. [[1919]]) * [[1880]]: [[Márk Antal]], hungara pedagogo, kulturpolitikisto (m. [[1942]]) * [[1882]]: [[Leopold Stokowski]], brita dirigento (m. [[1977]]) * [[1883]]: [[János Csiszér]], hungara skulptisto (m. [[1953]]) * [[1883]]: [[Emil Gaar]], aŭstra pedagogo, klasika filologo kaj lernolibroverkisto (m. [[1953]]) * [[1888]]: [[Maria Grzegorzewska]], pola pedagogino, psikologino kaj profesoro (m. [[1967]]) * [[1892]]: [[Bolesław Bierut]], prezidento de Popola Pollando kaj ĉefministro de [[Pola Popola Respubliko]] (m. [[1956]]) * [[1901]]: [[László Németh]], hungara verkisto, tradukisto kaj eseisto (m. [[1975]]) * [[1912]]: [[Ferenc Antal (pastro)|Ferenc Antal]], rumania hungara/aŭstralia pastro, juristo, redaktoro (m. [[1993]]) * [[1927]]: [[Tadeusz Mazowiecki]], ĉefministro de Pollando, unua en [[postkomunismo|postkomunista reĝimo]] (m. [[2013]]) * [[1940]]: [[Janusz Kochanowski]], pola juristo, diplomato, [[ombudsmano]] (m. [[2010]]) * [[1943]]: [[József Aradi]], hungara ĵurnalisto, antropologo, eseisto * [[1946]]: [[Wolfram Huschke]], germana muzikhistoriisto * [[1947]]: [[Jerzy Stuhr]], pola aktoro, filma reĝisoro, [[rektoro]] * [[1947]]: [[Petruška Šustrová]], ĉeĥoslovaka [[disidento|disidentino]], ĉeĥa [[tradukisto|tradukistino]], publicistino kaj politikistino * [[1947]]: [[Moses Blah]], prezidento de [[Liberio]] (m. [[2013]]) * [[1956]]: [[Eric Roberts]], usona aktoro * [[1956]]: [[Arvydas Juozaitis]], litova filozofo, verkisto, sportisto, politikisto, diplomato * [[1957]]: [[Gbeglo Koffi]], togolanda esperantisto, instruisto pri matematiko, gvidanto de privata lernejo [[Instituto Zamenhof]], estrarano de [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]], [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro|ekzamenisto]] [[Internaciaj Ekzamenoj|de]] [[ILEI]] kaj [[Akademio de Esperanto|akademiano]], vicprezidanto de [[Unuiĝo Togolanda por Esperanto]] * [[1963]]: [[Conan O'Brien]], usona [[televido|televida]] prezentisto kaj humuristo * [[1964]]: [[Zazie]] (Isabelle de Truchis de Varennes), franca kantistino kaj [[kantaŭtoro]] * [[1970]]: [[Saad Hariri]], ĉefministro de [[Libano]] * [[1972]]: [[Tünde Vaszi]], hungara atletino ([[longosalto]]) * [[1978]]: [[Andrea Zsigmond]], rumania hungara teatrologino, universitata instruistino * [[1990]]: [[Tímea Kovács]], rumania hungara baletistino * [[1996]]: [[Aleksej Ĵihalkoviĉ]], belorusa [[kantisto]], venkinto de [[Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso 2007]] * [[2003]]: [[Igor van Dessel]], belga aktoro == Mortoj == * [[796]]: [[Aethelred la 1-a (Northumbria)|Aethelred la 1-a]], reĝo de [[Northumbria]] (n. nekonata) * [[1161]]: [[Teobaldo (ĉefepiskopo de Canterbury)]] (n. ĉirkaŭ [[1090]]) * [[1491]]: [[Domenico di Michelino]], itala pentristo (n. [[1417]]) * [[1552]]: [[John Leland]], angla poeto, antikvisto kaj loka historiisto (n. [[1506]]) * [[1558]]: [[Roksolana]], [[slavoj|slava]] edzino de turka [[sultano]] (n. ĉirkaŭ [[1510]]) * [[1566]]: [[Johann Draconites]], germana [[humanismo|humanisto]], luterana teologo, tradukisto kaj komentisto de [[Biblio]] (n. [[1494]]) * [[1582]]: [[Miklós Sztárai]], hungara [[unitariismo|unitaria]] [[kantaŭtoro]] (n. nekonata) * [[1660]]: [[Suzanna Lorántffy]], edzino de [[Georgo Rákóczi la 1-a]] reganto de [[Transsilvanio]] (n. [[1600]]) * [[1738]]: [[Johann Reinhard Rus]], germana orientalisto kaj teologo (n. [[1679]]) * [[1802]]: [[Erasmus Darwin]], angla naturfilozofo, kuracisto, inventisto, poeto (n. [[1731]]) * [[1818]]: [[Ernst Christian Trapp]], germana pedagogo kaj profesoro (n. [[1745]]) * [[1830]]: [[José Maurício Nunes Garcia]], brazila komponisto (n. [[1767]]) * [[1831]]: [[Juliusz Małachowski]], pola [[grafo]], kolonelo kaj poeto (n. [[1801]]) * [[1849]]: [[Karl Rossi]], rusia arkitekto (n. [[1775]]) * [[1853]]: [[William R. King]], usona politikisto, [[Usona Senato|senatano]], ambasadoro en Francio (n. [[1786]]) * [[1861]]: [[Heinrich August Neithardt]], germana komponisto (n. [[1793]]) * [[1866]]: [[Ludwig Gottfried Blanc]], germana romanistikisto (n. [[1781]]) * [[1873]]: [[Justus von Liebig]], germana kemiisto (n. [[1803]]) * [[1883]]: [[Édouard Roche]], franca matematikisto kaj astronomo (n. [[1820]]) * [[1892]]: [[Friedrich von Bodenstedt]], germana verkisto, tradukisto kaj teatrestro (n. [[1819]]) * [[1898]]: [[Gustave Moreau]], franca pentristo kaj grafikisto (n. [[1826]]) * [[1905]]: [[Juan Valera]], hispana verkisto, [[estetiko|estetikulo]] kaj politikisto (n. [[1824]]) * [[1922]]: [[Zsolt Beöthy]], hungara literaturhistoriisto, verkisto, esteto, profesoro (n. [[1848]]) * [[1926]]: [[Jan Szczepanik]], pola [[inventisto]] (n. [[1872]]) * [[1935]]: [[Panait Istrati]], rumana franclingva verkisto (n. [[1884]]) * [[1936]]: [[Ottorino Respighi]], itala komponisto (n. [[1879]]) * [[1940]]: [[Lajos Ady]], hungara literaturhistoriisto, pedagogo (n. [[1881]]) * [[1942]]: [[Leopold von Berchtold]], aŭstria ministro kaj ambasadoro (n. [[1863]]) * [[1942]]: [[Edgar Pröbster]], germana juristo, orientalisto kaj spiono (n. [[1879]]) * [[1943]]: [[Yamamoto Isoroku]], japana admiralo (n. [[1884]]) * [[1947]]: [[Jozef Tiso]], slovaka katolika pastro, prezidento de marioneta [[Slovaka ŝtato]] (n. [[1887]]) * [[1948]]: [[Otto Ludwig Sckell]], germana ĝardenisto (n. [[1861]]) * [[1955]]: [[Albert Einstein]], germana [[teoria fiziko|fizikisto-teoriisto]] Nobelpremiita, aŭtoro de teorioj pri [[ĝenerala relativeco]] kaj [[speciala teorio de relativeco]] (n. [[1879]]) * [[1959]]: [[László Szabédi]], hungara poeto, lingvisto, kritikisto, tradukisto (n. [[1907]]) * [[1972]]: [[Stanisław Rudnicki]], pola oficisto el [[Krakovo]], organizanto de [[UK 1912]], [[UK 1931]] kaj [[UK 1937]], kunorganizanto de [[UK 1959]], honora membro de [[Pola Esperanto-Asocio|PEA]] (n. [[1877]]) * [[1974]]: [[Marcel Pagnol]], franca verkisto kaj reĝisoro (n. [[1895]]) * [[1988]]: [[Józef Łobodowski]], pola verkisto, tradukisto (n. [[1909]]) * [[1989]]: [[Vlasta Matulová]], ĉeĥa aktorino (n. [[1918]]) * [[1991]]: [[Gabriel Celaya]], hispana poeto (n. [[1911]]) * [[1991]]: [[Béla Olajos]], hungara pentristo (n. [[1910]]) * [[1995]]: [[Arturo Frondizi]], prezidento de Argentino (n. [[1908]]) * [[2002]]: [[Thor Heyerdahl]], norvega antropologo (n. [[1914]]) * [[2003]]: [[Edgar Frank Codd]], brita [[informadiko|informadikisto]] (n. [[1923]]) * [[2007]]: [[Ito Itcho]], japana politikisto (n. [[1945]]) * [[2009]]: [[Kurisu Kei]], japana [[ĉeĥa|bohemiisto]], proleta [[esperantisto]], tradukisto de ''[[La danĝera lingvo]]'' (n. [[1910]]) * [[2010]]: [[András Ney]], rumania hungara-israela matematikisto (n. [[1921]]) * [[2011]]: [[Paul Händel]], germana kaj aŭstra filologo klasika (n. [[1927]]) * [[2011]]: [[Ildikó Antal-Tövissi]], rumania hungara ĵurnalistino (n. [[1958]]) * [[2012]]: [[Ottó Haszpra]], hungara [[hidrologo]], profesoro de [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto]], vicprezidanto de [[Hungaria Esperanto-Asocio|HEA]], vortaristo kun ''[[István Szerdahelyi]]'', [[Akademio de Esperanto|akademiano]], kunlaboranto de "[[Monato (gazeto)|Monato]]" (n. [[1928]]) * [[2012]]: [[Dick Clark]], usona radiofonia kaj televida prezentisto (n. [[1929]]) * [[2022]]: [[Hermann Nitsch]], aŭstra artisto (n. [[1938]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Nacia tago]] en [[Zimbabvo]] - tago de la sendependeco * [[Brazilo]]: Tago de [[Spiritismo]] * Monda Tago de [[Amatora radio|Radioamatoro]] * Internacia Tago de [[Protektita monumento|Protektitaj Monumentoj]] - ekde 1983; rekomendita de [[Unesko]] * [[Pollando]]: Tago de [[Paciento]] en [[Komato]] (de 2012) == Tagoj de [[semajno]] == La '''18-a de aprilo''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; {{projektoj}} * [[Merkredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]. [[Kategorio:18-a de aprilo| ]] [[Kategorio:Aprilo|18]] [[Kategorio:18-a tago de la monato|#04]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0418]] pwalmarzbmmx9a3xly5nsqi95fowago 0 5192 9397263 9307418 2026-06-09T15:50:12Z Tirolischleioans 254019 /* Mortoj */ 9397263 wikitext text/x-wiki {{KalendaroAŭgusto}} {{Aŭgusto}} La '''8-a de aŭgusto''' estas la 220-a tago de la jaro (la 221-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 145 tagoj restas. Je la 8-a de aŭgusto okazis, interalie: == Eventoj == * [[449]]: [[Dua koncilio de Efezo]] komencita * [[969]]: Militista gvidanto de [[Fatima kaliflando]] fondis [[Kairo]]n * [[1380]]: [[Batalo de Kulikovo]]: [[Grandprinclando Moskvo]] venkis [[Ora Hordo|Oran Hordon]] * [[1414]]: Pola-litova armeo konkeris kaj prirabis [[Olsztyn]] dum konflikto kun la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] * [[1438]]: [[Konciliismo]]: [[Koncilio de Florenco]] komenciĝis * [[1454]]: [[Dektrijara Milito (1454–66)]]: post 5-monata sieĝo kontraŭ [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] kapitulacis kastelo en [[Sztum]] * [[1503]]: [[Edinburgo]]: [[listo de skotlandaj monarkoj|reĝo de Skotlando]] [[Jakobo la 4-a (Skotlando)|Jakobo la 4-a]] edziĝis al la angla princino [[Margaret Tudor]] * [[1509]]: [[Barato]]: [[kronado]] de Kriŝna Deva Raja inaŭguris florigon de [[Viĝajanagara imperio]] * [[1534]]: [[Supra Silezio]]: en [[Tarnowskie Góry]] eksplodis ribelo de [[ministo]]j kontraŭ oficistoj de [[grafo]] el [[Ansbach]], kiu donis pli bonan laboron al alvenintoj el [[Frankonio]] * [[1570]]: Subskribo de pactraktato de [[Saint-Germain-en-Laye]] finis la [[francaj religiaj militoj|trian francan religian militon]] * [[1605]]: Reĝo de Svedio [[Karolo la 9-a (Svedio)|Karolo la 9-a]] fondis finnan urbon [[Oulu]] * [[1638]]: [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]: [[kozakoj|kozaka]] kontraŭfeuda ribelo falis post sieĝo de [[Kremenĉuk]] fare de polaj trupoj * [[1648]]: [[Mehmedo la 4-a]] iĝis [[sultano]] de [[Otomana Imperio]] * [[1655]]: [[Rus-Pola Milito (1654-1667)|Rus-Pola Milito]]: [[rusoj|rusa]] armeo konkeris [[Vilno]]n, la ĉefurbon de [[Grandprinclando Litovio]] * [[1709]]: Brazila inventisto [[Bartolomeu de Gusmão]] faris unuan dokumentitan provon flugigi [[varmaerbalono]]n * [[1741]]: [[Svedio]] deklaris militon kontraŭ [[Rusia imperio]] * [[1747]]: [[Nacia biblioteko]]: inaŭguro de [[Załuski-Biblioteko]] en [[Varsovio]] * [[1793]]: [[Franca revolucio de 1789]]: [[Nacia Konvencio]] malpermesis agadon de ĉiaj [[akademio]]j kaj revolucia armeo eksieĝis [[Liono]]n, ribelantan kontraŭ la revolucio kaj [[jakobenoj]] * [[1794]]: [[Insurekcio de Kościuszko]] ** Polaj taĉmentoj konkeris [[Liepāja]] en [[Kurlando]] ** Unua dutaga atako de [[Rusia Imperio|rusaj trupoj]] al [[Vilno]] komencita * [[1815]]: [[Napoleono]] foriris en [[ekziligo]]n al la insulo [[Sankta Heleno]] * [[1829]]: [[Jules de Polignac]] iĝis ĉefministro de Francio * [[1848]]: [[Revolucio de 1848|Printempo de Popoloj]]: rezulte de [[ribelo]] [[Bolonjo]] liberiĝis de aŭstra [[okupado]] * [[1858]]: Germanio: [[Frankfurta Bestoĝardeno]] fondiĝis en [[Frankfurto ĉe Majno]] * [[1863]]: [[Januara Ribelo]] kontraŭ la [[Rusia Imperio]]: [[Batalo de Żyrzyn]] venka por [[poloj]] * [[1875]]: Franca astronomo [[Paul kaj Prosper Henry|Prosper Henry]] malkovris asteroidon [[148 Galio|Galio]] * [[1892]]: [[Ito Hirobumi]] iĝis la duan fojon [[ĉefministro de Japanio]] * [[1900]]: En [[Parizo]] dum internacia kongreso de [[matematikisto]]j [[David Hilbert]] prezentis liston de 23 nesolvitaj [[matematiko|matematikaj]] problemoj * [[1907]]: Germana futbalklubo [[FC Augsburg]] fondiĝis * [[Unua Mondmilito]] ** [[1914]]: [[Pollando]]: [[Lenin]] estis arestita kaj enprizonigita en [[Nowy Targ]] ** [[1918]]: [[Francio]]: venka batalo de aliancanoj kontraŭ [[Germanio]] apud [[Amiens]] komenciĝis * [[1919]]: [[Tria Angl-Afgana Milito]] finiĝis kun subskribo en [[Rawalpindi]] de la traktato kun [[Unuiĝinta Reĝlando]] agnoskanta [[sendependeco]]n de [[Emirlando Afganio]] * [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: ** [[1919]]: Pola armeo konkeris [[Minsko]]n ** [[1920]]: Komenco de dutaga brita-franca konferenco en Hythe - oni priparolis kondiĉojn de [[armistico]] koncerne Pollandon * [[1930]]: Prezidento de Pollando [[Ignacy Mościcki]] iris kun oficiala vizito al [[Estonio]] * [[1936]]: [[Barato]]: [[Nacia Parko Jim Corbett]] establiĝis - la plej malnova el [[Naciaj parkoj de Barato]] * [[Dua Mondmilito]] ** [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: [[germanoj|germanaj]] ĝendarmoj pafmortigis en [[Sosnowiec]] 10 personojn kondamnitajn al [[morto]] pro "malutila ekonomia agado"; germanaj amasaj aeratakoj kontraŭ [[Anglio]] komenciĝis; [[Wilhelm Keitel]] subskribis direktivon ''[[kodnomo|Konstruo en Oriento]]'' pri [[mobilizo]] de [[armitaj fortoj]] kadre de [[operaco Barbaroso]] kaj kreo de [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]; [[Reĝimo de Vichy]]: proceskomenco de antaŭmilitaj francaj politikistoj en [[Riom]]; [[enakvigo]] de japana [[batalŝipo]] ''[[Jamato (1941)|Jamato]]'' ** [[1941]]: [[Ordnungspolizei|Germana polico]] pafmortigis en [[Biała Podlaska]] 12 [[poloj]]n pro tranĉo de telefonaj [[drato]]j fare de nekonataj kaŭzintoj, en [[distrikto Hajnowski|Białowieża]] 20 personojn kaj en [[Navahrudak|Nowogródek]] grandan nombron de [[judoj]]; [[Sicherheitsdienst]] kaj [[ukrainoj|ukraina]] polico murdis 300 judojn de [[geto]] en Beresteczko (nun [[Volina provinco]]); [[Operaco Barbaroso]]: [[batalo]] de Uman ([[Ĉerkasa provinco]]) finiĝis, komenco de la defendo de [[Odeso]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Ruĝa Armeo]] evakuiĝis de [[Staraja Russa]]; [[Stalin]] estis nomumita Supera Komandanto de la [[Armitaj fortoj]] en Sovetunio; nokte sovetia aviado atakis [[Berlino]]n ** [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: germanaj ĝendarmoj [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en [[distrikto Przemyski|Dubiecko]] 13 judojn kaptitajn en arbaro; en [[Vaŝingtono]] oni ekzekutis ses germanajn [[sabotado|sabotontojn]]; premiero de la usona [[animacia filmo]] ''[[Bambi]]''; prezidento [[Franklin D. Roosevelt]] kaj ĉefministro [[Winston Churchill]] indikis generalon [[Dwight D. Eisenhower]] komandanto de planata [[operaco Torĉo]] en [[Nordafriko]]; kunveno de la [[Barata Nacia Kongreso]] rezoluciis pri urĝa likvido de la [[Brita Hindio|brita regado]], kreo de barata [[ŝtato]] kaj nacia registaro - oni alvokis al kampanjo de [[civila malobeo]] kontraŭ la brita [[administracio]] ** [[1943]]: [[Pola Rezistomovado]]: taĉmento de [[Kamparanaj Batalionoj]] frakasis malliberejon en [[Kozienice]] liberigante 112 enprizonigitojn, kaj en [[Pińczów]] komunuman arestejon liberigante 4 membrojn de la loka [[konspiro]]; unuo de la [[Pola Enlanda Armeo]] kaj kelkaj membroj de Batal-Organizo de [[Pola Partio Socialista]] atakis nokte de la 7-a/8-a de aŭgusto [[malliberejo]]n en [[Radomsko]] liberiginte sen propraj perdoj 56 [[poloj]]n kaj 11 [[judoj]]n (la lastaj venontan tagon rezignis pri libereco kaj revenis al la malliberejo - ili baldaŭ estis pafmortigitaj); marŝalo [[Pietro Badoglio]] proklamis [[krizostato]]n en la tuta [[Italio]]; soveta aviado nokte atakis fervojajn nodojn en [[Karaĉev]], [[Uneĉa]] kaj [[Poĉep]] ** [[1944]]: [[Ribelo de Varsovio]]: unua disaŭdigo por la tuta [[Eŭropo]] de la [[Radiostacio "Fulmo"]] de [[Pola Enlanda Armeo]]; sur [[tombejo]]j de la kvartalo [[Wola (administra parto de Varsovio)|Wola]] daŭris akraj [[batalo]]j; en [[ruino]]j de Granda Teatro germanoj murdis ĉ. 350 civilulojn; en [[Varsovio]] pereis [[pastro]] Stanisław Mączka, helpanta al juda loĝantaro kaj [[Antoni Szczęsny Godlewski]]; [[germanoj]] pafmortigis de la 7-a ĝis la 8-a de aŭgusto en varsovia foirejo Hala Mirowska 510 [[poloj]]n; partizana kompanio el areo [[Opatów]] dufoje atakis retiriĝantajn germanojn akirante [[armilo]]jn kun militaraĵoj, kaj aliloke la samon faris [[bataliono]]; taĉmento de EA batalis en Sieraków kontraŭ [[Andrej Andrejeviĉ Vlasov|vlasovanoj]]; partoprenantoj de la [[atenco de la 20-a de julio 1944|atenco de la 20-a de julio]] estas kondamnitaj al morto kaj ekzekutitaj la saman tagon en la [[memorigloko Plötzensee|malliberejo Plötzensee]] ** [[1945]]: [[Sovetunio]] deklaris militon kontraŭ la [[Japana imperio]]: [[Sovet–Japana Milito]] komenciĝis * [[1945]]: [[Britio]], [[Francio]], [[Usono]] kaj [[Sovetunio]] subskribis [[Londono|Londonan]] interkonsenton pri [[Nurenberga tribunalo]]; ĝenerala sekretario de la [[Itala Komunista Partio]] iĝis [[Palmiro Togliatti]] * [[1946]]: [[Bulgario]]: abolo de [[monarkio]] * [[1947]]: [[Flago de Pakistano]] oficialiĝis * [[1949]]: [[Butano]] sendependiĝis - en [[Darĝiling]] Butano kaj [[Barato]] subskribis traktaton pri eterna paco kaj amikeco * [[1951]]: [[Pollando]]: [[Radzionków]] ricevis [[urborajto]]n * [[1952]]: Plej Supera Militista Juĝejo en [[Pollando]] verdiktis [[mortpuno]]n al 4 [[oficiro]]j de Ĝenerala [[Stabo]] akuzitaj pri "[[spionado]] favore al unu el okcidentaj [[mondpotenco]]j kaj provo de perforta renverso de la [[reĝimo]] de Pollando" * [[1960]]: [[Suda Kasaio]] proklamis apartiĝon de la [[Demokratia Respubliko Kongo]] * [[1963]]: En Britio okazis [[Granda trajnprirabo (1963)|granda trajnprirabo]] * [[1965]]: [[Singapuro]] retiriĝis de [[Malajzio|Malajzia]] Federacio kaj fariĝis sendependa ŝtato * [[1967]]: [[Malvarma milito]]: [[ASEAN|Asocio de Sud-Orient-Aziaj Nacioj]] estis fondita * [[1969]]: En kelkaj trajnoj en [[Milano]] eksplodis [[bombo]]j metitaj de [[dekstra ekstremismo|dekstraj ekstremistaj]] [[terorismo|teroristoj]] * [[1980]]: [[Pola Popola Respubliko]]: puna maldungo de [[Anna Walentynowicz]] 5 monatojn antaŭ [[emerito|emeritiĝo]] kaŭzis [[striko]]n kondukantan al ekesto de [[Solidareco (Pollando)|''Solidareco'']] * [[1983]]: En armea [[puĉo]] estis demisiita diktatoro de Gvatemalo [[Efraín Ríos Montt]] * [[1985]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] komencis sian 27-an [[apostolo|apostolan]] [[pilgrimado]]n (al [[Togolando]], [[Ebur-Bordo]], [[Kameruno]], [[Centr-Afrika Respubliko]], [[Demokratia Respubliko Kongo]], [[Kenjo]] kaj [[Maroko]]) * [[1988]]: En [[Birmo]] eksplodis [[ribelo]] sange subpremita de armeo * [[1990]]: [[Kuvajto]] aneksita al [[Irako]] * [[1990]]: Pollando kaj [[NATO]] ligis [[diplomatio|diplomatiajn]] rilatojn * [[1991]]: Plej alta en la mondo [[elsendomasto]] (646 m) starigita apud [[Gąbin]] falis - ekde 1974 ĝi priservis [[Pola Radio|Polan Radion]] * [[1992]]: [[Okupacio de baltaj ŝtatoj]]: subskribo de interkonsento pri retirigo de la [[rusia armeo]] de [[Litovio]] ĝis la 31-a de aŭgusto 1993 * [[1994]]: Malfermo de unua israela-jordania [[landlimo|landlim]]trapasejo * [[2000]]: En bomba atenco en subtera trapasejo de [[Puŝkin]]-Placo en [[Moskvo]] 13 personoj pereis kaj 118 vundiĝis * [[2001]]: Lanĉo de usona [[kosmosondilo]] ''Genesis'' kolektonta kaj liveronta specimenojn de [[suna vento]] * [[2007]]: [[Xanana Gusmão]] iĝis ĉefministro de [[Orienta Timoro]] * [[2008]]: [[Fervoja akcidento en Studénka 2008|Fervoja akcidento en Studénka]]: trajno [[EuroCity|EC]] ''108 Comenius'' kun 400 pasaĝeroj trafis en kolapsintan pontostrukturon, la akcidento kaŭzis 8 mortintojn kaj ĉirkaŭ 95 vunditojn * [[2008]]: Nokte de la 7-a/8-a de aŭgusto [[kartveloj|kartvelaj]] trupoj atakis [[Cĥinvalo]]n, la ĉefurbon de [[separismo|separisma]] [[Sud-Osetio]], responde ĝian teritorion [[Milito en Sud-Osetio (2008)|invadis rusiaj kirasitaj taĉmentoj]], kaj aviado faris atakojn al kartvelaj pozicioj en [[Osetio]] kaj [[aerodromo]]j en [[Kartvelio]] * [[2008]]: La 29-a [[Somera Olimpiko 2008|Somera Olimpiko]] komenciĝis en [[Pekino]] * [[2010]]: [[koto|Kota]] [[lavango]] en [[tibetanoj|tibeta]] aŭtonomejo en provinco [[Gansuo]] en [[Ĉinio]] mortigis 1471 personojn kaj laŭvicajn 294 oni agnoskis perdiĝintaj * [[2011]]: [[Jinglak Ĉinaŭat]] iĝis ĉefministrino de Tajlando * [[2014]]: [[Monda Organizaĵo pri Sano]] anoncis [[ebola epidemio en Okcidentafriko (2014)|ebolan epidemion en Okcidentafriko]], komenciĝintan decembre 2013, kiel tutmonda minaco de publika sano * [[2014]]: Usonaj [[aviadiloj]] komencis bombi [[ĝihado|ĝihadistojn]] de [[Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio|Islama Ŝtato]] en [[Irako]] * [[Justuloj inter la popoloj]] ** [[2017]]: Kampanjo atestanta savon el [[holokaŭsto]] de ĉ. 400 eminentaj judoj - pere de ĉefo de la pola diplomatiejo en [[Berno]] [[Aleksander Ładoś]] - kiuj helpe de [[Paragvajo|paragvajaj]] [[pasporto]]j povis de [[ekstermejo]]j en [[okupado|okupata]] Pollando vojaĝi al [[Latinameriko]], publikigita en [[taggazeto]]j kanada "The Globe and Mail" kaj pola "Dziennik Gazeta Prawna" ** [[2018]]: [[Varsovio]]: malfermo de [[ekspozicio]], destinita al venonta [[muzeo]], de la [[kongregacio]] de [[franciskanoj|franciskaninoj]] de Familio [[Maria (patrino de Jesuo)|Maria]] pri savado de judoj dum [[holokaŭsto]] — la fratinoj savis i.a. 250 [[judoj]]n * [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]] ** [[2022]]: La pasintan nokton oni informis ke Ukraina Armeo pere de HIMARS mortigis en [[Melitopolo]] pli ol 100 rusiajn soldatojn — de la komenco de invado [[Rusio]] perdis pli ol 5 mil [[armilo]]jn, 3238 estis detruitaj, 109 damaĝitaj, 326 forlasitaj, kaj 1410 akiris [[ukrainoj]]; super [[Ukrainio]] oni detruis 4 [[krozmisilo]]jn Kalibr; laŭ [[Ukraina Aer-Armeo]] Rusio uzis dum la pasinttaga atako al militaj objektoj en [[Vinica provinco]] [[supersona rapido|supersonajn]] raketojn Kinĝal; en [[Kovel]] estis arestita grupo intencanta mortigon de ukraina defend-ministro kaj ĉefo de spionagentejo; rusia ĝenerala [[akuzisto]] informis pri ĝisnuna [[cenzuro]] de 138 mil [[retpaĝo]]j cele de likvido de falsaj sciigoj ** Mondreago: Germana [[konzerno]] [[Siemens]] anoncis ĝis fino de aŭtuno retiriĝon de la rusa [[merkato]]; en [[Helsinko]] oni malmuntis monumenton "Paco en la tuta mondo", donacitan al [[Finnlando]] de [[Sovetunio]] en 1990; [[Pentagono]] pritaksis perdojn de Rusio: 70-80 mil soldatoj kaj miloj da kirasitaj veturiloj ** [[2023]]: Pasinttage en rusa pripafo de [[Ĥersona provinco]] kaj [[Zaporiĵa provinco]] 2 personoj pereis kaj 14 estis vunditaj — kaj en duobla raketa atako al centro de [[Pokrovsk]] la nombro de vunditoj kreskis ĝis 88, inter vunditoj estas 31 policanoj, 7 savistoj kaj 2 infanoj, 8 personoj pereis; en [[Donecka provinco]] estis frakasita [[spionado|spiona]] reto de virinoj, kunlaboranta kun [[FSB]] kaj [[Grupo Wagner]] kaj apud [[Baĥmut]] okazis 16 bataletoj — rusoj perdis 65 soldatojn, 118 estis vunitaj, kaj 5 [[kamiono]]j detruitaj; unua ukraina ortodoksa episkopo Jonatan kondamnita al 5 jaroj da mallibero pro porrusa agado; ukraina armeo daŭrigas ofensivan operacon direkte al [[Melitopol]] kaj [[Berdjansko]]; laŭ ukrainaj regopovoj celo de t.n. ribelo de Prigoĵin (speciala operaco) estis indiko de militistoj pretaj turniĝi kontraŭ [[Putin]] ** Mondreago: Rusa filio de [[Oracle (firmao)|Oracle]] bankrotis, kune kun ĝi 2 rusiaj [[banko]]j; post lastaj ukrainaj atakoj [[Rusio]] disigis siajn [[militŝipo]]jn sur [[Nigra Maro]] kaj konfirmis ondon de subbruligoj de soldatiĝejoj; unuaj [[belgoj|belgaj]] tankoj ''Leopard 1'' atingis Ukrainion pere de anonima sendito; post kelkaj monatoj [[Hungario]] agnoskis [[ambasadoro]]n de Ukrainio; [[Moskva Kremlo|Kremlo]] suspendas interkonsentojn pri [[imposto]] kun 38 "neamikaj" landoj, fronte de Pollando kaj Usono; [[Latvio]] sekurigas [[ŝtatlimo]]n kun [[Belorusio]] por 6 monatoj — de la 11-a de aŭgusto 2021 pli ol 14 mil personoj provis eksterleĝe trapasi la landlimon ==[[Esperantujo]]== * [[2019]]: [[Hungario]]: en [[Budapeŝto]] Fajszi Amika Rondo kaj [[Perla Martinelli]] promociis, kadre de la 55-a literatura kafejo, la 300-an numeron de "[[Literatura Foiro]]" * [[2020]]: [[Virtuala Kongreso de Esperanto]] finiĝis == Naskiĝoj == * [[1646]]: [[Godfrey Kneller]], angla portretisto (m. [[1723]]) * [[1689]]: [[Václav Vavřinec Reiner]], ĉeĥa pentristo kaj kreinto de [[fresko]]j (m. [[1743]]) * [[1694]]: [[Francis Hutcheson]], irlanda filozofo, kunkreinto de [[Skota Klerismo|skota klerismo]] (m. [[1746]]) * [[1709]]: [[Johann Georg Gmelin]], germana [[natura historio|naturalisto]], esploristo de [[Siberio]] (m. [[1755]]) * [[1732]]: [[Johann Christoph Adelung]], germana bibliotekisto kaj lingvisto (m. [[1806]]) * [[1748]]: [[Johann Friedrich Gmelin]], germana naturalisto, botanikisto kaj [[entomologo]] (m. [[1804]]) * [[1790]]: [[Ferenc Kölcsey]] hungara poeto, aŭtoro de la [[hungara nacia himno]] (m. [[1838]]) * [[1799]]: [[Nathaniel Palmer]], usona maristo, malkovrinto kaj esploristo de [[Antarkto]] (m. [[1877]]) * [[1809]]: [[Ljudevit Gaj]], kroata poeto, socia aganto, kunkreinto de moderna [[ortografio]] (m. [[1872]]) * [[1834]]: [[Jurij Fedkoviĉ]], ukraina verkisto (m. [[1888]]) * [[1838]]: [[Albert Kovács (eklezijuristo)|Albert Kovács]], hungara eklezijuristo (m. [[1904]]) * [[1844]]: [[Wawrzyniec Hajda]], pola poeto kaj [[ministo]], organizanto de patriota agado en [[Silezio]] (m. [[1923]]) * [[1867]]: [[Heinrich Gustav Blechschmidt]], germana teologo, pedagogo, luterana pastoro (m. [[1946]]) * [[1874]]: [[Albert Stanley]], usona subterfervojestro kaj brita entreprenisto (m. [[1948]]) * [[1875]]: [[Artur Bernardes]], prezidento de Brazilo, sendinta sian reprezentanton al la 8-a [[Brazila Kongreso de Esperanto]] (m. [[1955]]) * [[1876]]: [[Sophia Duleep Singh]], barata princino, membrino de [[Women's Social and Political Union|Socia kaj Politika Unio de Virinoj]] (m. [[1948]]) * [[1878]]: [[Walther Kabel]], germana distra furorverkisto (m. [[1935]]) * [[1879]]: [[Emiliano Zapata]], meksika [[mestizo]], unu el la ĉefrolantoj de la [[meksika revolucio]] (m. [[1919]]) * [[1882]]: [[Ladislas Starevich]], pola filmisto, pioniro de [[haltomovo|haltomova]] [[animacio]] (m. [[1965]]) * [[1885]]: [[Gustav Schattat]], germana [[revizoro]] kaj esperantisto, aŭtoro de [[Esperanto]]-[[lernolibro]]j (m. nekonata) * [[1893]]: [[Frits Faulhaber]], nederlanda domfarbisto, tradukisto de ''[[La Laborista Esperantismo]]'' de [[Eŭgeno Lanti]], aŭtoro de ''[[Tra la Labirinto de la Gramatiko]]'', membro de la [[Akademio de Esperanto]] (m. [[1979]]) * [[1901]]: [[Ernest Orlando Lawrence]], usona fizikisto Nobelpremiita (m. [[1958]]) * [[1902]]: [[Saşa Pană]], rumana verkisto (m. [[1981]]) * [[1902]]: [[Paul Dirac]], angla fizikisto Nobelpremiita (m. [[1984]]) * [[1907]]: [[Benny Carter]], usona ĵazmuzikisto, trumpetisto, komponisto (m. [[2003]]) * [[1908]]: [[Chivu Stoica]], rumana politikisto, ĉefministro (m. [[1975]]) * [[1915]]: [[Maria Rostworowska]], pola-perua historiistino, esploristino de [[indianoj|indianaj]] kulturoj apud [[Andoj]] (m. [[2016]]) * [[1916]]: [[István Tőkés]], rumania hungara reformita teologo (m. [[2016]]) * [[1917]]: [[Gyula Kormos]], rumania hungara verkisto, tradukisto (m. [[1981]]) * [[1922]]: [[Adam Włodek]], pola poeto, tradukisto (m. [[1986]]) * [[1922]]: [[Károly Reich]], hungara grafikisto (m. [[1989]]) * [[1922]]: [[Alberto Granado]], argentina [[biokemio|biokemiisto]], kuracisto kaj verkisto (m. [[2011]]) * [[1922]]: [[Hans-Erich Keller]], svisa filologo romanistika (m. [[1999]]) * [[1924]]: [[András Vernes]], rumania hungara pentristo (m. [[2002]]) * [[1929]]: [[Ronnie Biggs]], brita rabisto (m. [[2013]]) * [[1929]]: [[Josef Suk (violonisto)|Josef Suk]], ĉeĥa violonisto (m. [[2011]]) * [[1931]]: [[Emil Gherasim (filo)|Emil Gherasim]], rumania hungara redaktoro, poeto, tradukisto (m. [[2005]]) * [[1931]]: [[Roger Penrose]], angla [[matematika fiziko|matematika fizikisto]], [[filozofio de scienco|scienca filozofo]], [[Nobel-premio pri fiziko|Nobel-premiito pri fiziko]] * [[1932]]: [[Emil Vata]], hungara dekoraciisto kaj pentristo (m. [[2020]]) * [[1935]]: [[Árpád Gál]], rumania hungara komponisto, dirigento (m. [[1972]]) * [[1935]]: [[Károly Veress (skulptisto)|Károly Veress]], rumania nederlanda-kanada skulptisto * [[1937]]: [[Dustin Hoffman]], usona aktoro * [[1939]]: [[József Kötő]], rumania hungara teatrohistoriisto, politikisto ([[2015]]) * [[1940]]: [[Dennis Tito]], usona entreprenisto kaj la unua [[kosmoturismo|kosmoturisto]] * [[1946]]: [[Dariusz Rosati]], pola ekonomikisto kaj politikisto, komunisto, [[eŭrodeputito]] * [[1946]]: [[György Vida]], rumania hungara arthistoriisto kaj artkritikisto * [[1947]]: [[Károly Krajnik-Nagy]], rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro, tradukisto * [[1948]]: [[Zita Váli]], hungara aktorino (m. ([[2010]]) * [[1950]]: [[Walter Żelazny]], pola sociologo, profesoro, [[rektoro]], [[estraro de TEJO|estrarano de TEJO]], vicprezidanto de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], prezidanto de [[Kultura Centro Esperantista]] en [[La Chaux-de-Fonds]], unua Konsulo de la [[Esperanta Civito]], redaktoro aŭ kunlaboranto de "[[Literatura Foiro]]", "[[Heroldo de Esperanto]]", "[[La Ondo de Esperanto]]", interlingvisto, esperantologo, zamenhofologo * [[1951]]: [[Oshii Mamoru]], japana filmreĝisoro de [[animeo]]-filmoj, scenaristo kaj verkisto * [[1951]]: [[István Valdman]], rumania hungara geologo, gvidanto de ercesplorista grupo en [[Ĉilio]] * [[1952]]: [[Zdravka Metz]], kroata esperantistino, aktivulino de [[Kroata Esperanto-Ligo]] kaj estrarano de [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]], edzino de kanada esperantisto [[Normand Fleury]] * [[1952]]: [[Carsten Peter Thiede]], germana verkisto kaj [[papirusologo]] (m. [[2004]]) * [[1952]]: [[Jostein Gaarder]], norvega verkisto, filozofo * [[1954]]: [[Finnur Ingólfsson]], islanda politikisto, membro de [[Progrespartio (Islando)|Progrespartio]], direktoro de la islanda [[Centra banko]] * [[1961]]: [[David Howell Evans]], irlanda [[gitaristo]], muzikisto kaj kantisto, membro de la [[rokgrupo]] [[U2]] * [[1964]]: [[Klaus Ebner]], aŭstra verkisto kaj kataluna poeto * [[1964]]: [[Ildikó Keresztes]], hungara rokkantistino, aktorino * [[1972]]: [[Liina Vahtrik]], estona aktorino, edzino de esperantisto [[István Ertl]] * [[1974]]: [[Manjul Bhargava]], kanada matematikisto * [[1981]]: [[Roger Federer]], svisa tenisisto * [[1981]]: [[Lóránt Dimény]], rumania hungara verkisto, poeto * [[1981]]: [[Harel Skaat]], israela kantisto * [[1985]]: [[Anita Włodarczyk]], pola [[atletiko|atletikistino]], mondĉampionino pri [[martelĵeto]] (2021) == Mortoj == * [[117]]: [[Trajano]], romia imperiestro (n. [[53]]) * [[1146]]: [[Bogufał I]], pola katolika [[kleriko]], episkopo de [[Poznań]] * [[1171]]: [[Henriko de Blois (Episkopo de Winchester)|Henriko de Blois]], abato de [[Glastonbury]], episkopo de [[Winchester]] (n. [[1101]]) * [[1553]]: [[Girolamo Fracastoro]], itala [[humanismo|humanisto]], kuracisto, filozofo, poeto, astronomo, geografo kaj beletristo (n. [[1476]]) * [[1555]]: [[Oronce Finé]], franca matematikisto, astronomo kaj [[kartografio|kartografo]] (n. [[1494]]) * [[1646]]: [[Johannes Rudbeckius]], sveda episkopo de [[Västerås]], kapelpastro de [[Gustavo la 2-a Adolfo]] (n. [[1581]]) * [[1694]]: [[Antoine Arnauld]], franca teologo, filozofo, matematikisto (n. [[1612]]) * [[1722]]: [[Antal Esterházy]], hungara nobelo kaj militestro (n. [[1676]]) * [[1746]]: [[Francis Hutcheson]], irlanda filozofo (n. [[1694]]) * [[1759]]: [[Carl Heinrich Graun]], germana komponisto kaj kantisto (n. [[1704]]) *[[1791]]: [[Johann Georg Rauhe]], germana instruisto kaj historia falsisto * [[1824]]: [[Friedrich August Wolf]], germana [[Klasika Filologio|klasika filologo]] (n. [[1759]]) * [[1827]]: [[George Canning]], brita diplomato, ĉefministro (n. [[1770]]) * [[1836]]: [[Friedrich Sickler]], germana lernejestro kaj egiptologo (n. [[1773]]) * [[1847]]: [[Samuel Linde]], pola [[leksikografo]], lingvisto, bibliotekisto, tradukisto, pedagogo (n. [[1771]]) * [[1871]]: [[Eduard Magnus]], germana pentristo kaj verkisto (n. [[1799]]) * [[1879]]: [[Immanuel Hermann Fichte]], germana filozofo (n. [[1797]]) * [[1884]]: [[Miroslav Tyrš]], ĉeĥa [[arthistoriisto]], profesoro, kunfondinto de [[Sokol-movado]] (n. [[1832]]) * [[1897]]: [[Jacob Burckhardt]], svisa pioniro de [[kulturo|kultur]]historio, [[historiografio|historiografo]] (n. [[1818]]) * [[1897]]: [[Antonio Cánovas del Castillo]], ĉefministro de Hispanio (n. [[1828]]) * [[1908]]: [[Joseph Maria Olbrich]], aŭstra [[arkitekto]] (n. [[1867]]) * [[1921]]: [[Ottó Ámon]], hungara ĵurnalisto, iniciatinto de [[Esperanto-movado]] en [[Transilvanio]], fondinto de [[Esperanto-klubo]] en [[Kluĵo]], partopreninto de la 1-a [[UK 1905]] kaj sekvaj (n. [[1879]]) * [[1921]]: [[Juhani Aho]], finna verkisto kaj ĵurnalisto (n. [[1861]]) * [[1923]]: [[Ede Kabos]], hungara verkisto, ĵurnalisto (n. [[1864]]) * [[1928]]: [[Stjepan Radić]], kroata politikisto (n. [[1871]]) * [[1935]]: [[Vojtěch Rakous]], ĉeĥa-juda verkisto, enestanta en ''[[Ĉeĥoslovaka Antologio]]'' (n. [[1862]]) * [[1936]]: [[Ceferino Giménez Malla]], hispana [[ciganoj|cigano]], viktimo de la [[Dua Hispana Respubliko]], beatigito (n. [[1861]]) * [[1939]]: [[József Kötő]], rumania hungara teatrohistoriisto, politikisto ([[2015]]) * [[1940]]: [[Vladimir Ĵabotinskij]], juda verkisto kaj ĵurnalisto el [[Ukrainio]], fondinto de [[Dekstra ekstremismo|dekstrula]] [[cionisto|cionista]] junulara movado kaj de Juda Legio (n. [[1880]]) * [[1944]]: [[Michael Wittmann]], germana tankisto (n. [[1914]]) * [[1944]]: [[Karl Ernst Hüther]], germana fabrikestro kaj komercisto (n. [[1880]]) * [[1944]]: Mortfalintoj en la [[ribelo de Varsovio]]: ** [[Juliusz Kaden-Bandrowski]], pola ĵurnalisto, verkisto kaj infanteria [[kapitano]], sekretario de [[pola literaturo|Pola Akademio de Literaturo]] (n. [[1885]]) ** [[Antoni Szczęsny Godlewski]], soldato de la [[Pola Enlanda Armeo]] mortiginta 18 germanajn [[kaŝpafisto]]jn (n. [[1923]]) * [[1947]]: [[Anton Denikin]], rusa generalo, unu el komandantoj de la kontraŭrevolucia [[Blanka armeo]] dum la [[Rusa Enlanda Milito]] (n. [[1872]]) * [[1950]]: [[Aladár Schöpflin]], hungara literaturkritikisto (n. [[1872]]) * [[1957]]: [[Jenő Böszörményi]], hungara inĝeniero pri mekaniko, pioniro de motorfabrikado Diesel kaj aŭtofabrikado (n. [[1872]]) * [[1961]]: [[Stanisław Franciszek Michalski]], pola [[hindologio|hindologo]], enciklopediisto, tradukisto (n. [[1881]]) * [[1962]]: [[Hermann Hesse]], germana verkisto Nobelpremiita (n. [[1877]]) * [[1967]]: [[Adolf Fierla]], pola poeto kaj verkisto (n. [[1908]]) * [[1968]]: [[Matylda Getter]], pola [[monaĥino]], [[ordeno (eklezio)|ordenestrino]] de varsovia [[kongregacio]] de la [[franciskanoj|Franciskaninoj]], [[justuloj inter la popoloj|justulino inter la popoloj]] (n. [[1870]]) * [[1973]]: [[Vilhelm Moberg]], sveda ĵurnalisto, debatisto kaj verkisto (n. [[1898]]) * [[1974]]: [[Baldur von Schirach]], germana politikisto, gvidanto de [[Hitlera junularo]], militkrimulo (n. [[1907]]) * [[1975]]: [[Cannonball Adderley]], usona ĵaza [[aldosaksofonisto]] kaj komponisto (n. [[1928]]) * [[1976]]: [[José Lezama Lima]], kuba verkisto, [[eseo|eseisto]] (n. [[1910]]) * [[1985]]: [[Louise Brooks]], usona aktorino kaj dancistino (n. [[1906]]) * [[1991]]: [[Ivan Koĵedub]], sovetia [[flug-aso]], marŝalo de [[aviado]] (n. [[1920]]) * [[1996]]: [[Julian Stryjkowski]], pola-juda socialista ĵurnalisto, verkisto kaj tradukisto, subskribinto de la [[letero de 59]] (n. [[1905]]) * [[1996]]: [[Nevill Francis Mott]], angla fizikisto Nobelpremiita (n. [[1905]]) * [[2003]]: [[Antonis Samarakis]], [[greka literaturo|novgreka verkisto]] (n. [[1919]]) * [[2004]]: [[Fay Wray]], usona aktorino (m. [[1907]]) * [[2004]]: [[Eva Kemlein]], germana fotistino dokumentinta detruitan [[Berlino]]n (m. [[1909]]) * [[2005]]: [[Wiesław Kotański]], pola japanologo (n. [[1915]]) * [[2008]]: [[Ildikó Kudelász]], rumania hungara aktorino, deklamistino, teatrokritikistino (n. [[1926]]) * [[2010]]: [[Patricia Neal]], usona aktorino (n. [[1926]]) * [[2012]]: [[Attila Palkó]], rumania hungara etnografo, lokhistoriisto (n. [[1922]]) * [[2019]]: [[Jean-Pierre Mocky]], franca reĝisoro, scenaristo, aktoro kaj produktoro (n. [[1933]]) * [[2020]]: [[Pedro Casaldáliga]], brazila episkopo, reprezentanto de [[Teologio de liberigo]] (n. [[1928]]) * [[2021]]: [[Jaan Kaplinski]], estona poeto, filozofo, kritikisto, [[Parlamento de Estonio|parlamentano]] (n. [[1941]]) * [[2022]]: [[Olivia Newton-John]], aŭstralia kantistino kaj aktorino (n. [[1948]]) * [[2023]]: [[Federico Bahamontes]], hispana biciklisto (n. [[1928]]) * [[2023]]: [[Sixto Rodríguez]], usona kantaŭtoro (n. [[1942]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: ** [[Sankta Dominiko]], hispana [[presbitero]], fondinto de [[dominikanoj]] ** [[Ceferino Giménez Malla]], la unua [[beatigo|beatigita]] [[cigano]] * [[Internacia Kato-Tago]], de 2002 * [[Pollando]]: Granda Tago de [[Abelo]]j, de 2013 == Tagoj de [[semajno]] == La '''8-a de aŭgusto''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:8-a de aŭgusto| ]] [[Kategorio:Aŭgusto|08]] [[Kategorio:8-a tago de la monato|#08]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0808]] 4euev9emkpyw3dvmidpbaejloi8xdmi 0 6603 9397153 6907585 2026-06-09T14:06:15Z Sj1mor 12103 9397153 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Adriano de Sousa Lopes''' (naskiĝis en [[1879]]; mortis en [[1944]]) estis [[portugalio|portugala]] [[pentristo]]. == Kelkaj verkoj == * [[Num Jardim de Paris]] ("En Ĝardeno en Parizo", 1904-1910, 25×32,5 cm) * [[Caçador de Águias]] ("Aglo-ĉasisto", 1905, 20,1×9,8 cm) * [[A Blusa Azul]] ("La Blua Bluzo", 1920, 82×60 cm) {{Projektoj}} {{Ĝermo|portugalo}} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{Vivtempo|Sousa Lopes, Adriano}} [[Kategorio:Portugalaj pentristoj]] [[Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj]] bjc6cgjmdu72p0mv0rits3ed8ky6poe 0 6719 9397072 9309636 2026-06-09T12:01:48Z Sj1mor 12103 9397072 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Diego RIVERA''' (naskiĝis en Guanajuato la [[8-a de decembro|8-an de decembro]] [[1886]], mortis en Meksik-urbo la [[24-a de novembro|24-an de novembro]] [[1957]]) estis [[Meksiko|meksika]] [[pentristo]], pli konata pro siaj grandaj murpentraĵoj, en kiuj li prezentis temojn de la meksika historio en nova stilo, kiu kombinis [[realismo]]n kun forta influo de la prameksika arto. [[Dosiero:Diego Rivera 1932 b.jpg|eta|250ra|Portreto de Rivera fotita de [[Carl Van Vechten]].]]Li kreis diversajn murpentraĵojn ĉe plural lokoj en la historia centro de [[Meksik-urbo]], kaj ankaŭ en la <!--Universidad Autónoma Chapingo-->''Escuela Nacional de Agricultura de Chapingo'' (Lernejo Nacia de Agrikulturo de Chapingo),<ref>Biografía de Diego Rivera [http://www.biografiasyvidas.com/biografia/r/rivera.htm] 29a de februaro de 2012 ĉe biografiasyvidas.com hispana</ref> kaj en aliaj meksikaj urboj kiel [[Cuernavaca]] kaj [[Akapulko]], kiel ankaŭ kelkaj aliaj en aliaj landoj, kiel [[Bonaero]], [[San-Francisko|San-Francisko (Kalifornio, usono)]], [[Detrojto]], kaj [[Novjorko]]. Li vivis kaj estis edziĝinta kun [[Frida Kahlo]]. == Persona Vivo == Rivera naskiĝis en [[Guanajuato]], [[Meksiko]], en riĉan familion, filo de María del Pilar Barrientos kaj Diego Rivera Acosta.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://biography.jrank.org/pages/3436/Rivera-Diego-1886-1957-Artist-Began-Drawing-Toddler.html |titolo=Diego Rivera Began Drawing As A Toddler |alirdato=2016-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150227181718/http://biography.jrank.org/pages/3436/Rivera-Diego-1886-1957-Artist-Began-Drawing-Toddler.html |arkivdato=2015-02-27 }}</ref> Diego havis ĝemelan fraton, nome Carlos, kiu mortis du jarojn post ilia naskiĝo.<ref>[http://www.notablebiographies.com/Pu-Ro/Rivera-Diego.html#ixzz12GO9KaN6His online biography] Alirita je la [[13a de oktobro]] [[2010]]</ref> Onidire, Rivera havis prapatrojn [[Novkristano|Novkristanajn]] (prapatrojn, kiuj perforte konvertiĝis de [[judismo]] al [[katolikismo]]).<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.thejc.com/news/on-day/41680/on-day-diego-rivera-dies |titolo="On this day: Diego Rivera dies", ''The Jewish Chronicle''. Thejc.com. Retrieved 20-09-2012 |alirdato=2016-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161013105609/http://www.thejc.com/news/on-day/41680/on-day-diego-rivera-dies |arkivdato=2016-10-13 }}</ref> Rivera skribis en 1935: "Mia judeco estas la plej grava elemento en mia vivo."<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Mexico.html|titolo=Mexico: Virtual Jewish History Tour|alirdato=2012-09-20|eldoninto=Jewishvirtuallibrary.org|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160416040429/https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Mexico.html|arkivdato=2016-04-16}}</ref> Rivera komencis desegni je la aĝo de tri jaroj, unu jaron post la morto de lia ĝemela frato. Oni trovis lin, desegnanta sur la muroj. Liaj gepatroj, anstataŭ ol puni lin, instalis kretotabulojn kaj kanvason sur la murojn. Kiel plenkreskulo, li edziĝis kun [[Angelina Beloff]] en 1911, kaj ŝi naskis filon, Diego (1916-1918). [[Marie Vorobieff|Maria Vorobieff-Stebelska]] naskis filinon, kun la nomo [[Marika Rivera|Marika]] en aŭ 1918 aŭ 1919, dum kiam Rivera estis la edzo de Angelina (laŭ ''House on the Bridge: Ten Turbulent Years with Diego Rivera'' (''Domo sur la Ponto: Dek Malpacaj Jaroj kun Diego Rivera'') kaj la memorlibro de Angelina, nomata ''Memorias'' (''Memorioj'')). Li edziĝis kun sia dua edzino, [[Guadalupe Marín]], en junio, 1922, kun kiu li havis du finilojn: [[Ruth Rivera Marin|Ruth]] kaj Guadalupe. Li estis ankoraŭ edzo, kiam li ekkonis artstudenton [[Frida Kahlo]]. Ili edziĝis je la 21an de aŭgusto, 1929, kiam li havis 42 jarojn, kaj ŝi havis 22. Iliaj reciprokaj malfidelecoj kaj lia forta koleremo kondukis al eksedziĝo en 1939, sed ili reedziĝis je la [[8a de decembro]], [[1940]] en San-Francisko. Rivera poste edziĝis kun Emma Hurtado, lia agento ekde 1956, je la [[29a de julio]], [[1955]], unu jaron post la morto de Kahlo. [[Dosiero:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|eta|Frida Kahlo kaj Diego Rivera en 1932, foto de: [[Carl Van Vechten]]]] Rivera estis [[Ateismo|ateisto]]. Lia murpentraĵo, ''Dreams of a Sunday in the Alameda'' (''Revoj de Dimanĉo ĉe la Alamedo'') montris [[Ignacio Ramírez|Ignacion Ramirez]] tenante afiŝon, kiu surhavis, "Dio ne ekzistas". Ĉi tiu verko kaŭzis sensacion, sed Rivera rifuzis forigi la enskribaĵon. La pentraĵo ne montriĝis ĝis post naŭ jaroj, ĝis kiam Rivera kunsentis forigi la enskribaĵon. Li diris: "Por aserti, 'Dio ne ekzistas', mi ne devas min kaŝi malantaŭ Don Ignacio Ramírez; mi estas ateisto, kaj mi opinias, ke religioj estas speco de grupa neŭrozo."<ref>Philip Stein, ''Siqueiros: His Life and Works'' (International Publishers Co, 1994), ISBN 0-7178-0706-1, pp176</ref> Ekde la aĝo de dek jaroj, Rivera studis arton ĉe la [[Akademio de Sankta Karlo]] en [[Meksik-urbo]]. Li ricevis monhelpon por daŭrigi la studadon en Eŭropo de [[Teodoro A. Dehesa Méndez]], guberniestro de la Ŝtato de [[Veracruz]]. Post lia alveno en Eŭropon en 1907, Rivera unue iris por stud kun Eduardo Chicharro en [[Madrido]], [[Hispanio]], kaj de tie iris al Parizon, Francion, por vivi kaj labori kun la granda artista grupiĝo ĉe [[Montparnasse]], precipe ĉe [[La Ruche]], kie lia amiko [[Amedeo Modigliani]] pentris lian portreton en 1914.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.flickr.com/photos/32357038@N08/3590825086/|titolo=Modigliani, Amedeo - 1914 Portrait of Diego Rivera (Museo de Arte, Sao Paolo, Brazil) &#124; Flickr - Photo Sharing!|alirdato=2011-12-08|eldoninto=Flickr}}</ref> Lia rondo de proksimaj amikoj, kiuj enhavis [[Ilya Ehrenburg|Ilyan Ehrenburg-on]], [[Chaim Soutine|Chaim Soutine-on]], [[Amedeo Modigliani|Amedeon Modigliani-on]] kaj la edzinon de Modigliani [[Jeanne Hébuterne]], [[Max Jacob]], galeri-proprietanto [[Léopold Zborowski]], kaj [[Moise Kisling]], kaptiĝis por posteuloj de [[Marie Vorobieff]]-Stebelska (Marevna) en ŝia pentraĵo "Homage to Friends from Montparnasse (Omaĝo al Amikoj de Montparnasse)" (1962).<ref>{{cite web |url=http://www.rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |title=M. Marevna, 'Homage to Friends from Montparnasse', 1962, A private collection, Moscow |publisher=The State Russian Museum |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011211113/http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |archivedate=2007-10-11 |accessdate=2007-12-14 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071011211113/http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |arkivdato=2007-10-11 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071011211113/http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |date=2007-10-11 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071011211113/http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |arkivdato=2007-10-11 }}</ref> Dum tiuj jaroj, Parizo vidis la komencon de [[Kubismo]] en pentraĵoj de eminentaj pentristoj tiel, kiel [[Pablo Picasso]], [[Georges Braque]] kaj [[Juan Gris]]. De 1913 ĝis 1917, Rivera entuziasme adoptis ĉi tiun novan skolon de arto. Ĉirkaŭ 1917, inspirita de la pentraĵoj de [[Paul Cézanne]], Rivera ŝanĝiĝis en la direkton de [[Post-impresionismo]], kun simplaj formoj kaj grandaj regionoj de vivaj koloroj. Liaj pentraĵoj komencis altiri atenton, kaj li povis montri ilin ĉe pluraj ekspozicioj. Rivera mortis la [[24an de novembro]] [[1957]]. == Kariero en Meksiko == [[Dosiero:RiveraMuralNationalPalace.jpg|eta|maldekstra|La murpentrajĝo de Diego Rivera, kiu montras la historion de Meksiko ĉe la [[Nacia Palaco (Meksiko)|Nacia Palaco]] en Meksik-urbo.]] [[Dosiero:Amedeo Modigliani 038.jpg|eta|altdekstre|[[Amedeo Modigliani]], ''Portreto de Diego Rivera'', 1914]] En 1920, je la instigo de Alberto J. Pani, la Meksika ambasadoro al Francio, Rivera lasis Francion kaj vojaĝis tra Italio, studante ĝian arton, inkluzive la [[Renesanco|Renesancajn]] [[fresko]]jn. Post kiam [[José Vasconcelos]] fariĝis Ministro de Edukado, Rivera reiris al Meksiko en 1921 por volviĝi en Meksika murpentraĵo-programo, subtenata de la registaro, planita de Vasconcelos.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.leninimports.com/diego_rivera.html|titolo=Diego Rivera: Biography|alirdato=2007-09-22}}</ref> La program enhavis Meksikajn artistojn, kiel [[José Clemente Orozco]], [[David Alfaro Siqueiros]], kaj [[Rufino Tamayo]], kaj la Francan artiston [[Jean Charlot]]. En januaro 1922,<ref name=chronology>{{cite web|title=Diego Rivera: Chronology|url=http://www.geocities.com/laboronita/dr2.html|publisher=Yahoo! GeoCities|accessdate=2007-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080308142854/http://www.geocities.com/laboronita/dr2.html|archivedate=2008-03-08|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080308142854/http://www.geocities.com/laboronita/dr2.html|arkivdato=2008-03-08}}</ref> li pentris - prove per varmega vakso-pentrado ([[enkaŭstiko]]) - sian unuan elstaran murpentraĵon, ''La creación (La kreado)''<ref>{{Cite journal |url=http://www.abcgallery.com/R/rivera/rivera128.html |title=Diego Rivera. Creation. / La creación. 1922-3 |publisher=Olga's Gallery |accessdate=2007-12-14 |postscript=<!--None-->}}</ref> en la Aŭditorio Bolivar ĉe la Nacia Prepara Lernejo en Meksik-urbo; dume li gardis sin per pistolo kontraŭ dekstremaj studentoj. [[Dosiero:Rivera-the-arsenal.jpg|eta|altdekstre|''En el Arsenal'' detalo, 1928]] En la aŭtuno de 1922, Rivera partoprenis la fondiĝon de la Revolucia Unuiĝo de Teknikaj Laboristoj, Pentristoj, kaj Skulptistoj, kaj poste en tiu jaro li aniĝis en la [[Meksika Komunisma Partio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.fbuch.com/diego.htm|titolo=Diego Rivera|alirdato=2007-09-22|eldoninto=Fred Buch}}</ref> (inkluzive ĝia Centra Komitato). Lia murpentraĵoj, poste pentritaj nur freske, traktis Meksikan societon kaj respegulis la [[Meksika revolucio|1910-an Revolucion]] de la lando. Rivera kreis sian propran indiĝenan stilon surbaze de grandaj, simpligitaj figuroj kaj imponaj koloroj kun Azteka influo klare videbla en murpentraĵoj ĉe la Sekretarieco de Publika Edukado en Meksik-urbo,<ref>{{Cite journal |url=http://www.abcgallery.com/R/rivera/rivera-2.html |title=Diego Rivera |publisher=Olga's Gallery |accessdate=2007-12-14 |postscript=<!--None-->}}</ref> komencigita en 1922 kun plano, ke ĝi konsistu el cent dudek kvar freskoj, kaj finita en 1928.<ref name=chronology /> [[Dosiero:Palacio de Bellas Artes - Mural El Hombre in cruce de caminos Rivera 3.jpg|eta|maldekstra|Rekreo de ''[[Man at the Crossroads]] (Homaro ĉe la Vojkruciĝo)'' (renomata ''[[Man, Controller of the Universe]] (Homaro, Reganto de la Universo''), origine kreata en 1934 (detalo)]] Lia arto, en maniero simila al la steleoj de la Majoj, rakontas rakontojn. La murpentraĵo, ''En el Arsenal (Ĉe la Arsenalo)''<ref>{{Cite journal |url=http://www.abcgallery.com/R/rivera/rivera25.html |title=Diego Rivera. From the cycle: Political Vision of the Mexican People (Court of Fiestas): Insurrection aka The Distribution of Arms. / El Arsenal – Frida Kahlo repartiendoarmas |publisher=Olga's Gallery |accessdate=2007-12-14 |postscript=<!--None-->}}</ref> montras ĉe la dekstra flanko [[Tina Modotti]]-on tenanta munician zonon, kun la vizaĝo al [[Julio Antonio Mella]], en hela ĉapelo, kaj [[Vittorio Vidali]] malantaŭe en nigra ĉapelo. Tamen, la montrata detalo de ''En el Arsenal'' inkluzivas nek la dekstran flankon priskribitan, nek iu ajn el la tri homoj menciitaj; anstataŭe, ĝi montras la maldekstran flankon kun Frida Kahlo disdonanta municiojn. [[Leon Trotsky]] vivis kun Rivera kaj Kahlo dum pluraj monatoj dum lia ekzilo en Meksiko.<ref>Chasteen, John Charles. ''Born in Blood and Fire'', W. W. Norton & Company, 2006, p. 225.</ref> Pluraj el la plej famaj murpentraĵoj de Rivera troviĝas ĉe la Nacia Lernejo de Agrikulturo ĉe [[Chapingo]] proksime al [[Texcoco]] (1925–27), ĉe la Palaco de Cortes, en [[Cuernavaca]] (1929–30), kaj la [[Nacia Palaco (Meksiko)]] en Meksik-urbo (1929–30, 1935).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.britannica.com/hispanic_heritage/article-9063801|titolo=Diego Rivera|alirdato=2007-09-21|eldoninto=Encyclopædia Britannica}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.answers.com/topic/diego-rivera|titolo=Diego Rivera|alirdato=2007-09-21|eldoninto=Answers.com}}</ref><ref>[https://www.bluffton.edu/homepages/facstaff/sullivanm/mexico/mexicocity/rivera/muralsintro.html bluffton.edu]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[José Clemente Orozco]] * [[Teatro de los Insurgentes]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.diegorivera.com/ Virtuala Muzeo de Diego Rivera] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20031125235513/http://www.diegorivera.com/ |date=2003-11-25 }} {{en}} * [http://www.riveramural.com/rivera/home.html La projekto de la murpentraĵo de Diego Rivera] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20021209135307/http://www.riveramural.com/rivera/home.html |date=2002-12-09 }} {{en}} {{es}} {{ĝermo|meksikano|pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rivera, Diego}} [[Kategorio:Meksikaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] lhfat4vr8pfoicau2qss8gr66ek6yhb 9397075 9397072 2026-06-09T12:03:02Z Sj1mor 12103 9397075 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Diego RIVERA''' (naskiĝis en Guanajuato la [[8-a de decembro|8-an de decembro]] [[1886]], mortis en Meksik-urbo la [[24-a de novembro|24-an de novembro]] [[1957]]) estis [[Meksiko|meksika]] [[pentristo]], pli konata pro siaj grandaj murpentraĵoj, en kiuj li prezentis temojn de la meksika historio en nova stilo, kiu kombinis [[realismo]]n kun forta influo de la prameksika arto. Li kreis diversajn murpentraĵojn ĉe plural lokoj en la historia centro de [[Meksik-urbo]], kaj ankaŭ en la <!--Universidad Autónoma Chapingo-->''Escuela Nacional de Agricultura de Chapingo'' (Lernejo Nacia de Agrikulturo de Chapingo),<ref>Biografía de Diego Rivera [http://www.biografiasyvidas.com/biografia/r/rivera.htm] 29a de februaro de 2012 ĉe biografiasyvidas.com hispana</ref> kaj en aliaj meksikaj urboj kiel [[Cuernavaca]] kaj [[Akapulko]], kiel ankaŭ kelkaj aliaj en aliaj landoj, kiel [[Bonaero]], [[San-Francisko|San-Francisko (Kalifornio, usono)]], [[Detrojto]], kaj [[Novjorko]]. Li vivis kaj estis edziĝinta kun [[Frida Kahlo]]. [[Dosiero:Diego Rivera 1932 b.jpg|maldekstre|eta|250ra|Portreto de Rivera fotita de [[Carl Van Vechten]].]] == Persona Vivo == Rivera naskiĝis en [[Guanajuato]], [[Meksiko]], en riĉan familion, filo de María del Pilar Barrientos kaj Diego Rivera Acosta.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://biography.jrank.org/pages/3436/Rivera-Diego-1886-1957-Artist-Began-Drawing-Toddler.html |titolo=Diego Rivera Began Drawing As A Toddler |alirdato=2016-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150227181718/http://biography.jrank.org/pages/3436/Rivera-Diego-1886-1957-Artist-Began-Drawing-Toddler.html |arkivdato=2015-02-27 }}</ref> Diego havis ĝemelan fraton, nome Carlos, kiu mortis du jarojn post ilia naskiĝo.<ref>[http://www.notablebiographies.com/Pu-Ro/Rivera-Diego.html#ixzz12GO9KaN6His online biography] Alirita je la [[13a de oktobro]] [[2010]]</ref> Onidire, Rivera havis prapatrojn [[Novkristano|Novkristanajn]] (prapatrojn, kiuj perforte konvertiĝis de [[judismo]] al [[katolikismo]]).<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.thejc.com/news/on-day/41680/on-day-diego-rivera-dies |titolo="On this day: Diego Rivera dies", ''The Jewish Chronicle''. Thejc.com. Retrieved 20-09-2012 |alirdato=2016-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161013105609/http://www.thejc.com/news/on-day/41680/on-day-diego-rivera-dies |arkivdato=2016-10-13 }}</ref> Rivera skribis en 1935: "Mia judeco estas la plej grava elemento en mia vivo."<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Mexico.html|titolo=Mexico: Virtual Jewish History Tour|alirdato=2012-09-20|eldoninto=Jewishvirtuallibrary.org|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160416040429/https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Mexico.html|arkivdato=2016-04-16}}</ref> Rivera komencis desegni je la aĝo de tri jaroj, unu jaron post la morto de lia ĝemela frato. Oni trovis lin, desegnanta sur la muroj. Liaj gepatroj, anstataŭ ol puni lin, instalis kretotabulojn kaj kanvason sur la murojn. Kiel plenkreskulo, li edziĝis kun [[Angelina Beloff]] en 1911, kaj ŝi naskis filon, Diego (1916-1918). [[Marie Vorobieff|Maria Vorobieff-Stebelska]] naskis filinon, kun la nomo [[Marika Rivera|Marika]] en aŭ 1918 aŭ 1919, dum kiam Rivera estis la edzo de Angelina (laŭ ''House on the Bridge: Ten Turbulent Years with Diego Rivera'' (''Domo sur la Ponto: Dek Malpacaj Jaroj kun Diego Rivera'') kaj la memorlibro de Angelina, nomata ''Memorias'' (''Memorioj'')). Li edziĝis kun sia dua edzino, [[Guadalupe Marín]], en junio, 1922, kun kiu li havis du finilojn: [[Ruth Rivera Marin|Ruth]] kaj Guadalupe. Li estis ankoraŭ edzo, kiam li ekkonis artstudenton [[Frida Kahlo]]. Ili edziĝis je la 21an de aŭgusto, 1929, kiam li havis 42 jarojn, kaj ŝi havis 22. Iliaj reciprokaj malfidelecoj kaj lia forta koleremo kondukis al eksedziĝo en 1939, sed ili reedziĝis je la [[8a de decembro]], [[1940]] en San-Francisko. Rivera poste edziĝis kun Emma Hurtado, lia agento ekde 1956, je la [[29a de julio]], [[1955]], unu jaron post la morto de Kahlo. [[Dosiero:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|eta|Frida Kahlo kaj Diego Rivera en 1932, foto de: [[Carl Van Vechten]]]] Rivera estis [[Ateismo|ateisto]]. Lia murpentraĵo, ''Dreams of a Sunday in the Alameda'' (''Revoj de Dimanĉo ĉe la Alamedo'') montris [[Ignacio Ramírez|Ignacion Ramirez]] tenante afiŝon, kiu surhavis, "Dio ne ekzistas". Ĉi tiu verko kaŭzis sensacion, sed Rivera rifuzis forigi la enskribaĵon. La pentraĵo ne montriĝis ĝis post naŭ jaroj, ĝis kiam Rivera kunsentis forigi la enskribaĵon. Li diris: "Por aserti, 'Dio ne ekzistas', mi ne devas min kaŝi malantaŭ Don Ignacio Ramírez; mi estas ateisto, kaj mi opinias, ke religioj estas speco de grupa neŭrozo."<ref>Philip Stein, ''Siqueiros: His Life and Works'' (International Publishers Co, 1994), ISBN 0-7178-0706-1, pp176</ref> Ekde la aĝo de dek jaroj, Rivera studis arton ĉe la [[Akademio de Sankta Karlo]] en [[Meksik-urbo]]. Li ricevis monhelpon por daŭrigi la studadon en Eŭropo de [[Teodoro A. Dehesa Méndez]], guberniestro de la Ŝtato de [[Veracruz]]. Post lia alveno en Eŭropon en 1907, Rivera unue iris por stud kun Eduardo Chicharro en [[Madrido]], [[Hispanio]], kaj de tie iris al Parizon, Francion, por vivi kaj labori kun la granda artista grupiĝo ĉe [[Montparnasse]], precipe ĉe [[La Ruche]], kie lia amiko [[Amedeo Modigliani]] pentris lian portreton en 1914.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.flickr.com/photos/32357038@N08/3590825086/|titolo=Modigliani, Amedeo - 1914 Portrait of Diego Rivera (Museo de Arte, Sao Paolo, Brazil) &#124; Flickr - Photo Sharing!|alirdato=2011-12-08|eldoninto=Flickr}}</ref> Lia rondo de proksimaj amikoj, kiuj enhavis [[Ilya Ehrenburg|Ilyan Ehrenburg-on]], [[Chaim Soutine|Chaim Soutine-on]], [[Amedeo Modigliani|Amedeon Modigliani-on]] kaj la edzinon de Modigliani [[Jeanne Hébuterne]], [[Max Jacob]], galeri-proprietanto [[Léopold Zborowski]], kaj [[Moise Kisling]], kaptiĝis por posteuloj de [[Marie Vorobieff]]-Stebelska (Marevna) en ŝia pentraĵo "Homage to Friends from Montparnasse (Omaĝo al Amikoj de Montparnasse)" (1962).<ref>{{cite web |url=http://www.rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |title=M. Marevna, 'Homage to Friends from Montparnasse', 1962, A private collection, Moscow |publisher=The State Russian Museum |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011211113/http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |archivedate=2007-10-11 |accessdate=2007-12-14 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071011211113/http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |arkivdato=2007-10-11 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071011211113/http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |date=2007-10-11 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-10-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071011211113/http://rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=140&year=2003&pic=4 |arkivdato=2007-10-11 }}</ref> Dum tiuj jaroj, Parizo vidis la komencon de [[Kubismo]] en pentraĵoj de eminentaj pentristoj tiel, kiel [[Pablo Picasso]], [[Georges Braque]] kaj [[Juan Gris]]. De 1913 ĝis 1917, Rivera entuziasme adoptis ĉi tiun novan skolon de arto. Ĉirkaŭ 1917, inspirita de la pentraĵoj de [[Paul Cézanne]], Rivera ŝanĝiĝis en la direkton de [[Post-impresionismo]], kun simplaj formoj kaj grandaj regionoj de vivaj koloroj. Liaj pentraĵoj komencis altiri atenton, kaj li povis montri ilin ĉe pluraj ekspozicioj. Rivera mortis la [[24an de novembro]] [[1957]]. == Kariero en Meksiko == [[Dosiero:RiveraMuralNationalPalace.jpg|eta|maldekstra|La murpentrajĝo de Diego Rivera, kiu montras la historion de Meksiko ĉe la [[Nacia Palaco (Meksiko)|Nacia Palaco]] en Meksik-urbo.]] [[Dosiero:Amedeo Modigliani 038.jpg|eta|altdekstre|[[Amedeo Modigliani]], ''Portreto de Diego Rivera'', 1914]] En 1920, je la instigo de Alberto J. Pani, la Meksika ambasadoro al Francio, Rivera lasis Francion kaj vojaĝis tra Italio, studante ĝian arton, inkluzive la [[Renesanco|Renesancajn]] [[fresko]]jn. Post kiam [[José Vasconcelos]] fariĝis Ministro de Edukado, Rivera reiris al Meksiko en 1921 por volviĝi en Meksika murpentraĵo-programo, subtenata de la registaro, planita de Vasconcelos.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.leninimports.com/diego_rivera.html|titolo=Diego Rivera: Biography|alirdato=2007-09-22}}</ref> La program enhavis Meksikajn artistojn, kiel [[José Clemente Orozco]], [[David Alfaro Siqueiros]], kaj [[Rufino Tamayo]], kaj la Francan artiston [[Jean Charlot]]. En januaro 1922,<ref name=chronology>{{cite web|title=Diego Rivera: Chronology|url=http://www.geocities.com/laboronita/dr2.html|publisher=Yahoo! GeoCities|accessdate=2007-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080308142854/http://www.geocities.com/laboronita/dr2.html|archivedate=2008-03-08|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080308142854/http://www.geocities.com/laboronita/dr2.html|arkivdato=2008-03-08}}</ref> li pentris - prove per varmega vakso-pentrado ([[enkaŭstiko]]) - sian unuan elstaran murpentraĵon, ''La creación (La kreado)''<ref>{{Cite journal |url=http://www.abcgallery.com/R/rivera/rivera128.html |title=Diego Rivera. Creation. / La creación. 1922-3 |publisher=Olga's Gallery |accessdate=2007-12-14 |postscript=<!--None-->}}</ref> en la Aŭditorio Bolivar ĉe la Nacia Prepara Lernejo en Meksik-urbo; dume li gardis sin per pistolo kontraŭ dekstremaj studentoj. [[Dosiero:Rivera-the-arsenal.jpg|eta|altdekstre|''En el Arsenal'' detalo, 1928]] En la aŭtuno de 1922, Rivera partoprenis la fondiĝon de la Revolucia Unuiĝo de Teknikaj Laboristoj, Pentristoj, kaj Skulptistoj, kaj poste en tiu jaro li aniĝis en la [[Meksika Komunisma Partio]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.fbuch.com/diego.htm|titolo=Diego Rivera|alirdato=2007-09-22|eldoninto=Fred Buch}}</ref> (inkluzive ĝia Centra Komitato). Lia murpentraĵoj, poste pentritaj nur freske, traktis Meksikan societon kaj respegulis la [[Meksika revolucio|1910-an Revolucion]] de la lando. Rivera kreis sian propran indiĝenan stilon surbaze de grandaj, simpligitaj figuroj kaj imponaj koloroj kun Azteka influo klare videbla en murpentraĵoj ĉe la Sekretarieco de Publika Edukado en Meksik-urbo,<ref>{{Cite journal |url=http://www.abcgallery.com/R/rivera/rivera-2.html |title=Diego Rivera |publisher=Olga's Gallery |accessdate=2007-12-14 |postscript=<!--None-->}}</ref> komencigita en 1922 kun plano, ke ĝi konsistu el cent dudek kvar freskoj, kaj finita en 1928.<ref name=chronology /> [[Dosiero:Palacio de Bellas Artes - Mural El Hombre in cruce de caminos Rivera 3.jpg|eta|maldekstra|Rekreo de ''[[Man at the Crossroads]] (Homaro ĉe la Vojkruciĝo)'' (renomata ''[[Man, Controller of the Universe]] (Homaro, Reganto de la Universo''), origine kreata en 1934 (detalo)]] Lia arto, en maniero simila al la steleoj de la Majoj, rakontas rakontojn. La murpentraĵo, ''En el Arsenal (Ĉe la Arsenalo)''<ref>{{Cite journal |url=http://www.abcgallery.com/R/rivera/rivera25.html |title=Diego Rivera. From the cycle: Political Vision of the Mexican People (Court of Fiestas): Insurrection aka The Distribution of Arms. / El Arsenal – Frida Kahlo repartiendoarmas |publisher=Olga's Gallery |accessdate=2007-12-14 |postscript=<!--None-->}}</ref> montras ĉe la dekstra flanko [[Tina Modotti]]-on tenanta munician zonon, kun la vizaĝo al [[Julio Antonio Mella]], en hela ĉapelo, kaj [[Vittorio Vidali]] malantaŭe en nigra ĉapelo. Tamen, la montrata detalo de ''En el Arsenal'' inkluzivas nek la dekstran flankon priskribitan, nek iu ajn el la tri homoj menciitaj; anstataŭe, ĝi montras la maldekstran flankon kun Frida Kahlo disdonanta municiojn. [[Leon Trotsky]] vivis kun Rivera kaj Kahlo dum pluraj monatoj dum lia ekzilo en Meksiko.<ref>Chasteen, John Charles. ''Born in Blood and Fire'', W. W. Norton & Company, 2006, p. 225.</ref> Pluraj el la plej famaj murpentraĵoj de Rivera troviĝas ĉe la Nacia Lernejo de Agrikulturo ĉe [[Chapingo]] proksime al [[Texcoco]] (1925–27), ĉe la Palaco de Cortes, en [[Cuernavaca]] (1929–30), kaj la [[Nacia Palaco (Meksiko)]] en Meksik-urbo (1929–30, 1935).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.britannica.com/hispanic_heritage/article-9063801|titolo=Diego Rivera|alirdato=2007-09-21|eldoninto=Encyclopædia Britannica}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.answers.com/topic/diego-rivera|titolo=Diego Rivera|alirdato=2007-09-21|eldoninto=Answers.com}}</ref><ref>[https://www.bluffton.edu/homepages/facstaff/sullivanm/mexico/mexicocity/rivera/muralsintro.html bluffton.edu]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[José Clemente Orozco]] * [[Teatro de los Insurgentes]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.diegorivera.com/ Virtuala Muzeo de Diego Rivera] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20031125235513/http://www.diegorivera.com/ |date=2003-11-25 }} {{en}} * [http://www.riveramural.com/rivera/home.html La projekto de la murpentraĵo de Diego Rivera] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20021209135307/http://www.riveramural.com/rivera/home.html |date=2002-12-09 }} {{en}} {{es}} {{ĝermo|meksikano|pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rivera, Diego}} [[Kategorio:Meksikaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] 227ebm4581my4s62mhq5tdl84jtirox 0 6780 9397615 9190598 2026-06-10T06:15:54Z Sj1mor 12103 9397615 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |dato de naskiĝo = [[13-a de junio]] [[1935]] (ambaŭ) |loko de naskiĝo = [[Gabrovo]] (Christo), [[Casablanca]] (Jeanne-Claude) |dato de morto = {{Daton|31|5|2020}} (Christo), {{Daton|18|11|2009}} (Jeanne-Claude) |loko de morto = [[Novjorko]] }} '''Christo''' {{prononco|kristo}} (aŭ plennome en franca ortografio de la origine bulgara nomo: ''Christo Vladimiroff JAVACHEFF'', denaske {{lang-bg|Христо Владимиров Явашев}}, do ''Ĥristo Vladimirov Javaŝev'') estas [[bulgaroj|bulgardevena]] artisto, kiu je la [[13-a de junio]] [[1935]] naskiĝis en la bulgara urbo [[Gabrovo]] kaj mortis la {{Daton|31|5|2020}} en [[Novjorko]]. En [[Sofio]] li studis [[Pentrado]]n, [[Skulptado]]n kaj [[Arkitekturo]]n. En la jaro 1956 li uzis vojaĝon al [[Prago]] por fuĝi al [[Vieno]], kaj post restado tie kaj en [[Ĝenevo]] li en 1958 ekloĝis en [[Parizo]], kie li vivtenis sin ĉefe per la pentrado de portretoj. '''Jeanne-Claude''' {{prononco|ĵan klod}} (aŭ plennome: Jeanne-Claude Marie ANDERSON) naskiĝis je la [[13-a de junio]] [[1935]] (je la sama tago kiel Christo!) en [[Casablanca]], [[Maroko]] kaj mortis la {{Daton|18|11|2009}} en [[Novjorko]]. Ŝi studis en [[Tunizio]], poste venis al [[Francio]] kaj konatiĝis kun Christo, kiam li pentris portreton de ŝia patrino. Ekde la jaro 1959 ili vivas kune kaj laboras en multaj komunaj projektoj; ekde 1964 la paro vivas ĉefe en [[Novjorko]]. Famon ili gajnis per la agado, kovri ĉiutagajn objektojn (ekz. seĝojn, skatolojn kaj botelojn) per ne-travideblaj plastaj materialoj. La objektoj de ilia arto baldaŭ tamen fariĝis pli kaj pli grandaj: En la jaro 1962 ili en la Pariza ''Rue Visconti'' starigis 4,30 m altan muron el bareloj, kiun ili nomis ''Wall of Barrels – the iron kurtain'' (= ''Muro de bareloj – la fera kurteno''). Tiu ĉi kreaĵo, kiu plene okupis la 176 metrojn longan straton, estis ilia reago al la konstruo de la [[Berlina Muro]] unu jaron antaŭe. Aliaj sensaciaj agoj estis i.a. la kovrado de roka marbordo en [[Aŭstralio]] en la jaro 1969; en 1985 la Pariza ponto ''Pont Neuf'' kaj en 1995 la [[Berlino|Berlina]] ''[[Reichstag]]'' akiris dumtempan pakumon. La projektoj de Christo kaj Jeanne-Claude ofte estas tiel gigantaj, ke inter la ideo kaj la fina realigo ofte plurjara komunikado, konvinkado kaj preparado necesas. Ambaŭ ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.christojeanneclaude.net/ La oficiala TTT-paĝo de Christo kaj Jeanne Claude] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Hxristo}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1935]] [[Kategorio:Landartistoj]] kmam25lof1xarenrxcjkjkd7esxowtq 0 9150 9397425 9331237 2026-06-09T20:24:28Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397425 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Geokesto}} {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=Federacia lando |alia nomo= |lando = Aŭstrio |mapo=Kärnten_in_Austria.svg |mapo priskribo=situo de la lando en Aŭstrio |ĉefurbo = [[Klaŭdiforumo]] (''Klagenfurt'') |regiono-ISO = AT-2 |mapo1 lokumilo = iso |kodo = AT-2 |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |mapligilo = jes |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}<br><small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> |ĉefulo tipo = Ministroprezidento }} {| class="infobox" border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" align="right" ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" | Landa flago |----- | colspan="2" align="center" | [[Dosiero:Flag of Kärnten.svg|160px|border]] |----- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" | Bazaj donitaĵoj |----- | [[Ĉefurbo]]: || [[Klaŭdiforumo]] (''Klagenfurt'') |----- | Plej granda urbo: || Klaŭdiforumo |----- | Hejmpaĝo: | [http://www.ktn.gv.at/ www.ktn.gv.at] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070119104908/http://www.ktn.gv.at/ |date=2007-01-19 }} |----- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" | Mapo: Karintio en Aŭstrio |----- | colspan="2" align="center" | [[Dosiero:Karte oesterreich kaernten.png|Aŭstria Mapo (Karintio)]] | colspan="2" | &nbsp; |----- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" | Politiko |----- | [[Landestro]]: | [[Peter Kaiser]] ([[SPÖ]]) |----- | Regantaj partioj: || [[SPÖ]] kaj [[ÖVP]] |----- valign="top" | [[Mandataj_Proporcioj_en_la_Aŭstriaj_landaj_parlamentoj|Mandata proporcio en la landa parlamento]]<br/>(36 Mandatoj): | [[SPÖ]] 18<br/>[[FPÖ]] 9<br/>[[ÖVP]] 6<br/>[[Team Kärnten]] 3 |----- valign="top" | lasta balotado: || [[4-a de marto]] [[2018]] |----- valign="top" | sekva balotado: || [[2022]] |----- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" | Enloĝantaro |----- | [[Loĝantoj]]: | 559.404<small> ''(15.05.2001)''</small> |----- | [[Denseco de loĝantoj]]: || 59 loĝantoj/km² |----- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" | Geografio |----- | [[Areo]]: || 9.536 km² |----- bgcolor="#FFFFFF" | valign="top" | Plej alta punkto: || 3798 m |----- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" | Administracia subdivido |----- valign="top" | Distriktoj: | 2 [[Eksterdistrikta urbo|Statutaj urboj]]<br/>8 [[Distrikto]]j |----- | Komunumoj: || 132 |----- | - el tiuj urboj: || 17 |----- | - el tiuj bazarkomunumoj: || 40 |} '''Karintio''', {{lang-de|'''Kärnten'''}} {{prononco|'''kern'''t.n}}, {{lang-sl|'''Koroška'''}} {{prononco|koroŝka}}, estas la plej suda kaj la plej suna [[Federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] de [[Aŭstrio]]. Okcidente troviĝas la limo al [[Orienta Tirolo]], norde kaj nord-oriente al [[Salcburgio|Salzburg]] kaj al [[Stirio]] kaj sude al [[Slovenio]] kaj [[Italio]] kie situas en alteco de 1 509 m la tri landa punkto nomata [[Trilandangulo]]. En [[baseno]] inter la [[Centraj Alpoj]] norde kaj la [[Karnaj Alpoj]] kaj la [[Karavankoj]] sude troviĝas la du plej gravaj urboj [[Klaŭdiforumo]] kaj [[Villach]] (prononcu: ''Fil'aĥ''). Inter tiuj troviĝas la lago [[Wörthersee]]. Kune kun multaj aliaj lagoj ([[Weissensee (Karintio)|Weissensee]] ekzemple) ĝi estas la centro de la somera turismo. Ĉar 20 % de la enloĝantaro laboras en turismo, ekzistas granda sezona ŝanĝiĝo de la [[senlaboreco]]. La plej grava rivero de Karintio estas la [[Dravo]]. La Dravaj elektraj centraloj produktas 12 % de la elektro por tuta Aŭstrio. En la suda parto de Karintio vivas la popolgrupo de la ''Karintiaj [[slovenoj]]'' (proksimume 15 000 anoj) kiel agnoskita minoritato. La diskuto pri la popolgrupaj rajtoj ({{J|dulingva lernejo}}, dulingvaj urboŝildoj) estas tre emocie gvidata. == Administra divido == La lando dividiĝas al ok distriktoj: * [[distrikto Klagenfurt]] (formale ''Klagenfurt-Land''), * [[distrikto Feldkirchen]] * [[distrikto Hermagor]] * [[distrikto Sankt Veit]] (formale ''Sankt Veit an der Glan''), * [[distrikto Spittal]] (formale ''Spittal an der Drau''), * [[distrikto Villach]] (formale ''Villach-Land''), * [[distrikto Völkermarkt]] kaj * [[distrikto Wolfsberg]] kaj al du [[eksterdistrikta urbo|eksterdistriktaj urboj]]: * [[Klagenfurt]] kaj * [[Villach]]. == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Geografio|Eŭropo}} * [[Karantanio]] * [[Duklando Karintio]] * [[Manuskriptoj de Freising]] * [[Arnulf de Karintio]] * [[Kärntner Grenzruf]], partiorgano nacisocialisma inter 1939 kaj 1945 * [[Henriko de Karintio]] * [[Jörg Haider]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=karinti}} * {{Oficiala retejo}} [[Kategorio:Karintio| ]] 0qstwxbb8iw1bv49j10yq7f4xhegwpr 0 10294 9397710 9257615 2026-06-10T07:48:00Z Sj1mor 12103 9397710 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} [[Dosiero:Odo Bujwid 1936.jpg|eta|300px|Odo Bujwid en 1936]] '''Odo Feliks Kazimierz BUJWID''' (naskiĝis la {{daton|30|novembro|1857}} en [[Vilno]] /en [[Kongresa Pollando]] ene de [[Rusia Imperio]]/, mortis la {{daton|26|decembro|1942}} en [[Krakovo]] /en [[Ĝenerala Gubernio]] rilatis al teritorioj de la [[Dua Pola Respubliko]], kiujn inter 1939 kaj 1945 [[nazia Germanio]] militokupis kaj ne rekte enigis en la teritorion de la [[Germana Regno]]) estis pioniro de [[bakteriologio]] en Pollando, pioniro de [[higieno]], unu el la unuaj polaj sciencistoj okupiĝantaj pri [[vakcino]]j, universitata doktoro kaj profesoro en [[Krakovo]] de [[1892]] kaj aktiva [[esperantisto]]. == Vivo == Bujwid studis kvar jarojn medicinon en la [[Universitato de Varsovio]], kaj jam dum la studado li skribis [[disertacio]]n ([[disertaĵo]]n): "Mikroskopio kaj mikrokemio de kraĉaĵo en la malsanoj de spirvojoj" (Varsovio 1884) pro kio li estis premiita per ora medalo kaj dum multaj jaroj la [[disertaĵo]] estis ege utila por studentoj kaj kuracistoj. Li kiel la unua polo studis en 1885 [[bakteriologio]]n ĉe [[Robert Koch]] en [[Berlino]] kaj en la jaro 1886 ankaŭ kiel la unua polo studis ĉe [[Louis Pasteur]] en [[Parizo]] la metodikon de la profilaktik-vakcinado kontraŭ [[rabio]] kaj fariĝis internacie konata eminentulo sur tiu kampo. En sia esplorlaborejo en Varsovio li kreis la unuan en la mondo post [[Parizo]] filion de la Pasteur-Instituto. Li gvidis la esplor-laborojn pri [[viruso]]j de [[rabio]], mikobakterio ([[bacilo|Koĥa bacilo]]) de [[tuberkulozo]] kaj kom-forma [[Vibrio cholerae|vibrio de ĥolero]]. En la jaro 1887 li publikigis propran biokemian metodon de rekonado de vibrioj de [[ĥolero]] en kultivaĵoj, kiu ege ekinteresis la sciencan mondon. En la jaro 1890 li sendepende de [[Robert Koch]] ekstraktis el la kultivaĵoj de tuberkuloza mikobakterio substancon kiun li nomis '''tuberkulino''' ankaŭ Koch akceptis tiun nomon de la akirita substanco. Tuberkulino estis ĝis 21a jc uzata en la interhaŭta alergia metodo por diagnozi [[tuberkulozo]]n en la homa medicino kaj en [[veterinara medicino]] ĝis nun. Li estas nomata la patro de pola bakteriologio. En la jaro 1893 Bujwid akiris titolon '''asociita profesoro''' en la katedro pri higieno en la [[Jagelona Universitato]] en [[Krakovo]]. Li lekciis tie la bakteriologion kaj la medicinistan diagnostikon. Ĉe tiu katedro li organizis la duan en Pollando Instituton pri Pasteur-vakcinado. En la jaro 1894 li preparis la [[difterio|antidifterian]] [[sero|serumon]] pli frue ol publikigis tion [[Emil Behring]]. Li esploris ĝian kurac-efikon kaj en la jaro 1894 organizis du institutojn kie oni produktis la [[difterio|antidifterian]] serumon: en [[Varsovio]] ĉe sia Pasteur-Instituto kaj same en [[Krakovo]]. Poste sekvis la produktado de [[vakcino]]j kaj [[sero|serumoj]]: [[tetanoso|antitetanosaj]], [[streptokoko|antistreptokokaj]] kaj [[erizipelo|antierizipelaj]] (<ref>Odo Bujwid: Osamotnienie. Pamiętniki z lat 1932-1942. Wydawnictwo Literackie Kraków 1990 8° 416 ss., ilustr.</ref>). El lia plumo eliris 250 sciencaj artikoloj en la [[pola lingvo|pola]], [[franca lingvo|franca]], [[germana lingvo|germana]], [[Esperanto]] kaj [[rusa lingvo|rusa]] lingvoj. Kune kun sia edzino li organizis multajn prelegojn kaj kursojn pri populara klerigado kaj propagando de [[higieno]] kaj sociaj sciencoj. [[Varsovio]] kaj [[Krakovo]], kie li ofte laboradis samtempe, antaŭ la [[Unua Mondmilito]] apartenis al diversaj landoj, nome al [[Rusio]] (fakte al [[Kongresa Pollando]] ene de [[Rusia Imperio]]) kaj [[Aŭstrio]] (fakte al [[Aŭstrio-Hungario|Aŭstra-Hungara Imperio]]). De 1914 ĝis 1918 li servis kiel [[volontulo]] en la [[Polaj Legioj (1914-1918)]], havante tiam jam 57 ĝis 61 jarojn. Post la milito li - kolonelo demobilizita - revenis al [[Krakovo]] kaj okupiĝis pri fabrikado de [[vakcino]]j. == Esperanta agado == [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]] [[Dosiero:Zamenhoftombo_1922.jpg|eta|dekstra|300px|Organiza komitato de la 1-a Tutpola Esperanto-Kongreso, 1922. Centre, en uniformo de kolonelo, staras Odo Bujwid]] [[Dosiero:Policistoj UK1924.jpg|eta|maldekstra|300px|[[UK 1924]] en [[Vieno]], Odo Bujwid kun [[Klara Zamenhof]] kaj policistoj]] [[Dosiero:Bujwid Pompeje.jpg|eta|300px|dekstra|[[Julia C. Isbrücker]] kaj [[Odo Bujwid]] dum la ekskurso al [[Pompejo]] dum la 27a UK en [[Romo]], 1935]] [[Dosiero:GrobowiecBujwidów-CmentarzRakowicki-POL, Kraków.jpg|eta|La tombo de familio Bujwid ([[Odo Bujwid]] kaj [[Kazimiera Bujwidowa]]) en la Rakowicki-Tombejo en [[Krakovo]]]] [[Dosiero:CegiełkaBujwidów-Wawel-POL, Kraków.jpg|eta|dekstra|[[Odo Bujwid]] kaj lia edzino [[Kazimiera Bujwidowa]] engaĝigis sin en la rekonstruadon de pola reĝa Kastelo [[Vavelo]] en Krakovo en la jaro 1921, tion memorigas la memorbriko farita de la Restaŭr-Komitato]] Lia agado por Esperanto komenciĝis en [[1912]], kiam li fariĝis la prezidanto de la [[8-a UK 1912]] en [[Krakovo]]. Postmilite li estis prezidanto de la [[Tutpola Federacio de Esperanto-Societoj]]. Li, havante gravajn rilatojn kaj konatecojn en la regantaj polaj medioj, ofte atingis favorojn por [[Esperanto]] kaj esperantistoj (pasportoj, vizoj k.&nbsp;a.). Danke al liaj pledoj la pola respublika prezidento [[Józef Piłsudski]] mem fariĝis favora al Esperanto kaj akceptis la patronecon de la [[23-a UK 1931]], kies prezidanto estis Bujwid. Ankaŭ lia merito estis, ke la pola [[radio]] de tempo al tempo aranĝis Esperantajn prelegojn. En [[1924]] fondiĝis en [[Krakovo]] la [[PED]] ([[Pola E-Delegitaro]]), kaj li fariĝis ĝia prezidanto. En [[1927]]/1928 li vojaĝis kiel delegito de sia registaro al [[Brazilo]], por studi la vivon de tieaj polaj koloniistoj. Multe helpis lin en la komisio Esperantistoj, kion li raportis al la registaro. En [[1930]] li faris propagandan vojaĝon tra [[Nederlando]], [[Danio]] kaj [[Svedio]]. Bujwid estis membro de la [[Lingva Komitato]] (LK), prezidanto de [[ISAE]], [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]] ktp. Li verkis multajn artikolojn kaj paroladojn en kaj pri [[Esperanto]]. Dum pluraj jaroj li eldonis proprakoste la periodaĵon [[Pola Esperantisto]] kaj ĉiujn publikigaĵojn de [[PED]] kaj ankaŭ per aliaj gravaj materialaj subtenis Esperanton. Entute li estis la siaepoka ĉefulo de la [[Esperanto-movado en Pollando]], kaj lia aŭtoritato ĉe la polaj esperantistoj estis senescepta. == La privata vivo == Lia edzino, [[Kazimiera Bujwidowa]] (naskiĝis la {{daton|16|oktobro|1867}} en [[Varsovio]], mortis la {{daton|8|oktobro|1932}} en [[Krakovo]]), feministo - pioniro por la virinaj rajtoj, [[esperantisto]] - estis fidela helpantino ankaŭ en Esperantaj laboroj de sia edzo, [[ateisto]]. Ili havis 6 infanojn: Kazimiera, Zofia, Jadwiga, Helena, Johano kaj Stanislao. Lia filino '''Helena Jurgielewiczowa''', kiel la unua virino en Pollando kiu akiris diplomon de bestkuracisto la 5an de majo 1923 kun la plej bona noto en la Akademio de Veterinara Medicino en [[Lvovo]]. Helena estis la [[leŭtenanto]] de la 11a Regimento de la Legiaj Ulanoj, kvarfoje distingita per la heroa kruco pro la braveco dum la Defendo de Lvovo dum la jaroj 1918–1919. ==Verkoj== *''La apliko de radioj ultraviolaj al sterilizo de l'akvo''. Eld. W. Poturalski, [[Krakovo]], 1912. {{citaĵo| La konata profesoro de la [[Jagelona Universitato]] en Krakvow, priparolas en tiu broŝureto la eblecon sterilizi la trinkakvon kaj purigi la riverakvojn de la grandaj urboj|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|s=Aŭtoro:Odo Bujwid}} * [http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0f&datum=1937&page=85&size=44 Artikolo okaze de lia 80a naskiĝtago] en Esperanto (UEA) Nov. 1937, p.&nbsp;85 (kun foto). {{Projekto vizaĝoj}} {{Unua}} {{EdE|B}} {{Vivtempo|Bujwid, Odo}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=10294|NOTES=transcluded_values_from_wikidata|REMARK=testcase| TIMESTAMP=20131018050340}} [[Kategorio:Polaj biologoj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Bakteriologoj]] [[Kategorio:Esperantistaj kuracistoj]] etfl51n1g7ojw6a2k3sjfi3ljoao0q1 9397711 9397710 2026-06-10T07:50:40Z Sj1mor 12103 9397711 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} [[Dosiero:Odo Bujwid 1936.jpg|eta|300px|Odo Bujwid en 1936]] '''Odo Feliks Kazimierz BUJWID''' (naskiĝis la {{daton|30|novembro|1857}} en [[Vilno]], [[Kongresa Pollando]] (ene de [[Rusia Imperio]]) - mortis la {{daton|26|decembro|1942}} en [[Krakovo]], [[Ĝenerala Gubernio]] <ref>[[Ĝenerala Gubernio]] rilatis al teritorioj de la [[Dua Pola Respubliko]], kiujn inter 1939 kaj 1945 [[nazia Germanio]] militokupis kaj ne rekte enigis en la teritorion de la [[Germana Regno]]</ref>) estis pioniro de [[bakteriologio]] en Pollando, pioniro de [[higieno]], unu el la unuaj polaj sciencistoj okupiĝantaj pri [[vakcino]]j, universitata doktoro kaj profesoro en [[Krakovo]] de [[1892]] kaj aktiva [[esperantisto]]. == Vivo == Bujwid studis kvar jarojn medicinon en la [[Universitato de Varsovio]], kaj jam dum la studado li skribis [[disertacio]]n ([[disertaĵo]]n): "Mikroskopio kaj mikrokemio de kraĉaĵo en la malsanoj de spirvojoj" (Varsovio 1884) pro kio li estis premiita per ora medalo kaj dum multaj jaroj la [[disertaĵo]] estis ege utila por studentoj kaj kuracistoj. Li kiel la unua polo studis en 1885 [[bakteriologio]]n ĉe [[Robert Koch]] en [[Berlino]] kaj en la jaro 1886 ankaŭ kiel la unua polo studis ĉe [[Louis Pasteur]] en [[Parizo]] la metodikon de la profilaktik-vakcinado kontraŭ [[rabio]] kaj fariĝis internacie konata eminentulo sur tiu kampo. En sia esplorlaborejo en Varsovio li kreis la unuan en la mondo post [[Parizo]] filion de la Pasteur-Instituto. Li gvidis la esplor-laborojn pri [[viruso]]j de [[rabio]], mikobakterio ([[bacilo|Koĥa bacilo]]) de [[tuberkulozo]] kaj kom-forma [[Vibrio cholerae|vibrio de ĥolero]]. En la jaro 1887 li publikigis propran biokemian metodon de rekonado de vibrioj de [[ĥolero]] en kultivaĵoj, kiu ege ekinteresis la sciencan mondon. En la jaro 1890 li sendepende de [[Robert Koch]] ekstraktis el la kultivaĵoj de tuberkuloza mikobakterio substancon kiun li nomis '''tuberkulino''' ankaŭ Koch akceptis tiun nomon de la akirita substanco. Tuberkulino estis ĝis 21a jc uzata en la interhaŭta alergia metodo por diagnozi [[tuberkulozo]]n en la homa medicino kaj en [[veterinara medicino]] ĝis nun. Li estas nomata la patro de pola bakteriologio. En la jaro 1893 Bujwid akiris titolon '''asociita profesoro''' en la katedro pri higieno en la [[Jagelona Universitato]] en [[Krakovo]]. Li lekciis tie la bakteriologion kaj la medicinistan diagnostikon. Ĉe tiu katedro li organizis la duan en Pollando Instituton pri Pasteur-vakcinado. En la jaro 1894 li preparis la [[difterio|antidifterian]] [[sero|serumon]] pli frue ol publikigis tion [[Emil Behring]]. Li esploris ĝian kurac-efikon kaj en la jaro 1894 organizis du institutojn kie oni produktis la [[difterio|antidifterian]] serumon: en [[Varsovio]] ĉe sia Pasteur-Instituto kaj same en [[Krakovo]]. Poste sekvis la produktado de [[vakcino]]j kaj [[sero|serumoj]]: [[tetanoso|antitetanosaj]], [[streptokoko|antistreptokokaj]] kaj [[erizipelo|antierizipelaj]] (<ref>Odo Bujwid: Osamotnienie. Pamiętniki z lat 1932-1942. Wydawnictwo Literackie Kraków 1990 8° 416 ss., ilustr.</ref>). El lia plumo eliris 250 sciencaj artikoloj en la [[pola lingvo|pola]], [[franca lingvo|franca]], [[germana lingvo|germana]], [[Esperanto]] kaj [[rusa lingvo|rusa]] lingvoj. Kune kun sia edzino li organizis multajn prelegojn kaj kursojn pri populara klerigado kaj propagando de [[higieno]] kaj sociaj sciencoj. [[Varsovio]] kaj [[Krakovo]], kie li ofte laboradis samtempe, antaŭ la [[Unua Mondmilito]] apartenis al diversaj landoj, nome al [[Rusio]] (fakte al [[Kongresa Pollando]] ene de [[Rusia Imperio]]) kaj [[Aŭstrio]] (fakte al [[Aŭstrio-Hungario|Aŭstra-Hungara Imperio]]). De 1914 ĝis 1918 li servis kiel [[volontulo]] en la [[Polaj Legioj (1914-1918)]], havante tiam jam 57 ĝis 61 jarojn. Post la milito li - kolonelo demobilizita - revenis al [[Krakovo]] kaj okupiĝis pri fabrikado de [[vakcino]]j. == Esperanta agado == [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]] [[Dosiero:Zamenhoftombo_1922.jpg|eta|dekstra|300px|Organiza komitato de la 1-a Tutpola Esperanto-Kongreso, 1922. Centre, en uniformo de kolonelo, staras Odo Bujwid]] [[Dosiero:Policistoj UK1924.jpg|eta|maldekstra|300px|[[UK 1924]] en [[Vieno]], Odo Bujwid kun [[Klara Zamenhof]] kaj policistoj]] [[Dosiero:Bujwid Pompeje.jpg|eta|300px|dekstra|[[Julia C. Isbrücker]] kaj [[Odo Bujwid]] dum la ekskurso al [[Pompejo]] dum la 27a UK en [[Romo]], 1935]] [[Dosiero:GrobowiecBujwidów-CmentarzRakowicki-POL, Kraków.jpg|eta|La tombo de familio Bujwid ([[Odo Bujwid]] kaj [[Kazimiera Bujwidowa]]) en la Rakowicki-Tombejo en [[Krakovo]]]] [[Dosiero:CegiełkaBujwidów-Wawel-POL, Kraków.jpg|eta|dekstra|[[Odo Bujwid]] kaj lia edzino [[Kazimiera Bujwidowa]] engaĝigis sin en la rekonstruadon de pola reĝa Kastelo [[Vavelo]] en Krakovo en la jaro 1921, tion memorigas la memorbriko farita de la Restaŭr-Komitato]] Lia agado por Esperanto komenciĝis en [[1912]], kiam li fariĝis la prezidanto de la [[8-a UK 1912]] en [[Krakovo]]. Postmilite li estis prezidanto de la [[Tutpola Federacio de Esperanto-Societoj]]. Li, havante gravajn rilatojn kaj konatecojn en la regantaj polaj medioj, ofte atingis favorojn por [[Esperanto]] kaj esperantistoj (pasportoj, vizoj k.&nbsp;a.). Danke al liaj pledoj la pola respublika prezidento [[Józef Piłsudski]] mem fariĝis favora al Esperanto kaj akceptis la patronecon de la [[23-a UK 1931]], kies prezidanto estis Bujwid. Ankaŭ lia merito estis, ke la pola [[radio]] de tempo al tempo aranĝis Esperantajn prelegojn. En [[1924]] fondiĝis en [[Krakovo]] la [[PED]] ([[Pola E-Delegitaro]]), kaj li fariĝis ĝia prezidanto. En [[1927]]/1928 li vojaĝis kiel delegito de sia registaro al [[Brazilo]], por studi la vivon de tieaj polaj koloniistoj. Multe helpis lin en la komisio Esperantistoj, kion li raportis al la registaro. En [[1930]] li faris propagandan vojaĝon tra [[Nederlando]], [[Danio]] kaj [[Svedio]]. Bujwid estis membro de la [[Lingva Komitato]] (LK), prezidanto de [[ISAE]], [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]] ktp. Li verkis multajn artikolojn kaj paroladojn en kaj pri [[Esperanto]]. Dum pluraj jaroj li eldonis proprakoste la periodaĵon [[Pola Esperantisto]] kaj ĉiujn publikigaĵojn de [[PED]] kaj ankaŭ per aliaj gravaj materialaj subtenis Esperanton. Entute li estis la siaepoka ĉefulo de la [[Esperanto-movado en Pollando]], kaj lia aŭtoritato ĉe la polaj esperantistoj estis senescepta. == La privata vivo == Lia edzino, [[Kazimiera Bujwidowa]] (naskiĝis la {{daton|16|oktobro|1867}} en [[Varsovio]], mortis la {{daton|8|oktobro|1932}} en [[Krakovo]]), feministo - pioniro por la virinaj rajtoj, [[esperantisto]] - estis fidela helpantino ankaŭ en Esperantaj laboroj de sia edzo, [[ateisto]]. Ili havis 6 infanojn: Kazimiera, Zofia, Jadwiga, Helena, Johano kaj Stanislao. Lia filino '''Helena Jurgielewiczowa''', kiel la unua virino en Pollando kiu akiris diplomon de bestkuracisto la 5an de majo 1923 kun la plej bona noto en la Akademio de Veterinara Medicino en [[Lvovo]]. Helena estis la [[leŭtenanto]] de la 11a Regimento de la Legiaj Ulanoj, kvarfoje distingita per la heroa kruco pro la braveco dum la Defendo de Lvovo dum la jaroj 1918–1919. ==Verkoj== *''La apliko de radioj ultraviolaj al sterilizo de l'akvo''. Eld. W. Poturalski, [[Krakovo]], 1912. {{citaĵo| La konata profesoro de la [[Jagelona Universitato]] en Krakvow, priparolas en tiu broŝureto la eblecon sterilizi la trinkakvon kaj purigi la riverakvojn de la grandaj urboj|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|s=Aŭtoro:Odo Bujwid}} * [http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0f&datum=1937&page=85&size=44 Artikolo okaze de lia 80a naskiĝtago] en Esperanto (UEA) Nov. 1937, p.&nbsp;85 (kun foto). {{Projekto vizaĝoj}} {{Unua}} {{EdE|B}} {{Vivtempo|Bujwid, Odo}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=10294|NOTES=transcluded_values_from_wikidata|REMARK=testcase| TIMESTAMP=20131018050340}} [[Kategorio:Polaj biologoj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Bakteriologoj]] [[Kategorio:Esperantistaj kuracistoj]] dlx7dzhcg8mdi53swecv9r48i82zpnx 9397712 9397711 2026-06-10T07:52:25Z Sj1mor 12103 9397712 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Odo Feliks Kazimierz BUJWID''' (naskiĝis la {{daton|30|novembro|1857}} en [[Vilno]], [[Kongresa Pollando]] (ene de [[Rusia Imperio]]) - mortis la {{daton|26|decembro|1942}} en [[Krakovo]], [[Ĝenerala Gubernio]] <ref>[[Ĝenerala Gubernio]] rilatis al teritorioj de la [[Dua Pola Respubliko]], kiujn inter 1939 kaj 1945 [[nazia Germanio]] militokupis kaj ne rekte enigis en la teritorion de la [[Germana Regno]]</ref>) estis pioniro de [[bakteriologio]] en Pollando, pioniro de [[higieno]], unu el la unuaj polaj sciencistoj okupiĝantaj pri [[vakcino]]j, universitata doktoro kaj profesoro en [[Krakovo]] de [[1892]] kaj aktiva [[esperantisto]]. == Vivo == [[Dosiero:Odo Bujwid 1936.jpg|maldekstre|eta|Odo Bujwid en 1936]] Bujwid studis kvar jarojn medicinon en la [[Universitato de Varsovio]], kaj jam dum la studado li skribis [[disertacio]]n ([[disertaĵo]]n): "Mikroskopio kaj mikrokemio de kraĉaĵo en la malsanoj de spirvojoj" (Varsovio 1884) pro kio li estis premiita per ora medalo kaj dum multaj jaroj la [[disertaĵo]] estis ege utila por studentoj kaj kuracistoj. Li kiel la unua polo studis en 1885 [[bakteriologio]]n ĉe [[Robert Koch]] en [[Berlino]] kaj en la jaro 1886 ankaŭ kiel la unua polo studis ĉe [[Louis Pasteur]] en [[Parizo]] la metodikon de la profilaktik-vakcinado kontraŭ [[rabio]] kaj fariĝis internacie konata eminentulo sur tiu kampo. En sia esplorlaborejo en Varsovio li kreis la unuan en la mondo post [[Parizo]] filion de la Pasteur-Instituto. Li gvidis la esplor-laborojn pri [[viruso]]j de [[rabio]], mikobakterio ([[bacilo|Koĥa bacilo]]) de [[tuberkulozo]] kaj kom-forma [[Vibrio cholerae|vibrio de ĥolero]]. En la jaro 1887 li publikigis propran biokemian metodon de rekonado de vibrioj de [[ĥolero]] en kultivaĵoj, kiu ege ekinteresis la sciencan mondon. En la jaro 1890 li sendepende de [[Robert Koch]] ekstraktis el la kultivaĵoj de tuberkuloza mikobakterio substancon kiun li nomis '''tuberkulino''' ankaŭ Koch akceptis tiun nomon de la akirita substanco. Tuberkulino estis ĝis 21a jc uzata en la interhaŭta alergia metodo por diagnozi [[tuberkulozo]]n en la homa medicino kaj en [[veterinara medicino]] ĝis nun. Li estas nomata la patro de pola bakteriologio. En la jaro 1893 Bujwid akiris titolon '''asociita profesoro''' en la katedro pri higieno en la [[Jagelona Universitato]] en [[Krakovo]]. Li lekciis tie la bakteriologion kaj la medicinistan diagnostikon. Ĉe tiu katedro li organizis la duan en Pollando Instituton pri Pasteur-vakcinado. En la jaro 1894 li preparis la [[difterio|antidifterian]] [[sero|serumon]] pli frue ol publikigis tion [[Emil Behring]]. Li esploris ĝian kurac-efikon kaj en la jaro 1894 organizis du institutojn kie oni produktis la [[difterio|antidifterian]] serumon: en [[Varsovio]] ĉe sia Pasteur-Instituto kaj same en [[Krakovo]]. Poste sekvis la produktado de [[vakcino]]j kaj [[sero|serumoj]]: [[tetanoso|antitetanosaj]], [[streptokoko|antistreptokokaj]] kaj [[erizipelo|antierizipelaj]] (<ref>Odo Bujwid: Osamotnienie. Pamiętniki z lat 1932-1942. Wydawnictwo Literackie Kraków 1990 8° 416 ss., ilustr.</ref>). El lia plumo eliris 250 sciencaj artikoloj en la [[pola lingvo|pola]], [[franca lingvo|franca]], [[germana lingvo|germana]], [[Esperanto]] kaj [[rusa lingvo|rusa]] lingvoj. Kune kun sia edzino li organizis multajn prelegojn kaj kursojn pri populara klerigado kaj propagando de [[higieno]] kaj sociaj sciencoj. [[Varsovio]] kaj [[Krakovo]], kie li ofte laboradis samtempe, antaŭ la [[Unua Mondmilito]] apartenis al diversaj landoj, nome al [[Rusio]] (fakte al [[Kongresa Pollando]] ene de [[Rusia Imperio]]) kaj [[Aŭstrio]] (fakte al [[Aŭstrio-Hungario|Aŭstra-Hungara Imperio]]). De 1914 ĝis 1918 li servis kiel [[volontulo]] en la [[Polaj Legioj (1914-1918)]], havante tiam jam 57 ĝis 61 jarojn. Post la milito li - kolonelo demobilizita - revenis al [[Krakovo]] kaj okupiĝis pri fabrikado de [[vakcino]]j. == Esperanta agado == [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]] [[Dosiero:Zamenhoftombo_1922.jpg|eta|dekstra|300px|Organiza komitato de la 1-a Tutpola Esperanto-Kongreso, 1922. Centre, en uniformo de kolonelo, staras Odo Bujwid]] [[Dosiero:Policistoj UK1924.jpg|eta|maldekstra|300px|[[UK 1924]] en [[Vieno]], Odo Bujwid kun [[Klara Zamenhof]] kaj policistoj]] [[Dosiero:Bujwid Pompeje.jpg|eta|300px|dekstra|[[Julia C. Isbrücker]] kaj [[Odo Bujwid]] dum la ekskurso al [[Pompejo]] dum la 27a UK en [[Romo]], 1935]] [[Dosiero:GrobowiecBujwidów-CmentarzRakowicki-POL, Kraków.jpg|eta|La tombo de familio Bujwid ([[Odo Bujwid]] kaj [[Kazimiera Bujwidowa]]) en la Rakowicki-Tombejo en [[Krakovo]]]] [[Dosiero:CegiełkaBujwidów-Wawel-POL, Kraków.jpg|eta|dekstra|[[Odo Bujwid]] kaj lia edzino [[Kazimiera Bujwidowa]] engaĝigis sin en la rekonstruadon de pola reĝa Kastelo [[Vavelo]] en Krakovo en la jaro 1921, tion memorigas la memorbriko farita de la Restaŭr-Komitato]] Lia agado por Esperanto komenciĝis en [[1912]], kiam li fariĝis la prezidanto de la [[8-a UK 1912]] en [[Krakovo]]. Postmilite li estis prezidanto de la [[Tutpola Federacio de Esperanto-Societoj]]. Li, havante gravajn rilatojn kaj konatecojn en la regantaj polaj medioj, ofte atingis favorojn por [[Esperanto]] kaj esperantistoj (pasportoj, vizoj k.&nbsp;a.). Danke al liaj pledoj la pola respublika prezidento [[Józef Piłsudski]] mem fariĝis favora al Esperanto kaj akceptis la patronecon de la [[23-a UK 1931]], kies prezidanto estis Bujwid. Ankaŭ lia merito estis, ke la pola [[radio]] de tempo al tempo aranĝis Esperantajn prelegojn. En [[1924]] fondiĝis en [[Krakovo]] la [[PED]] ([[Pola E-Delegitaro]]), kaj li fariĝis ĝia prezidanto. En [[1927]]/1928 li vojaĝis kiel delegito de sia registaro al [[Brazilo]], por studi la vivon de tieaj polaj koloniistoj. Multe helpis lin en la komisio Esperantistoj, kion li raportis al la registaro. En [[1930]] li faris propagandan vojaĝon tra [[Nederlando]], [[Danio]] kaj [[Svedio]]. Bujwid estis membro de la [[Lingva Komitato]] (LK), prezidanto de [[ISAE]], [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]] ktp. Li verkis multajn artikolojn kaj paroladojn en kaj pri [[Esperanto]]. Dum pluraj jaroj li eldonis proprakoste la periodaĵon [[Pola Esperantisto]] kaj ĉiujn publikigaĵojn de [[PED]] kaj ankaŭ per aliaj gravaj materialaj subtenis Esperanton. Entute li estis la siaepoka ĉefulo de la [[Esperanto-movado en Pollando]], kaj lia aŭtoritato ĉe la polaj esperantistoj estis senescepta. == La privata vivo == Lia edzino, [[Kazimiera Bujwidowa]] (naskiĝis la {{daton|16|oktobro|1867}} en [[Varsovio]], mortis la {{daton|8|oktobro|1932}} en [[Krakovo]]), feministo - pioniro por la virinaj rajtoj, [[esperantisto]] - estis fidela helpantino ankaŭ en Esperantaj laboroj de sia edzo, [[ateisto]]. Ili havis 6 infanojn: Kazimiera, Zofia, Jadwiga, Helena, Johano kaj Stanislao. Lia filino '''Helena Jurgielewiczowa''', kiel la unua virino en Pollando kiu akiris diplomon de bestkuracisto la 5an de majo 1923 kun la plej bona noto en la Akademio de Veterinara Medicino en [[Lvovo]]. Helena estis la [[leŭtenanto]] de la 11a Regimento de la Legiaj Ulanoj, kvarfoje distingita per la heroa kruco pro la braveco dum la Defendo de Lvovo dum la jaroj 1918–1919. ==Verkoj== *''La apliko de radioj ultraviolaj al sterilizo de l'akvo''. Eld. W. Poturalski, [[Krakovo]], 1912. {{citaĵo| La konata profesoro de la [[Jagelona Universitato]] en Krakvow, priparolas en tiu broŝureto la eblecon sterilizi la trinkakvon kaj purigi la riverakvojn de la grandaj urboj|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|s=Aŭtoro:Odo Bujwid}} * [http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0f&datum=1937&page=85&size=44 Artikolo okaze de lia 80a naskiĝtago] en Esperanto (UEA) Nov. 1937, p.&nbsp;85 (kun foto). {{Projekto vizaĝoj}} {{Unua}} {{EdE|B}} {{Vivtempo|Bujwid, Odo}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=10294|NOTES=transcluded_values_from_wikidata|REMARK=testcase| TIMESTAMP=20131018050340}} [[Kategorio:Polaj biologoj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Bakteriologoj]] [[Kategorio:Esperantistaj kuracistoj]] bngustpa42b1nr4mjfn3utqszex9t5r 9397713 9397712 2026-06-10T07:52:46Z Sj1mor 12103 /* Esperanta agado */ 9397713 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Odo Feliks Kazimierz BUJWID''' (naskiĝis la {{daton|30|novembro|1857}} en [[Vilno]], [[Kongresa Pollando]] (ene de [[Rusia Imperio]]) - mortis la {{daton|26|decembro|1942}} en [[Krakovo]], [[Ĝenerala Gubernio]] <ref>[[Ĝenerala Gubernio]] rilatis al teritorioj de la [[Dua Pola Respubliko]], kiujn inter 1939 kaj 1945 [[nazia Germanio]] militokupis kaj ne rekte enigis en la teritorion de la [[Germana Regno]]</ref>) estis pioniro de [[bakteriologio]] en Pollando, pioniro de [[higieno]], unu el la unuaj polaj sciencistoj okupiĝantaj pri [[vakcino]]j, universitata doktoro kaj profesoro en [[Krakovo]] de [[1892]] kaj aktiva [[esperantisto]]. == Vivo == [[Dosiero:Odo Bujwid 1936.jpg|maldekstre|eta|Odo Bujwid en 1936]] Bujwid studis kvar jarojn medicinon en la [[Universitato de Varsovio]], kaj jam dum la studado li skribis [[disertacio]]n ([[disertaĵo]]n): "Mikroskopio kaj mikrokemio de kraĉaĵo en la malsanoj de spirvojoj" (Varsovio 1884) pro kio li estis premiita per ora medalo kaj dum multaj jaroj la [[disertaĵo]] estis ege utila por studentoj kaj kuracistoj. Li kiel la unua polo studis en 1885 [[bakteriologio]]n ĉe [[Robert Koch]] en [[Berlino]] kaj en la jaro 1886 ankaŭ kiel la unua polo studis ĉe [[Louis Pasteur]] en [[Parizo]] la metodikon de la profilaktik-vakcinado kontraŭ [[rabio]] kaj fariĝis internacie konata eminentulo sur tiu kampo. En sia esplorlaborejo en Varsovio li kreis la unuan en la mondo post [[Parizo]] filion de la Pasteur-Instituto. Li gvidis la esplor-laborojn pri [[viruso]]j de [[rabio]], mikobakterio ([[bacilo|Koĥa bacilo]]) de [[tuberkulozo]] kaj kom-forma [[Vibrio cholerae|vibrio de ĥolero]]. En la jaro 1887 li publikigis propran biokemian metodon de rekonado de vibrioj de [[ĥolero]] en kultivaĵoj, kiu ege ekinteresis la sciencan mondon. En la jaro 1890 li sendepende de [[Robert Koch]] ekstraktis el la kultivaĵoj de tuberkuloza mikobakterio substancon kiun li nomis '''tuberkulino''' ankaŭ Koch akceptis tiun nomon de la akirita substanco. Tuberkulino estis ĝis 21a jc uzata en la interhaŭta alergia metodo por diagnozi [[tuberkulozo]]n en la homa medicino kaj en [[veterinara medicino]] ĝis nun. Li estas nomata la patro de pola bakteriologio. En la jaro 1893 Bujwid akiris titolon '''asociita profesoro''' en la katedro pri higieno en la [[Jagelona Universitato]] en [[Krakovo]]. Li lekciis tie la bakteriologion kaj la medicinistan diagnostikon. Ĉe tiu katedro li organizis la duan en Pollando Instituton pri Pasteur-vakcinado. En la jaro 1894 li preparis la [[difterio|antidifterian]] [[sero|serumon]] pli frue ol publikigis tion [[Emil Behring]]. Li esploris ĝian kurac-efikon kaj en la jaro 1894 organizis du institutojn kie oni produktis la [[difterio|antidifterian]] serumon: en [[Varsovio]] ĉe sia Pasteur-Instituto kaj same en [[Krakovo]]. Poste sekvis la produktado de [[vakcino]]j kaj [[sero|serumoj]]: [[tetanoso|antitetanosaj]], [[streptokoko|antistreptokokaj]] kaj [[erizipelo|antierizipelaj]] (<ref>Odo Bujwid: Osamotnienie. Pamiętniki z lat 1932-1942. Wydawnictwo Literackie Kraków 1990 8° 416 ss., ilustr.</ref>). El lia plumo eliris 250 sciencaj artikoloj en la [[pola lingvo|pola]], [[franca lingvo|franca]], [[germana lingvo|germana]], [[Esperanto]] kaj [[rusa lingvo|rusa]] lingvoj. Kune kun sia edzino li organizis multajn prelegojn kaj kursojn pri populara klerigado kaj propagando de [[higieno]] kaj sociaj sciencoj. [[Varsovio]] kaj [[Krakovo]], kie li ofte laboradis samtempe, antaŭ la [[Unua Mondmilito]] apartenis al diversaj landoj, nome al [[Rusio]] (fakte al [[Kongresa Pollando]] ene de [[Rusia Imperio]]) kaj [[Aŭstrio]] (fakte al [[Aŭstrio-Hungario|Aŭstra-Hungara Imperio]]). De 1914 ĝis 1918 li servis kiel [[volontulo]] en la [[Polaj Legioj (1914-1918)]], havante tiam jam 57 ĝis 61 jarojn. Post la milito li - kolonelo demobilizita - revenis al [[Krakovo]] kaj okupiĝis pri fabrikado de [[vakcino]]j. == Esperanta agado == [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]] [[Dosiero:Zamenhoftombo_1922.jpg|eta|maldekstra|300px|Organiza komitato de la 1-a Tutpola Esperanto-Kongreso, 1922. Centre, en uniformo de kolonelo, staras Odo Bujwid]] [[Dosiero:Policistoj UK1924.jpg|eta|maldekstra|300px|[[UK 1924]] en [[Vieno]], Odo Bujwid kun [[Klara Zamenhof]] kaj policistoj]] [[Dosiero:Bujwid Pompeje.jpg|eta|300px|dekstra|[[Julia C. Isbrücker]] kaj [[Odo Bujwid]] dum la ekskurso al [[Pompejo]] dum la 27a UK en [[Romo]], 1935]] [[Dosiero:GrobowiecBujwidów-CmentarzRakowicki-POL, Kraków.jpg|eta|La tombo de familio Bujwid ([[Odo Bujwid]] kaj [[Kazimiera Bujwidowa]]) en la Rakowicki-Tombejo en [[Krakovo]]]] [[Dosiero:CegiełkaBujwidów-Wawel-POL, Kraków.jpg|eta|dekstra|[[Odo Bujwid]] kaj lia edzino [[Kazimiera Bujwidowa]] engaĝigis sin en la rekonstruadon de pola reĝa Kastelo [[Vavelo]] en Krakovo en la jaro 1921, tion memorigas la memorbriko farita de la Restaŭr-Komitato]] Lia agado por Esperanto komenciĝis en [[1912]], kiam li fariĝis la prezidanto de la [[8-a UK 1912]] en [[Krakovo]]. Postmilite li estis prezidanto de la [[Tutpola Federacio de Esperanto-Societoj]]. Li, havante gravajn rilatojn kaj konatecojn en la regantaj polaj medioj, ofte atingis favorojn por [[Esperanto]] kaj esperantistoj (pasportoj, vizoj k.&nbsp;a.). Danke al liaj pledoj la pola respublika prezidento [[Józef Piłsudski]] mem fariĝis favora al Esperanto kaj akceptis la patronecon de la [[23-a UK 1931]], kies prezidanto estis Bujwid. Ankaŭ lia merito estis, ke la pola [[radio]] de tempo al tempo aranĝis Esperantajn prelegojn. En [[1924]] fondiĝis en [[Krakovo]] la [[PED]] ([[Pola E-Delegitaro]]), kaj li fariĝis ĝia prezidanto. En [[1927]]/1928 li vojaĝis kiel delegito de sia registaro al [[Brazilo]], por studi la vivon de tieaj polaj koloniistoj. Multe helpis lin en la komisio Esperantistoj, kion li raportis al la registaro. En [[1930]] li faris propagandan vojaĝon tra [[Nederlando]], [[Danio]] kaj [[Svedio]]. Bujwid estis membro de la [[Lingva Komitato]] (LK), prezidanto de [[ISAE]], [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]] ktp. Li verkis multajn artikolojn kaj paroladojn en kaj pri [[Esperanto]]. Dum pluraj jaroj li eldonis proprakoste la periodaĵon [[Pola Esperantisto]] kaj ĉiujn publikigaĵojn de [[PED]] kaj ankaŭ per aliaj gravaj materialaj subtenis Esperanton. Entute li estis la siaepoka ĉefulo de la [[Esperanto-movado en Pollando]], kaj lia aŭtoritato ĉe la polaj esperantistoj estis senescepta. == La privata vivo == Lia edzino, [[Kazimiera Bujwidowa]] (naskiĝis la {{daton|16|oktobro|1867}} en [[Varsovio]], mortis la {{daton|8|oktobro|1932}} en [[Krakovo]]), feministo - pioniro por la virinaj rajtoj, [[esperantisto]] - estis fidela helpantino ankaŭ en Esperantaj laboroj de sia edzo, [[ateisto]]. Ili havis 6 infanojn: Kazimiera, Zofia, Jadwiga, Helena, Johano kaj Stanislao. Lia filino '''Helena Jurgielewiczowa''', kiel la unua virino en Pollando kiu akiris diplomon de bestkuracisto la 5an de majo 1923 kun la plej bona noto en la Akademio de Veterinara Medicino en [[Lvovo]]. Helena estis la [[leŭtenanto]] de la 11a Regimento de la Legiaj Ulanoj, kvarfoje distingita per la heroa kruco pro la braveco dum la Defendo de Lvovo dum la jaroj 1918–1919. ==Verkoj== *''La apliko de radioj ultraviolaj al sterilizo de l'akvo''. Eld. W. Poturalski, [[Krakovo]], 1912. {{citaĵo| La konata profesoro de la [[Jagelona Universitato]] en Krakvow, priparolas en tiu broŝureto la eblecon sterilizi la trinkakvon kaj purigi la riverakvojn de la grandaj urboj|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|s=Aŭtoro:Odo Bujwid}} * [http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0f&datum=1937&page=85&size=44 Artikolo okaze de lia 80a naskiĝtago] en Esperanto (UEA) Nov. 1937, p.&nbsp;85 (kun foto). {{Projekto vizaĝoj}} {{Unua}} {{EdE|B}} {{Vivtempo|Bujwid, Odo}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=10294|NOTES=transcluded_values_from_wikidata|REMARK=testcase| TIMESTAMP=20131018050340}} [[Kategorio:Polaj biologoj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Bakteriologoj]] [[Kategorio:Esperantistaj kuracistoj]] aly10ltg5vujamr10fe7p16g76orb9l 9397714 9397713 2026-06-10T07:53:00Z Sj1mor 12103 /* Esperanta agado */ 9397714 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Odo Feliks Kazimierz BUJWID''' (naskiĝis la {{daton|30|novembro|1857}} en [[Vilno]], [[Kongresa Pollando]] (ene de [[Rusia Imperio]]) - mortis la {{daton|26|decembro|1942}} en [[Krakovo]], [[Ĝenerala Gubernio]] <ref>[[Ĝenerala Gubernio]] rilatis al teritorioj de la [[Dua Pola Respubliko]], kiujn inter 1939 kaj 1945 [[nazia Germanio]] militokupis kaj ne rekte enigis en la teritorion de la [[Germana Regno]]</ref>) estis pioniro de [[bakteriologio]] en Pollando, pioniro de [[higieno]], unu el la unuaj polaj sciencistoj okupiĝantaj pri [[vakcino]]j, universitata doktoro kaj profesoro en [[Krakovo]] de [[1892]] kaj aktiva [[esperantisto]]. == Vivo == [[Dosiero:Odo Bujwid 1936.jpg|maldekstre|eta|Odo Bujwid en 1936]] Bujwid studis kvar jarojn medicinon en la [[Universitato de Varsovio]], kaj jam dum la studado li skribis [[disertacio]]n ([[disertaĵo]]n): "Mikroskopio kaj mikrokemio de kraĉaĵo en la malsanoj de spirvojoj" (Varsovio 1884) pro kio li estis premiita per ora medalo kaj dum multaj jaroj la [[disertaĵo]] estis ege utila por studentoj kaj kuracistoj. Li kiel la unua polo studis en 1885 [[bakteriologio]]n ĉe [[Robert Koch]] en [[Berlino]] kaj en la jaro 1886 ankaŭ kiel la unua polo studis ĉe [[Louis Pasteur]] en [[Parizo]] la metodikon de la profilaktik-vakcinado kontraŭ [[rabio]] kaj fariĝis internacie konata eminentulo sur tiu kampo. En sia esplorlaborejo en Varsovio li kreis la unuan en la mondo post [[Parizo]] filion de la Pasteur-Instituto. Li gvidis la esplor-laborojn pri [[viruso]]j de [[rabio]], mikobakterio ([[bacilo|Koĥa bacilo]]) de [[tuberkulozo]] kaj kom-forma [[Vibrio cholerae|vibrio de ĥolero]]. En la jaro 1887 li publikigis propran biokemian metodon de rekonado de vibrioj de [[ĥolero]] en kultivaĵoj, kiu ege ekinteresis la sciencan mondon. En la jaro 1890 li sendepende de [[Robert Koch]] ekstraktis el la kultivaĵoj de tuberkuloza mikobakterio substancon kiun li nomis '''tuberkulino''' ankaŭ Koch akceptis tiun nomon de la akirita substanco. Tuberkulino estis ĝis 21a jc uzata en la interhaŭta alergia metodo por diagnozi [[tuberkulozo]]n en la homa medicino kaj en [[veterinara medicino]] ĝis nun. Li estas nomata la patro de pola bakteriologio. En la jaro 1893 Bujwid akiris titolon '''asociita profesoro''' en la katedro pri higieno en la [[Jagelona Universitato]] en [[Krakovo]]. Li lekciis tie la bakteriologion kaj la medicinistan diagnostikon. Ĉe tiu katedro li organizis la duan en Pollando Instituton pri Pasteur-vakcinado. En la jaro 1894 li preparis la [[difterio|antidifterian]] [[sero|serumon]] pli frue ol publikigis tion [[Emil Behring]]. Li esploris ĝian kurac-efikon kaj en la jaro 1894 organizis du institutojn kie oni produktis la [[difterio|antidifterian]] serumon: en [[Varsovio]] ĉe sia Pasteur-Instituto kaj same en [[Krakovo]]. Poste sekvis la produktado de [[vakcino]]j kaj [[sero|serumoj]]: [[tetanoso|antitetanosaj]], [[streptokoko|antistreptokokaj]] kaj [[erizipelo|antierizipelaj]] (<ref>Odo Bujwid: Osamotnienie. Pamiętniki z lat 1932-1942. Wydawnictwo Literackie Kraków 1990 8° 416 ss., ilustr.</ref>). El lia plumo eliris 250 sciencaj artikoloj en la [[pola lingvo|pola]], [[franca lingvo|franca]], [[germana lingvo|germana]], [[Esperanto]] kaj [[rusa lingvo|rusa]] lingvoj. Kune kun sia edzino li organizis multajn prelegojn kaj kursojn pri populara klerigado kaj propagando de [[higieno]] kaj sociaj sciencoj. [[Varsovio]] kaj [[Krakovo]], kie li ofte laboradis samtempe, antaŭ la [[Unua Mondmilito]] apartenis al diversaj landoj, nome al [[Rusio]] (fakte al [[Kongresa Pollando]] ene de [[Rusia Imperio]]) kaj [[Aŭstrio]] (fakte al [[Aŭstrio-Hungario|Aŭstra-Hungara Imperio]]). De 1914 ĝis 1918 li servis kiel [[volontulo]] en la [[Polaj Legioj (1914-1918)]], havante tiam jam 57 ĝis 61 jarojn. Post la milito li - kolonelo demobilizita - revenis al [[Krakovo]] kaj okupiĝis pri fabrikado de [[vakcino]]j. == Esperanta agado == [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|dekstra|40px]] [[Dosiero:Zamenhoftombo_1922.jpg|eta|dekstra|300px|Organiza komitato de la 1-a Tutpola Esperanto-Kongreso, 1922. Centre, en uniformo de kolonelo, staras Odo Bujwid]] [[Dosiero:Policistoj UK1924.jpg|eta|maldekstra|300px|[[UK 1924]] en [[Vieno]], Odo Bujwid kun [[Klara Zamenhof]] kaj policistoj]] [[Dosiero:Bujwid Pompeje.jpg|eta|300px|dekstra|[[Julia C. Isbrücker]] kaj [[Odo Bujwid]] dum la ekskurso al [[Pompejo]] dum la 27a UK en [[Romo]], 1935]] [[Dosiero:GrobowiecBujwidów-CmentarzRakowicki-POL, Kraków.jpg|eta|La tombo de familio Bujwid ([[Odo Bujwid]] kaj [[Kazimiera Bujwidowa]]) en la Rakowicki-Tombejo en [[Krakovo]]]] [[Dosiero:CegiełkaBujwidów-Wawel-POL, Kraków.jpg|eta|dekstra|[[Odo Bujwid]] kaj lia edzino [[Kazimiera Bujwidowa]] engaĝigis sin en la rekonstruadon de pola reĝa Kastelo [[Vavelo]] en Krakovo en la jaro 1921, tion memorigas la memorbriko farita de la Restaŭr-Komitato]] Lia agado por Esperanto komenciĝis en [[1912]], kiam li fariĝis la prezidanto de la [[8-a UK 1912]] en [[Krakovo]]. Postmilite li estis prezidanto de la [[Tutpola Federacio de Esperanto-Societoj]]. Li, havante gravajn rilatojn kaj konatecojn en la regantaj polaj medioj, ofte atingis favorojn por [[Esperanto]] kaj esperantistoj (pasportoj, vizoj k.&nbsp;a.). Danke al liaj pledoj la pola respublika prezidento [[Józef Piłsudski]] mem fariĝis favora al Esperanto kaj akceptis la patronecon de la [[23-a UK 1931]], kies prezidanto estis Bujwid. Ankaŭ lia merito estis, ke la pola [[radio]] de tempo al tempo aranĝis Esperantajn prelegojn. En [[1924]] fondiĝis en [[Krakovo]] la [[PED]] ([[Pola E-Delegitaro]]), kaj li fariĝis ĝia prezidanto. En [[1927]]/1928 li vojaĝis kiel delegito de sia registaro al [[Brazilo]], por studi la vivon de tieaj polaj koloniistoj. Multe helpis lin en la komisio Esperantistoj, kion li raportis al la registaro. En [[1930]] li faris propagandan vojaĝon tra [[Nederlando]], [[Danio]] kaj [[Svedio]]. Bujwid estis membro de la [[Lingva Komitato]] (LK), prezidanto de [[ISAE]], [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]] ktp. Li verkis multajn artikolojn kaj paroladojn en kaj pri [[Esperanto]]. Dum pluraj jaroj li eldonis proprakoste la periodaĵon [[Pola Esperantisto]] kaj ĉiujn publikigaĵojn de [[PED]] kaj ankaŭ per aliaj gravaj materialaj subtenis Esperanton. Entute li estis la siaepoka ĉefulo de la [[Esperanto-movado en Pollando]], kaj lia aŭtoritato ĉe la polaj esperantistoj estis senescepta. == La privata vivo == Lia edzino, [[Kazimiera Bujwidowa]] (naskiĝis la {{daton|16|oktobro|1867}} en [[Varsovio]], mortis la {{daton|8|oktobro|1932}} en [[Krakovo]]), feministo - pioniro por la virinaj rajtoj, [[esperantisto]] - estis fidela helpantino ankaŭ en Esperantaj laboroj de sia edzo, [[ateisto]]. Ili havis 6 infanojn: Kazimiera, Zofia, Jadwiga, Helena, Johano kaj Stanislao. Lia filino '''Helena Jurgielewiczowa''', kiel la unua virino en Pollando kiu akiris diplomon de bestkuracisto la 5an de majo 1923 kun la plej bona noto en la Akademio de Veterinara Medicino en [[Lvovo]]. Helena estis la [[leŭtenanto]] de la 11a Regimento de la Legiaj Ulanoj, kvarfoje distingita per la heroa kruco pro la braveco dum la Defendo de Lvovo dum la jaroj 1918–1919. ==Verkoj== *''La apliko de radioj ultraviolaj al sterilizo de l'akvo''. Eld. W. Poturalski, [[Krakovo]], 1912. {{citaĵo| La konata profesoro de la [[Jagelona Universitato]] en Krakvow, priparolas en tiu broŝureto la eblecon sterilizi la trinkakvon kaj purigi la riverakvojn de la grandaj urboj|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|s=Aŭtoro:Odo Bujwid}} * [http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0f&datum=1937&page=85&size=44 Artikolo okaze de lia 80a naskiĝtago] en Esperanto (UEA) Nov. 1937, p.&nbsp;85 (kun foto). {{Projekto vizaĝoj}} {{Unua}} {{EdE|B}} {{Vivtempo|Bujwid, Odo}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=10294|NOTES=transcluded_values_from_wikidata|REMARK=testcase| TIMESTAMP=20131018050340}} [[Kategorio:Polaj biologoj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Bakteriologoj]] [[Kategorio:Esperantistaj kuracistoj]] snen6392un7uhw8ykhhswrtv0joupmu 9397715 9397714 2026-06-10T07:53:17Z Sj1mor 12103 /* Esperanta agado */ 9397715 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Odo Feliks Kazimierz BUJWID''' (naskiĝis la {{daton|30|novembro|1857}} en [[Vilno]], [[Kongresa Pollando]] (ene de [[Rusia Imperio]]) - mortis la {{daton|26|decembro|1942}} en [[Krakovo]], [[Ĝenerala Gubernio]] <ref>[[Ĝenerala Gubernio]] rilatis al teritorioj de la [[Dua Pola Respubliko]], kiujn inter 1939 kaj 1945 [[nazia Germanio]] militokupis kaj ne rekte enigis en la teritorion de la [[Germana Regno]]</ref>) estis pioniro de [[bakteriologio]] en Pollando, pioniro de [[higieno]], unu el la unuaj polaj sciencistoj okupiĝantaj pri [[vakcino]]j, universitata doktoro kaj profesoro en [[Krakovo]] de [[1892]] kaj aktiva [[esperantisto]]. == Vivo == [[Dosiero:Odo Bujwid 1936.jpg|maldekstre|eta|Odo Bujwid en 1936]] Bujwid studis kvar jarojn medicinon en la [[Universitato de Varsovio]], kaj jam dum la studado li skribis [[disertacio]]n ([[disertaĵo]]n): "Mikroskopio kaj mikrokemio de kraĉaĵo en la malsanoj de spirvojoj" (Varsovio 1884) pro kio li estis premiita per ora medalo kaj dum multaj jaroj la [[disertaĵo]] estis ege utila por studentoj kaj kuracistoj. Li kiel la unua polo studis en 1885 [[bakteriologio]]n ĉe [[Robert Koch]] en [[Berlino]] kaj en la jaro 1886 ankaŭ kiel la unua polo studis ĉe [[Louis Pasteur]] en [[Parizo]] la metodikon de la profilaktik-vakcinado kontraŭ [[rabio]] kaj fariĝis internacie konata eminentulo sur tiu kampo. En sia esplorlaborejo en Varsovio li kreis la unuan en la mondo post [[Parizo]] filion de la Pasteur-Instituto. Li gvidis la esplor-laborojn pri [[viruso]]j de [[rabio]], mikobakterio ([[bacilo|Koĥa bacilo]]) de [[tuberkulozo]] kaj kom-forma [[Vibrio cholerae|vibrio de ĥolero]]. En la jaro 1887 li publikigis propran biokemian metodon de rekonado de vibrioj de [[ĥolero]] en kultivaĵoj, kiu ege ekinteresis la sciencan mondon. En la jaro 1890 li sendepende de [[Robert Koch]] ekstraktis el la kultivaĵoj de tuberkuloza mikobakterio substancon kiun li nomis '''tuberkulino''' ankaŭ Koch akceptis tiun nomon de la akirita substanco. Tuberkulino estis ĝis 21a jc uzata en la interhaŭta alergia metodo por diagnozi [[tuberkulozo]]n en la homa medicino kaj en [[veterinara medicino]] ĝis nun. Li estas nomata la patro de pola bakteriologio. En la jaro 1893 Bujwid akiris titolon '''asociita profesoro''' en la katedro pri higieno en la [[Jagelona Universitato]] en [[Krakovo]]. Li lekciis tie la bakteriologion kaj la medicinistan diagnostikon. Ĉe tiu katedro li organizis la duan en Pollando Instituton pri Pasteur-vakcinado. En la jaro 1894 li preparis la [[difterio|antidifterian]] [[sero|serumon]] pli frue ol publikigis tion [[Emil Behring]]. Li esploris ĝian kurac-efikon kaj en la jaro 1894 organizis du institutojn kie oni produktis la [[difterio|antidifterian]] serumon: en [[Varsovio]] ĉe sia Pasteur-Instituto kaj same en [[Krakovo]]. Poste sekvis la produktado de [[vakcino]]j kaj [[sero|serumoj]]: [[tetanoso|antitetanosaj]], [[streptokoko|antistreptokokaj]] kaj [[erizipelo|antierizipelaj]] (<ref>Odo Bujwid: Osamotnienie. Pamiętniki z lat 1932-1942. Wydawnictwo Literackie Kraków 1990 8° 416 ss., ilustr.</ref>). El lia plumo eliris 250 sciencaj artikoloj en la [[pola lingvo|pola]], [[franca lingvo|franca]], [[germana lingvo|germana]], [[Esperanto]] kaj [[rusa lingvo|rusa]] lingvoj. Kune kun sia edzino li organizis multajn prelegojn kaj kursojn pri populara klerigado kaj propagando de [[higieno]] kaj sociaj sciencoj. [[Varsovio]] kaj [[Krakovo]], kie li ofte laboradis samtempe, antaŭ la [[Unua Mondmilito]] apartenis al diversaj landoj, nome al [[Rusio]] (fakte al [[Kongresa Pollando]] ene de [[Rusia Imperio]]) kaj [[Aŭstrio]] (fakte al [[Aŭstrio-Hungario|Aŭstra-Hungara Imperio]]). De 1914 ĝis 1918 li servis kiel [[volontulo]] en la [[Polaj Legioj (1914-1918)]], havante tiam jam 57 ĝis 61 jarojn. Post la milito li - kolonelo demobilizita - revenis al [[Krakovo]] kaj okupiĝis pri fabrikado de [[vakcino]]j. == Esperanta agado == [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|dekstra|40px]] [[Dosiero:Zamenhoftombo_1922.jpg|eta|dekstra|300px|Organiza komitato de la 1-a Tutpola Esperanto-Kongreso, 1922. Centre, en uniformo de kolonelo, staras Odo Bujwid]] [[Dosiero:Policistoj UK1924.jpg|eta|dekstra|300px|[[UK 1924]] en [[Vieno]], Odo Bujwid kun [[Klara Zamenhof]] kaj policistoj]] [[Dosiero:Bujwid Pompeje.jpg|eta|300px|dekstra|[[Julia C. Isbrücker]] kaj [[Odo Bujwid]] dum la ekskurso al [[Pompejo]] dum la 27a UK en [[Romo]], 1935]] [[Dosiero:GrobowiecBujwidów-CmentarzRakowicki-POL, Kraków.jpg|eta|La tombo de familio Bujwid ([[Odo Bujwid]] kaj [[Kazimiera Bujwidowa]]) en la Rakowicki-Tombejo en [[Krakovo]]]] [[Dosiero:CegiełkaBujwidów-Wawel-POL, Kraków.jpg|eta|dekstra|[[Odo Bujwid]] kaj lia edzino [[Kazimiera Bujwidowa]] engaĝigis sin en la rekonstruadon de pola reĝa Kastelo [[Vavelo]] en Krakovo en la jaro 1921, tion memorigas la memorbriko farita de la Restaŭr-Komitato]] Lia agado por Esperanto komenciĝis en [[1912]], kiam li fariĝis la prezidanto de la [[8-a UK 1912]] en [[Krakovo]]. Postmilite li estis prezidanto de la [[Tutpola Federacio de Esperanto-Societoj]]. Li, havante gravajn rilatojn kaj konatecojn en la regantaj polaj medioj, ofte atingis favorojn por [[Esperanto]] kaj esperantistoj (pasportoj, vizoj k.&nbsp;a.). Danke al liaj pledoj la pola respublika prezidento [[Józef Piłsudski]] mem fariĝis favora al Esperanto kaj akceptis la patronecon de la [[23-a UK 1931]], kies prezidanto estis Bujwid. Ankaŭ lia merito estis, ke la pola [[radio]] de tempo al tempo aranĝis Esperantajn prelegojn. En [[1924]] fondiĝis en [[Krakovo]] la [[PED]] ([[Pola E-Delegitaro]]), kaj li fariĝis ĝia prezidanto. En [[1927]]/1928 li vojaĝis kiel delegito de sia registaro al [[Brazilo]], por studi la vivon de tieaj polaj koloniistoj. Multe helpis lin en la komisio Esperantistoj, kion li raportis al la registaro. En [[1930]] li faris propagandan vojaĝon tra [[Nederlando]], [[Danio]] kaj [[Svedio]]. Bujwid estis membro de la [[Lingva Komitato]] (LK), prezidanto de [[ISAE]], [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]] ktp. Li verkis multajn artikolojn kaj paroladojn en kaj pri [[Esperanto]]. Dum pluraj jaroj li eldonis proprakoste la periodaĵon [[Pola Esperantisto]] kaj ĉiujn publikigaĵojn de [[PED]] kaj ankaŭ per aliaj gravaj materialaj subtenis Esperanton. Entute li estis la siaepoka ĉefulo de la [[Esperanto-movado en Pollando]], kaj lia aŭtoritato ĉe la polaj esperantistoj estis senescepta. == La privata vivo == Lia edzino, [[Kazimiera Bujwidowa]] (naskiĝis la {{daton|16|oktobro|1867}} en [[Varsovio]], mortis la {{daton|8|oktobro|1932}} en [[Krakovo]]), feministo - pioniro por la virinaj rajtoj, [[esperantisto]] - estis fidela helpantino ankaŭ en Esperantaj laboroj de sia edzo, [[ateisto]]. Ili havis 6 infanojn: Kazimiera, Zofia, Jadwiga, Helena, Johano kaj Stanislao. Lia filino '''Helena Jurgielewiczowa''', kiel la unua virino en Pollando kiu akiris diplomon de bestkuracisto la 5an de majo 1923 kun la plej bona noto en la Akademio de Veterinara Medicino en [[Lvovo]]. Helena estis la [[leŭtenanto]] de la 11a Regimento de la Legiaj Ulanoj, kvarfoje distingita per la heroa kruco pro la braveco dum la Defendo de Lvovo dum la jaroj 1918–1919. ==Verkoj== *''La apliko de radioj ultraviolaj al sterilizo de l'akvo''. Eld. W. Poturalski, [[Krakovo]], 1912. {{citaĵo| La konata profesoro de la [[Jagelona Universitato]] en Krakvow, priparolas en tiu broŝureto la eblecon sterilizi la trinkakvon kaj purigi la riverakvojn de la grandaj urboj|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|s=Aŭtoro:Odo Bujwid}} * [http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0f&datum=1937&page=85&size=44 Artikolo okaze de lia 80a naskiĝtago] en Esperanto (UEA) Nov. 1937, p.&nbsp;85 (kun foto). {{Projekto vizaĝoj}} {{Unua}} {{EdE|B}} {{Vivtempo|Bujwid, Odo}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=10294|NOTES=transcluded_values_from_wikidata|REMARK=testcase| TIMESTAMP=20131018050340}} [[Kategorio:Polaj biologoj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Bakteriologoj]] [[Kategorio:Esperantistaj kuracistoj]] tmfag09w67zggy15933okve93hiwef6 9397717 9397715 2026-06-10T07:53:29Z Sj1mor 12103 /* Esperanta agado */ 9397717 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Odo Feliks Kazimierz BUJWID''' (naskiĝis la {{daton|30|novembro|1857}} en [[Vilno]], [[Kongresa Pollando]] (ene de [[Rusia Imperio]]) - mortis la {{daton|26|decembro|1942}} en [[Krakovo]], [[Ĝenerala Gubernio]] <ref>[[Ĝenerala Gubernio]] rilatis al teritorioj de la [[Dua Pola Respubliko]], kiujn inter 1939 kaj 1945 [[nazia Germanio]] militokupis kaj ne rekte enigis en la teritorion de la [[Germana Regno]]</ref>) estis pioniro de [[bakteriologio]] en Pollando, pioniro de [[higieno]], unu el la unuaj polaj sciencistoj okupiĝantaj pri [[vakcino]]j, universitata doktoro kaj profesoro en [[Krakovo]] de [[1892]] kaj aktiva [[esperantisto]]. == Vivo == [[Dosiero:Odo Bujwid 1936.jpg|maldekstre|eta|Odo Bujwid en 1936]] Bujwid studis kvar jarojn medicinon en la [[Universitato de Varsovio]], kaj jam dum la studado li skribis [[disertacio]]n ([[disertaĵo]]n): "Mikroskopio kaj mikrokemio de kraĉaĵo en la malsanoj de spirvojoj" (Varsovio 1884) pro kio li estis premiita per ora medalo kaj dum multaj jaroj la [[disertaĵo]] estis ege utila por studentoj kaj kuracistoj. Li kiel la unua polo studis en 1885 [[bakteriologio]]n ĉe [[Robert Koch]] en [[Berlino]] kaj en la jaro 1886 ankaŭ kiel la unua polo studis ĉe [[Louis Pasteur]] en [[Parizo]] la metodikon de la profilaktik-vakcinado kontraŭ [[rabio]] kaj fariĝis internacie konata eminentulo sur tiu kampo. En sia esplorlaborejo en Varsovio li kreis la unuan en la mondo post [[Parizo]] filion de la Pasteur-Instituto. Li gvidis la esplor-laborojn pri [[viruso]]j de [[rabio]], mikobakterio ([[bacilo|Koĥa bacilo]]) de [[tuberkulozo]] kaj kom-forma [[Vibrio cholerae|vibrio de ĥolero]]. En la jaro 1887 li publikigis propran biokemian metodon de rekonado de vibrioj de [[ĥolero]] en kultivaĵoj, kiu ege ekinteresis la sciencan mondon. En la jaro 1890 li sendepende de [[Robert Koch]] ekstraktis el la kultivaĵoj de tuberkuloza mikobakterio substancon kiun li nomis '''tuberkulino''' ankaŭ Koch akceptis tiun nomon de la akirita substanco. Tuberkulino estis ĝis 21a jc uzata en la interhaŭta alergia metodo por diagnozi [[tuberkulozo]]n en la homa medicino kaj en [[veterinara medicino]] ĝis nun. Li estas nomata la patro de pola bakteriologio. En la jaro 1893 Bujwid akiris titolon '''asociita profesoro''' en la katedro pri higieno en la [[Jagelona Universitato]] en [[Krakovo]]. Li lekciis tie la bakteriologion kaj la medicinistan diagnostikon. Ĉe tiu katedro li organizis la duan en Pollando Instituton pri Pasteur-vakcinado. En la jaro 1894 li preparis la [[difterio|antidifterian]] [[sero|serumon]] pli frue ol publikigis tion [[Emil Behring]]. Li esploris ĝian kurac-efikon kaj en la jaro 1894 organizis du institutojn kie oni produktis la [[difterio|antidifterian]] serumon: en [[Varsovio]] ĉe sia Pasteur-Instituto kaj same en [[Krakovo]]. Poste sekvis la produktado de [[vakcino]]j kaj [[sero|serumoj]]: [[tetanoso|antitetanosaj]], [[streptokoko|antistreptokokaj]] kaj [[erizipelo|antierizipelaj]] (<ref>Odo Bujwid: Osamotnienie. Pamiętniki z lat 1932-1942. Wydawnictwo Literackie Kraków 1990 8° 416 ss., ilustr.</ref>). El lia plumo eliris 250 sciencaj artikoloj en la [[pola lingvo|pola]], [[franca lingvo|franca]], [[germana lingvo|germana]], [[Esperanto]] kaj [[rusa lingvo|rusa]] lingvoj. Kune kun sia edzino li organizis multajn prelegojn kaj kursojn pri populara klerigado kaj propagando de [[higieno]] kaj sociaj sciencoj. [[Varsovio]] kaj [[Krakovo]], kie li ofte laboradis samtempe, antaŭ la [[Unua Mondmilito]] apartenis al diversaj landoj, nome al [[Rusio]] (fakte al [[Kongresa Pollando]] ene de [[Rusia Imperio]]) kaj [[Aŭstrio]] (fakte al [[Aŭstrio-Hungario|Aŭstra-Hungara Imperio]]). De 1914 ĝis 1918 li servis kiel [[volontulo]] en la [[Polaj Legioj (1914-1918)]], havante tiam jam 57 ĝis 61 jarojn. Post la milito li - kolonelo demobilizita - revenis al [[Krakovo]] kaj okupiĝis pri fabrikado de [[vakcino]]j. == Esperanta agado == [[Dosiero:Flag of Esperanto.svg|border|maldekstra|40px]] [[Dosiero:Zamenhoftombo_1922.jpg|eta|dekstra|300px|Organiza komitato de la 1-a Tutpola Esperanto-Kongreso, 1922. Centre, en uniformo de kolonelo, staras Odo Bujwid]] [[Dosiero:Policistoj UK1924.jpg|eta|dekstra|300px|[[UK 1924]] en [[Vieno]], Odo Bujwid kun [[Klara Zamenhof]] kaj policistoj]] [[Dosiero:Bujwid Pompeje.jpg|eta|300px|dekstra|[[Julia C. Isbrücker]] kaj [[Odo Bujwid]] dum la ekskurso al [[Pompejo]] dum la 27a UK en [[Romo]], 1935]] [[Dosiero:GrobowiecBujwidów-CmentarzRakowicki-POL, Kraków.jpg|eta|La tombo de familio Bujwid ([[Odo Bujwid]] kaj [[Kazimiera Bujwidowa]]) en la Rakowicki-Tombejo en [[Krakovo]]]] [[Dosiero:CegiełkaBujwidów-Wawel-POL, Kraków.jpg|eta|dekstra|[[Odo Bujwid]] kaj lia edzino [[Kazimiera Bujwidowa]] engaĝigis sin en la rekonstruadon de pola reĝa Kastelo [[Vavelo]] en Krakovo en la jaro 1921, tion memorigas la memorbriko farita de la Restaŭr-Komitato]] Lia agado por Esperanto komenciĝis en [[1912]], kiam li fariĝis la prezidanto de la [[8-a UK 1912]] en [[Krakovo]]. Postmilite li estis prezidanto de la [[Tutpola Federacio de Esperanto-Societoj]]. Li, havante gravajn rilatojn kaj konatecojn en la regantaj polaj medioj, ofte atingis favorojn por [[Esperanto]] kaj esperantistoj (pasportoj, vizoj k.&nbsp;a.). Danke al liaj pledoj la pola respublika prezidento [[Józef Piłsudski]] mem fariĝis favora al Esperanto kaj akceptis la patronecon de la [[23-a UK 1931]], kies prezidanto estis Bujwid. Ankaŭ lia merito estis, ke la pola [[radio]] de tempo al tempo aranĝis Esperantajn prelegojn. En [[1924]] fondiĝis en [[Krakovo]] la [[PED]] ([[Pola E-Delegitaro]]), kaj li fariĝis ĝia prezidanto. En [[1927]]/1928 li vojaĝis kiel delegito de sia registaro al [[Brazilo]], por studi la vivon de tieaj polaj koloniistoj. Multe helpis lin en la komisio Esperantistoj, kion li raportis al la registaro. En [[1930]] li faris propagandan vojaĝon tra [[Nederlando]], [[Danio]] kaj [[Svedio]]. Bujwid estis membro de la [[Lingva Komitato]] (LK), prezidanto de [[ISAE]], [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]] ktp. Li verkis multajn artikolojn kaj paroladojn en kaj pri [[Esperanto]]. Dum pluraj jaroj li eldonis proprakoste la periodaĵon [[Pola Esperantisto]] kaj ĉiujn publikigaĵojn de [[PED]] kaj ankaŭ per aliaj gravaj materialaj subtenis Esperanton. Entute li estis la siaepoka ĉefulo de la [[Esperanto-movado en Pollando]], kaj lia aŭtoritato ĉe la polaj esperantistoj estis senescepta. == La privata vivo == Lia edzino, [[Kazimiera Bujwidowa]] (naskiĝis la {{daton|16|oktobro|1867}} en [[Varsovio]], mortis la {{daton|8|oktobro|1932}} en [[Krakovo]]), feministo - pioniro por la virinaj rajtoj, [[esperantisto]] - estis fidela helpantino ankaŭ en Esperantaj laboroj de sia edzo, [[ateisto]]. Ili havis 6 infanojn: Kazimiera, Zofia, Jadwiga, Helena, Johano kaj Stanislao. Lia filino '''Helena Jurgielewiczowa''', kiel la unua virino en Pollando kiu akiris diplomon de bestkuracisto la 5an de majo 1923 kun la plej bona noto en la Akademio de Veterinara Medicino en [[Lvovo]]. Helena estis la [[leŭtenanto]] de la 11a Regimento de la Legiaj Ulanoj, kvarfoje distingita per la heroa kruco pro la braveco dum la Defendo de Lvovo dum la jaroj 1918–1919. ==Verkoj== *''La apliko de radioj ultraviolaj al sterilizo de l'akvo''. Eld. W. Poturalski, [[Krakovo]], 1912. {{citaĵo| La konata profesoro de la [[Jagelona Universitato]] en Krakvow, priparolas en tiu broŝureto la eblecon sterilizi la trinkakvon kaj purigi la riverakvojn de la grandaj urboj|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|s=Aŭtoro:Odo Bujwid}} * [http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0f&datum=1937&page=85&size=44 Artikolo okaze de lia 80a naskiĝtago] en Esperanto (UEA) Nov. 1937, p.&nbsp;85 (kun foto). {{Projekto vizaĝoj}} {{Unua}} {{EdE|B}} {{Vivtempo|Bujwid, Odo}} {{Bibliotekoj|PeEnEo=10294|NOTES=transcluded_values_from_wikidata|REMARK=testcase| TIMESTAMP=20131018050340}} [[Kategorio:Polaj biologoj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Bakteriologoj]] [[Kategorio:Esperantistaj kuracistoj]] sgishp0betigxmmmvm4e6hsz2opksbw 0 13557 9397584 6758507 2026-06-10T06:00:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397584 wikitext text/x-wiki {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=787}} En la jaro '''787''' post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == * Eko de 2-a [[Koncilio]] de [[Niceo]] === Unuaj dokumentaj mencioj === * [[Altnau]] kiel ''Althinouva'' (hodiaŭ komunumo en [[Kantono Turgovio]] en [[Svislando]]). * [[Sitterdorf]] kiel ''Sidruna'' (hodiaŭ municipo de la komunumo [[Zihlschlacht-Sitterdorf]] en [[Kantono Turgovio]] en [[Svislando]]). == Naskiĝoj == * [[Abu Mashar]]<ref name="WDL">{{cite web |url = http://www.wdl.org/ar/item/2997/ |title = أزهار أبو معشر |website = [[World Digital Library]] |date = 1488 |accessdate = 2013-07-15 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130704203332/http://www.wdl.org/ar/item/2997/ |archivedate = 2013-07-04 }}</ref> == Mortoj == == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} szx13ci9rhc8ryqr02ksdmz0lxxcbnw 0 13745 9397470 9311448 2026-06-09T21:34:33Z ThomasPusch 1869 9397470 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Dallas (apartigilo)}} {{Informkesto urbo |ŝtato = {{Usono}} |titolo de provinco = [[subŝtatoj de Usono|Subŝtato]] |provinco = {{Teksaso}} |kantono = [[kantono Dallas (Teksaso)]] |bildo= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Dallas Montage 2014.png | dosiero2 = Dallas Montage.jpg | dosiero3 = Dallas_Collage_Montage.png | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-TX |Mapo en angulo= |tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Dallas |situo de2=situa mapo de Dallas |zomo=9 }} '''Dallas''' estas [[milionurbo]] (ankaŭ [[universitata urbo]]) en [[Teksaso]], [[Usono]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Dallas estas mondkonata pro sia komputila kaj telekomunika industrioj, kun entreprenoj kiel [[AT&T]] - interalie en [[1958]] ĉi tie inventiĝis la unua [[Integra cirkvito|Integra Cirkvito (IC)]]. Dallas kun [[Fort Worth]], [[Arlington]], [[Denton]], [[Plano (Teksaso)|Plano]] kaj aliaj apartenas al [[urbaro]]. La urbo estas la administra centro de samnoma [[kantono Dallas (Teksaso)|kantono Dallas]]. [[Dosiero:Xvixionx 29 April 2006 Dallas Skyline.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Nubskrapuloj de Dallas}}]] [[Dosiero:Seal of Dallas.svg|eta|200ra|Sigelo de Dallas]] [[Dosiero:TXMap-doton-Dallas.png|eta|230ra|Loko de '''Dallas''' en [[Teksaso]].]] [[Dosiero:Dallas Downtown.jpg|eta|300ra|Urbocentro de Dallas]] == Geografio == Dallas etendiĝas sur [[ebenaĵo]] laŭ [[rivero]] en alteco je 137-168 metroj kaj lokiĝas ĉe {{koordinatoj gm|32|47|N|96|47|U|montru=entekste}}. == Historio == La loko apartenis en la [[18-a jarcento]] ĝis [[1821]] al Nova Hispanio, kiu estis hispana [[kolonio]]. Dallas fondiĝis en [[1841]] kaj post 4 [[jaro]]j Usono okupis ĝin. Tiutempe oni okupiĝis pri terkultivado. Dallas oficiale urbiĝis en [[1856]]. Ekde [[1873]] [[trajno]] interligas la urbon kun la ceteraj regionoj. La liverado de [[kotono]] estis pli facila kaj evoluis la komercado, poste la edukado. == Ekonomio == Dallas baziĝas unuavice je bankentrepreno, komercado, telekomunikadoj, komputila teknologio, [[energio]], kaj transportado. == Klimato == Dallas havas subtropikan [[klimato]]n. Foje [[somero|somere]] la [[temperaturo]] atingas eĉ {{GdC|40}}-ojn, [[vintro|vintre]] malofte frostas kaj neĝas. Jare pluvas po 950&nbsp;mm, en ĉiuj [[monato]]j pluvas. == Trafiko == La ĉefa [[flughaveno]] havas la nomon "Dallas/Fort Worth International Airport" (DFW). Dallas estas nodo de [[aŭtovojo]]j kaj fervojaj linioj. == Vidindaĵoj == * [[Muzeo]] de [[Arto]]j * Suda Metodista [[Universitato]] * [[bestoĝardeno]] * aro da [[nubskrapulo]]j == Servoj == * [[Sudokcidenta Medicina Centro de Universitato de Teksaso]] == Sporto == * [[Dallas Stars]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Famuloj == * ''[[Dallas Mavericks]]'' * En Dallas naskiĝis [[matematikisto]] [[Peter Ozsváth]]. * En Dallas mortis: ** hungara-usona [[astronomo]]-[[fizikisto]] [[István Ozsváth]] ** hungara-usona [[abato]] [[Anzelm Sándor Nagy]]. == Ĝemelurboj == * {{Flago|Ĉeĥio}} [[Brno]], [[Ĉeĥio]] * {{Flago|Francio}} [[Dijon]], [[Francio]] * {{Flago|Meksiko}} [[Monterrey]], [[Meksiko]] * {{Flago|Latvio}} [[Rigo]], [[Latvio]] * {{Flago|Rusio}} [[Saratov]], [[Rusio]] * {{Flago|Tajvano}} [[Tajpejo]], [[Tajvano]] * {{Flago|Malajzio}} [[Ipoh]], [[Malajzio]] * {{Flago|Ĉinio}} [[Ĉinĉen]], [[Ĉinio]] == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=dalas|ReVo titolo=dalaso}} * [[Dallas (televidserio)]] * [[Listo de milionurboj]] * [[Malpeza trajno DART]] * [[Tramtransporto en Dallas]] {{navigilo Teksaso}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Dallas| ]] [[Kategorio:Urboj de Teksaso]] [[Kategorio:Milionurboj]] 3pv57a7ta0r590c57x7gklo648z06bi 0 14055 9397554 9324044 2026-06-10T05:39:30Z Sj1mor 12103 9397554 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Squaring the circle.svg|eta|dekstre|230ra|La areoj de tiu kvadrato kaj de tiu [[Disko (matematiko)|disko]] estas la samo.]] '''Areo''' (komparu: [[sanskrito|sanskrite]] ''ur, urv, urw.ars'' (tero); [[latina|latine]] ''area'' (''arvum'', kampo))<ref name="Azorín" >[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo kaj metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 18.</ref> estas la [[kvanto]] esprimanta la grandecon de [[regiono]] sur [[Ebeno (matematiko)|ebeno]] aŭ, pli ĝenerale, [[mezuro]]n de (ne nepre ebena) du[[Dimensio|dimensia]] [[surfaco]]<ref>Vd en [[PIV]] kaj [[ReVo]] "mezuro de surfaco" [http://www.vortaro.net#areo]</ref>. Ekzemple, la areo de [[ortangulo]] estas kalkulata per la formulo ''a''[[multipliko|×]]''b'', kie ''a'' kaj ''b'' estas la [[longo]] kaj la [[larĝo]] de la ortangulo. La [[SI-unuo]] de areo estas [[kvadrata metro]] (m²). Aliaj unuoj estas kvadrata [[kilometro]] ktp. kaj [[hektaro]] (100 m × 100 m = 10 000 m²). La vorton ''areo'' oni uzas ankaŭ en alia senco: tiel oni nomas parton de la [[tera surfaco]] kun difinitaj [[limo]]j aŭ difinita uzo. Kutime estas klare, ĉu temas pri la areo mem aŭ pri la mezuro de ĝia grando, tamen oni konsciu, ke temas pri la uzado de la sama vorto por malsamaj nocioj. == Difinoj == [[File:SquareMeterQuadrat.JPG|thumb|maldekstre|alt=A square made of PVC pipe on grass|Kvadratmetra [[kvadrato]], uzata en ekologio, arkeologio ktp) farita el PVC (plastaj) tuboj.]] Laŭ [[Francisko Azorín]] '''areo''' estas ''Tersurfaco. Spaco inter difinitaj limoj.''<ref name="Azorín" /> Alproksimiĝo al difino de tio kio estas komprenata per "areo" estas kreita tra [[aksiomo]]j. "Areo" povas esti difinita kiel funkcio el kolekto M de speciala tipo de ebenaj figuroj (terminigite kiel mezureblaj surfacoj) al la serio de [[reelaj nombroj]], kio plenumas la jenajn proprecojn: * Por ĉiu ''S'' en ''M'', ''a''(''S'') ≥ 0. * Se ''S'' kaj ''T'' estas en ''M'' tiam estas ankaŭ ''S'' ∪ ''T'' kaj ''S'' ∩ ''T'', kaj ankaŭ ''a''(''S''∪''T'') = ''a''(''S'') + ''a''(''T'') − ''a''(''S''∩''T''). * Se ''S'' kaj ''T'' estas en ''M'' kun ''S'' ⊆ ''T'' tiam ''T'' − ''S'' estas en ''M'' kaj ''a''(''T''−''S'') = ''a''(''T'') − ''a''(''S''). * Se serio ''S'' estas en ''M'' kaj ''S'' estas kongrua kun ''T'' tiam ''T'' estas ankaŭ en ''M'' kaj ''a''(''S'') = ''a''(''T''). * Ĉiu ortangulo ''R'' estas en ''M''. Se la ortangulo havas longon ''h'' kaj larĝon ''k'' tiam ''a''(''R'') = ''hk''. * Lasu ''Q'' esti serio ene de inter du ŝtupregionoj ''S'' kaj ''T''. Ŝtupregiono estas formata el finita unio de apudaj ortanguloj restantaj sur komuna bazo, t.e. ''S'' ⊆ ''Q'' ⊆ ''T''. Se estas unika nombro ''c'' tiel ke ''a''(''S'') ≤ c ≤ ''a''(''T'') por ĉiuj tiaj ŝtupregionoj ''S'' kaj ''T'', tiam ''a''(''Q'') = ''c''. Oni povas pruvi, ke tia areofunkcio fakte ekzistas.<ref name=Moise>{{Cite book|last=Moise|first=Edwin|title=Elementary Geometry from an Advanced Standpoint|url=https://archive.org/details/elementarygeomet0000mois|url-access=registration|accessdate=15a de julio 2012|year=1963|publisher= Addison-Wesley Pub. Co.|isbn=|page=}}</ref> ==Unuoj== Ĉiu long-unuo havas korespondan unuon de areo, nome la areo de kvadrato kun la donita flanka longo. Tiel areoj povas esti mezuritaj en [[kvadrata metro|kvadrataj metroj]] (m²), kvadrataj centimetroj (cm²), kvadrataj milimetroj (mm²), [[Kvadrata kilometro|kvadrataj kilometroj]] (km²), kvadrataj futoj, kvadrataj jardoj, kvadrataj [[mejlo]]j, ktp.<ref name=BIPM2006Ch5>Bureau international des poids et mesures (2006). [https://www.bipm.org/en/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf ''The International System of Units'' (SI) (PDF).]{{404|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 8a eld. Ĉapitro 5a. [https://web.archive.org/web/20131105051930/http://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf Arkivita] (PDF) el la originalo en 2013-11-05. Alirita en 2008-02-13.</ref> Algebre, tiuj unuoj povas esti konsiderataj kiel la [[Kvadrato (algebro)|kvadratoj]] de la ekvivalentaj long-unuoj. La SI-unuo de areo estas la [[kvadrata metro]], kiu estas konsiderata SI-derivita unuo.<ref name=B>[https://www.bipm.org/en/CGPM/db/11/12/ "Resolution 12 of the 11th meeting of the CGPM (1960)".] Bureau International des Poids et Mesures. [https://web.archive.org/web/20120728105135/http://www.bipm.org/en/CGPM/db/11/12/ Arkivita] el la originalo en 2012-07-28. Alirita la 15an de Julio 2012. </ref> ===Konvertoj=== [[File:Area conversion - square mm in a square cm.png|thumb|right|alt=A diagram showing the conversion factor between different areas|Kvankam estas 10 mm en 1 cm, estas 100 mm² en 1 cm².]] Kalkulo de areo de kvadrato kies longo kaj larĝo estas 1 metro estus: 1 metro × 1 metro = 1&nbsp;m² kaj tiel plu, ortangulo kun diferencaj flankoj (ekzemple longo de 3 metroj kaj larĝo de 2 metroj) havus areon en kvadrataj unuoj kiuj povus esti kalkulataj jene: 3 metroj × 2 metroj = 6&nbsp;m². Tio egalvaloras al 6 milionoj da kvadrataj milimetroj. Aliaj utilaj konvertoj estas jenaj: * 1 kvadrata kilometroj = [[miliono|1 000 000]] da kvadrataj metroj * 1 kvadrata metro = [[10000 (nombro)|10 000]] kvadrataj centimetroj = 1 000 000 da kvadrataj milimetroj * 1 kvadrata centimetro = [[100 (nombro)|100]] kvadrataj milimetroj. == Historio == La ideo ke la areo estas la mezuro kiu havigas la grandon de la [[Regiono (geografio)|regiono]] enmetita en [[geometria figuro|geometriaj figuroj]] devenas de la [[Antikveco]]. En la [[antikva Egipto]], post la ĉiujara kreskiĝo fare de la rivero [[Nilo]] kiu inundis la kampojn, aperis la neceso kalkuli la areon de ĉiu agrikultura terpeco por restaŭri ties limojn; por solvi tion, la egiptoj inventis la [[geometrio]]n, laŭ [[Herodoto]].<ref>Herodoto ''Historioj'', Libro II.</ref> La maniero kalkuli la areon de [[plurlatero]] kiel la adicio de la areoj de trianguloj, estas metodo kiu estis proponita por la unua fojo fare de la greka fakulo [[Antifono (persono)|Antifono]] ĉirkaŭ la jaro 430 a.n.e. Kalkuli la areon de kurba figuro generas plian malfacilecon. La elĉerpa metodo konsistas en la enmeto de plurlateroj en la geometria figuro, pligrandigi la nombron de flankoj de tiuj plurlateroj kaj kalkuli la celitan areon. Per tiu sistemo konata kiel ''elĉerpa metodo'' de [[Eŭdokso el Knido|Eŭdokso]], oni sukcesis atingi alproksimigon por kalkuli la areon de [[Disko (matematiko)|disko]]. Tiu sistemo estis uzata poste fare de [[Arkimedo]] por solvi aliajn similajn problemojn,<ref>''El problema del área''. fca.unl.edu.ar</ref> same kiel la proksimuman kalkulon de la [[Pi (nombro)|nombro π]]. ===Cirkla areo=== [[Dosiero:Archimedes circle area proof - inscribed polygons.svg|thumb|maldekstre|Cirklo kun enmetitaj kvadrato kaj oklatero, montrante la arean mankon.]] En la 5-a jarcento a.n.e., [[Hipokrato el Ĥio|Hipokrato de Ĥio]] estis la unua se temas pri montri ke la areo de [[Disko (matematiko)|disko]] (la regiono enfermita per [[cirklo]]) estas proporcia al la kvadrato de sia diametro, kiel parto de lia kvadraturo de la [[Kvadraturo de la luno|Luno de Hipokrato]],<ref name="heath">{{citation|first=Thomas L.|last=Heath|author-link= |title=A Manual of Greek Mathematics|publisher=Courier Dover Publications|year=2003|isbn=978-0-486-43231-1|pages=121–132|url=https://books.google.com/books?id=_HZNr_mGFzQC&pg=PA121|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501215852/https://books.google.com/books?id=_HZNr_mGFzQC&pg=PA121|archive-date=2016-05-01}}</ref> sed li ne identigis la [[konstanto]]n de proporcieco. Ankaŭ [[Eŭdokso el Knido|Eŭdokso de Knido]], ankaŭ en la 5-a jarcento a.n.e., trovis, ke la areo de disko estas proporcia al ĝia radiuso kvadratita.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/singlevariableca00stew/page/3|title=Single variable calculus early transcendentals.|last=Stewart|first=James|publisher=Brook/Cole|year=2003|isbn=978-0-534-39330-4|edition=5th.|location=Toronto ON|page=[https://archive.org/details/singlevariableca00stew/page/3 3]|quote=However, by indirect reasoning, Eudoxus (fifth century B.C.) used exhaustion to prove the familiar formula for the area of a circle: <math>A= \pi r^2.</math>}} <!--This quote may be an overstatement. I have not been able to confirm that he discovered the actual formula, but perhaps only the proportionality between A and r-squared.--></ref> Poste, la Libro I de ''[[Elementoj de Eŭklido]]'' traktis egalecon de areoj inter dudimensiaj figuroj. La matematikisto [[Arkimedo]] uzis la ilojn de la [[Eŭklida geometrio]] por montri, ke la areo ene de cirklo estas egala al tiu de [[orta triangulo]] kies bazo havas la longon de la cirkla cirkonferenco kaj kies alteco egalas la cirklan radiuson, en sia libro ''Mezuro de Cirklo''. (La cirkonferenco estas 2{{pi}}''r'', kaj la areo de triangulo estas duono de la bazo oble la alteco, donante la areon {{pi}}''r''² por la disko.) Arkimedo proksimigis la valoron de π (kaj tial la areon de unua-radiusa cirklo) per sia duobliga metodo, en kiu li enskribis regulan triangulon en cirklo kaj notis ĝian areon, poste duobligis la nombron da flankoj por havigi regulan [[seslatero]]n, kaj poste ripete duobligis la nombron da flankoj por ke la plurlatera areo estu pli proksima al tiu de la cirklo (kaj same faris kun ĉirkaŭlimigitaj plurlateroj). ===Triangula areo=== [[Dosiero:Triangle.TrigArea.svg|eta|desktre|Aplikante trigonometrion por trovi la altecon ''h''.]] [[Herono de Aleksandrio]] trovis tion kio estas konata kiel la [[Formulo de Herono]] por la areo de triangulo laŭ ĝiaj flankoj, kaj pruvo povas esti trovita en lia libro, ''Metrica'', skribita ĉirkaŭ 60 n.e. Oni sugestis, ke [[Arkimedo]] sciis la formulon pli ol du jarcentojn pli frue,<ref>{{cite book | author=Heath, Thomas L. | title=A History of Greek Mathematics (Vol II) | publisher=Oxford University Press | year=1921 | pages=321–323}}</ref> kaj ĉar ''Metrica'' estas kolekto de la matematika sciaro havebla en la antikva mondo, eble la formulo datas de antaŭ la referenco donita en tiu verko.<ref>{{MathWorld |urlname=HeronsFormula |title=Heron's Formula}}</ref> En 300 a.n.e. la greka matematikisto [[Eŭklido]] pruvis, ke la areo de triangulo estas duono de tiu de paralelogramo kun la sama bazo kaj alteco en sia libro ''Elementoj de Geometrio''.<ref>{{Cite web |title=Euclid's Proof of the Pythagorean Theorem {{!}} Synaptic |url=https://central.edu/writing-anthology/2019/01/31/159/ |access-date=2023-07-12 |website=Central College |language=en}}</ref> En 499 [[Aryabhata]], granda [[matematikisto]]-[[astronomo]] el la klasika epoko de Hindia matematiko kaj de Hindia astronomio, esprimis la areon de triangulo kiel unu duono de la bazo tiom da fojoj kiom la alto en sia verko ''Aryabhatiya''.<ref>{{cite book|url=https://libarch.nmu.org.ua/bitstream/handle/GenofondUA/26818/f14e7857ef0bdd30ca0fd4ec057fe3c3.pdf|page=26|title=The Aryabhatiya of Aryabhata: An Ancient Indian Work on Mathematics and Astronomy|first=Walter Eugene|last=Clark|publisher=University of Chicago Press|year=1930}}</ref> Formulo ekvivalenta al tiu de Herono estis malkovrita de la ĉinoj sendepende de la grekoj. Ĝi estis publikigita en 1247 en ''Ŝuŝu Jiuĵang'' ("Matematika Disertaĵo en Naŭ Sekcioj"), verkita de Qin Jiushao.<ref>{{cite journal|url=http://www.ams.org/journals/notices/201305/rnoti-p596.pdf|title=Bridge Named After the Mathematician Who Discovered the Chinese Remainder Theorem|journal=Notices of the American Mathematical Society|last1=Xu|first1=Wenwen|last2=Yu|first2=Ning|pages=596–597|date=May 2013|volume=60|issue=5|doi=10.1090/noti993 }}</ref> ===Kvarlatera areo=== [[Dosiero:Six Quadrilaterals.svg|thumb|maldekstre|210px|Ekzemplaj kvarlateroj.]] En la 7-a jarcento n.e., [[Brahmagupta]] disvolvis formulon, nun konatan kiel la "formulo de Brahmagupta", por la areo de [[cikla kvarlatero]] ([[kvarlatero]] enskribita en cirklo) laŭ ĝiaj flankoj. En 1842, la germanaj matematikistoj Carl Anton Bretschneider kaj Karl Georg Christian von Staudt sendepende trovis formulon, konatan kiel la formulo de Bretschneider, por la areo de iu kvarlatero. ===Ĝenerala plurlatera areo=== La evoluo de [[Kartezia koordinato|karteziaj koordinatoj]] fare de [[René Descartes]] en la 17-a jarcento ebligis la evoluon de la formulo de la geodeziisto por la areo de iu plurangulo kun konataj [[Vertico (geometrio)|verticlokoj]] fare de [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] en la 19-a jarcento. ===Areoj determinitaj uzante kalkulon=== La evoluo de [[Integralo|integrala kalkulo]] en la fino de la 17-a jarcento disponigis ilojn kiuj povus poste esti uzitaj por komputado de pli komplikaj areoj, kiel ekzemple la areo de [[Elipso (matematiko)|elipso]] kaj la surfacareoj de diversaj kurbaj tridimensiaj objektoj. == Areoj de ebenaj figuroj == {{Ĉefartikolo|Geometria figuro}} === Areo de triangulo === [[Dosiero:Triangle_GeometryArea.svg|eta|300ra|Kalkulo de la areo de triangulo <math>A=\tfrac{b\cdot h}{2}</math>]] [[Dosiero:Area.svg|eta|Areoj en [[Ebeno (matematiko)|kvadratita papero]].|214x214px]] * La areo de [[triangulo]] estas egala al la duon-[[produto]] inter la longo de unu bazo kaj la alto relativa al tiu:<ref name=ref_duplicada_1>Spiegel kaj Abellanas, 1992, p. 9</ref> <math>A=\frac{b\cdot h}{2}</math> :kie ''b'' estas la bazo de la triangulo kaj ''h'' estas la alto koresponda al tiu bazo (oni povas konsideri ajnan lateron kiel bazo). * Se la [[Orta triangulo|triangulo estas orta]], la alto koincidas kun unu el la [[kateto]]j, pro kio la areo estas egala al la duonproduto de la katetoj: :<math>A=\frac{a\cdot b}{2}</math> :kie ''a'' kaj ''b'' estas la katetoj. * Se oni konas la longon de ties lateroj, oni povas apliki la [[formulo de Heron|formulon de Heron]]. :<math>A= \sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)}</math> :kie ''a'', ''b'', ''c'' estas la valoroj de la longoj de ties lateroj, ''s''&nbsp;=&nbsp;&frac12;&nbsp;(''a''&nbsp;+&nbsp;''b''&nbsp;+&nbsp;''c'') estas la '''duonperimetro''' de la triangulo. * Se la [[Egallatera triangulo|triangulo estas egallatera]], la areo estas egala al unu kvarono de la kvadrato de unu latero por la [[kvadrata radiko]] de 3: :<math>A=\frac{\sqrt{3}\cdot a^2}{4}</math> :kie ''a'' estas unu latero de la triangulo. === Area de kvarlatero === [[Dosiero:Tetragon measures.svg|eta|200ra|Trapezoido.]] * La areo de [[trapezoido]] aŭ de ajna [[kvarlatero]] estas egala al la duonproduto de ties diagonaloj por la [[Sinuso (matematiko)|sinuso]] de la angulo kiun ili formas. <math>A= \frac {\overline{AC} \cdot \overline{BD} \cdot \sin \theta}{2} </math> :La areo estas atingebla ankaŭ pere de [[triangulado]]: <math>A= \frac {a \cdot d \cdot \sin \alpha + b \cdot c \cdot \sin \gamma}{2}</math> :Estante: ::<math>\alpha\,</math> la angulo inter la lateroj <math>a\,</math> kaj <math>d\,</math>. ::<math>\gamma\,</math> la angulo inter la lateroj <math>b\,</math> kaj <math>c\,</math>. * La [[ortangulo]] estas plurlatero kies anguloj estas ĉiuj de 90º, kaj la areao estas egala al la produto de du el ties sinsekvaj lateroj ''a'' kaj ''b'':<ref name=ref_duplicada_1 /> <math>A = {a \cdot b \,}</math> * La [[rombo]] estas plurlatero kies 4 lateroj estas egalaj, kaj ties areo estas la duonproduto de ties du diagonaloj: <math>A = \frac{\overline{AC} \cdot \overline{BD}}{2}</math> * La [[Kvadrato (geometrio)|kvadrato]] estas la regula plurlatero de kvar lateroj; ĝi estas samtempe ortangulo kaj rombo, pro kio ĝia areo povas estis kalkulata sammaniere kiel tiuj de la ortangulo kaj de la rombo. Partikulare, ĉar ties lateroj estas egalaj, oni uzas la formulon:<ref name=ref_duplicada_1 /> <math>A= a \cdot a \, = a^2</math> * La [[romboido]] havas areon kalkuleblan el la produto de unu de ties lateroj por la respektiva [[alto]]:<ref name=ref_duplicada_1 /> <math>A= b\cdot h\,</math> * La [[trapezo]], kiu havas du malajn laterojn paralelajn inter si kaj aliajn du neparalelajn laterojn, havas areon havigitan per la duonproduto de ties paralelaj lateroj multobligita por la distanco inter ili (alto):<ref name=ref_duplicada_1 /> <math>A = \frac{a + b}{2} \cdot h</math> La areo de trapezo povas esti kalkulita kiel longo de la meza linio multiplikita per la distanco laŭ [[perpendikularo]] inter la paralelaj lateroj. Ĉi tio donas kiel speciala okazo la konatan formulon por la areo de [[triangulo]], per konsidero de triangulo kiel [[degenera]] trapezo ĉe kiu unu el la paralelaj lateroj estas malpligrandigita en punkton. Tial, se ''a'' kaj ''b'' estas la du paralelaj lateroj kaj ''h'' estas la distanco (alto) inter la paralelaj lateroj, la area formulo estas: :''A= (a+b)h/2'' === Areo de la disko kaj de la elipso === La areo de [[Disko (matematiko)|disko]], nome tiu limigita de [[cirklo]], estas kalkulebla pere de la jena matematika esprimo:<ref>Spiegel kaj Abellanas, 1992, p. 10</ref> <math>A = \pi r^2\,</math> [[Dosiero:Areabetweentwographs.svg|eta|200ra|La areo limigita inter la bildo de du kurboj estas kalkulebla pere de la diferenco inter la integraloj de ambaŭ funkcioj.]] La areo limigita de [[elipso]] estas simila kaj akirebla kiel produto de la duono de la plej granda akso por la duono de la malplej granda akso multobligitaj por π:<ref>Spiegel kaj Abellanas, 1992, p. 11.</ref> <math>A = {\ \pi a b}</math> === Areo limigita inter du funkcioj === Metodo por atingi la areon limigita inter du [[Funkcio (matematiko)|funkcioj]], estas uzante la [[integralo|integralan kalkulon]]: <math> \text{Areo}(a,b) = \int^b_a | f(x) - g(x) | dx </math> La rezulto de tiu integralo estas la areo enhavita inter la kurboj: <math>f(x)\,</math> kaj <math>g(x) [< f(x)]\,</math> en la intermezo <math>[a,b]\,</math>. ;Ekzemplo Se oni deziras trovi la areon limigitan inter la akso x kaj la funkcio <math>f(x) = 4 - x^2</math> en la intermezo <math>[-2;2]</math>, oni uzas la antaŭe menciitan ekvacion, tiuokaze: <math>g(x)=0</math> tiam pritaksante la integralon, oni akiras jenon: <math>A(-2,2) =</math> <math> \int^2_{-2} | 4 - x^2 - 0 | dx =</math> <math> 2 \int^2_0 4 - x^2 dx =</math> <math> 2\left[4x - \cfrac{x^3}{3} \right]_0^2 =</math> <math> 2 \left[ 8 - \left(\cfrac{2^3 - 0}{3}\right) \right] =</math> <math> \cfrac{32}{3}</math> Pro kio oni konkludas, ke la areo limigita estas <math>32/3</math>. Ankaŭ la [[Volumeno#Mezurunuoj|volumeno]] enfermita inter du funkcioj povas esti atingebla per la kalkulo de simila integralo. === Rilato areo-perimetro === Difinita simpla kurbo enfermita en la eŭklida ebeno, oni povas pruvi, ke ties longo aŭ [[perimetro]] de la areo enfermita kaj la propra areo enfermita kongruas kun la rilato: <math>\frac{A}{L^2} \le \frac{1}{4\pi}</math> La egaleco estas atingebla nur por disko; la ceteraj figuroj kaj eblaj formoj plenumas plej striktan malegalecon. ==Areoj de ne-ebenaj figuroj== [[Dosiero:Archimedes sphere and cylinder.svg|maldekstre|thumb|alt=A blue sphere inside a cylinder of the same height and radius|[[Arkimedo]] montris, ke la surfacareo de [[sfero]] estas ekzakte kvaroble la areo de ebena [[Disko (matematiko)|disko]] de la sama radiuso, kaj la volumeno enfermita de la sfero estas ekzakte 2/3 de la volumeno de [[cilindro (geometrio)|cilindro]] de la sama alto kaj radiuso.]] Plej bazaj formuloj por surfacareo povas esti akiritaj tranĉante surfacojn kaj ebenigante ilin. Ekzemple, se la flanka surfaco de [[cilindro (geometrio)|cilindro]] (aŭ iu ajn [[prismo]]) estas tranĉita laŭlonge, la surfaco povas esti ebenigita en ortangulon. Simile, se tranĉo estas farita laŭ la flanko de [[konuso]], la flanka surfaco povas esti ebenigita eksteren en sektoron de cirklo, kaj la rezulta areo povas esti komputita. La formulon por la surfacareo de [[sfero]] estas pli malfacile derivebla: ĉar sfero havas nenulan Gaŭsan kurbiĝon, ĝi ne povas esti ebenigita. La formulo por la surfacareo de sfero unue estis akirita fare de [[Arkimedo]] en lia verko ''Sur la Sfero kaj Cilindro''. La formulo estas jenaj:<ref name=MathWorldSurfaceArea> Weisstein, Eric W. [https://mathworld.wolfram.com/SurfaceArea.html "Surface Area".] Wolfram MathWorld. Arkivita el la originalo la 23an de Junio 2012. Alirita la 3an de Julio 2012. </ref> :{{math|''A'' {{=}} 4''πr''²}} &nbsp;(sfero), kie {{math|''r''}} estas la radiuso de la sfero. Kiel ĉe la formulo por la areo de cirklo, ĉiu derivaĵo de ĉi tiu formulo esence uzas metodojn similajn al [[kalkulo]]. == Disvastiĝa areo == ''Disvastiĝa areo'' estas esprimo por difini tiun teran surfacon de bestospecioj, kiun ili konkeris, tie ili disvastiĝis. Por tiu koncepto oni uzas ankaŭ la [[termino]]n [[arealo]]. ==Listo de formuloj== {| class="wikitable" |+ Kromaj oftaj formuloj por areo: ! Formo ! Formulo ! Variabloj |- |[[Kvadrato]] |<math>A=s^2</math> |[[File:Simple square with sides marked.svg|120px]] |- |[[Ortangulo]] |<math>A=ab</math> |[[File:Rechteck-ab.svg|120px]] |- |[[Triangulo]] |<math>A=\frac12bh \,\!</math> |[[File:Dreieck-allg-bh.svg|100px]] |- |[[Triangulo]] |<math>A=\frac12 a b \sin(\gamma)\,\!</math> |[[File:Dreieck-allg-w.svg|100px]] |- |[[Triangulo]]<br> (Formulo de Herono) |<math>A=\sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)}\,\!</math> |[[File:Dreieck-allg.svg|100px]] <math> s =\tfrac 1 2 (a+b+c)</math> |- |[[Izocela triangulo]] |<math>A=\frac{c}{4}\sqrt{4a^2-c^2}</math> |[[File:Dreieck-gsch.svg|80px]] |- |Regula [[triangulo]]<br> ([[Egallatera triangulo]]) ||<math>A=\frac{\sqrt{3}}{4}a^2\,\!</math> ||[[File:Dreieck-gseit.svg|100px]] |- |[[Rombo]]/[[Kajto (geometrio)|Kajto]] |<math>A=\frac12de</math> |[[File:Raute-de.svg|160px]] |- |[[Paralelogramo]] |<math>A=ah_a\,\!</math> |[[File:Parallelog-aha.svg|160px]] |- |[[Trapezo]] |<math>A=\frac{(a+c)h}{2} \,\!</math> |[[File:Trapez-abcdh.svg|150px]] |- |Regula [[seslatero]] |<math>A=\frac{3}{2} \sqrt{3}a^2\,\!</math> |[[File:Hexagon-a.svg|100px]] |- |Regula [[oklatero]] |<math>A=2(1+\sqrt{2})a^2\,\!</math> |[[File:Oktagon-a.svg|120px]] |- |[[Regula plurlatero]]<br> (<math>n</math> flankoj) |<math>A=n\frac{ar}{2}=\frac{pr}{2}</math><br> <math>\quad =\tfrac 1 4 na^2\cot(\tfrac \pi n)</math><br> <math>\quad = nr^2 \tan(\tfrac \pi n)</math><br> <math>\quad =\tfrac{1}{4n}p^2\cot(\tfrac \pi n)</math><br> <math>\quad =\tfrac{1}{2}nR^2 \sin(\tfrac{2\pi}{n}) \,\!</math> |[[File:Oktagon-a-r-R.svg|150px|left]] <math>p=na\ </math> ([[perimetro]])<br> <math>r=\tfrac a 2 \cot(\tfrac \pi n),</math><br> <math>\tfrac a 2= r\tan(\tfrac \pi n)=R\sin(\tfrac \pi n)</math><br> <math>r:</math> [[Enskribita cirklo kaj alskribitaj cirkloj de triangulo|encirkla]] radiuso<br> <math>R:</math> [[Ĉirkaŭskribita cirklo|ĉirkaŭcirkla]] radiuso |- |[[Cirklo]] |<math>A=\pi r^2=\frac{\pi d^2}{4}</math><br> (<math> d=2r: </math> [[diametro]]) |[[fILE:Kreis-r-tab.svg|100px]] |- |[[Cirkla sektoro]] |<math>A=\frac{\theta}{2}r^2=\frac{L \cdot r}{2}\,\!</math> |[[File:Circle arc.svg|120px]] |- |[[Elipso (matematiko)|Elipso]] |<math>A=\pi ab \,\!</math> |[[File:Ellipse-ab-tab.svg|120px]] |- |[[Integralo]] | <math>A=\int_a^b f(x)\mathrm{d}x ,\ f(x)\ge 0</math> | [[File:Vase-f-fx-tab.svg|hochkant=0.2]] |- | |'''Surfaca areo''' | |- | [[Sfero]]<br /> | <math>A = 4\pi r^2 = \pi d^2</math> | [[File:Kugel-1-tab.svg|100px]] |- | Kuboido | <math>A = 2(ab+ac+bc)</math> | [[File:Quader-1-tab.svg|150px]] |- | [[Cilindro]]<br> (inkl. malsupron kaj supron) | <math>A = 2 \pi r (r + h)</math> | [[File:Zylinder-1-tab.svg|120px]] |- | [[Konuso]]<br> (incl. bottom) | <math>A = \pi r (r + \sqrt{r^2+h^2})</math> | [[File:Kegel-1-tab.svg|120px]] |- | [[Toro (geometrio)|Toro]] | <math>A = 4\pi^2 \cdot R \cdot r</math> | [[File:Torus-1-tab.svg|200px]] |- | Revolua surfaco | <math>A = 2\pi\int_a^b\! f(x)\sqrt{1+\left[f'(x)\right]^2}\mathrm{d}x</math><br> (rotacio ĉirkaŭ la x-akso) | [[File:Vase-1-tab.svg|220px]] |- |} La supraj kalkuloj montras kiel trovi la areojn de multaj oftaj formoj. La areoj de neregulaj (kaj tiel arbitraj) plurlateroj povas esti kalkulitaj uzante la "Formulon de Termezuristo" (ŝulaĉa formulo).<ref name=Surveyor>{{cite journal|last1=Braden|first1=Bart|date=September 1986|title=The Surveyor's Area Formula|journal=The College Mathematics Journal|volume=17|issue=4|pages=326–337|doi=10.2307/2686282|url=http://www.maa.org/pubs/Calc_articles/ma063.pdf|access-date=15a de Julio 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627180152/http://www.maa.org/pubs/Calc_articles/ma063.pdf|archive-date=27a de Junio 2012|jstor=2686282}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20031105063724/http://www.maa.org/pubs/Calc_articles/ma063.pdf |date=2003-11-05 }}</ref> ===Rilato de areo al perimetro=== La izoperimetra malegaleco asertas, ke por fermita longokurbo ''L'' (tiel ke la regiono enhavas [[perimetro]]n ''L'') kaj por areo ''A'' de la regiono kiun ĝi enhavas, :<math>4\pi A \le L^2,</math> kaj egaleco validas se kaj nur se la kurbo estas [[cirklo]]. Tiel cirklo havas la plej grandan areon de iu fermita figuro kun antaŭfiksita perimetro. Ĉe la alia ekstremo, figuro kun antaŭfiksita perimetro ''L'' povus havi arbitre malgrandan areon, kiel ilustrite per [[rombo]] kiu estas "renversigita" arbitre malproksime tiel ke du el ĝiaj [[angulo]]j estas arbitre proksimaj al 0° kaj la aliaj du estas arbitre proksimaj al 180°. Por cirklo, la rilatumo de la areo al la [[cirkonferenco]] (la esprimo por la perimetro de cirklo) egalas al duono de la [[radiuso]] ''r''. Ĉi tio povas esti vidita de la areoformulo ''πr''² kaj la cirkonferenca formulo 2''πr''. La areo de [[regula plurlatero]] estas duono de sia perimetro obliganta la apotemon (kie la apotemo estas la distanco de la centro ĝis la plej proksima punkto sur iu flanko). ===Fraktaloj=== Duobligi la randolongojn de plurangulo multiplikas ĝian areon per kvar, kio estas du (la rilatumo de la nova al la malnova flankolongo) levita al la potenco de du (la dimensio de la spaco en kiu la plurangulo estas). Sed se la unudimensiaj longoj de [[fraktalo]] desegnita en du dimensioj estas ĉiuj duobligitaj, la spaca enhavo de la fraktalaj skaloj per potenco de du, kio ne estas nepre entjero. Ĉi tiu potenco estas nomita la fraktala dimensio de la fraktalo. <ref name="Mandelbrot1983"> {{cite book |last = Mandelbrot |first = Benoît B. |title = The fractal geometry of nature <!--Isn't valid anymore: https://books.google.com/books?id=0R2LkE3N7-oC--> |url = https://books.google.com/books?id=JFX9mQEACAAJ |access-date = 1a de Februaro 2012 |year = 1983 |publisher = Macmillan |isbn = 978-0-7167-1186-5 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170320115652/https://books.google.com/books?id=JFX9mQEACAAJ |archive-date = 20a de Marto 2017 }}</ref> == Areaj bisektoroj == Estas senfineco de linioj kiuj bisekcas la areon de triangulo. Tri el ili estas la [[Mediano (geometrio)|medianoj]] de la triangulo (kiuj ligas la mezpunktojn de la flankoj kun la kontraŭaj verticoj), kaj tiuj estas [[Konverĝaj linioj|konverĝaj]] ĉe la centroido de la triangulo; efektive, ili estas la nuraj areaj bisekciiloj kiuj iras tra la centroido. Ajna linio tra triangulo kiu disigas kaj la areon de la triangulo kaj ĝian perimetron en duono trapasas la incentron de la triangulo (nome la centro de ĝia [[Enskribita cirklo kaj alskribitaj cirkloj de triangulo|encirklo]]). Estas aŭ unu, du aŭ tri el ĉi tiuj por iu donita triangulo. Ajna linio tra la mezpunkto de paralelogramo bisekcas la areon. Ĉiuj areaj bisekciiloj de cirklo aŭ alia elipso iras tra la centro, kaj ĉiuj [[Ĥordo (geometrio)|ĥordoj]] tra la centro bisekcas la areon. En la kazo de cirklo ili estas la diametroj de la cirklo. ==Optimumigo== Surbaze de dratkonturo, la surfaco de plej malgranda areo ampleksanta ("pleniganta") estas minimuma surfaco. Konataj ekzemploj estas [[sapveziko|sapvezikoj]]. La demando pri la pleniga areo de la Riemann-a cirklo restas malfermita.<ref>{{citation |last = Gromov |first = Mikhael |issue = 1 |journal = Journal of Differential Geometry |mr = 697984 |pages = 1–147 |title = Filling Riemannian manifolds |url = http://projecteuclid.org/euclid.jdg/1214509283 |volume = 18 |year = 1983 |doi = 10.4310/jdg/1214509283 |citeseerx = 10.1.1.400.9154 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140408110006/http://projecteuclid.org/euclid.jdg/1214509283 |archive-date = 2014-04-08 }}</ref> La cirklo havas la plej grandan areon de iu ajn dudimensia objekto havanta la saman perimetron. Cikla plurlatero (tiu enmetita en cirklo) havas la plej grandan areon de iu plurlatero kun donita nombro da flankoj de la samaj longoj. Versio de la izoperimetra malegaleco por trianguloj deklaras, ke la triangulo de plej granda areo inter ĉiuj tiuj kun donita perimetro estas [[Egallatera triangulo|egallatera]].<ref name=Chakerian/> La triangulo de plej granda areo de ĉiuj tiuj enmetitaj en donita cirklo estas egallatera; kaj la triangulo de plej malgranda areo el ĉiuj ĉirkaŭmetitaj ĉirkaŭ donita cirklo estas egallatera.<ref>Dorrie, Heinrich (1965), ''100 Great Problems of Elementary Mathematics'', Dover Publ., pp. 379–380.</ref> La rilatumo de la areo de la encirklo al la areo de egallatera triangulo, <math>\frac{\pi}{3\sqrt{3}}</math>, estas pli granda ol tiu de iu ne-egala triangulo.<ref>{{cite journal|author1=Minda, D.|author2=Phelps, S.|title=Triangles, ellipses, and cubic polynomials|journal= ''American Mathematical Monthly''|volume=115|issue=8|date=Oktobro 2008|pages=679–689: Theorem 4.1|doi=10.1080/00029890.2008.11920581|url=https://www.researchgate.net/publication/228698127|jstor=27642581|s2cid=15049234|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161104141707/https://www.researchgate.net/publication/228698127_Triangles_ellipses_and_cubic_polynomials|archive-date=2016-11-04}}</ref> La rilatumo de la areo al la kvadrato de la perimetro de egallatera triangulo, <math>\frac{1}{12\sqrt{3}},</math>, estas pli granda ol tiu por iu alia triangulo.<ref name=Chakerian>Chakerian, G.D. (1979) "A Distorted View of Geometry." ĉapitro 7a en ''Mathematical Plums''. R. Honsberger (eld.). Washington, DC: [[Mathematical Association of America]], p. 147.</ref> == Bildaro == <gallery> Dosiero:PlotoMatai.png|Komparoj de kvadrata [[futo]] kaj kvadrata [[jardo]] kun kvadrata [[metro]].<!-- eta|maldekstra|180ra|lt:240|Palyginimas --> Dosiero:Rectangle 2.svg|La areo de ortangulo estas la produto de la longo kaj la larĝo<!-- eta|maldekstra|180ra| --> Dosiero:Geometrie carre.png|La areo de [[kvadrato (geometrio)|kvadrato]] estas la [[kvadrato (algebro)|kvadrato]] de la [[latero]]longo<!-- eta|maldekstra|180ra| --> Dosiero:Triangle-hauteur.png|La areo de [[triangulo]] estas la duono de la produto de la latero kaj la [[alto]] rilata al tiu latero<!-- eta|maldekstra|180ra| --> Dosiero:An ellipse with auxiliary circle.svg|La aero de [[elipso]] = <math>\pi a b </math>; la aero de la [[ĉirkaŭskribita cirklo|cirklo]] = <math>\pi a^2 </math> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * Spiegel, Murray R.; Abellanas, Lorenzo (1992). McGraw-Hill, eld. ''Fórmulas y tablas de matemática aplicada''. Aravaca (Madrid). ISBN 84-7615-197-7. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=are}} * http://www.shurey.com/Soft/JavaScript/DoRyouKou/square.html（Areo） * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Área |revizio=126729273 }} {{Havenda artikolo|Areo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Geometrio]] [[Kategorio:9-a oficiala aldono]] ndbsl513zjpdrbpnm1dlxt71a5ih9wy 9397555 9397554 2026-06-10T05:40:27Z Sj1mor 12103 ne konf 9397555 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|regiono|regiono (geografio)}}{{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Squaring the circle.svg|eta|dekstre|230ra|La areoj de tiu kvadrato kaj de tiu [[Disko (matematiko)|disko]] estas la samo.]] '''Areo''' (komparu: [[sanskrito|sanskrite]] ''ur, urv, urw.ars'' (tero); [[latina|latine]] ''area'' (''arvum'', kampo))<ref name="Azorín" >[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo kaj metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 18.</ref> estas la [[kvanto]] esprimanta la grandecon de [[regiono]] sur [[Ebeno (matematiko)|ebeno]] aŭ, pli ĝenerale, [[mezuro]]n de (ne nepre ebena) du[[Dimensio|dimensia]] [[surfaco]]<ref>Vd en [[PIV]] kaj [[ReVo]] "mezuro de surfaco" [http://www.vortaro.net#areo]</ref>. Ekzemple, la areo de [[ortangulo]] estas kalkulata per la formulo ''a''[[multipliko|×]]''b'', kie ''a'' kaj ''b'' estas la [[longo]] kaj la [[larĝo]] de la ortangulo. La [[SI-unuo]] de areo estas [[kvadrata metro]] (m²). Aliaj unuoj estas kvadrata [[kilometro]] ktp. kaj [[hektaro]] (100 m × 100 m = 10 000 m²). La vorton ''areo'' oni uzas ankaŭ en alia senco: tiel oni nomas parton de la [[tera surfaco]] kun difinitaj [[limo]]j aŭ difinita uzo. Kutime estas klare, ĉu temas pri la areo mem aŭ pri la mezuro de ĝia grando, tamen oni konsciu, ke temas pri la uzado de la sama vorto por malsamaj nocioj. == Difinoj == [[File:SquareMeterQuadrat.JPG|thumb|maldekstre|alt=A square made of PVC pipe on grass|Kvadratmetra [[kvadrato]], uzata en ekologio, arkeologio ktp) farita el PVC (plastaj) tuboj.]] Laŭ [[Francisko Azorín]] '''areo''' estas ''Tersurfaco. Spaco inter difinitaj limoj.''<ref name="Azorín" /> Alproksimiĝo al difino de tio kio estas komprenata per "areo" estas kreita tra [[aksiomo]]j. "Areo" povas esti difinita kiel funkcio el kolekto M de speciala tipo de ebenaj figuroj (terminigite kiel mezureblaj surfacoj) al la serio de [[reelaj nombroj]], kio plenumas la jenajn proprecojn: * Por ĉiu ''S'' en ''M'', ''a''(''S'') ≥ 0. * Se ''S'' kaj ''T'' estas en ''M'' tiam estas ankaŭ ''S'' ∪ ''T'' kaj ''S'' ∩ ''T'', kaj ankaŭ ''a''(''S''∪''T'') = ''a''(''S'') + ''a''(''T'') − ''a''(''S''∩''T''). * Se ''S'' kaj ''T'' estas en ''M'' kun ''S'' ⊆ ''T'' tiam ''T'' − ''S'' estas en ''M'' kaj ''a''(''T''−''S'') = ''a''(''T'') − ''a''(''S''). * Se serio ''S'' estas en ''M'' kaj ''S'' estas kongrua kun ''T'' tiam ''T'' estas ankaŭ en ''M'' kaj ''a''(''S'') = ''a''(''T''). * Ĉiu ortangulo ''R'' estas en ''M''. Se la ortangulo havas longon ''h'' kaj larĝon ''k'' tiam ''a''(''R'') = ''hk''. * Lasu ''Q'' esti serio ene de inter du ŝtupregionoj ''S'' kaj ''T''. Ŝtupregiono estas formata el finita unio de apudaj ortanguloj restantaj sur komuna bazo, t.e. ''S'' ⊆ ''Q'' ⊆ ''T''. Se estas unika nombro ''c'' tiel ke ''a''(''S'') ≤ c ≤ ''a''(''T'') por ĉiuj tiaj ŝtupregionoj ''S'' kaj ''T'', tiam ''a''(''Q'') = ''c''. Oni povas pruvi, ke tia areofunkcio fakte ekzistas.<ref name=Moise>{{Cite book|last=Moise|first=Edwin|title=Elementary Geometry from an Advanced Standpoint|url=https://archive.org/details/elementarygeomet0000mois|url-access=registration|accessdate=15a de julio 2012|year=1963|publisher= Addison-Wesley Pub. Co.|isbn=|page=}}</ref> ==Unuoj== Ĉiu long-unuo havas korespondan unuon de areo, nome la areo de kvadrato kun la donita flanka longo. Tiel areoj povas esti mezuritaj en [[kvadrata metro|kvadrataj metroj]] (m²), kvadrataj centimetroj (cm²), kvadrataj milimetroj (mm²), [[Kvadrata kilometro|kvadrataj kilometroj]] (km²), kvadrataj futoj, kvadrataj jardoj, kvadrataj [[mejlo]]j, ktp.<ref name=BIPM2006Ch5>Bureau international des poids et mesures (2006). [https://www.bipm.org/en/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf ''The International System of Units'' (SI) (PDF).]{{404|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 8a eld. Ĉapitro 5a. [https://web.archive.org/web/20131105051930/http://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_brochure_8_en.pdf Arkivita] (PDF) el la originalo en 2013-11-05. Alirita en 2008-02-13.</ref> Algebre, tiuj unuoj povas esti konsiderataj kiel la [[Kvadrato (algebro)|kvadratoj]] de la ekvivalentaj long-unuoj. La SI-unuo de areo estas la [[kvadrata metro]], kiu estas konsiderata SI-derivita unuo.<ref name=B>[https://www.bipm.org/en/CGPM/db/11/12/ "Resolution 12 of the 11th meeting of the CGPM (1960)".] Bureau International des Poids et Mesures. [https://web.archive.org/web/20120728105135/http://www.bipm.org/en/CGPM/db/11/12/ Arkivita] el la originalo en 2012-07-28. Alirita la 15an de Julio 2012. </ref> ===Konvertoj=== [[File:Area conversion - square mm in a square cm.png|thumb|right|alt=A diagram showing the conversion factor between different areas|Kvankam estas 10 mm en 1 cm, estas 100 mm² en 1 cm².]] Kalkulo de areo de kvadrato kies longo kaj larĝo estas 1 metro estus: 1 metro × 1 metro = 1&nbsp;m² kaj tiel plu, ortangulo kun diferencaj flankoj (ekzemple longo de 3 metroj kaj larĝo de 2 metroj) havus areon en kvadrataj unuoj kiuj povus esti kalkulataj jene: 3 metroj × 2 metroj = 6&nbsp;m². Tio egalvaloras al 6 milionoj da kvadrataj milimetroj. Aliaj utilaj konvertoj estas jenaj: * 1 kvadrata kilometroj = [[miliono|1 000 000]] da kvadrataj metroj * 1 kvadrata metro = [[10000 (nombro)|10 000]] kvadrataj centimetroj = 1 000 000 da kvadrataj milimetroj * 1 kvadrata centimetro = [[100 (nombro)|100]] kvadrataj milimetroj. == Historio == La ideo ke la areo estas la mezuro kiu havigas la grandon de la [[Regiono (geografio)|regiono]] enmetita en [[geometria figuro|geometriaj figuroj]] devenas de la [[Antikveco]]. En la [[antikva Egipto]], post la ĉiujara kreskiĝo fare de la rivero [[Nilo]] kiu inundis la kampojn, aperis la neceso kalkuli la areon de ĉiu agrikultura terpeco por restaŭri ties limojn; por solvi tion, la egiptoj inventis la [[geometrio]]n, laŭ [[Herodoto]].<ref>Herodoto ''Historioj'', Libro II.</ref> La maniero kalkuli la areon de [[plurlatero]] kiel la adicio de la areoj de trianguloj, estas metodo kiu estis proponita por la unua fojo fare de la greka fakulo [[Antifono (persono)|Antifono]] ĉirkaŭ la jaro 430 a.n.e. Kalkuli la areon de kurba figuro generas plian malfacilecon. La elĉerpa metodo konsistas en la enmeto de plurlateroj en la geometria figuro, pligrandigi la nombron de flankoj de tiuj plurlateroj kaj kalkuli la celitan areon. Per tiu sistemo konata kiel ''elĉerpa metodo'' de [[Eŭdokso el Knido|Eŭdokso]], oni sukcesis atingi alproksimigon por kalkuli la areon de [[Disko (matematiko)|disko]]. Tiu sistemo estis uzata poste fare de [[Arkimedo]] por solvi aliajn similajn problemojn,<ref>''El problema del área''. fca.unl.edu.ar</ref> same kiel la proksimuman kalkulon de la [[Pi (nombro)|nombro π]]. ===Cirkla areo=== [[Dosiero:Archimedes circle area proof - inscribed polygons.svg|thumb|maldekstre|Cirklo kun enmetitaj kvadrato kaj oklatero, montrante la arean mankon.]] En la 5-a jarcento a.n.e., [[Hipokrato el Ĥio|Hipokrato de Ĥio]] estis la unua se temas pri montri ke la areo de [[Disko (matematiko)|disko]] (la regiono enfermita per [[cirklo]]) estas proporcia al la kvadrato de sia diametro, kiel parto de lia kvadraturo de la [[Kvadraturo de la luno|Luno de Hipokrato]],<ref name="heath">{{citation|first=Thomas L.|last=Heath|author-link= |title=A Manual of Greek Mathematics|publisher=Courier Dover Publications|year=2003|isbn=978-0-486-43231-1|pages=121–132|url=https://books.google.com/books?id=_HZNr_mGFzQC&pg=PA121|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501215852/https://books.google.com/books?id=_HZNr_mGFzQC&pg=PA121|archive-date=2016-05-01}}</ref> sed li ne identigis la [[konstanto]]n de proporcieco. Ankaŭ [[Eŭdokso el Knido|Eŭdokso de Knido]], ankaŭ en la 5-a jarcento a.n.e., trovis, ke la areo de disko estas proporcia al ĝia radiuso kvadratita.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/singlevariableca00stew/page/3|title=Single variable calculus early transcendentals.|last=Stewart|first=James|publisher=Brook/Cole|year=2003|isbn=978-0-534-39330-4|edition=5th.|location=Toronto ON|page=[https://archive.org/details/singlevariableca00stew/page/3 3]|quote=However, by indirect reasoning, Eudoxus (fifth century B.C.) used exhaustion to prove the familiar formula for the area of a circle: <math>A= \pi r^2.</math>}} <!--This quote may be an overstatement. I have not been able to confirm that he discovered the actual formula, but perhaps only the proportionality between A and r-squared.--></ref> Poste, la Libro I de ''[[Elementoj de Eŭklido]]'' traktis egalecon de areoj inter dudimensiaj figuroj. La matematikisto [[Arkimedo]] uzis la ilojn de la [[Eŭklida geometrio]] por montri, ke la areo ene de cirklo estas egala al tiu de [[orta triangulo]] kies bazo havas la longon de la cirkla cirkonferenco kaj kies alteco egalas la cirklan radiuson, en sia libro ''Mezuro de Cirklo''. (La cirkonferenco estas 2{{pi}}''r'', kaj la areo de triangulo estas duono de la bazo oble la alteco, donante la areon {{pi}}''r''² por la disko.) Arkimedo proksimigis la valoron de π (kaj tial la areon de unua-radiusa cirklo) per sia duobliga metodo, en kiu li enskribis regulan triangulon en cirklo kaj notis ĝian areon, poste duobligis la nombron da flankoj por havigi regulan [[seslatero]]n, kaj poste ripete duobligis la nombron da flankoj por ke la plurlatera areo estu pli proksima al tiu de la cirklo (kaj same faris kun ĉirkaŭlimigitaj plurlateroj). ===Triangula areo=== [[Dosiero:Triangle.TrigArea.svg|eta|desktre|Aplikante trigonometrion por trovi la altecon ''h''.]] [[Herono de Aleksandrio]] trovis tion kio estas konata kiel la [[Formulo de Herono]] por la areo de triangulo laŭ ĝiaj flankoj, kaj pruvo povas esti trovita en lia libro, ''Metrica'', skribita ĉirkaŭ 60 n.e. Oni sugestis, ke [[Arkimedo]] sciis la formulon pli ol du jarcentojn pli frue,<ref>{{cite book | author=Heath, Thomas L. | title=A History of Greek Mathematics (Vol II) | publisher=Oxford University Press | year=1921 | pages=321–323}}</ref> kaj ĉar ''Metrica'' estas kolekto de la matematika sciaro havebla en la antikva mondo, eble la formulo datas de antaŭ la referenco donita en tiu verko.<ref>{{MathWorld |urlname=HeronsFormula |title=Heron's Formula}}</ref> En 300 a.n.e. la greka matematikisto [[Eŭklido]] pruvis, ke la areo de triangulo estas duono de tiu de paralelogramo kun la sama bazo kaj alteco en sia libro ''Elementoj de Geometrio''.<ref>{{Cite web |title=Euclid's Proof of the Pythagorean Theorem {{!}} Synaptic |url=https://central.edu/writing-anthology/2019/01/31/159/ |access-date=2023-07-12 |website=Central College |language=en}}</ref> En 499 [[Aryabhata]], granda [[matematikisto]]-[[astronomo]] el la klasika epoko de Hindia matematiko kaj de Hindia astronomio, esprimis la areon de triangulo kiel unu duono de la bazo tiom da fojoj kiom la alto en sia verko ''Aryabhatiya''.<ref>{{cite book|url=https://libarch.nmu.org.ua/bitstream/handle/GenofondUA/26818/f14e7857ef0bdd30ca0fd4ec057fe3c3.pdf|page=26|title=The Aryabhatiya of Aryabhata: An Ancient Indian Work on Mathematics and Astronomy|first=Walter Eugene|last=Clark|publisher=University of Chicago Press|year=1930}}</ref> Formulo ekvivalenta al tiu de Herono estis malkovrita de la ĉinoj sendepende de la grekoj. Ĝi estis publikigita en 1247 en ''Ŝuŝu Jiuĵang'' ("Matematika Disertaĵo en Naŭ Sekcioj"), verkita de Qin Jiushao.<ref>{{cite journal|url=http://www.ams.org/journals/notices/201305/rnoti-p596.pdf|title=Bridge Named After the Mathematician Who Discovered the Chinese Remainder Theorem|journal=Notices of the American Mathematical Society|last1=Xu|first1=Wenwen|last2=Yu|first2=Ning|pages=596–597|date=May 2013|volume=60|issue=5|doi=10.1090/noti993 }}</ref> ===Kvarlatera areo=== [[Dosiero:Six Quadrilaterals.svg|thumb|maldekstre|210px|Ekzemplaj kvarlateroj.]] En la 7-a jarcento n.e., [[Brahmagupta]] disvolvis formulon, nun konatan kiel la "formulo de Brahmagupta", por la areo de [[cikla kvarlatero]] ([[kvarlatero]] enskribita en cirklo) laŭ ĝiaj flankoj. En 1842, la germanaj matematikistoj Carl Anton Bretschneider kaj Karl Georg Christian von Staudt sendepende trovis formulon, konatan kiel la formulo de Bretschneider, por la areo de iu kvarlatero. ===Ĝenerala plurlatera areo=== La evoluo de [[Kartezia koordinato|karteziaj koordinatoj]] fare de [[René Descartes]] en la 17-a jarcento ebligis la evoluon de la formulo de la geodeziisto por la areo de iu plurangulo kun konataj [[Vertico (geometrio)|verticlokoj]] fare de [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] en la 19-a jarcento. ===Areoj determinitaj uzante kalkulon=== La evoluo de [[Integralo|integrala kalkulo]] en la fino de la 17-a jarcento disponigis ilojn kiuj povus poste esti uzitaj por komputado de pli komplikaj areoj, kiel ekzemple la areo de [[Elipso (matematiko)|elipso]] kaj la surfacareoj de diversaj kurbaj tridimensiaj objektoj. == Areoj de ebenaj figuroj == {{Ĉefartikolo|Geometria figuro}} === Areo de triangulo === [[Dosiero:Triangle_GeometryArea.svg|eta|300ra|Kalkulo de la areo de triangulo <math>A=\tfrac{b\cdot h}{2}</math>]] [[Dosiero:Area.svg|eta|Areoj en [[Ebeno (matematiko)|kvadratita papero]].|214x214px]] * La areo de [[triangulo]] estas egala al la duon-[[produto]] inter la longo de unu bazo kaj la alto relativa al tiu:<ref name=ref_duplicada_1>Spiegel kaj Abellanas, 1992, p. 9</ref> <math>A=\frac{b\cdot h}{2}</math> :kie ''b'' estas la bazo de la triangulo kaj ''h'' estas la alto koresponda al tiu bazo (oni povas konsideri ajnan lateron kiel bazo). * Se la [[Orta triangulo|triangulo estas orta]], la alto koincidas kun unu el la [[kateto]]j, pro kio la areo estas egala al la duonproduto de la katetoj: :<math>A=\frac{a\cdot b}{2}</math> :kie ''a'' kaj ''b'' estas la katetoj. * Se oni konas la longon de ties lateroj, oni povas apliki la [[formulo de Heron|formulon de Heron]]. :<math>A= \sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)}</math> :kie ''a'', ''b'', ''c'' estas la valoroj de la longoj de ties lateroj, ''s''&nbsp;=&nbsp;&frac12;&nbsp;(''a''&nbsp;+&nbsp;''b''&nbsp;+&nbsp;''c'') estas la '''duonperimetro''' de la triangulo. * Se la [[Egallatera triangulo|triangulo estas egallatera]], la areo estas egala al unu kvarono de la kvadrato de unu latero por la [[kvadrata radiko]] de 3: :<math>A=\frac{\sqrt{3}\cdot a^2}{4}</math> :kie ''a'' estas unu latero de la triangulo. === Area de kvarlatero === [[Dosiero:Tetragon measures.svg|eta|200ra|Trapezoido.]] * La areo de [[trapezoido]] aŭ de ajna [[kvarlatero]] estas egala al la duonproduto de ties diagonaloj por la [[Sinuso (matematiko)|sinuso]] de la angulo kiun ili formas. <math>A= \frac {\overline{AC} \cdot \overline{BD} \cdot \sin \theta}{2} </math> :La areo estas atingebla ankaŭ pere de [[triangulado]]: <math>A= \frac {a \cdot d \cdot \sin \alpha + b \cdot c \cdot \sin \gamma}{2}</math> :Estante: ::<math>\alpha\,</math> la angulo inter la lateroj <math>a\,</math> kaj <math>d\,</math>. ::<math>\gamma\,</math> la angulo inter la lateroj <math>b\,</math> kaj <math>c\,</math>. * La [[ortangulo]] estas plurlatero kies anguloj estas ĉiuj de 90º, kaj la areao estas egala al la produto de du el ties sinsekvaj lateroj ''a'' kaj ''b'':<ref name=ref_duplicada_1 /> <math>A = {a \cdot b \,}</math> * La [[rombo]] estas plurlatero kies 4 lateroj estas egalaj, kaj ties areo estas la duonproduto de ties du diagonaloj: <math>A = \frac{\overline{AC} \cdot \overline{BD}}{2}</math> * La [[Kvadrato (geometrio)|kvadrato]] estas la regula plurlatero de kvar lateroj; ĝi estas samtempe ortangulo kaj rombo, pro kio ĝia areo povas estis kalkulata sammaniere kiel tiuj de la ortangulo kaj de la rombo. Partikulare, ĉar ties lateroj estas egalaj, oni uzas la formulon:<ref name=ref_duplicada_1 /> <math>A= a \cdot a \, = a^2</math> * La [[romboido]] havas areon kalkuleblan el la produto de unu de ties lateroj por la respektiva [[alto]]:<ref name=ref_duplicada_1 /> <math>A= b\cdot h\,</math> * La [[trapezo]], kiu havas du malajn laterojn paralelajn inter si kaj aliajn du neparalelajn laterojn, havas areon havigitan per la duonproduto de ties paralelaj lateroj multobligita por la distanco inter ili (alto):<ref name=ref_duplicada_1 /> <math>A = \frac{a + b}{2} \cdot h</math> La areo de trapezo povas esti kalkulita kiel longo de la meza linio multiplikita per la distanco laŭ [[perpendikularo]] inter la paralelaj lateroj. Ĉi tio donas kiel speciala okazo la konatan formulon por la areo de [[triangulo]], per konsidero de triangulo kiel [[degenera]] trapezo ĉe kiu unu el la paralelaj lateroj estas malpligrandigita en punkton. Tial, se ''a'' kaj ''b'' estas la du paralelaj lateroj kaj ''h'' estas la distanco (alto) inter la paralelaj lateroj, la area formulo estas: :''A= (a+b)h/2'' === Areo de la disko kaj de la elipso === La areo de [[Disko (matematiko)|disko]], nome tiu limigita de [[cirklo]], estas kalkulebla pere de la jena matematika esprimo:<ref>Spiegel kaj Abellanas, 1992, p. 10</ref> <math>A = \pi r^2\,</math> [[Dosiero:Areabetweentwographs.svg|eta|200ra|La areo limigita inter la bildo de du kurboj estas kalkulebla pere de la diferenco inter la integraloj de ambaŭ funkcioj.]] La areo limigita de [[elipso]] estas simila kaj akirebla kiel produto de la duono de la plej granda akso por la duono de la malplej granda akso multobligitaj por π:<ref>Spiegel kaj Abellanas, 1992, p. 11.</ref> <math>A = {\ \pi a b}</math> === Areo limigita inter du funkcioj === Metodo por atingi la areon limigita inter du [[Funkcio (matematiko)|funkcioj]], estas uzante la [[integralo|integralan kalkulon]]: <math> \text{Areo}(a,b) = \int^b_a | f(x) - g(x) | dx </math> La rezulto de tiu integralo estas la areo enhavita inter la kurboj: <math>f(x)\,</math> kaj <math>g(x) [< f(x)]\,</math> en la intermezo <math>[a,b]\,</math>. ;Ekzemplo Se oni deziras trovi la areon limigitan inter la akso x kaj la funkcio <math>f(x) = 4 - x^2</math> en la intermezo <math>[-2;2]</math>, oni uzas la antaŭe menciitan ekvacion, tiuokaze: <math>g(x)=0</math> tiam pritaksante la integralon, oni akiras jenon: <math>A(-2,2) =</math> <math> \int^2_{-2} | 4 - x^2 - 0 | dx =</math> <math> 2 \int^2_0 4 - x^2 dx =</math> <math> 2\left[4x - \cfrac{x^3}{3} \right]_0^2 =</math> <math> 2 \left[ 8 - \left(\cfrac{2^3 - 0}{3}\right) \right] =</math> <math> \cfrac{32}{3}</math> Pro kio oni konkludas, ke la areo limigita estas <math>32/3</math>. Ankaŭ la [[Volumeno#Mezurunuoj|volumeno]] enfermita inter du funkcioj povas esti atingebla per la kalkulo de simila integralo. === Rilato areo-perimetro === Difinita simpla kurbo enfermita en la eŭklida ebeno, oni povas pruvi, ke ties longo aŭ [[perimetro]] de la areo enfermita kaj la propra areo enfermita kongruas kun la rilato: <math>\frac{A}{L^2} \le \frac{1}{4\pi}</math> La egaleco estas atingebla nur por disko; la ceteraj figuroj kaj eblaj formoj plenumas plej striktan malegalecon. ==Areoj de ne-ebenaj figuroj== [[Dosiero:Archimedes sphere and cylinder.svg|maldekstre|thumb|alt=A blue sphere inside a cylinder of the same height and radius|[[Arkimedo]] montris, ke la surfacareo de [[sfero]] estas ekzakte kvaroble la areo de ebena [[Disko (matematiko)|disko]] de la sama radiuso, kaj la volumeno enfermita de la sfero estas ekzakte 2/3 de la volumeno de [[cilindro (geometrio)|cilindro]] de la sama alto kaj radiuso.]] Plej bazaj formuloj por surfacareo povas esti akiritaj tranĉante surfacojn kaj ebenigante ilin. Ekzemple, se la flanka surfaco de [[cilindro (geometrio)|cilindro]] (aŭ iu ajn [[prismo]]) estas tranĉita laŭlonge, la surfaco povas esti ebenigita en ortangulon. Simile, se tranĉo estas farita laŭ la flanko de [[konuso]], la flanka surfaco povas esti ebenigita eksteren en sektoron de cirklo, kaj la rezulta areo povas esti komputita. La formulon por la surfacareo de [[sfero]] estas pli malfacile derivebla: ĉar sfero havas nenulan Gaŭsan kurbiĝon, ĝi ne povas esti ebenigita. La formulo por la surfacareo de sfero unue estis akirita fare de [[Arkimedo]] en lia verko ''Sur la Sfero kaj Cilindro''. La formulo estas jenaj:<ref name=MathWorldSurfaceArea> Weisstein, Eric W. [https://mathworld.wolfram.com/SurfaceArea.html "Surface Area".] Wolfram MathWorld. Arkivita el la originalo la 23an de Junio 2012. Alirita la 3an de Julio 2012. </ref> :{{math|''A'' {{=}} 4''πr''²}} &nbsp;(sfero), kie {{math|''r''}} estas la radiuso de la sfero. Kiel ĉe la formulo por la areo de cirklo, ĉiu derivaĵo de ĉi tiu formulo esence uzas metodojn similajn al [[kalkulo]]. == Disvastiĝa areo == ''Disvastiĝa areo'' estas esprimo por difini tiun teran surfacon de bestospecioj, kiun ili konkeris, tie ili disvastiĝis. Por tiu koncepto oni uzas ankaŭ la [[termino]]n [[arealo]]. ==Listo de formuloj== {| class="wikitable" |+ Kromaj oftaj formuloj por areo: ! Formo ! Formulo ! Variabloj |- |[[Kvadrato]] |<math>A=s^2</math> |[[File:Simple square with sides marked.svg|120px]] |- |[[Ortangulo]] |<math>A=ab</math> |[[File:Rechteck-ab.svg|120px]] |- |[[Triangulo]] |<math>A=\frac12bh \,\!</math> |[[File:Dreieck-allg-bh.svg|100px]] |- |[[Triangulo]] |<math>A=\frac12 a b \sin(\gamma)\,\!</math> |[[File:Dreieck-allg-w.svg|100px]] |- |[[Triangulo]]<br> (Formulo de Herono) |<math>A=\sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)}\,\!</math> |[[File:Dreieck-allg.svg|100px]] <math> s =\tfrac 1 2 (a+b+c)</math> |- |[[Izocela triangulo]] |<math>A=\frac{c}{4}\sqrt{4a^2-c^2}</math> |[[File:Dreieck-gsch.svg|80px]] |- |Regula [[triangulo]]<br> ([[Egallatera triangulo]]) ||<math>A=\frac{\sqrt{3}}{4}a^2\,\!</math> ||[[File:Dreieck-gseit.svg|100px]] |- |[[Rombo]]/[[Kajto (geometrio)|Kajto]] |<math>A=\frac12de</math> |[[File:Raute-de.svg|160px]] |- |[[Paralelogramo]] |<math>A=ah_a\,\!</math> |[[File:Parallelog-aha.svg|160px]] |- |[[Trapezo]] |<math>A=\frac{(a+c)h}{2} \,\!</math> |[[File:Trapez-abcdh.svg|150px]] |- |Regula [[seslatero]] |<math>A=\frac{3}{2} \sqrt{3}a^2\,\!</math> |[[File:Hexagon-a.svg|100px]] |- |Regula [[oklatero]] |<math>A=2(1+\sqrt{2})a^2\,\!</math> |[[File:Oktagon-a.svg|120px]] |- |[[Regula plurlatero]]<br> (<math>n</math> flankoj) |<math>A=n\frac{ar}{2}=\frac{pr}{2}</math><br> <math>\quad =\tfrac 1 4 na^2\cot(\tfrac \pi n)</math><br> <math>\quad = nr^2 \tan(\tfrac \pi n)</math><br> <math>\quad =\tfrac{1}{4n}p^2\cot(\tfrac \pi n)</math><br> <math>\quad =\tfrac{1}{2}nR^2 \sin(\tfrac{2\pi}{n}) \,\!</math> |[[File:Oktagon-a-r-R.svg|150px|left]] <math>p=na\ </math> ([[perimetro]])<br> <math>r=\tfrac a 2 \cot(\tfrac \pi n),</math><br> <math>\tfrac a 2= r\tan(\tfrac \pi n)=R\sin(\tfrac \pi n)</math><br> <math>r:</math> [[Enskribita cirklo kaj alskribitaj cirkloj de triangulo|encirkla]] radiuso<br> <math>R:</math> [[Ĉirkaŭskribita cirklo|ĉirkaŭcirkla]] radiuso |- |[[Cirklo]] |<math>A=\pi r^2=\frac{\pi d^2}{4}</math><br> (<math> d=2r: </math> [[diametro]]) |[[fILE:Kreis-r-tab.svg|100px]] |- |[[Cirkla sektoro]] |<math>A=\frac{\theta}{2}r^2=\frac{L \cdot r}{2}\,\!</math> |[[File:Circle arc.svg|120px]] |- |[[Elipso (matematiko)|Elipso]] |<math>A=\pi ab \,\!</math> |[[File:Ellipse-ab-tab.svg|120px]] |- |[[Integralo]] | <math>A=\int_a^b f(x)\mathrm{d}x ,\ f(x)\ge 0</math> | [[File:Vase-f-fx-tab.svg|hochkant=0.2]] |- | |'''Surfaca areo''' | |- | [[Sfero]]<br /> | <math>A = 4\pi r^2 = \pi d^2</math> | [[File:Kugel-1-tab.svg|100px]] |- | Kuboido | <math>A = 2(ab+ac+bc)</math> | [[File:Quader-1-tab.svg|150px]] |- | [[Cilindro]]<br> (inkl. malsupron kaj supron) | <math>A = 2 \pi r (r + h)</math> | [[File:Zylinder-1-tab.svg|120px]] |- | [[Konuso]]<br> (incl. bottom) | <math>A = \pi r (r + \sqrt{r^2+h^2})</math> | [[File:Kegel-1-tab.svg|120px]] |- | [[Toro (geometrio)|Toro]] | <math>A = 4\pi^2 \cdot R \cdot r</math> | [[File:Torus-1-tab.svg|200px]] |- | Revolua surfaco | <math>A = 2\pi\int_a^b\! f(x)\sqrt{1+\left[f'(x)\right]^2}\mathrm{d}x</math><br> (rotacio ĉirkaŭ la x-akso) | [[File:Vase-1-tab.svg|220px]] |- |} La supraj kalkuloj montras kiel trovi la areojn de multaj oftaj formoj. La areoj de neregulaj (kaj tiel arbitraj) plurlateroj povas esti kalkulitaj uzante la "Formulon de Termezuristo" (ŝulaĉa formulo).<ref name=Surveyor>{{cite journal|last1=Braden|first1=Bart|date=September 1986|title=The Surveyor's Area Formula|journal=The College Mathematics Journal|volume=17|issue=4|pages=326–337|doi=10.2307/2686282|url=http://www.maa.org/pubs/Calc_articles/ma063.pdf|access-date=15a de Julio 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627180152/http://www.maa.org/pubs/Calc_articles/ma063.pdf|archive-date=27a de Junio 2012|jstor=2686282}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20031105063724/http://www.maa.org/pubs/Calc_articles/ma063.pdf |date=2003-11-05 }}</ref> ===Rilato de areo al perimetro=== La izoperimetra malegaleco asertas, ke por fermita longokurbo ''L'' (tiel ke la regiono enhavas [[perimetro]]n ''L'') kaj por areo ''A'' de la regiono kiun ĝi enhavas, :<math>4\pi A \le L^2,</math> kaj egaleco validas se kaj nur se la kurbo estas [[cirklo]]. Tiel cirklo havas la plej grandan areon de iu fermita figuro kun antaŭfiksita perimetro. Ĉe la alia ekstremo, figuro kun antaŭfiksita perimetro ''L'' povus havi arbitre malgrandan areon, kiel ilustrite per [[rombo]] kiu estas "renversigita" arbitre malproksime tiel ke du el ĝiaj [[angulo]]j estas arbitre proksimaj al 0° kaj la aliaj du estas arbitre proksimaj al 180°. Por cirklo, la rilatumo de la areo al la [[cirkonferenco]] (la esprimo por la perimetro de cirklo) egalas al duono de la [[radiuso]] ''r''. Ĉi tio povas esti vidita de la areoformulo ''πr''² kaj la cirkonferenca formulo 2''πr''. La areo de [[regula plurlatero]] estas duono de sia perimetro obliganta la apotemon (kie la apotemo estas la distanco de la centro ĝis la plej proksima punkto sur iu flanko). ===Fraktaloj=== Duobligi la randolongojn de plurangulo multiplikas ĝian areon per kvar, kio estas du (la rilatumo de la nova al la malnova flankolongo) levita al la potenco de du (la dimensio de la spaco en kiu la plurangulo estas). Sed se la unudimensiaj longoj de [[fraktalo]] desegnita en du dimensioj estas ĉiuj duobligitaj, la spaca enhavo de la fraktalaj skaloj per potenco de du, kio ne estas nepre entjero. Ĉi tiu potenco estas nomita la fraktala dimensio de la fraktalo. <ref name="Mandelbrot1983"> {{cite book |last = Mandelbrot |first = Benoît B. |title = The fractal geometry of nature <!--Isn't valid anymore: https://books.google.com/books?id=0R2LkE3N7-oC--> |url = https://books.google.com/books?id=JFX9mQEACAAJ |access-date = 1a de Februaro 2012 |year = 1983 |publisher = Macmillan |isbn = 978-0-7167-1186-5 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20170320115652/https://books.google.com/books?id=JFX9mQEACAAJ |archive-date = 20a de Marto 2017 }}</ref> == Areaj bisektoroj == Estas senfineco de linioj kiuj bisekcas la areon de triangulo. Tri el ili estas la [[Mediano (geometrio)|medianoj]] de la triangulo (kiuj ligas la mezpunktojn de la flankoj kun la kontraŭaj verticoj), kaj tiuj estas [[Konverĝaj linioj|konverĝaj]] ĉe la centroido de la triangulo; efektive, ili estas la nuraj areaj bisekciiloj kiuj iras tra la centroido. Ajna linio tra triangulo kiu disigas kaj la areon de la triangulo kaj ĝian perimetron en duono trapasas la incentron de la triangulo (nome la centro de ĝia [[Enskribita cirklo kaj alskribitaj cirkloj de triangulo|encirklo]]). Estas aŭ unu, du aŭ tri el ĉi tiuj por iu donita triangulo. Ajna linio tra la mezpunkto de paralelogramo bisekcas la areon. Ĉiuj areaj bisekciiloj de cirklo aŭ alia elipso iras tra la centro, kaj ĉiuj [[Ĥordo (geometrio)|ĥordoj]] tra la centro bisekcas la areon. En la kazo de cirklo ili estas la diametroj de la cirklo. ==Optimumigo== Surbaze de dratkonturo, la surfaco de plej malgranda areo ampleksanta ("pleniganta") estas minimuma surfaco. Konataj ekzemploj estas [[sapveziko|sapvezikoj]]. La demando pri la pleniga areo de la Riemann-a cirklo restas malfermita.<ref>{{citation |last = Gromov |first = Mikhael |issue = 1 |journal = Journal of Differential Geometry |mr = 697984 |pages = 1–147 |title = Filling Riemannian manifolds |url = http://projecteuclid.org/euclid.jdg/1214509283 |volume = 18 |year = 1983 |doi = 10.4310/jdg/1214509283 |citeseerx = 10.1.1.400.9154 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20140408110006/http://projecteuclid.org/euclid.jdg/1214509283 |archive-date = 2014-04-08 }}</ref> La cirklo havas la plej grandan areon de iu ajn dudimensia objekto havanta la saman perimetron. Cikla plurlatero (tiu enmetita en cirklo) havas la plej grandan areon de iu plurlatero kun donita nombro da flankoj de la samaj longoj. Versio de la izoperimetra malegaleco por trianguloj deklaras, ke la triangulo de plej granda areo inter ĉiuj tiuj kun donita perimetro estas [[Egallatera triangulo|egallatera]].<ref name=Chakerian/> La triangulo de plej granda areo de ĉiuj tiuj enmetitaj en donita cirklo estas egallatera; kaj la triangulo de plej malgranda areo el ĉiuj ĉirkaŭmetitaj ĉirkaŭ donita cirklo estas egallatera.<ref>Dorrie, Heinrich (1965), ''100 Great Problems of Elementary Mathematics'', Dover Publ., pp. 379–380.</ref> La rilatumo de la areo de la encirklo al la areo de egallatera triangulo, <math>\frac{\pi}{3\sqrt{3}}</math>, estas pli granda ol tiu de iu ne-egala triangulo.<ref>{{cite journal|author1=Minda, D.|author2=Phelps, S.|title=Triangles, ellipses, and cubic polynomials|journal= ''American Mathematical Monthly''|volume=115|issue=8|date=Oktobro 2008|pages=679–689: Theorem 4.1|doi=10.1080/00029890.2008.11920581|url=https://www.researchgate.net/publication/228698127|jstor=27642581|s2cid=15049234|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161104141707/https://www.researchgate.net/publication/228698127_Triangles_ellipses_and_cubic_polynomials|archive-date=2016-11-04}}</ref> La rilatumo de la areo al la kvadrato de la perimetro de egallatera triangulo, <math>\frac{1}{12\sqrt{3}},</math>, estas pli granda ol tiu por iu alia triangulo.<ref name=Chakerian>Chakerian, G.D. (1979) "A Distorted View of Geometry." ĉapitro 7a en ''Mathematical Plums''. R. Honsberger (eld.). Washington, DC: [[Mathematical Association of America]], p. 147.</ref> == Bildaro == <gallery> Dosiero:PlotoMatai.png|Komparoj de kvadrata [[futo]] kaj kvadrata [[jardo]] kun kvadrata [[metro]].<!-- eta|maldekstra|180ra|lt:240|Palyginimas --> Dosiero:Rectangle 2.svg|La areo de ortangulo estas la produto de la longo kaj la larĝo<!-- eta|maldekstra|180ra| --> Dosiero:Geometrie carre.png|La areo de [[kvadrato (geometrio)|kvadrato]] estas la [[kvadrato (algebro)|kvadrato]] de la [[latero]]longo<!-- eta|maldekstra|180ra| --> Dosiero:Triangle-hauteur.png|La areo de [[triangulo]] estas la duono de la produto de la latero kaj la [[alto]] rilata al tiu latero<!-- eta|maldekstra|180ra| --> Dosiero:An ellipse with auxiliary circle.svg|La aero de [[elipso]] = <math>\pi a b </math>; la aero de la [[ĉirkaŭskribita cirklo|cirklo]] = <math>\pi a^2 </math> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * Spiegel, Murray R.; Abellanas, Lorenzo (1992). McGraw-Hill, eld. ''Fórmulas y tablas de matemática aplicada''. Aravaca (Madrid). ISBN 84-7615-197-7. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=are}} * http://www.shurey.com/Soft/JavaScript/DoRyouKou/square.html（Areo） * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Área |revizio=126729273 }} {{Havenda artikolo|Areo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Geometrio]] [[Kategorio:9-a oficiala aldono]] gcv0q4wf8uw8rmfpwtspihjxkanjrvq 0 17686 9397423 9249227 2026-06-09T20:23:45Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397423 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Kardelo |koloro = pink |dosiero=072 Wild European goldfinch at the Parc Jura vaudois Photo by Giles Laurent.jpg |dosiero2 = Carduelis carduelis (Lukasz Lukasik).jpg |dosiero larĝo = 240px |dosiero2 larĝo = 240px |priskribo de dosiero=[[Dosiero:European Goldfinch (Carduelis carduelis) (W1CDR0001491 BD15).ogg|kanto]] |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Birdo]]j ''Aves'' |ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes'' |familio = [[Fringedoj]] ''Fringillidae'' |genro = [[Kardeloj]] ''Carduelis'' |specio = '''''C. carduelis''''' |statuso = LC |dunomo = ''Carduelis carduelis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |mapo de vivoteritorioj =Carduelis carduelis map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Naturaj vivejoj de la subspecio ''Carduelis carduelis carduelis''<br />1 somera 2 tutjara<br />Vivejoj de subspecioj ''Carduelis carduelis caniceps''<br />3 somera 4 tutjara. |mapo de vivoteritorioj2 = CarduelisCarduelisIUCN.svg |mapo de vivoteritorioj2 larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj2 = <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#00FF00|Reproduktaj teritorioj}} {{Priskribo|#008000|Ĉiujare prezencoj}} {{Priskribo|#007FFF|Vintrejoj}} {{Priskribo|#FFFF00|Enkondukis}} {{Priskribo|#FF80FF|Verŝajne formortinta kaj enkondukis}} </div> |vikispecio = |komunejo = }} La '''Kardelo''' (''Carduelis carduelis'') estas malgranda [[Paseroformaj birdoj|paseroforma birdo]] el la [[Familio (biologio)|familio]] de la [[fringedoj]]. [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] klasis la birdon kiel ''Fringilla carduelis''. == Vivloko kaj disvastiĝo == Ĝi estas [[Palearktiso|palearktisa]] kaj [[Orientaliso|orientalisa]] [[specio]] kaj vivas tra [[Eŭropo]], [[Nordafriko]] (ankaŭ [[Kabo-Verdo]] kaj [[Reunio]]), la tuta [[Mediteranea Baseno]], [[Mezoriento]] (sed ne en [[Jemeno]]), [[Centra Azio]] kaj [[Okcidenta Azio]] kaj eĉ preskaŭ en tuta Azio escepte de [[Sudorienta Azio]] kaj [[Koreio]]. Ĉiam en [[Duonarbaro|malfermaj]], parte arbarigitaj malaltaĵoj. Ĝi preferas la pli mildajn okcidentajn partojn de ĝia [[arealo]], sed laŭbezone [[Birdomigrado|migradas]] ekde pli malvarmaj regionoj por fuĝi el la plej akraj temperaturoj. La kardelo estas enkondukita en multajn areojn tra la mondo.<ref>Snow, D. W. & Perrins, C. M. (1998). ''The Birds of the Western Palearctic'' concise ed. Oxford University Press. ISBN 0-19-854099-X.</ref> La specio estis enmetita en [[Brazilo]], [[Urugvajo]], [[Nov-Zelando]], [[Aŭstralio]] kaj en [[Acoroj]]. Kiel raraĵo ĝi estis vidata en [[Argentino]], [[Japanio]] kaj [[Omano]]. Ili loĝas en arbarbordoj, heĝoj, terkultivejoj, parkoj, ĝardenoj, ortoj, fruktarbaroj kaj ĝenerale en ĉiu ajn herbeja zono, ĉefe se abundas [[kardo]]j (preferata nutraĵo de tiu specio); gravas malabundo de arboj. Ili facile reproduktiĝas eĉ en vilaĝoj kaj urboj. Ili preferas varmajn mediojn, kaj tiele maloftas en altaĵoj. Ĉiukaze estis vidata en la svisaj [[Alpoj]] je 2.400 m; en la [[Pireneoj]] de [[Katalunio]] je 2.000 m, kaj en [[Sierra Nevada]] je 1.850 m. Prefero al la plantoj de abandonitaj terenoj, ĉefe [[karduo|kardoj]] kaj [[centaŭreo]]j, kialigas la abundon de kardeloj en kampoj kaj olivarbaroj, habitatoj kiuj havigas arbojn por nesto, kaj senarbajn terenojn kie serĉi semojn. Dum migrado estas ege facile videbla. Vintre estas ankaŭ ĉe nefruktodonaj kampoj kaj aliaj malfermaj medioj eĉ senarbaj. == Aspekto == [[Dosiero:Carduelis carduelis -United Kingdom -two at garden bird feeder-8.jpg|eta|maldekstre|Du kardeloj ĉe ĝardena birdomanĝejo en Britio]] [[Dosiero:Carduelis carduelis.JPG|eta|dekstre|250px|Kardelo plenkreska.]] La averaĝa kardelo estas 12–13&nbsp;cm longa kun enverguro de 21–25&nbsp;cm kaj pezo de 14 al 19 g. Ambaŭ seksoj estas ege similaj, kun '''tre ruĝa vizaĝo''' (frunto, okulareo -kun nigreca bridomasko el bekobazo al okulo- kaj mentonareo), '''blanka vango''' (el krono tra orelareo al gorĝareo) kaj ties '''nigra bordo''' (krono kaj bordo de orelareo), tre bruna dorso, blankaj subaj partoj kun tre forta bruna nuanco en brusto kaj flankoj. La flugiloj estas nigraj kun po unu tre markata kaj larĝa '''flava flugilstrio''' klare videbla dumfluge kaj ripoze. La pugo estas blanka kaj la forkoforma vosto nigra. Nigraj flugilplumoj kaj vostoplumoj montras blankajn bordojn ĝis eluzado. Per pli detaliga observado masklo povas ofte esti distingita pro pli granda, pli malhela ruĝa masko kiu etendas ĝuste trans la okulo; dum ĉe ino la ruĝa vizaĝo ne atingas la okulon; tiele estas nur iomete da [[seksa duformismo]]. La eburkolora beko estas longa, svelta, konusforma kaj pintakra. Reproduktanta kardelo havas blankan bekon, kun grizeca aŭ nigreca marko je la pinto dum la resto de la jaro. Junulo havas senbildan kapon kaj pli grizan dorson sed estas nekonfuzebla pro la flava flugilstrio. Birdoj de centra Azio (grupo ''caniceps'' (hundokapa)) havas tutgrizan kapon post la ruĝa vizaĝo, ne havas la nigrablankan kapobildon de la eŭropaj kaj okcidentaziaj birdoj.<ref>Clement, P., Harris, A., & Davis, J. (1993). ''Finches & Sparrows''. Christopher Helm. ISBN 0-7136-8017-2.</ref><ref>Svensson, L. (1992). Identification Guide to European Passerines. ISBN 91-630-1118-2.</ref> == Taksonomio == [[Dosiero:Carduelis carduelis2.jpg|eta|dekstre|Manĝante [[kardo]]n - vidu kardolanugon en beko]] Tiu specio estas dividita en du ĉefajn grupojn, ĉiu el kiuj enhavas kelkajn rasojn. La du grupoj interreproduktiĝas je la limoj, tiele la grupo ''caniceps'' ne estas agnoskata kiel distinga specio spite ties klare distingebla plumaro. [[Dosiero:Carduelis caniceps F.JPG|eta|dekstre|Kaptiva ''Carduelis carduelis caniceps'']] ;Grupo ''Carduelis carduelis carduelis''. * ''Carduelis carduelis balcanica''. Sudorienta Eŭropo. * ''Carduelis carduelis brevirostris''. [[Krimeo]], norda [[Kaŭkazo]]. * ''Carduelis carduelis britannica''. Brita Insularo. * ''Carduelis carduelis carduelis''. Plej parto de la Eŭropa kontinenta tero, [[Skandinavio]]. * ''Carduelis carduelis loudoni''. Suda Kaŭkazo, [[Irano]]. * ''Carduelis carduelis major''. Okcidenta Siberio. * ''Carduelis carduelis niediecki''. Sudokcidenta Azio, nordorienta Afriko. * ''Carduelis carduelis parva''. Atlantika [[Makaronezio|Makaroneziaj]]: Insuloj ([[Kanarioj]], [[Madeira]]), [[Iberio]], nordokcidenta Afriko. * ''Carduelis carduelis tschusii''. [[Korsiko]], [[Sardinio]], [[Sicilio]]. ;Grupo ''Carduelis carduelis caniceps''. * ''Carduelis carduelis caniceps''. Suda centra Azio. * ''Carduelis carduelis paropanisi''. [[Afganio]] al okcidenta [[Himalajo]] kaj [[Tjanŝano]]. * ''Carduelis carduelis subulata''. Sudcentra Siberio. == Kutimaro == [[Dosiero:Gold Finch eggs.jpg|eta|Kardelaj nesto kaj ovoj.]] Vintre kardeloj ariĝas por formi birdarojn de ĝis 40 birdoj, aŭ eĉ plie. Estas socia specio. Ili kuniĝas ankaŭ al [[miksitaj kunmanĝantaroj]] ekzemple kun la [[Verda kardelo]], kiu havas similajn manĝokutimojn kaj preferojn. La flugmaniero estas ondeca, dancanta kaj vagema. La kanto estas agrabla arĝenteca trilado. La alvoko estas melodieca ''tikeLIT'', kaj la kanto estas agrabla sonorilado miksa de trilado kaj pepado, sed ĉiam inklude la trisilaban alvokofrazon aŭ ''teLIT-teLIT-teLIT''. Iam la Kardelo estis kaptata kiel kaĝobirdo ĉefe pro ties kanto. Fuĝoj el kaptiveco kaj volaj liberigoj koloniigis sudorientan [[Aŭstralio]]n kaj [[Novzelando]]n. Kardeloj estas allogataj al [[korto]]j kaj ĝardenoj en [[Eŭropo]] kaj [[Nordameriko]] pere de [[birdomanĝejo]]j kiuj enhavas semojn de ''Guizotia abyssinica'' (komerce ''nyjer''). Tiu semo de unujara planto el [[Suda Azio]] estas malgranda, kaj enhavas multan oleon. Foje oni uzas specialajn manĝejojn de [[polikarbonato]] kun malgrandaj ovoformaj fendoj kie la birdoj manĝas. Oni scias ke ili vivas ĝis 8 aŭ 10 jarojn en kaptiveco, maksimume 14. === Manĝado === [[Dosiero:Carduelis carduelis3.jpg|eta|Kardelo manĝanta kardojn]] Tiu birdo ofte kaj distingeble frekventas [[kardo]]jn, kies semojn ĝi manĝas, sed ankaŭ de [[sunfloro]]j, [[tritiko]] kaj aliaj. El tiu radiko devenas la [[latina]] scienca kaj la [[komuna nomo]]j de la specio kaj eĉ de la genro. La preferata manĝo de kardelo estas malgrandaj semoj kiaj tiuj de [[kardo]]j (la latina nomo de la birdospecio devenas el ''[[Carduus]]'' ([[karduo]]j), genro de kardoj) kaj de [[Kardilo|Dipsacus]], sed ili manĝas ankaŭ [[insekto]]jn dum idomanĝigado. Ili povas ankaŭ regule viziti birdomanĝejojn vintre. Krom tiuj preferataj semoj, kardeloj manĝas ankaŭ semojn de [[lapo]] sen suferi pikojn, ĉar ili lerte malfermas ilin per siaj pintakraj bekoj, de [[betulo]]j kaj de [[alno]]j. === Reproduktado === [[Dosiero:Goldfinch nesting444.jpg|eta|Kovanta ino]] [[Dosiero:Stieglitzgelege.jpg|eta|maldekstre|Nesto de kardelo]] Dum pariĝado ili estas agresemaj, ĉefe inter maskloj. Okazas pariĝada ceremonio: masklo kurbiĝas kaj etendas ĉu flugilon ĉu voston, ŝajne montrante la flavan flugilstrion. La ino imitas idon manĝopetantan kaj la masklo oferas al ŝi manĝon. Ili nestumas en eksteraj branĉetoj de altaj foliaj arboj, aŭ eĉ en [[bambuo]]. Kutime ili ovodemetas 2 fojojn dum jaro. La unua ovodemeto komencas meze de marto aŭ komenco de aprilo. La dua ovodemeto realiĝas tuj poste de la unua. Ili malofte produktas 3 ovodemetojn. La ovodemeto konsistas de 4-6 ovoj de blanka koloro kun blueca nuanco kaj fajnaj ruĝetaj punktetoj. La [[kovado]] daŭras 11 al 14 sed plej ofte 12-13 tagojn, periodo en kiu ofte la masklo manĝigas la partneron en la nesto. La nesto, konstruita de la ino, estas malgranda kaj de formo duonsfera, situa sur alta branĉoforko kaj tre bone kamuflita per herberoj kaj aranereto; interne ĝi estas kovrita el [[likeno]]j kaj plumetoj. La [[elnestiĝo]] okazas post 15 jaroj, sed poste la idoj ankoraŭ estas manĝigataj de la gepatroj, sed plu poste sendependiĝas kaj formas arojn de junuloj kiuj vagadas kaj atingas la definitivan plumaron post la aŭtuna [[plumoŝanĝado]]. === Migradoj === ==== Okcidenta Palearktiso ==== Specio kiu kondutas kiel parte [[Birdomigrado|migranta]]. La nordaj populacioj migras suden; la vintrejoj lokas en la mediteranea zono. La sudaj populacioj eble malnomadas, vagantaj, kaj inkluzive migras al la nordo de Afriko. La migrado estas taga, en grupoj pli malpli multnombraj. La migropaso estas longdaŭra; la kerno de la aŭtuna migrado produktiĝas inter septembro kaj novembro; tiu de la printempo okazas inter februaro kaj majo. ==== Hispanio ==== En Hispanio oni konsideras tiun abundan specion (800.000 al 2.900.000 reproduktantaj paroj) parte migranta, ricevante vintrumantojn devenajn el Centreŭropo; la aŭtuna paso okazas ĉefe en oktobro kaj novembro, kaj la reenveturo okazas inter marto kaj majo. La iberiaj individuoj ŝajnas forlasi majoritate multajn de siaj reproduktejoj por translokiĝi norden de [[Afriko]], okazigante spektaklan koncentriĝon aŭtunan en [[Ĝibraltara markolo]], kie tiu specio rezultas esti la plej abunda inter fringedoj en migrado; en ĉi tiu senco oni citis altajn densecojn sude de Cádiz de ĉirkaŭ 65 birdoj/10 ha. Ĉar estas en Hispanio granda tradicio pri enkaĝigo de tiu birdo, ĝi estas tre populara en la lando kaj ricevas multajn popolajn nomojn kiaj: ''cardelina, carderola, cavernera, cadernera, cagarrinera, colorín, golorito, pájaro pinto, pintacilgo, pintadillo, sietecolores, silguero, sirguero, soldadito, telarín, siete colores''. == Protekto kaj statuso == La populacioj de kardeloj estas iome endanĝeritaj (en la klaso [[malplej zorgiga]], '''LC''') kaj malpliiĝis dum la [[20a jarcento]] ĉefe pro: * Troa uzado de [[pesticido]]j kontraŭ fiherboj. * Troa kaptado por kaĝobirdoj. Aktuale estas protektita specio kies ĉasado estas kontraŭleĝa. La nombro de kardeloj en Eŭropo estas ĉirkaŭkalkulta inter 23 kaj 57 milionoj de individuoj<ref>[http://www.iucnredlist.org/search/details.php/53446/assessment_information IUCN Ruĝa Listo]</ref>. == Kardeloj, homoj kaj kulturo == Kardeloj estas komune retenitaj kaj breditaj en kaptiveco tra la tutan mondon pro ties bela aspekto kaj agrabla kanto, iom simila al tiu de [[kanario]]j, sed iom pli natura. La maskloj de Kardelo estas foje krucataj kun kanariinoj laŭ intenco produkti masklajn hibridojn kun belaj voĉoj, kiuj ofte akiras la plej bonkvalitajn kantatributojn el ambaŭ specioj. [[Dosiero:Madonna of the Goldfinch (by Raffaello Sanzio) – Galleria degli Uffizi, Florence.jpg|eta|''Madono de la kardelo'' de Rafaelo, (c. 1505-1506)]] Dum multaj jarcentoj oni pentris kardelojn kiel rekonebla specio en pentraĵoj kie malofte oni povas rekoni aliajn specifajn speciojn. Tiele aperas en la fama verko de [[Hieronymus Bosch]] nome en triptiko [[La ĝardeno de la delicoj]] en ties centra parto, maldekstre. Ĉar estas birdospecio kiu sufiĉe alkutimiĝas al la homa ĉeesto, iel reprezentas la trankvilecon de la ĉiutaga vivo, ankaŭ pro tio, ke oni kutimis enkaĝigi la birdon por profiti el ties agrabla kanto. Pro la kardosemoj kiujn ĝi manĝas, en kristana simbolismo la Kardelo asociiĝas kun la Kristomorto kaj la tiama Dornokrono de [[Kristo]]. La Kardelo, aperanta en pentraĵoj de [[Dipatrino kun Infano|Madono]] kaj Jesuo infano, reprezentas la antaŭkono kiujn Jesuo kaj Maria patrino havis pri venonta krucigo. Ekzemploj estas la ''[[Madonna del cardellino]]'' aŭ ''[[Madono]] de la kardelo'', pentrita (ĉ. 1505-1506) de la itala renesanca artisto [[Rafaelo]], kie [[Johano la Baptisto]] oferas la kardelon al Kristo kiel averto de lia futuro. En la ''Sankta Familio'' de [[Federico Barocci|Barocci]] tenas kardelon enmane denove [[Johano la Baptisto]] kiu tenas ĝin for de la atingo de pri tio interesata kato. En ''Madono kaj Infano'' de [[Cima da Conegliano]] kardelo flugetas en manoj de Jesuo Infano. Ĝi estas ankaŭ [[simbolo]] de rezisto, fruktodoneco kaj persisto. Ĉar ĝi simbolas la Kristomorton, la kardelo estas konsiderata "savanta" birdo kaj povas esti pentrata kun la komuna [[muŝo]] (kiu reprezentas pekon kaj malsanon).<ref name="Werness">{{Citaĵo el libro|titolo=Animal Symbolism in World Art|familia nomo=Werness|persona nomo=Hope B.|jaro=2007|eldoninto=Continuum|ISBN=0826419135}}</ref> La kardelo asociiĝas ankaŭ kun [[Sankta Hieronimo]] kaj aperas en kelkaj el ties pentraĵoj.<ref name="Werness"/> [[Antonio Vivaldi]] komponis la verkon Concerto en D majora por Fluto "Il Gardellino" (RV&nbsp;428,&nbsp;Op.&nbsp;10&nbsp;No.&nbsp;3), kie la kardelkanto estas imitata de [[fluto]]. {{-}} == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Goldfinch front.jpg|Antaŭa vidaĵo de plenkreskulo. Dosiero:Goldfinch back.jpg|Dorsa vidaĵo de plenkreskulo. Dosiero:Carduelishembrabebiendo.jpg|''Carduelis c. parva''. Ino. [[Hispanio]]. Dosiero:Stieglitzgelege.jpg|Nesto kaj ovoj. Dosiero:Stieglitznest mit Jungen.jpg|Nesto kaj idoj. Dosiero:kardelo.jpg|Enkaĝigita kardelo en Hispanio, malpermesata dediĉo, sed tre populara en kelkaj regionoj Dosiero:Stehelceves_CZ_CoA.svg|Blazono de Stehelčeves, en la distrikto de [[Kladno]] ([[Bohemio]]). Dosiero:Raffael 031.jpg|''Madonna de la kardelo'' de [[Rafael]], (ĉ. 1505-1506) Dosiero:Fabritius-vink.jpg|Pentraĵo de Kardelo [[Carel Fabritius]] (1622-1654) Dosiero:Jilguero.JPG|Antaŭ atingi plenkreskulaĝon, la kardeloj ne montras la karakteran ruĝan maskon. Dosiero:De Stieglitz lat Carduelis carduelis.jpg Dosiero:Carduelis carduelis 2.jpg Dosiero:Gold Finch.jpg </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * ''[[La kardelo]]'', pentraĵo == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |species=Carduelis carduelis |commons=Carduelis carduelis |commonscat=Carduelis carduelis |ReVo=kardel }} * Informaro pri eŭropaj kardeloj [http://www.umd.umich.edu/dept/rouge_river/eugo.html kun informo de usonaj mezokcidentaj subŝtatoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110927223136/http://www.umd.umich.edu/dept/rouge_river/eugo.html |date=2011-09-27 }}; inkludas informopeton pri vidaĵoj. * [http://ibc.lynxeds.com/species/european-goldfinch-carduelis-carduelis Eŭropa kardelo, filmetoj, fotoj kaj sonoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303185525/http://ibc.lynxeds.com/species/european-goldfinch-carduelis-carduelis |date=2016-03-03 }} ĉe Internet Bird Collection * [http://www.ibercajalav.net/img/431_GoldfinchC.carduelis.pdf Aĝoj kaj seksoj (PDF) fare de Javier Blasco-Zumeta] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131112140320/http://www.ibercajalav.net/img/431_GoldfinchC.carduelis.pdf |date=2013-11-12 }} * {{fr}} [http://chardonneret.wifeo.com/ Kantoj de kardeloj] * {{fr}} [http://www.gooll.fr/chants-chardonneret-oiseaux/ Kantoj de kardeloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061211141516/http://www.gooll.fr/chants-chardonneret-oiseaux/ |date=2006-12-11 }} * {{fr}} [http://www.youtube.com/watch?v=qJ-T3ucMZ-I Filmetoj de kardeloj ĉe birdomanĝejo] === Bibliografio === * {{fr}} ''Oiseaux des Pays d'Europe'', Félix Jiří, paĝo 294 el 320, 1986, Parizo, 17a eldono, Gründ, La Nature à livre ouvert, ISBN 2-700-01504-5. * Guy Mountfort kaj P.A.D Hollom, Guide des oiseaux de France et d'Europe, Delachaux et Niestlé, kolekto « Les guides du naturaliste», Parizo, 1994. {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Fringedoj]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] [[Kategorio:Birdoj de Azio]] 8dv2foltrnw8mbfcs8o87jat5gy9nt8 0 19301 9397198 8205222 2026-06-09T14:27:40Z Sj1mor 12103 9397198 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Giorgione, The tempest.jpg|eta|maldekstre|"La tempesto", pentraĵo de Giorgione.]] '''{{lang|it|Giorgione}}''' [ĝiorĝiONe] (ĉ. [[1477]]–[[1510]]), kromnomo, per kiu famiĝis la [[Italio|itala]] [[pentristo]] ''{{lang|it|Giorgio Barbarelli da Castelfranco}}''. La itala nomo ''{{lang|it|Giorgione}}'' signifas laŭvorte "Georg-ego". [[Dosiero:Giorgione - Sleeping Venus - Google Art Project 2.jpg|maldekstra|eta|''Dormanta Venuso'' (ĉ. 1510)<br />Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden.]] == Plej famaj pentraĵoj == Laŭ la plej tradiciaj titoloj donitaj al ili, sed ili ĉiuj estas konjektaj kaj foje dubindaj. * La tri aĝoj de viroj (en [[Florenco|Firenze]], Galleria di [[Palazzo Pitti]], n° 110) * Judith (en [[Sankt-Peterburgo]], [[Muzeo Ermitejo]], n° 37) * La tempesto (en [[Venecio]], Gallerie dell'Accademia n° 881) * Paŝtisto kun fluto (en [[Hampton Court]] n° 101) * La tri filozofoj (en [[Vieno]], Kunsthistorisches Museum) * Venuso dormanta (en [[Dresdeno]], [[Gemäldegalerie Alte Meister]]) * Pasia kantisto (en [[Romo]], Galleria Borghese n° 142) == Plej famaj disĉiploj == * [[Tiziano]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Giorgione}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Giorgione}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] 1kvlfw5f0yq419j3vp8dd7sq3ut0xj6 0 19739 9397690 9370727 2026-06-10T07:28:32Z Sj1mor 12103 9397690 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto}} '''Le Corbusier''' ({{IFA|[lə kɔʁbyˈzje]}}; naskiĝis la {{daton|6|oktobro|1887}} en [[La Chaux-de-Fonds]], mortis la {{daton|17|aŭgusto|1965}} en [[Roquebrune-Cap-Martin]]), denaske oficiale '''Charles-Edouard JEANNERET''', estis [[svislando|svis]]-[[Francoj|franca]] multinflua [[arkitekto]], kiu multe kontribuis al la kristaliĝo de [[Moderna arĥitekturo|moderna arkitekturo]] en la [[20a jarcento]] kaj aparte al la [[Internacia stilo (arkitekturo)|internacia stilo]]. Li iniciatis multajn ŝanĝojn en la [[arkitekturo]] kaj [[urboplanado]]. Paralele kun laboro kiel arkitekto li ankaŭ sindediĉis kiel desegnisto, [[pentristo]], [[skulptisto]], [[Urboplanado|urboplanisto]], [[verkisto]] kaj mebla [[dezajnisto]]. Le Corbusier naskiĝis en [[Svisio]] kaj iĝis [[Francoj|Franca civitano]] en 1930. Lia kariero daŭris kvin jardekojn, kaj li desegnis konstruaĵojn en [[Eŭropo]], [[Japanio]], [[Barato]], kaj Norda kaj Suda Ameriko. Dediĉita al havigo de pli bonaj vivkondiĉojn por la loĝantoj de amasloĝataj urboj, Le Corbusier estis influa en [[urboplanado]], kaj estis fondinta membro de la [[Internacia Kongreso de Moderna Arkitekturo]] (IKMA). Le Corbusier preparis la mastroplanadon por la urbo [[Ĉandigaro]] en [[Barato]], kaj kontribuis al specifaj desegnoj por kelkaj konstruaĵoj tie. Li mortis la {{daton|27|aŭgusto|1965}}, 77-jaraĝa, dum baniĝo en la [[Mediteraneo]] ĉe [[Roquebrune-Cap-Martin]]. Li estis entombigita tie. La 17-an de Julio 2016, deksep projektoj de Le Corbusier en sep landoj estis enskribitaj en la listo de la [[Monda heredaĵo de UNESKO|Mondaj Heredaĵoj de UNESKO]] kiel La Arkitektura Verkaro de Le Corbusier, Elstara Kontribuo al la Modernisma Movado.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://whc.unesco.org/en/news/1528/|titolo=The Architectural Work of Le Corbusier, an Outstanding Contribution to the Modern Movement|alirdato=14a de Oktobro 2016}}</ref> Lia portreto estas montrata en la svisa dek-franka monbileto. == Vivo == [[Dosiero:Le Corbusier (1964) Stedelijk Museum Sikkensprijzen 916-9288 (cropped).jpg|eta|Le Corbusier.]] === Frua vivo (1887–1904) === <!--[[Dosiero:Le Corbusier (Charles-Édouard Jeanneret), 1920, Still Life, oil on canvas, 80.9 x 99.7 cm, Museum of Modern Art.jpg|eta|Le Corbusier (Charles-Édouard Jeanneret), 1920, ''Nature morte'' (''Still Life''), oil on canvas, {{convert|80.9|x|99.7|cm|1|abbr=on}}, [[Museum of Modern Art]], New York]]--> Charles-Édouard Jeanneret naskiĝis la 6-an de Oktobro 1887 en [[La Chaux-de-Fonds]], malgranda urbo en la franc-parolanta [[Kantono Neŭŝatelo]] en nordokcidenta Svisio, en la [[Ĵuraso (montaro)|Ĵurasa Montaro]], ĝuste je 5&nbsp;km el la limo kun Francio. Ĝi estis industria urbo, dediĉita al la fabrikado de horloĝoj. (Li adoptos la pseŭdonimon ''Le Corbusier'' en 1920.) Lia patro estis manlaboristo kiu emajligis skatolojn kaj horloĝojn, do resume li estis [[horloĝisto]], dum lia patrino instruis pianoludadon. Lia pli aĝa frato Albert estis amatora violonisto.<ref>Journel 2015, p. 32.</ref> Li ĉeestis infanĝardenon kiu uzis metodojn de [[Friedrich Fröbel]].<ref>Marc Solitaire, Le Corbusier et l'urbain – la rectification du damier froebelien, pp. 93–117.</ref><ref>Actes du colloque La ville et l'urbanisme après Le Corbusier, éditions d'en Haut 1993 – {{ISBN|2-88251-033-0}}.</ref><ref>Marc Solitaire, Le Corbusier entre Raphael et Fröbel, pp. 9–27, Journal d'histoire de l'architecture N°1, Presses universitaires de Grenoble 1988 – {{ISBN|2-7061-0325-6}}.</ref> Kiel liaj samtempuloj [[Frank Lloyd Wright]] kaj [[Mies van der Rohe]], Le Corbusier ne havis formalan akademian edukadon kiel arkitekto. Li estis allogita al la vidaj artoj kaj je la aĝo de dekkvin, en [[1900]], li ekedukiĝis kiel gravuristo ĉe la artlernejo de [[La Chaux-de-Fonds]] kie oni lernis aplikitajn artojn konektitaj kun horloĝproduktado. Tri jarojn poste li ĉeestis en la plej alta kurso de ornamado, fondita de la pentristo [[Charles L'Eplattenier]], kiu estis studinta en [[Budapeŝto]] kaj Parizo. Lia desegnoinstruisto, L'Eplattenier, direktis lin al [[arkitekturo]] en [[1904]] kaj igis lin realigi sian unuan [[vilao]]n, kiam li estis nur deksepjara. Le Corbusier skribis poste, ke L'Eplattenier faris lin "homo de arbaroj" kaj lernigis lin pentri el la naturo.{{Sfn|Journel|2015|page=32}} Lia patron portis lin ofte en la montoj ĉirkaŭ la urbo. Li skribis poste, "ni estis konstante sur montopintoj; ni kreskiĝis alkutimiĝintaj al vasta horizonto."<ref>Le Corbusier, ''L'Art décoratif d'aujourdhui'' (1925), p. 198.</ref> Lia arkitektura instruisto en la Arta Lernejo estis la arkitekto René Chapallaz, kiu havis grandan influon sur la plej fruaj domodesegnoj de Le Corbusier. Tamen, li informis poste, ke estis la arta instruisto L'Eplattenier kiu faris, ke li elektu arkitekturon. "Mi havis hororon el arkitekturo kaj el arkitektoj," li skribis: "Mi estis dekses-jaraĝa, mi akceptis la verdikton kaj obeis. Mi moviĝis al arkitekturo."<ref>Citita de Jean Petit, ''Le Corbusier lui-meme'', Rousseau, Geneva 1970, p. 28.</ref> === Vojaĝoj kaj unuaj domoj (1905–1914) === <gallery mode="packed" heights="150px"> File:Cdffallet.jpg|Studenta projekto de Le Corbusier, [[Vilao Fallet]], nome ĉaledo en La Chaux-de-Fonds, Svisio (1905) File:Maison blanche 01.jpg|La "Maison Blanche" (Blanka Domo), konstruita por la gepatroj de Le Corbusier en La Chaux-de-Fonds (1912) File:Villa Favre-Jacot 2.JPG|La Vilao Favre-Jacot en [[Le Locle]], Svisio (1912) </gallery> Le Corbusier eklernis mem irante al la biblioteko por legi pri arkitekturo kaj filozofio, vizitante muzeojn, skiz-pentrante konstruaĵojn, kaj konstruigante ilin. En 1905, li kaj du aliaj studentoj, sub suprarigardo de sia instruisto, René Chapallaz, desegnis kaj konstruigis sian unuan domon, nome [[Vilao Fallet]], por la gravuristo Louis Fallet, amiko de sia instruisto Charles L'Eplattenier. Situa sur la arbara montetaro ĉe La Chaux-de-Fonds, ĝi estis granda ĉaledo kun klindekliva tegmento laŭ la loka alpa stilo kaj zorge artkoloraj geometriaj modeloj por la fasado. La sukceso de tiu domo kondukis al lia konstruado de du similaj domoj, nome la Vilaoj Jacquemet kaj Stotzer, en la sama areo.{{Sfn|Journel|2015|page=49}} En Septembro 1907, li faris sian unuan vojaĝon ekster Svisio, nome iris al Italio; kaj poste en tiu vintro li veturis tra Budapeŝto al Vieno, kie li restis kvar monatojn kaj renkontiĝis kun [[Gustav Klimt]] kaj klopodis, sensukcese, renkontiĝi kun [[Josef Hoffmann]].{{Sfn|Journel|2015|page=48}} En Florenco, li vizitis la [[Florenca Kartuzio|Florencan Kartuzion]] en [[Galluzzo]], kiu faris porvivan impreson sur li. "Mi estis dezirante esti loĝinta en unu el tiuj kiujn ili nomas siajn ĉelojn," li skribis poste. "Ĝi estis la solvo por unika tipo de loĝejo por laboristo, aŭ pli bone por surtera paradizo."<ref>Letero al Eplattenier en Dumont, ''Le Corbusier, ''Lettres a ses maitres'', vol. 2, pp. 82–83.</ref> [[Dosiero:Peter Behrens by Rudolf Dührkoop - MKG.jpg|eta|[[Peter Behrens]] estis grava por la movado de [[moderna arkitekturo]], kaj kelkaj el la ĉefaj nomoj de la movado (kiel [[Ludwig Mies van der Rohe]], Le Corbusier kaj [[Walter Gropius]]) laboris por li en la plej fruaj stadioj de siaj karieroj.]] Ekde [[1909]] li lernis la teknikon de [[ŝtalbetono]] laborante dum dekkvar monatoj inter 1908 kaj 1910 kiel desegnisto en la oficejo de la arkitekto [[Auguste Perret]] en [[Parizo]]. Tiu estis pioniro de la uzado de plifortigita [[betono]] en loĝeja konstruado kaj la arkitekto de la ĉefa loko de [[Artdekora stilo]] nome la [[Teatro de la Elizeaj Kampoj]] En [[1910]] li veturis al Germanio, li dungiĝis ĉe [[Peter Behrens]], en kies oficejo li renkontiĝis kun [[Ludwig Mies Van Der Rohe]] kaj [[Walter Gropius]] kaj laboris dum kvar monatoj inter Oktobro 1910 kaj Marto 1911.{{Sfn|Journel|2015|pages=32–33}} Le Corbusier mem parolis pri sia orientvojaĝo kiam li estis ankoraŭ Charles-Edouard Jeanneret. Li ekvojaĝis en majo [[1911]]: dum kvin monatoj li veturis tra [[Prago]], [[Vieno]], [[Budapeŝto]], [[Istanbulo]], [[Ateno]] kaj aparte lia restado sur la [[monto Athos]], kiu inspiros lian arkitektfilozofion, sekve [[Pizo (Italio)|Pizo]], [[Pompejo]], [[Romo]] kaj multaj italaj urboj plenaj je artistaĵoj. Dum tiu vojaĝo li plenigis okdek desegnaĵkajerojn, kies desegnaĵojn li ofte uzis por ilustri tekstojn. Ekzemple multaj skizoj de la [[Partenono]], kies formoj li poste laŭdos en sia verko ''Vers une architecture'' (Al unu arkitekturo, 1923). Li parolos pri tio kion li vidis dum sia veturado en multaj el siaj libroj, kaj tio estis la celo de lia lasta libro, ''Le Voyage d'Orient'' (Vojaĝo al Oriento).<ref>Journel 2015, pp. 32–33.</ref> Ree en La Chaux-de-Fonds, li konstruis por siaj gepatroj la vilaon ''Jeanneret-Perret'' ([[1912]]), nomitan la [[Blanka Domo (Le Corbusier)|Blanka Domo]], kaj la vilaon ''Schwob'', nomita ankaŭ ''turka vilao''.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.swisspassions.com/en/canton-de-neuchatel/decouverte-et-curiosites/villa-turque-l-uvre-fondatrice-du-corb.html|titolo=La turka vilao|lingvo=franca|alirdato=4-a de majo 2010|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100105070306/http://www.swisspassions.com/en/canton-de-neuchatel/decouverte-et-curiosites/villa-turque-l-uvre-fondatrice-du-corb.html|arkivdato=2010-01-05}}</ref>. La Blanka Domo estis lia plej ambicia projekto: nova hejmo por liaj gepatroj, sur la arbara montetaro ĉe La-Chaux-de-Fonds. Tiu domo Jeanneret-Perret estis pli granda ol la aliaj, kaj de pli plinoviga stilo; la horizontalaj ebenoj kontrastis dastre kun la fortaj alpaj deklivoj, kaj ankaŭ la blankaj muroj kaj manko de ornamado estis en akra kontrasto kun la aliaj konstruaĵoj de la montetaro. La internaj spacoj estis organizitaj ĉirkaŭ la kvar pilieroj de la salono en la centro, antaŭindikante la malfermajn internojn kiujn li kreos en siaj postaj konstruaĵoj. La projekto estis pli multekoste konstruita ol imagite; liaj gepatroj devis translokiĝi el la domo post dek jaroj, kaj relokiĝi en pli malmultekosta hejmo. Tamen tio kondukis al mendo por konstrui eĉ pli imponan vilaon en la najbara urbeto [[Le Locle]] por riĉa horloĝofabrikisto, nome Georges Favre-Jacot. Le Corbusier desegnis la novan domon en malpli ol unu monato. La konstruaĵo estis zorge desegnita por kongrui kun ĝia loko, kaj la interna plano estis spacohava kaj desegnita ĉirkaŭ korto por havi maksimuman lumon, nome grava elirejo el la tradicia hejmo.<ref>Journel 2015, pp. 48–9.</ref> === Domeno Domo kaj Domo Schwob (1914–1918) === <!--[[Dosiero:Charles-Édouard Jeanneret (Le Corbusier), 1914-15, Maison Dom-Ino.jpg|eta|maldekstra|Charles-Édouard Jeanneret, 1914–15, [[Domeno Domo]].]]--> Dum la [[Unua Mondmilito]], Le Corbusier instruis en sia iama lernejo en La-Chaux-de-Fonds. Li koncentriĝis en teoriaj arkitekturaj studoj uzante modernajn teknikojn.<ref name="Choay">{{Cite book|last=Choay|first=Françoise|title=Le Corbusier|url=https://openlibrary.org/works/OL8322926W/Le_Corbusier|year=1960|pages=10–11|publisher=George Braziller, Inc.|isbn=0-8076-0104-7|subscription=yes}}</ref> En Decembro 1914, kun la inĝeniero Max Dubois, li komencis seriozan studon de la uzado de plifortigita betono kiel [[konstrumaterialo]]. Li jam estis malkovrinta la betonan laboron kun Auguste Perret en Parizo, sed nun li volis uzi ĝin laŭ novaj vojoj. "Plifortigita betono havigis al mi nekredeblajn rimedojn," li skribis poste, "kaj varion, kaj pasiecan plastikecon laŭ kiuj per si mem miaj strukturoj estos ritmo de palaco, kaj Pompeja trankvileco.".<ref>Letero al Auguste Perret (1915), citita en ''Lettres a ces Maitres'', vol. 1, p. 33.</ref> Tio kondukis lin al lia plano por la [[Domeno Domo]] (1914–15). Tiu modelo proponis malferman plankoplanon konsistanta el tri betonaj lamenoj subtenitaj de ses fajnaj kolonoj el [[ŝtalbetono]], kun ŝtuparo kiu havigu aliron al ĉiu nivelo en unu flanko de la plankoplano.<ref name="Tim Benton">Tim Benton, ''Les Villas de Le Corbusier 1920–1929'', Philippe Sers éd. Paris, 1987.</ref> Tiu sistemo estis origine dezajnita por havigi grandajn nombrojn de portempaj loĝejoj post la Unua Mondmilito, produktante nur lamenojn, kolonojn kaj ŝtuparojn, kaj la loĝantoj povus konstrui la eksterajn murojn pere de proksimaj materialoj. Li priskribis ĝin en sia patenta formularo kiel "apudigebla sistemo de konstruado laŭ senfina nombro de kombinoj de planoj. Tio permesus, li skribis, "la konstruadon de la dividomuroj je ajna punkto sur la fasado aŭ la interno." [[Dosiero:CF05.jpg|eta|maldekstre|La domo Anatole Schwob en La-Chaux-de-Fonds (1916–1918).]] Laŭ tiu sistemo, la strukturo de la domo ne aperos ekstere, sed povus esti kaŝita malantaŭ vitra muro, kaj la interno povus esti aranĝita iel ajn kiel la arkitekto dezirus.<ref>Citita de Turner, Paul, "La Formation de Le Corbusier", Paris, Macula, 1987, p. 218.</ref> Post ĝi estis patentita, Le Corbusier desegnis nombrajn domojn laŭ tiu sistemo, kiuj estis ĉiuj blankaj betonaj skatoloj. Kvankam kelkaj el tiuj estis neniam konstruitaj, ili montris liajn bazajn arkitekturajn ideojn kiuj dominos liajn verkojn laŭlonge de la 1920-aj jaroj. Li rafinis la ideon en sia libro de 1927 nome ''Five Points of a New Architecture'' (Kvin punktoj de nova arkitekturo, vidu sube apartan ĉapitron). Tiu dezajno, kiu alvokis al la disasociigo de la strukturo el la muroj, kaj al la libereco de planoj kaj fasadoj, iĝis la fundamento por plej el lia arkitekturo de la venontaj dek jaroj.{{Sfn|Journel|2015|page=50–51}} En aŭgusto 1916, Le Corbusier ricevis sian plej grandan mendon ĝis tiam, nome konstrui vilaon por la svisa horloĝfabrikisto Anatole Schwob, por kiu li jam estis kompletiginta kelkajn malgrandajn remodelajn projektojn. Li ricevis grandan buĝeton kaj liberecon por dezajni ne nur la domon, sed ankaŭ por krei la internan ornamadon kaj elekti la meblaron. Laŭ la indikoj de Auguste Perret, li konstruis la strukturon el ŝtalbetono kaj plenigis la truojn per [[briko]]j. La centro de la domo estas granda betona skatolo kun du duonkolonaj strukturoj ambaŭflanke, kio respegulas liajn ideojn de puraj geometriaj formoj. Granda malferma salono kun [[lustro]] okupis la centron de la konstruaĵo. "Vi povas vidi," li skribis al Auguste Perret en Julio 1916, "ke Auguste Perret lasis pli en mi ol Peter Behrens."<ref>Citita en ''Lettres a css maitres'', vol. 1, p. 181.</ref> La grandaj ambicioj de Le Corbusier koliziis kontraŭ la ideoj kaj buĝeto de lia kliento, kaj tio kondukis al malagrablaj konfliktoj. Schwob procesis kaj malpermesis al Le Corbusier aliron al la ejo, aŭ la rajton postuli esti la arkitekto. Le Corbusier respondis, "Ĉu plaĉas al vi aŭ ne, mia esto estas enskribita en ĉiu angulo de via domo." Le Corbusier ege fieris pro tiu domo, kaj reproduktis ties bildojn en kelkaj el siaj libroj.{{Sfn|Journel|2015|page=50}} === Pentrarto, Kubismo, Purismo kaj ''L'Esprit Nouveau'' (1918–1922) === <!--[[Dosiero:Le Corbusier, 1921, Nature morte, oil on canvas, 54 x 81 cm, Musée National d'Art Moderne.jpg|eta|maldekstra|upright=1.15|Le Corbusier, 1921, ''Nature morte'' (''Still Life''), oil on canvas, 54 x 81 cm, [[Musée National d'Art Moderne]], Paris]] [[Dosiero:Le Corbusier (Charles Edouard Jeanneret), 1922, Nature morte verticale (Vertical Still Life), oil on canvas, 146.3 x 89.3 cm, Kunstmuseum, Basel.jpg|eta|Le Corbusier, 1922, ''Nature morte verticale'' (''Vertical Still Life''), oil on canvas, {{convert|146.3|x|89.3|cm|1|abbr=in}}, [[Kunstmuseum Basel]] ]] [[Dosiero:Le Corbusier (Charles-Édouard Jeanneret), 1920, Guitare verticale (2ème version), oil on canvas, 100 x 81 cm, Fondation Le Corbusier, Paris.jpg|eta|Le Corbusier, 1920, ''Guitare verticale'' (2ème version), oil on canvas, {{convert|100|x|81|cm|0|abbr=on}}, Fondation Le Corbusier, Paris]]--> Ekde 1917 li jam estis malferminta arkitekturmetiejon en [[Parizo]]. Kune kun [[Amédée Ozenfant]] li kreis en [[1918]] la bazojn de [[purismo (arto)|purismo]], moderna arta fluo samtempa kiel [[kubismo]] sed ne rilata al ĝi. Li verkis multajn artikolojn pri la moderna homo publikigitaj en la gazeto ''L'Esprit Nouveau'' (La nova spirito): {{citaĵo|Verkoj iĝas legeblaj pro formoj simplaj kaj senornamaj, organizitaj je konstruaĵoj ordigitaj, kiuj kreas harmonion.}} Le Corbusier translokiĝis al Parizo definitive en 1917 kaj komencis sian propran arkitekturan praktikon kun sia kuzo, nome [[Pierre Jeanneret]] (1896–1967), partnereco kiu daŭros ĝis la 1950-aj jaroj, kun interrompo en la jaroj de la [[Unua Mondmilito]].<ref>[https://www.larousse.fr/encyclopedie/personnage/Le_Corbusier/129220 Larousse, Éditions. "Encyclopédie Larousse en ligne – Charles Édouard Jeanneret dit Le Corbusier". larousse.fr.] Alirita la 30an de Oktobro 2018.</ref> [[Dosiero:Cover esprit nummer 1.jpg|eta|dekstre|''L'Esprit Nouveau'', No. 1, Oktobro 1920. Eldonita de Paul Dermée kaj Michel Seuphor, poste de by Charles-Edouard Jeanneret (Le Corbusier) kaj Amédée Ozenfant. Publikigita de Éditions de l'Esprit Nouveau, Parizo.]] En 1918, Le Corbusier renkontiĝis kun la kubisma pentristo [[Amédée Ozenfant]], kiun li konsideris amikan spiriton. Ozenfant kuraĝigis lin pentri, kaj ambaŭ komencis periodon de kunlaborado. Malakceptante [[kubismo]]n kiel neracian kaj "romantisman", la paro kune publikigis sian manifeston, nome ''Après le cubisme'' kaj establis novan artan movadon, nome [[Purismo (arto)|Purismo]]. Ozenfant kaj Le Corbusier ekverkis por nova gazeto, ''L'Esprit nouveau'' (La nova spirito), kaj disvastigis tiel energie kaj imagopove siajn ideojn pri arkitekturo. En la unua eldono de tiu gazeto en [[1920]] li unuafoje uzis la [[pseŭdonimo]]n ''"Le Corbusier"'', kiu estas adaptaĵo de nomo de sia patrinflanka prapatro ''"Lecorbésier"'' devena el [[Albi]]<ref>Le Corbusier, choix de lettres, lok. cit., p. 161 legebla rete ĉe [http://books.google.com/books?id=SOKNzunERUwC&pg=PA161&lpg=PA161&dq=pseudonyme+le+corbusier&source=bl&ots=E6o85rbmII&sig=CNdWQCBfcvfyF2vqlq-wV3vMIss&hl=fr&ei=CBN8SoKrOoGQjAf8rLiIBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9#v=onepage&q=&f=false] kaj [http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/repbio_us.htm Repères biographiques, Fondation Le Corbusier] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091002165335/http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/repbio_us.htm |date=2009-10-02 }}</ref>, kiel signo ke iu ajn povas reinventi sin mem.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=SOKNzunERUwC&pg=PA161|title=Le Corbusier: choix de lettres|first1=Le|last1=Corbusier|first2=Jean|last2=Jenger|date=[[1-a de januaro]] [[2002]]|publisher=Springer Science & Business Media|via=Google Books}}</ref><ref>[http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/repbio_us.htm Repères biographiques, Fondation Le Corbusier] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091002165335/http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/repbio_us.htm |date=2009-10-02 }}. Fondationlecorbusier.asso.fr. Alirita la 30an de Oktobro 2018.</ref> Adopti unusolan nomon por identigi sin mem estis mode inter artistoj diversfake dum tiu epoko, speciale en Parizo. Li tamen daŭre uzis lian nomon por subskribi iujn artikolojn en la sama gazeto. Inter 1918 kaj 1922, Le Corbusier konstruis nenion, kaj koncentris siajn klopodojn al Purisma teorio kaj pentrado. En 1922, li kaj lia kuzo Pierre Jeanneret malfermis studion en Parizo ĉe 35 rue de Sèvres.<ref name="Choay"/> Liaj teoriaj studioj tuj antaŭeniris al kelkaj diferencaj unu-familiaj dommodeloj. Inter tiuj estis la Domo "Citrohan", vortoludo por la nomo de la Franca [[Citroën]] aŭtomarko, por la modernaj industriaj metodoj kaj materialojn kiujn Le Corbusier defendis uzi por domoj. Tie, Le Corbusier proponis tri-plankan strukturon, kun duoble-peza salono, dormoĉambroj en la dua etaĝo, kaj kuirejo en la tria etaĝo. La tegmento estus okupita de sunteraso. Por la ekstero Le Corbusier instalis ŝtuparon por havigi aliron al la dua etaĝo el la grunda nivelo. Tie, kiel en aliaj projektoj el tiu periodo, li desegnis ankaŭ la fasadojn pòr inkludi grandajn neinterrompitajn seriojn de fenestroj. La domo uzis ortangulan planon, kun eksteraj muroj kiuj ne estis plenigitaj de fenestroj sed male lasis kiel blankaj, stukaj spacoj. Le Corbusier kaj Jeanneret lasis la interinon estetike pura, kun la movebla meblaro faritaj el tubaj metalkadroj. Lumaj instalaĵoj konsistis kutime el solaj, nudaj lampoj. Ankaŭ la internaj muroj restis pure blankaj. === ''Vers une architecture'' (1920–1923) === [[Dosiero:Pierre Jeanneret (cropped).jpg|eta|180px|maldekstre|Lia kuzo Pierre Jeanneret kaj kunlaboranto de la 1920-aj jaroj.]] En [[1922]] li asociiĝis al sia kuzo, la [[arkitekto]]-[[dezajnisto]] [[Pierre Jeanneret]]. En 1922 kaj 1923, Le Corbusier dediĉis sin al defendo de siaj novaj konceptoj de arkitekturo kaj [[urboplanado]] per serio de polemikaj artikoloj publikigitaj en ''L'Esprit Nouveau''. En la Pariza ''Salon d'Automne'' en 1922, li prezentis sian planon por la [[Nuntempa Urbo]], nome modela urbo por tri milionoj da personoj, kies loĝantoj loĝus kaj laborus en grupo de identaj sesdek-etaĝaj altaj apartamentejoj ĉirkaŭataj de pli malaltaj zigzagaj apartamentaj blokoj kaj granda parko. En 1923, li kolektis siajn eseojn el ''L'Esprit Nouveau'' kaj per tio publikigis sian unuan kaj plej influan libron, nome "Vers une architecture" (Al unu arkitekturo). Li prezentis siajn ideojn por la futuro de arkitekturo per serio de maksimoj, deklaroj, kaj postuloj. Li komencis per {{Citaĵo|Ĵus komencis granda epoko. Ekzistas nova spirito. Jam ekzistis amaso da verkoj en la nova spirito, ili troviĝas ĉefe en industria produktado. Arkitekturo estas sufoka en siaj nunaj uzoj. "Stiloj" estas mensogo. Stilo estas unuo de principoj kiuj animigas la tutan verkaron de periodo kaj kiu rezultas en karaktera spirito... Nia epoko determinas ĉiutage sian stilon. Niaj okuloj, bedaŭrinde ne scias ankoraŭ kiel vidi ĝin}} kaj finis per sia plej fama maksimo, "Domo estas maŝino kie oni loĝas." Plej el la multaj fotoj kaj desegnoj de la libro venis el eksteroj de la mondo de tradicia arkitekturo; la kovrilo montris la promenejon de oceana krozo-ŝipo, dum aliaj montris konkurencaŭtojn, aviadilojn, fabrikojn kaj la grandajn ŝtalbetonajn arkojn de [[hangaro]]j por [[zepelino]]j.{{Sfn|Le Corbusier|1923|pages=1–150}} === Pavilono ''L'Esprit Nouveau'' (1925) === Grava frua verko de Le Corbusier estis la [[Pavilono]] ''L'Esprit Nouveau'', konstruita por la [[Internacia Ekspozicio de Modernaj Dekoraj kaj Industriaj Artoj]] de 1925 en Parizo, nome evento kiu poste donis sian nomon al la [[Artdekora stilo]]. Le Corbusier konstruis la [[pavilono]]n kunlabore kun [[Amédée Ozenfant]] kaj kun sia kuzo Pierre Jeanneret. Le Corbusier kaj Ozenfant estis rompinta el la grupo de [[Kubismo]] kaj estis forminta la movadon de [[Purismo (arto)|Purismo]] en 1918 kaj en 1920 estis fondinta sian gazeton ''L'Esprit Nouveau''. En sia nova gazeto, ''Le Corbusier'' klare denoncis la dekoraciajn artojn: "Dekora Arto, male al la maŝina fenomenono, estas la fina skuo de la malnovaj manmodoj, mortanta afero." Por bildigi siajn ideojn, li kaj Ozenfant decidis krei malgrandan pavilonon en la Ekspozicio, reprezentanta sian ideon de la estonta urba loĝeja unuo. Li skribis:<blockquote>"Domo estas ĉelo ene de la korpuso de urbo. La ĉelo estas formita de ŝlosilaj elementoj kiuj estas la mekaniko de hejmo… Dekora arto estas kontraŭnorma. Nia pavilono enhavos nur normajn aĵojn kreitajn de industrio en fabrikoj kaj amasproduktitajn, objektoj vere de la nuntempa stilo… mia pavilono estos tiele ĉelo elprenita el granda apartamenta konstruaĵo."{{Sfn|Arwas|1992|page=46}}</blockquote>Le Corbusier kaj liaj kunlaborantoj ricevis terenon malantaŭ la [[Grand Palais]] en la centro de la Ekspozicio. La tereno estis arbarigita, kaj la ekspoziciantoj ne rajtis forhaki arbojn, kaj tiele Le Corbusier konstruis sian pavilonon lasante arbon en la centro, kiu aperas tra truo en la tegmento. La konstruaĵo estis simpla blanka skatolo kun interna teraso kaj kvadrataj vitraj fenestroj. La interno estis dekoraciita per malmultaj kubismaj pentraĵoj kaj per malmultaj pecoj de amas-produktitaj komerce disponebla meblero, tute diferenca el la multekosta, ekskluzivaj pecoj de la aliaj pavilonoj. La ĉefaj organizantoj de la Ekspozicio estis koleraj, kaj konstruis barilon por parte kaŝi la pavilonon. Le Corbusier devis alvoki al la Ministerio de Fajnaj Artoj, kiu ordonis la forigon de la barilo.{{Sfn|Arwas|1992|page=46}} Krom la meblaron, la pavilono ekspoziciis ankaŭ modelon de lia "[[Plano Voisin]]", nome lia provoka plano por rekonstrui grandan parton de la centro de Parizo. Li proponis malkonstrui grandan areon norde de la rivero Sejno kaj anstataŭi la mallarĝajn stratojn, monumentojn kaj domojn per gigantaj sesdek-etaĝaj krucformaj turoj metitaj ene de ortogona stratokadro kaj parkeca verda spaco. Lia skemo trafis kritikaron kaj malaprezon el francaj politikistoj kaj industriistoj, kvankam ili estis favoraj al la ideoj de [[Tajlorismo]] kaj [[Fordismo]], kiuj fakte estis en la fono de liaj dezajnoj. La plano neniam estis serioze konsiderita, sed ĝi okazigis polemikon pri kiel trakti la troloĝitajn malriĉajn laboristajn kvartalojn de Parizo, kaj ĝi poste vidis partan realigon en la loĝejaj disvolvigoj konstruitaj en la Parizaj ĉeurboj en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. La Pavilono estis ridindigita fare de multaj kritikistoj, sed Le Corbusier, netuŝita, skribis:<blockquote>"Nune nur unu afero estas certa. 1925 markis la decidigan turnoŝtonon en la kverelo inter tio malnova kaj tio nova. Post 1925, la amantoj de antikvo estos finigintaj siajn vivojn… Progreso estas atingita pere de eksperimentado; la decido estos akirita en la kampo de la batalo de tio 'nova'."{{Sfn|Arwas|1992|page=49}}</blockquote> === ''L'Art décoratif d’aujourd'hui'' (1925) === [[Dosiero:Otto Mayer - Adolf Loos. (Fotografie um 1904) (cropped).jpg|eta|maldekstre|Por ''L'Art décoratif d’aujourd'hui'' Le Corbusier uzis la ideojn de la aŭstria arkitekto Adolf Loos.]] En 1925, Le Corbusier kombinis serion de artikoloj pri dekora arto el la gazeto ''L'Esprit Nouveau'' en libron, ''L'art décoratif d'aujourd'hui'' (''La nuntempa dekora arto'').<ref>Le Corbusier, ''L'Art décoratif d’aujourd'hui'', Paris, G. Crès, « L’Esprit nouveau », 1925. Reeldono.</ref><ref>[http://books.openedition.org/pupo/2422?lang=en Yannis Tsiomis, ''Le Corbusier, L’Art décoratif d’aujourd’hui et « la loi du ripolin »''], Presses Universitaires de Paris Nanterre, 2012</ref> La libro estis spirita atako kontraŭ la pura ideo de dekora arto. Lia baza principo, ripetita laŭlonge de la libro, estis: "Moderna dekoracia arto ne havas dekoracion."<ref>Le Corbusier, ''L'art décoratif d'aujourd'hui'', (origine 1925, Flammarion eldono de 1996, ISBN+978-2-0812-2062-1.</ref> Li atakis entuziasme la stilojn prezentitajn en la [[Internacia Ekspozicio de Modernaj Dekoraj kaj Industriaj Artoj|Ekspozicio de Dekoraj Artoj]]:<blockquote>"La deziro dekori ĉion ĉirkaŭ oni estas falsa spirito kaj abomeninda malgranda perverso… La religio de belaj materialoj estas en sia fina agonio… La preskaŭ histeria lavango en ĵusaj jaroj al tiu preskaŭ orgio de dekoracio estas nur la lasta spasmo de morto jam antaŭvidebla."{{Sfn|Le Corbusier|page=98}}</blockquote>Li citis la libron de 1912 de la Aŭstria arkitekto [[Adolf Loos]] "Ornamo kaj krimo", kaj citis la diraĵon de Loos, "Ju pli klera esta popolo, des pli da dekoracio malaperas." Li atakis la dekoran revivigon de klasikaj stiloj, nome tion kion li nomis "modernaj Ludoviko Filipo kaj Ludoviko la 16-a"; li kondamnis la "simfonion de koloro" en la Ekspozicio, kaj nomis ĝin "la venko de arigantoj de koloroj kaj materialoj. Ili fanfaronis en koloroj… Ili estis farantaj pladojn de alta kuirarto." Li kondamnis la ekzotajn stilojn prezentitajn en la Ekspozicio bazitajn sur la arto de Ĉinio, Japanio, Barato kaj Persio. "Postulas nuntempe energion plifirmigi niajn okcidentajn stilojn." Li kritikis la "valorajn kaj neutilajn objektojn kiujn oni akumulas sur la bretojn" en la nova stilo. Li atakis la "susurajn silkojn, la marmorojn kiuj tordiĝas kaj turniĝas, la vermiljonajn vipfrapojn, la arĝentkolorajn klingojn de Bizanco kaj de Oriento… Ni estu faritaj tiel!"{{Sfn|Le Corbusier|1925|page=70–81}} "Kial oni diras botelojn, seĝojn, kestojn kaj objektojn dekoraciajn?" Le Corbusier demandis. "Ili estas utilaj aĵoj… Dekoracio ne estas necesa. Arto estas necesa." Li deklaris, ke estontece la dekoraciarta industrio produktos nur "objektojn kiuj estu perfekte utilaj, konvenaj, kaj havu veran plezuron kiu plenumos nian spiriton per sia eleganto kaj la pureco de ties farado, kaj per la efiko de ties servoj. Tiu racia perfekto kaj preciza determinemo kreas la ligilon sufiĉan por agnoski stilon." Li priskribis la estontecon de dekoracio en tiuj terminoj: "La idealo estas iri labori en la superba oficejo de moderna fabriko, ortangula kaj bone lumigita, farbita per blanka Ripolin (ĉefa franca farboproduktanto); kie regu riĉa aktiveco kaj laborema optimismo." Li konkludis ripetinte "Moderna dekoracio ne havas dekoracion".{{Sfn|Le Corbusier|1925|page=70–81}} La libro iĝis manifesto por tiuj kiuj kontraŭis la plej tradiciajn stilojn de dekoraciaj artoj; en la 1930-aj jaroj, kiel Le Corbusier antaŭdiris, la modernigitaj versioj de la meblaro Ludoviko Filipo kaj Ludoviko la 16-a kaj la brilkoloraj murpaperoj de stiligitaj rozoj estis anstataŭitaj de pli simpla, pli pura stilo. Laŭgrade la modernismo kaj funkciismo proponita de Le Corbusier superis la plej ornamecan stilon. La lakonaj titoloj kiujn Le Corbusier uzis en la libro, ''1925 Expo: Arts Deco'' estis adaptitaj en 1966 de priarta historiisto [[Bevis Hillier]] por katalogo de ekspozicio pri la stilo, kaj en 1968 en la titolo de libro, ''Art Deco of the 20s and 30s''. Kaj tiele la termino "Art Deco" estis komune uzata kiel la nomo de la stilo.<ref>''Benton, Charlotte, Benton, Tim, Wood, Ghislaine, ''Art Déco dans le monde- 1910–39'', 2010, Renaissance du Livre, {{ISBN|9782507003906}}, pp. 16–17.</ref> === ''Kvin punktoj de arkitekturo'' al Vilao Savoye (1923–1931) === {{Ĉefartikolo|Vilao Savoye}} <gallery mode="packed" heights="200px"> <!--File:Villa La Roche 2013.jpg|Vilao La Roche-Jeanneret (nune [[Fondaĵo Le Corbusier]]) en Parizo (1923)--> Dosiero:CorbuVevey 6361.jpg|Vilao ''Le Lac'' (1924) File:Weissenhof Corbusier 03.jpg|Corbusier Haus en Weissenhof, Stutgarto, Germanio (1927) File:Weissenhof photo house citrohan east façade Le Corbusier & Pierre Jeanneret Stuttgart Germany 2005-10-08.jpg|Citrohan Haus en Weissenhof, Stutgarto, Germanio (1927) <!--File:VillaSavoye.jpg|[[Vilao Savoye]] en [[Poissy]] (1928–1931)--> </gallery> La famo kiun Le Corbusier akiris el siaj verkoj kaj la Pavilono de la Ekspozicio de 1925 kondukis al mendoj por konstrui dekduon da loĝejoj en Parizo kaj en la Pariza regiono en sia "purisma stilo." Tiuj estis la [[Maison La Roche|Maison La Roche/Albert Jeanneret]] (1923–1925), kiu nun estas hejmo de la [[Fondaĵo Le Corbusier]]; la [[Maison Guiette]] en [[Antverpeno]], Belgio (1926); rezidejo por [[Jacques Lipchitz]]; la [[Maison Cook]], kaj la [[Maison Planeix]]. En 1927, li estis invitita de la Germana [[Deutscher Werkbund|Werkbund]] por konstrui tri domojn laŭ la modelurbo Weissenhof apud [[Stutgarto]], bazite sur la Domo Citrohan kaj aliaj teoriaj modeloj kiujn li estis publikiginta. Li priskribis tiujn projektojn detale en unu el siaj plej bone konataj eseoj, nome ''Kvin punktoj de arkitekturo''.{{Sfn|Journel|2015|page=37}} La venontan jaron li komencis la konstruadon de la [[Vilao Savoye]] (1928–1931), kiu iĝis unu el la plej famaj inter la verkoj de Le Corbusier, kaj ikono de moderna arkitekturo. Situa en [[Poissy]], en pejzaĝo ĉirkaŭita de arboj kaj granda [[gazono]], la domo estas eleganta blanka skatolo metitaj sur serioj de sveltaj [[piliero]]j, ĉirkaŭita de horizontala bendo de fenestroj kiuj plenigas la strukturon per lumo. La servaj areoj (aŭtohaltigejo, ĉambroj por servistoj kaj vestolavejo) estas situaj sub la domo. Vizitantoj eniras al [[vestiblo]] el kiu milda ramplo kondukas al la domo mem. La dormoĉambroj kaj salonoj de la domo estas distribuitaj ĉirkaŭ pendoĝardeno; la ĉambroj havas vidon kaj al la pejzaĝo kaj al la ĝardeno, kio havigas aldonajn lumon kaj aeron. Alia ramplo kondukas al la tegmento, kaj ŝtuparo kondukas suben al la [[kelo]] sub la pilieroj. === Projektoj === Inter la jaroj [[1920]] kaj [[1930]] li realigis aron de projektoj de vilaoj, kie videblas la formaligo de lia aparta arkitektura "lingvaĵo".<ref name="Tim Benton"/> Inter ili: * La vilao Ker-Ka-Re, nomita ankaŭ vilao Besnus, en [[Vaucresson]], finkonstruita en [[1923]] * La metiejo Ozenfant por lia amiko pentristo en Parizo, finkonstruita en [[1923]] * La metiejoj Lipchitz-Miestchaninoff, finkonstruitaj en [[1925]] en [[Boulogne-sur-Seine]] * La apartamento Beistegui, konstruita super konstruaĵo sur la [[Champs-Élysées]], en Parizo, finkonstruita en [[1933]], sed malkonstruita intertempe, * La vilao Church, en [[Ville-d'Avray]], finkonstruita en [[1929]] kaj same malkonstruita. Du realigoj estas aparte rimarkindaj en tiu serio: * La [[vilao Stein]], konata ankaŭ kiel "vilao de la [[teraso]]j", finkonstruita ĉ. [[1929]] en [[Garches]]. Tiu misio, modifiita plurfoje, disiĝis de la originala plano pro disigo en apartamentojn, * La [[vilao Savoye]], ([[1929]], [[Poissy]]), vera aplikado de la ''"kvin punktoj de moderna arkitekturo"'', la plej rimarkinda de tiu periodo, kiu havos gravegan influon al la historio de arkitekturo. Praktikante sian metion de arkitekto, Le Corbusier daŭrigis teorian meditadon pri urboplanado per projektoj kiuj estigis polemikojn kiel ekzemple la [[plano Voisin]] en [[1925]], en kiu li proponis re-urbecigi Parizon, malkonstruante loĝejojn laŭ la [[kajo]]j kaj en la centro (krom konataj historiaj monumentoj) por konstrui vastajn [[nuboskrapulo]]jn. Li organizis en [[1928]] la [[Internacia Kongreso de Moderna Arkitekturo|Internacian Kongreson de Moderna Arkitekturo]]. En [[1929]] li ankaŭ prezentis meblaron dezajnitan kun Charlotte Perriand. En 1926 li estis membro de la unua franca faŝisma partio, ''Le Faisceau'', de [[Georges Valois]]. === 1929–1944, komunaj loĝejoj, publikaj konstruaĵoj kaj urboplanado === [[Dosiero:CHF10 8 front.jpg|eta|250px|Portreto de Le Corbusier, sur svisa [[monbileto]].]] Ekde la [[granda krizo|ekonomia krizo de 1929]] Le Corbusier koncentris sian teorian pripensadon pri la organizado de urba koncentriĝo. Ĉiuj ĉi liaj projektoj, kiel la aranĝo de la marbordo de [[Alĝero]] en [[1930]], urbecigesploro de [[Rio de Janeiro]], ktp., estis akre kritikitaj. Samtempe il realigis la urban rifuĝejon de la [[Savarmeo]] ([[france]] ''Armée du Salut'') en [[1929]] en [[Parizo]], la svisan pavilonon de la internacia universitata urbo de Parizo ([[1930]]-[[1932]]) kaj kunlabore kun la brazila arkitekto [[Oscar Niemeyer]] la ministrejon pri nacia edukado en [[Rio de Janeiro]] ([[1936]]-[[1943]]). En tiu epoko li montris simpation al [[Hitler]] kaj [[Mussolini]], montris sin kontraŭjuda, kontentiĝis pri la okupacio de Francio fare de la [[Nazia Germanio]] kaj instaliĝis en la teritorio de la Reĝimo de Vichy. La konduto de la arkitekto en tiu epoko levis nuntempan polemikon en Francio fare de intelektuloj kiuj klopodas eviti, ke la franca ŝtato ankoraŭ subvenciu la fondaĵon kaj aktivecon rilate al Le Corbusier.<ref>Álex Vicente, ''La ideología pronazi de Le Corbusier que pone en peligro su legado en Francia'', [[El País]], 28a de aprilo 2019, [https://elpais.com/elpais/2019/04/24/eps/1556120509_019452.html?por=mosaico] Alirita la 2an de majo 2019</ref> === 1945–1965, postmilite === De [[1945]] ĝis [[1952]], Le Corbusier konstruis loĝejaron en [[Marseille]] sur fostoj. En tiu konstruaĵo li provis apliki siajn arkitekturajn principojn por nova formo de loĝejaro, kreante la ''vertikalan vilaĝon'', konsistantan el 360 apartamentoj kunigitaj de ''internaj stratoj''. Konstruita inter [[1945]] kaj [[1952]], sur la bulvardo Michelet de [[Marseille]], ĉe la [[Stadiono Velodrome]], tiu konstruaĵo estas unu el la kvin loĝejaroj konstruitaj de Le Corbusier dum lia kariero. Ĉefe konsistanta el loĝejoj, ĝi enhavas ankaŭ ĉe meza alto de la dek sep etaĝoj, oficejojn kaj aliajn komercajn servojn, kiaj vendejoj, panejo, kafejo, hotelo, restoracio, librovendejo, ktp. La tegmentan etaĝon, libere alireblan de la publiko, okupas publikaj oficejoj: infanĝardeno, sportejo, atletisma trakaro, naĝejeto kaj aŭlo. En [[1950]], 63-jaraĝa, li rekonstruis la kapelon [[Kapelo Notre-Dame-du-Haut (Ronchamp)|Notre-Dame-du-Haut]] en [[Ronchamp]] ([[Franche-Comté]]), detruitan de la bombadoj de [[septembro]] [[1944]]. Temis pri lia unua projekto pri religia konstruaĵo. Li aplikis siajn urbajn arkitekturajn principojn je skalo de urbo, kiam [[Barato|barataj]] aŭtoritatoj donis al li en la [[1950-aj jaroj]] la projekton de la urbo [[Ĉandigaro]], nova ĉefurbo de [[Panĝabo (Barato)|Panĝabo]]. Li desegnis la administraciajn konstruaĵojn por tiu urbo: justicpalacon, palacon de la Kapitolo, sekretariejon kaj palacon de la asembleo. Li uzis sintezon inter siaj komencaj novigaj teorioj kaj novaj formoj. En [[1952]] la konstruinto de grandegaj konstruaĵoj konstruigis por si mem en [[Roquebrune-Cap-Martin]] kabanon de 3,66 m x 3,66 m x 2,26 m. == La kvin punktoj de nova arĥitekturo == En 1927 Le Corbusier kaj Pierre Jeanneret publikigis eseon sub la titolo "Kvin punktoj de nova arĥitekturo" ({{fr}} ''Cinq points d'une nouvelle architecture''); ĝi proponas kvin karakterizaĵojn, kiuj nun estas nomataj "kvin punktoj de la moderna arĥitekturo". Ĉiuj kvin dependas de la fakto, ke per [[ŝtalo]] kaj [[armita betono|armita]] aŭ streĉita [[betono]] eblas realigi konstruaĵojn, kies videbla strukturo nur malmulte dependas de la necesoj de [[statiko]]. Tio ebligas jenajn kvin arĥitekturajn elementojn, kiujn Le Corbusier opiniis karakterizaj de moderna arĥitekturo: # La '''pilieroj''' ({{fr}} ''pilotis''): La teretaĝo portu la supran parton de konstruaĵo ne per muroj, sed per pilieroj, tiel permesante ke lumo kaj homoj facile atingu ĉiujn partojn. La konstruaĵo ŝajnas konsisti nur el la supra parto ("kesto en la aero"), malkonektita disde la grundo kaj ties humideco. La ternivela spaco sub la konstruaĵo povas servi kiel trairejo aŭ traveturejo, aŭ kiel ĝardeno. # La '''terasa tegmento''' (france ''toit terrasse''): Tegmento ne estu laŭtradicie dekliva, sed horizontala, tiel proponante spacon utiligeblan ekzemple por ĝardeno aŭ naĝejo, ĉio ajn, kio estas elmetebla al la influoj de la vetero. # La '''libera areo''' (france ''plan libre''): Muroj estu lokitaj ne laŭ la necesoj de [[statiko]], sed laŭ utileco aŭ estetiko; la statikan portadon de la konstruaĵo surprenu maldikaj elementoj el betono kaj ŝtalo. # La '''libera fasado''' (france ''façade libre''): Same kiel internaj muroj ankaŭ la fasado ne estu sub la ordono de la statiko, sed obeu nur al stilaj celoj, estu kvazaŭ haŭto de la konstruaĵo. # La '''laŭlonga fenestro''' aŭ benda fenestro (france ''fenêtre en longueur'' aŭ ''fenêtre bandeau''): Ĉar la eksteraj muroj ne bezonas porti la konstruaĵon kaj fenestroj do ne bezonas fortajn [[lintelo]]jn, eblas konstrui fenestron laŭ la tuta larĝo de konstruaĵo, kio permesas elstaran lumigon de la ĉambroj. == Elstara verkaro == * 1923: [[Maison La Roche|Vilao La Roche]], [[Parizo]], [[Francio]] * 1925: [[Vilao Jeanneret]], [[Parizo]], [[Francio]] * 1926: Cité Frugès, Pessac, Francio * 1928: [[Vilao Savoye]], [[Poissy]], [[Francio]] * 1929: Cité du Refuge, Armée du Salut, Paris, Francio * 1931: Palaco de Sovetoj, Moskvo, Sovetunio (projekto) * 1931: Immeuble Clarté, Geneva, Svislando * 1933: [[konstruaĵo Centrosojuz]], Moskvo, Sovetunio * 1947–1952: Unité d'Habitation, Marseille, Francio * 1949–1952: [[Sidejo de UN]], [[Novjorko]], [[Usono]] (Konsultanto) * 1949–1953: Curutchet House, La Plata, Argentina (projektadministranto: Amancio Williams) * 1950–1954: [[Kapelo Notre-Dame-du-Haut (Ronchamp)|Kapelo Notre-Dame-du-Haut]], [[Ronchamp]], [[Francio]] * 1951: Maisons Jaoul, Neuilly-sur-Seine, Francio * 1951: Konstruaĵoj en [[Ahmedabad]], Barato ** 1951: Sanskar Kendra Museum, Ahmedabad ** 1951: ATMA House ** 1951: Villa Sarabhai, Ahmedabad ** 1951: Villa Shodhan, Ahmedabad ** 1951: Villa de Chinubhai Chimanlal, Ahmedabad * 1952: Unité d'Habitation of Nantes-Rezé, [[Nantes]], Francio * 1952–1959: Konstruaĵoj en Ĉandigaro, Barato ** 1952: Palaco de Justico ** 1952: [[Registara muzeo kaj artgalerio, Ĉandigaro|Registara muzeo kaj artgalerio]], [[Ĉandigaro]] ** 1953: Sekretariejo ** 1953: Palaco de la Guberniestro ** 1955: Palaco de la Asembleo ** 1959: Registara Artlernejo (GCA) kaj Ĉandigara Altlernejo de Arkitekturo (CCA) * 1957: Maison du Brésil, Cité Universitaire, Paris, Francio * 1957–1960: Sainte Marie de La Tourette, apud Lyon, Francio (kun Iannis Xenakis) * 1957: Unité d'Habitation of Berlin-Charlottenburg, Flatowallee 16, Berlin, Germanio * 1962: Carpenter Center for the Visual Arts at Harvard University, Cambridge, Massachusetts, Usono * 1964–1969: Firminy-Vert, Francio ** 1964: Unité d'Habitation of Firminy-Vert ** 1965: Maison de la Culture de Firminy * 1967: Heidi Weber Museum (Centre Le Corbusier), Zürich, Svisio == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Arwas, Victor (1992). Art Deco. Harry N. Abrams Inc. ISBN 0-8109-1926-5. * Sarbjit Bahga, Surinder Bahga (2014) Le Corbusier and Pierre Jeanneret: The Indian Architecture, CreateSpace, ISBN 978-1495906251. * Bony, Anne (2012). L'Architecture moderne. Larousse. ISBN 978-2-03-587641-6. * Behrens, Roy R. (2005). Cook Book: Gertrude Stein, William Cook and Le Corbusier. Dysart, Iowa: Bobolink Books. ISBN 0-9713244-1-7. * Brooks, H. Allen (1999) Le Corbusier's Formative Years: Charles-Edouard Jeanneret at La Chaux-de-Fonds, Paperback Edition, University of Chicago Press, ISBN 0-226-07582-6. * Eliel, Carol S. (2002). L'Esprit Nouveau: Purism in Paris, 1918–1925. New York: Harry N. Abrams, Inc. ISBN 0-8109-6727-8. * Curtis, William J.R. (1994) Le Corbusier: Ideas and Forms, Phaidon, ISBN 978-0-7148-2790-2. * Frampton, Kenneth. (2001). Le Corbusier, London, Thames and Hudson. * Jencks, Charles (2000) Le Corbusier and the Continual Revolution in Architecture, The Monacelli Press, ISBN 978-1-58093-077-2. * Jornod, Naïma and Jornod, Jean-Pierre (2005) Le Corbusier (Charles Edouard Jeanneret), catalogue raisonné de l'oeuvre peint, Skira, ISBN 88-7624-203-1. * Journel, Guillemette Morel (2015). Le Corbusier- Construire la Vie Moderne. Editions du Patrimoine: Centre des Monument Nationaux. ISBN 978-2-7577-0419-6. * Korolija Fontana-Giusti, Gordana. (2015) 'Transgression and Ekphrasis in Le Corbusier’s Journey to the East' in Transgression: Towards the Expanded Field in Architecture, edited by Louis Rice and David Littlefield, London: Routledge, 57–75, ISBN 978-1-13-881892-7. * Le Corbusier (1925). L'Art décoratif d'aujourdhui. G. Crés et Cie. * Le Corbusier (1923). Vers une architecture. Flammarion (1995). ISBN 978-2-0812-1744-7. * Dumont, Marie-Jeanne, ed. (2002). Le Corbusier- Lettres a ses maitres. Editions du Linteau. * Solitaire, Marc (2016) Au retour de La Chaux-de-Fonds: Le Corbusier & Froebel, editions Wiking, ISBN 978-2-9545239-1-0. * Riley, Noël (2004). Grammaire des Arts Décoratifs. Flammarion. * Von Moos, Stanislaus (2009) Le Corbusier: Elements of A Synthesis, Rotterdam, 010 Publishers. * Weber, Nicholas Fox (2008) Le Corbusier: A Life, Alfred A. Knopf, ISBN 0-375-41043-0. == Vidu ankaŭ == * [[Arkitekturo]] * [[Novklasika arkitekturo]] *[[Moderna arĥitekturo]] *[[Internacia stilo (arkitekturo)]] *[[Bauhaus]] *[[Internacia Kongreso de Moderna Arkitekturo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Le Corbusier}} * [http://www.fondationlecorbusier.asso.fr Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100226073221/http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/ |date=2010-02-26 }} * [http://www.greatbuildings.com/architects/Le_Corbusier.html Grandaj konstruaĵoj] * [http://nantes.images.free.fr/themes/reze.htm Portretoj] * [http://www.snb.ch/e/banknoten/aktuelle_serie/persoenlichkeiten/content_10.html Le Corbusier en svisa monbileto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041028193325/http://www.snb.ch/e/banknoten/aktuelle_serie/persoenlichkeiten/content_10.html |date=2004-10-28 }} * [http://sofa.shop1.makeshop.jp/ HomeFactory] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060428034147/http://sofa.shop1.makeshop.jp/ |date=2006-04-28 }} * [https://elpais.com/elpais/2018/10/30/album/1540903827_900080.html Chandigarh: La utopía india de Le Corbusier], Gunnar Knechtel, [[El País]], 5a de Novembro 2018. Alirita la 5an de Novembro 2018. Pri [[Ĉandigaro]]. Fotoj. * {{Structurae persono}} {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Le Corbusier |revizio=866299704 }} {{Bibliotekoj}} {{Leginda|jaro=2020|monato=06|tago=03}} {{ADLM|2023|07}} {{Havenda artikolo}} {{Vivtempo|Corbusier, Le}} [[Kategorio:Le Corbusier| ]] [[Kategorio:Svisaj arkitektoj]] [[Kategorio:Arkitektoj de moderno]] [[Kategorio:Artistnomoj]] [[Kategorio:La Chaux-de-Fonds]] [[Kategorio:Arkitekturo de Svislando]] e0qjd44cteqvy0o6qrzilot4zw05h2e 10 20057 9397120 9394132 2026-06-09T13:29:18Z Baba79 118684 9397120 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Instrukcioj== Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn: # Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la "kaj pli..."-parton). # Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko. # Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon. ==Tageventoj== </noinclude> {| style="font-family:sans-serif;" | valign="top" width="50%" style="background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;" | <div style="float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;"> <!-- Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu "90px" larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato: <div style="border: none;">[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]</div><small>Eta priskribo</small> Forigu la malnovan bildon. Bildo komenciĝas malsupre: --> <div style="border: none;"> [[Dosiero:IDF in Beaufort Castle Lebanon 31.05.2026 2.png|90ra]]</div>{{centre|<small>Israelaj soldatoj en la [[Fortikaĵo Beaufort]]</small>}} <!-- Fino de la bildo. --> </div> ;{{dato|4|06|2026}} * {{flago|EU}} [[Eŭropa Parlamento]] anstataŭigis en siaj komputiloj la [[Serĉilo Google|serĉilon Google]] per [[Francio|francia]] serĉilo [[Qwant]]. ;{{dato|3|06|2026}} * {{flago|Sud-Koreio}} Balotoj de guberniestroj kaj urbestroj okazis en [[Sud-Koreio]]: la reganta [[Demokrata Partio de Koreio]] ricevis 12 lokojn, la opozicia [[Partio de Popola Potenco]] gajnis 4 postenojn, inkluzive tiun de urbestro de [[Seulo]]. ;{{dato|1|06|2026}} * {{flago|Esperanto}}{{flago|Barato}} Forpasis [[Probal Dasgupta]], prezidanto de la [[Akademio de Esperanto]] kaj eksa [[Prezidanto de UEA]]. ;{{dato|31|05|2026}} * {{flago|Libano}}{{flago|Israelo}} La [[Israelo|israela]] armeo, plivastiginte siajn operaciojn en suda [[Libano]] norde de la [[Rivero Litani]], anoncis la okupadon de la [[Fortikaĵo Beaufort]]. ;{{dato|30|05|2026}} * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto, teleregata per optika kablo, trabatis muron en maŝinejo de la nuklea stacio en [[Zaporiĵo]] — unua en la historio celkonscia atako kontraŭ nuklea stacio. * {{flago|Malto}} Okazis elekto de la [[parlamento de Malto]], kiun gajnis la Laborista Partio subestre de [[Robert Abela]], ricevinta 52% de la voĉoj kaj 36 lokojn. Sekvis la Naciista Partio subestre de Alex Borg, ricevinta 45% kaj 31 lokojn. <!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --> |} <noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]] </noinclude> g8cavc0ncb329cw7z3oeqzjnfnu3nys 9397701 9397120 2026-06-10T07:40:44Z RG72 11847 9397701 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Instrukcioj== Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn: # Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la "kaj pli..."-parton). # Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko. # Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon. ==Tageventoj== </noinclude> {| style="font-family:sans-serif;" | valign="top" width="50%" style="background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;" | <div style="float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;"> <!-- Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu "90px" larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato: <div style="border: none;">[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]</div><small>Eta priskribo</small> Forigu la malnovan bildon. Bildo komenciĝas malsupre: --> <div style="border: none;"> [[Dosiero:Севастополь. Панорама Оборона Севастополя (1).jpg|90ra]]</div>{{centre|<small>Muzeo "Sieĝo de Sebastopolo"</small>}} <!-- Fino de la bildo. --> </div> ;{{dato|10|06|2026}} * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto atakis kaj forbruligis en [[Sebastopolo]] muzeon-panoramon "Sieĝo de Sebastopolo", kies pentraĵojn, dediĉitajn al la defendo de la urbo fare de la rusa armeo kontraŭ eŭropaj kaj turkaj invadintoj dum la [[Krimea milito]], faris en 1901–1904 rusia pentristo [[Franz Roubaud]] ;{{dato|4|06|2026}} * {{flago|EU}} [[Eŭropa Parlamento]] anstataŭigis en siaj komputiloj la [[Serĉilo Google|serĉilon Google]] per [[Francio|francia]] serĉilo [[Qwant]]. ;{{dato|3|06|2026}} * {{flago|Sud-Koreio}} Balotoj de guberniestroj kaj urbestroj okazis en [[Sud-Koreio]]: la reganta [[Demokrata Partio de Koreio]] ricevis 12 lokojn, la opozicia [[Partio de Popola Potenco]] gajnis 4 postenojn, inkluzive tiun de urbestro de [[Seulo]]. ;{{dato|1|06|2026}} * {{flago|Esperanto}}{{flago|Barato}} Forpasis [[Probal Dasgupta]], prezidanto de la [[Akademio de Esperanto]] kaj eksa [[Prezidanto de UEA]]. ;{{dato|31|05|2026}} * {{flago|Libano}}{{flago|Israelo}} La [[Israelo|israela]] armeo, plivastiginte siajn operaciojn en suda [[Libano]] norde de la [[Rivero Litani]], anoncis la okupadon de la [[Fortikaĵo Beaufort]]. ;{{dato|30|05|2026}} * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto, teleregata per optika kablo, trabatis muron en maŝinejo de la nuklea stacio en [[Zaporiĵo]] — unua en la historio celkonscia atako kontraŭ nuklea stacio. * {{flago|Malto}} Okazis elekto de la [[parlamento de Malto]], kiun gajnis la Laborista Partio subestre de [[Robert Abela]], ricevinta 52% de la voĉoj kaj 36 lokojn. Sekvis la Naciista Partio subestre de Alex Borg, ricevinta 45% kaj 31 lokojn. <!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --> |} <noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]] </noinclude> kdx1njzmtjnrsccahyyaxrp09xlbgg1 9397702 9397701 2026-06-10T07:41:04Z RG72 11847 9397702 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Instrukcioj== Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn: # Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la "kaj pli..."-parton). # Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko. # Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon. ==Tageventoj== </noinclude> {| style="font-family:sans-serif;" | valign="top" width="50%" style="background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;" | <div style="float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;"> <!-- Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu "90px" larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato: <div style="border: none;">[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]</div><small>Eta priskribo</small> Forigu la malnovan bildon. Bildo komenciĝas malsupre: --> <div style="border: none;"> [[Dosiero:Севастополь. Панорама Оборона Севастополя (1).jpg|90ra]]</div>{{centre|<small>Muzeo "Sieĝo de Sebastopolo"</small>}} <!-- Fino de la bildo. --> </div> ;{{dato|10|06|2026}} * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto atakis kaj forbruligis en [[Sebastopolo]] muzeon-panoramon "Sieĝo de Sebastopolo", kies pentraĵojn, dediĉitajn al la defendo de la urbo fare de la rusa armeo kontraŭ eŭropaj kaj turkaj invadintoj dum la [[Krimea milito]], faris en 1901–1904 rusia pentristo [[Franz Roubaud]] ;{{dato|4|06|2026}} * {{flago|EU}} [[Eŭropa Parlamento]] anstataŭigis en siaj komputiloj la [[Serĉilo Google|serĉilon Google]] per [[Francio|francia]] serĉilo [[Qwant]]. ;{{dato|3|06|2026}} * {{flago|Sud-Koreio}} Balotoj de guberniestroj kaj urbestroj okazis en [[Sud-Koreio]]: la reganta [[Demokrata Partio de Koreio]] ricevis 12 lokojn, la opozicia [[Partio de Popola Potenco]] gajnis 4 postenojn, inkluzive tiun de urbestro de [[Seulo]]. ;{{dato|1|06|2026}} * {{flago|Esperanto}}{{flago|Barato}} Forpasis [[Probal Dasgupta]], prezidanto de la [[Akademio de Esperanto]] kaj eksa [[Prezidanto de UEA]]. ;{{dato|31|05|2026}} * {{flago|Libano}}{{flago|Israelo}} La [[Israelo|israela]] armeo, plivastiginte siajn operaciojn en suda [[Libano]] norde de la [[Rivero Litani]], anoncis la okupadon de la [[Fortikaĵo Beaufort]]. <!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --> |} <noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]] </noinclude> j2jldz43e56zjvpvxffa6gr6xh4jh67 9397706 9397702 2026-06-10T07:42:04Z RG72 11847 9397706 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Instrukcioj== Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn: # Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la "kaj pli..."-parton). # Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko. # Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon. ==Tageventoj== </noinclude> {| style="font-family:sans-serif;" | valign="top" width="50%" style="background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;" | <div style="float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;"> <!-- Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu "90px" larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato: <div style="border: none;">[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]</div><small>Eta priskribo</small> Forigu la malnovan bildon. Bildo komenciĝas malsupre: --> <div style="border: none;"> [[Dosiero:Севастополь. Панорама Оборона Севастополя (1).jpg|90ra]]</div>{{centre|<small>Muzeo "Sieĝo de Sebastopolo"</small>}} <!-- Fino de la bildo. --> </div> ;{{dato|10|06|2026}} * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto atakis kaj forbruligis en [[Sebastopolo]] muzeon-panoramon "Sieĝo de Sebastopolo", kies pentraĵojn, dediĉitajn al la defendo de la urbo fare de la rusa armeo kontraŭ eŭropaj kaj turkaj invadintoj dum la [[Krimea milito]], faris en 1901–1904 rusia pentristo [[Franz Roubaud]]. ;{{dato|4|06|2026}} * {{flago|EU}} [[Eŭropa Parlamento]] anstataŭigis en siaj komputiloj la [[Serĉilo Google|serĉilon Google]] per [[Francio|francia]] serĉilo [[Qwant]]. ;{{dato|3|06|2026}} * {{flago|Sud-Koreio}} Balotoj de guberniestroj kaj urbestroj okazis en [[Sud-Koreio]]: la reganta [[Demokrata Partio de Koreio]] ricevis 12 lokojn, la opozicia [[Partio de Popola Potenco]] gajnis 4 postenojn, inkluzive tiun de urbestro de [[Seulo]]. ;{{dato|1|06|2026}} * {{flago|Esperanto}}{{flago|Barato}} Forpasis [[Probal Dasgupta]], prezidanto de la [[Akademio de Esperanto]] kaj eksa [[Prezidanto de UEA]]. ;{{dato|31|05|2026}} * {{flago|Libano}}{{flago|Israelo}} La [[Israelo|israela]] armeo, plivastiginte siajn operaciojn en suda [[Libano]] norde de la [[Rivero Litani]], anoncis la okupadon de la [[Fortikaĵo Beaufort]]. <!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --> |} <noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]] </noinclude> 866p44scwbeftw5sdmc3eu3dybsa1w6 0 20091 9397100 9281506 2026-06-09T12:37:25Z ThomasPusch 1869 vidu la diskutpaĝan noton. 9397100 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|urbo|decembro 2012}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kalgario | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Calgary''}} | alia_nomo1 = {{Lang-eo|''Kalgario''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Calgary | moto = ''Onwards'' (Antaŭen) | kromnomo = Cowtown, The Stampede City <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Calgary Montage 2020.jpg | dosiero2 = Calgary Montage 2015.jpg | dosiero3 = Calgary Montage 2015 2.jpg | dosiero4 = Calgarymontage5.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_larĝeco = 300px | dosiero_priskribo = Kalgario <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Alberto | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Kalgaria Regiono | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = Kulturo Clovis | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | limo = | rivero = [[Bow (rivero)|Bow]] | rivero1 = [[Elbow (rivero)|Elbow]] | rivero2 = | memorindaĵo = Muzeo Glenbow | memorindaĵo1 = [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Vilaĝo Heredaĵa Parko]] | memorindaĵo2 = Fortikaĵo Calgary | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Provinca ŝoseo 1]] | ŝoseo1_tipo = ŝoseo | ŝoseo1_noto = [[Trans-Kanada Ŝoseo]] | ŝoseo2 = [[C-Trajno]] | ŝoseo2_tipo = metroo | ŝoseo3 = [[Internacia Flughaveno Kalgario]] | ŝoseo3_tipo = flughaveno | ŝoseo4 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo4_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = Turo | konstruaĵo = Kalgaria Turo | montaro = | orogenezo = | geologio = Akvorezervujo Glenmore | geologio_tipo = Akvorezervujo | aliro = al [[Roka Montaro]] | planto_faldo = 1 | planto_tipo = Parkoj | planto = Provinca Parko Fish Creek | planto1 = Parko Nose Hill | planto2 = [[Bowness (Kalgario)|Bowness]] | planto3 = Parko Edworthy | planto4 = [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]] | planto5 = [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]] | planto6 = Parko de Princa Insulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Kalgario | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 1048 | lat_d = 51 | lat_m = 3 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 114 | long_m = 4 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 825.29 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 5107.55 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1096833 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 1214839 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1875 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Kalgario <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-7 | horzono_DST = [[UTC]] | utc_offset_DST =-6 | poŝtkodo = T1Y ĝis T3R | areo_kodo = +1-403, +1-587 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Kalgaria Stampedo]], [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]] | libera_tipo = Festivaloj | libera1 = [[Kalgaria Zoo]] | libera1_tipo = Zoologia ĝardeno | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = Kanado | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Alberto | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = Kalgario <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.calgary.ca www.calgary.ca] | commons = Calgary | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Kalgario''' ({{lang-en|Calgary}}) estas [[urbo]] en la [[provinco]] [[Alberto]], en okcidenta [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco en regiono de montetoj kaj ebenoj, 80 km oriente de la [[Roka Montaro]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Alberto kaj la tria plej granda en Kanado; ĝi estas la plej granda metropola regiono en Kanado inter [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]]. Kalgario estas bone konata kiel cel-loko por vintraj sportoj kaj [[ekoturismo]], proksima al pluraj montaj ripoz-lokoj. La ekonomio de Kalgario fokusiĝas unuavice je la nafto-industrio, sed [[agrikulturo]], [[turismo]] kaj teknologiaj industrioj ankaŭ grave kontribuas al la rapida ekonomia kreskado de la urbo. Kalgario nun havas la duan plej altan koncentriĝon de ĉef-oficejoj en Kanado. La urbo ankaŭ gastigas plurajn grandajn festivalojn ĉiujare, inkluzive de la [[Kalgaria Stampedo]], la Festivalo de Popol-Muziko, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la dua plej granda [[kariba]] festivalo en Kanado (Carifest). Kalgario estis la unua kanada urbo, kiu gastigis la [[Vintraj Olimpikoj|Vintrajn Olimpikojn]], en 1988. == Historio == === Unua setlado === [[Dosiero:Calgary Alberta circa 1885.jpg|eta|maldekstra|200px|Kalgario kiel ĝi aspektis ĉirkaŭ 1885]] Antaŭ la alveno de la eŭropanoj, la kalgaria regiono apartenis al la [[nigrapiedula konfederacio|nigrapieduloj]] (Blackfoot), kies prapatroj lasis ĉi tie ŝpurojn almenaŭ 11.000 jarojn malnovajn. En 1786 la kartografo [[David Thompson (esploristo)|David Thompson]], kiel unua eŭropa vizitanto al ĉi tiu regiono, pasigis la vintron kun grupo de [[Peigan|pejganoj]] loĝantaj apud la rivero [[Bow (rivero)|Bow]]. Ĝis [[1860]] eŭropaj setlantoj alvenis por ĉasi bizonojn. En [[1875]] oni konstruis ĉi tie fortikaĵon por la [[Rajda Polico de la Nord-Okcidento]] (nun la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]]); unue oni nomis ĝin Fortikaĵo Brisebois, laŭ la RKRP-oficiro [[Éphrem-A Brisebois]], sed post kiam tiu oficiro kondutis en malaprobinda maniero, oni renomis la fortikaĵon [[Fortikaĵo Calgary]] en [[1876]]. La Polico estis sendita al la okcidento por protekti la kanadajn preriojn de [[usona]]j viski-komercistoj. La estro de la polica taĉmento, kolonelo [[James Macleod]] donis la nomon Calgary laŭ iam vizitita loko (gaele ''Cala-ghearraidh'' = strando de la paŝtejo) sur la [[insulo Mull]] en [[Skotlando]]. Kiam la [[Kanad-Pacifika Fervojo]] atingis ĉi tiun regionon, oni konstruis ĉef-stacidomon iom okcidente de [[Fortikaĵo Calgary]], kaj ĉirkaŭ tiu fervoja centro elkreskis grava komerca kaj agrikultura centro. Kalgario oficiale korporaciiĝis kiel urbeto en [[1884]], kaj en [[1894]] Kalgario fariĝis la unua urbo en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]]. === La nafta kreskego === Oni malkovris [[nafto]]n en [[Alberto]] unuafoje en [[1914]], sed ĝi ne multe kontribuis al la ekonomio de la provinco ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam oni trovis grandajn kvantojn da ĝi. Kalgario multe prosperis pro la novaj riĉaĵoj, precipe post kiam la [[naftoprezo]]j altiĝis pro la [[embargo]] de la arabaj ŝtatoj en [[1973]]. La loĝantaro pligrandiĝis je 244.000 inter 1971 (403.000) kaj 1987 (647.000). Dum tiu tempo, nubskrapuloj rapide konstruiĝis, kaj la urbocentro de Kalgario pleniĝis je altaj konstruaĵoj. === Lastatempa historio === [[Dosiero:Downtown_Calgary.jpg|eta|maldekstra|200px|La urbocentro de Kalgario]] Pro tio, ke tiom da kalgarianoj dungiĝis ĉe la nafto-industrio, estis multa senlaboreco ĉi-urbe komence de la [[1980-aj jaroj]], kiam la nafto-industrio malmulte prosperis, sed ĝis la fino de la 80aj jaroj la urbo denove prosperis, kaj oni konstatis la valoron de pli granda diverseco, ekonomia kaj kultura. Ĉi tiu transiro de mez-granda, monokultura, preria urbo al granda, kulture diversa urbo kulminis en februaro de [[1988]], kiam Kalgario gastigis la 15-an [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]]. == Geografio kaj klimato == Kalgario troviĝas inter la montetoj antaŭ la [[Roka Montaro|Rok-Montaro]]. La urbocentro situas 1048 m super marnivelo, la flughaveno 1083 m s.m.n. Kun areo de 789 km² Kalgario superas la grandecon kaj de [[Toronto]] kaj de [[Novjorko]]. Du riveroj trafluas la urbon: la rivero [[Bow (rivero)|Bow]] estas la pli granda kaj fluas de la okcidento al la oriento, dum la rivero [[Elbow (rivero)|Elbow]] fluas de la sudo al la nordo ĝis kie ĝi kuniĝas kun la rivero Bow apud la urbocentro. La klimato de la regiono estas ĝenerale seka, do densa vegetaĵo troviĝas ''nature'' nur en la riveraj valoj kaj en la [[Provinca Parko Fish Creek]], la plej granda enurba parko de Kanado. La granda urba tereno konsistas el interna urbo ĉirkaŭita de diversaj komunumoj de malpligrandiĝanta denseco. Malkiel en la plimulto de metropoloj, la antaŭurboj de Kalgario estas parto de la urbo mem, kun escepto de la urbetoj [[Airdrie]] en la nordo, [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] en la nordokcidento, [[Strathmore]] en la oriento, kaj [[Springbank]] en la okcidento. Kvankam oni ne konsideras ĝin parto de la kalgaria metropolo, la urbo [[Okotoks]] estas en nur mallonga distanco sude de Kalgario kaj funkcias kiel antaŭurbo. === La kvartaloj de Kalgario === {{Ĉefartikolo|Listo de Kalgariaj Kvartaloj}} [[Dosiero:Stephen-Ave-Trees-Szmurlo.jpg|eta|200px|maldekstra|[[Avenuo Stephen]]]] La urbocentro de la urbo konsistas el kvin kvartaloj: [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]] (inkluzive la Festivalan Distrikton), la Okcidenta Finaĵo de la Urbocentro, la Urbocentra Komerca Distrikto, la Ĉina Kvartalo, kaj la Urbocentra Orienta Vilaĝo. Aparta de la Urbocentro kaj troviĝanta sude la 9a Avenuo estas la plej dense loĝata kvartalo de Kalgario, la [[Beltline]]. Tuj apud la urbocentro estas la unuaj centro-urbaj kvartaloj, inter ili Crescent Heights, Sunnyside, Hounsfield Heights/Briar Hill, Hillhurst, Bridgeland, Renfrew, Mount Royal, Mission kaj [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]]. Apud ĉi tiuj siavice estas tiaj dense loĝataj kaj longtempe ekzistantaj kvartaloj kiel Rosedale kaj Mount Pleasant en la nordo; [[Bowness (Kalgario)|Bowness]], Parkdale kaj Westgate en la okcidento; Park Hill, South Calgary, Altadore kaj Killarney en la sudo; kaj Forest Lawn/[[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]] en la oriento. Aliflanke de ĉi tiuj - ĝenerale disigitaj unuj de la aliaj per ŝoseoj - estas la antaŭurbaj kvartaloj. La plej suda, kaj plej rapide kreskanta, parto de la urbo inkluzivas komunumojn kiel Cranston kaj McKenzie Lake. Entute estas pli ol 180 aparte nomeblaj kvartaloj interne de la urbaj limoj. === Klimato === [[Dosiero:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Calgary-Kanada.png|eta|dekstra|250px|Grafikaĵo de temperaturoj kaj precipitado]] Kvankam povas esti tre malvarme en Kalgario dum la vintro, el ĉiuj grandurboj de Kanado ĝi havas la trian plej mildan [[klimato]]n, unuavice danke al la sekaj [[vento de Chinook|ĉinuk-ventoj]] ([[feno]]j) kiuj atingas Kalgarion el la [[Pacifika Oceano]] dum la vintraj monatoj. Ĉi tiuj ventoj foje igas la temperaturon plialtiĝi je {{GdC|20}} en nur kelkaj horoj, kaj ili povas daŭri dum tagoj aŭ eĉ semajnoj. [[Dosiero:Chinook Arch-Calgary.JPG|250px|eta|maldekstra|[[Vento de Chinook|Ĉinuka]] arko super Kalgario]] Spite la mildigan efikon de la fenoj, la temperaturoj en Kalgario vaste varias, de rekorda malalto de {{GdC|−45}} en 1893 ĝis rekorda alto de {{GdC|+36}} en 1919. Kalgario tamen kutime ne spertas la altajn temperaturojn kaj fortan temperatur-variadon tiom oftaj en aliaj preriaj urboj kiel [[Reĝino (Saskaĉevano)|Reĝino]] kaj [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. En januaro la temperaturo kutime ne falas sub {{GdC|−15}} kaj en julio kaj aŭgusto ĝi kutime ne leviĝas super {{GdC|23}}. [[Dosiero:Calgary-Northern lights.jpg|eta|dekstra|200px|[[Aŭroro (lumo)|Nordlumo]] super Kalgario]] Kun meza humideco de 65% vintre, Kalgario havas duon-sekan klimaton similan al tiuj de aliaj urboj de la kanada [[prerio]]. Ĝi meze ricevas 413 mm da malsekeco jare, 301 mm en la formo de pluvo kaj la reston kiel neĝon; la pluvo plejparte falas inter majo kaj aŭgusto. En [[junio de 2005]] Kalgario ricevis 248 mm da pluvo, laŭ kio tiu monato estis la plej malseka en la historio de Kalgario. [[Senpluveco]] ne estas malofta kaj povas okazi en ĉiu parto de la jaro. Pluvado iom malpliiĝas de okcidento oriente. Sekve, dum oftas arbogrupoj ĉe la okcidenta rando de la urbo, ĉe la orienta rando regas senarba prerio. [[Fulmotondro]]j kutime okazas en Kalgario dum pli ol 20 tagoj jare, plej ofte dum la somero. Kalgario troviĝas ĉe la rando de la [[hajlo]]ŝtorma aleo de Alberto kaj de tempo al tempo spertas fortajn hajloŝtormojn. Hajloŝtormo trafinta Kalgarion la [[7-a de septembro|7-an de septembro]] [[1991]] estis unu el la plej detruaj [[naturkatastrofo]]j en la historio de Kanado kaj kaŭzis damaĝon valora pli ol [[Kanada dolaro|CA$]] 400 milionoj.<ref>{{Citreto| URL= http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html | Titolo= Major Hailstorms | Aŭtoro= The Atlas of Canada | Jaro=2004 | Monato= aprilo | Alirdato=2007-02-14}}</ref> '''Sezonoj''' * [[Vintro]]: novembro ĝis meza marto * [[Printempo]]: meza marto ĝis majo * [[Somero]]: junio ĝis aŭgusto * [[Aŭtuno]]: septembro ĝis novembro == Kulturo == === Urba vivo === La urba aspekto multe ŝanĝiĝis de post kiam la urbo grandiĝis. Oni ankaŭ pli kaj pli rekonas Kalgarion kiel unu el la kulture plej diversaj urboj de Kanado. Ĝi nun estas moderna kosmopolita urbo kiu tamen retenas multon de ĝia tradicia kulturo de hoteldrinkejoj, noktejoj, kaj [[hokeo]]. Ĝi estas konata kiel la centro de la muzik-stilo "western" kaj foje nomiĝas [[Nashville]] de la Nordo. Kiel etne diversa urbo, Kalgario ankaŭ havas plurajn mult-etnajn regionojn. Ĝi havas unu el la plej grandaj ĉin-urboj de Kanado kaj viglan "Malgrandan Italion" en la kvartalo Bridgeland. La regiono ĉirkaŭ la [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]] Sudorienta en la kvartalo Forest Lawn tiel plenas je kulture diversaj restoracioj kaj butikoj ke oni nomas ĝin [[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]]. === Interpretaj artoj === En Kalgario troviĝas la [[Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio]], konstruaĵo 113.000 kvadratmetrojn granda konstruita por la interpretaj artoj, kulturaĵoj kaj komunumo. La 2.700-seĝa aŭditorio unue malfermiĝis en 1957 kaj gastigis jam centojn da muzikaloj, teatraĵoj kaj aliaj scenejaj prezentaĵoj; ĉiujare, pli ol 850 mil vizitantoj venas al la Aŭditorio. Ĝi estas la hejmo de la [[Alberta Baletistaro]], la [[Kalgaria Opero]], la [[Muzik-Festivalo Kiwanis]], kaj la ĉiujaraj [[Memor-Taga Ceremonio|Memor-Tagaj Ceremonioj]] de la [[Kanada Veteranaro]]. Kalgario estas ankaŭ la hejmo de la internacie konata moderna teatro-grupo [[One Yellow Rabbit]], kiu dividas la grandegan [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj|Centron de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kun la [[Kalgaria Filharmonia Orkestro]] kaj du aliaj teatro-grupoj, [[Teatro Kalgaria]] kaj [[Teatro-Projektoj de Alberto]]. Ĉiujare okazas en ĉi tiu urbo la [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]]. === Muzeoj kaj galerioj === En Kalgario estas pluraj muzeoj. La plej bone konata el ili, la [[Muzeo Glenbow]], estas la plej granda muzeo de okcidenta Kanado, kaj ĝi enhavas art-galerion. Inter aliaj muzeoj estas la plej granda ĉina kultur-centro de Nordameriko, la Kanada Olimpia Halo de Famo (ĉe la [[Olimpika Parko]]), la Milit-Muzeoj, la Muzik-Muzeo Cantos, kaj la Aero-Muzeo. Estas ankaŭ pluraj art-galerioj en Kalgario, multaj el ili ĉe [[Avenuo Stephen]] kaj la [[Beltline|17-a Avenuo]]; la plej granda el inter ĉi tiuj estas la Art-Galerio de Kalgario. === Kulturaj eventoj kaj festivaloj === [[Dosiero:CalgaryStampedeGrounds2005.jpg|eta|dekstra|La Stampedejo]]{{Ĉefartikolo|Festivaloj en Kalgario}} En Kalgario ĉiujare okazas pluraj grandaj festivaloj kaj eventoj, inter ili la kreskanta [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]], la Kalgaria Festivalo de Popol-Muziko, Karifesto, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la [[Internacia Avenuo|Ter-festo]]. La plej fama evento de Kalgario estas la [[Kalgaria Stampedo]]. Ĉiun julion post la granda Stampeda Parado oni prezentas internacie rekonatajn rodeo-konkursojn, ludejaron, scenejajn spektaklojn, agrikulturajn konkursojn, ekspoziciojn de la [[Unuaj Nacioj]], kaj patkukajn manĝojn tra la tuta urbo. La Stampedo estas inter la plej grandaj kaj plej konataj festivaloj de Kanado, kun 93-jara historio. En 2005, 1.242.928 homoj aliris la giĉetojn de la Stampedejo por partopreni ĉi tiun dek-tagan konkursaron kaj ekspozicion. === Sporto === [[Dosiero:Canada olympic park summer 2005.jpeg|eta|maldekstra|180px|[[Olimpika Parko]]]] Danke al sia proksimeco al la [[Rok-Montaro]], Kalgario tradicie estas grava celo por vintro-sportistoj. De post kiam ĝi gastigis la [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]] de 1988 la urbo estas la hejmo de kelkaj gravaj instalaĵoj por vintraj sportoj, kiel la [[Olimpika Parko]] (por [[luĝo]], [[skikurado]], [[skisaltegado]], [[alpa skiado]], [[neĝtabulado]], kaj iuj someraj sportoj) kaj la [[Olimpika Ovalo]] (por [[rapid-sketado]] kaj [[glacihokeo|hokeo]]). Ĉi tiuj instalaĵoj servas kiel la ĉefaj trejnejoj por multaj {{N|profesia atleto}}. Somere la Rivero [[Bow]] estas tre populara fiŝkaptejo, kaj [[golfo (sporto)|golf-ludado]] estas tre populara inter kalgarianoj, kiujn servas multaj golf-ludejoj. [[Dosiero:Olympic Oval Inside Calgary.jpg|eta|dekstra|180px|[[Olimpika Ovalo]]]] En Kalgario ankaŭ estas multaj parkoj, inter ili [[Provinca Parko Fish Creek]], [[Parko Nose Hill]], [[Bowness (Kalgario)|Parko Bowness]], [[Parko Edworthy]], la Birdorezervejo de [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]], [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]], kaj [[Parko de Princa Insulo]]; [[Parko Nose Hill]] estas la plej granda municipa parko de Kanado. Liganta ĉi tiujn parkojn kaj la diversajn kvartalojn de Kalgario estas unu el la plej vastaj retoj de biciklo-vojoj de Nordameriko. : '''Profesiaj sport-teamoj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Flamoj de Kalgario]] ''(Calgary Flames)'' | align="left" |[[Nacia Hokea Ligo]] | align="left" | Scotiabank Saddledome | align="center" |1980* | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff'" |[[Calgary Stampeders]] | align="left" |[[Kanada Futbala Ligo]] | align="left" |Stadiono McMahon | align="center" |1945 | align="center" |5 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Roughnecks]] | align="left" |Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |2001 | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Vipers]] | align="left" |[[Norda Ligo (basbalo)|Norda Ligo]] ([[Basbalo]]) | align="left" |Stadiono Foothills | align="center" |2005 | align="center" |0 |} <small>''(*) Fondita kiel ''Atlanta Flames'' en 1972.''</small> : '''Amatoraj kaj duon-profesiaj kluboj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Hitmen]] | align="left" |[[Okcidenta Hoke-Ligo]] | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |1995 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Canucks]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Centro Max Bell | align="center" |1971 | align="center" |9 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Royals]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Olimpika Areno Patro David Bauer | align="center" |1990 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Oval X-Treme]] | align="left" |[[Nacia Virina Hoke-Ligo]] | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1995 | align="center" |4 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Mavericks]] | align="left" |[[Kanada Rugbea Super-Ligo]] | align="left" |Kalgaria Rugbe-Parko | align="center" |1998 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |Kalgaria Rapid-Sketa Asocio | align="left" |Rapid-Sketado Kanada | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1990 | align="center" |<nowiki>>10</nowiki> |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary United FC]] | align="left" |[[Kanada Subtegmenta Futbala Ligo]] | align="left" |Stampede Corral | align="center" |2007 | align="center" |0 |} == Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj == {{Ĉefartikolo|Listo de vizitindaj lokoj de Kalgario}} [[Dosiero:PengrowthSaddledomeNight.jpg|eta|250px|maldekstra|La nokta profilo de Kalgario (de la sudo)]] La [[Kalgaria urbocentro]] ofertas varian miksaĵon de restoracioj kaj drinkejoj, lokoj de kulturo, butikumejoj (unuavice, [[Centro TD]], [[Kalgaria Centro Eaton|Centro Eaton]], [[Avenuo Stephen]] kaj [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]]), kaj publikaj komunikejoj kiel la Olimpika Placo. Inter urbocentraj lokoj tre popularaj inter turistoj estas la [[Kalgaria Zoo]], La [[Mondo de Scienco TELUS]], la [[Kongresejo TELUS]], la [[Ĉina Kvartalo (Kalgario)|Ĉina Kvartalo]], la [[Muzeo Glenbow]], la [[Kalgaria Turo]], la [[Kalgaria Art-Galerio]], la [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kaj la [[Merkato Eau Claire]]. Kun areo de 10,000 m² la [[Devoniaj Ĝardenoj]], sur la tegmento de la Centro TD (super la butikumaro), estas unu el la plej grandaj subtegmentaj enurbaj ĝardenoj de la mondo. En la [[Kalgaria urbocentro]] ankaŭ estas la [[Parko de Princa Insulo]], urba parko tuj norde de la distrikto [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]]. Tuj sude de la urbocentro estas la distrikto [[Beltline]], kiu rapide fariĝas unu el la plej dense loĝataj kaj plej aktive uzataj distriktoj de la urbo. Je ĝia kerno estas la populara [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]], kiu famas pro ĝiaj multaj drinkejoj, noktejoj, restoracioj kaj butikoj. Kiam la Kalgaria profesia hoke-teamo [[Calgary Flames]] partoprenis la konkurson por la [[Pokalo Stanley]] en 2004, pli ol 50.000 subtenantoj de la teamo vizitis la 17-an Avenuon ĉiuvspere, kaj pro la ruĝaj sport-ĉemizoj portitaj de la hoke-subtenantoj la avenuo ekhavis la kromnomon "la Ruĝa Mejlo". Oni facile atingas la [[Kalgaria urbocentro|Kalgarian urbocentron]] per la Kalgaria [[metroo]], la [[C-Trajno]]. Inter la vizitindaĵoj je la okcidenta flanko de la urbo estas la [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Heredaĵa Parko]], kiu montras kiel oni vivis en Alberto antaŭ la jaro 1914 kaj kiu havas funkciantajn historiajn transportilojn: vaporlokomotivo, padelkola boato, kaj elektra tramo. La vilaĝo mem konsistas el diversaj konstruaĵoj, iuj rekreitaj kaj iuj translokigitaj de diversaj lokoj en suda Alberto. Aliaj vizitindaj lokoj estas la [[Olimpika Parko]] (kun la Olimpia Halo de Famo de Kanado), amuzejo Calaway Park, kaj Motorsporta Parko Race City. Krom la multaj butikumaj centroj en la urbocentro estas pluraj grandaj butikumaj centroj en la antaŭurboj; inter la plej grandaj el ĉi tiuj estas [[Centro Chinook]] kaj [[Southcentre]] en la sudo, WestHills kaj Signal Hill en la sudokcidento, Market Mall en la nordokcidento kaj Sunridge Mall en la nordoriento. == Demografio == {| cellpadding="1" style="float: left; margin: 0em 1em 1em 0em; border:1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- align="center" bgcolor=salmon !colspan=3|Etna deveno<ref>{{citreto | URL = http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/ETO/Table1.cfm?T=501&Lang=E&GV=4&GID=4806016&Prov=48&S=0&O=A | Aŭtoro = Statistics Canada | Aŭtoroligo=Statistics Canada | Titolo = 2001 Census - Ethnic Origins for Calgary | Alirdato = 2006-01-06}}</ref> |- ! Etno ! Nombro ! Procento |- |[[Kanadanoj]] |237.740 |25,64% |- |[[Angloj]] |214.500 |23,13% |- |[[Skotoj]] |164.665 |17,76% |- |[[Germanoj]] |164.420 |17,73% |- |[[Irlandanoj]] |140.030 |15,10% |- |[[Ukrainoj]] |125.720 |13,56% |- |[[Francoj]] |113.005 |12,19% |} Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ la federacia censo de 2001, '''878.866''' homoj loĝis en la Urbo Kalgario mem. De ĉi tiuj, 49,9% estis viraj kaj 50,1 estis inaj. Infanoj havantaj malpli ol kvin jarojn konsistigis 6,0% de la loĝantaro de Kalgario; por kompari, en [[Alberto]] infanoj kun malpli ol kvin jaroj konsistigas 6,2% de la loĝantaro kaj en [[Kanado]] ili konsistigas 5,6% de la loĝantaro. En 2001, 9,0% de la loĝantoj de Kalgario havis pli ol 65 jarojn (13,2% en [[Kanado]] entute); sekve la meza kalgariano havas 34,9 jarojn (la meza kanadano havas 37,6 jarojn). Dum la kvin jaroj inter 1996 kaj 2001 la loĝantaro de Kalgario kreskis je 15,8% - en [[Alberto]] la loĝantaro kreskis je 15,8%. Se temas pri la denseco de loĝado, en Kalgario loĝas meze 1.252,3 homoj sur unu kvadratkilometro (en Alberto, estas meze nur 4,6 homoj por ĉiu km²). Censo farita de la urbo en 2005 montris loĝantaron de iom pli ol '''956,000'''. === Videblaj minoritatoj === Plimulto de la kalgarianoj, 79% de la loĝantaro (688 465 homoj) estas blankuloj, ĉefe eŭrop-devenaj, dum 2,3% de la loĝantaro (19.765 homoj) estas [[indiĝenoj]]. Krom tio, en Kalgario loĝas iom granda nombro de homoj apartenantaj al la tielnomataj videblaj malplimultoj, inter ili: * [[Ĉinio|Ĉinoj]]: 51,540 aŭ 5.9% * [[Suda Azio|Sud-Azianoj]]: 36,370 aŭ 4.2% * [[Filipinoj|Filipinanoj]]: 16,245 aŭ 1.9% * [[Nigrulo]]j: 13,370 aŭ 1.5% * [[Sudorienta Azio|Sudorient-Azianoj]]: 12,360 aŭ 1.4% * [[Latin-Ameriko|Latin-Amerikanoj]]: 8,525 aŭ 1.0% * [[Araboj]]: 8,215 aŭ 0.9% * [[Koreio|Koreoj]]: 3,770 aŭ 0.4% * [[Japanio|Japanoj]]: 3,710 aŭ 0.4% * [[Azio|Okcident-Azianoj]]: 3,085 aŭ 0.4% * Aliaj videblaj malplimultoj: 2,230 aŭ 0.3% * Multoblaj videblaj malplimultoj: 3,505 aŭ 0.4% <small>''Bazita je unuopaj respondoj. Statistikoj estas de la censo de 2001 de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]][http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080121211549/http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |date=2008-01-21 }}.'' kaj la termino de "videblaj malplimultoj", videble kreita de la plimulto, ĉar fizike tute same videblas homo de nordeŭropa aŭ de orientazia aŭ afrika deveno, ankaŭ estas de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]].</small> == Registaro kaj politiko == [[Dosiero:Calgary city hall1.jpg|dekstra|eta|230px|La malnova kaj nova urbodomoj de Kalgario]] Oni tradicie taksas Kalgarion esti konservativa urbo, regata de tradiciaj sociaj konservativuloj kaj pli modernaj fiskaj konservativuloj. Pro tio ke Kalgario estas povocentro de korporacia povo, alta procentaĵo de la laboristaro estas burokratoj. Dum la 1990-aj jaroj la politikan kulturon de la urbo superregis la dekstrema [[Reformista Partio de Kanado]] federacie kaj la [[Progresema Konservativa Partio de Alberto]] province. La Reformista Partio fondiĝis en Kalgario. Kun la grandeco de la Kalgaria loĝantaro ankaŭ la diverseco de la politiko tamen kreskas. Unu kreskanta alternativula movado estis aktiva dum la Monda Petrola Kongreso de 2000 kaj la protestoj okazis de la [[G8]]-a kunsido en 2002. Responde al la usona invado de [[Irako]] en 2003 kunvenis inter 5.000 kaj 10.000 homoj de suda Alberto kaj aliloke antaŭ la oficejo de la usona konsulejo en Kalgario. La urbo havas branĉojn de diversaj aktivistaj organizoj. Maldekstremaj provincaj kaj federaciaj liberaluloj emas distancigi sin de la aktivista movado kiu ankaŭ ricevas subtenon de la politika maldekstro. La [[Verda Partio de Kanado]] ankaŭ gajnas subtenon en Kalgario, kion atestas la rezultoj de [[Kanada federacia elekto]] de 2004, kiam ili gajnis 7,5% de la voĉoj en Kalgario kaj eĉ 11,3% en la elektodistrikto Calgary North Centre. == Edukado == === Alt-lernejoj === [[Dosiero:Ucalgary.jpg|dekstra|eta|200px|Devizejo de la Universitato de Kalgario]] Kalgario gastigas kvin gravajn publikajn altlernejojn. La [[Universitato de Kalgario]] estas la plej granda diplomiga institucio de Kalgario kun 30.000 studentoj nun enskribitaj. [[Kolegio Mount Royal]] estas la due plej grandaj altlernejo de Kalgario kun 13.000 studentoj, kaj ĝi donas diplomojn en pluraj studobjektoj. La ĉefa kampuso de [[Kolegio de la Valo de l'Bow]], kiu provizas trejnadon en komerco, teĥnologio kaj la liberaj artoj por 10.000 studentojn, situas en la Kalgaria urbocentro (ĉi tiu kolegio havas tri kampusojn en Kalgario kaj plurajn aliajn en la ĉirkaŭa regiono). La [[Sudalberta Instituto de Teĥnologio]] (SAIT) provizas teknikan edukadon kaj dividas terenon kun la [[Alberta Kolegio de Arto kaj Desegnado]] (AKAD) en nord-okcidenta Kalgario. Aldone, la [[Universitato de Lethbridge]] havas satelitan kampuson en Kalgario. Krom ĉi tiuj publikaj edukaj institucioj estas ankaŭ kelkaj privataj liber-artaj altlernejoj en Kalgario, inter ili la Alianca Universitata Kolegio, Nazareta Universitata Kolegio, kaj Universitata Kolegio de Sankta Maria. En Kalgario ankaŭ estas la sola kanada kampuso de [[Universitato DeVry]]. == Infrastrukturo == === Transporto === ==== Regiona ==== Kalgario estas grava kanada centro de transporto kaj centra transigejo por vartransportado en kaj el nord-okcidenta Nordameriko [http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060305011130/http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700 |date=2006-03-05 }}. La urbo ankaŭ situas ĉe kruciĝo de la ŝoseo-sistemo "[[Canamex]]" kaj la [[Trans-Kanada Ŝoseo]] ([[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Ŝoseo 1]] en Alberto). La [[Internacia Flughaveno Kalgario]] servas kaj la urbon kaj la internacian flug-trafikon de Alberto kaj Saskaĉevano, registrinte 10.200.000 pasaĝerajn movojn dum 2005. En decembro de tiu jaro ĝi estis la kvare plej uzata flughaveno de Kanado, post [[Internacia Flughaveno Toronto Pearson]], la [[Internacia Flughaveno Vankuvero]] kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Internacia Flughaveno Pierre Elliott Trudeau]] de [[Montrealo]]. Ĝi ankaŭ estas unu el la plej uzataj flughavenoj de Kanado por transportado de varoj. Kalgario estas aliflanke la plej granda kanada urbo sen interurba fervoja transporto por pasaĝeroj, ĉar la federacia registaro ĉesigis la servojn de [[VIA Rail]] al Kalgario en la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj. La dua flughaveno de Kalgario, [[Flughaveno Kalgario-Springbank]], kiu troviĝas en la okcidenta antaŭurbo [[Springbank]], prizorgos la plejmultajn flugojn de privataj aviadiloj kaj agas kiel rezerva flughaveno por la ĉefa flughaveno. ==== Urba ==== [[Dosiero:CalgaryAB-map-CTrain.png|dekstra|eta|Mapo de la C-Trajna sistemo]] La amas-transportan sistemon de Kalgario funkciigas la publikan entreprenon [[Calgary Transit]]. Ŝosilo al la sistemo estas la metroo de speco "malpez-fervoja transport-sistemo" (angle: ''light rail transit (LRT)'') nomata [[C-Trajno]], kiun konsistigas 42,1 km de fervojoj konektantaj 36 staciojn: ĝi estis unu el la unuaj de ĉi tiaj sistemoj en Nordameriko. Ĝis lastatempe, Kalgario kaj [[Edmontono]] estis la solaj du nordamerikaj urboj kun loĝantaro de malpli ol miliono da loĝantoj funkciantaj rapidajn amas-transportajn sistemojn. [[Dosiero:CT_SD160_1.jpg|maldekstra|220px|eta|C-trajno]] La C-trajna linio Whitehorn-Urbocentro servas la urbocentron kaj la nordorienton, dum la linio Dalhousie-Somerset iras de la nordokcidento al la sudo tra la urbocentro. Veturado inter stacioj laŭ la 7-a Avenuo en la urbocentro estas tute senpaga. Unikaĵo de la C-trajna sistemo estas tio, ke ĝia elektro generiĝas tute per vento kaj estas do plene sentoksa. Calgary Transit ankaŭ havas efikan sistemon de busoj, kun kursoj etendantaj tra la tuta urbo. Ĝi gajnas plurajn prestiĝajn premiojn pro sia efikeco kaj media respondeco. Ĝi konsistas je pli ol 160 busaj vojlinioj kaj tri C-trajnaj linioj (du kursoj), kiuj kune etendiĝas je 4.500 km. Kalgario havas densan reton de stratoj kaj ŝoseoj. Granda parto de la sistemo estas ordigita kiel krado, en la avenuoj ({{Lang-en|avenues}}) havas orient-okcidentan orientiĝon kaj stratoj ({{Lang-en|streets}}) havas nord-sudan orientiĝon. Stratoj en la loĝkvartaloj kaj la ŝoseoj tamen kutime ne konformas al la krado. Kiel alternativon al la pli ol 260 km da dediĉitaj biciklejoj sur stratoj, la urbo havas grandan interkonektitan reton de 635 km da pavimumitaj vojetoj por biciklistoj kaj piedirantoj. === Kuracejoj kaj hospitaloj === [[Dosiero:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|250px|dekstra|eta|{{centre|Alberta Hospitalo por Infanoj}}]] Kalgario havas tri grandajn hospitalojn: Kurac-Centro Foothills, Ĝenerala Hospitalo Rockyview kaj Centro Peter Lougheed, kiujn administras la Kalgaria San-Administracio. Helikoptero por medicina evakuado funkcias sub la aŭtoritato de la asocio ''Shock Trauma Air Rescue Society''. <!--Por fora estonteco, kiam ĉiuj tekstoj estos: [[Kurac-Centro Foothills]], [[Ĝenerala Hospitalo Rockyview]] kaj [[Centro Peter Lougheed]], kiujn administras la [[Kalgaria San-Administracio]]. Helikoptero por [[medicina evakuado]] funkcias sub la aŭtoritato de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]-->. Kalgario ankaŭ havas la Kancer-Centron [[Tom Baker]] (en Kurac-Centro Foothills), la <!--[[Alberta Hospitalo por Infanoj|-->Albertan Hospitalon por Infanoj, kaj Sano-Centron Grace por Virinoj, kiuj ĉiuj provizas diversajn servojn por malsanuloj; aldone estas centroj de malpli grandaj kurac-centroj kaj dentistaj klinikoj. La Medicina Centro de la [[Universitato de Kalgario]] ankaŭ kunlaboras kun la Kalgaria San-Administracio, esplorante kanceron, kardiovaskulan malsanon, diabeton, vundiĝon de artikoj, artriton kaj genetikon.<ref>{{Citreto| URL= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | Titolo= Medical Research | Aŭtoro= Calgary Economic Development | Jaro= 2006 | Alirdato= 2007-03-13}}</ref> == Famuloj == En Kalgario mortis [[Zoltán Székely (violonisto)]]. == Ĝemelaj urboj == * [[Dosiero:Flag of the United States.svg|25px]] [[Phoenix, Arizono]] ([[Usono]]) - 1997 * [[Dosiero:Flag of South Korea.svg|25px]] [[Daejeon]] ([[Suda Koreio]]) - 1996 * [[Dosiero:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Naucalpan]] ([[Meksiko]]) - 1994 * [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Daqing]] ([[Ĉinio]]) - 1985 * [[Dosiero:Flag of India.svg|25px]] [[Ĝajpuro]] ([[Hindio]]) - 1973 * [[Dosiero:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kebeko|Kebek-urbo]] ([[Kanado]]) - 1956 == Esperanto-movado == :''Ĉefa artikolo: [[Kalgaria Esperanto-Centro]]'' Dum lastaj jaroj agado de la kalgaria Esperanto-movado fokusiĝis ĉefe je la Kalgaria Esperanto-Centro, kiun funkciigas la entrepreno [[Esperanto Antaŭen]], sed agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. En [[2005]] oni okazigis la 26-an [[NOREK]]-on en Kalgario. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kalgaria Regiono]] * [[Calgary Transit]] * [[Kalgaria Stampedo]] * [[Universitato de Kalgario]] * [[Listo de Kalgariaj Kvartaloj]] * [[Listo de famaj kalgarianoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://esperantocalgary.blogspot.com/ Blogo de Kalgaria Esperanto-Rondo] <!-- *[http://calgary.e-centro.com/ Hejmpaĝo de la Kalgaria Esperanto-Centro] --> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Kalgario | Nordokcidente = [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] | Norde = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Airdrie (Alberto)|Airdrie]] | Nordoriente = | Oriente = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Chestermere (Alberto)|Chestermere]] | Sudoriente = | Sude = [[Municipa Distrikto 31 Foothills (Alberto)|MD 31 Foothills]]<br />[[Okotoks (Alberto)|Okotoks]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[IR 145 Tsu-Tina Nacio (Alberto)|IR 145 Tsu-Tina Nacio]] }} {{Navigilo Alberto}} {{ADLS|2006|26}} {{Granda dosiero|Calgary panorama-2.jpg|1500px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Kalgario}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalgario| ]] [[Kategorio:Urboj en Alberto]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Vintrosportejoj]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] stfzs1td1ghvyiukngg3j4og7s4ugqi 9397228 9397100 2026-06-09T14:58:11Z ThomasPusch 1869 /* Edukado */ 9397228 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|urbo|decembro 2012}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kalgario | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Calgary''}} | alia_nomo1 = {{Lang-eo|''Kalgario''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Calgary | moto = ''Onwards'' (Antaŭen) | kromnomo = Cowtown, The Stampede City <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Calgary Montage 2020.jpg | dosiero2 = Calgary Montage 2015.jpg | dosiero3 = Calgary Montage 2015 2.jpg | dosiero4 = Calgarymontage5.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_larĝeco = 300px | dosiero_priskribo = Kalgario <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Alberto | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Kalgaria Regiono | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = Kulturo Clovis | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | limo = | rivero = [[Bow (rivero)|Bow]] | rivero1 = [[Elbow (rivero)|Elbow]] | rivero2 = | memorindaĵo = Muzeo Glenbow | memorindaĵo1 = [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Vilaĝo Heredaĵa Parko]] | memorindaĵo2 = Fortikaĵo Calgary | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Provinca ŝoseo 1]] | ŝoseo1_tipo = ŝoseo | ŝoseo1_noto = [[Trans-Kanada Ŝoseo]] | ŝoseo2 = [[C-Trajno]] | ŝoseo2_tipo = metroo | ŝoseo3 = [[Internacia Flughaveno Kalgario]] | ŝoseo3_tipo = flughaveno | ŝoseo4 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo4_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = Turo | konstruaĵo = Kalgaria Turo | montaro = | orogenezo = | geologio = Akvorezervujo Glenmore | geologio_tipo = Akvorezervujo | aliro = al [[Roka Montaro]] | planto_faldo = 1 | planto_tipo = Parkoj | planto = Provinca Parko Fish Creek | planto1 = Parko Nose Hill | planto2 = [[Bowness (Kalgario)|Bowness]] | planto3 = Parko Edworthy | planto4 = [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]] | planto5 = [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]] | planto6 = Parko de Princa Insulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Kalgario | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 1048 | lat_d = 51 | lat_m = 3 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 114 | long_m = 4 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 825.29 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 5107.55 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1096833 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 1214839 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1875 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Kalgario <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-7 | horzono_DST = [[UTC]] | utc_offset_DST =-6 | poŝtkodo = T1Y ĝis T3R | areo_kodo = +1-403, +1-587 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Kalgaria Stampedo]], [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]] | libera_tipo = Festivaloj | libera1 = [[Kalgaria Zoo]] | libera1_tipo = Zoologia ĝardeno | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = Kanado | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Alberto | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = Kalgario <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.calgary.ca www.calgary.ca] | commons = Calgary | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Kalgario''' ({{lang-en|Calgary}}) estas [[urbo]] en la [[provinco]] [[Alberto]], en okcidenta [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco en regiono de montetoj kaj ebenoj, 80 km oriente de la [[Roka Montaro]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Alberto kaj la tria plej granda en Kanado; ĝi estas la plej granda metropola regiono en Kanado inter [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]]. Kalgario estas bone konata kiel cel-loko por vintraj sportoj kaj [[ekoturismo]], proksima al pluraj montaj ripoz-lokoj. La ekonomio de Kalgario fokusiĝas unuavice je la nafto-industrio, sed [[agrikulturo]], [[turismo]] kaj teknologiaj industrioj ankaŭ grave kontribuas al la rapida ekonomia kreskado de la urbo. Kalgario nun havas la duan plej altan koncentriĝon de ĉef-oficejoj en Kanado. La urbo ankaŭ gastigas plurajn grandajn festivalojn ĉiujare, inkluzive de la [[Kalgaria Stampedo]], la Festivalo de Popol-Muziko, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la dua plej granda [[kariba]] festivalo en Kanado (Carifest). Kalgario estis la unua kanada urbo, kiu gastigis la [[Vintraj Olimpikoj|Vintrajn Olimpikojn]], en 1988. == Historio == === Unua setlado === [[Dosiero:Calgary Alberta circa 1885.jpg|eta|maldekstra|200px|Kalgario kiel ĝi aspektis ĉirkaŭ 1885]] Antaŭ la alveno de la eŭropanoj, la kalgaria regiono apartenis al la [[nigrapiedula konfederacio|nigrapieduloj]] (Blackfoot), kies prapatroj lasis ĉi tie ŝpurojn almenaŭ 11.000 jarojn malnovajn. En 1786 la kartografo [[David Thompson (esploristo)|David Thompson]], kiel unua eŭropa vizitanto al ĉi tiu regiono, pasigis la vintron kun grupo de [[Peigan|pejganoj]] loĝantaj apud la rivero [[Bow (rivero)|Bow]]. Ĝis [[1860]] eŭropaj setlantoj alvenis por ĉasi bizonojn. En [[1875]] oni konstruis ĉi tie fortikaĵon por la [[Rajda Polico de la Nord-Okcidento]] (nun la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]]); unue oni nomis ĝin Fortikaĵo Brisebois, laŭ la RKRP-oficiro [[Éphrem-A Brisebois]], sed post kiam tiu oficiro kondutis en malaprobinda maniero, oni renomis la fortikaĵon [[Fortikaĵo Calgary]] en [[1876]]. La Polico estis sendita al la okcidento por protekti la kanadajn preriojn de [[usona]]j viski-komercistoj. La estro de la polica taĉmento, kolonelo [[James Macleod]] donis la nomon Calgary laŭ iam vizitita loko (gaele ''Cala-ghearraidh'' = strando de la paŝtejo) sur la [[insulo Mull]] en [[Skotlando]]. Kiam la [[Kanad-Pacifika Fervojo]] atingis ĉi tiun regionon, oni konstruis ĉef-stacidomon iom okcidente de [[Fortikaĵo Calgary]], kaj ĉirkaŭ tiu fervoja centro elkreskis grava komerca kaj agrikultura centro. Kalgario oficiale korporaciiĝis kiel urbeto en [[1884]], kaj en [[1894]] Kalgario fariĝis la unua urbo en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]]. === La nafta kreskego === Oni malkovris [[nafto]]n en [[Alberto]] unuafoje en [[1914]], sed ĝi ne multe kontribuis al la ekonomio de la provinco ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam oni trovis grandajn kvantojn da ĝi. Kalgario multe prosperis pro la novaj riĉaĵoj, precipe post kiam la [[naftoprezo]]j altiĝis pro la [[embargo]] de la arabaj ŝtatoj en [[1973]]. La loĝantaro pligrandiĝis je 244.000 inter 1971 (403.000) kaj 1987 (647.000). Dum tiu tempo, nubskrapuloj rapide konstruiĝis, kaj la urbocentro de Kalgario pleniĝis je altaj konstruaĵoj. === Lastatempa historio === [[Dosiero:Downtown_Calgary.jpg|eta|maldekstra|200px|La urbocentro de Kalgario]] Pro tio, ke tiom da kalgarianoj dungiĝis ĉe la nafto-industrio, estis multa senlaboreco ĉi-urbe komence de la [[1980-aj jaroj]], kiam la nafto-industrio malmulte prosperis, sed ĝis la fino de la 80aj jaroj la urbo denove prosperis, kaj oni konstatis la valoron de pli granda diverseco, ekonomia kaj kultura. Ĉi tiu transiro de mez-granda, monokultura, preria urbo al granda, kulture diversa urbo kulminis en februaro de [[1988]], kiam Kalgario gastigis la 15-an [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]]. == Geografio kaj klimato == Kalgario troviĝas inter la montetoj antaŭ la [[Roka Montaro|Rok-Montaro]]. La urbocentro situas 1048 m super marnivelo, la flughaveno 1083 m s.m.n. Kun areo de 789 km² Kalgario superas la grandecon kaj de [[Toronto]] kaj de [[Novjorko]]. Du riveroj trafluas la urbon: la rivero [[Bow (rivero)|Bow]] estas la pli granda kaj fluas de la okcidento al la oriento, dum la rivero [[Elbow (rivero)|Elbow]] fluas de la sudo al la nordo ĝis kie ĝi kuniĝas kun la rivero Bow apud la urbocentro. La klimato de la regiono estas ĝenerale seka, do densa vegetaĵo troviĝas ''nature'' nur en la riveraj valoj kaj en la [[Provinca Parko Fish Creek]], la plej granda enurba parko de Kanado. La granda urba tereno konsistas el interna urbo ĉirkaŭita de diversaj komunumoj de malpligrandiĝanta denseco. Malkiel en la plimulto de metropoloj, la antaŭurboj de Kalgario estas parto de la urbo mem, kun escepto de la urbetoj [[Airdrie]] en la nordo, [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] en la nordokcidento, [[Strathmore]] en la oriento, kaj [[Springbank]] en la okcidento. Kvankam oni ne konsideras ĝin parto de la kalgaria metropolo, la urbo [[Okotoks]] estas en nur mallonga distanco sude de Kalgario kaj funkcias kiel antaŭurbo. === La kvartaloj de Kalgario === {{Ĉefartikolo|Listo de Kalgariaj Kvartaloj}} [[Dosiero:Stephen-Ave-Trees-Szmurlo.jpg|eta|200px|maldekstra|[[Avenuo Stephen]]]] La urbocentro de la urbo konsistas el kvin kvartaloj: [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]] (inkluzive la Festivalan Distrikton), la Okcidenta Finaĵo de la Urbocentro, la Urbocentra Komerca Distrikto, la Ĉina Kvartalo, kaj la Urbocentra Orienta Vilaĝo. Aparta de la Urbocentro kaj troviĝanta sude la 9a Avenuo estas la plej dense loĝata kvartalo de Kalgario, la [[Beltline]]. Tuj apud la urbocentro estas la unuaj centro-urbaj kvartaloj, inter ili Crescent Heights, Sunnyside, Hounsfield Heights/Briar Hill, Hillhurst, Bridgeland, Renfrew, Mount Royal, Mission kaj [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]]. Apud ĉi tiuj siavice estas tiaj dense loĝataj kaj longtempe ekzistantaj kvartaloj kiel Rosedale kaj Mount Pleasant en la nordo; [[Bowness (Kalgario)|Bowness]], Parkdale kaj Westgate en la okcidento; Park Hill, South Calgary, Altadore kaj Killarney en la sudo; kaj Forest Lawn/[[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]] en la oriento. Aliflanke de ĉi tiuj - ĝenerale disigitaj unuj de la aliaj per ŝoseoj - estas la antaŭurbaj kvartaloj. La plej suda, kaj plej rapide kreskanta, parto de la urbo inkluzivas komunumojn kiel Cranston kaj McKenzie Lake. Entute estas pli ol 180 aparte nomeblaj kvartaloj interne de la urbaj limoj. === Klimato === [[Dosiero:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Calgary-Kanada.png|eta|dekstra|250px|Grafikaĵo de temperaturoj kaj precipitado]] Kvankam povas esti tre malvarme en Kalgario dum la vintro, el ĉiuj grandurboj de Kanado ĝi havas la trian plej mildan [[klimato]]n, unuavice danke al la sekaj [[vento de Chinook|ĉinuk-ventoj]] ([[feno]]j) kiuj atingas Kalgarion el la [[Pacifika Oceano]] dum la vintraj monatoj. Ĉi tiuj ventoj foje igas la temperaturon plialtiĝi je {{GdC|20}} en nur kelkaj horoj, kaj ili povas daŭri dum tagoj aŭ eĉ semajnoj. [[Dosiero:Chinook Arch-Calgary.JPG|250px|eta|maldekstra|[[Vento de Chinook|Ĉinuka]] arko super Kalgario]] Spite la mildigan efikon de la fenoj, la temperaturoj en Kalgario vaste varias, de rekorda malalto de {{GdC|−45}} en 1893 ĝis rekorda alto de {{GdC|+36}} en 1919. Kalgario tamen kutime ne spertas la altajn temperaturojn kaj fortan temperatur-variadon tiom oftaj en aliaj preriaj urboj kiel [[Reĝino (Saskaĉevano)|Reĝino]] kaj [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. En januaro la temperaturo kutime ne falas sub {{GdC|−15}} kaj en julio kaj aŭgusto ĝi kutime ne leviĝas super {{GdC|23}}. [[Dosiero:Calgary-Northern lights.jpg|eta|dekstra|200px|[[Aŭroro (lumo)|Nordlumo]] super Kalgario]] Kun meza humideco de 65% vintre, Kalgario havas duon-sekan klimaton similan al tiuj de aliaj urboj de la kanada [[prerio]]. Ĝi meze ricevas 413 mm da malsekeco jare, 301 mm en la formo de pluvo kaj la reston kiel neĝon; la pluvo plejparte falas inter majo kaj aŭgusto. En [[junio de 2005]] Kalgario ricevis 248 mm da pluvo, laŭ kio tiu monato estis la plej malseka en la historio de Kalgario. [[Senpluveco]] ne estas malofta kaj povas okazi en ĉiu parto de la jaro. Pluvado iom malpliiĝas de okcidento oriente. Sekve, dum oftas arbogrupoj ĉe la okcidenta rando de la urbo, ĉe la orienta rando regas senarba prerio. [[Fulmotondro]]j kutime okazas en Kalgario dum pli ol 20 tagoj jare, plej ofte dum la somero. Kalgario troviĝas ĉe la rando de la [[hajlo]]ŝtorma aleo de Alberto kaj de tempo al tempo spertas fortajn hajloŝtormojn. Hajloŝtormo trafinta Kalgarion la [[7-a de septembro|7-an de septembro]] [[1991]] estis unu el la plej detruaj [[naturkatastrofo]]j en la historio de Kanado kaj kaŭzis damaĝon valora pli ol [[Kanada dolaro|CA$]] 400 milionoj.<ref>{{Citreto| URL= http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html | Titolo= Major Hailstorms | Aŭtoro= The Atlas of Canada | Jaro=2004 | Monato= aprilo | Alirdato=2007-02-14}}</ref> '''Sezonoj''' * [[Vintro]]: novembro ĝis meza marto * [[Printempo]]: meza marto ĝis majo * [[Somero]]: junio ĝis aŭgusto * [[Aŭtuno]]: septembro ĝis novembro == Kulturo == === Urba vivo === La urba aspekto multe ŝanĝiĝis de post kiam la urbo grandiĝis. Oni ankaŭ pli kaj pli rekonas Kalgarion kiel unu el la kulture plej diversaj urboj de Kanado. Ĝi nun estas moderna kosmopolita urbo kiu tamen retenas multon de ĝia tradicia kulturo de hoteldrinkejoj, noktejoj, kaj [[hokeo]]. Ĝi estas konata kiel la centro de la muzik-stilo "western" kaj foje nomiĝas [[Nashville]] de la Nordo. Kiel etne diversa urbo, Kalgario ankaŭ havas plurajn mult-etnajn regionojn. Ĝi havas unu el la plej grandaj ĉin-urboj de Kanado kaj viglan "Malgrandan Italion" en la kvartalo Bridgeland. La regiono ĉirkaŭ la [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]] Sudorienta en la kvartalo Forest Lawn tiel plenas je kulture diversaj restoracioj kaj butikoj ke oni nomas ĝin [[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]]. === Interpretaj artoj === En Kalgario troviĝas la [[Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio]], konstruaĵo 113.000 kvadratmetrojn granda konstruita por la interpretaj artoj, kulturaĵoj kaj komunumo. La 2.700-seĝa aŭditorio unue malfermiĝis en 1957 kaj gastigis jam centojn da muzikaloj, teatraĵoj kaj aliaj scenejaj prezentaĵoj; ĉiujare, pli ol 850 mil vizitantoj venas al la Aŭditorio. Ĝi estas la hejmo de la [[Alberta Baletistaro]], la [[Kalgaria Opero]], la [[Muzik-Festivalo Kiwanis]], kaj la ĉiujaraj [[Memor-Taga Ceremonio|Memor-Tagaj Ceremonioj]] de la [[Kanada Veteranaro]]. Kalgario estas ankaŭ la hejmo de la internacie konata moderna teatro-grupo [[One Yellow Rabbit]], kiu dividas la grandegan [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj|Centron de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kun la [[Kalgaria Filharmonia Orkestro]] kaj du aliaj teatro-grupoj, [[Teatro Kalgaria]] kaj [[Teatro-Projektoj de Alberto]]. Ĉiujare okazas en ĉi tiu urbo la [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]]. === Muzeoj kaj galerioj === En Kalgario estas pluraj muzeoj. La plej bone konata el ili, la [[Muzeo Glenbow]], estas la plej granda muzeo de okcidenta Kanado, kaj ĝi enhavas art-galerion. Inter aliaj muzeoj estas la plej granda ĉina kultur-centro de Nordameriko, la Kanada Olimpia Halo de Famo (ĉe la [[Olimpika Parko]]), la Milit-Muzeoj, la Muzik-Muzeo Cantos, kaj la Aero-Muzeo. Estas ankaŭ pluraj art-galerioj en Kalgario, multaj el ili ĉe [[Avenuo Stephen]] kaj la [[Beltline|17-a Avenuo]]; la plej granda el inter ĉi tiuj estas la Art-Galerio de Kalgario. === Kulturaj eventoj kaj festivaloj === [[Dosiero:CalgaryStampedeGrounds2005.jpg|eta|dekstra|La Stampedejo]]{{Ĉefartikolo|Festivaloj en Kalgario}} En Kalgario ĉiujare okazas pluraj grandaj festivaloj kaj eventoj, inter ili la kreskanta [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]], la Kalgaria Festivalo de Popol-Muziko, Karifesto, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la [[Internacia Avenuo|Ter-festo]]. La plej fama evento de Kalgario estas la [[Kalgaria Stampedo]]. Ĉiun julion post la granda Stampeda Parado oni prezentas internacie rekonatajn rodeo-konkursojn, ludejaron, scenejajn spektaklojn, agrikulturajn konkursojn, ekspoziciojn de la [[Unuaj Nacioj]], kaj patkukajn manĝojn tra la tuta urbo. La Stampedo estas inter la plej grandaj kaj plej konataj festivaloj de Kanado, kun 93-jara historio. En 2005, 1.242.928 homoj aliris la giĉetojn de la Stampedejo por partopreni ĉi tiun dek-tagan konkursaron kaj ekspozicion. === Sporto === [[Dosiero:Canada olympic park summer 2005.jpeg|eta|maldekstra|180px|[[Olimpika Parko]]]] Danke al sia proksimeco al la [[Rok-Montaro]], Kalgario tradicie estas grava celo por vintro-sportistoj. De post kiam ĝi gastigis la [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]] de 1988 la urbo estas la hejmo de kelkaj gravaj instalaĵoj por vintraj sportoj, kiel la [[Olimpika Parko]] (por [[luĝo]], [[skikurado]], [[skisaltegado]], [[alpa skiado]], [[neĝtabulado]], kaj iuj someraj sportoj) kaj la [[Olimpika Ovalo]] (por [[rapid-sketado]] kaj [[glacihokeo|hokeo]]). Ĉi tiuj instalaĵoj servas kiel la ĉefaj trejnejoj por multaj {{N|profesia atleto}}. Somere la Rivero [[Bow]] estas tre populara fiŝkaptejo, kaj [[golfo (sporto)|golf-ludado]] estas tre populara inter kalgarianoj, kiujn servas multaj golf-ludejoj. [[Dosiero:Olympic Oval Inside Calgary.jpg|eta|dekstra|180px|[[Olimpika Ovalo]]]] En Kalgario ankaŭ estas multaj parkoj, inter ili [[Provinca Parko Fish Creek]], [[Parko Nose Hill]], [[Bowness (Kalgario)|Parko Bowness]], [[Parko Edworthy]], la Birdorezervejo de [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]], [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]], kaj [[Parko de Princa Insulo]]; [[Parko Nose Hill]] estas la plej granda municipa parko de Kanado. Liganta ĉi tiujn parkojn kaj la diversajn kvartalojn de Kalgario estas unu el la plej vastaj retoj de biciklo-vojoj de Nordameriko. : '''Profesiaj sport-teamoj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Flamoj de Kalgario]] ''(Calgary Flames)'' | align="left" |[[Nacia Hokea Ligo]] | align="left" | Scotiabank Saddledome | align="center" |1980* | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff'" |[[Calgary Stampeders]] | align="left" |[[Kanada Futbala Ligo]] | align="left" |Stadiono McMahon | align="center" |1945 | align="center" |5 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Roughnecks]] | align="left" |Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |2001 | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Vipers]] | align="left" |[[Norda Ligo (basbalo)|Norda Ligo]] ([[Basbalo]]) | align="left" |Stadiono Foothills | align="center" |2005 | align="center" |0 |} <small>''(*) Fondita kiel ''Atlanta Flames'' en 1972.''</small> : '''Amatoraj kaj duon-profesiaj kluboj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Hitmen]] | align="left" |[[Okcidenta Hoke-Ligo]] | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |1995 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Canucks]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Centro Max Bell | align="center" |1971 | align="center" |9 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Royals]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Olimpika Areno Patro David Bauer | align="center" |1990 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Oval X-Treme]] | align="left" |[[Nacia Virina Hoke-Ligo]] | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1995 | align="center" |4 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Mavericks]] | align="left" |[[Kanada Rugbea Super-Ligo]] | align="left" |Kalgaria Rugbe-Parko | align="center" |1998 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |Kalgaria Rapid-Sketa Asocio | align="left" |Rapid-Sketado Kanada | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1990 | align="center" |<nowiki>>10</nowiki> |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary United FC]] | align="left" |[[Kanada Subtegmenta Futbala Ligo]] | align="left" |Stampede Corral | align="center" |2007 | align="center" |0 |} == Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj == {{Ĉefartikolo|Listo de vizitindaj lokoj de Kalgario}} [[Dosiero:PengrowthSaddledomeNight.jpg|eta|250px|maldekstra|La nokta profilo de Kalgario (de la sudo)]] La [[Kalgaria urbocentro]] ofertas varian miksaĵon de restoracioj kaj drinkejoj, lokoj de kulturo, butikumejoj (unuavice, [[Centro TD]], [[Kalgaria Centro Eaton|Centro Eaton]], [[Avenuo Stephen]] kaj [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]]), kaj publikaj komunikejoj kiel la Olimpika Placo. Inter urbocentraj lokoj tre popularaj inter turistoj estas la [[Kalgaria Zoo]], La [[Mondo de Scienco TELUS]], la [[Kongresejo TELUS]], la [[Ĉina Kvartalo (Kalgario)|Ĉina Kvartalo]], la [[Muzeo Glenbow]], la [[Kalgaria Turo]], la [[Kalgaria Art-Galerio]], la [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kaj la [[Merkato Eau Claire]]. Kun areo de 10,000 m² la [[Devoniaj Ĝardenoj]], sur la tegmento de la Centro TD (super la butikumaro), estas unu el la plej grandaj subtegmentaj enurbaj ĝardenoj de la mondo. En la [[Kalgaria urbocentro]] ankaŭ estas la [[Parko de Princa Insulo]], urba parko tuj norde de la distrikto [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]]. Tuj sude de la urbocentro estas la distrikto [[Beltline]], kiu rapide fariĝas unu el la plej dense loĝataj kaj plej aktive uzataj distriktoj de la urbo. Je ĝia kerno estas la populara [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]], kiu famas pro ĝiaj multaj drinkejoj, noktejoj, restoracioj kaj butikoj. Kiam la Kalgaria profesia hoke-teamo [[Calgary Flames]] partoprenis la konkurson por la [[Pokalo Stanley]] en 2004, pli ol 50.000 subtenantoj de la teamo vizitis la 17-an Avenuon ĉiuvspere, kaj pro la ruĝaj sport-ĉemizoj portitaj de la hoke-subtenantoj la avenuo ekhavis la kromnomon "la Ruĝa Mejlo". Oni facile atingas la [[Kalgaria urbocentro|Kalgarian urbocentron]] per la Kalgaria [[metroo]], la [[C-Trajno]]. Inter la vizitindaĵoj je la okcidenta flanko de la urbo estas la [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Heredaĵa Parko]], kiu montras kiel oni vivis en Alberto antaŭ la jaro 1914 kaj kiu havas funkciantajn historiajn transportilojn: vaporlokomotivo, padelkola boato, kaj elektra tramo. La vilaĝo mem konsistas el diversaj konstruaĵoj, iuj rekreitaj kaj iuj translokigitaj de diversaj lokoj en suda Alberto. Aliaj vizitindaj lokoj estas la [[Olimpika Parko]] (kun la Olimpia Halo de Famo de Kanado), amuzejo Calaway Park, kaj Motorsporta Parko Race City. Krom la multaj butikumaj centroj en la urbocentro estas pluraj grandaj butikumaj centroj en la antaŭurboj; inter la plej grandaj el ĉi tiuj estas [[Centro Chinook]] kaj [[Southcentre]] en la sudo, WestHills kaj Signal Hill en la sudokcidento, Market Mall en la nordokcidento kaj Sunridge Mall en la nordoriento. == Demografio == {| cellpadding="1" style="float: left; margin: 0em 1em 1em 0em; border:1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- align="center" bgcolor=salmon !colspan=3|Etna deveno<ref>{{citreto | URL = http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/ETO/Table1.cfm?T=501&Lang=E&GV=4&GID=4806016&Prov=48&S=0&O=A | Aŭtoro = Statistics Canada | Aŭtoroligo=Statistics Canada | Titolo = 2001 Census - Ethnic Origins for Calgary | Alirdato = 2006-01-06}}</ref> |- ! Etno ! Nombro ! Procento |- |[[Kanadanoj]] |237.740 |25,64% |- |[[Angloj]] |214.500 |23,13% |- |[[Skotoj]] |164.665 |17,76% |- |[[Germanoj]] |164.420 |17,73% |- |[[Irlandanoj]] |140.030 |15,10% |- |[[Ukrainoj]] |125.720 |13,56% |- |[[Francoj]] |113.005 |12,19% |} Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ la federacia censo de 2001, '''878.866''' homoj loĝis en la Urbo Kalgario mem. De ĉi tiuj, 49,9% estis viraj kaj 50,1 estis inaj. Infanoj havantaj malpli ol kvin jarojn konsistigis 6,0% de la loĝantaro de Kalgario; por kompari, en [[Alberto]] infanoj kun malpli ol kvin jaroj konsistigas 6,2% de la loĝantaro kaj en [[Kanado]] ili konsistigas 5,6% de la loĝantaro. En 2001, 9,0% de la loĝantoj de Kalgario havis pli ol 65 jarojn (13,2% en [[Kanado]] entute); sekve la meza kalgariano havas 34,9 jarojn (la meza kanadano havas 37,6 jarojn). Dum la kvin jaroj inter 1996 kaj 2001 la loĝantaro de Kalgario kreskis je 15,8% - en [[Alberto]] la loĝantaro kreskis je 15,8%. Se temas pri la denseco de loĝado, en Kalgario loĝas meze 1.252,3 homoj sur unu kvadratkilometro (en Alberto, estas meze nur 4,6 homoj por ĉiu km²). Censo farita de la urbo en 2005 montris loĝantaron de iom pli ol '''956,000'''. === Videblaj minoritatoj === Plimulto de la kalgarianoj, 79% de la loĝantaro (688 465 homoj) estas blankuloj, ĉefe eŭrop-devenaj, dum 2,3% de la loĝantaro (19.765 homoj) estas [[indiĝenoj]]. Krom tio, en Kalgario loĝas iom granda nombro de homoj apartenantaj al la tielnomataj videblaj malplimultoj, inter ili: * [[Ĉinio|Ĉinoj]]: 51,540 aŭ 5.9% * [[Suda Azio|Sud-Azianoj]]: 36,370 aŭ 4.2% * [[Filipinoj|Filipinanoj]]: 16,245 aŭ 1.9% * [[Nigrulo]]j: 13,370 aŭ 1.5% * [[Sudorienta Azio|Sudorient-Azianoj]]: 12,360 aŭ 1.4% * [[Latin-Ameriko|Latin-Amerikanoj]]: 8,525 aŭ 1.0% * [[Araboj]]: 8,215 aŭ 0.9% * [[Koreio|Koreoj]]: 3,770 aŭ 0.4% * [[Japanio|Japanoj]]: 3,710 aŭ 0.4% * [[Azio|Okcident-Azianoj]]: 3,085 aŭ 0.4% * Aliaj videblaj malplimultoj: 2,230 aŭ 0.3% * Multoblaj videblaj malplimultoj: 3,505 aŭ 0.4% <small>''Bazita je unuopaj respondoj. Statistikoj estas de la censo de 2001 de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]][http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080121211549/http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |date=2008-01-21 }}.'' kaj la termino de "videblaj malplimultoj", videble kreita de la plimulto, ĉar fizike tute same videblas homo de nordeŭropa aŭ de orientazia aŭ afrika deveno, ankaŭ estas de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]].</small> == Registaro kaj politiko == [[Dosiero:Calgary city hall1.jpg|dekstra|eta|230px|La malnova kaj nova urbodomoj de Kalgario]] Oni tradicie taksas Kalgarion esti konservativa urbo, regata de tradiciaj sociaj konservativuloj kaj pli modernaj fiskaj konservativuloj. Pro tio ke Kalgario estas povocentro de korporacia povo, alta procentaĵo de la laboristaro estas burokratoj. Dum la 1990-aj jaroj la politikan kulturon de la urbo superregis la dekstrema [[Reformista Partio de Kanado]] federacie kaj la [[Progresema Konservativa Partio de Alberto]] province. La Reformista Partio fondiĝis en Kalgario. Kun la grandeco de la Kalgaria loĝantaro ankaŭ la diverseco de la politiko tamen kreskas. Unu kreskanta alternativula movado estis aktiva dum la Monda Petrola Kongreso de 2000 kaj la protestoj okazis de la [[G8]]-a kunsido en 2002. Responde al la usona invado de [[Irako]] en 2003 kunvenis inter 5.000 kaj 10.000 homoj de suda Alberto kaj aliloke antaŭ la oficejo de la usona konsulejo en Kalgario. La urbo havas branĉojn de diversaj aktivistaj organizoj. Maldekstremaj provincaj kaj federaciaj liberaluloj emas distancigi sin de la aktivista movado kiu ankaŭ ricevas subtenon de la politika maldekstro. La [[Verda Partio de Kanado]] ankaŭ gajnas subtenon en Kalgario, kion atestas la rezultoj de [[Kanada federacia elekto]] de 2004, kiam ili gajnis 7,5% de la voĉoj en Kalgario kaj eĉ 11,3% en la elektodistrikto Calgary North Centre. == Edukado == === Alt-lernejoj === [[Dosiero:Ucalgary.jpg|dekstra|eta|200px|Devizejo de la Universitato de Kalgario]] Kalgario gastigas kvin gravajn publikajn altlernejojn. La [[Universitato de Kalgario]] estas la plej granda diplomiga institucio de Kalgario kun 30.000 studentoj nun enskribitaj. La universitato ''Mount Royal'' ([[d:Q13650869]]) estas la due plej grandaj altlernejo de Kalgario kun 13 000 studentoj, kaj ĝi donas diplomojn en pluraj studobjektoj. La ĉefa kampuso de la kolegio de ''Bow Valley'' ([[d:Q4950663]]), kiu provizas trejnadon en komerco, teĥnologio kaj la liberaj artoj por 10.000 studentojn, situas en la Kalgaria urbocentro (ĉi tiu kolegio havas tri kampusojn en Kalgario kaj plurajn aliajn en la ĉirkaŭa regiono). La Sudalberta Instituto de Teĥnologio (SAIT, [[d:Q4456884]]) provizas teknikan edukadon kaj dividas terenon kun la Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]]) en nord-okcidenta Kalgario. Aldone, la kolegio ''Lethbridge'' ([[d:Q6533298]]) havas satelitan kampuson en Kalgario. Krom ĉi tiuj publikaj edukaj institucioj estas ankaŭ kelkaj privataj liber-artaj altlernejoj en Kalgario, inter ili la universitato Ambrose ([[d:Q4741870]]), fondita en 2007 per fuzio de la du antaŭaj kolegioj Alianca Universitata Kolegio kaj Nazareta Universitata Kolegio, kaj la privata katolika universitato Sankta Maria ([[d:Q7590444]]). En Kalgario ankaŭ estas la sola kanada kampuso de [[Universitato DeVry]]. == Infrastrukturo == === Transporto === ==== Regiona ==== Kalgario estas grava kanada centro de transporto kaj centra transigejo por vartransportado en kaj el nord-okcidenta Nordameriko [http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060305011130/http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700 |date=2006-03-05 }}. La urbo ankaŭ situas ĉe kruciĝo de la ŝoseo-sistemo "[[Canamex]]" kaj la [[Trans-Kanada Ŝoseo]] ([[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Ŝoseo 1]] en Alberto). La [[Internacia Flughaveno Kalgario]] servas kaj la urbon kaj la internacian flug-trafikon de Alberto kaj Saskaĉevano, registrinte 10.200.000 pasaĝerajn movojn dum 2005. En decembro de tiu jaro ĝi estis la kvare plej uzata flughaveno de Kanado, post [[Internacia Flughaveno Toronto Pearson]], la [[Internacia Flughaveno Vankuvero]] kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Internacia Flughaveno Pierre Elliott Trudeau]] de [[Montrealo]]. Ĝi ankaŭ estas unu el la plej uzataj flughavenoj de Kanado por transportado de varoj. Kalgario estas aliflanke la plej granda kanada urbo sen interurba fervoja transporto por pasaĝeroj, ĉar la federacia registaro ĉesigis la servojn de [[VIA Rail]] al Kalgario en la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj. La dua flughaveno de Kalgario, [[Flughaveno Kalgario-Springbank]], kiu troviĝas en la okcidenta antaŭurbo [[Springbank]], prizorgos la plejmultajn flugojn de privataj aviadiloj kaj agas kiel rezerva flughaveno por la ĉefa flughaveno. ==== Urba ==== [[Dosiero:CalgaryAB-map-CTrain.png|dekstra|eta|Mapo de la C-Trajna sistemo]] La amas-transportan sistemon de Kalgario funkciigas la publikan entreprenon [[Calgary Transit]]. Ŝosilo al la sistemo estas la metroo de speco "malpez-fervoja transport-sistemo" (angle: ''light rail transit (LRT)'') nomata [[C-Trajno]], kiun konsistigas 42,1 km de fervojoj konektantaj 36 staciojn: ĝi estis unu el la unuaj de ĉi tiaj sistemoj en Nordameriko. Ĝis lastatempe, Kalgario kaj [[Edmontono]] estis la solaj du nordamerikaj urboj kun loĝantaro de malpli ol miliono da loĝantoj funkciantaj rapidajn amas-transportajn sistemojn. [[Dosiero:CT_SD160_1.jpg|maldekstra|220px|eta|C-trajno]] La C-trajna linio Whitehorn-Urbocentro servas la urbocentron kaj la nordorienton, dum la linio Dalhousie-Somerset iras de la nordokcidento al la sudo tra la urbocentro. Veturado inter stacioj laŭ la 7-a Avenuo en la urbocentro estas tute senpaga. Unikaĵo de la C-trajna sistemo estas tio, ke ĝia elektro generiĝas tute per vento kaj estas do plene sentoksa. Calgary Transit ankaŭ havas efikan sistemon de busoj, kun kursoj etendantaj tra la tuta urbo. Ĝi gajnas plurajn prestiĝajn premiojn pro sia efikeco kaj media respondeco. Ĝi konsistas je pli ol 160 busaj vojlinioj kaj tri C-trajnaj linioj (du kursoj), kiuj kune etendiĝas je 4.500 km. Kalgario havas densan reton de stratoj kaj ŝoseoj. Granda parto de la sistemo estas ordigita kiel krado, en la avenuoj ({{Lang-en|avenues}}) havas orient-okcidentan orientiĝon kaj stratoj ({{Lang-en|streets}}) havas nord-sudan orientiĝon. Stratoj en la loĝkvartaloj kaj la ŝoseoj tamen kutime ne konformas al la krado. Kiel alternativon al la pli ol 260 km da dediĉitaj biciklejoj sur stratoj, la urbo havas grandan interkonektitan reton de 635 km da pavimumitaj vojetoj por biciklistoj kaj piedirantoj. === Kuracejoj kaj hospitaloj === [[Dosiero:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|250px|dekstra|eta|{{centre|Alberta Hospitalo por Infanoj}}]] Kalgario havas tri grandajn hospitalojn: Kurac-Centro Foothills, Ĝenerala Hospitalo Rockyview kaj Centro Peter Lougheed, kiujn administras la Kalgaria San-Administracio. Helikoptero por medicina evakuado funkcias sub la aŭtoritato de la asocio ''Shock Trauma Air Rescue Society''. <!--Por fora estonteco, kiam ĉiuj tekstoj estos: [[Kurac-Centro Foothills]], [[Ĝenerala Hospitalo Rockyview]] kaj [[Centro Peter Lougheed]], kiujn administras la [[Kalgaria San-Administracio]]. Helikoptero por [[medicina evakuado]] funkcias sub la aŭtoritato de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]-->. Kalgario ankaŭ havas la Kancer-Centron [[Tom Baker]] (en Kurac-Centro Foothills), la <!--[[Alberta Hospitalo por Infanoj|-->Albertan Hospitalon por Infanoj, kaj Sano-Centron Grace por Virinoj, kiuj ĉiuj provizas diversajn servojn por malsanuloj; aldone estas centroj de malpli grandaj kurac-centroj kaj dentistaj klinikoj. La Medicina Centro de la [[Universitato de Kalgario]] ankaŭ kunlaboras kun la Kalgaria San-Administracio, esplorante kanceron, kardiovaskulan malsanon, diabeton, vundiĝon de artikoj, artriton kaj genetikon.<ref>{{Citreto| URL= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | Titolo= Medical Research | Aŭtoro= Calgary Economic Development | Jaro= 2006 | Alirdato= 2007-03-13}}</ref> == Famuloj == En Kalgario mortis [[Zoltán Székely (violonisto)]]. == Ĝemelaj urboj == * [[Dosiero:Flag of the United States.svg|25px]] [[Phoenix, Arizono]] ([[Usono]]) - 1997 * [[Dosiero:Flag of South Korea.svg|25px]] [[Daejeon]] ([[Suda Koreio]]) - 1996 * [[Dosiero:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Naucalpan]] ([[Meksiko]]) - 1994 * [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Daqing]] ([[Ĉinio]]) - 1985 * [[Dosiero:Flag of India.svg|25px]] [[Ĝajpuro]] ([[Hindio]]) - 1973 * [[Dosiero:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kebeko|Kebek-urbo]] ([[Kanado]]) - 1956 == Esperanto-movado == :''Ĉefa artikolo: [[Kalgaria Esperanto-Centro]]'' Dum lastaj jaroj agado de la kalgaria Esperanto-movado fokusiĝis ĉefe je la Kalgaria Esperanto-Centro, kiun funkciigas la entrepreno [[Esperanto Antaŭen]], sed agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. En [[2005]] oni okazigis la 26-an [[NOREK]]-on en Kalgario. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kalgaria Regiono]] * [[Calgary Transit]] * [[Kalgaria Stampedo]] * [[Universitato de Kalgario]] * [[Listo de Kalgariaj Kvartaloj]] * [[Listo de famaj kalgarianoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://esperantocalgary.blogspot.com/ Blogo de Kalgaria Esperanto-Rondo] <!-- *[http://calgary.e-centro.com/ Hejmpaĝo de la Kalgaria Esperanto-Centro] --> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Kalgario | Nordokcidente = [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] | Norde = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Airdrie (Alberto)|Airdrie]] | Nordoriente = | Oriente = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Chestermere (Alberto)|Chestermere]] | Sudoriente = | Sude = [[Municipa Distrikto 31 Foothills (Alberto)|MD 31 Foothills]]<br />[[Okotoks (Alberto)|Okotoks]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[IR 145 Tsu-Tina Nacio (Alberto)|IR 145 Tsu-Tina Nacio]] }} {{Navigilo Alberto}} {{ADLS|2006|26}} {{Granda dosiero|Calgary panorama-2.jpg|1500px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Kalgario}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalgario| ]] [[Kategorio:Urboj en Alberto]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Vintrosportejoj]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] qwvkylzjbf186ifbkrnd8xzzbr85s2f 9397229 9397228 2026-06-09T15:02:32Z ThomasPusch 1869 /* Registaro kaj politiko */ 9397229 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|urbo|decembro 2012}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kalgario | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Calgary''}} | alia_nomo1 = {{Lang-eo|''Kalgario''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Calgary | moto = ''Onwards'' (Antaŭen) | kromnomo = Cowtown, The Stampede City <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Calgary Montage 2020.jpg | dosiero2 = Calgary Montage 2015.jpg | dosiero3 = Calgary Montage 2015 2.jpg | dosiero4 = Calgarymontage5.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_larĝeco = 300px | dosiero_priskribo = Kalgario <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Alberto | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Kalgaria Regiono | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = Kulturo Clovis | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | limo = | rivero = [[Bow (rivero)|Bow]] | rivero1 = [[Elbow (rivero)|Elbow]] | rivero2 = | memorindaĵo = Muzeo Glenbow | memorindaĵo1 = [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Vilaĝo Heredaĵa Parko]] | memorindaĵo2 = Fortikaĵo Calgary | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Provinca ŝoseo 1]] | ŝoseo1_tipo = ŝoseo | ŝoseo1_noto = [[Trans-Kanada Ŝoseo]] | ŝoseo2 = [[C-Trajno]] | ŝoseo2_tipo = metroo | ŝoseo3 = [[Internacia Flughaveno Kalgario]] | ŝoseo3_tipo = flughaveno | ŝoseo4 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo4_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = Turo | konstruaĵo = Kalgaria Turo | montaro = | orogenezo = | geologio = Akvorezervujo Glenmore | geologio_tipo = Akvorezervujo | aliro = al [[Roka Montaro]] | planto_faldo = 1 | planto_tipo = Parkoj | planto = Provinca Parko Fish Creek | planto1 = Parko Nose Hill | planto2 = [[Bowness (Kalgario)|Bowness]] | planto3 = Parko Edworthy | planto4 = [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]] | planto5 = [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]] | planto6 = Parko de Princa Insulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Kalgario | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 1048 | lat_d = 51 | lat_m = 3 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 114 | long_m = 4 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 825.29 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 5107.55 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1096833 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 1214839 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1875 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Kalgario <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-7 | horzono_DST = [[UTC]] | utc_offset_DST =-6 | poŝtkodo = T1Y ĝis T3R | areo_kodo = +1-403, +1-587 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Kalgaria Stampedo]], [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]] | libera_tipo = Festivaloj | libera1 = [[Kalgaria Zoo]] | libera1_tipo = Zoologia ĝardeno | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = Kanado | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Alberto | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = Kalgario <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.calgary.ca www.calgary.ca] | commons = Calgary | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Kalgario''' ({{lang-en|Calgary}}) estas [[urbo]] en la [[provinco]] [[Alberto]], en okcidenta [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco en regiono de montetoj kaj ebenoj, 80 km oriente de la [[Roka Montaro]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Alberto kaj la tria plej granda en Kanado; ĝi estas la plej granda metropola regiono en Kanado inter [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]]. Kalgario estas bone konata kiel cel-loko por vintraj sportoj kaj [[ekoturismo]], proksima al pluraj montaj ripoz-lokoj. La ekonomio de Kalgario fokusiĝas unuavice je la nafto-industrio, sed [[agrikulturo]], [[turismo]] kaj teknologiaj industrioj ankaŭ grave kontribuas al la rapida ekonomia kreskado de la urbo. Kalgario nun havas la duan plej altan koncentriĝon de ĉef-oficejoj en Kanado. La urbo ankaŭ gastigas plurajn grandajn festivalojn ĉiujare, inkluzive de la [[Kalgaria Stampedo]], la Festivalo de Popol-Muziko, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la dua plej granda [[kariba]] festivalo en Kanado (Carifest). Kalgario estis la unua kanada urbo, kiu gastigis la [[Vintraj Olimpikoj|Vintrajn Olimpikojn]], en 1988. == Historio == === Unua setlado === [[Dosiero:Calgary Alberta circa 1885.jpg|eta|maldekstra|200px|Kalgario kiel ĝi aspektis ĉirkaŭ 1885]] Antaŭ la alveno de la eŭropanoj, la kalgaria regiono apartenis al la [[nigrapiedula konfederacio|nigrapieduloj]] (Blackfoot), kies prapatroj lasis ĉi tie ŝpurojn almenaŭ 11.000 jarojn malnovajn. En 1786 la kartografo [[David Thompson (esploristo)|David Thompson]], kiel unua eŭropa vizitanto al ĉi tiu regiono, pasigis la vintron kun grupo de [[Peigan|pejganoj]] loĝantaj apud la rivero [[Bow (rivero)|Bow]]. Ĝis [[1860]] eŭropaj setlantoj alvenis por ĉasi bizonojn. En [[1875]] oni konstruis ĉi tie fortikaĵon por la [[Rajda Polico de la Nord-Okcidento]] (nun la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]]); unue oni nomis ĝin Fortikaĵo Brisebois, laŭ la RKRP-oficiro [[Éphrem-A Brisebois]], sed post kiam tiu oficiro kondutis en malaprobinda maniero, oni renomis la fortikaĵon [[Fortikaĵo Calgary]] en [[1876]]. La Polico estis sendita al la okcidento por protekti la kanadajn preriojn de [[usona]]j viski-komercistoj. La estro de la polica taĉmento, kolonelo [[James Macleod]] donis la nomon Calgary laŭ iam vizitita loko (gaele ''Cala-ghearraidh'' = strando de la paŝtejo) sur la [[insulo Mull]] en [[Skotlando]]. Kiam la [[Kanad-Pacifika Fervojo]] atingis ĉi tiun regionon, oni konstruis ĉef-stacidomon iom okcidente de [[Fortikaĵo Calgary]], kaj ĉirkaŭ tiu fervoja centro elkreskis grava komerca kaj agrikultura centro. Kalgario oficiale korporaciiĝis kiel urbeto en [[1884]], kaj en [[1894]] Kalgario fariĝis la unua urbo en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]]. === La nafta kreskego === Oni malkovris [[nafto]]n en [[Alberto]] unuafoje en [[1914]], sed ĝi ne multe kontribuis al la ekonomio de la provinco ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam oni trovis grandajn kvantojn da ĝi. Kalgario multe prosperis pro la novaj riĉaĵoj, precipe post kiam la [[naftoprezo]]j altiĝis pro la [[embargo]] de la arabaj ŝtatoj en [[1973]]. La loĝantaro pligrandiĝis je 244.000 inter 1971 (403.000) kaj 1987 (647.000). Dum tiu tempo, nubskrapuloj rapide konstruiĝis, kaj la urbocentro de Kalgario pleniĝis je altaj konstruaĵoj. === Lastatempa historio === [[Dosiero:Downtown_Calgary.jpg|eta|maldekstra|200px|La urbocentro de Kalgario]] Pro tio, ke tiom da kalgarianoj dungiĝis ĉe la nafto-industrio, estis multa senlaboreco ĉi-urbe komence de la [[1980-aj jaroj]], kiam la nafto-industrio malmulte prosperis, sed ĝis la fino de la 80aj jaroj la urbo denove prosperis, kaj oni konstatis la valoron de pli granda diverseco, ekonomia kaj kultura. Ĉi tiu transiro de mez-granda, monokultura, preria urbo al granda, kulture diversa urbo kulminis en februaro de [[1988]], kiam Kalgario gastigis la 15-an [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]]. == Geografio kaj klimato == Kalgario troviĝas inter la montetoj antaŭ la [[Roka Montaro|Rok-Montaro]]. La urbocentro situas 1048 m super marnivelo, la flughaveno 1083 m s.m.n. Kun areo de 789 km² Kalgario superas la grandecon kaj de [[Toronto]] kaj de [[Novjorko]]. Du riveroj trafluas la urbon: la rivero [[Bow (rivero)|Bow]] estas la pli granda kaj fluas de la okcidento al la oriento, dum la rivero [[Elbow (rivero)|Elbow]] fluas de la sudo al la nordo ĝis kie ĝi kuniĝas kun la rivero Bow apud la urbocentro. La klimato de la regiono estas ĝenerale seka, do densa vegetaĵo troviĝas ''nature'' nur en la riveraj valoj kaj en la [[Provinca Parko Fish Creek]], la plej granda enurba parko de Kanado. La granda urba tereno konsistas el interna urbo ĉirkaŭita de diversaj komunumoj de malpligrandiĝanta denseco. Malkiel en la plimulto de metropoloj, la antaŭurboj de Kalgario estas parto de la urbo mem, kun escepto de la urbetoj [[Airdrie]] en la nordo, [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] en la nordokcidento, [[Strathmore]] en la oriento, kaj [[Springbank]] en la okcidento. Kvankam oni ne konsideras ĝin parto de la kalgaria metropolo, la urbo [[Okotoks]] estas en nur mallonga distanco sude de Kalgario kaj funkcias kiel antaŭurbo. === La kvartaloj de Kalgario === {{Ĉefartikolo|Listo de Kalgariaj Kvartaloj}} [[Dosiero:Stephen-Ave-Trees-Szmurlo.jpg|eta|200px|maldekstra|[[Avenuo Stephen]]]] La urbocentro de la urbo konsistas el kvin kvartaloj: [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]] (inkluzive la Festivalan Distrikton), la Okcidenta Finaĵo de la Urbocentro, la Urbocentra Komerca Distrikto, la Ĉina Kvartalo, kaj la Urbocentra Orienta Vilaĝo. Aparta de la Urbocentro kaj troviĝanta sude la 9a Avenuo estas la plej dense loĝata kvartalo de Kalgario, la [[Beltline]]. Tuj apud la urbocentro estas la unuaj centro-urbaj kvartaloj, inter ili Crescent Heights, Sunnyside, Hounsfield Heights/Briar Hill, Hillhurst, Bridgeland, Renfrew, Mount Royal, Mission kaj [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]]. Apud ĉi tiuj siavice estas tiaj dense loĝataj kaj longtempe ekzistantaj kvartaloj kiel Rosedale kaj Mount Pleasant en la nordo; [[Bowness (Kalgario)|Bowness]], Parkdale kaj Westgate en la okcidento; Park Hill, South Calgary, Altadore kaj Killarney en la sudo; kaj Forest Lawn/[[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]] en la oriento. Aliflanke de ĉi tiuj - ĝenerale disigitaj unuj de la aliaj per ŝoseoj - estas la antaŭurbaj kvartaloj. La plej suda, kaj plej rapide kreskanta, parto de la urbo inkluzivas komunumojn kiel Cranston kaj McKenzie Lake. Entute estas pli ol 180 aparte nomeblaj kvartaloj interne de la urbaj limoj. === Klimato === [[Dosiero:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Calgary-Kanada.png|eta|dekstra|250px|Grafikaĵo de temperaturoj kaj precipitado]] Kvankam povas esti tre malvarme en Kalgario dum la vintro, el ĉiuj grandurboj de Kanado ĝi havas la trian plej mildan [[klimato]]n, unuavice danke al la sekaj [[vento de Chinook|ĉinuk-ventoj]] ([[feno]]j) kiuj atingas Kalgarion el la [[Pacifika Oceano]] dum la vintraj monatoj. Ĉi tiuj ventoj foje igas la temperaturon plialtiĝi je {{GdC|20}} en nur kelkaj horoj, kaj ili povas daŭri dum tagoj aŭ eĉ semajnoj. [[Dosiero:Chinook Arch-Calgary.JPG|250px|eta|maldekstra|[[Vento de Chinook|Ĉinuka]] arko super Kalgario]] Spite la mildigan efikon de la fenoj, la temperaturoj en Kalgario vaste varias, de rekorda malalto de {{GdC|−45}} en 1893 ĝis rekorda alto de {{GdC|+36}} en 1919. Kalgario tamen kutime ne spertas la altajn temperaturojn kaj fortan temperatur-variadon tiom oftaj en aliaj preriaj urboj kiel [[Reĝino (Saskaĉevano)|Reĝino]] kaj [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. En januaro la temperaturo kutime ne falas sub {{GdC|−15}} kaj en julio kaj aŭgusto ĝi kutime ne leviĝas super {{GdC|23}}. [[Dosiero:Calgary-Northern lights.jpg|eta|dekstra|200px|[[Aŭroro (lumo)|Nordlumo]] super Kalgario]] Kun meza humideco de 65% vintre, Kalgario havas duon-sekan klimaton similan al tiuj de aliaj urboj de la kanada [[prerio]]. Ĝi meze ricevas 413 mm da malsekeco jare, 301 mm en la formo de pluvo kaj la reston kiel neĝon; la pluvo plejparte falas inter majo kaj aŭgusto. En [[junio de 2005]] Kalgario ricevis 248 mm da pluvo, laŭ kio tiu monato estis la plej malseka en la historio de Kalgario. [[Senpluveco]] ne estas malofta kaj povas okazi en ĉiu parto de la jaro. Pluvado iom malpliiĝas de okcidento oriente. Sekve, dum oftas arbogrupoj ĉe la okcidenta rando de la urbo, ĉe la orienta rando regas senarba prerio. [[Fulmotondro]]j kutime okazas en Kalgario dum pli ol 20 tagoj jare, plej ofte dum la somero. Kalgario troviĝas ĉe la rando de la [[hajlo]]ŝtorma aleo de Alberto kaj de tempo al tempo spertas fortajn hajloŝtormojn. Hajloŝtormo trafinta Kalgarion la [[7-a de septembro|7-an de septembro]] [[1991]] estis unu el la plej detruaj [[naturkatastrofo]]j en la historio de Kanado kaj kaŭzis damaĝon valora pli ol [[Kanada dolaro|CA$]] 400 milionoj.<ref>{{Citreto| URL= http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html | Titolo= Major Hailstorms | Aŭtoro= The Atlas of Canada | Jaro=2004 | Monato= aprilo | Alirdato=2007-02-14}}</ref> '''Sezonoj''' * [[Vintro]]: novembro ĝis meza marto * [[Printempo]]: meza marto ĝis majo * [[Somero]]: junio ĝis aŭgusto * [[Aŭtuno]]: septembro ĝis novembro == Kulturo == === Urba vivo === La urba aspekto multe ŝanĝiĝis de post kiam la urbo grandiĝis. Oni ankaŭ pli kaj pli rekonas Kalgarion kiel unu el la kulture plej diversaj urboj de Kanado. Ĝi nun estas moderna kosmopolita urbo kiu tamen retenas multon de ĝia tradicia kulturo de hoteldrinkejoj, noktejoj, kaj [[hokeo]]. Ĝi estas konata kiel la centro de la muzik-stilo "western" kaj foje nomiĝas [[Nashville]] de la Nordo. Kiel etne diversa urbo, Kalgario ankaŭ havas plurajn mult-etnajn regionojn. Ĝi havas unu el la plej grandaj ĉin-urboj de Kanado kaj viglan "Malgrandan Italion" en la kvartalo Bridgeland. La regiono ĉirkaŭ la [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]] Sudorienta en la kvartalo Forest Lawn tiel plenas je kulture diversaj restoracioj kaj butikoj ke oni nomas ĝin [[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]]. === Interpretaj artoj === En Kalgario troviĝas la [[Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio]], konstruaĵo 113.000 kvadratmetrojn granda konstruita por la interpretaj artoj, kulturaĵoj kaj komunumo. La 2.700-seĝa aŭditorio unue malfermiĝis en 1957 kaj gastigis jam centojn da muzikaloj, teatraĵoj kaj aliaj scenejaj prezentaĵoj; ĉiujare, pli ol 850 mil vizitantoj venas al la Aŭditorio. Ĝi estas la hejmo de la [[Alberta Baletistaro]], la [[Kalgaria Opero]], la [[Muzik-Festivalo Kiwanis]], kaj la ĉiujaraj [[Memor-Taga Ceremonio|Memor-Tagaj Ceremonioj]] de la [[Kanada Veteranaro]]. Kalgario estas ankaŭ la hejmo de la internacie konata moderna teatro-grupo [[One Yellow Rabbit]], kiu dividas la grandegan [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj|Centron de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kun la [[Kalgaria Filharmonia Orkestro]] kaj du aliaj teatro-grupoj, [[Teatro Kalgaria]] kaj [[Teatro-Projektoj de Alberto]]. Ĉiujare okazas en ĉi tiu urbo la [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]]. === Muzeoj kaj galerioj === En Kalgario estas pluraj muzeoj. La plej bone konata el ili, la [[Muzeo Glenbow]], estas la plej granda muzeo de okcidenta Kanado, kaj ĝi enhavas art-galerion. Inter aliaj muzeoj estas la plej granda ĉina kultur-centro de Nordameriko, la Kanada Olimpia Halo de Famo (ĉe la [[Olimpika Parko]]), la Milit-Muzeoj, la Muzik-Muzeo Cantos, kaj la Aero-Muzeo. Estas ankaŭ pluraj art-galerioj en Kalgario, multaj el ili ĉe [[Avenuo Stephen]] kaj la [[Beltline|17-a Avenuo]]; la plej granda el inter ĉi tiuj estas la Art-Galerio de Kalgario. === Kulturaj eventoj kaj festivaloj === [[Dosiero:CalgaryStampedeGrounds2005.jpg|eta|dekstra|La Stampedejo]]{{Ĉefartikolo|Festivaloj en Kalgario}} En Kalgario ĉiujare okazas pluraj grandaj festivaloj kaj eventoj, inter ili la kreskanta [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]], la Kalgaria Festivalo de Popol-Muziko, Karifesto, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la [[Internacia Avenuo|Ter-festo]]. La plej fama evento de Kalgario estas la [[Kalgaria Stampedo]]. Ĉiun julion post la granda Stampeda Parado oni prezentas internacie rekonatajn rodeo-konkursojn, ludejaron, scenejajn spektaklojn, agrikulturajn konkursojn, ekspoziciojn de la [[Unuaj Nacioj]], kaj patkukajn manĝojn tra la tuta urbo. La Stampedo estas inter la plej grandaj kaj plej konataj festivaloj de Kanado, kun 93-jara historio. En 2005, 1.242.928 homoj aliris la giĉetojn de la Stampedejo por partopreni ĉi tiun dek-tagan konkursaron kaj ekspozicion. === Sporto === [[Dosiero:Canada olympic park summer 2005.jpeg|eta|maldekstra|180px|[[Olimpika Parko]]]] Danke al sia proksimeco al la [[Rok-Montaro]], Kalgario tradicie estas grava celo por vintro-sportistoj. De post kiam ĝi gastigis la [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]] de 1988 la urbo estas la hejmo de kelkaj gravaj instalaĵoj por vintraj sportoj, kiel la [[Olimpika Parko]] (por [[luĝo]], [[skikurado]], [[skisaltegado]], [[alpa skiado]], [[neĝtabulado]], kaj iuj someraj sportoj) kaj la [[Olimpika Ovalo]] (por [[rapid-sketado]] kaj [[glacihokeo|hokeo]]). Ĉi tiuj instalaĵoj servas kiel la ĉefaj trejnejoj por multaj {{N|profesia atleto}}. Somere la Rivero [[Bow]] estas tre populara fiŝkaptejo, kaj [[golfo (sporto)|golf-ludado]] estas tre populara inter kalgarianoj, kiujn servas multaj golf-ludejoj. [[Dosiero:Olympic Oval Inside Calgary.jpg|eta|dekstra|180px|[[Olimpika Ovalo]]]] En Kalgario ankaŭ estas multaj parkoj, inter ili [[Provinca Parko Fish Creek]], [[Parko Nose Hill]], [[Bowness (Kalgario)|Parko Bowness]], [[Parko Edworthy]], la Birdorezervejo de [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]], [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]], kaj [[Parko de Princa Insulo]]; [[Parko Nose Hill]] estas la plej granda municipa parko de Kanado. Liganta ĉi tiujn parkojn kaj la diversajn kvartalojn de Kalgario estas unu el la plej vastaj retoj de biciklo-vojoj de Nordameriko. : '''Profesiaj sport-teamoj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Flamoj de Kalgario]] ''(Calgary Flames)'' | align="left" |[[Nacia Hokea Ligo]] | align="left" | Scotiabank Saddledome | align="center" |1980* | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff'" |[[Calgary Stampeders]] | align="left" |[[Kanada Futbala Ligo]] | align="left" |Stadiono McMahon | align="center" |1945 | align="center" |5 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Roughnecks]] | align="left" |Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |2001 | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Vipers]] | align="left" |[[Norda Ligo (basbalo)|Norda Ligo]] ([[Basbalo]]) | align="left" |Stadiono Foothills | align="center" |2005 | align="center" |0 |} <small>''(*) Fondita kiel ''Atlanta Flames'' en 1972.''</small> : '''Amatoraj kaj duon-profesiaj kluboj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Hitmen]] | align="left" |[[Okcidenta Hoke-Ligo]] | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |1995 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Canucks]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Centro Max Bell | align="center" |1971 | align="center" |9 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Royals]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Olimpika Areno Patro David Bauer | align="center" |1990 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Oval X-Treme]] | align="left" |[[Nacia Virina Hoke-Ligo]] | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1995 | align="center" |4 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Mavericks]] | align="left" |[[Kanada Rugbea Super-Ligo]] | align="left" |Kalgaria Rugbe-Parko | align="center" |1998 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |Kalgaria Rapid-Sketa Asocio | align="left" |Rapid-Sketado Kanada | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1990 | align="center" |<nowiki>>10</nowiki> |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary United FC]] | align="left" |[[Kanada Subtegmenta Futbala Ligo]] | align="left" |Stampede Corral | align="center" |2007 | align="center" |0 |} == Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj == {{Ĉefartikolo|Listo de vizitindaj lokoj de Kalgario}} [[Dosiero:PengrowthSaddledomeNight.jpg|eta|250px|maldekstra|La nokta profilo de Kalgario (de la sudo)]] La [[Kalgaria urbocentro]] ofertas varian miksaĵon de restoracioj kaj drinkejoj, lokoj de kulturo, butikumejoj (unuavice, [[Centro TD]], [[Kalgaria Centro Eaton|Centro Eaton]], [[Avenuo Stephen]] kaj [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]]), kaj publikaj komunikejoj kiel la Olimpika Placo. Inter urbocentraj lokoj tre popularaj inter turistoj estas la [[Kalgaria Zoo]], La [[Mondo de Scienco TELUS]], la [[Kongresejo TELUS]], la [[Ĉina Kvartalo (Kalgario)|Ĉina Kvartalo]], la [[Muzeo Glenbow]], la [[Kalgaria Turo]], la [[Kalgaria Art-Galerio]], la [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kaj la [[Merkato Eau Claire]]. Kun areo de 10,000 m² la [[Devoniaj Ĝardenoj]], sur la tegmento de la Centro TD (super la butikumaro), estas unu el la plej grandaj subtegmentaj enurbaj ĝardenoj de la mondo. En la [[Kalgaria urbocentro]] ankaŭ estas la [[Parko de Princa Insulo]], urba parko tuj norde de la distrikto [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]]. Tuj sude de la urbocentro estas la distrikto [[Beltline]], kiu rapide fariĝas unu el la plej dense loĝataj kaj plej aktive uzataj distriktoj de la urbo. Je ĝia kerno estas la populara [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]], kiu famas pro ĝiaj multaj drinkejoj, noktejoj, restoracioj kaj butikoj. Kiam la Kalgaria profesia hoke-teamo [[Calgary Flames]] partoprenis la konkurson por la [[Pokalo Stanley]] en 2004, pli ol 50.000 subtenantoj de la teamo vizitis la 17-an Avenuon ĉiuvspere, kaj pro la ruĝaj sport-ĉemizoj portitaj de la hoke-subtenantoj la avenuo ekhavis la kromnomon "la Ruĝa Mejlo". Oni facile atingas la [[Kalgaria urbocentro|Kalgarian urbocentron]] per la Kalgaria [[metroo]], la [[C-Trajno]]. Inter la vizitindaĵoj je la okcidenta flanko de la urbo estas la [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Heredaĵa Parko]], kiu montras kiel oni vivis en Alberto antaŭ la jaro 1914 kaj kiu havas funkciantajn historiajn transportilojn: vaporlokomotivo, padelkola boato, kaj elektra tramo. La vilaĝo mem konsistas el diversaj konstruaĵoj, iuj rekreitaj kaj iuj translokigitaj de diversaj lokoj en suda Alberto. Aliaj vizitindaj lokoj estas la [[Olimpika Parko]] (kun la Olimpia Halo de Famo de Kanado), amuzejo Calaway Park, kaj Motorsporta Parko Race City. Krom la multaj butikumaj centroj en la urbocentro estas pluraj grandaj butikumaj centroj en la antaŭurboj; inter la plej grandaj el ĉi tiuj estas [[Centro Chinook]] kaj [[Southcentre]] en la sudo, WestHills kaj Signal Hill en la sudokcidento, Market Mall en la nordokcidento kaj Sunridge Mall en la nordoriento. == Demografio == {| cellpadding="1" style="float: left; margin: 0em 1em 1em 0em; border:1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- align="center" bgcolor=salmon !colspan=3|Etna deveno<ref>{{citreto | URL = http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/ETO/Table1.cfm?T=501&Lang=E&GV=4&GID=4806016&Prov=48&S=0&O=A | Aŭtoro = Statistics Canada | Aŭtoroligo=Statistics Canada | Titolo = 2001 Census - Ethnic Origins for Calgary | Alirdato = 2006-01-06}}</ref> |- ! Etno ! Nombro ! Procento |- |[[Kanadanoj]] |237.740 |25,64% |- |[[Angloj]] |214.500 |23,13% |- |[[Skotoj]] |164.665 |17,76% |- |[[Germanoj]] |164.420 |17,73% |- |[[Irlandanoj]] |140.030 |15,10% |- |[[Ukrainoj]] |125.720 |13,56% |- |[[Francoj]] |113.005 |12,19% |} Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ la federacia censo de 2001, '''878.866''' homoj loĝis en la Urbo Kalgario mem. De ĉi tiuj, 49,9% estis viraj kaj 50,1 estis inaj. Infanoj havantaj malpli ol kvin jarojn konsistigis 6,0% de la loĝantaro de Kalgario; por kompari, en [[Alberto]] infanoj kun malpli ol kvin jaroj konsistigas 6,2% de la loĝantaro kaj en [[Kanado]] ili konsistigas 5,6% de la loĝantaro. En 2001, 9,0% de la loĝantoj de Kalgario havis pli ol 65 jarojn (13,2% en [[Kanado]] entute); sekve la meza kalgariano havas 34,9 jarojn (la meza kanadano havas 37,6 jarojn). Dum la kvin jaroj inter 1996 kaj 2001 la loĝantaro de Kalgario kreskis je 15,8% - en [[Alberto]] la loĝantaro kreskis je 15,8%. Se temas pri la denseco de loĝado, en Kalgario loĝas meze 1.252,3 homoj sur unu kvadratkilometro (en Alberto, estas meze nur 4,6 homoj por ĉiu km²). Censo farita de la urbo en 2005 montris loĝantaron de iom pli ol '''956,000'''. === Videblaj minoritatoj === Plimulto de la kalgarianoj, 79% de la loĝantaro (688 465 homoj) estas blankuloj, ĉefe eŭrop-devenaj, dum 2,3% de la loĝantaro (19.765 homoj) estas [[indiĝenoj]]. Krom tio, en Kalgario loĝas iom granda nombro de homoj apartenantaj al la tielnomataj videblaj malplimultoj, inter ili: * [[Ĉinio|Ĉinoj]]: 51,540 aŭ 5.9% * [[Suda Azio|Sud-Azianoj]]: 36,370 aŭ 4.2% * [[Filipinoj|Filipinanoj]]: 16,245 aŭ 1.9% * [[Nigrulo]]j: 13,370 aŭ 1.5% * [[Sudorienta Azio|Sudorient-Azianoj]]: 12,360 aŭ 1.4% * [[Latin-Ameriko|Latin-Amerikanoj]]: 8,525 aŭ 1.0% * [[Araboj]]: 8,215 aŭ 0.9% * [[Koreio|Koreoj]]: 3,770 aŭ 0.4% * [[Japanio|Japanoj]]: 3,710 aŭ 0.4% * [[Azio|Okcident-Azianoj]]: 3,085 aŭ 0.4% * Aliaj videblaj malplimultoj: 2,230 aŭ 0.3% * Multoblaj videblaj malplimultoj: 3,505 aŭ 0.4% <small>''Bazita je unuopaj respondoj. Statistikoj estas de la censo de 2001 de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]][http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080121211549/http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |date=2008-01-21 }}.'' kaj la termino de "videblaj malplimultoj", videble kreita de la plimulto, ĉar fizike tute same videblas homo de nordeŭropa aŭ de orientazia aŭ afrika deveno, ankaŭ estas de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]].</small> == Registaro kaj politiko == [[Dosiero:Calgary city hall1.jpg|dekstra|eta|230px|La malnova kaj nova urbodomoj de Kalgario]] Oni tradicie taksas Kalgarion esti konservativa urbo, regata de tradiciaj sociaj konservativuloj kaj pli modernaj fiskaj konservativuloj. Pro tio ke Kalgario estas povocentro de korporacia povo, alta procentaĵo de la laboristaro estas burokratoj. Dum la 1990-aj jaroj la politikan kulturon de la urbo superregis la dekstrema [[Reformista Partio de Kanado]] federacie kaj la [[Progresema Konservativa Partio de Alberto]] province. La Reformista Partio fondiĝis en Kalgario. Kun la grandeco de la Kalgaria loĝantaro ankaŭ la diverseco de la politiko tamen kreskas. Unu kreskanta alternativula movado estis aktiva dum la Monda Petrola Kongreso de 2000 kaj la protestoj okazis de la [[G8]]-a kunsido en 2002. Responde al la usona invado de [[Irako]] en 2003 kunvenis inter 5.000 kaj 10.000 homoj de suda Alberto kaj aliloke antaŭ la oficejo de la usona konsulejo en Kalgario. La urbo havas branĉojn de diversaj aktivistaj organizoj. Maldekstremaj provincaj kaj federaciaj liberaluloj emas distancigi sin de la aktivista movado kiu ankaŭ ricevas subtenon de la politika maldekstro. La [[Verda Partio de Kanado]] ([[d:Q691730]]) ankaŭ gajnas subtenon en Kalgario, kion atestas la rezultoj de la kanada federacia elekto de 2004, kiam ili gajnis 7,5% de la voĉoj en Kalgario kaj eĉ 11,3% en la elektodistrikto Calgary North Centre. == Edukado == === Alt-lernejoj === [[Dosiero:Ucalgary.jpg|dekstra|eta|200px|Devizejo de la Universitato de Kalgario]] Kalgario gastigas kvin gravajn publikajn altlernejojn. La [[Universitato de Kalgario]] estas la plej granda diplomiga institucio de Kalgario kun 30.000 studentoj nun enskribitaj. La universitato ''Mount Royal'' ([[d:Q13650869]]) estas la due plej grandaj altlernejo de Kalgario kun 13 000 studentoj, kaj ĝi donas diplomojn en pluraj studobjektoj. La ĉefa kampuso de la kolegio de ''Bow Valley'' ([[d:Q4950663]]), kiu provizas trejnadon en komerco, teĥnologio kaj la liberaj artoj por 10.000 studentojn, situas en la Kalgaria urbocentro (ĉi tiu kolegio havas tri kampusojn en Kalgario kaj plurajn aliajn en la ĉirkaŭa regiono). La Sudalberta Instituto de Teĥnologio (SAIT, [[d:Q4456884]]) provizas teknikan edukadon kaj dividas terenon kun la Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]]) en nord-okcidenta Kalgario. Aldone, la kolegio ''Lethbridge'' ([[d:Q6533298]]) havas satelitan kampuson en Kalgario. Krom ĉi tiuj publikaj edukaj institucioj estas ankaŭ kelkaj privataj liber-artaj altlernejoj en Kalgario, inter ili la universitato Ambrose ([[d:Q4741870]]), fondita en 2007 per fuzio de la du antaŭaj kolegioj Alianca Universitata Kolegio kaj Nazareta Universitata Kolegio, kaj la privata katolika universitato Sankta Maria ([[d:Q7590444]]). En Kalgario ankaŭ estas la sola kanada kampuso de [[Universitato DeVry]]. == Infrastrukturo == === Transporto === ==== Regiona ==== Kalgario estas grava kanada centro de transporto kaj centra transigejo por vartransportado en kaj el nord-okcidenta Nordameriko [http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060305011130/http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700 |date=2006-03-05 }}. La urbo ankaŭ situas ĉe kruciĝo de la ŝoseo-sistemo "[[Canamex]]" kaj la [[Trans-Kanada Ŝoseo]] ([[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Ŝoseo 1]] en Alberto). La [[Internacia Flughaveno Kalgario]] servas kaj la urbon kaj la internacian flug-trafikon de Alberto kaj Saskaĉevano, registrinte 10.200.000 pasaĝerajn movojn dum 2005. En decembro de tiu jaro ĝi estis la kvare plej uzata flughaveno de Kanado, post [[Internacia Flughaveno Toronto Pearson]], la [[Internacia Flughaveno Vankuvero]] kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Internacia Flughaveno Pierre Elliott Trudeau]] de [[Montrealo]]. Ĝi ankaŭ estas unu el la plej uzataj flughavenoj de Kanado por transportado de varoj. Kalgario estas aliflanke la plej granda kanada urbo sen interurba fervoja transporto por pasaĝeroj, ĉar la federacia registaro ĉesigis la servojn de [[VIA Rail]] al Kalgario en la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj. La dua flughaveno de Kalgario, [[Flughaveno Kalgario-Springbank]], kiu troviĝas en la okcidenta antaŭurbo [[Springbank]], prizorgos la plejmultajn flugojn de privataj aviadiloj kaj agas kiel rezerva flughaveno por la ĉefa flughaveno. ==== Urba ==== [[Dosiero:CalgaryAB-map-CTrain.png|dekstra|eta|Mapo de la C-Trajna sistemo]] La amas-transportan sistemon de Kalgario funkciigas la publikan entreprenon [[Calgary Transit]]. Ŝosilo al la sistemo estas la metroo de speco "malpez-fervoja transport-sistemo" (angle: ''light rail transit (LRT)'') nomata [[C-Trajno]], kiun konsistigas 42,1 km de fervojoj konektantaj 36 staciojn: ĝi estis unu el la unuaj de ĉi tiaj sistemoj en Nordameriko. Ĝis lastatempe, Kalgario kaj [[Edmontono]] estis la solaj du nordamerikaj urboj kun loĝantaro de malpli ol miliono da loĝantoj funkciantaj rapidajn amas-transportajn sistemojn. [[Dosiero:CT_SD160_1.jpg|maldekstra|220px|eta|C-trajno]] La C-trajna linio Whitehorn-Urbocentro servas la urbocentron kaj la nordorienton, dum la linio Dalhousie-Somerset iras de la nordokcidento al la sudo tra la urbocentro. Veturado inter stacioj laŭ la 7-a Avenuo en la urbocentro estas tute senpaga. Unikaĵo de la C-trajna sistemo estas tio, ke ĝia elektro generiĝas tute per vento kaj estas do plene sentoksa. Calgary Transit ankaŭ havas efikan sistemon de busoj, kun kursoj etendantaj tra la tuta urbo. Ĝi gajnas plurajn prestiĝajn premiojn pro sia efikeco kaj media respondeco. Ĝi konsistas je pli ol 160 busaj vojlinioj kaj tri C-trajnaj linioj (du kursoj), kiuj kune etendiĝas je 4.500 km. Kalgario havas densan reton de stratoj kaj ŝoseoj. Granda parto de la sistemo estas ordigita kiel krado, en la avenuoj ({{Lang-en|avenues}}) havas orient-okcidentan orientiĝon kaj stratoj ({{Lang-en|streets}}) havas nord-sudan orientiĝon. Stratoj en la loĝkvartaloj kaj la ŝoseoj tamen kutime ne konformas al la krado. Kiel alternativon al la pli ol 260 km da dediĉitaj biciklejoj sur stratoj, la urbo havas grandan interkonektitan reton de 635 km da pavimumitaj vojetoj por biciklistoj kaj piedirantoj. === Kuracejoj kaj hospitaloj === [[Dosiero:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|250px|dekstra|eta|{{centre|Alberta Hospitalo por Infanoj}}]] Kalgario havas tri grandajn hospitalojn: Kurac-Centro Foothills, Ĝenerala Hospitalo Rockyview kaj Centro Peter Lougheed, kiujn administras la Kalgaria San-Administracio. Helikoptero por medicina evakuado funkcias sub la aŭtoritato de la asocio ''Shock Trauma Air Rescue Society''. <!--Por fora estonteco, kiam ĉiuj tekstoj estos: [[Kurac-Centro Foothills]], [[Ĝenerala Hospitalo Rockyview]] kaj [[Centro Peter Lougheed]], kiujn administras la [[Kalgaria San-Administracio]]. Helikoptero por [[medicina evakuado]] funkcias sub la aŭtoritato de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]-->. Kalgario ankaŭ havas la Kancer-Centron [[Tom Baker]] (en Kurac-Centro Foothills), la <!--[[Alberta Hospitalo por Infanoj|-->Albertan Hospitalon por Infanoj, kaj Sano-Centron Grace por Virinoj, kiuj ĉiuj provizas diversajn servojn por malsanuloj; aldone estas centroj de malpli grandaj kurac-centroj kaj dentistaj klinikoj. La Medicina Centro de la [[Universitato de Kalgario]] ankaŭ kunlaboras kun la Kalgaria San-Administracio, esplorante kanceron, kardiovaskulan malsanon, diabeton, vundiĝon de artikoj, artriton kaj genetikon.<ref>{{Citreto| URL= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | Titolo= Medical Research | Aŭtoro= Calgary Economic Development | Jaro= 2006 | Alirdato= 2007-03-13}}</ref> == Famuloj == En Kalgario mortis [[Zoltán Székely (violonisto)]]. == Ĝemelaj urboj == * [[Dosiero:Flag of the United States.svg|25px]] [[Phoenix, Arizono]] ([[Usono]]) - 1997 * [[Dosiero:Flag of South Korea.svg|25px]] [[Daejeon]] ([[Suda Koreio]]) - 1996 * [[Dosiero:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Naucalpan]] ([[Meksiko]]) - 1994 * [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Daqing]] ([[Ĉinio]]) - 1985 * [[Dosiero:Flag of India.svg|25px]] [[Ĝajpuro]] ([[Hindio]]) - 1973 * [[Dosiero:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kebeko|Kebek-urbo]] ([[Kanado]]) - 1956 == Esperanto-movado == :''Ĉefa artikolo: [[Kalgaria Esperanto-Centro]]'' Dum lastaj jaroj agado de la kalgaria Esperanto-movado fokusiĝis ĉefe je la Kalgaria Esperanto-Centro, kiun funkciigas la entrepreno [[Esperanto Antaŭen]], sed agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. En [[2005]] oni okazigis la 26-an [[NOREK]]-on en Kalgario. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kalgaria Regiono]] * [[Calgary Transit]] * [[Kalgaria Stampedo]] * [[Universitato de Kalgario]] * [[Listo de Kalgariaj Kvartaloj]] * [[Listo de famaj kalgarianoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://esperantocalgary.blogspot.com/ Blogo de Kalgaria Esperanto-Rondo] <!-- *[http://calgary.e-centro.com/ Hejmpaĝo de la Kalgaria Esperanto-Centro] --> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Kalgario | Nordokcidente = [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] | Norde = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Airdrie (Alberto)|Airdrie]] | Nordoriente = | Oriente = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Chestermere (Alberto)|Chestermere]] | Sudoriente = | Sude = [[Municipa Distrikto 31 Foothills (Alberto)|MD 31 Foothills]]<br />[[Okotoks (Alberto)|Okotoks]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[IR 145 Tsu-Tina Nacio (Alberto)|IR 145 Tsu-Tina Nacio]] }} {{Navigilo Alberto}} {{ADLS|2006|26}} {{Granda dosiero|Calgary panorama-2.jpg|1500px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Kalgario}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalgario| ]] [[Kategorio:Urboj en Alberto]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Vintrosportejoj]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] mntoqgudf5yxw404t1it8h030azj2u1 9397241 9397229 2026-06-09T15:06:32Z ThomasPusch 1869 /* Registaro kaj politiko */ 9397241 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|urbo|decembro 2012}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kalgario | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Calgary''}} | alia_nomo1 = {{Lang-eo|''Kalgario''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Calgary | moto = ''Onwards'' (Antaŭen) | kromnomo = Cowtown, The Stampede City <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Calgary Montage 2020.jpg | dosiero2 = Calgary Montage 2015.jpg | dosiero3 = Calgary Montage 2015 2.jpg | dosiero4 = Calgarymontage5.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_larĝeco = 300px | dosiero_priskribo = Kalgario <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Alberto | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Kalgaria Regiono | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = Kulturo Clovis | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | limo = | rivero = [[Bow (rivero)|Bow]] | rivero1 = [[Elbow (rivero)|Elbow]] | rivero2 = | memorindaĵo = Muzeo Glenbow | memorindaĵo1 = [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Vilaĝo Heredaĵa Parko]] | memorindaĵo2 = Fortikaĵo Calgary | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Provinca ŝoseo 1]] | ŝoseo1_tipo = ŝoseo | ŝoseo1_noto = [[Trans-Kanada Ŝoseo]] | ŝoseo2 = [[C-Trajno]] | ŝoseo2_tipo = metroo | ŝoseo3 = [[Internacia Flughaveno Kalgario]] | ŝoseo3_tipo = flughaveno | ŝoseo4 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo4_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = Turo | konstruaĵo = Kalgaria Turo | montaro = | orogenezo = | geologio = Akvorezervujo Glenmore | geologio_tipo = Akvorezervujo | aliro = al [[Roka Montaro]] | planto_faldo = 1 | planto_tipo = Parkoj | planto = Provinca Parko Fish Creek | planto1 = Parko Nose Hill | planto2 = [[Bowness (Kalgario)|Bowness]] | planto3 = Parko Edworthy | planto4 = [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]] | planto5 = [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]] | planto6 = Parko de Princa Insulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Kalgario | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 1048 | lat_d = 51 | lat_m = 3 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 114 | long_m = 4 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 825.29 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 5107.55 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1096833 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 1214839 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1875 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Kalgario <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-7 | horzono_DST = [[UTC]] | utc_offset_DST =-6 | poŝtkodo = T1Y ĝis T3R | areo_kodo = +1-403, +1-587 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Kalgaria Stampedo]], [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]] | libera_tipo = Festivaloj | libera1 = [[Kalgaria Zoo]] | libera1_tipo = Zoologia ĝardeno | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = Kanado | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Alberto | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = Kalgario <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.calgary.ca www.calgary.ca] | commons = Calgary | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Kalgario''' ({{lang-en|Calgary}}) estas [[urbo]] en la [[provinco]] [[Alberto]], en okcidenta [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco en regiono de montetoj kaj ebenoj, 80 km oriente de la [[Roka Montaro]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Alberto kaj la tria plej granda en Kanado; ĝi estas la plej granda metropola regiono en Kanado inter [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]]. Kalgario estas bone konata kiel cel-loko por vintraj sportoj kaj [[ekoturismo]], proksima al pluraj montaj ripoz-lokoj. La ekonomio de Kalgario fokusiĝas unuavice je la nafto-industrio, sed [[agrikulturo]], [[turismo]] kaj teknologiaj industrioj ankaŭ grave kontribuas al la rapida ekonomia kreskado de la urbo. Kalgario nun havas la duan plej altan koncentriĝon de ĉef-oficejoj en Kanado. La urbo ankaŭ gastigas plurajn grandajn festivalojn ĉiujare, inkluzive de la [[Kalgaria Stampedo]], la Festivalo de Popol-Muziko, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la dua plej granda [[kariba]] festivalo en Kanado (Carifest). Kalgario estis la unua kanada urbo, kiu gastigis la [[Vintraj Olimpikoj|Vintrajn Olimpikojn]], en 1988. == Historio == === Unua setlado === [[Dosiero:Calgary Alberta circa 1885.jpg|eta|maldekstra|200px|Kalgario kiel ĝi aspektis ĉirkaŭ 1885]] Antaŭ la alveno de la eŭropanoj, la kalgaria regiono apartenis al la [[nigrapiedula konfederacio|nigrapieduloj]] (Blackfoot), kies prapatroj lasis ĉi tie ŝpurojn almenaŭ 11.000 jarojn malnovajn. En 1786 la kartografo [[David Thompson (esploristo)|David Thompson]], kiel unua eŭropa vizitanto al ĉi tiu regiono, pasigis la vintron kun grupo de [[Peigan|pejganoj]] loĝantaj apud la rivero [[Bow (rivero)|Bow]]. Ĝis [[1860]] eŭropaj setlantoj alvenis por ĉasi bizonojn. En [[1875]] oni konstruis ĉi tie fortikaĵon por la [[Rajda Polico de la Nord-Okcidento]] (nun la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]]); unue oni nomis ĝin Fortikaĵo Brisebois, laŭ la RKRP-oficiro [[Éphrem-A Brisebois]], sed post kiam tiu oficiro kondutis en malaprobinda maniero, oni renomis la fortikaĵon [[Fortikaĵo Calgary]] en [[1876]]. La Polico estis sendita al la okcidento por protekti la kanadajn preriojn de [[usona]]j viski-komercistoj. La estro de la polica taĉmento, kolonelo [[James Macleod]] donis la nomon Calgary laŭ iam vizitita loko (gaele ''Cala-ghearraidh'' = strando de la paŝtejo) sur la [[insulo Mull]] en [[Skotlando]]. Kiam la [[Kanad-Pacifika Fervojo]] atingis ĉi tiun regionon, oni konstruis ĉef-stacidomon iom okcidente de [[Fortikaĵo Calgary]], kaj ĉirkaŭ tiu fervoja centro elkreskis grava komerca kaj agrikultura centro. Kalgario oficiale korporaciiĝis kiel urbeto en [[1884]], kaj en [[1894]] Kalgario fariĝis la unua urbo en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]]. === La nafta kreskego === Oni malkovris [[nafto]]n en [[Alberto]] unuafoje en [[1914]], sed ĝi ne multe kontribuis al la ekonomio de la provinco ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam oni trovis grandajn kvantojn da ĝi. Kalgario multe prosperis pro la novaj riĉaĵoj, precipe post kiam la [[naftoprezo]]j altiĝis pro la [[embargo]] de la arabaj ŝtatoj en [[1973]]. La loĝantaro pligrandiĝis je 244.000 inter 1971 (403.000) kaj 1987 (647.000). Dum tiu tempo, nubskrapuloj rapide konstruiĝis, kaj la urbocentro de Kalgario pleniĝis je altaj konstruaĵoj. === Lastatempa historio === [[Dosiero:Downtown_Calgary.jpg|eta|maldekstra|200px|La urbocentro de Kalgario]] Pro tio, ke tiom da kalgarianoj dungiĝis ĉe la nafto-industrio, estis multa senlaboreco ĉi-urbe komence de la [[1980-aj jaroj]], kiam la nafto-industrio malmulte prosperis, sed ĝis la fino de la 80aj jaroj la urbo denove prosperis, kaj oni konstatis la valoron de pli granda diverseco, ekonomia kaj kultura. Ĉi tiu transiro de mez-granda, monokultura, preria urbo al granda, kulture diversa urbo kulminis en februaro de [[1988]], kiam Kalgario gastigis la 15-an [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]]. == Geografio kaj klimato == Kalgario troviĝas inter la montetoj antaŭ la [[Roka Montaro|Rok-Montaro]]. La urbocentro situas 1048 m super marnivelo, la flughaveno 1083 m s.m.n. Kun areo de 789 km² Kalgario superas la grandecon kaj de [[Toronto]] kaj de [[Novjorko]]. Du riveroj trafluas la urbon: la rivero [[Bow (rivero)|Bow]] estas la pli granda kaj fluas de la okcidento al la oriento, dum la rivero [[Elbow (rivero)|Elbow]] fluas de la sudo al la nordo ĝis kie ĝi kuniĝas kun la rivero Bow apud la urbocentro. La klimato de la regiono estas ĝenerale seka, do densa vegetaĵo troviĝas ''nature'' nur en la riveraj valoj kaj en la [[Provinca Parko Fish Creek]], la plej granda enurba parko de Kanado. La granda urba tereno konsistas el interna urbo ĉirkaŭita de diversaj komunumoj de malpligrandiĝanta denseco. Malkiel en la plimulto de metropoloj, la antaŭurboj de Kalgario estas parto de la urbo mem, kun escepto de la urbetoj [[Airdrie]] en la nordo, [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] en la nordokcidento, [[Strathmore]] en la oriento, kaj [[Springbank]] en la okcidento. Kvankam oni ne konsideras ĝin parto de la kalgaria metropolo, la urbo [[Okotoks]] estas en nur mallonga distanco sude de Kalgario kaj funkcias kiel antaŭurbo. === La kvartaloj de Kalgario === {{Ĉefartikolo|Listo de Kalgariaj Kvartaloj}} [[Dosiero:Stephen-Ave-Trees-Szmurlo.jpg|eta|200px|maldekstra|[[Avenuo Stephen]]]] La urbocentro de la urbo konsistas el kvin kvartaloj: [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]] (inkluzive la Festivalan Distrikton), la Okcidenta Finaĵo de la Urbocentro, la Urbocentra Komerca Distrikto, la Ĉina Kvartalo, kaj la Urbocentra Orienta Vilaĝo. Aparta de la Urbocentro kaj troviĝanta sude la 9a Avenuo estas la plej dense loĝata kvartalo de Kalgario, la [[Beltline]]. Tuj apud la urbocentro estas la unuaj centro-urbaj kvartaloj, inter ili Crescent Heights, Sunnyside, Hounsfield Heights/Briar Hill, Hillhurst, Bridgeland, Renfrew, Mount Royal, Mission kaj [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]]. Apud ĉi tiuj siavice estas tiaj dense loĝataj kaj longtempe ekzistantaj kvartaloj kiel Rosedale kaj Mount Pleasant en la nordo; [[Bowness (Kalgario)|Bowness]], Parkdale kaj Westgate en la okcidento; Park Hill, South Calgary, Altadore kaj Killarney en la sudo; kaj Forest Lawn/[[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]] en la oriento. Aliflanke de ĉi tiuj - ĝenerale disigitaj unuj de la aliaj per ŝoseoj - estas la antaŭurbaj kvartaloj. La plej suda, kaj plej rapide kreskanta, parto de la urbo inkluzivas komunumojn kiel Cranston kaj McKenzie Lake. Entute estas pli ol 180 aparte nomeblaj kvartaloj interne de la urbaj limoj. === Klimato === [[Dosiero:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Calgary-Kanada.png|eta|dekstra|250px|Grafikaĵo de temperaturoj kaj precipitado]] Kvankam povas esti tre malvarme en Kalgario dum la vintro, el ĉiuj grandurboj de Kanado ĝi havas la trian plej mildan [[klimato]]n, unuavice danke al la sekaj [[vento de Chinook|ĉinuk-ventoj]] ([[feno]]j) kiuj atingas Kalgarion el la [[Pacifika Oceano]] dum la vintraj monatoj. Ĉi tiuj ventoj foje igas la temperaturon plialtiĝi je {{GdC|20}} en nur kelkaj horoj, kaj ili povas daŭri dum tagoj aŭ eĉ semajnoj. [[Dosiero:Chinook Arch-Calgary.JPG|250px|eta|maldekstra|[[Vento de Chinook|Ĉinuka]] arko super Kalgario]] Spite la mildigan efikon de la fenoj, la temperaturoj en Kalgario vaste varias, de rekorda malalto de {{GdC|−45}} en 1893 ĝis rekorda alto de {{GdC|+36}} en 1919. Kalgario tamen kutime ne spertas la altajn temperaturojn kaj fortan temperatur-variadon tiom oftaj en aliaj preriaj urboj kiel [[Reĝino (Saskaĉevano)|Reĝino]] kaj [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. En januaro la temperaturo kutime ne falas sub {{GdC|−15}} kaj en julio kaj aŭgusto ĝi kutime ne leviĝas super {{GdC|23}}. [[Dosiero:Calgary-Northern lights.jpg|eta|dekstra|200px|[[Aŭroro (lumo)|Nordlumo]] super Kalgario]] Kun meza humideco de 65% vintre, Kalgario havas duon-sekan klimaton similan al tiuj de aliaj urboj de la kanada [[prerio]]. Ĝi meze ricevas 413 mm da malsekeco jare, 301 mm en la formo de pluvo kaj la reston kiel neĝon; la pluvo plejparte falas inter majo kaj aŭgusto. En [[junio de 2005]] Kalgario ricevis 248 mm da pluvo, laŭ kio tiu monato estis la plej malseka en la historio de Kalgario. [[Senpluveco]] ne estas malofta kaj povas okazi en ĉiu parto de la jaro. Pluvado iom malpliiĝas de okcidento oriente. Sekve, dum oftas arbogrupoj ĉe la okcidenta rando de la urbo, ĉe la orienta rando regas senarba prerio. [[Fulmotondro]]j kutime okazas en Kalgario dum pli ol 20 tagoj jare, plej ofte dum la somero. Kalgario troviĝas ĉe la rando de la [[hajlo]]ŝtorma aleo de Alberto kaj de tempo al tempo spertas fortajn hajloŝtormojn. Hajloŝtormo trafinta Kalgarion la [[7-a de septembro|7-an de septembro]] [[1991]] estis unu el la plej detruaj [[naturkatastrofo]]j en la historio de Kanado kaj kaŭzis damaĝon valora pli ol [[Kanada dolaro|CA$]] 400 milionoj.<ref>{{Citreto| URL= http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html | Titolo= Major Hailstorms | Aŭtoro= The Atlas of Canada | Jaro=2004 | Monato= aprilo | Alirdato=2007-02-14}}</ref> '''Sezonoj''' * [[Vintro]]: novembro ĝis meza marto * [[Printempo]]: meza marto ĝis majo * [[Somero]]: junio ĝis aŭgusto * [[Aŭtuno]]: septembro ĝis novembro == Kulturo == === Urba vivo === La urba aspekto multe ŝanĝiĝis de post kiam la urbo grandiĝis. Oni ankaŭ pli kaj pli rekonas Kalgarion kiel unu el la kulture plej diversaj urboj de Kanado. Ĝi nun estas moderna kosmopolita urbo kiu tamen retenas multon de ĝia tradicia kulturo de hoteldrinkejoj, noktejoj, kaj [[hokeo]]. Ĝi estas konata kiel la centro de la muzik-stilo "western" kaj foje nomiĝas [[Nashville]] de la Nordo. Kiel etne diversa urbo, Kalgario ankaŭ havas plurajn mult-etnajn regionojn. Ĝi havas unu el la plej grandaj ĉin-urboj de Kanado kaj viglan "Malgrandan Italion" en la kvartalo Bridgeland. La regiono ĉirkaŭ la [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]] Sudorienta en la kvartalo Forest Lawn tiel plenas je kulture diversaj restoracioj kaj butikoj ke oni nomas ĝin [[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]]. === Interpretaj artoj === En Kalgario troviĝas la [[Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio]], konstruaĵo 113.000 kvadratmetrojn granda konstruita por la interpretaj artoj, kulturaĵoj kaj komunumo. La 2.700-seĝa aŭditorio unue malfermiĝis en 1957 kaj gastigis jam centojn da muzikaloj, teatraĵoj kaj aliaj scenejaj prezentaĵoj; ĉiujare, pli ol 850 mil vizitantoj venas al la Aŭditorio. Ĝi estas la hejmo de la [[Alberta Baletistaro]], la [[Kalgaria Opero]], la [[Muzik-Festivalo Kiwanis]], kaj la ĉiujaraj [[Memor-Taga Ceremonio|Memor-Tagaj Ceremonioj]] de la [[Kanada Veteranaro]]. Kalgario estas ankaŭ la hejmo de la internacie konata moderna teatro-grupo [[One Yellow Rabbit]], kiu dividas la grandegan [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj|Centron de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kun la [[Kalgaria Filharmonia Orkestro]] kaj du aliaj teatro-grupoj, [[Teatro Kalgaria]] kaj [[Teatro-Projektoj de Alberto]]. Ĉiujare okazas en ĉi tiu urbo la [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]]. === Muzeoj kaj galerioj === En Kalgario estas pluraj muzeoj. La plej bone konata el ili, la [[Muzeo Glenbow]], estas la plej granda muzeo de okcidenta Kanado, kaj ĝi enhavas art-galerion. Inter aliaj muzeoj estas la plej granda ĉina kultur-centro de Nordameriko, la Kanada Olimpia Halo de Famo (ĉe la [[Olimpika Parko]]), la Milit-Muzeoj, la Muzik-Muzeo Cantos, kaj la Aero-Muzeo. Estas ankaŭ pluraj art-galerioj en Kalgario, multaj el ili ĉe [[Avenuo Stephen]] kaj la [[Beltline|17-a Avenuo]]; la plej granda el inter ĉi tiuj estas la Art-Galerio de Kalgario. === Kulturaj eventoj kaj festivaloj === [[Dosiero:CalgaryStampedeGrounds2005.jpg|eta|dekstra|La Stampedejo]]{{Ĉefartikolo|Festivaloj en Kalgario}} En Kalgario ĉiujare okazas pluraj grandaj festivaloj kaj eventoj, inter ili la kreskanta [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]], la Kalgaria Festivalo de Popol-Muziko, Karifesto, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la [[Internacia Avenuo|Ter-festo]]. La plej fama evento de Kalgario estas la [[Kalgaria Stampedo]]. Ĉiun julion post la granda Stampeda Parado oni prezentas internacie rekonatajn rodeo-konkursojn, ludejaron, scenejajn spektaklojn, agrikulturajn konkursojn, ekspoziciojn de la [[Unuaj Nacioj]], kaj patkukajn manĝojn tra la tuta urbo. La Stampedo estas inter la plej grandaj kaj plej konataj festivaloj de Kanado, kun 93-jara historio. En 2005, 1.242.928 homoj aliris la giĉetojn de la Stampedejo por partopreni ĉi tiun dek-tagan konkursaron kaj ekspozicion. === Sporto === [[Dosiero:Canada olympic park summer 2005.jpeg|eta|maldekstra|180px|[[Olimpika Parko]]]] Danke al sia proksimeco al la [[Rok-Montaro]], Kalgario tradicie estas grava celo por vintro-sportistoj. De post kiam ĝi gastigis la [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]] de 1988 la urbo estas la hejmo de kelkaj gravaj instalaĵoj por vintraj sportoj, kiel la [[Olimpika Parko]] (por [[luĝo]], [[skikurado]], [[skisaltegado]], [[alpa skiado]], [[neĝtabulado]], kaj iuj someraj sportoj) kaj la [[Olimpika Ovalo]] (por [[rapid-sketado]] kaj [[glacihokeo|hokeo]]). Ĉi tiuj instalaĵoj servas kiel la ĉefaj trejnejoj por multaj {{N|profesia atleto}}. Somere la Rivero [[Bow]] estas tre populara fiŝkaptejo, kaj [[golfo (sporto)|golf-ludado]] estas tre populara inter kalgarianoj, kiujn servas multaj golf-ludejoj. [[Dosiero:Olympic Oval Inside Calgary.jpg|eta|dekstra|180px|[[Olimpika Ovalo]]]] En Kalgario ankaŭ estas multaj parkoj, inter ili [[Provinca Parko Fish Creek]], [[Parko Nose Hill]], [[Bowness (Kalgario)|Parko Bowness]], [[Parko Edworthy]], la Birdorezervejo de [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]], [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]], kaj [[Parko de Princa Insulo]]; [[Parko Nose Hill]] estas la plej granda municipa parko de Kanado. Liganta ĉi tiujn parkojn kaj la diversajn kvartalojn de Kalgario estas unu el la plej vastaj retoj de biciklo-vojoj de Nordameriko. : '''Profesiaj sport-teamoj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Flamoj de Kalgario]] ''(Calgary Flames)'' | align="left" |[[Nacia Hokea Ligo]] | align="left" | Scotiabank Saddledome | align="center" |1980* | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff'" |[[Calgary Stampeders]] | align="left" |[[Kanada Futbala Ligo]] | align="left" |Stadiono McMahon | align="center" |1945 | align="center" |5 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Roughnecks]] | align="left" |Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |2001 | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Vipers]] | align="left" |[[Norda Ligo (basbalo)|Norda Ligo]] ([[Basbalo]]) | align="left" |Stadiono Foothills | align="center" |2005 | align="center" |0 |} <small>''(*) Fondita kiel ''Atlanta Flames'' en 1972.''</small> : '''Amatoraj kaj duon-profesiaj kluboj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Hitmen]] | align="left" |[[Okcidenta Hoke-Ligo]] | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |1995 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Canucks]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Centro Max Bell | align="center" |1971 | align="center" |9 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Royals]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Olimpika Areno Patro David Bauer | align="center" |1990 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Oval X-Treme]] | align="left" |[[Nacia Virina Hoke-Ligo]] | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1995 | align="center" |4 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Mavericks]] | align="left" |[[Kanada Rugbea Super-Ligo]] | align="left" |Kalgaria Rugbe-Parko | align="center" |1998 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |Kalgaria Rapid-Sketa Asocio | align="left" |Rapid-Sketado Kanada | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1990 | align="center" |<nowiki>>10</nowiki> |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary United FC]] | align="left" |[[Kanada Subtegmenta Futbala Ligo]] | align="left" |Stampede Corral | align="center" |2007 | align="center" |0 |} == Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj == {{Ĉefartikolo|Listo de vizitindaj lokoj de Kalgario}} [[Dosiero:PengrowthSaddledomeNight.jpg|eta|250px|maldekstra|La nokta profilo de Kalgario (de la sudo)]] La [[Kalgaria urbocentro]] ofertas varian miksaĵon de restoracioj kaj drinkejoj, lokoj de kulturo, butikumejoj (unuavice, [[Centro TD]], [[Kalgaria Centro Eaton|Centro Eaton]], [[Avenuo Stephen]] kaj [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]]), kaj publikaj komunikejoj kiel la Olimpika Placo. Inter urbocentraj lokoj tre popularaj inter turistoj estas la [[Kalgaria Zoo]], La [[Mondo de Scienco TELUS]], la [[Kongresejo TELUS]], la [[Ĉina Kvartalo (Kalgario)|Ĉina Kvartalo]], la [[Muzeo Glenbow]], la [[Kalgaria Turo]], la [[Kalgaria Art-Galerio]], la [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kaj la [[Merkato Eau Claire]]. Kun areo de 10,000 m² la [[Devoniaj Ĝardenoj]], sur la tegmento de la Centro TD (super la butikumaro), estas unu el la plej grandaj subtegmentaj enurbaj ĝardenoj de la mondo. En la [[Kalgaria urbocentro]] ankaŭ estas la [[Parko de Princa Insulo]], urba parko tuj norde de la distrikto [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]]. Tuj sude de la urbocentro estas la distrikto [[Beltline]], kiu rapide fariĝas unu el la plej dense loĝataj kaj plej aktive uzataj distriktoj de la urbo. Je ĝia kerno estas la populara [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]], kiu famas pro ĝiaj multaj drinkejoj, noktejoj, restoracioj kaj butikoj. Kiam la Kalgaria profesia hoke-teamo [[Calgary Flames]] partoprenis la konkurson por la [[Pokalo Stanley]] en 2004, pli ol 50.000 subtenantoj de la teamo vizitis la 17-an Avenuon ĉiuvspere, kaj pro la ruĝaj sport-ĉemizoj portitaj de la hoke-subtenantoj la avenuo ekhavis la kromnomon "la Ruĝa Mejlo". Oni facile atingas la [[Kalgaria urbocentro|Kalgarian urbocentron]] per la Kalgaria [[metroo]], la [[C-Trajno]]. Inter la vizitindaĵoj je la okcidenta flanko de la urbo estas la [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Heredaĵa Parko]], kiu montras kiel oni vivis en Alberto antaŭ la jaro 1914 kaj kiu havas funkciantajn historiajn transportilojn: vaporlokomotivo, padelkola boato, kaj elektra tramo. La vilaĝo mem konsistas el diversaj konstruaĵoj, iuj rekreitaj kaj iuj translokigitaj de diversaj lokoj en suda Alberto. Aliaj vizitindaj lokoj estas la [[Olimpika Parko]] (kun la Olimpia Halo de Famo de Kanado), amuzejo Calaway Park, kaj Motorsporta Parko Race City. Krom la multaj butikumaj centroj en la urbocentro estas pluraj grandaj butikumaj centroj en la antaŭurboj; inter la plej grandaj el ĉi tiuj estas [[Centro Chinook]] kaj [[Southcentre]] en la sudo, WestHills kaj Signal Hill en la sudokcidento, Market Mall en la nordokcidento kaj Sunridge Mall en la nordoriento. == Demografio == {| cellpadding="1" style="float: left; margin: 0em 1em 1em 0em; border:1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- align="center" bgcolor=salmon !colspan=3|Etna deveno<ref>{{citreto | URL = http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/ETO/Table1.cfm?T=501&Lang=E&GV=4&GID=4806016&Prov=48&S=0&O=A | Aŭtoro = Statistics Canada | Aŭtoroligo=Statistics Canada | Titolo = 2001 Census - Ethnic Origins for Calgary | Alirdato = 2006-01-06}}</ref> |- ! Etno ! Nombro ! Procento |- |[[Kanadanoj]] |237.740 |25,64% |- |[[Angloj]] |214.500 |23,13% |- |[[Skotoj]] |164.665 |17,76% |- |[[Germanoj]] |164.420 |17,73% |- |[[Irlandanoj]] |140.030 |15,10% |- |[[Ukrainoj]] |125.720 |13,56% |- |[[Francoj]] |113.005 |12,19% |} Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ la federacia censo de 2001, '''878.866''' homoj loĝis en la Urbo Kalgario mem. De ĉi tiuj, 49,9% estis viraj kaj 50,1 estis inaj. Infanoj havantaj malpli ol kvin jarojn konsistigis 6,0% de la loĝantaro de Kalgario; por kompari, en [[Alberto]] infanoj kun malpli ol kvin jaroj konsistigas 6,2% de la loĝantaro kaj en [[Kanado]] ili konsistigas 5,6% de la loĝantaro. En 2001, 9,0% de la loĝantoj de Kalgario havis pli ol 65 jarojn (13,2% en [[Kanado]] entute); sekve la meza kalgariano havas 34,9 jarojn (la meza kanadano havas 37,6 jarojn). Dum la kvin jaroj inter 1996 kaj 2001 la loĝantaro de Kalgario kreskis je 15,8% - en [[Alberto]] la loĝantaro kreskis je 15,8%. Se temas pri la denseco de loĝado, en Kalgario loĝas meze 1.252,3 homoj sur unu kvadratkilometro (en Alberto, estas meze nur 4,6 homoj por ĉiu km²). Censo farita de la urbo en 2005 montris loĝantaron de iom pli ol '''956,000'''. === Videblaj minoritatoj === Plimulto de la kalgarianoj, 79% de la loĝantaro (688 465 homoj) estas blankuloj, ĉefe eŭrop-devenaj, dum 2,3% de la loĝantaro (19.765 homoj) estas [[indiĝenoj]]. Krom tio, en Kalgario loĝas iom granda nombro de homoj apartenantaj al la tielnomataj videblaj malplimultoj, inter ili: * [[Ĉinio|Ĉinoj]]: 51,540 aŭ 5.9% * [[Suda Azio|Sud-Azianoj]]: 36,370 aŭ 4.2% * [[Filipinoj|Filipinanoj]]: 16,245 aŭ 1.9% * [[Nigrulo]]j: 13,370 aŭ 1.5% * [[Sudorienta Azio|Sudorient-Azianoj]]: 12,360 aŭ 1.4% * [[Latin-Ameriko|Latin-Amerikanoj]]: 8,525 aŭ 1.0% * [[Araboj]]: 8,215 aŭ 0.9% * [[Koreio|Koreoj]]: 3,770 aŭ 0.4% * [[Japanio|Japanoj]]: 3,710 aŭ 0.4% * [[Azio|Okcident-Azianoj]]: 3,085 aŭ 0.4% * Aliaj videblaj malplimultoj: 2,230 aŭ 0.3% * Multoblaj videblaj malplimultoj: 3,505 aŭ 0.4% <small>''Bazita je unuopaj respondoj. Statistikoj estas de la censo de 2001 de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]][http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080121211549/http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |date=2008-01-21 }}.'' kaj la termino de "videblaj malplimultoj", videble kreita de la plimulto, ĉar fizike tute same videblas homo de nordeŭropa aŭ de orientazia aŭ afrika deveno, ankaŭ estas de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]].</small> == Registaro kaj politiko == [[Dosiero:Calgary city hall1.jpg|dekstra|eta|230px|La malnova kaj nova urbodomoj de Kalgario]] Oni tradicie taksas Kalgarion esti konservativa urbo, regata de tradiciaj sociaj konservativuloj kaj pli modernaj fiskaj konservativuloj. Pro tio ke Kalgario estas povocentro de korporacia povo, alta procentaĵo de la laboristaro estas burokratoj. Dum la 1990-aj jaroj la politikan kulturon de la urbo superregis la dekstrema [[Reformista Partio de Kanado]] ([[d:Q1680589]]) federacie kaj la [[Progresema Konservativa Partio de Alberto]] province. La Reformista Partio fondiĝis en Kalgario. Kun la grandeco de la Kalgaria loĝantaro ankaŭ la diverseco de la politiko tamen kreskas. Unu kreskanta alternativula movado estis aktiva dum la Monda Petrola Kongreso de 2000 kaj la protestoj okazis de la [[G8]]-a kunsido en 2002. Responde al la usona invado de [[Irako]] en 2003 kunvenis inter 5.000 kaj 10.000 homoj de suda Alberto kaj aliloke antaŭ la oficejo de la usona konsulejo en Kalgario. La urbo havas branĉojn de diversaj aktivistaj organizoj. Maldekstremaj provincaj kaj federaciaj liberaluloj emas distancigi sin de la aktivista movado kiu ankaŭ ricevas subtenon de la politika maldekstro. La [[Verda Partio de Kanado]] ([[d:Q691730]]) ankaŭ gajnas subtenon en Kalgario, kion atestas la rezultoj de la kanada federacia elekto de 2004, kiam ili gajnis 7,5% de la voĉoj en Kalgario kaj eĉ 11,3% en la elektodistrikto Calgary North Centre. == Edukado == === Alt-lernejoj === [[Dosiero:Ucalgary.jpg|dekstra|eta|200px|Devizejo de la Universitato de Kalgario]] Kalgario gastigas kvin gravajn publikajn altlernejojn. La [[Universitato de Kalgario]] estas la plej granda diplomiga institucio de Kalgario kun 30.000 studentoj nun enskribitaj. La universitato ''Mount Royal'' ([[d:Q13650869]]) estas la due plej grandaj altlernejo de Kalgario kun 13 000 studentoj, kaj ĝi donas diplomojn en pluraj studobjektoj. La ĉefa kampuso de la kolegio de ''Bow Valley'' ([[d:Q4950663]]), kiu provizas trejnadon en komerco, teĥnologio kaj la liberaj artoj por 10.000 studentojn, situas en la Kalgaria urbocentro (ĉi tiu kolegio havas tri kampusojn en Kalgario kaj plurajn aliajn en la ĉirkaŭa regiono). La Sudalberta Instituto de Teĥnologio (SAIT, [[d:Q4456884]]) provizas teknikan edukadon kaj dividas terenon kun la Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]]) en nord-okcidenta Kalgario. Aldone, la kolegio ''Lethbridge'' ([[d:Q6533298]]) havas satelitan kampuson en Kalgario. Krom ĉi tiuj publikaj edukaj institucioj estas ankaŭ kelkaj privataj liber-artaj altlernejoj en Kalgario, inter ili la universitato Ambrose ([[d:Q4741870]]), fondita en 2007 per fuzio de la du antaŭaj kolegioj Alianca Universitata Kolegio kaj Nazareta Universitata Kolegio, kaj la privata katolika universitato Sankta Maria ([[d:Q7590444]]). En Kalgario ankaŭ estas la sola kanada kampuso de [[Universitato DeVry]]. == Infrastrukturo == === Transporto === ==== Regiona ==== Kalgario estas grava kanada centro de transporto kaj centra transigejo por vartransportado en kaj el nord-okcidenta Nordameriko [http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060305011130/http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700 |date=2006-03-05 }}. La urbo ankaŭ situas ĉe kruciĝo de la ŝoseo-sistemo "[[Canamex]]" kaj la [[Trans-Kanada Ŝoseo]] ([[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Ŝoseo 1]] en Alberto). La [[Internacia Flughaveno Kalgario]] servas kaj la urbon kaj la internacian flug-trafikon de Alberto kaj Saskaĉevano, registrinte 10.200.000 pasaĝerajn movojn dum 2005. En decembro de tiu jaro ĝi estis la kvare plej uzata flughaveno de Kanado, post [[Internacia Flughaveno Toronto Pearson]], la [[Internacia Flughaveno Vankuvero]] kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Internacia Flughaveno Pierre Elliott Trudeau]] de [[Montrealo]]. Ĝi ankaŭ estas unu el la plej uzataj flughavenoj de Kanado por transportado de varoj. Kalgario estas aliflanke la plej granda kanada urbo sen interurba fervoja transporto por pasaĝeroj, ĉar la federacia registaro ĉesigis la servojn de [[VIA Rail]] al Kalgario en la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj. La dua flughaveno de Kalgario, [[Flughaveno Kalgario-Springbank]], kiu troviĝas en la okcidenta antaŭurbo [[Springbank]], prizorgos la plejmultajn flugojn de privataj aviadiloj kaj agas kiel rezerva flughaveno por la ĉefa flughaveno. ==== Urba ==== [[Dosiero:CalgaryAB-map-CTrain.png|dekstra|eta|Mapo de la C-Trajna sistemo]] La amas-transportan sistemon de Kalgario funkciigas la publikan entreprenon [[Calgary Transit]]. Ŝosilo al la sistemo estas la metroo de speco "malpez-fervoja transport-sistemo" (angle: ''light rail transit (LRT)'') nomata [[C-Trajno]], kiun konsistigas 42,1 km de fervojoj konektantaj 36 staciojn: ĝi estis unu el la unuaj de ĉi tiaj sistemoj en Nordameriko. Ĝis lastatempe, Kalgario kaj [[Edmontono]] estis la solaj du nordamerikaj urboj kun loĝantaro de malpli ol miliono da loĝantoj funkciantaj rapidajn amas-transportajn sistemojn. [[Dosiero:CT_SD160_1.jpg|maldekstra|220px|eta|C-trajno]] La C-trajna linio Whitehorn-Urbocentro servas la urbocentron kaj la nordorienton, dum la linio Dalhousie-Somerset iras de la nordokcidento al la sudo tra la urbocentro. Veturado inter stacioj laŭ la 7-a Avenuo en la urbocentro estas tute senpaga. Unikaĵo de la C-trajna sistemo estas tio, ke ĝia elektro generiĝas tute per vento kaj estas do plene sentoksa. Calgary Transit ankaŭ havas efikan sistemon de busoj, kun kursoj etendantaj tra la tuta urbo. Ĝi gajnas plurajn prestiĝajn premiojn pro sia efikeco kaj media respondeco. Ĝi konsistas je pli ol 160 busaj vojlinioj kaj tri C-trajnaj linioj (du kursoj), kiuj kune etendiĝas je 4.500 km. Kalgario havas densan reton de stratoj kaj ŝoseoj. Granda parto de la sistemo estas ordigita kiel krado, en la avenuoj ({{Lang-en|avenues}}) havas orient-okcidentan orientiĝon kaj stratoj ({{Lang-en|streets}}) havas nord-sudan orientiĝon. Stratoj en la loĝkvartaloj kaj la ŝoseoj tamen kutime ne konformas al la krado. Kiel alternativon al la pli ol 260 km da dediĉitaj biciklejoj sur stratoj, la urbo havas grandan interkonektitan reton de 635 km da pavimumitaj vojetoj por biciklistoj kaj piedirantoj. === Kuracejoj kaj hospitaloj === [[Dosiero:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|250px|dekstra|eta|{{centre|Alberta Hospitalo por Infanoj}}]] Kalgario havas tri grandajn hospitalojn: Kurac-Centro Foothills, Ĝenerala Hospitalo Rockyview kaj Centro Peter Lougheed, kiujn administras la Kalgaria San-Administracio. Helikoptero por medicina evakuado funkcias sub la aŭtoritato de la asocio ''Shock Trauma Air Rescue Society''. <!--Por fora estonteco, kiam ĉiuj tekstoj estos: [[Kurac-Centro Foothills]], [[Ĝenerala Hospitalo Rockyview]] kaj [[Centro Peter Lougheed]], kiujn administras la [[Kalgaria San-Administracio]]. Helikoptero por [[medicina evakuado]] funkcias sub la aŭtoritato de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]-->. Kalgario ankaŭ havas la Kancer-Centron [[Tom Baker]] (en Kurac-Centro Foothills), la <!--[[Alberta Hospitalo por Infanoj|-->Albertan Hospitalon por Infanoj, kaj Sano-Centron Grace por Virinoj, kiuj ĉiuj provizas diversajn servojn por malsanuloj; aldone estas centroj de malpli grandaj kurac-centroj kaj dentistaj klinikoj. La Medicina Centro de la [[Universitato de Kalgario]] ankaŭ kunlaboras kun la Kalgaria San-Administracio, esplorante kanceron, kardiovaskulan malsanon, diabeton, vundiĝon de artikoj, artriton kaj genetikon.<ref>{{Citreto| URL= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | Titolo= Medical Research | Aŭtoro= Calgary Economic Development | Jaro= 2006 | Alirdato= 2007-03-13}}</ref> == Famuloj == En Kalgario mortis [[Zoltán Székely (violonisto)]]. == Ĝemelaj urboj == * [[Dosiero:Flag of the United States.svg|25px]] [[Phoenix, Arizono]] ([[Usono]]) - 1997 * [[Dosiero:Flag of South Korea.svg|25px]] [[Daejeon]] ([[Suda Koreio]]) - 1996 * [[Dosiero:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Naucalpan]] ([[Meksiko]]) - 1994 * [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Daqing]] ([[Ĉinio]]) - 1985 * [[Dosiero:Flag of India.svg|25px]] [[Ĝajpuro]] ([[Hindio]]) - 1973 * [[Dosiero:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kebeko|Kebek-urbo]] ([[Kanado]]) - 1956 == Esperanto-movado == :''Ĉefa artikolo: [[Kalgaria Esperanto-Centro]]'' Dum lastaj jaroj agado de la kalgaria Esperanto-movado fokusiĝis ĉefe je la Kalgaria Esperanto-Centro, kiun funkciigas la entrepreno [[Esperanto Antaŭen]], sed agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. En [[2005]] oni okazigis la 26-an [[NOREK]]-on en Kalgario. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kalgaria Regiono]] * [[Calgary Transit]] * [[Kalgaria Stampedo]] * [[Universitato de Kalgario]] * [[Listo de Kalgariaj Kvartaloj]] * [[Listo de famaj kalgarianoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://esperantocalgary.blogspot.com/ Blogo de Kalgaria Esperanto-Rondo] <!-- *[http://calgary.e-centro.com/ Hejmpaĝo de la Kalgaria Esperanto-Centro] --> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Kalgario | Nordokcidente = [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] | Norde = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Airdrie (Alberto)|Airdrie]] | Nordoriente = | Oriente = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Chestermere (Alberto)|Chestermere]] | Sudoriente = | Sude = [[Municipa Distrikto 31 Foothills (Alberto)|MD 31 Foothills]]<br />[[Okotoks (Alberto)|Okotoks]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[IR 145 Tsu-Tina Nacio (Alberto)|IR 145 Tsu-Tina Nacio]] }} {{Navigilo Alberto}} {{ADLS|2006|26}} {{Granda dosiero|Calgary panorama-2.jpg|1500px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Kalgario}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalgario| ]] [[Kategorio:Urboj en Alberto]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Vintrosportejoj]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] b1w02k1qq6ah3m3gjju7h3268zo3ke6 9397242 9397241 2026-06-09T15:09:05Z ThomasPusch 1869 /* Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj */ 9397242 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|urbo|decembro 2012}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kalgario | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Calgary''}} | alia_nomo1 = {{Lang-eo|''Kalgario''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Calgary | moto = ''Onwards'' (Antaŭen) | kromnomo = Cowtown, The Stampede City <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Calgary Montage 2020.jpg | dosiero2 = Calgary Montage 2015.jpg | dosiero3 = Calgary Montage 2015 2.jpg | dosiero4 = Calgarymontage5.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_larĝeco = 300px | dosiero_priskribo = Kalgario <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Alberto | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Kalgaria Regiono | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = Kulturo Clovis | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | limo = | rivero = [[Bow (rivero)|Bow]] | rivero1 = [[Elbow (rivero)|Elbow]] | rivero2 = | memorindaĵo = Muzeo Glenbow | memorindaĵo1 = [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Vilaĝo Heredaĵa Parko]] | memorindaĵo2 = Fortikaĵo Calgary | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Provinca ŝoseo 1]] | ŝoseo1_tipo = ŝoseo | ŝoseo1_noto = [[Trans-Kanada Ŝoseo]] | ŝoseo2 = [[C-Trajno]] | ŝoseo2_tipo = metroo | ŝoseo3 = [[Internacia Flughaveno Kalgario]] | ŝoseo3_tipo = flughaveno | ŝoseo4 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo4_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = Turo | konstruaĵo = Kalgaria Turo | montaro = | orogenezo = | geologio = Akvorezervujo Glenmore | geologio_tipo = Akvorezervujo | aliro = al [[Roka Montaro]] | planto_faldo = 1 | planto_tipo = Parkoj | planto = Provinca Parko Fish Creek | planto1 = Parko Nose Hill | planto2 = [[Bowness (Kalgario)|Bowness]] | planto3 = Parko Edworthy | planto4 = [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]] | planto5 = [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]] | planto6 = Parko de Princa Insulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Kalgario | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 1048 | lat_d = 51 | lat_m = 3 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 114 | long_m = 4 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 825.29 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 5107.55 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1096833 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 1214839 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1875 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Kalgario <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-7 | horzono_DST = [[UTC]] | utc_offset_DST =-6 | poŝtkodo = T1Y ĝis T3R | areo_kodo = +1-403, +1-587 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Kalgaria Stampedo]], [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]] | libera_tipo = Festivaloj | libera1 = [[Kalgaria Zoo]] | libera1_tipo = Zoologia ĝardeno | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = Kanado | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Alberto | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = Kalgario <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.calgary.ca www.calgary.ca] | commons = Calgary | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Kalgario''' ({{lang-en|Calgary}}) estas [[urbo]] en la [[provinco]] [[Alberto]], en okcidenta [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco en regiono de montetoj kaj ebenoj, 80 km oriente de la [[Roka Montaro]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Alberto kaj la tria plej granda en Kanado; ĝi estas la plej granda metropola regiono en Kanado inter [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]]. Kalgario estas bone konata kiel cel-loko por vintraj sportoj kaj [[ekoturismo]], proksima al pluraj montaj ripoz-lokoj. La ekonomio de Kalgario fokusiĝas unuavice je la nafto-industrio, sed [[agrikulturo]], [[turismo]] kaj teknologiaj industrioj ankaŭ grave kontribuas al la rapida ekonomia kreskado de la urbo. Kalgario nun havas la duan plej altan koncentriĝon de ĉef-oficejoj en Kanado. La urbo ankaŭ gastigas plurajn grandajn festivalojn ĉiujare, inkluzive de la [[Kalgaria Stampedo]], la Festivalo de Popol-Muziko, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la dua plej granda [[kariba]] festivalo en Kanado (Carifest). Kalgario estis la unua kanada urbo, kiu gastigis la [[Vintraj Olimpikoj|Vintrajn Olimpikojn]], en 1988. == Historio == === Unua setlado === [[Dosiero:Calgary Alberta circa 1885.jpg|eta|maldekstra|200px|Kalgario kiel ĝi aspektis ĉirkaŭ 1885]] Antaŭ la alveno de la eŭropanoj, la kalgaria regiono apartenis al la [[nigrapiedula konfederacio|nigrapieduloj]] (Blackfoot), kies prapatroj lasis ĉi tie ŝpurojn almenaŭ 11.000 jarojn malnovajn. En 1786 la kartografo [[David Thompson (esploristo)|David Thompson]], kiel unua eŭropa vizitanto al ĉi tiu regiono, pasigis la vintron kun grupo de [[Peigan|pejganoj]] loĝantaj apud la rivero [[Bow (rivero)|Bow]]. Ĝis [[1860]] eŭropaj setlantoj alvenis por ĉasi bizonojn. En [[1875]] oni konstruis ĉi tie fortikaĵon por la [[Rajda Polico de la Nord-Okcidento]] (nun la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]]); unue oni nomis ĝin Fortikaĵo Brisebois, laŭ la RKRP-oficiro [[Éphrem-A Brisebois]], sed post kiam tiu oficiro kondutis en malaprobinda maniero, oni renomis la fortikaĵon [[Fortikaĵo Calgary]] en [[1876]]. La Polico estis sendita al la okcidento por protekti la kanadajn preriojn de [[usona]]j viski-komercistoj. La estro de la polica taĉmento, kolonelo [[James Macleod]] donis la nomon Calgary laŭ iam vizitita loko (gaele ''Cala-ghearraidh'' = strando de la paŝtejo) sur la [[insulo Mull]] en [[Skotlando]]. Kiam la [[Kanad-Pacifika Fervojo]] atingis ĉi tiun regionon, oni konstruis ĉef-stacidomon iom okcidente de [[Fortikaĵo Calgary]], kaj ĉirkaŭ tiu fervoja centro elkreskis grava komerca kaj agrikultura centro. Kalgario oficiale korporaciiĝis kiel urbeto en [[1884]], kaj en [[1894]] Kalgario fariĝis la unua urbo en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]]. === La nafta kreskego === Oni malkovris [[nafto]]n en [[Alberto]] unuafoje en [[1914]], sed ĝi ne multe kontribuis al la ekonomio de la provinco ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam oni trovis grandajn kvantojn da ĝi. Kalgario multe prosperis pro la novaj riĉaĵoj, precipe post kiam la [[naftoprezo]]j altiĝis pro la [[embargo]] de la arabaj ŝtatoj en [[1973]]. La loĝantaro pligrandiĝis je 244.000 inter 1971 (403.000) kaj 1987 (647.000). Dum tiu tempo, nubskrapuloj rapide konstruiĝis, kaj la urbocentro de Kalgario pleniĝis je altaj konstruaĵoj. === Lastatempa historio === [[Dosiero:Downtown_Calgary.jpg|eta|maldekstra|200px|La urbocentro de Kalgario]] Pro tio, ke tiom da kalgarianoj dungiĝis ĉe la nafto-industrio, estis multa senlaboreco ĉi-urbe komence de la [[1980-aj jaroj]], kiam la nafto-industrio malmulte prosperis, sed ĝis la fino de la 80aj jaroj la urbo denove prosperis, kaj oni konstatis la valoron de pli granda diverseco, ekonomia kaj kultura. Ĉi tiu transiro de mez-granda, monokultura, preria urbo al granda, kulture diversa urbo kulminis en februaro de [[1988]], kiam Kalgario gastigis la 15-an [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]]. == Geografio kaj klimato == Kalgario troviĝas inter la montetoj antaŭ la [[Roka Montaro|Rok-Montaro]]. La urbocentro situas 1048 m super marnivelo, la flughaveno 1083 m s.m.n. Kun areo de 789 km² Kalgario superas la grandecon kaj de [[Toronto]] kaj de [[Novjorko]]. Du riveroj trafluas la urbon: la rivero [[Bow (rivero)|Bow]] estas la pli granda kaj fluas de la okcidento al la oriento, dum la rivero [[Elbow (rivero)|Elbow]] fluas de la sudo al la nordo ĝis kie ĝi kuniĝas kun la rivero Bow apud la urbocentro. La klimato de la regiono estas ĝenerale seka, do densa vegetaĵo troviĝas ''nature'' nur en la riveraj valoj kaj en la [[Provinca Parko Fish Creek]], la plej granda enurba parko de Kanado. La granda urba tereno konsistas el interna urbo ĉirkaŭita de diversaj komunumoj de malpligrandiĝanta denseco. Malkiel en la plimulto de metropoloj, la antaŭurboj de Kalgario estas parto de la urbo mem, kun escepto de la urbetoj [[Airdrie]] en la nordo, [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] en la nordokcidento, [[Strathmore]] en la oriento, kaj [[Springbank]] en la okcidento. Kvankam oni ne konsideras ĝin parto de la kalgaria metropolo, la urbo [[Okotoks]] estas en nur mallonga distanco sude de Kalgario kaj funkcias kiel antaŭurbo. === La kvartaloj de Kalgario === {{Ĉefartikolo|Listo de Kalgariaj Kvartaloj}} [[Dosiero:Stephen-Ave-Trees-Szmurlo.jpg|eta|200px|maldekstra|[[Avenuo Stephen]]]] La urbocentro de la urbo konsistas el kvin kvartaloj: [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]] (inkluzive la Festivalan Distrikton), la Okcidenta Finaĵo de la Urbocentro, la Urbocentra Komerca Distrikto, la Ĉina Kvartalo, kaj la Urbocentra Orienta Vilaĝo. Aparta de la Urbocentro kaj troviĝanta sude la 9a Avenuo estas la plej dense loĝata kvartalo de Kalgario, la [[Beltline]]. Tuj apud la urbocentro estas la unuaj centro-urbaj kvartaloj, inter ili Crescent Heights, Sunnyside, Hounsfield Heights/Briar Hill, Hillhurst, Bridgeland, Renfrew, Mount Royal, Mission kaj [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]]. Apud ĉi tiuj siavice estas tiaj dense loĝataj kaj longtempe ekzistantaj kvartaloj kiel Rosedale kaj Mount Pleasant en la nordo; [[Bowness (Kalgario)|Bowness]], Parkdale kaj Westgate en la okcidento; Park Hill, South Calgary, Altadore kaj Killarney en la sudo; kaj Forest Lawn/[[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]] en la oriento. Aliflanke de ĉi tiuj - ĝenerale disigitaj unuj de la aliaj per ŝoseoj - estas la antaŭurbaj kvartaloj. La plej suda, kaj plej rapide kreskanta, parto de la urbo inkluzivas komunumojn kiel Cranston kaj McKenzie Lake. Entute estas pli ol 180 aparte nomeblaj kvartaloj interne de la urbaj limoj. === Klimato === [[Dosiero:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Calgary-Kanada.png|eta|dekstra|250px|Grafikaĵo de temperaturoj kaj precipitado]] Kvankam povas esti tre malvarme en Kalgario dum la vintro, el ĉiuj grandurboj de Kanado ĝi havas la trian plej mildan [[klimato]]n, unuavice danke al la sekaj [[vento de Chinook|ĉinuk-ventoj]] ([[feno]]j) kiuj atingas Kalgarion el la [[Pacifika Oceano]] dum la vintraj monatoj. Ĉi tiuj ventoj foje igas la temperaturon plialtiĝi je {{GdC|20}} en nur kelkaj horoj, kaj ili povas daŭri dum tagoj aŭ eĉ semajnoj. [[Dosiero:Chinook Arch-Calgary.JPG|250px|eta|maldekstra|[[Vento de Chinook|Ĉinuka]] arko super Kalgario]] Spite la mildigan efikon de la fenoj, la temperaturoj en Kalgario vaste varias, de rekorda malalto de {{GdC|−45}} en 1893 ĝis rekorda alto de {{GdC|+36}} en 1919. Kalgario tamen kutime ne spertas la altajn temperaturojn kaj fortan temperatur-variadon tiom oftaj en aliaj preriaj urboj kiel [[Reĝino (Saskaĉevano)|Reĝino]] kaj [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. En januaro la temperaturo kutime ne falas sub {{GdC|−15}} kaj en julio kaj aŭgusto ĝi kutime ne leviĝas super {{GdC|23}}. [[Dosiero:Calgary-Northern lights.jpg|eta|dekstra|200px|[[Aŭroro (lumo)|Nordlumo]] super Kalgario]] Kun meza humideco de 65% vintre, Kalgario havas duon-sekan klimaton similan al tiuj de aliaj urboj de la kanada [[prerio]]. Ĝi meze ricevas 413 mm da malsekeco jare, 301 mm en la formo de pluvo kaj la reston kiel neĝon; la pluvo plejparte falas inter majo kaj aŭgusto. En [[junio de 2005]] Kalgario ricevis 248 mm da pluvo, laŭ kio tiu monato estis la plej malseka en la historio de Kalgario. [[Senpluveco]] ne estas malofta kaj povas okazi en ĉiu parto de la jaro. Pluvado iom malpliiĝas de okcidento oriente. Sekve, dum oftas arbogrupoj ĉe la okcidenta rando de la urbo, ĉe la orienta rando regas senarba prerio. [[Fulmotondro]]j kutime okazas en Kalgario dum pli ol 20 tagoj jare, plej ofte dum la somero. Kalgario troviĝas ĉe la rando de la [[hajlo]]ŝtorma aleo de Alberto kaj de tempo al tempo spertas fortajn hajloŝtormojn. Hajloŝtormo trafinta Kalgarion la [[7-a de septembro|7-an de septembro]] [[1991]] estis unu el la plej detruaj [[naturkatastrofo]]j en la historio de Kanado kaj kaŭzis damaĝon valora pli ol [[Kanada dolaro|CA$]] 400 milionoj.<ref>{{Citreto| URL= http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html | Titolo= Major Hailstorms | Aŭtoro= The Atlas of Canada | Jaro=2004 | Monato= aprilo | Alirdato=2007-02-14}}</ref> '''Sezonoj''' * [[Vintro]]: novembro ĝis meza marto * [[Printempo]]: meza marto ĝis majo * [[Somero]]: junio ĝis aŭgusto * [[Aŭtuno]]: septembro ĝis novembro == Kulturo == === Urba vivo === La urba aspekto multe ŝanĝiĝis de post kiam la urbo grandiĝis. Oni ankaŭ pli kaj pli rekonas Kalgarion kiel unu el la kulture plej diversaj urboj de Kanado. Ĝi nun estas moderna kosmopolita urbo kiu tamen retenas multon de ĝia tradicia kulturo de hoteldrinkejoj, noktejoj, kaj [[hokeo]]. Ĝi estas konata kiel la centro de la muzik-stilo "western" kaj foje nomiĝas [[Nashville]] de la Nordo. Kiel etne diversa urbo, Kalgario ankaŭ havas plurajn mult-etnajn regionojn. Ĝi havas unu el la plej grandaj ĉin-urboj de Kanado kaj viglan "Malgrandan Italion" en la kvartalo Bridgeland. La regiono ĉirkaŭ la [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]] Sudorienta en la kvartalo Forest Lawn tiel plenas je kulture diversaj restoracioj kaj butikoj ke oni nomas ĝin [[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]]. === Interpretaj artoj === En Kalgario troviĝas la [[Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio]], konstruaĵo 113.000 kvadratmetrojn granda konstruita por la interpretaj artoj, kulturaĵoj kaj komunumo. La 2.700-seĝa aŭditorio unue malfermiĝis en 1957 kaj gastigis jam centojn da muzikaloj, teatraĵoj kaj aliaj scenejaj prezentaĵoj; ĉiujare, pli ol 850 mil vizitantoj venas al la Aŭditorio. Ĝi estas la hejmo de la [[Alberta Baletistaro]], la [[Kalgaria Opero]], la [[Muzik-Festivalo Kiwanis]], kaj la ĉiujaraj [[Memor-Taga Ceremonio|Memor-Tagaj Ceremonioj]] de la [[Kanada Veteranaro]]. Kalgario estas ankaŭ la hejmo de la internacie konata moderna teatro-grupo [[One Yellow Rabbit]], kiu dividas la grandegan [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj|Centron de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kun la [[Kalgaria Filharmonia Orkestro]] kaj du aliaj teatro-grupoj, [[Teatro Kalgaria]] kaj [[Teatro-Projektoj de Alberto]]. Ĉiujare okazas en ĉi tiu urbo la [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]]. === Muzeoj kaj galerioj === En Kalgario estas pluraj muzeoj. La plej bone konata el ili, la [[Muzeo Glenbow]], estas la plej granda muzeo de okcidenta Kanado, kaj ĝi enhavas art-galerion. Inter aliaj muzeoj estas la plej granda ĉina kultur-centro de Nordameriko, la Kanada Olimpia Halo de Famo (ĉe la [[Olimpika Parko]]), la Milit-Muzeoj, la Muzik-Muzeo Cantos, kaj la Aero-Muzeo. Estas ankaŭ pluraj art-galerioj en Kalgario, multaj el ili ĉe [[Avenuo Stephen]] kaj la [[Beltline|17-a Avenuo]]; la plej granda el inter ĉi tiuj estas la Art-Galerio de Kalgario. === Kulturaj eventoj kaj festivaloj === [[Dosiero:CalgaryStampedeGrounds2005.jpg|eta|dekstra|La Stampedejo]]{{Ĉefartikolo|Festivaloj en Kalgario}} En Kalgario ĉiujare okazas pluraj grandaj festivaloj kaj eventoj, inter ili la kreskanta [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]], la Kalgaria Festivalo de Popol-Muziko, Karifesto, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la [[Internacia Avenuo|Ter-festo]]. La plej fama evento de Kalgario estas la [[Kalgaria Stampedo]]. Ĉiun julion post la granda Stampeda Parado oni prezentas internacie rekonatajn rodeo-konkursojn, ludejaron, scenejajn spektaklojn, agrikulturajn konkursojn, ekspoziciojn de la [[Unuaj Nacioj]], kaj patkukajn manĝojn tra la tuta urbo. La Stampedo estas inter la plej grandaj kaj plej konataj festivaloj de Kanado, kun 93-jara historio. En 2005, 1.242.928 homoj aliris la giĉetojn de la Stampedejo por partopreni ĉi tiun dek-tagan konkursaron kaj ekspozicion. === Sporto === [[Dosiero:Canada olympic park summer 2005.jpeg|eta|maldekstra|180px|[[Olimpika Parko]]]] Danke al sia proksimeco al la [[Rok-Montaro]], Kalgario tradicie estas grava celo por vintro-sportistoj. De post kiam ĝi gastigis la [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]] de 1988 la urbo estas la hejmo de kelkaj gravaj instalaĵoj por vintraj sportoj, kiel la [[Olimpika Parko]] (por [[luĝo]], [[skikurado]], [[skisaltegado]], [[alpa skiado]], [[neĝtabulado]], kaj iuj someraj sportoj) kaj la [[Olimpika Ovalo]] (por [[rapid-sketado]] kaj [[glacihokeo|hokeo]]). Ĉi tiuj instalaĵoj servas kiel la ĉefaj trejnejoj por multaj {{N|profesia atleto}}. Somere la Rivero [[Bow]] estas tre populara fiŝkaptejo, kaj [[golfo (sporto)|golf-ludado]] estas tre populara inter kalgarianoj, kiujn servas multaj golf-ludejoj. [[Dosiero:Olympic Oval Inside Calgary.jpg|eta|dekstra|180px|[[Olimpika Ovalo]]]] En Kalgario ankaŭ estas multaj parkoj, inter ili [[Provinca Parko Fish Creek]], [[Parko Nose Hill]], [[Bowness (Kalgario)|Parko Bowness]], [[Parko Edworthy]], la Birdorezervejo de [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]], [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]], kaj [[Parko de Princa Insulo]]; [[Parko Nose Hill]] estas la plej granda municipa parko de Kanado. Liganta ĉi tiujn parkojn kaj la diversajn kvartalojn de Kalgario estas unu el la plej vastaj retoj de biciklo-vojoj de Nordameriko. : '''Profesiaj sport-teamoj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Flamoj de Kalgario]] ''(Calgary Flames)'' | align="left" |[[Nacia Hokea Ligo]] | align="left" | Scotiabank Saddledome | align="center" |1980* | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff'" |[[Calgary Stampeders]] | align="left" |[[Kanada Futbala Ligo]] | align="left" |Stadiono McMahon | align="center" |1945 | align="center" |5 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Roughnecks]] | align="left" |Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |2001 | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Vipers]] | align="left" |[[Norda Ligo (basbalo)|Norda Ligo]] ([[Basbalo]]) | align="left" |Stadiono Foothills | align="center" |2005 | align="center" |0 |} <small>''(*) Fondita kiel ''Atlanta Flames'' en 1972.''</small> : '''Amatoraj kaj duon-profesiaj kluboj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Hitmen]] | align="left" |[[Okcidenta Hoke-Ligo]] | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |1995 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Canucks]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Centro Max Bell | align="center" |1971 | align="center" |9 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Royals]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Olimpika Areno Patro David Bauer | align="center" |1990 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Oval X-Treme]] | align="left" |[[Nacia Virina Hoke-Ligo]] | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1995 | align="center" |4 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Mavericks]] | align="left" |[[Kanada Rugbea Super-Ligo]] | align="left" |Kalgaria Rugbe-Parko | align="center" |1998 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |Kalgaria Rapid-Sketa Asocio | align="left" |Rapid-Sketado Kanada | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1990 | align="center" |<nowiki>>10</nowiki> |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary United FC]] | align="left" |[[Kanada Subtegmenta Futbala Ligo]] | align="left" |Stampede Corral | align="center" |2007 | align="center" |0 |} == Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj == [[Dosiero:PengrowthSaddledomeNight.jpg|eta|250px|maldekstra|La nokta profilo de Kalgario (de la sudo)]] La Kalgaria urbocentro ofertas varian miksaĵon de restoracioj kaj drinkejoj, lokoj de kulturo, butikumejoj (unuavice, [[Centro TD]], [[Kalgaria Centro Eaton|Centro Eaton]], [[Avenuo Stephen]] kaj [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]]), kaj publikaj komunikejoj kiel la Olimpika Placo. Inter urbocentraj lokoj tre popularaj inter turistoj estas la [[Kalgaria Zoo]], La [[Mondo de Scienco TELUS]], la [[Kongresejo TELUS]], la [[Ĉina Kvartalo (Kalgario)|Ĉina Kvartalo]], la [[Muzeo Glenbow]], la [[Kalgaria Turo]], la [[Kalgaria Art-Galerio]], la [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kaj la [[Merkato Eau Claire]]. Kun areo de 10,000 m² la [[Devoniaj Ĝardenoj]], sur la tegmento de la Centro TD (super la butikumaro), estas unu el la plej grandaj subtegmentaj enurbaj ĝardenoj de la mondo. En la Kalgaria urbocentro ankaŭ estas la [[Parko de Princa Insulo]], urba parko tuj norde de la distrikto [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]]. Tuj sude de la urbocentro estas la distrikto [[Beltline]], kiu rapide fariĝas unu el la plej dense loĝataj kaj plej aktive uzataj distriktoj de la urbo. Je ĝia kerno estas la populara [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]], kiu famas pro ĝiaj multaj drinkejoj, noktejoj, restoracioj kaj butikoj. Kiam la Kalgaria profesia glacihokea teamo ''[[Calgary Flames]]' partoprenis la konkurson por la pokalo ''Stanley'' de la [[Nacia Hokea Ligo]] en 2004, pli ol 50.000 subtenantoj de la teamo vizitis la 17-an Avenuon ĉiuvspere, kaj pro la ruĝaj sport-ĉemizoj portitaj de la hoke-subtenantoj la avenuo ekhavis la kromnomon "la Ruĝa Mejlo". Oni facile atingas la Kalgarian urbocentron per la Kalgaria [[metroo]], la [[C-Trajno]]. Inter la vizitindaĵoj je la okcidenta flanko de la urbo estas la [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Heredaĵa Parko]], kiu montras kiel oni vivis en Alberto antaŭ la jaro 1914 kaj kiu havas funkciantajn historiajn transportilojn: vaporlokomotivo, padelkola boato, kaj elektra tramo. La vilaĝo mem konsistas el diversaj konstruaĵoj, iuj rekreitaj kaj iuj translokigitaj de diversaj lokoj en suda Alberto. Aliaj vizitindaj lokoj estas la [[Olimpika Parko]] (kun la Olimpia Halo de Famo de Kanado), amuzejo Calaway Park, kaj Motorsporta Parko Race City. Krom la multaj butikumaj centroj en la urbocentro estas pluraj grandaj butikumaj centroj en la antaŭurboj; inter la plej grandaj el ĉi tiuj estas [[Centro Chinook]] kaj [[Southcentre]] en la sudo, WestHills kaj Signal Hill en la sudokcidento, Market Mall en la nordokcidento kaj Sunridge Mall en la nordoriento. == Demografio == {| cellpadding="1" style="float: left; margin: 0em 1em 1em 0em; border:1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- align="center" bgcolor=salmon !colspan=3|Etna deveno<ref>{{citreto | URL = http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/ETO/Table1.cfm?T=501&Lang=E&GV=4&GID=4806016&Prov=48&S=0&O=A | Aŭtoro = Statistics Canada | Aŭtoroligo=Statistics Canada | Titolo = 2001 Census - Ethnic Origins for Calgary | Alirdato = 2006-01-06}}</ref> |- ! Etno ! Nombro ! Procento |- |[[Kanadanoj]] |237.740 |25,64% |- |[[Angloj]] |214.500 |23,13% |- |[[Skotoj]] |164.665 |17,76% |- |[[Germanoj]] |164.420 |17,73% |- |[[Irlandanoj]] |140.030 |15,10% |- |[[Ukrainoj]] |125.720 |13,56% |- |[[Francoj]] |113.005 |12,19% |} Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ la federacia censo de 2001, '''878.866''' homoj loĝis en la Urbo Kalgario mem. De ĉi tiuj, 49,9% estis viraj kaj 50,1 estis inaj. Infanoj havantaj malpli ol kvin jarojn konsistigis 6,0% de la loĝantaro de Kalgario; por kompari, en [[Alberto]] infanoj kun malpli ol kvin jaroj konsistigas 6,2% de la loĝantaro kaj en [[Kanado]] ili konsistigas 5,6% de la loĝantaro. En 2001, 9,0% de la loĝantoj de Kalgario havis pli ol 65 jarojn (13,2% en [[Kanado]] entute); sekve la meza kalgariano havas 34,9 jarojn (la meza kanadano havas 37,6 jarojn). Dum la kvin jaroj inter 1996 kaj 2001 la loĝantaro de Kalgario kreskis je 15,8% - en [[Alberto]] la loĝantaro kreskis je 15,8%. Se temas pri la denseco de loĝado, en Kalgario loĝas meze 1.252,3 homoj sur unu kvadratkilometro (en Alberto, estas meze nur 4,6 homoj por ĉiu km²). Censo farita de la urbo en 2005 montris loĝantaron de iom pli ol '''956,000'''. === Videblaj minoritatoj === Plimulto de la kalgarianoj, 79% de la loĝantaro (688 465 homoj) estas blankuloj, ĉefe eŭrop-devenaj, dum 2,3% de la loĝantaro (19.765 homoj) estas [[indiĝenoj]]. Krom tio, en Kalgario loĝas iom granda nombro de homoj apartenantaj al la tielnomataj videblaj malplimultoj, inter ili: * [[Ĉinio|Ĉinoj]]: 51,540 aŭ 5.9% * [[Suda Azio|Sud-Azianoj]]: 36,370 aŭ 4.2% * [[Filipinoj|Filipinanoj]]: 16,245 aŭ 1.9% * [[Nigrulo]]j: 13,370 aŭ 1.5% * [[Sudorienta Azio|Sudorient-Azianoj]]: 12,360 aŭ 1.4% * [[Latin-Ameriko|Latin-Amerikanoj]]: 8,525 aŭ 1.0% * [[Araboj]]: 8,215 aŭ 0.9% * [[Koreio|Koreoj]]: 3,770 aŭ 0.4% * [[Japanio|Japanoj]]: 3,710 aŭ 0.4% * [[Azio|Okcident-Azianoj]]: 3,085 aŭ 0.4% * Aliaj videblaj malplimultoj: 2,230 aŭ 0.3% * Multoblaj videblaj malplimultoj: 3,505 aŭ 0.4% <small>''Bazita je unuopaj respondoj. Statistikoj estas de la censo de 2001 de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]][http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080121211549/http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |date=2008-01-21 }}.'' kaj la termino de "videblaj malplimultoj", videble kreita de la plimulto, ĉar fizike tute same videblas homo de nordeŭropa aŭ de orientazia aŭ afrika deveno, ankaŭ estas de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]].</small> == Registaro kaj politiko == [[Dosiero:Calgary city hall1.jpg|dekstra|eta|230px|La malnova kaj nova urbodomoj de Kalgario]] Oni tradicie taksas Kalgarion esti konservativa urbo, regata de tradiciaj sociaj konservativuloj kaj pli modernaj fiskaj konservativuloj. Pro tio ke Kalgario estas povocentro de korporacia povo, alta procentaĵo de la laboristaro estas burokratoj. Dum la 1990-aj jaroj la politikan kulturon de la urbo superregis la dekstrema [[Reformista Partio de Kanado]] ([[d:Q1680589]]) federacie kaj la [[Progresema Konservativa Partio de Alberto]] province. La Reformista Partio fondiĝis en Kalgario. Kun la grandeco de la Kalgaria loĝantaro ankaŭ la diverseco de la politiko tamen kreskas. Unu kreskanta alternativula movado estis aktiva dum la Monda Petrola Kongreso de 2000 kaj la protestoj okazis de la [[G8]]-a kunsido en 2002. Responde al la usona invado de [[Irako]] en 2003 kunvenis inter 5.000 kaj 10.000 homoj de suda Alberto kaj aliloke antaŭ la oficejo de la usona konsulejo en Kalgario. La urbo havas branĉojn de diversaj aktivistaj organizoj. Maldekstremaj provincaj kaj federaciaj liberaluloj emas distancigi sin de la aktivista movado kiu ankaŭ ricevas subtenon de la politika maldekstro. La [[Verda Partio de Kanado]] ([[d:Q691730]]) ankaŭ gajnas subtenon en Kalgario, kion atestas la rezultoj de la kanada federacia elekto de 2004, kiam ili gajnis 7,5% de la voĉoj en Kalgario kaj eĉ 11,3% en la elektodistrikto Calgary North Centre. == Edukado == === Alt-lernejoj === [[Dosiero:Ucalgary.jpg|dekstra|eta|200px|Devizejo de la Universitato de Kalgario]] Kalgario gastigas kvin gravajn publikajn altlernejojn. La [[Universitato de Kalgario]] estas la plej granda diplomiga institucio de Kalgario kun 30.000 studentoj nun enskribitaj. La universitato ''Mount Royal'' ([[d:Q13650869]]) estas la due plej grandaj altlernejo de Kalgario kun 13 000 studentoj, kaj ĝi donas diplomojn en pluraj studobjektoj. La ĉefa kampuso de la kolegio de ''Bow Valley'' ([[d:Q4950663]]), kiu provizas trejnadon en komerco, teĥnologio kaj la liberaj artoj por 10.000 studentojn, situas en la Kalgaria urbocentro (ĉi tiu kolegio havas tri kampusojn en Kalgario kaj plurajn aliajn en la ĉirkaŭa regiono). La Sudalberta Instituto de Teĥnologio (SAIT, [[d:Q4456884]]) provizas teknikan edukadon kaj dividas terenon kun la Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]]) en nord-okcidenta Kalgario. Aldone, la kolegio ''Lethbridge'' ([[d:Q6533298]]) havas satelitan kampuson en Kalgario. Krom ĉi tiuj publikaj edukaj institucioj estas ankaŭ kelkaj privataj liber-artaj altlernejoj en Kalgario, inter ili la universitato Ambrose ([[d:Q4741870]]), fondita en 2007 per fuzio de la du antaŭaj kolegioj Alianca Universitata Kolegio kaj Nazareta Universitata Kolegio, kaj la privata katolika universitato Sankta Maria ([[d:Q7590444]]). En Kalgario ankaŭ estas la sola kanada kampuso de [[Universitato DeVry]]. == Infrastrukturo == === Transporto === ==== Regiona ==== Kalgario estas grava kanada centro de transporto kaj centra transigejo por vartransportado en kaj el nord-okcidenta Nordameriko [http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060305011130/http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700 |date=2006-03-05 }}. La urbo ankaŭ situas ĉe kruciĝo de la ŝoseo-sistemo "[[Canamex]]" kaj la [[Trans-Kanada Ŝoseo]] ([[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Ŝoseo 1]] en Alberto). La [[Internacia Flughaveno Kalgario]] servas kaj la urbon kaj la internacian flug-trafikon de Alberto kaj Saskaĉevano, registrinte 10.200.000 pasaĝerajn movojn dum 2005. En decembro de tiu jaro ĝi estis la kvare plej uzata flughaveno de Kanado, post [[Internacia Flughaveno Toronto Pearson]], la [[Internacia Flughaveno Vankuvero]] kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Internacia Flughaveno Pierre Elliott Trudeau]] de [[Montrealo]]. Ĝi ankaŭ estas unu el la plej uzataj flughavenoj de Kanado por transportado de varoj. Kalgario estas aliflanke la plej granda kanada urbo sen interurba fervoja transporto por pasaĝeroj, ĉar la federacia registaro ĉesigis la servojn de [[VIA Rail]] al Kalgario en la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj. La dua flughaveno de Kalgario, [[Flughaveno Kalgario-Springbank]], kiu troviĝas en la okcidenta antaŭurbo [[Springbank]], prizorgos la plejmultajn flugojn de privataj aviadiloj kaj agas kiel rezerva flughaveno por la ĉefa flughaveno. ==== Urba ==== [[Dosiero:CalgaryAB-map-CTrain.png|dekstra|eta|Mapo de la C-Trajna sistemo]] La amas-transportan sistemon de Kalgario funkciigas la publikan entreprenon [[Calgary Transit]]. Ŝosilo al la sistemo estas la metroo de speco "malpez-fervoja transport-sistemo" (angle: ''light rail transit (LRT)'') nomata [[C-Trajno]], kiun konsistigas 42,1 km de fervojoj konektantaj 36 staciojn: ĝi estis unu el la unuaj de ĉi tiaj sistemoj en Nordameriko. Ĝis lastatempe, Kalgario kaj [[Edmontono]] estis la solaj du nordamerikaj urboj kun loĝantaro de malpli ol miliono da loĝantoj funkciantaj rapidajn amas-transportajn sistemojn. [[Dosiero:CT_SD160_1.jpg|maldekstra|220px|eta|C-trajno]] La C-trajna linio Whitehorn-Urbocentro servas la urbocentron kaj la nordorienton, dum la linio Dalhousie-Somerset iras de la nordokcidento al la sudo tra la urbocentro. Veturado inter stacioj laŭ la 7-a Avenuo en la urbocentro estas tute senpaga. Unikaĵo de la C-trajna sistemo estas tio, ke ĝia elektro generiĝas tute per vento kaj estas do plene sentoksa. Calgary Transit ankaŭ havas efikan sistemon de busoj, kun kursoj etendantaj tra la tuta urbo. Ĝi gajnas plurajn prestiĝajn premiojn pro sia efikeco kaj media respondeco. Ĝi konsistas je pli ol 160 busaj vojlinioj kaj tri C-trajnaj linioj (du kursoj), kiuj kune etendiĝas je 4.500 km. Kalgario havas densan reton de stratoj kaj ŝoseoj. Granda parto de la sistemo estas ordigita kiel krado, en la avenuoj ({{Lang-en|avenues}}) havas orient-okcidentan orientiĝon kaj stratoj ({{Lang-en|streets}}) havas nord-sudan orientiĝon. Stratoj en la loĝkvartaloj kaj la ŝoseoj tamen kutime ne konformas al la krado. Kiel alternativon al la pli ol 260 km da dediĉitaj biciklejoj sur stratoj, la urbo havas grandan interkonektitan reton de 635 km da pavimumitaj vojetoj por biciklistoj kaj piedirantoj. === Kuracejoj kaj hospitaloj === [[Dosiero:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|250px|dekstra|eta|{{centre|Alberta Hospitalo por Infanoj}}]] Kalgario havas tri grandajn hospitalojn: Kurac-Centro Foothills, Ĝenerala Hospitalo Rockyview kaj Centro Peter Lougheed, kiujn administras la Kalgaria San-Administracio. Helikoptero por medicina evakuado funkcias sub la aŭtoritato de la asocio ''Shock Trauma Air Rescue Society''. <!--Por fora estonteco, kiam ĉiuj tekstoj estos: [[Kurac-Centro Foothills]], [[Ĝenerala Hospitalo Rockyview]] kaj [[Centro Peter Lougheed]], kiujn administras la [[Kalgaria San-Administracio]]. Helikoptero por [[medicina evakuado]] funkcias sub la aŭtoritato de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]-->. Kalgario ankaŭ havas la Kancer-Centron [[Tom Baker]] (en Kurac-Centro Foothills), la <!--[[Alberta Hospitalo por Infanoj|-->Albertan Hospitalon por Infanoj, kaj Sano-Centron Grace por Virinoj, kiuj ĉiuj provizas diversajn servojn por malsanuloj; aldone estas centroj de malpli grandaj kurac-centroj kaj dentistaj klinikoj. La Medicina Centro de la [[Universitato de Kalgario]] ankaŭ kunlaboras kun la Kalgaria San-Administracio, esplorante kanceron, kardiovaskulan malsanon, diabeton, vundiĝon de artikoj, artriton kaj genetikon.<ref>{{Citreto| URL= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | Titolo= Medical Research | Aŭtoro= Calgary Economic Development | Jaro= 2006 | Alirdato= 2007-03-13}}</ref> == Famuloj == En Kalgario mortis [[Zoltán Székely (violonisto)]]. == Ĝemelaj urboj == * [[Dosiero:Flag of the United States.svg|25px]] [[Phoenix, Arizono]] ([[Usono]]) - 1997 * [[Dosiero:Flag of South Korea.svg|25px]] [[Daejeon]] ([[Suda Koreio]]) - 1996 * [[Dosiero:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Naucalpan]] ([[Meksiko]]) - 1994 * [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Daqing]] ([[Ĉinio]]) - 1985 * [[Dosiero:Flag of India.svg|25px]] [[Ĝajpuro]] ([[Hindio]]) - 1973 * [[Dosiero:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kebeko|Kebek-urbo]] ([[Kanado]]) - 1956 == Esperanto-movado == :''Ĉefa artikolo: [[Kalgaria Esperanto-Centro]]'' Dum lastaj jaroj agado de la kalgaria Esperanto-movado fokusiĝis ĉefe je la Kalgaria Esperanto-Centro, kiun funkciigas la entrepreno [[Esperanto Antaŭen]], sed agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. En [[2005]] oni okazigis la 26-an [[NOREK]]-on en Kalgario. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kalgaria Regiono]] * [[Calgary Transit]] * [[Kalgaria Stampedo]] * [[Universitato de Kalgario]] * [[Listo de Kalgariaj Kvartaloj]] * [[Listo de famaj kalgarianoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://esperantocalgary.blogspot.com/ Blogo de Kalgaria Esperanto-Rondo] <!-- *[http://calgary.e-centro.com/ Hejmpaĝo de la Kalgaria Esperanto-Centro] --> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Kalgario | Nordokcidente = [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] | Norde = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Airdrie (Alberto)|Airdrie]] | Nordoriente = | Oriente = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Chestermere (Alberto)|Chestermere]] | Sudoriente = | Sude = [[Municipa Distrikto 31 Foothills (Alberto)|MD 31 Foothills]]<br />[[Okotoks (Alberto)|Okotoks]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[IR 145 Tsu-Tina Nacio (Alberto)|IR 145 Tsu-Tina Nacio]] }} {{Navigilo Alberto}} {{ADLS|2006|26}} {{Granda dosiero|Calgary panorama-2.jpg|1500px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Kalgario}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalgario| ]] [[Kategorio:Urboj en Alberto]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Vintrosportejoj]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] s6c8wiollp07shrb4j96b57d461hj9q 9397246 9397242 2026-06-09T15:10:27Z ThomasPusch 1869 9397246 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|urbo|decembro 2012}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kalgario | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Calgary''}} | alia_nomo1 = {{Lang-eo|''Kalgario''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Calgary | moto = ''Onwards'' (Antaŭen) | kromnomo = Cowtown, The Stampede City <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Calgary Montage 2020.jpg | dosiero2 = Calgary Montage 2015.jpg | dosiero3 = Calgary Montage 2015 2.jpg | dosiero4 = Calgarymontage5.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_larĝeco = 300px | dosiero_priskribo = Kalgario <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Alberto | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Kalgaria Regiono | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = Kulturo Clovis | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | limo = | rivero = [[Bow (rivero)|Bow]] | rivero1 = [[Elbow (rivero)|Elbow]] | rivero2 = | memorindaĵo = Muzeo Glenbow | memorindaĵo1 = [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Vilaĝo Heredaĵa Parko]] | memorindaĵo2 = Fortikaĵo Calgary | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Provinca ŝoseo 1]] | ŝoseo1_tipo = ŝoseo | ŝoseo1_noto = [[Trans-Kanada Ŝoseo]] | ŝoseo2 = [[C-Trajno]] | ŝoseo2_tipo = metroo | ŝoseo3 = [[Internacia Flughaveno Kalgario]] | ŝoseo3_tipo = flughaveno | ŝoseo4 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo4_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = Turo | konstruaĵo = Kalgaria Turo | montaro = | orogenezo = | geologio = Akvorezervujo Glenmore | geologio_tipo = Akvorezervujo | aliro = al [[Roka Montaro]] | planto_faldo = 1 | planto_tipo = Parkoj | planto = Provinca Parko Fish Creek | planto1 = Parko Nose Hill | planto2 = [[Bowness (Kalgario)|Bowness]] | planto3 = Parko Edworthy | planto4 = [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]] | planto5 = [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]] | planto6 = Parko de Princa Insulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Kalgario | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 1048 | lat_d = 51 | lat_m = 3 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 114 | long_m = 4 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 825.29 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 5107.55 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1096833 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 1214839 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1875 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Kalgario <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-7 | horzono_DST = [[UTC]] | utc_offset_DST =-6 | poŝtkodo = T1Y ĝis T3R | areo_kodo = +1-403, +1-587 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Kalgaria Stampedo]], [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]] | libera_tipo = Festivaloj | libera1 = [[Kalgaria Zoo]] | libera1_tipo = Zoologia ĝardeno | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = Kanado | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Alberto | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = Kalgario <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.calgary.ca www.calgary.ca] | commons = Calgary | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Kalgario''' ({{lang-en|Calgary}}) estas [[urbo]] en la [[provinco]] [[Alberto]], en okcidenta [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco en regiono de montetoj kaj ebenoj, 80 km oriente de la [[Roka Montaro]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Alberto kaj la tria plej granda en Kanado; ĝi estas la plej granda metropola regiono en Kanado inter [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]]. Kalgario estas bone konata kiel cel-loko por vintraj sportoj kaj [[ekoturismo]], proksima al pluraj montaj ripoz-lokoj. La ekonomio de Kalgario fokusiĝas unuavice je la nafto-industrio, sed [[agrikulturo]], [[turismo]] kaj teknologiaj industrioj ankaŭ grave kontribuas al la rapida ekonomia kreskado de la urbo. Kalgario nun havas la duan plej altan koncentriĝon de ĉef-oficejoj en Kanado. La urbo ankaŭ gastigas plurajn grandajn festivalojn ĉiujare, inkluzive de la [[Kalgaria Stampedo]], la Festivalo de Popol-Muziko, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la dua plej granda [[kariba]] festivalo en Kanado (Carifest). Kalgario estis la unua kanada urbo, kiu gastigis la [[Vintraj Olimpikoj|Vintrajn Olimpikojn]], en 1988. == Historio == === Unua setlado === [[Dosiero:Calgary Alberta circa 1885.jpg|eta|maldekstra|200px|Kalgario kiel ĝi aspektis ĉirkaŭ 1885]] Antaŭ la alveno de la eŭropanoj, la kalgaria regiono apartenis al la [[nigrapiedula konfederacio|nigrapieduloj]] (Blackfoot), kies prapatroj lasis ĉi tie ŝpurojn almenaŭ 11.000 jarojn malnovajn. En 1786 la kartografo [[David Thompson (esploristo)|David Thompson]], kiel unua eŭropa vizitanto al ĉi tiu regiono, pasigis la vintron kun grupo de [[Peigan|pejganoj]] loĝantaj apud la rivero [[Bow (rivero)|Bow]]. Ĝis [[1860]] eŭropaj setlantoj alvenis por ĉasi bizonojn. En [[1875]] oni konstruis ĉi tie fortikaĵon por la [[Rajda Polico de la Nord-Okcidento]] (nun la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]]); unue oni nomis ĝin Fortikaĵo Brisebois, laŭ la RKRP-oficiro [[Éphrem-A Brisebois]], sed post kiam tiu oficiro kondutis en malaprobinda maniero, oni renomis la fortikaĵon [[Fortikaĵo Calgary]] en [[1876]]. La Polico estis sendita al la okcidento por protekti la kanadajn preriojn de [[usona]]j viski-komercistoj. La estro de la polica taĉmento, kolonelo [[James Macleod]] donis la nomon Calgary laŭ iam vizitita loko (gaele ''Cala-ghearraidh'' = strando de la paŝtejo) sur la [[insulo Mull]] en [[Skotlando]]. Kiam la [[Kanad-Pacifika Fervojo]] atingis ĉi tiun regionon, oni konstruis ĉef-stacidomon iom okcidente de [[Fortikaĵo Calgary]], kaj ĉirkaŭ tiu fervoja centro elkreskis grava komerca kaj agrikultura centro. Kalgario oficiale korporaciiĝis kiel urbeto en [[1884]], kaj en [[1894]] Kalgario fariĝis la unua urbo en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]]. === La nafta kreskego === Oni malkovris [[nafto]]n en [[Alberto]] unuafoje en [[1914]], sed ĝi ne multe kontribuis al la ekonomio de la provinco ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam oni trovis grandajn kvantojn da ĝi. Kalgario multe prosperis pro la novaj riĉaĵoj, precipe post kiam la [[naftoprezo]]j altiĝis pro la [[embargo]] de la arabaj ŝtatoj en [[1973]]. La loĝantaro pligrandiĝis je 244.000 inter 1971 (403.000) kaj 1987 (647.000). Dum tiu tempo, nubskrapuloj rapide konstruiĝis, kaj la urbocentro de Kalgario pleniĝis je altaj konstruaĵoj. === Lastatempa historio === [[Dosiero:Downtown_Calgary.jpg|eta|maldekstra|200px|La urbocentro de Kalgario]] Pro tio, ke tiom da kalgarianoj dungiĝis ĉe la nafto-industrio, estis multa senlaboreco ĉi-urbe komence de la [[1980-aj jaroj]], kiam la nafto-industrio malmulte prosperis, sed ĝis la fino de la 80aj jaroj la urbo denove prosperis, kaj oni konstatis la valoron de pli granda diverseco, ekonomia kaj kultura. Ĉi tiu transiro de mez-granda, monokultura, preria urbo al granda, kulture diversa urbo kulminis en februaro de [[1988]], kiam Kalgario gastigis la 15-an [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]]. == Geografio kaj klimato == Kalgario troviĝas inter la montetoj antaŭ la [[Roka Montaro|Rok-Montaro]]. La urbocentro situas 1048 m super marnivelo, la flughaveno 1083 m s.m.n. Kun areo de 789 km² Kalgario superas la grandecon kaj de [[Toronto]] kaj de [[Novjorko]]. Du riveroj trafluas la urbon: la rivero [[Bow (rivero)|Bow]] estas la pli granda kaj fluas de la okcidento al la oriento, dum la rivero [[Elbow (rivero)|Elbow]] fluas de la sudo al la nordo ĝis kie ĝi kuniĝas kun la rivero Bow apud la urbocentro. La klimato de la regiono estas ĝenerale seka, do densa vegetaĵo troviĝas ''nature'' nur en la riveraj valoj kaj en la [[Provinca Parko Fish Creek]], la plej granda enurba parko de Kanado. La granda urba tereno konsistas el interna urbo ĉirkaŭita de diversaj komunumoj de malpligrandiĝanta denseco. Malkiel en la plimulto de metropoloj, la antaŭurboj de Kalgario estas parto de la urbo mem, kun escepto de la urbetoj [[Airdrie]] en la nordo, [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] en la nordokcidento, [[Strathmore]] en la oriento, kaj [[Springbank]] en la okcidento. Kvankam oni ne konsideras ĝin parto de la kalgaria metropolo, la urbo [[Okotoks]] estas en nur mallonga distanco sude de Kalgario kaj funkcias kiel antaŭurbo. === La kvartaloj de Kalgario === {{Ĉefartikolo|Listo de Kalgariaj Kvartaloj}} [[Dosiero:Stephen-Ave-Trees-Szmurlo.jpg|eta|200px|maldekstra|[[Avenuo Stephen]]]] La urbocentro de la urbo konsistas el kvin kvartaloj: [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]] (inkluzive la Festivalan Distrikton), la Okcidenta Finaĵo de la Urbocentro, la Urbocentra Komerca Distrikto, la Ĉina Kvartalo, kaj la Urbocentra Orienta Vilaĝo. Aparta de la Urbocentro kaj troviĝanta sude la 9a Avenuo estas la plej dense loĝata kvartalo de Kalgario, la [[Beltline]]. Tuj apud la urbocentro estas la unuaj centro-urbaj kvartaloj, inter ili Crescent Heights, Sunnyside, Hounsfield Heights/Briar Hill, Hillhurst, Bridgeland, Renfrew, Mount Royal, Mission kaj [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]]. Apud ĉi tiuj siavice estas tiaj dense loĝataj kaj longtempe ekzistantaj kvartaloj kiel Rosedale kaj Mount Pleasant en la nordo; [[Bowness (Kalgario)|Bowness]], Parkdale kaj Westgate en la okcidento; Park Hill, South Calgary, Altadore kaj Killarney en la sudo; kaj Forest Lawn/[[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]] en la oriento. Aliflanke de ĉi tiuj - ĝenerale disigitaj unuj de la aliaj per ŝoseoj - estas la antaŭurbaj kvartaloj. La plej suda, kaj plej rapide kreskanta, parto de la urbo inkluzivas komunumojn kiel Cranston kaj McKenzie Lake. Entute estas pli ol 180 aparte nomeblaj kvartaloj interne de la urbaj limoj. === Klimato === [[Dosiero:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Calgary-Kanada.png|eta|mal|250px|Grafikaĵo de temperaturoj kaj precipitado]] Kvankam povas esti tre malvarme en Kalgario dum la vintro, el ĉiuj grandurboj de Kanado ĝi havas la trian plej mildan [[klimato]]n, unuavice danke al la sekaj [[vento de Chinook|ĉinuk-ventoj]] ([[feno]]j) kiuj atingas Kalgarion el la [[Pacifika Oceano]] dum la vintraj monatoj. Ĉi tiuj ventoj foje igas la temperaturon plialtiĝi je {{GdC|20}} en nur kelkaj horoj, kaj ili povas daŭri dum tagoj aŭ eĉ semajnoj. [[Dosiero:Chinook Arch-Calgary.JPG|250px|eta|maldekstra|[[Vento de Chinook|Ĉinuka]] arko super Kalgario]] Spite la mildigan efikon de la fenoj, la temperaturoj en Kalgario vaste varias, de rekorda malalto de {{GdC|−45}} en 1893 ĝis rekorda alto de {{GdC|+36}} en 1919. Kalgario tamen kutime ne spertas la altajn temperaturojn kaj fortan temperatur-variadon tiom oftaj en aliaj preriaj urboj kiel [[Reĝino (Saskaĉevano)|Reĝino]] kaj [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. En januaro la temperaturo kutime ne falas sub {{GdC|−15}} kaj en julio kaj aŭgusto ĝi kutime ne leviĝas super {{GdC|23}}. [[Dosiero:Calgary-Northern lights.jpg|eta|maldekstra|200px|[[Aŭroro (lumo)|Nordlumo]] super Kalgario]] Kun meza humideco de 65% vintre, Kalgario havas duon-sekan klimaton similan al tiuj de aliaj urboj de la kanada [[prerio]]. Ĝi meze ricevas 413 mm da malsekeco jare, 301 mm en la formo de pluvo kaj la reston kiel neĝon; la pluvo plejparte falas inter majo kaj aŭgusto. En [[junio de 2005]] Kalgario ricevis 248 mm da pluvo, laŭ kio tiu monato estis la plej malseka en la historio de Kalgario. [[Senpluveco]] ne estas malofta kaj povas okazi en ĉiu parto de la jaro. Pluvado iom malpliiĝas de okcidento oriente. Sekve, dum oftas arbogrupoj ĉe la okcidenta rando de la urbo, ĉe la orienta rando regas senarba prerio. [[Fulmotondro]]j kutime okazas en Kalgario dum pli ol 20 tagoj jare, plej ofte dum la somero. Kalgario troviĝas ĉe la rando de la [[hajlo]]ŝtorma aleo de Alberto kaj de tempo al tempo spertas fortajn hajloŝtormojn. Hajloŝtormo trafinta Kalgarion la [[7-a de septembro|7-an de septembro]] [[1991]] estis unu el la plej detruaj [[naturkatastrofo]]j en la historio de Kanado kaj kaŭzis damaĝon valora pli ol [[Kanada dolaro|CA$]] 400 milionoj.<ref>{{Citreto| URL= http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html | Titolo= Major Hailstorms | Aŭtoro= The Atlas of Canada | Jaro=2004 | Monato= aprilo | Alirdato=2007-02-14}}</ref> '''Sezonoj''' * [[Vintro]]: novembro ĝis meza marto * [[Printempo]]: meza marto ĝis majo * [[Somero]]: junio ĝis aŭgusto * [[Aŭtuno]]: septembro ĝis novembro == Kulturo == === Urba vivo === La urba aspekto multe ŝanĝiĝis de post kiam la urbo grandiĝis. Oni ankaŭ pli kaj pli rekonas Kalgarion kiel unu el la kulture plej diversaj urboj de Kanado. Ĝi nun estas moderna kosmopolita urbo kiu tamen retenas multon de ĝia tradicia kulturo de hoteldrinkejoj, noktejoj, kaj [[hokeo]]. Ĝi estas konata kiel la centro de la muzik-stilo "western" kaj foje nomiĝas [[Nashville]] de la Nordo. Kiel etne diversa urbo, Kalgario ankaŭ havas plurajn mult-etnajn regionojn. Ĝi havas unu el la plej grandaj ĉin-urboj de Kanado kaj viglan "Malgrandan Italion" en la kvartalo Bridgeland. La regiono ĉirkaŭ la [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]] Sudorienta en la kvartalo Forest Lawn tiel plenas je kulture diversaj restoracioj kaj butikoj ke oni nomas ĝin [[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]]. === Interpretaj artoj === En Kalgario troviĝas la [[Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio]], konstruaĵo 113.000 kvadratmetrojn granda konstruita por la interpretaj artoj, kulturaĵoj kaj komunumo. La 2.700-seĝa aŭditorio unue malfermiĝis en 1957 kaj gastigis jam centojn da muzikaloj, teatraĵoj kaj aliaj scenejaj prezentaĵoj; ĉiujare, pli ol 850 mil vizitantoj venas al la Aŭditorio. Ĝi estas la hejmo de la [[Alberta Baletistaro]], la [[Kalgaria Opero]], la [[Muzik-Festivalo Kiwanis]], kaj la ĉiujaraj [[Memor-Taga Ceremonio|Memor-Tagaj Ceremonioj]] de la [[Kanada Veteranaro]]. Kalgario estas ankaŭ la hejmo de la internacie konata moderna teatro-grupo [[One Yellow Rabbit]], kiu dividas la grandegan [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj|Centron de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kun la [[Kalgaria Filharmonia Orkestro]] kaj du aliaj teatro-grupoj, [[Teatro Kalgaria]] kaj [[Teatro-Projektoj de Alberto]]. Ĉiujare okazas en ĉi tiu urbo la [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]]. === Muzeoj kaj galerioj === En Kalgario estas pluraj muzeoj. La plej bone konata el ili, la [[Muzeo Glenbow]], estas la plej granda muzeo de okcidenta Kanado, kaj ĝi enhavas art-galerion. Inter aliaj muzeoj estas la plej granda ĉina kultur-centro de Nordameriko, la Kanada Olimpia Halo de Famo (ĉe la [[Olimpika Parko]]), la Milit-Muzeoj, la Muzik-Muzeo Cantos, kaj la Aero-Muzeo. Estas ankaŭ pluraj art-galerioj en Kalgario, multaj el ili ĉe [[Avenuo Stephen]] kaj la [[Beltline|17-a Avenuo]]; la plej granda el inter ĉi tiuj estas la Art-Galerio de Kalgario. === Kulturaj eventoj kaj festivaloj === [[Dosiero:CalgaryStampedeGrounds2005.jpg|eta|maldekstra|La Stampedejo]]{{Ĉefartikolo|Festivaloj en Kalgario}} En Kalgario ĉiujare okazas pluraj grandaj festivaloj kaj eventoj, inter ili la kreskanta [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]], la Kalgaria Festivalo de Popol-Muziko, Karifesto, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la [[Internacia Avenuo|Ter-festo]]. La plej fama evento de Kalgario estas la [[Kalgaria Stampedo]]. Ĉiun julion post la granda Stampeda Parado oni prezentas internacie rekonatajn rodeo-konkursojn, ludejaron, scenejajn spektaklojn, agrikulturajn konkursojn, ekspoziciojn de la [[Unuaj Nacioj]], kaj patkukajn manĝojn tra la tuta urbo. La Stampedo estas inter la plej grandaj kaj plej konataj festivaloj de Kanado, kun 93-jara historio. En 2005, 1.242.928 homoj aliris la giĉetojn de la Stampedejo por partopreni ĉi tiun dek-tagan konkursaron kaj ekspozicion. === Sporto === [[Dosiero:Canada olympic park summer 2005.jpeg|eta|maldekstra|180px|[[Olimpika Parko]]]] Danke al sia proksimeco al la [[Rok-Montaro]], Kalgario tradicie estas grava celo por vintro-sportistoj. De post kiam ĝi gastigis la [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]] de 1988 la urbo estas la hejmo de kelkaj gravaj instalaĵoj por vintraj sportoj, kiel la [[Olimpika Parko]] (por [[luĝo]], [[skikurado]], [[skisaltegado]], [[alpa skiado]], [[neĝtabulado]], kaj iuj someraj sportoj) kaj la [[Olimpika Ovalo]] (por [[rapid-sketado]] kaj [[glacihokeo|hokeo]]). Ĉi tiuj instalaĵoj servas kiel la ĉefaj trejnejoj por multaj {{N|profesia atleto}}. Somere la Rivero [[Bow]] estas tre populara fiŝkaptejo, kaj [[golfo (sporto)|golf-ludado]] estas tre populara inter kalgarianoj, kiujn servas multaj golf-ludejoj. [[Dosiero:Olympic Oval Inside Calgary.jpg|eta|dekstra|180px|[[Olimpika Ovalo]]]] En Kalgario ankaŭ estas multaj parkoj, inter ili [[Provinca Parko Fish Creek]], [[Parko Nose Hill]], [[Bowness (Kalgario)|Parko Bowness]], [[Parko Edworthy]], la Birdorezervejo de [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]], [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]], kaj [[Parko de Princa Insulo]]; [[Parko Nose Hill]] estas la plej granda municipa parko de Kanado. Liganta ĉi tiujn parkojn kaj la diversajn kvartalojn de Kalgario estas unu el la plej vastaj retoj de biciklo-vojoj de Nordameriko. : '''Profesiaj sport-teamoj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Flamoj de Kalgario]] ''(Calgary Flames)'' | align="left" |[[Nacia Hokea Ligo]] | align="left" | Scotiabank Saddledome | align="center" |1980* | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff'" |[[Calgary Stampeders]] | align="left" |[[Kanada Futbala Ligo]] | align="left" |Stadiono McMahon | align="center" |1945 | align="center" |5 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Roughnecks]] | align="left" |Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |2001 | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Vipers]] | align="left" |[[Norda Ligo (basbalo)|Norda Ligo]] ([[Basbalo]]) | align="left" |Stadiono Foothills | align="center" |2005 | align="center" |0 |} <small>''(*) Fondita kiel ''Atlanta Flames'' en 1972.''</small> : '''Amatoraj kaj duon-profesiaj kluboj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Hitmen]] | align="left" |[[Okcidenta Hoke-Ligo]] | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |1995 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Canucks]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Centro Max Bell | align="center" |1971 | align="center" |9 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Royals]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Olimpika Areno Patro David Bauer | align="center" |1990 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Oval X-Treme]] | align="left" |[[Nacia Virina Hoke-Ligo]] | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1995 | align="center" |4 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Mavericks]] | align="left" |[[Kanada Rugbea Super-Ligo]] | align="left" |Kalgaria Rugbe-Parko | align="center" |1998 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |Kalgaria Rapid-Sketa Asocio | align="left" |Rapid-Sketado Kanada | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1990 | align="center" |<nowiki>>10</nowiki> |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary United FC]] | align="left" |[[Kanada Subtegmenta Futbala Ligo]] | align="left" |Stampede Corral | align="center" |2007 | align="center" |0 |} == Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj == [[Dosiero:PengrowthSaddledomeNight.jpg|eta|250px|maldekstra|La nokta profilo de Kalgario (de la sudo)]] La Kalgaria urbocentro ofertas varian miksaĵon de restoracioj kaj drinkejoj, lokoj de kulturo, butikumejoj (unuavice, [[Centro TD]], [[Kalgaria Centro Eaton|Centro Eaton]], [[Avenuo Stephen]] kaj [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]]), kaj publikaj komunikejoj kiel la Olimpika Placo. Inter urbocentraj lokoj tre popularaj inter turistoj estas la [[Kalgaria Zoo]], La [[Mondo de Scienco TELUS]], la [[Kongresejo TELUS]], la [[Ĉina Kvartalo (Kalgario)|Ĉina Kvartalo]], la [[Muzeo Glenbow]], la [[Kalgaria Turo]], la [[Kalgaria Art-Galerio]], la [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kaj la [[Merkato Eau Claire]]. Kun areo de 10,000 m² la [[Devoniaj Ĝardenoj]], sur la tegmento de la Centro TD (super la butikumaro), estas unu el la plej grandaj subtegmentaj enurbaj ĝardenoj de la mondo. En la Kalgaria urbocentro ankaŭ estas la [[Parko de Princa Insulo]], urba parko tuj norde de la distrikto [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]]. Tuj sude de la urbocentro estas la distrikto [[Beltline]], kiu rapide fariĝas unu el la plej dense loĝataj kaj plej aktive uzataj distriktoj de la urbo. Je ĝia kerno estas la populara [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]], kiu famas pro ĝiaj multaj drinkejoj, noktejoj, restoracioj kaj butikoj. Kiam la Kalgaria profesia glacihokea teamo ''[[Calgary Flames]]' partoprenis la konkurson por la pokalo ''Stanley'' de la [[Nacia Hokea Ligo]] en 2004, pli ol 50.000 subtenantoj de la teamo vizitis la 17-an Avenuon ĉiuvspere, kaj pro la ruĝaj sport-ĉemizoj portitaj de la hoke-subtenantoj la avenuo ekhavis la kromnomon "la Ruĝa Mejlo". Oni facile atingas la Kalgarian urbocentron per la Kalgaria [[metroo]], la [[C-Trajno]]. Inter la vizitindaĵoj je la okcidenta flanko de la urbo estas la [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Heredaĵa Parko]], kiu montras kiel oni vivis en Alberto antaŭ la jaro 1914 kaj kiu havas funkciantajn historiajn transportilojn: vaporlokomotivo, padelkola boato, kaj elektra tramo. La vilaĝo mem konsistas el diversaj konstruaĵoj, iuj rekreitaj kaj iuj translokigitaj de diversaj lokoj en suda Alberto. Aliaj vizitindaj lokoj estas la [[Olimpika Parko]] (kun la Olimpia Halo de Famo de Kanado), amuzejo Calaway Park, kaj Motorsporta Parko Race City. Krom la multaj butikumaj centroj en la urbocentro estas pluraj grandaj butikumaj centroj en la antaŭurboj; inter la plej grandaj el ĉi tiuj estas [[Centro Chinook]] kaj [[Southcentre]] en la sudo, WestHills kaj Signal Hill en la sudokcidento, Market Mall en la nordokcidento kaj Sunridge Mall en la nordoriento. == Demografio == {| cellpadding="1" style="float: left; margin: 0em 1em 1em 0em; border:1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- align="center" bgcolor=salmon !colspan=3|Etna deveno<ref>{{citreto | URL = http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/ETO/Table1.cfm?T=501&Lang=E&GV=4&GID=4806016&Prov=48&S=0&O=A | Aŭtoro = Statistics Canada | Aŭtoroligo=Statistics Canada | Titolo = 2001 Census - Ethnic Origins for Calgary | Alirdato = 2006-01-06}}</ref> |- ! Etno ! Nombro ! Procento |- |[[Kanadanoj]] |237.740 |25,64% |- |[[Angloj]] |214.500 |23,13% |- |[[Skotoj]] |164.665 |17,76% |- |[[Germanoj]] |164.420 |17,73% |- |[[Irlandanoj]] |140.030 |15,10% |- |[[Ukrainoj]] |125.720 |13,56% |- |[[Francoj]] |113.005 |12,19% |} Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ la federacia censo de 2001, '''878.866''' homoj loĝis en la Urbo Kalgario mem. De ĉi tiuj, 49,9% estis viraj kaj 50,1 estis inaj. Infanoj havantaj malpli ol kvin jarojn konsistigis 6,0% de la loĝantaro de Kalgario; por kompari, en [[Alberto]] infanoj kun malpli ol kvin jaroj konsistigas 6,2% de la loĝantaro kaj en [[Kanado]] ili konsistigas 5,6% de la loĝantaro. En 2001, 9,0% de la loĝantoj de Kalgario havis pli ol 65 jarojn (13,2% en [[Kanado]] entute); sekve la meza kalgariano havas 34,9 jarojn (la meza kanadano havas 37,6 jarojn). Dum la kvin jaroj inter 1996 kaj 2001 la loĝantaro de Kalgario kreskis je 15,8% - en [[Alberto]] la loĝantaro kreskis je 15,8%. Se temas pri la denseco de loĝado, en Kalgario loĝas meze 1.252,3 homoj sur unu kvadratkilometro (en Alberto, estas meze nur 4,6 homoj por ĉiu km²). Censo farita de la urbo en 2005 montris loĝantaron de iom pli ol '''956,000'''. === Videblaj minoritatoj === Plimulto de la kalgarianoj, 79% de la loĝantaro (688 465 homoj) estas blankuloj, ĉefe eŭrop-devenaj, dum 2,3% de la loĝantaro (19.765 homoj) estas [[indiĝenoj]]. Krom tio, en Kalgario loĝas iom granda nombro de homoj apartenantaj al la tielnomataj videblaj malplimultoj, inter ili: * [[Ĉinio|Ĉinoj]]: 51,540 aŭ 5.9% * [[Suda Azio|Sud-Azianoj]]: 36,370 aŭ 4.2% * [[Filipinoj|Filipinanoj]]: 16,245 aŭ 1.9% * [[Nigrulo]]j: 13,370 aŭ 1.5% * [[Sudorienta Azio|Sudorient-Azianoj]]: 12,360 aŭ 1.4% * [[Latin-Ameriko|Latin-Amerikanoj]]: 8,525 aŭ 1.0% * [[Araboj]]: 8,215 aŭ 0.9% * [[Koreio|Koreoj]]: 3,770 aŭ 0.4% * [[Japanio|Japanoj]]: 3,710 aŭ 0.4% * [[Azio|Okcident-Azianoj]]: 3,085 aŭ 0.4% * Aliaj videblaj malplimultoj: 2,230 aŭ 0.3% * Multoblaj videblaj malplimultoj: 3,505 aŭ 0.4% <small>''Bazita je unuopaj respondoj. Statistikoj estas de la censo de 2001 de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]][http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080121211549/http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |date=2008-01-21 }}.'' kaj la termino de "videblaj malplimultoj", videble kreita de la plimulto, ĉar fizike tute same videblas homo de nordeŭropa aŭ de orientazia aŭ afrika deveno, ankaŭ estas de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]].</small> == Registaro kaj politiko == [[Dosiero:Calgary city hall1.jpg|dekstra|eta|230px|La malnova kaj nova urbodomoj de Kalgario]] Oni tradicie taksas Kalgarion esti konservativa urbo, regata de tradiciaj sociaj konservativuloj kaj pli modernaj fiskaj konservativuloj. Pro tio ke Kalgario estas povocentro de korporacia povo, alta procentaĵo de la laboristaro estas burokratoj. Dum la 1990-aj jaroj la politikan kulturon de la urbo superregis la dekstrema [[Reformista Partio de Kanado]] ([[d:Q1680589]]) federacie kaj la [[Progresema Konservativa Partio de Alberto]] province. La Reformista Partio fondiĝis en Kalgario. Kun la grandeco de la Kalgaria loĝantaro ankaŭ la diverseco de la politiko tamen kreskas. Unu kreskanta alternativula movado estis aktiva dum la Monda Petrola Kongreso de 2000 kaj la protestoj okazis de la [[G8]]-a kunsido en 2002. Responde al la usona invado de [[Irako]] en 2003 kunvenis inter 5.000 kaj 10.000 homoj de suda Alberto kaj aliloke antaŭ la oficejo de la usona konsulejo en Kalgario. La urbo havas branĉojn de diversaj aktivistaj organizoj. Maldekstremaj provincaj kaj federaciaj liberaluloj emas distancigi sin de la aktivista movado kiu ankaŭ ricevas subtenon de la politika maldekstro. La [[Verda Partio de Kanado]] ([[d:Q691730]]) ankaŭ gajnas subtenon en Kalgario, kion atestas la rezultoj de la kanada federacia elekto de 2004, kiam ili gajnis 7,5% de la voĉoj en Kalgario kaj eĉ 11,3% en la elektodistrikto Calgary North Centre. == Edukado == === Alt-lernejoj === [[Dosiero:Ucalgary.jpg|dekstra|eta|200px|Devizejo de la Universitato de Kalgario]] Kalgario gastigas kvin gravajn publikajn altlernejojn. La [[Universitato de Kalgario]] estas la plej granda diplomiga institucio de Kalgario kun 30.000 studentoj nun enskribitaj. La universitato ''Mount Royal'' ([[d:Q13650869]]) estas la due plej grandaj altlernejo de Kalgario kun 13 000 studentoj, kaj ĝi donas diplomojn en pluraj studobjektoj. La ĉefa kampuso de la kolegio de ''Bow Valley'' ([[d:Q4950663]]), kiu provizas trejnadon en komerco, teĥnologio kaj la liberaj artoj por 10.000 studentojn, situas en la Kalgaria urbocentro (ĉi tiu kolegio havas tri kampusojn en Kalgario kaj plurajn aliajn en la ĉirkaŭa regiono). La Sudalberta Instituto de Teĥnologio (SAIT, [[d:Q4456884]]) provizas teknikan edukadon kaj dividas terenon kun la Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]]) en nord-okcidenta Kalgario. Aldone, la kolegio ''Lethbridge'' ([[d:Q6533298]]) havas satelitan kampuson en Kalgario. Krom ĉi tiuj publikaj edukaj institucioj estas ankaŭ kelkaj privataj liber-artaj altlernejoj en Kalgario, inter ili la universitato Ambrose ([[d:Q4741870]]), fondita en 2007 per fuzio de la du antaŭaj kolegioj Alianca Universitata Kolegio kaj Nazareta Universitata Kolegio, kaj la privata katolika universitato Sankta Maria ([[d:Q7590444]]). En Kalgario ankaŭ estas la sola kanada kampuso de [[Universitato DeVry]]. == Infrastrukturo == === Transporto === ==== Regiona ==== Kalgario estas grava kanada centro de transporto kaj centra transigejo por vartransportado en kaj el nord-okcidenta Nordameriko [http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060305011130/http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700 |date=2006-03-05 }}. La urbo ankaŭ situas ĉe kruciĝo de la ŝoseo-sistemo "[[Canamex]]" kaj la [[Trans-Kanada Ŝoseo]] ([[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Ŝoseo 1]] en Alberto). La [[Internacia Flughaveno Kalgario]] servas kaj la urbon kaj la internacian flug-trafikon de Alberto kaj Saskaĉevano, registrinte 10.200.000 pasaĝerajn movojn dum 2005. En decembro de tiu jaro ĝi estis la kvare plej uzata flughaveno de Kanado, post [[Internacia Flughaveno Toronto Pearson]], la [[Internacia Flughaveno Vankuvero]] kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Internacia Flughaveno Pierre Elliott Trudeau]] de [[Montrealo]]. Ĝi ankaŭ estas unu el la plej uzataj flughavenoj de Kanado por transportado de varoj. Kalgario estas aliflanke la plej granda kanada urbo sen interurba fervoja transporto por pasaĝeroj, ĉar la federacia registaro ĉesigis la servojn de [[VIA Rail]] al Kalgario en la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj. La dua flughaveno de Kalgario, [[Flughaveno Kalgario-Springbank]], kiu troviĝas en la okcidenta antaŭurbo [[Springbank]], prizorgos la plejmultajn flugojn de privataj aviadiloj kaj agas kiel rezerva flughaveno por la ĉefa flughaveno. ==== Urba ==== [[Dosiero:CalgaryAB-map-CTrain.png|dekstra|eta|Mapo de la C-Trajna sistemo]] La amas-transportan sistemon de Kalgario funkciigas la publikan entreprenon [[Calgary Transit]]. Ŝosilo al la sistemo estas la metroo de speco "malpez-fervoja transport-sistemo" (angle: ''light rail transit (LRT)'') nomata [[C-Trajno]], kiun konsistigas 42,1 km de fervojoj konektantaj 36 staciojn: ĝi estis unu el la unuaj de ĉi tiaj sistemoj en Nordameriko. Ĝis lastatempe, Kalgario kaj [[Edmontono]] estis la solaj du nordamerikaj urboj kun loĝantaro de malpli ol miliono da loĝantoj funkciantaj rapidajn amas-transportajn sistemojn. [[Dosiero:CT_SD160_1.jpg|maldekstra|220px|eta|C-trajno]] La C-trajna linio Whitehorn-Urbocentro servas la urbocentron kaj la nordorienton, dum la linio Dalhousie-Somerset iras de la nordokcidento al la sudo tra la urbocentro. Veturado inter stacioj laŭ la 7-a Avenuo en la urbocentro estas tute senpaga. Unikaĵo de la C-trajna sistemo estas tio, ke ĝia elektro generiĝas tute per vento kaj estas do plene sentoksa. Calgary Transit ankaŭ havas efikan sistemon de busoj, kun kursoj etendantaj tra la tuta urbo. Ĝi gajnas plurajn prestiĝajn premiojn pro sia efikeco kaj media respondeco. Ĝi konsistas je pli ol 160 busaj vojlinioj kaj tri C-trajnaj linioj (du kursoj), kiuj kune etendiĝas je 4.500 km. Kalgario havas densan reton de stratoj kaj ŝoseoj. Granda parto de la sistemo estas ordigita kiel krado, en la avenuoj ({{Lang-en|avenues}}) havas orient-okcidentan orientiĝon kaj stratoj ({{Lang-en|streets}}) havas nord-sudan orientiĝon. Stratoj en la loĝkvartaloj kaj la ŝoseoj tamen kutime ne konformas al la krado. Kiel alternativon al la pli ol 260 km da dediĉitaj biciklejoj sur stratoj, la urbo havas grandan interkonektitan reton de 635 km da pavimumitaj vojetoj por biciklistoj kaj piedirantoj. === Kuracejoj kaj hospitaloj === [[Dosiero:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|250px|dekstra|eta|{{centre|Alberta Hospitalo por Infanoj}}]] Kalgario havas tri grandajn hospitalojn: Kurac-Centro Foothills, Ĝenerala Hospitalo Rockyview kaj Centro Peter Lougheed, kiujn administras la Kalgaria San-Administracio. Helikoptero por medicina evakuado funkcias sub la aŭtoritato de la asocio ''Shock Trauma Air Rescue Society''. <!--Por fora estonteco, kiam ĉiuj tekstoj estos: [[Kurac-Centro Foothills]], [[Ĝenerala Hospitalo Rockyview]] kaj [[Centro Peter Lougheed]], kiujn administras la [[Kalgaria San-Administracio]]. Helikoptero por [[medicina evakuado]] funkcias sub la aŭtoritato de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]-->. Kalgario ankaŭ havas la Kancer-Centron [[Tom Baker]] (en Kurac-Centro Foothills), la <!--[[Alberta Hospitalo por Infanoj|-->Albertan Hospitalon por Infanoj, kaj Sano-Centron Grace por Virinoj, kiuj ĉiuj provizas diversajn servojn por malsanuloj; aldone estas centroj de malpli grandaj kurac-centroj kaj dentistaj klinikoj. La Medicina Centro de la [[Universitato de Kalgario]] ankaŭ kunlaboras kun la Kalgaria San-Administracio, esplorante kanceron, kardiovaskulan malsanon, diabeton, vundiĝon de artikoj, artriton kaj genetikon.<ref>{{Citreto| URL= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | Titolo= Medical Research | Aŭtoro= Calgary Economic Development | Jaro= 2006 | Alirdato= 2007-03-13}}</ref> == Famuloj == En Kalgario mortis [[Zoltán Székely (violonisto)]]. == Ĝemelaj urboj == * [[Dosiero:Flag of the United States.svg|25px]] [[Phoenix, Arizono]] ([[Usono]]) - 1997 * [[Dosiero:Flag of South Korea.svg|25px]] [[Daejeon]] ([[Suda Koreio]]) - 1996 * [[Dosiero:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Naucalpan]] ([[Meksiko]]) - 1994 * [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Daqing]] ([[Ĉinio]]) - 1985 * [[Dosiero:Flag of India.svg|25px]] [[Ĝajpuro]] ([[Hindio]]) - 1973 * [[Dosiero:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kebeko|Kebek-urbo]] ([[Kanado]]) - 1956 == Esperanto-movado == :''Ĉefa artikolo: [[Kalgaria Esperanto-Centro]]'' Dum lastaj jaroj agado de la kalgaria Esperanto-movado fokusiĝis ĉefe je la Kalgaria Esperanto-Centro, kiun funkciigas la entrepreno [[Esperanto Antaŭen]], sed agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. En [[2005]] oni okazigis la 26-an [[NOREK]]-on en Kalgario. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kalgaria Regiono]] * [[Calgary Transit]] * [[Kalgaria Stampedo]] * [[Universitato de Kalgario]] * [[Listo de Kalgariaj Kvartaloj]] * [[Listo de famaj kalgarianoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://esperantocalgary.blogspot.com/ Blogo de Kalgaria Esperanto-Rondo] <!-- *[http://calgary.e-centro.com/ Hejmpaĝo de la Kalgaria Esperanto-Centro] --> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Kalgario | Nordokcidente = [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] | Norde = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Airdrie (Alberto)|Airdrie]] | Nordoriente = | Oriente = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Chestermere (Alberto)|Chestermere]] | Sudoriente = | Sude = [[Municipa Distrikto 31 Foothills (Alberto)|MD 31 Foothills]]<br />[[Okotoks (Alberto)|Okotoks]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[IR 145 Tsu-Tina Nacio (Alberto)|IR 145 Tsu-Tina Nacio]] }} {{Navigilo Alberto}} {{ADLS|2006|26}} {{Granda dosiero|Calgary panorama-2.jpg|1500px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Kalgario}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalgario| ]] [[Kategorio:Urboj en Alberto]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Vintrosportejoj]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] 1qomipraoxogvorz94b4gucmxk6wr64 9397254 9397246 2026-06-09T15:11:31Z ThomasPusch 1869 9397254 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|urbo|decembro 2012}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kalgario | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Calgary''}} | alia_nomo1 = {{Lang-eo|''Kalgario''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Calgary | moto = ''Onwards'' (Antaŭen) | kromnomo = Cowtown, The Stampede City <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Calgary Montage 2020.jpg | dosiero2 = Calgary Montage 2015.jpg | dosiero3 = Calgary Montage 2015 2.jpg | dosiero4 = Calgarymontage5.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_larĝeco = 300px | dosiero_priskribo = Kalgario <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Alberto | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Kalgaria Regiono | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = Kulturo Clovis | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | limo = | rivero = [[Bow (rivero)|Bow]] | rivero1 = [[Elbow (rivero)|Elbow]] | rivero2 = | memorindaĵo = Muzeo Glenbow | memorindaĵo1 = [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Vilaĝo Heredaĵa Parko]] | memorindaĵo2 = Fortikaĵo Calgary | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Provinca ŝoseo 1]] | ŝoseo1_tipo = ŝoseo | ŝoseo1_noto = [[Trans-Kanada Ŝoseo]] | ŝoseo2 = [[C-Trajno]] | ŝoseo2_tipo = metroo | ŝoseo3 = [[Internacia Flughaveno Kalgario]] | ŝoseo3_tipo = flughaveno | ŝoseo4 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo4_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = Turo | konstruaĵo = Kalgaria Turo | montaro = | orogenezo = | geologio = Akvorezervujo Glenmore | geologio_tipo = Akvorezervujo | aliro = al [[Roka Montaro]] | planto_faldo = 1 | planto_tipo = Parkoj | planto = Provinca Parko Fish Creek | planto1 = Parko Nose Hill | planto2 = [[Bowness (Kalgario)|Bowness]] | planto3 = Parko Edworthy | planto4 = [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]] | planto5 = [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]] | planto6 = Parko de Princa Insulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Kalgario | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 1048 | lat_d = 51 | lat_m = 3 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 114 | long_m = 4 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 825.29 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 5107.55 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1096833 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 1214839 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1875 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Kalgario <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-7 | horzono_DST = [[UTC]] | utc_offset_DST =-6 | poŝtkodo = T1Y ĝis T3R | areo_kodo = +1-403, +1-587 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Kalgaria Stampedo]], [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]] | libera_tipo = Festivaloj | libera1 = [[Kalgaria Zoo]] | libera1_tipo = Zoologia ĝardeno | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = Kanado | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Alberto | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = Kalgario <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.calgary.ca www.calgary.ca] | commons = Calgary | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Kalgario''' ({{lang-en|Calgary}}) estas [[urbo]] en la [[provinco]] [[Alberto]], en okcidenta [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco en regiono de montetoj kaj ebenoj, 80 km oriente de la [[Roka Montaro]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Alberto kaj la tria plej granda en Kanado; ĝi estas la plej granda metropola regiono en Kanado inter [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]]. Kalgario estas bone konata kiel cel-loko por vintraj sportoj kaj [[ekoturismo]], proksima al pluraj montaj ripoz-lokoj. La ekonomio de Kalgario fokusiĝas unuavice je la nafto-industrio, sed [[agrikulturo]], [[turismo]] kaj teknologiaj industrioj ankaŭ grave kontribuas al la rapida ekonomia kreskado de la urbo. Kalgario nun havas la duan plej altan koncentriĝon de ĉef-oficejoj en Kanado. La urbo ankaŭ gastigas plurajn grandajn festivalojn ĉiujare, inkluzive de la [[Kalgaria Stampedo]], la Festivalo de Popol-Muziko, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la dua plej granda [[kariba]] festivalo en Kanado (Carifest). Kalgario estis la unua kanada urbo, kiu gastigis la [[Vintraj Olimpikoj|Vintrajn Olimpikojn]], en 1988. == Historio == === Unua setlado === [[Dosiero:Calgary Alberta circa 1885.jpg|eta|maldekstra|200px|Kalgario kiel ĝi aspektis ĉirkaŭ 1885]] Antaŭ la alveno de la eŭropanoj, la kalgaria regiono apartenis al la [[nigrapiedula konfederacio|nigrapieduloj]] (Blackfoot), kies prapatroj lasis ĉi tie ŝpurojn almenaŭ 11.000 jarojn malnovajn. En 1786 la kartografo [[David Thompson (esploristo)|David Thompson]], kiel unua eŭropa vizitanto al ĉi tiu regiono, pasigis la vintron kun grupo de [[Peigan|pejganoj]] loĝantaj apud la rivero [[Bow (rivero)|Bow]]. Ĝis [[1860]] eŭropaj setlantoj alvenis por ĉasi bizonojn. En [[1875]] oni konstruis ĉi tie fortikaĵon por la [[Rajda Polico de la Nord-Okcidento]] (nun la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]]); unue oni nomis ĝin Fortikaĵo Brisebois, laŭ la RKRP-oficiro [[Éphrem-A Brisebois]], sed post kiam tiu oficiro kondutis en malaprobinda maniero, oni renomis la fortikaĵon [[Fortikaĵo Calgary]] en [[1876]]. La Polico estis sendita al la okcidento por protekti la kanadajn preriojn de [[usona]]j viski-komercistoj. La estro de la polica taĉmento, kolonelo [[James Macleod]] donis la nomon Calgary laŭ iam vizitita loko (gaele ''Cala-ghearraidh'' = strando de la paŝtejo) sur la [[insulo Mull]] en [[Skotlando]]. Kiam la [[Kanad-Pacifika Fervojo]] atingis ĉi tiun regionon, oni konstruis ĉef-stacidomon iom okcidente de [[Fortikaĵo Calgary]], kaj ĉirkaŭ tiu fervoja centro elkreskis grava komerca kaj agrikultura centro. Kalgario oficiale korporaciiĝis kiel urbeto en [[1884]], kaj en [[1894]] Kalgario fariĝis la unua urbo en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]]. === La nafta kreskego === Oni malkovris [[nafto]]n en [[Alberto]] unuafoje en [[1914]], sed ĝi ne multe kontribuis al la ekonomio de la provinco ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam oni trovis grandajn kvantojn da ĝi. Kalgario multe prosperis pro la novaj riĉaĵoj, precipe post kiam la [[naftoprezo]]j altiĝis pro la [[embargo]] de la arabaj ŝtatoj en [[1973]]. La loĝantaro pligrandiĝis je 244.000 inter 1971 (403.000) kaj 1987 (647.000). Dum tiu tempo, nubskrapuloj rapide konstruiĝis, kaj la urbocentro de Kalgario pleniĝis je altaj konstruaĵoj. === Lastatempa historio === [[Dosiero:Downtown_Calgary.jpg|eta|maldekstra|200px|La urbocentro de Kalgario]] Pro tio, ke tiom da kalgarianoj dungiĝis ĉe la nafto-industrio, estis multa senlaboreco ĉi-urbe komence de la [[1980-aj jaroj]], kiam la nafto-industrio malmulte prosperis, sed ĝis la fino de la 80aj jaroj la urbo denove prosperis, kaj oni konstatis la valoron de pli granda diverseco, ekonomia kaj kultura. Ĉi tiu transiro de mez-granda, monokultura, preria urbo al granda, kulture diversa urbo kulminis en februaro de [[1988]], kiam Kalgario gastigis la 15-an [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]]. == Geografio kaj klimato == Kalgario troviĝas inter la montetoj antaŭ la [[Roka Montaro|Rok-Montaro]]. La urbocentro situas 1048 m super marnivelo, la flughaveno 1083 m s.m.n. Kun areo de 789 km² Kalgario superas la grandecon kaj de [[Toronto]] kaj de [[Novjorko]]. Du riveroj trafluas la urbon: la rivero [[Bow (rivero)|Bow]] estas la pli granda kaj fluas de la okcidento al la oriento, dum la rivero [[Elbow (rivero)|Elbow]] fluas de la sudo al la nordo ĝis kie ĝi kuniĝas kun la rivero Bow apud la urbocentro. La klimato de la regiono estas ĝenerale seka, do densa vegetaĵo troviĝas ''nature'' nur en la riveraj valoj kaj en la [[Provinca Parko Fish Creek]], la plej granda enurba parko de Kanado. La granda urba tereno konsistas el interna urbo ĉirkaŭita de diversaj komunumoj de malpligrandiĝanta denseco. Malkiel en la plimulto de metropoloj, la antaŭurboj de Kalgario estas parto de la urbo mem, kun escepto de la urbetoj [[Airdrie]] en la nordo, [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] en la nordokcidento, [[Strathmore]] en la oriento, kaj [[Springbank]] en la okcidento. Kvankam oni ne konsideras ĝin parto de la kalgaria metropolo, la urbo [[Okotoks]] estas en nur mallonga distanco sude de Kalgario kaj funkcias kiel antaŭurbo. === La kvartaloj de Kalgario === {{Ĉefartikolo|Listo de Kalgariaj Kvartaloj}} [[Dosiero:Stephen-Ave-Trees-Szmurlo.jpg|eta|200px|maldekstra|[[Avenuo Stephen]]]] La urbocentro de la urbo konsistas el kvin kvartaloj: [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]] (inkluzive la Festivalan Distrikton), la Okcidenta Finaĵo de la Urbocentro, la Urbocentra Komerca Distrikto, la Ĉina Kvartalo, kaj la Urbocentra Orienta Vilaĝo. Aparta de la Urbocentro kaj troviĝanta sude la 9a Avenuo estas la plej dense loĝata kvartalo de Kalgario, la [[Beltline]]. Tuj apud la urbocentro estas la unuaj centro-urbaj kvartaloj, inter ili Crescent Heights, Sunnyside, Hounsfield Heights/Briar Hill, Hillhurst, Bridgeland, Renfrew, Mount Royal, Mission kaj [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]]. Apud ĉi tiuj siavice estas tiaj dense loĝataj kaj longtempe ekzistantaj kvartaloj kiel Rosedale kaj Mount Pleasant en la nordo; [[Bowness (Kalgario)|Bowness]], Parkdale kaj Westgate en la okcidento; Park Hill, South Calgary, Altadore kaj Killarney en la sudo; kaj Forest Lawn/[[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]] en la oriento. Aliflanke de ĉi tiuj - ĝenerale disigitaj unuj de la aliaj per ŝoseoj - estas la antaŭurbaj kvartaloj. La plej suda, kaj plej rapide kreskanta, parto de la urbo inkluzivas komunumojn kiel Cranston kaj McKenzie Lake. Entute estas pli ol 180 aparte nomeblaj kvartaloj interne de la urbaj limoj. === Klimato === [[Dosiero:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Calgary-Kanada.png|eta|maldekstra|250px|Grafikaĵo de temperaturoj kaj precipitado]] Kvankam povas esti tre malvarme en Kalgario dum la vintro, el ĉiuj grandurboj de Kanado ĝi havas la trian plej mildan [[klimato]]n, unuavice danke al la sekaj [[vento de Chinook|ĉinuk-ventoj]] ([[feno]]j) kiuj atingas Kalgarion el la [[Pacifika Oceano]] dum la vintraj monatoj. Ĉi tiuj ventoj foje igas la temperaturon plialtiĝi je {{GdC|20}} en nur kelkaj horoj, kaj ili povas daŭri dum tagoj aŭ eĉ semajnoj. [[Dosiero:Chinook Arch-Calgary.JPG|250px|eta|maldekstra|[[Vento de Chinook|Ĉinuka]] arko super Kalgario]] Spite la mildigan efikon de la fenoj, la temperaturoj en Kalgario vaste varias, de rekorda malalto de {{GdC|−45}} en 1893 ĝis rekorda alto de {{GdC|+36}} en 1919. Kalgario tamen kutime ne spertas la altajn temperaturojn kaj fortan temperatur-variadon tiom oftaj en aliaj preriaj urboj kiel [[Reĝino (Saskaĉevano)|Reĝino]] kaj [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. En januaro la temperaturo kutime ne falas sub {{GdC|−15}} kaj en julio kaj aŭgusto ĝi kutime ne leviĝas super {{GdC|23}}. [[Dosiero:Calgary-Northern lights.jpg|eta|maldekstra|200px|[[Aŭroro (lumo)|Nordlumo]] super Kalgario]] Kun meza humideco de 65% vintre, Kalgario havas duon-sekan klimaton similan al tiuj de aliaj urboj de la kanada [[prerio]]. Ĝi meze ricevas 413 mm da malsekeco jare, 301 mm en la formo de pluvo kaj la reston kiel neĝon; la pluvo plejparte falas inter majo kaj aŭgusto. En [[junio de 2005]] Kalgario ricevis 248 mm da pluvo, laŭ kio tiu monato estis la plej malseka en la historio de Kalgario. [[Senpluveco]] ne estas malofta kaj povas okazi en ĉiu parto de la jaro. Pluvado iom malpliiĝas de okcidento oriente. Sekve, dum oftas arbogrupoj ĉe la okcidenta rando de la urbo, ĉe la orienta rando regas senarba prerio. [[Fulmotondro]]j kutime okazas en Kalgario dum pli ol 20 tagoj jare, plej ofte dum la somero. Kalgario troviĝas ĉe la rando de la [[hajlo]]ŝtorma aleo de Alberto kaj de tempo al tempo spertas fortajn hajloŝtormojn. Hajloŝtormo trafinta Kalgarion la [[7-a de septembro|7-an de septembro]] [[1991]] estis unu el la plej detruaj [[naturkatastrofo]]j en la historio de Kanado kaj kaŭzis damaĝon valora pli ol [[Kanada dolaro|CA$]] 400 milionoj.<ref>{{Citreto| URL= http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html | Titolo= Major Hailstorms | Aŭtoro= The Atlas of Canada | Jaro=2004 | Monato= aprilo | Alirdato=2007-02-14}}</ref> '''Sezonoj''' * [[Vintro]]: novembro ĝis meza marto * [[Printempo]]: meza marto ĝis majo * [[Somero]]: junio ĝis aŭgusto * [[Aŭtuno]]: septembro ĝis novembro == Kulturo == === Urba vivo === La urba aspekto multe ŝanĝiĝis de post kiam la urbo grandiĝis. Oni ankaŭ pli kaj pli rekonas Kalgarion kiel unu el la kulture plej diversaj urboj de Kanado. Ĝi nun estas moderna kosmopolita urbo kiu tamen retenas multon de ĝia tradicia kulturo de hoteldrinkejoj, noktejoj, kaj [[hokeo]]. Ĝi estas konata kiel la centro de la muzik-stilo "western" kaj foje nomiĝas [[Nashville]] de la Nordo. Kiel etne diversa urbo, Kalgario ankaŭ havas plurajn mult-etnajn regionojn. Ĝi havas unu el la plej grandaj ĉin-urboj de Kanado kaj viglan "Malgrandan Italion" en la kvartalo Bridgeland. La regiono ĉirkaŭ la [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]] Sudorienta en la kvartalo Forest Lawn tiel plenas je kulture diversaj restoracioj kaj butikoj ke oni nomas ĝin [[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]]. === Interpretaj artoj === En Kalgario troviĝas la [[Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio]], konstruaĵo 113.000 kvadratmetrojn granda konstruita por la interpretaj artoj, kulturaĵoj kaj komunumo. La 2.700-seĝa aŭditorio unue malfermiĝis en 1957 kaj gastigis jam centojn da muzikaloj, teatraĵoj kaj aliaj scenejaj prezentaĵoj; ĉiujare, pli ol 850 mil vizitantoj venas al la Aŭditorio. Ĝi estas la hejmo de la [[Alberta Baletistaro]], la [[Kalgaria Opero]], la [[Muzik-Festivalo Kiwanis]], kaj la ĉiujaraj [[Memor-Taga Ceremonio|Memor-Tagaj Ceremonioj]] de la [[Kanada Veteranaro]]. Kalgario estas ankaŭ la hejmo de la internacie konata moderna teatro-grupo [[One Yellow Rabbit]], kiu dividas la grandegan [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj|Centron de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kun la [[Kalgaria Filharmonia Orkestro]] kaj du aliaj teatro-grupoj, [[Teatro Kalgaria]] kaj [[Teatro-Projektoj de Alberto]]. Ĉiujare okazas en ĉi tiu urbo la [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]]. === Muzeoj kaj galerioj === En Kalgario estas pluraj muzeoj. La plej bone konata el ili, la [[Muzeo Glenbow]], estas la plej granda muzeo de okcidenta Kanado, kaj ĝi enhavas art-galerion. Inter aliaj muzeoj estas la plej granda ĉina kultur-centro de Nordameriko, la Kanada Olimpia Halo de Famo (ĉe la [[Olimpika Parko]]), la Milit-Muzeoj, la Muzik-Muzeo Cantos, kaj la Aero-Muzeo. Estas ankaŭ pluraj art-galerioj en Kalgario, multaj el ili ĉe [[Avenuo Stephen]] kaj la [[Beltline|17-a Avenuo]]; la plej granda el inter ĉi tiuj estas la Art-Galerio de Kalgario. === Kulturaj eventoj kaj festivaloj === [[Dosiero:CalgaryStampedeGrounds2005.jpg|eta|maldekstra|La Stampedejo]]{{Ĉefartikolo|Festivaloj en Kalgario}} En Kalgario ĉiujare okazas pluraj grandaj festivaloj kaj eventoj, inter ili la kreskanta [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]], la Kalgaria Festivalo de Popol-Muziko, Karifesto, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la [[Internacia Avenuo|Ter-festo]]. La plej fama evento de Kalgario estas la [[Kalgaria Stampedo]]. Ĉiun julion post la granda Stampeda Parado oni prezentas internacie rekonatajn rodeo-konkursojn, ludejaron, scenejajn spektaklojn, agrikulturajn konkursojn, ekspoziciojn de la [[Unuaj Nacioj]], kaj patkukajn manĝojn tra la tuta urbo. La Stampedo estas inter la plej grandaj kaj plej konataj festivaloj de Kanado, kun 93-jara historio. En 2005, 1.242.928 homoj aliris la giĉetojn de la Stampedejo por partopreni ĉi tiun dek-tagan konkursaron kaj ekspozicion. === Sporto === [[Dosiero:Canada olympic park summer 2005.jpeg|eta|maldekstra|180px|{{centre|Olimpika Parko}}]] Danke al sia proksimeco al la [[Rok-Montaro]], Kalgario tradicie estas grava celo por vintro-sportistoj. De post kiam ĝi gastigis la [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]] de 1988 la urbo estas la hejmo de kelkaj gravaj instalaĵoj por vintraj sportoj, kiel la [[Olimpika Parko]] (por [[luĝo]], [[skikurado]], [[skisaltegado]], [[alpa skiado]], [[neĝtabulado]], kaj iuj someraj sportoj) kaj la [[Olimpika Ovalo]] (por [[rapid-sketado]] kaj [[glacihokeo|hokeo]]). Ĉi tiuj instalaĵoj servas kiel la ĉefaj trejnejoj por multaj {{N|profesia atleto}}. Somere la Rivero [[Bow]] estas tre populara fiŝkaptejo, kaj [[golfo (sporto)|golf-ludado]] estas tre populara inter kalgarianoj, kiujn servas multaj golf-ludejoj. [[Dosiero:Olympic Oval Inside Calgary.jpg|eta|dekstra|180px|[[Olimpika Ovalo]]]] En Kalgario ankaŭ estas multaj parkoj, inter ili [[Provinca Parko Fish Creek]], [[Parko Nose Hill]], [[Bowness (Kalgario)|Parko Bowness]], [[Parko Edworthy]], la Birdorezervejo de [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]], [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]], kaj [[Parko de Princa Insulo]]; [[Parko Nose Hill]] estas la plej granda municipa parko de Kanado. Liganta ĉi tiujn parkojn kaj la diversajn kvartalojn de Kalgario estas unu el la plej vastaj retoj de biciklo-vojoj de Nordameriko. : '''Profesiaj sport-teamoj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Flamoj de Kalgario]] ''(Calgary Flames)'' | align="left" |[[Nacia Hokea Ligo]] | align="left" | Scotiabank Saddledome | align="center" |1980* | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff'" |[[Calgary Stampeders]] | align="left" |[[Kanada Futbala Ligo]] | align="left" |Stadiono McMahon | align="center" |1945 | align="center" |5 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Roughnecks]] | align="left" |Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |2001 | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Vipers]] | align="left" |[[Norda Ligo (basbalo)|Norda Ligo]] ([[Basbalo]]) | align="left" |Stadiono Foothills | align="center" |2005 | align="center" |0 |} <small>''(*) Fondita kiel ''Atlanta Flames'' en 1972.''</small> : '''Amatoraj kaj duon-profesiaj kluboj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Hitmen]] | align="left" |[[Okcidenta Hoke-Ligo]] | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |1995 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Canucks]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Centro Max Bell | align="center" |1971 | align="center" |9 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Royals]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Olimpika Areno Patro David Bauer | align="center" |1990 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Oval X-Treme]] | align="left" |[[Nacia Virina Hoke-Ligo]] | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1995 | align="center" |4 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Mavericks]] | align="left" |[[Kanada Rugbea Super-Ligo]] | align="left" |Kalgaria Rugbe-Parko | align="center" |1998 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |Kalgaria Rapid-Sketa Asocio | align="left" |Rapid-Sketado Kanada | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1990 | align="center" |<nowiki>>10</nowiki> |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary United FC]] | align="left" |[[Kanada Subtegmenta Futbala Ligo]] | align="left" |Stampede Corral | align="center" |2007 | align="center" |0 |} == Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj == [[Dosiero:PengrowthSaddledomeNight.jpg|eta|250px|maldekstra|La nokta profilo de Kalgario (de la sudo)]] La Kalgaria urbocentro ofertas varian miksaĵon de restoracioj kaj drinkejoj, lokoj de kulturo, butikumejoj (unuavice, [[Centro TD]], [[Kalgaria Centro Eaton|Centro Eaton]], [[Avenuo Stephen]] kaj [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]]), kaj publikaj komunikejoj kiel la Olimpika Placo. Inter urbocentraj lokoj tre popularaj inter turistoj estas la [[Kalgaria Zoo]], La [[Mondo de Scienco TELUS]], la [[Kongresejo TELUS]], la [[Ĉina Kvartalo (Kalgario)|Ĉina Kvartalo]], la [[Muzeo Glenbow]], la [[Kalgaria Turo]], la [[Kalgaria Art-Galerio]], la [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kaj la [[Merkato Eau Claire]]. Kun areo de 10,000 m² la [[Devoniaj Ĝardenoj]], sur la tegmento de la Centro TD (super la butikumaro), estas unu el la plej grandaj subtegmentaj enurbaj ĝardenoj de la mondo. En la Kalgaria urbocentro ankaŭ estas la [[Parko de Princa Insulo]], urba parko tuj norde de la distrikto [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]]. Tuj sude de la urbocentro estas la distrikto [[Beltline]], kiu rapide fariĝas unu el la plej dense loĝataj kaj plej aktive uzataj distriktoj de la urbo. Je ĝia kerno estas la populara [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]], kiu famas pro ĝiaj multaj drinkejoj, noktejoj, restoracioj kaj butikoj. Kiam la Kalgaria profesia glacihokea teamo ''[[Calgary Flames]]' partoprenis la konkurson por la pokalo ''Stanley'' de la [[Nacia Hokea Ligo]] en 2004, pli ol 50.000 subtenantoj de la teamo vizitis la 17-an Avenuon ĉiuvspere, kaj pro la ruĝaj sport-ĉemizoj portitaj de la hoke-subtenantoj la avenuo ekhavis la kromnomon "la Ruĝa Mejlo". Oni facile atingas la Kalgarian urbocentron per la Kalgaria [[metroo]], la [[C-Trajno]]. Inter la vizitindaĵoj je la okcidenta flanko de la urbo estas la [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Heredaĵa Parko]], kiu montras kiel oni vivis en Alberto antaŭ la jaro 1914 kaj kiu havas funkciantajn historiajn transportilojn: vaporlokomotivo, padelkola boato, kaj elektra tramo. La vilaĝo mem konsistas el diversaj konstruaĵoj, iuj rekreitaj kaj iuj translokigitaj de diversaj lokoj en suda Alberto. Aliaj vizitindaj lokoj estas la [[Olimpika Parko]] (kun la Olimpia Halo de Famo de Kanado), amuzejo Calaway Park, kaj Motorsporta Parko Race City. Krom la multaj butikumaj centroj en la urbocentro estas pluraj grandaj butikumaj centroj en la antaŭurboj; inter la plej grandaj el ĉi tiuj estas [[Centro Chinook]] kaj [[Southcentre]] en la sudo, WestHills kaj Signal Hill en la sudokcidento, Market Mall en la nordokcidento kaj Sunridge Mall en la nordoriento. == Demografio == {| cellpadding="1" style="float: left; margin: 0em 1em 1em 0em; border:1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- align="center" bgcolor=salmon !colspan=3|Etna deveno<ref>{{citreto | URL = http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/ETO/Table1.cfm?T=501&Lang=E&GV=4&GID=4806016&Prov=48&S=0&O=A | Aŭtoro = Statistics Canada | Aŭtoroligo=Statistics Canada | Titolo = 2001 Census - Ethnic Origins for Calgary | Alirdato = 2006-01-06}}</ref> |- ! Etno ! Nombro ! Procento |- |[[Kanadanoj]] |237.740 |25,64% |- |[[Angloj]] |214.500 |23,13% |- |[[Skotoj]] |164.665 |17,76% |- |[[Germanoj]] |164.420 |17,73% |- |[[Irlandanoj]] |140.030 |15,10% |- |[[Ukrainoj]] |125.720 |13,56% |- |[[Francoj]] |113.005 |12,19% |} Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ la federacia censo de 2001, '''878.866''' homoj loĝis en la Urbo Kalgario mem. De ĉi tiuj, 49,9% estis viraj kaj 50,1 estis inaj. Infanoj havantaj malpli ol kvin jarojn konsistigis 6,0% de la loĝantaro de Kalgario; por kompari, en [[Alberto]] infanoj kun malpli ol kvin jaroj konsistigas 6,2% de la loĝantaro kaj en [[Kanado]] ili konsistigas 5,6% de la loĝantaro. En 2001, 9,0% de la loĝantoj de Kalgario havis pli ol 65 jarojn (13,2% en [[Kanado]] entute); sekve la meza kalgariano havas 34,9 jarojn (la meza kanadano havas 37,6 jarojn). Dum la kvin jaroj inter 1996 kaj 2001 la loĝantaro de Kalgario kreskis je 15,8% - en [[Alberto]] la loĝantaro kreskis je 15,8%. Se temas pri la denseco de loĝado, en Kalgario loĝas meze 1.252,3 homoj sur unu kvadratkilometro (en Alberto, estas meze nur 4,6 homoj por ĉiu km²). Censo farita de la urbo en 2005 montris loĝantaron de iom pli ol '''956,000'''. === Videblaj minoritatoj === Plimulto de la kalgarianoj, 79% de la loĝantaro (688 465 homoj) estas blankuloj, ĉefe eŭrop-devenaj, dum 2,3% de la loĝantaro (19.765 homoj) estas [[indiĝenoj]]. Krom tio, en Kalgario loĝas iom granda nombro de homoj apartenantaj al la tielnomataj videblaj malplimultoj, inter ili: * [[Ĉinio|Ĉinoj]]: 51,540 aŭ 5.9% * [[Suda Azio|Sud-Azianoj]]: 36,370 aŭ 4.2% * [[Filipinoj|Filipinanoj]]: 16,245 aŭ 1.9% * [[Nigrulo]]j: 13,370 aŭ 1.5% * [[Sudorienta Azio|Sudorient-Azianoj]]: 12,360 aŭ 1.4% * [[Latin-Ameriko|Latin-Amerikanoj]]: 8,525 aŭ 1.0% * [[Araboj]]: 8,215 aŭ 0.9% * [[Koreio|Koreoj]]: 3,770 aŭ 0.4% * [[Japanio|Japanoj]]: 3,710 aŭ 0.4% * [[Azio|Okcident-Azianoj]]: 3,085 aŭ 0.4% * Aliaj videblaj malplimultoj: 2,230 aŭ 0.3% * Multoblaj videblaj malplimultoj: 3,505 aŭ 0.4% <small>''Bazita je unuopaj respondoj. Statistikoj estas de la censo de 2001 de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]][http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080121211549/http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |date=2008-01-21 }}.'' kaj la termino de "videblaj malplimultoj", videble kreita de la plimulto, ĉar fizike tute same videblas homo de nordeŭropa aŭ de orientazia aŭ afrika deveno, ankaŭ estas de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]].</small> == Registaro kaj politiko == [[Dosiero:Calgary city hall1.jpg|dekstra|eta|230px|La malnova kaj nova urbodomoj de Kalgario]] Oni tradicie taksas Kalgarion esti konservativa urbo, regata de tradiciaj sociaj konservativuloj kaj pli modernaj fiskaj konservativuloj. Pro tio ke Kalgario estas povocentro de korporacia povo, alta procentaĵo de la laboristaro estas burokratoj. Dum la 1990-aj jaroj la politikan kulturon de la urbo superregis la dekstrema [[Reformista Partio de Kanado]] ([[d:Q1680589]]) federacie kaj la [[Progresema Konservativa Partio de Alberto]] province. La Reformista Partio fondiĝis en Kalgario. Kun la grandeco de la Kalgaria loĝantaro ankaŭ la diverseco de la politiko tamen kreskas. Unu kreskanta alternativula movado estis aktiva dum la Monda Petrola Kongreso de 2000 kaj la protestoj okazis de la [[G8]]-a kunsido en 2002. Responde al la usona invado de [[Irako]] en 2003 kunvenis inter 5.000 kaj 10.000 homoj de suda Alberto kaj aliloke antaŭ la oficejo de la usona konsulejo en Kalgario. La urbo havas branĉojn de diversaj aktivistaj organizoj. Maldekstremaj provincaj kaj federaciaj liberaluloj emas distancigi sin de la aktivista movado kiu ankaŭ ricevas subtenon de la politika maldekstro. La [[Verda Partio de Kanado]] ([[d:Q691730]]) ankaŭ gajnas subtenon en Kalgario, kion atestas la rezultoj de la kanada federacia elekto de 2004, kiam ili gajnis 7,5% de la voĉoj en Kalgario kaj eĉ 11,3% en la elektodistrikto Calgary North Centre. == Edukado == === Alt-lernejoj === [[Dosiero:Ucalgary.jpg|dekstra|eta|200px|Devizejo de la Universitato de Kalgario]] Kalgario gastigas kvin gravajn publikajn altlernejojn. La [[Universitato de Kalgario]] estas la plej granda diplomiga institucio de Kalgario kun 30.000 studentoj nun enskribitaj. La universitato ''Mount Royal'' ([[d:Q13650869]]) estas la due plej grandaj altlernejo de Kalgario kun 13 000 studentoj, kaj ĝi donas diplomojn en pluraj studobjektoj. La ĉefa kampuso de la kolegio de ''Bow Valley'' ([[d:Q4950663]]), kiu provizas trejnadon en komerco, teĥnologio kaj la liberaj artoj por 10.000 studentojn, situas en la Kalgaria urbocentro (ĉi tiu kolegio havas tri kampusojn en Kalgario kaj plurajn aliajn en la ĉirkaŭa regiono). La Sudalberta Instituto de Teĥnologio (SAIT, [[d:Q4456884]]) provizas teknikan edukadon kaj dividas terenon kun la Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]]) en nord-okcidenta Kalgario. Aldone, la kolegio ''Lethbridge'' ([[d:Q6533298]]) havas satelitan kampuson en Kalgario. Krom ĉi tiuj publikaj edukaj institucioj estas ankaŭ kelkaj privataj liber-artaj altlernejoj en Kalgario, inter ili la universitato Ambrose ([[d:Q4741870]]), fondita en 2007 per fuzio de la du antaŭaj kolegioj Alianca Universitata Kolegio kaj Nazareta Universitata Kolegio, kaj la privata katolika universitato Sankta Maria ([[d:Q7590444]]). En Kalgario ankaŭ estas la sola kanada kampuso de [[Universitato DeVry]]. == Infrastrukturo == === Transporto === ==== Regiona ==== Kalgario estas grava kanada centro de transporto kaj centra transigejo por vartransportado en kaj el nord-okcidenta Nordameriko [http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060305011130/http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700 |date=2006-03-05 }}. La urbo ankaŭ situas ĉe kruciĝo de la ŝoseo-sistemo "[[Canamex]]" kaj la [[Trans-Kanada Ŝoseo]] ([[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Ŝoseo 1]] en Alberto). La [[Internacia Flughaveno Kalgario]] servas kaj la urbon kaj la internacian flug-trafikon de Alberto kaj Saskaĉevano, registrinte 10.200.000 pasaĝerajn movojn dum 2005. En decembro de tiu jaro ĝi estis la kvare plej uzata flughaveno de Kanado, post [[Internacia Flughaveno Toronto Pearson]], la [[Internacia Flughaveno Vankuvero]] kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Internacia Flughaveno Pierre Elliott Trudeau]] de [[Montrealo]]. Ĝi ankaŭ estas unu el la plej uzataj flughavenoj de Kanado por transportado de varoj. Kalgario estas aliflanke la plej granda kanada urbo sen interurba fervoja transporto por pasaĝeroj, ĉar la federacia registaro ĉesigis la servojn de [[VIA Rail]] al Kalgario en la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj. La dua flughaveno de Kalgario, [[Flughaveno Kalgario-Springbank]], kiu troviĝas en la okcidenta antaŭurbo [[Springbank]], prizorgos la plejmultajn flugojn de privataj aviadiloj kaj agas kiel rezerva flughaveno por la ĉefa flughaveno. ==== Urba ==== [[Dosiero:CalgaryAB-map-CTrain.png|dekstra|eta|Mapo de la C-Trajna sistemo]] La amas-transportan sistemon de Kalgario funkciigas la publikan entreprenon [[Calgary Transit]]. Ŝosilo al la sistemo estas la metroo de speco "malpez-fervoja transport-sistemo" (angle: ''light rail transit (LRT)'') nomata [[C-Trajno]], kiun konsistigas 42,1 km de fervojoj konektantaj 36 staciojn: ĝi estis unu el la unuaj de ĉi tiaj sistemoj en Nordameriko. Ĝis lastatempe, Kalgario kaj [[Edmontono]] estis la solaj du nordamerikaj urboj kun loĝantaro de malpli ol miliono da loĝantoj funkciantaj rapidajn amas-transportajn sistemojn. [[Dosiero:CT_SD160_1.jpg|maldekstra|220px|eta|C-trajno]] La C-trajna linio Whitehorn-Urbocentro servas la urbocentron kaj la nordorienton, dum la linio Dalhousie-Somerset iras de la nordokcidento al la sudo tra la urbocentro. Veturado inter stacioj laŭ la 7-a Avenuo en la urbocentro estas tute senpaga. Unikaĵo de la C-trajna sistemo estas tio, ke ĝia elektro generiĝas tute per vento kaj estas do plene sentoksa. Calgary Transit ankaŭ havas efikan sistemon de busoj, kun kursoj etendantaj tra la tuta urbo. Ĝi gajnas plurajn prestiĝajn premiojn pro sia efikeco kaj media respondeco. Ĝi konsistas je pli ol 160 busaj vojlinioj kaj tri C-trajnaj linioj (du kursoj), kiuj kune etendiĝas je 4.500 km. Kalgario havas densan reton de stratoj kaj ŝoseoj. Granda parto de la sistemo estas ordigita kiel krado, en la avenuoj ({{Lang-en|avenues}}) havas orient-okcidentan orientiĝon kaj stratoj ({{Lang-en|streets}}) havas nord-sudan orientiĝon. Stratoj en la loĝkvartaloj kaj la ŝoseoj tamen kutime ne konformas al la krado. Kiel alternativon al la pli ol 260 km da dediĉitaj biciklejoj sur stratoj, la urbo havas grandan interkonektitan reton de 635 km da pavimumitaj vojetoj por biciklistoj kaj piedirantoj. === Kuracejoj kaj hospitaloj === [[Dosiero:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|250px|dekstra|eta|{{centre|Alberta Hospitalo por Infanoj}}]] Kalgario havas tri grandajn hospitalojn: Kurac-Centro Foothills, Ĝenerala Hospitalo Rockyview kaj Centro Peter Lougheed, kiujn administras la Kalgaria San-Administracio. Helikoptero por medicina evakuado funkcias sub la aŭtoritato de la asocio ''Shock Trauma Air Rescue Society''. <!--Por fora estonteco, kiam ĉiuj tekstoj estos: [[Kurac-Centro Foothills]], [[Ĝenerala Hospitalo Rockyview]] kaj [[Centro Peter Lougheed]], kiujn administras la [[Kalgaria San-Administracio]]. Helikoptero por [[medicina evakuado]] funkcias sub la aŭtoritato de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]-->. Kalgario ankaŭ havas la Kancer-Centron [[Tom Baker]] (en Kurac-Centro Foothills), la <!--[[Alberta Hospitalo por Infanoj|-->Albertan Hospitalon por Infanoj, kaj Sano-Centron Grace por Virinoj, kiuj ĉiuj provizas diversajn servojn por malsanuloj; aldone estas centroj de malpli grandaj kurac-centroj kaj dentistaj klinikoj. La Medicina Centro de la [[Universitato de Kalgario]] ankaŭ kunlaboras kun la Kalgaria San-Administracio, esplorante kanceron, kardiovaskulan malsanon, diabeton, vundiĝon de artikoj, artriton kaj genetikon.<ref>{{Citreto| URL= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | Titolo= Medical Research | Aŭtoro= Calgary Economic Development | Jaro= 2006 | Alirdato= 2007-03-13}}</ref> == Famuloj == En Kalgario mortis [[Zoltán Székely (violonisto)]]. == Ĝemelaj urboj == * [[Dosiero:Flag of the United States.svg|25px]] [[Phoenix, Arizono]] ([[Usono]]) - 1997 * [[Dosiero:Flag of South Korea.svg|25px]] [[Daejeon]] ([[Suda Koreio]]) - 1996 * [[Dosiero:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Naucalpan]] ([[Meksiko]]) - 1994 * [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Daqing]] ([[Ĉinio]]) - 1985 * [[Dosiero:Flag of India.svg|25px]] [[Ĝajpuro]] ([[Hindio]]) - 1973 * [[Dosiero:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kebeko|Kebek-urbo]] ([[Kanado]]) - 1956 == Esperanto-movado == :''Ĉefa artikolo: [[Kalgaria Esperanto-Centro]]'' Dum lastaj jaroj agado de la kalgaria Esperanto-movado fokusiĝis ĉefe je la Kalgaria Esperanto-Centro, kiun funkciigas la entrepreno [[Esperanto Antaŭen]], sed agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. En [[2005]] oni okazigis la 26-an [[NOREK]]-on en Kalgario. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kalgaria Regiono]] * [[Calgary Transit]] * [[Kalgaria Stampedo]] * [[Universitato de Kalgario]] * [[Listo de Kalgariaj Kvartaloj]] * [[Listo de famaj kalgarianoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://esperantocalgary.blogspot.com/ Blogo de Kalgaria Esperanto-Rondo] <!-- *[http://calgary.e-centro.com/ Hejmpaĝo de la Kalgaria Esperanto-Centro] --> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Kalgario | Nordokcidente = [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] | Norde = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Airdrie (Alberto)|Airdrie]] | Nordoriente = | Oriente = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Chestermere (Alberto)|Chestermere]] | Sudoriente = | Sude = [[Municipa Distrikto 31 Foothills (Alberto)|MD 31 Foothills]]<br />[[Okotoks (Alberto)|Okotoks]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[IR 145 Tsu-Tina Nacio (Alberto)|IR 145 Tsu-Tina Nacio]] }} {{Navigilo Alberto}} {{ADLS|2006|26}} {{Granda dosiero|Calgary panorama-2.jpg|1500px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Kalgario}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalgario| ]] [[Kategorio:Urboj en Alberto]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Vintrosportejoj]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] 000bp4fgc0ezycpemq23dvn593soqyr 9397255 9397254 2026-06-09T15:12:14Z ThomasPusch 1869 /* Kulturaj eventoj kaj festivaloj */ 9397255 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|urbo|decembro 2012}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kalgario | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Calgary''}} | alia_nomo1 = {{Lang-eo|''Kalgario''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Calgary | moto = ''Onwards'' (Antaŭen) | kromnomo = Cowtown, The Stampede City <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Calgary Montage 2020.jpg | dosiero2 = Calgary Montage 2015.jpg | dosiero3 = Calgary Montage 2015 2.jpg | dosiero4 = Calgarymontage5.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_larĝeco = 300px | dosiero_priskribo = Kalgario <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Alberto | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Kalgaria Regiono | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = Kulturo Clovis | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | limo = | rivero = [[Bow (rivero)|Bow]] | rivero1 = [[Elbow (rivero)|Elbow]] | rivero2 = | memorindaĵo = Muzeo Glenbow | memorindaĵo1 = [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Vilaĝo Heredaĵa Parko]] | memorindaĵo2 = Fortikaĵo Calgary | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Provinca ŝoseo 1]] | ŝoseo1_tipo = ŝoseo | ŝoseo1_noto = [[Trans-Kanada Ŝoseo]] | ŝoseo2 = [[C-Trajno]] | ŝoseo2_tipo = metroo | ŝoseo3 = [[Internacia Flughaveno Kalgario]] | ŝoseo3_tipo = flughaveno | ŝoseo4 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo4_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = Turo | konstruaĵo = Kalgaria Turo | montaro = | orogenezo = | geologio = Akvorezervujo Glenmore | geologio_tipo = Akvorezervujo | aliro = al [[Roka Montaro]] | planto_faldo = 1 | planto_tipo = Parkoj | planto = Provinca Parko Fish Creek | planto1 = Parko Nose Hill | planto2 = [[Bowness (Kalgario)|Bowness]] | planto3 = Parko Edworthy | planto4 = [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]] | planto5 = [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]] | planto6 = Parko de Princa Insulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Kalgario | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 1048 | lat_d = 51 | lat_m = 3 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 114 | long_m = 4 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 825.29 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 5107.55 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1096833 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 1214839 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1875 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Kalgario <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-7 | horzono_DST = [[UTC]] | utc_offset_DST =-6 | poŝtkodo = T1Y ĝis T3R | areo_kodo = +1-403, +1-587 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Kalgaria Stampedo]], [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]] | libera_tipo = Festivaloj | libera1 = [[Kalgaria Zoo]] | libera1_tipo = Zoologia ĝardeno | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = Kanado | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Alberto | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = Kalgario <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.calgary.ca www.calgary.ca] | commons = Calgary | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Kalgario''' ({{lang-en|Calgary}}) estas [[urbo]] en la [[provinco]] [[Alberto]], en okcidenta [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco en regiono de montetoj kaj ebenoj, 80 km oriente de la [[Roka Montaro]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Alberto kaj la tria plej granda en Kanado; ĝi estas la plej granda metropola regiono en Kanado inter [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]]. Kalgario estas bone konata kiel cel-loko por vintraj sportoj kaj [[ekoturismo]], proksima al pluraj montaj ripoz-lokoj. La ekonomio de Kalgario fokusiĝas unuavice je la nafto-industrio, sed [[agrikulturo]], [[turismo]] kaj teknologiaj industrioj ankaŭ grave kontribuas al la rapida ekonomia kreskado de la urbo. Kalgario nun havas la duan plej altan koncentriĝon de ĉef-oficejoj en Kanado. La urbo ankaŭ gastigas plurajn grandajn festivalojn ĉiujare, inkluzive de la [[Kalgaria Stampedo]], la Festivalo de Popol-Muziko, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la dua plej granda [[kariba]] festivalo en Kanado (Carifest). Kalgario estis la unua kanada urbo, kiu gastigis la [[Vintraj Olimpikoj|Vintrajn Olimpikojn]], en 1988. == Historio == === Unua setlado === [[Dosiero:Calgary Alberta circa 1885.jpg|eta|maldekstra|200px|Kalgario kiel ĝi aspektis ĉirkaŭ 1885]] Antaŭ la alveno de la eŭropanoj, la kalgaria regiono apartenis al la [[nigrapiedula konfederacio|nigrapieduloj]] (Blackfoot), kies prapatroj lasis ĉi tie ŝpurojn almenaŭ 11.000 jarojn malnovajn. En 1786 la kartografo [[David Thompson (esploristo)|David Thompson]], kiel unua eŭropa vizitanto al ĉi tiu regiono, pasigis la vintron kun grupo de [[Peigan|pejganoj]] loĝantaj apud la rivero [[Bow (rivero)|Bow]]. Ĝis [[1860]] eŭropaj setlantoj alvenis por ĉasi bizonojn. En [[1875]] oni konstruis ĉi tie fortikaĵon por la [[Rajda Polico de la Nord-Okcidento]] (nun la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]]); unue oni nomis ĝin Fortikaĵo Brisebois, laŭ la RKRP-oficiro [[Éphrem-A Brisebois]], sed post kiam tiu oficiro kondutis en malaprobinda maniero, oni renomis la fortikaĵon [[Fortikaĵo Calgary]] en [[1876]]. La Polico estis sendita al la okcidento por protekti la kanadajn preriojn de [[usona]]j viski-komercistoj. La estro de la polica taĉmento, kolonelo [[James Macleod]] donis la nomon Calgary laŭ iam vizitita loko (gaele ''Cala-ghearraidh'' = strando de la paŝtejo) sur la [[insulo Mull]] en [[Skotlando]]. Kiam la [[Kanad-Pacifika Fervojo]] atingis ĉi tiun regionon, oni konstruis ĉef-stacidomon iom okcidente de [[Fortikaĵo Calgary]], kaj ĉirkaŭ tiu fervoja centro elkreskis grava komerca kaj agrikultura centro. Kalgario oficiale korporaciiĝis kiel urbeto en [[1884]], kaj en [[1894]] Kalgario fariĝis la unua urbo en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]]. === La nafta kreskego === Oni malkovris [[nafto]]n en [[Alberto]] unuafoje en [[1914]], sed ĝi ne multe kontribuis al la ekonomio de la provinco ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam oni trovis grandajn kvantojn da ĝi. Kalgario multe prosperis pro la novaj riĉaĵoj, precipe post kiam la [[naftoprezo]]j altiĝis pro la [[embargo]] de la arabaj ŝtatoj en [[1973]]. La loĝantaro pligrandiĝis je 244.000 inter 1971 (403.000) kaj 1987 (647.000). Dum tiu tempo, nubskrapuloj rapide konstruiĝis, kaj la urbocentro de Kalgario pleniĝis je altaj konstruaĵoj. === Lastatempa historio === [[Dosiero:Downtown_Calgary.jpg|eta|maldekstra|200px|La urbocentro de Kalgario]] Pro tio, ke tiom da kalgarianoj dungiĝis ĉe la nafto-industrio, estis multa senlaboreco ĉi-urbe komence de la [[1980-aj jaroj]], kiam la nafto-industrio malmulte prosperis, sed ĝis la fino de la 80aj jaroj la urbo denove prosperis, kaj oni konstatis la valoron de pli granda diverseco, ekonomia kaj kultura. Ĉi tiu transiro de mez-granda, monokultura, preria urbo al granda, kulture diversa urbo kulminis en februaro de [[1988]], kiam Kalgario gastigis la 15-an [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]]. == Geografio kaj klimato == Kalgario troviĝas inter la montetoj antaŭ la [[Roka Montaro|Rok-Montaro]]. La urbocentro situas 1048 m super marnivelo, la flughaveno 1083 m s.m.n. Kun areo de 789 km² Kalgario superas la grandecon kaj de [[Toronto]] kaj de [[Novjorko]]. Du riveroj trafluas la urbon: la rivero [[Bow (rivero)|Bow]] estas la pli granda kaj fluas de la okcidento al la oriento, dum la rivero [[Elbow (rivero)|Elbow]] fluas de la sudo al la nordo ĝis kie ĝi kuniĝas kun la rivero Bow apud la urbocentro. La klimato de la regiono estas ĝenerale seka, do densa vegetaĵo troviĝas ''nature'' nur en la riveraj valoj kaj en la [[Provinca Parko Fish Creek]], la plej granda enurba parko de Kanado. La granda urba tereno konsistas el interna urbo ĉirkaŭita de diversaj komunumoj de malpligrandiĝanta denseco. Malkiel en la plimulto de metropoloj, la antaŭurboj de Kalgario estas parto de la urbo mem, kun escepto de la urbetoj [[Airdrie]] en la nordo, [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] en la nordokcidento, [[Strathmore]] en la oriento, kaj [[Springbank]] en la okcidento. Kvankam oni ne konsideras ĝin parto de la kalgaria metropolo, la urbo [[Okotoks]] estas en nur mallonga distanco sude de Kalgario kaj funkcias kiel antaŭurbo. === La kvartaloj de Kalgario === {{Ĉefartikolo|Listo de Kalgariaj Kvartaloj}} [[Dosiero:Stephen-Ave-Trees-Szmurlo.jpg|eta|200px|maldekstra|[[Avenuo Stephen]]]] La urbocentro de la urbo konsistas el kvin kvartaloj: [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]] (inkluzive la Festivalan Distrikton), la Okcidenta Finaĵo de la Urbocentro, la Urbocentra Komerca Distrikto, la Ĉina Kvartalo, kaj la Urbocentra Orienta Vilaĝo. Aparta de la Urbocentro kaj troviĝanta sude la 9a Avenuo estas la plej dense loĝata kvartalo de Kalgario, la [[Beltline]]. Tuj apud la urbocentro estas la unuaj centro-urbaj kvartaloj, inter ili Crescent Heights, Sunnyside, Hounsfield Heights/Briar Hill, Hillhurst, Bridgeland, Renfrew, Mount Royal, Mission kaj [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]]. Apud ĉi tiuj siavice estas tiaj dense loĝataj kaj longtempe ekzistantaj kvartaloj kiel Rosedale kaj Mount Pleasant en la nordo; [[Bowness (Kalgario)|Bowness]], Parkdale kaj Westgate en la okcidento; Park Hill, South Calgary, Altadore kaj Killarney en la sudo; kaj Forest Lawn/[[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]] en la oriento. Aliflanke de ĉi tiuj - ĝenerale disigitaj unuj de la aliaj per ŝoseoj - estas la antaŭurbaj kvartaloj. La plej suda, kaj plej rapide kreskanta, parto de la urbo inkluzivas komunumojn kiel Cranston kaj McKenzie Lake. Entute estas pli ol 180 aparte nomeblaj kvartaloj interne de la urbaj limoj. === Klimato === [[Dosiero:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Calgary-Kanada.png|eta|maldekstra|250px|Grafikaĵo de temperaturoj kaj precipitado]] Kvankam povas esti tre malvarme en Kalgario dum la vintro, el ĉiuj grandurboj de Kanado ĝi havas la trian plej mildan [[klimato]]n, unuavice danke al la sekaj [[vento de Chinook|ĉinuk-ventoj]] ([[feno]]j) kiuj atingas Kalgarion el la [[Pacifika Oceano]] dum la vintraj monatoj. Ĉi tiuj ventoj foje igas la temperaturon plialtiĝi je {{GdC|20}} en nur kelkaj horoj, kaj ili povas daŭri dum tagoj aŭ eĉ semajnoj. [[Dosiero:Chinook Arch-Calgary.JPG|250px|eta|maldekstra|[[Vento de Chinook|Ĉinuka]] arko super Kalgario]] Spite la mildigan efikon de la fenoj, la temperaturoj en Kalgario vaste varias, de rekorda malalto de {{GdC|−45}} en 1893 ĝis rekorda alto de {{GdC|+36}} en 1919. Kalgario tamen kutime ne spertas la altajn temperaturojn kaj fortan temperatur-variadon tiom oftaj en aliaj preriaj urboj kiel [[Reĝino (Saskaĉevano)|Reĝino]] kaj [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. En januaro la temperaturo kutime ne falas sub {{GdC|−15}} kaj en julio kaj aŭgusto ĝi kutime ne leviĝas super {{GdC|23}}. [[Dosiero:Calgary-Northern lights.jpg|eta|maldekstra|200px|[[Aŭroro (lumo)|Nordlumo]] super Kalgario]] Kun meza humideco de 65% vintre, Kalgario havas duon-sekan klimaton similan al tiuj de aliaj urboj de la kanada [[prerio]]. Ĝi meze ricevas 413 mm da malsekeco jare, 301 mm en la formo de pluvo kaj la reston kiel neĝon; la pluvo plejparte falas inter majo kaj aŭgusto. En [[junio de 2005]] Kalgario ricevis 248 mm da pluvo, laŭ kio tiu monato estis la plej malseka en la historio de Kalgario. [[Senpluveco]] ne estas malofta kaj povas okazi en ĉiu parto de la jaro. Pluvado iom malpliiĝas de okcidento oriente. Sekve, dum oftas arbogrupoj ĉe la okcidenta rando de la urbo, ĉe la orienta rando regas senarba prerio. [[Fulmotondro]]j kutime okazas en Kalgario dum pli ol 20 tagoj jare, plej ofte dum la somero. Kalgario troviĝas ĉe la rando de la [[hajlo]]ŝtorma aleo de Alberto kaj de tempo al tempo spertas fortajn hajloŝtormojn. Hajloŝtormo trafinta Kalgarion la [[7-a de septembro|7-an de septembro]] [[1991]] estis unu el la plej detruaj [[naturkatastrofo]]j en la historio de Kanado kaj kaŭzis damaĝon valora pli ol [[Kanada dolaro|CA$]] 400 milionoj.<ref>{{Citreto| URL= http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html | Titolo= Major Hailstorms | Aŭtoro= The Atlas of Canada | Jaro=2004 | Monato= aprilo | Alirdato=2007-02-14}}</ref> '''Sezonoj''' * [[Vintro]]: novembro ĝis meza marto * [[Printempo]]: meza marto ĝis majo * [[Somero]]: junio ĝis aŭgusto * [[Aŭtuno]]: septembro ĝis novembro == Kulturo == === Urba vivo === La urba aspekto multe ŝanĝiĝis de post kiam la urbo grandiĝis. Oni ankaŭ pli kaj pli rekonas Kalgarion kiel unu el la kulture plej diversaj urboj de Kanado. Ĝi nun estas moderna kosmopolita urbo kiu tamen retenas multon de ĝia tradicia kulturo de hoteldrinkejoj, noktejoj, kaj [[hokeo]]. Ĝi estas konata kiel la centro de la muzik-stilo "western" kaj foje nomiĝas [[Nashville]] de la Nordo. Kiel etne diversa urbo, Kalgario ankaŭ havas plurajn mult-etnajn regionojn. Ĝi havas unu el la plej grandaj ĉin-urboj de Kanado kaj viglan "Malgrandan Italion" en la kvartalo Bridgeland. La regiono ĉirkaŭ la [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]] Sudorienta en la kvartalo Forest Lawn tiel plenas je kulture diversaj restoracioj kaj butikoj ke oni nomas ĝin [[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]]. === Interpretaj artoj === En Kalgario troviĝas la [[Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio]], konstruaĵo 113.000 kvadratmetrojn granda konstruita por la interpretaj artoj, kulturaĵoj kaj komunumo. La 2.700-seĝa aŭditorio unue malfermiĝis en 1957 kaj gastigis jam centojn da muzikaloj, teatraĵoj kaj aliaj scenejaj prezentaĵoj; ĉiujare, pli ol 850 mil vizitantoj venas al la Aŭditorio. Ĝi estas la hejmo de la [[Alberta Baletistaro]], la [[Kalgaria Opero]], la [[Muzik-Festivalo Kiwanis]], kaj la ĉiujaraj [[Memor-Taga Ceremonio|Memor-Tagaj Ceremonioj]] de la [[Kanada Veteranaro]]. Kalgario estas ankaŭ la hejmo de la internacie konata moderna teatro-grupo [[One Yellow Rabbit]], kiu dividas la grandegan [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj|Centron de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kun la [[Kalgaria Filharmonia Orkestro]] kaj du aliaj teatro-grupoj, [[Teatro Kalgaria]] kaj [[Teatro-Projektoj de Alberto]]. Ĉiujare okazas en ĉi tiu urbo la [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]]. === Muzeoj kaj galerioj === En Kalgario estas pluraj muzeoj. La plej bone konata el ili, la [[Muzeo Glenbow]], estas la plej granda muzeo de okcidenta Kanado, kaj ĝi enhavas art-galerion. Inter aliaj muzeoj estas la plej granda ĉina kultur-centro de Nordameriko, la Kanada Olimpia Halo de Famo (ĉe la [[Olimpika Parko]]), la Milit-Muzeoj, la Muzik-Muzeo Cantos, kaj la Aero-Muzeo. Estas ankaŭ pluraj art-galerioj en Kalgario, multaj el ili ĉe [[Avenuo Stephen]] kaj la [[Beltline|17-a Avenuo]]; la plej granda el inter ĉi tiuj estas la Art-Galerio de Kalgario. === Kulturaj eventoj kaj festivaloj === [[Dosiero:CalgaryStampedeGrounds2005.jpg|eta|maldekstra|180ra|La Stampedejo]]{{Ĉefartikolo|Festivaloj en Kalgario}} En Kalgario ĉiujare okazas pluraj grandaj festivaloj kaj eventoj, inter ili la kreskanta [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]], la Kalgaria Festivalo de Popol-Muziko, Karifesto, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la [[Internacia Avenuo|Ter-festo]]. La plej fama evento de Kalgario estas la [[Kalgaria Stampedo]]. Ĉiun julion post la granda Stampeda Parado oni prezentas internacie rekonatajn rodeo-konkursojn, ludejaron, scenejajn spektaklojn, agrikulturajn konkursojn, ekspoziciojn de la [[Unuaj Nacioj]], kaj patkukajn manĝojn tra la tuta urbo. La Stampedo estas inter la plej grandaj kaj plej konataj festivaloj de Kanado, kun 93-jara historio. En 2005, 1.242.928 homoj aliris la giĉetojn de la Stampedejo por partopreni ĉi tiun dek-tagan konkursaron kaj ekspozicion. === Sporto === [[Dosiero:Canada olympic park summer 2005.jpeg|eta|maldekstra|180px|{{centre|Olimpika Parko}}]] Danke al sia proksimeco al la [[Rok-Montaro]], Kalgario tradicie estas grava celo por vintro-sportistoj. De post kiam ĝi gastigis la [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]] de 1988 la urbo estas la hejmo de kelkaj gravaj instalaĵoj por vintraj sportoj, kiel la [[Olimpika Parko]] (por [[luĝo]], [[skikurado]], [[skisaltegado]], [[alpa skiado]], [[neĝtabulado]], kaj iuj someraj sportoj) kaj la [[Olimpika Ovalo]] (por [[rapid-sketado]] kaj [[glacihokeo|hokeo]]). Ĉi tiuj instalaĵoj servas kiel la ĉefaj trejnejoj por multaj {{N|profesia atleto}}. Somere la Rivero [[Bow]] estas tre populara fiŝkaptejo, kaj [[golfo (sporto)|golf-ludado]] estas tre populara inter kalgarianoj, kiujn servas multaj golf-ludejoj. [[Dosiero:Olympic Oval Inside Calgary.jpg|eta|dekstra|180px|[[Olimpika Ovalo]]]] En Kalgario ankaŭ estas multaj parkoj, inter ili [[Provinca Parko Fish Creek]], [[Parko Nose Hill]], [[Bowness (Kalgario)|Parko Bowness]], [[Parko Edworthy]], la Birdorezervejo de [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]], [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]], kaj [[Parko de Princa Insulo]]; [[Parko Nose Hill]] estas la plej granda municipa parko de Kanado. Liganta ĉi tiujn parkojn kaj la diversajn kvartalojn de Kalgario estas unu el la plej vastaj retoj de biciklo-vojoj de Nordameriko. : '''Profesiaj sport-teamoj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Flamoj de Kalgario]] ''(Calgary Flames)'' | align="left" |[[Nacia Hokea Ligo]] | align="left" | Scotiabank Saddledome | align="center" |1980* | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff'" |[[Calgary Stampeders]] | align="left" |[[Kanada Futbala Ligo]] | align="left" |Stadiono McMahon | align="center" |1945 | align="center" |5 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Roughnecks]] | align="left" |Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |2001 | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Vipers]] | align="left" |[[Norda Ligo (basbalo)|Norda Ligo]] ([[Basbalo]]) | align="left" |Stadiono Foothills | align="center" |2005 | align="center" |0 |} <small>''(*) Fondita kiel ''Atlanta Flames'' en 1972.''</small> : '''Amatoraj kaj duon-profesiaj kluboj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Hitmen]] | align="left" |[[Okcidenta Hoke-Ligo]] | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |1995 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Canucks]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Centro Max Bell | align="center" |1971 | align="center" |9 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Royals]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Olimpika Areno Patro David Bauer | align="center" |1990 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Oval X-Treme]] | align="left" |[[Nacia Virina Hoke-Ligo]] | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1995 | align="center" |4 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Mavericks]] | align="left" |[[Kanada Rugbea Super-Ligo]] | align="left" |Kalgaria Rugbe-Parko | align="center" |1998 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |Kalgaria Rapid-Sketa Asocio | align="left" |Rapid-Sketado Kanada | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1990 | align="center" |<nowiki>>10</nowiki> |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary United FC]] | align="left" |[[Kanada Subtegmenta Futbala Ligo]] | align="left" |Stampede Corral | align="center" |2007 | align="center" |0 |} == Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj == [[Dosiero:PengrowthSaddledomeNight.jpg|eta|250px|maldekstra|La nokta profilo de Kalgario (de la sudo)]] La Kalgaria urbocentro ofertas varian miksaĵon de restoracioj kaj drinkejoj, lokoj de kulturo, butikumejoj (unuavice, [[Centro TD]], [[Kalgaria Centro Eaton|Centro Eaton]], [[Avenuo Stephen]] kaj [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]]), kaj publikaj komunikejoj kiel la Olimpika Placo. Inter urbocentraj lokoj tre popularaj inter turistoj estas la [[Kalgaria Zoo]], La [[Mondo de Scienco TELUS]], la [[Kongresejo TELUS]], la [[Ĉina Kvartalo (Kalgario)|Ĉina Kvartalo]], la [[Muzeo Glenbow]], la [[Kalgaria Turo]], la [[Kalgaria Art-Galerio]], la [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kaj la [[Merkato Eau Claire]]. Kun areo de 10,000 m² la [[Devoniaj Ĝardenoj]], sur la tegmento de la Centro TD (super la butikumaro), estas unu el la plej grandaj subtegmentaj enurbaj ĝardenoj de la mondo. En la Kalgaria urbocentro ankaŭ estas la [[Parko de Princa Insulo]], urba parko tuj norde de la distrikto [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]]. Tuj sude de la urbocentro estas la distrikto [[Beltline]], kiu rapide fariĝas unu el la plej dense loĝataj kaj plej aktive uzataj distriktoj de la urbo. Je ĝia kerno estas la populara [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]], kiu famas pro ĝiaj multaj drinkejoj, noktejoj, restoracioj kaj butikoj. Kiam la Kalgaria profesia glacihokea teamo ''[[Calgary Flames]]' partoprenis la konkurson por la pokalo ''Stanley'' de la [[Nacia Hokea Ligo]] en 2004, pli ol 50.000 subtenantoj de la teamo vizitis la 17-an Avenuon ĉiuvspere, kaj pro la ruĝaj sport-ĉemizoj portitaj de la hoke-subtenantoj la avenuo ekhavis la kromnomon "la Ruĝa Mejlo". Oni facile atingas la Kalgarian urbocentron per la Kalgaria [[metroo]], la [[C-Trajno]]. Inter la vizitindaĵoj je la okcidenta flanko de la urbo estas la [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Heredaĵa Parko]], kiu montras kiel oni vivis en Alberto antaŭ la jaro 1914 kaj kiu havas funkciantajn historiajn transportilojn: vaporlokomotivo, padelkola boato, kaj elektra tramo. La vilaĝo mem konsistas el diversaj konstruaĵoj, iuj rekreitaj kaj iuj translokigitaj de diversaj lokoj en suda Alberto. Aliaj vizitindaj lokoj estas la [[Olimpika Parko]] (kun la Olimpia Halo de Famo de Kanado), amuzejo Calaway Park, kaj Motorsporta Parko Race City. Krom la multaj butikumaj centroj en la urbocentro estas pluraj grandaj butikumaj centroj en la antaŭurboj; inter la plej grandaj el ĉi tiuj estas [[Centro Chinook]] kaj [[Southcentre]] en la sudo, WestHills kaj Signal Hill en la sudokcidento, Market Mall en la nordokcidento kaj Sunridge Mall en la nordoriento. == Demografio == {| cellpadding="1" style="float: left; margin: 0em 1em 1em 0em; border:1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- align="center" bgcolor=salmon !colspan=3|Etna deveno<ref>{{citreto | URL = http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/ETO/Table1.cfm?T=501&Lang=E&GV=4&GID=4806016&Prov=48&S=0&O=A | Aŭtoro = Statistics Canada | Aŭtoroligo=Statistics Canada | Titolo = 2001 Census - Ethnic Origins for Calgary | Alirdato = 2006-01-06}}</ref> |- ! Etno ! Nombro ! Procento |- |[[Kanadanoj]] |237.740 |25,64% |- |[[Angloj]] |214.500 |23,13% |- |[[Skotoj]] |164.665 |17,76% |- |[[Germanoj]] |164.420 |17,73% |- |[[Irlandanoj]] |140.030 |15,10% |- |[[Ukrainoj]] |125.720 |13,56% |- |[[Francoj]] |113.005 |12,19% |} Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ la federacia censo de 2001, '''878.866''' homoj loĝis en la Urbo Kalgario mem. De ĉi tiuj, 49,9% estis viraj kaj 50,1 estis inaj. Infanoj havantaj malpli ol kvin jarojn konsistigis 6,0% de la loĝantaro de Kalgario; por kompari, en [[Alberto]] infanoj kun malpli ol kvin jaroj konsistigas 6,2% de la loĝantaro kaj en [[Kanado]] ili konsistigas 5,6% de la loĝantaro. En 2001, 9,0% de la loĝantoj de Kalgario havis pli ol 65 jarojn (13,2% en [[Kanado]] entute); sekve la meza kalgariano havas 34,9 jarojn (la meza kanadano havas 37,6 jarojn). Dum la kvin jaroj inter 1996 kaj 2001 la loĝantaro de Kalgario kreskis je 15,8% - en [[Alberto]] la loĝantaro kreskis je 15,8%. Se temas pri la denseco de loĝado, en Kalgario loĝas meze 1.252,3 homoj sur unu kvadratkilometro (en Alberto, estas meze nur 4,6 homoj por ĉiu km²). Censo farita de la urbo en 2005 montris loĝantaron de iom pli ol '''956,000'''. === Videblaj minoritatoj === Plimulto de la kalgarianoj, 79% de la loĝantaro (688 465 homoj) estas blankuloj, ĉefe eŭrop-devenaj, dum 2,3% de la loĝantaro (19.765 homoj) estas [[indiĝenoj]]. Krom tio, en Kalgario loĝas iom granda nombro de homoj apartenantaj al la tielnomataj videblaj malplimultoj, inter ili: * [[Ĉinio|Ĉinoj]]: 51,540 aŭ 5.9% * [[Suda Azio|Sud-Azianoj]]: 36,370 aŭ 4.2% * [[Filipinoj|Filipinanoj]]: 16,245 aŭ 1.9% * [[Nigrulo]]j: 13,370 aŭ 1.5% * [[Sudorienta Azio|Sudorient-Azianoj]]: 12,360 aŭ 1.4% * [[Latin-Ameriko|Latin-Amerikanoj]]: 8,525 aŭ 1.0% * [[Araboj]]: 8,215 aŭ 0.9% * [[Koreio|Koreoj]]: 3,770 aŭ 0.4% * [[Japanio|Japanoj]]: 3,710 aŭ 0.4% * [[Azio|Okcident-Azianoj]]: 3,085 aŭ 0.4% * Aliaj videblaj malplimultoj: 2,230 aŭ 0.3% * Multoblaj videblaj malplimultoj: 3,505 aŭ 0.4% <small>''Bazita je unuopaj respondoj. Statistikoj estas de la censo de 2001 de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]][http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080121211549/http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |date=2008-01-21 }}.'' kaj la termino de "videblaj malplimultoj", videble kreita de la plimulto, ĉar fizike tute same videblas homo de nordeŭropa aŭ de orientazia aŭ afrika deveno, ankaŭ estas de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]].</small> == Registaro kaj politiko == [[Dosiero:Calgary city hall1.jpg|dekstra|eta|230px|La malnova kaj nova urbodomoj de Kalgario]] Oni tradicie taksas Kalgarion esti konservativa urbo, regata de tradiciaj sociaj konservativuloj kaj pli modernaj fiskaj konservativuloj. Pro tio ke Kalgario estas povocentro de korporacia povo, alta procentaĵo de la laboristaro estas burokratoj. Dum la 1990-aj jaroj la politikan kulturon de la urbo superregis la dekstrema [[Reformista Partio de Kanado]] ([[d:Q1680589]]) federacie kaj la [[Progresema Konservativa Partio de Alberto]] province. La Reformista Partio fondiĝis en Kalgario. Kun la grandeco de la Kalgaria loĝantaro ankaŭ la diverseco de la politiko tamen kreskas. Unu kreskanta alternativula movado estis aktiva dum la Monda Petrola Kongreso de 2000 kaj la protestoj okazis de la [[G8]]-a kunsido en 2002. Responde al la usona invado de [[Irako]] en 2003 kunvenis inter 5.000 kaj 10.000 homoj de suda Alberto kaj aliloke antaŭ la oficejo de la usona konsulejo en Kalgario. La urbo havas branĉojn de diversaj aktivistaj organizoj. Maldekstremaj provincaj kaj federaciaj liberaluloj emas distancigi sin de la aktivista movado kiu ankaŭ ricevas subtenon de la politika maldekstro. La [[Verda Partio de Kanado]] ([[d:Q691730]]) ankaŭ gajnas subtenon en Kalgario, kion atestas la rezultoj de la kanada federacia elekto de 2004, kiam ili gajnis 7,5% de la voĉoj en Kalgario kaj eĉ 11,3% en la elektodistrikto Calgary North Centre. == Edukado == === Alt-lernejoj === [[Dosiero:Ucalgary.jpg|dekstra|eta|200px|Devizejo de la Universitato de Kalgario]] Kalgario gastigas kvin gravajn publikajn altlernejojn. La [[Universitato de Kalgario]] estas la plej granda diplomiga institucio de Kalgario kun 30.000 studentoj nun enskribitaj. La universitato ''Mount Royal'' ([[d:Q13650869]]) estas la due plej grandaj altlernejo de Kalgario kun 13 000 studentoj, kaj ĝi donas diplomojn en pluraj studobjektoj. La ĉefa kampuso de la kolegio de ''Bow Valley'' ([[d:Q4950663]]), kiu provizas trejnadon en komerco, teĥnologio kaj la liberaj artoj por 10.000 studentojn, situas en la Kalgaria urbocentro (ĉi tiu kolegio havas tri kampusojn en Kalgario kaj plurajn aliajn en la ĉirkaŭa regiono). La Sudalberta Instituto de Teĥnologio (SAIT, [[d:Q4456884]]) provizas teknikan edukadon kaj dividas terenon kun la Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]]) en nord-okcidenta Kalgario. Aldone, la kolegio ''Lethbridge'' ([[d:Q6533298]]) havas satelitan kampuson en Kalgario. Krom ĉi tiuj publikaj edukaj institucioj estas ankaŭ kelkaj privataj liber-artaj altlernejoj en Kalgario, inter ili la universitato Ambrose ([[d:Q4741870]]), fondita en 2007 per fuzio de la du antaŭaj kolegioj Alianca Universitata Kolegio kaj Nazareta Universitata Kolegio, kaj la privata katolika universitato Sankta Maria ([[d:Q7590444]]). En Kalgario ankaŭ estas la sola kanada kampuso de [[Universitato DeVry]]. == Infrastrukturo == === Transporto === ==== Regiona ==== Kalgario estas grava kanada centro de transporto kaj centra transigejo por vartransportado en kaj el nord-okcidenta Nordameriko [http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060305011130/http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700 |date=2006-03-05 }}. La urbo ankaŭ situas ĉe kruciĝo de la ŝoseo-sistemo "[[Canamex]]" kaj la [[Trans-Kanada Ŝoseo]] ([[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Ŝoseo 1]] en Alberto). La [[Internacia Flughaveno Kalgario]] servas kaj la urbon kaj la internacian flug-trafikon de Alberto kaj Saskaĉevano, registrinte 10.200.000 pasaĝerajn movojn dum 2005. En decembro de tiu jaro ĝi estis la kvare plej uzata flughaveno de Kanado, post [[Internacia Flughaveno Toronto Pearson]], la [[Internacia Flughaveno Vankuvero]] kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Internacia Flughaveno Pierre Elliott Trudeau]] de [[Montrealo]]. Ĝi ankaŭ estas unu el la plej uzataj flughavenoj de Kanado por transportado de varoj. Kalgario estas aliflanke la plej granda kanada urbo sen interurba fervoja transporto por pasaĝeroj, ĉar la federacia registaro ĉesigis la servojn de [[VIA Rail]] al Kalgario en la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj. La dua flughaveno de Kalgario, [[Flughaveno Kalgario-Springbank]], kiu troviĝas en la okcidenta antaŭurbo [[Springbank]], prizorgos la plejmultajn flugojn de privataj aviadiloj kaj agas kiel rezerva flughaveno por la ĉefa flughaveno. ==== Urba ==== [[Dosiero:CalgaryAB-map-CTrain.png|dekstra|eta|Mapo de la C-Trajna sistemo]] La amas-transportan sistemon de Kalgario funkciigas la publikan entreprenon [[Calgary Transit]]. Ŝosilo al la sistemo estas la metroo de speco "malpez-fervoja transport-sistemo" (angle: ''light rail transit (LRT)'') nomata [[C-Trajno]], kiun konsistigas 42,1 km de fervojoj konektantaj 36 staciojn: ĝi estis unu el la unuaj de ĉi tiaj sistemoj en Nordameriko. Ĝis lastatempe, Kalgario kaj [[Edmontono]] estis la solaj du nordamerikaj urboj kun loĝantaro de malpli ol miliono da loĝantoj funkciantaj rapidajn amas-transportajn sistemojn. [[Dosiero:CT_SD160_1.jpg|maldekstra|220px|eta|C-trajno]] La C-trajna linio Whitehorn-Urbocentro servas la urbocentron kaj la nordorienton, dum la linio Dalhousie-Somerset iras de la nordokcidento al la sudo tra la urbocentro. Veturado inter stacioj laŭ la 7-a Avenuo en la urbocentro estas tute senpaga. Unikaĵo de la C-trajna sistemo estas tio, ke ĝia elektro generiĝas tute per vento kaj estas do plene sentoksa. Calgary Transit ankaŭ havas efikan sistemon de busoj, kun kursoj etendantaj tra la tuta urbo. Ĝi gajnas plurajn prestiĝajn premiojn pro sia efikeco kaj media respondeco. Ĝi konsistas je pli ol 160 busaj vojlinioj kaj tri C-trajnaj linioj (du kursoj), kiuj kune etendiĝas je 4.500 km. Kalgario havas densan reton de stratoj kaj ŝoseoj. Granda parto de la sistemo estas ordigita kiel krado, en la avenuoj ({{Lang-en|avenues}}) havas orient-okcidentan orientiĝon kaj stratoj ({{Lang-en|streets}}) havas nord-sudan orientiĝon. Stratoj en la loĝkvartaloj kaj la ŝoseoj tamen kutime ne konformas al la krado. Kiel alternativon al la pli ol 260 km da dediĉitaj biciklejoj sur stratoj, la urbo havas grandan interkonektitan reton de 635 km da pavimumitaj vojetoj por biciklistoj kaj piedirantoj. === Kuracejoj kaj hospitaloj === [[Dosiero:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|250px|dekstra|eta|{{centre|Alberta Hospitalo por Infanoj}}]] Kalgario havas tri grandajn hospitalojn: Kurac-Centro Foothills, Ĝenerala Hospitalo Rockyview kaj Centro Peter Lougheed, kiujn administras la Kalgaria San-Administracio. Helikoptero por medicina evakuado funkcias sub la aŭtoritato de la asocio ''Shock Trauma Air Rescue Society''. <!--Por fora estonteco, kiam ĉiuj tekstoj estos: [[Kurac-Centro Foothills]], [[Ĝenerala Hospitalo Rockyview]] kaj [[Centro Peter Lougheed]], kiujn administras la [[Kalgaria San-Administracio]]. Helikoptero por [[medicina evakuado]] funkcias sub la aŭtoritato de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]-->. Kalgario ankaŭ havas la Kancer-Centron [[Tom Baker]] (en Kurac-Centro Foothills), la <!--[[Alberta Hospitalo por Infanoj|-->Albertan Hospitalon por Infanoj, kaj Sano-Centron Grace por Virinoj, kiuj ĉiuj provizas diversajn servojn por malsanuloj; aldone estas centroj de malpli grandaj kurac-centroj kaj dentistaj klinikoj. La Medicina Centro de la [[Universitato de Kalgario]] ankaŭ kunlaboras kun la Kalgaria San-Administracio, esplorante kanceron, kardiovaskulan malsanon, diabeton, vundiĝon de artikoj, artriton kaj genetikon.<ref>{{Citreto| URL= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | Titolo= Medical Research | Aŭtoro= Calgary Economic Development | Jaro= 2006 | Alirdato= 2007-03-13}}</ref> == Famuloj == En Kalgario mortis [[Zoltán Székely (violonisto)]]. == Ĝemelaj urboj == * [[Dosiero:Flag of the United States.svg|25px]] [[Phoenix, Arizono]] ([[Usono]]) - 1997 * [[Dosiero:Flag of South Korea.svg|25px]] [[Daejeon]] ([[Suda Koreio]]) - 1996 * [[Dosiero:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Naucalpan]] ([[Meksiko]]) - 1994 * [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Daqing]] ([[Ĉinio]]) - 1985 * [[Dosiero:Flag of India.svg|25px]] [[Ĝajpuro]] ([[Hindio]]) - 1973 * [[Dosiero:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kebeko|Kebek-urbo]] ([[Kanado]]) - 1956 == Esperanto-movado == :''Ĉefa artikolo: [[Kalgaria Esperanto-Centro]]'' Dum lastaj jaroj agado de la kalgaria Esperanto-movado fokusiĝis ĉefe je la Kalgaria Esperanto-Centro, kiun funkciigas la entrepreno [[Esperanto Antaŭen]], sed agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. En [[2005]] oni okazigis la 26-an [[NOREK]]-on en Kalgario. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kalgaria Regiono]] * [[Calgary Transit]] * [[Kalgaria Stampedo]] * [[Universitato de Kalgario]] * [[Listo de Kalgariaj Kvartaloj]] * [[Listo de famaj kalgarianoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://esperantocalgary.blogspot.com/ Blogo de Kalgaria Esperanto-Rondo] <!-- *[http://calgary.e-centro.com/ Hejmpaĝo de la Kalgaria Esperanto-Centro] --> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Kalgario | Nordokcidente = [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] | Norde = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Airdrie (Alberto)|Airdrie]] | Nordoriente = | Oriente = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Chestermere (Alberto)|Chestermere]] | Sudoriente = | Sude = [[Municipa Distrikto 31 Foothills (Alberto)|MD 31 Foothills]]<br />[[Okotoks (Alberto)|Okotoks]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[IR 145 Tsu-Tina Nacio (Alberto)|IR 145 Tsu-Tina Nacio]] }} {{Navigilo Alberto}} {{ADLS|2006|26}} {{Granda dosiero|Calgary panorama-2.jpg|1500px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Kalgario}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalgario| ]] [[Kategorio:Urboj en Alberto]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Vintrosportejoj]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] 18tsoblcki9cdqrn9agd4hvf39ww0wi 9397256 9397255 2026-06-09T15:12:51Z ThomasPusch 1869 /* Vidindaĵoj kaj vizitindaj okoj */ 9397256 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|urbo|decembro 2012}} {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kalgario | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Calgary''}} | alia_nomo1 = {{Lang-eo|''Kalgario''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Calgary | moto = ''Onwards'' (Antaŭen) | kromnomo = Cowtown, The Stampede City <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Calgary Montage 2020.jpg | dosiero2 = Calgary Montage 2015.jpg | dosiero3 = Calgary Montage 2015 2.jpg | dosiero4 = Calgarymontage5.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_larĝeco = 300px | dosiero_priskribo = Kalgario <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Alberto | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Kalgaria Regiono | regiono_tipo = | distrikto = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = Kulturo Clovis | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | limo = | rivero = [[Bow (rivero)|Bow]] | rivero1 = [[Elbow (rivero)|Elbow]] | rivero2 = | memorindaĵo = Muzeo Glenbow | memorindaĵo1 = [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Vilaĝo Heredaĵa Parko]] | memorindaĵo2 = Fortikaĵo Calgary | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Provinca ŝoseo 1]] | ŝoseo1_tipo = ŝoseo | ŝoseo1_noto = [[Trans-Kanada Ŝoseo]] | ŝoseo2 = [[C-Trajno]] | ŝoseo2_tipo = metroo | ŝoseo3 = [[Internacia Flughaveno Kalgario]] | ŝoseo3_tipo = flughaveno | ŝoseo4 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo4_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = Turo | konstruaĵo = Kalgaria Turo | montaro = | orogenezo = | geologio = Akvorezervujo Glenmore | geologio_tipo = Akvorezervujo | aliro = al [[Roka Montaro]] | planto_faldo = 1 | planto_tipo = Parkoj | planto = Provinca Parko Fish Creek | planto1 = Parko Nose Hill | planto2 = [[Bowness (Kalgario)|Bowness]] | planto3 = Parko Edworthy | planto4 = [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]] | planto5 = [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]] | planto6 = Parko de Princa Insulo <!-- *** Situo *** --> | situo = Kalgario | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 1048 | lat_d = 51 | lat_m = 3 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 114 | long_m = 4 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 825.29 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 5107.55 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1096833 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 1214839 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1875 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Kalgario <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-7 | horzono_DST = [[UTC]] | utc_offset_DST =-6 | poŝtkodo = T1Y ĝis T3R | areo_kodo = +1-403, +1-587 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Kalgaria Stampedo]], [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]] | libera_tipo = Festivaloj | libera1 = [[Kalgaria Zoo]] | libera1_tipo = Zoologia ĝardeno | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = Kanado | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Alberto | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = Kalgario <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.calgary.ca www.calgary.ca] | commons = Calgary | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=9}} }} '''Kalgario''' ({{lang-en|Calgary}}) estas [[urbo]] en la [[provinco]] [[Alberto]], en okcidenta [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco en regiono de montetoj kaj ebenoj, 80 km oriente de la [[Roka Montaro]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Alberto kaj la tria plej granda en Kanado; ĝi estas la plej granda metropola regiono en Kanado inter [[Toronto]] kaj [[Vankuvero]]. Kalgario estas bone konata kiel cel-loko por vintraj sportoj kaj [[ekoturismo]], proksima al pluraj montaj ripoz-lokoj. La ekonomio de Kalgario fokusiĝas unuavice je la nafto-industrio, sed [[agrikulturo]], [[turismo]] kaj teknologiaj industrioj ankaŭ grave kontribuas al la rapida ekonomia kreskado de la urbo. Kalgario nun havas la duan plej altan koncentriĝon de ĉef-oficejoj en Kanado. La urbo ankaŭ gastigas plurajn grandajn festivalojn ĉiujare, inkluzive de la [[Kalgaria Stampedo]], la Festivalo de Popol-Muziko, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la dua plej granda [[kariba]] festivalo en Kanado (Carifest). Kalgario estis la unua kanada urbo, kiu gastigis la [[Vintraj Olimpikoj|Vintrajn Olimpikojn]], en 1988. == Historio == === Unua setlado === [[Dosiero:Calgary Alberta circa 1885.jpg|eta|maldekstra|200px|Kalgario kiel ĝi aspektis ĉirkaŭ 1885]] Antaŭ la alveno de la eŭropanoj, la kalgaria regiono apartenis al la [[nigrapiedula konfederacio|nigrapieduloj]] (Blackfoot), kies prapatroj lasis ĉi tie ŝpurojn almenaŭ 11.000 jarojn malnovajn. En 1786 la kartografo [[David Thompson (esploristo)|David Thompson]], kiel unua eŭropa vizitanto al ĉi tiu regiono, pasigis la vintron kun grupo de [[Peigan|pejganoj]] loĝantaj apud la rivero [[Bow (rivero)|Bow]]. Ĝis [[1860]] eŭropaj setlantoj alvenis por ĉasi bizonojn. En [[1875]] oni konstruis ĉi tie fortikaĵon por la [[Rajda Polico de la Nord-Okcidento]] (nun la [[Reĝa Kanada Rajda Polico]]); unue oni nomis ĝin Fortikaĵo Brisebois, laŭ la RKRP-oficiro [[Éphrem-A Brisebois]], sed post kiam tiu oficiro kondutis en malaprobinda maniero, oni renomis la fortikaĵon [[Fortikaĵo Calgary]] en [[1876]]. La Polico estis sendita al la okcidento por protekti la kanadajn preriojn de [[usona]]j viski-komercistoj. La estro de la polica taĉmento, kolonelo [[James Macleod]] donis la nomon Calgary laŭ iam vizitita loko (gaele ''Cala-ghearraidh'' = strando de la paŝtejo) sur la [[insulo Mull]] en [[Skotlando]]. Kiam la [[Kanad-Pacifika Fervojo]] atingis ĉi tiun regionon, oni konstruis ĉef-stacidomon iom okcidente de [[Fortikaĵo Calgary]], kaj ĉirkaŭ tiu fervoja centro elkreskis grava komerca kaj agrikultura centro. Kalgario oficiale korporaciiĝis kiel urbeto en [[1884]], kaj en [[1894]] Kalgario fariĝis la unua urbo en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]]. === La nafta kreskego === Oni malkovris [[nafto]]n en [[Alberto]] unuafoje en [[1914]], sed ĝi ne multe kontribuis al la ekonomio de la provinco ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam oni trovis grandajn kvantojn da ĝi. Kalgario multe prosperis pro la novaj riĉaĵoj, precipe post kiam la [[naftoprezo]]j altiĝis pro la [[embargo]] de la arabaj ŝtatoj en [[1973]]. La loĝantaro pligrandiĝis je 244.000 inter 1971 (403.000) kaj 1987 (647.000). Dum tiu tempo, nubskrapuloj rapide konstruiĝis, kaj la urbocentro de Kalgario pleniĝis je altaj konstruaĵoj. === Lastatempa historio === [[Dosiero:Downtown_Calgary.jpg|eta|maldekstra|200px|La urbocentro de Kalgario]] Pro tio, ke tiom da kalgarianoj dungiĝis ĉe la nafto-industrio, estis multa senlaboreco ĉi-urbe komence de la [[1980-aj jaroj]], kiam la nafto-industrio malmulte prosperis, sed ĝis la fino de la 80aj jaroj la urbo denove prosperis, kaj oni konstatis la valoron de pli granda diverseco, ekonomia kaj kultura. Ĉi tiu transiro de mez-granda, monokultura, preria urbo al granda, kulture diversa urbo kulminis en februaro de [[1988]], kiam Kalgario gastigis la 15-an [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]]. == Geografio kaj klimato == Kalgario troviĝas inter la montetoj antaŭ la [[Roka Montaro|Rok-Montaro]]. La urbocentro situas 1048 m super marnivelo, la flughaveno 1083 m s.m.n. Kun areo de 789 km² Kalgario superas la grandecon kaj de [[Toronto]] kaj de [[Novjorko]]. Du riveroj trafluas la urbon: la rivero [[Bow (rivero)|Bow]] estas la pli granda kaj fluas de la okcidento al la oriento, dum la rivero [[Elbow (rivero)|Elbow]] fluas de la sudo al la nordo ĝis kie ĝi kuniĝas kun la rivero Bow apud la urbocentro. La klimato de la regiono estas ĝenerale seka, do densa vegetaĵo troviĝas ''nature'' nur en la riveraj valoj kaj en la [[Provinca Parko Fish Creek]], la plej granda enurba parko de Kanado. La granda urba tereno konsistas el interna urbo ĉirkaŭita de diversaj komunumoj de malpligrandiĝanta denseco. Malkiel en la plimulto de metropoloj, la antaŭurboj de Kalgario estas parto de la urbo mem, kun escepto de la urbetoj [[Airdrie]] en la nordo, [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] en la nordokcidento, [[Strathmore]] en la oriento, kaj [[Springbank]] en la okcidento. Kvankam oni ne konsideras ĝin parto de la kalgaria metropolo, la urbo [[Okotoks]] estas en nur mallonga distanco sude de Kalgario kaj funkcias kiel antaŭurbo. === La kvartaloj de Kalgario === {{Ĉefartikolo|Listo de Kalgariaj Kvartaloj}} [[Dosiero:Stephen-Ave-Trees-Szmurlo.jpg|eta|200px|maldekstra|[[Avenuo Stephen]]]] La urbocentro de la urbo konsistas el kvin kvartaloj: [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]] (inkluzive la Festivalan Distrikton), la Okcidenta Finaĵo de la Urbocentro, la Urbocentra Komerca Distrikto, la Ĉina Kvartalo, kaj la Urbocentra Orienta Vilaĝo. Aparta de la Urbocentro kaj troviĝanta sude la 9a Avenuo estas la plej dense loĝata kvartalo de Kalgario, la [[Beltline]]. Tuj apud la urbocentro estas la unuaj centro-urbaj kvartaloj, inter ili Crescent Heights, Sunnyside, Hounsfield Heights/Briar Hill, Hillhurst, Bridgeland, Renfrew, Mount Royal, Mission kaj [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]]. Apud ĉi tiuj siavice estas tiaj dense loĝataj kaj longtempe ekzistantaj kvartaloj kiel Rosedale kaj Mount Pleasant en la nordo; [[Bowness (Kalgario)|Bowness]], Parkdale kaj Westgate en la okcidento; Park Hill, South Calgary, Altadore kaj Killarney en la sudo; kaj Forest Lawn/[[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]] en la oriento. Aliflanke de ĉi tiuj - ĝenerale disigitaj unuj de la aliaj per ŝoseoj - estas la antaŭurbaj kvartaloj. La plej suda, kaj plej rapide kreskanta, parto de la urbo inkluzivas komunumojn kiel Cranston kaj McKenzie Lake. Entute estas pli ol 180 aparte nomeblaj kvartaloj interne de la urbaj limoj. === Klimato === [[Dosiero:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Calgary-Kanada.png|eta|maldekstra|250px|Grafikaĵo de temperaturoj kaj precipitado]] Kvankam povas esti tre malvarme en Kalgario dum la vintro, el ĉiuj grandurboj de Kanado ĝi havas la trian plej mildan [[klimato]]n, unuavice danke al la sekaj [[vento de Chinook|ĉinuk-ventoj]] ([[feno]]j) kiuj atingas Kalgarion el la [[Pacifika Oceano]] dum la vintraj monatoj. Ĉi tiuj ventoj foje igas la temperaturon plialtiĝi je {{GdC|20}} en nur kelkaj horoj, kaj ili povas daŭri dum tagoj aŭ eĉ semajnoj. [[Dosiero:Chinook Arch-Calgary.JPG|250px|eta|maldekstra|[[Vento de Chinook|Ĉinuka]] arko super Kalgario]] Spite la mildigan efikon de la fenoj, la temperaturoj en Kalgario vaste varias, de rekorda malalto de {{GdC|−45}} en 1893 ĝis rekorda alto de {{GdC|+36}} en 1919. Kalgario tamen kutime ne spertas la altajn temperaturojn kaj fortan temperatur-variadon tiom oftaj en aliaj preriaj urboj kiel [[Reĝino (Saskaĉevano)|Reĝino]] kaj [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. En januaro la temperaturo kutime ne falas sub {{GdC|−15}} kaj en julio kaj aŭgusto ĝi kutime ne leviĝas super {{GdC|23}}. [[Dosiero:Calgary-Northern lights.jpg|eta|maldekstra|200px|[[Aŭroro (lumo)|Nordlumo]] super Kalgario]] Kun meza humideco de 65% vintre, Kalgario havas duon-sekan klimaton similan al tiuj de aliaj urboj de la kanada [[prerio]]. Ĝi meze ricevas 413 mm da malsekeco jare, 301 mm en la formo de pluvo kaj la reston kiel neĝon; la pluvo plejparte falas inter majo kaj aŭgusto. En [[junio de 2005]] Kalgario ricevis 248 mm da pluvo, laŭ kio tiu monato estis la plej malseka en la historio de Kalgario. [[Senpluveco]] ne estas malofta kaj povas okazi en ĉiu parto de la jaro. Pluvado iom malpliiĝas de okcidento oriente. Sekve, dum oftas arbogrupoj ĉe la okcidenta rando de la urbo, ĉe la orienta rando regas senarba prerio. [[Fulmotondro]]j kutime okazas en Kalgario dum pli ol 20 tagoj jare, plej ofte dum la somero. Kalgario troviĝas ĉe la rando de la [[hajlo]]ŝtorma aleo de Alberto kaj de tempo al tempo spertas fortajn hajloŝtormojn. Hajloŝtormo trafinta Kalgarion la [[7-a de septembro|7-an de septembro]] [[1991]] estis unu el la plej detruaj [[naturkatastrofo]]j en la historio de Kanado kaj kaŭzis damaĝon valora pli ol [[Kanada dolaro|CA$]] 400 milionoj.<ref>{{Citreto| URL= http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/naturalhazards/majorhailstorms/hailstorms_stats_new.html | Titolo= Major Hailstorms | Aŭtoro= The Atlas of Canada | Jaro=2004 | Monato= aprilo | Alirdato=2007-02-14}}</ref> '''Sezonoj''' * [[Vintro]]: novembro ĝis meza marto * [[Printempo]]: meza marto ĝis majo * [[Somero]]: junio ĝis aŭgusto * [[Aŭtuno]]: septembro ĝis novembro == Kulturo == === Urba vivo === La urba aspekto multe ŝanĝiĝis de post kiam la urbo grandiĝis. Oni ankaŭ pli kaj pli rekonas Kalgarion kiel unu el la kulture plej diversaj urboj de Kanado. Ĝi nun estas moderna kosmopolita urbo kiu tamen retenas multon de ĝia tradicia kulturo de hoteldrinkejoj, noktejoj, kaj [[hokeo]]. Ĝi estas konata kiel la centro de la muzik-stilo "western" kaj foje nomiĝas [[Nashville]] de la Nordo. Kiel etne diversa urbo, Kalgario ankaŭ havas plurajn mult-etnajn regionojn. Ĝi havas unu el la plej grandaj ĉin-urboj de Kanado kaj viglan "Malgrandan Italion" en la kvartalo Bridgeland. La regiono ĉirkaŭ la [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]] Sudorienta en la kvartalo Forest Lawn tiel plenas je kulture diversaj restoracioj kaj butikoj ke oni nomas ĝin [[Internacia Avenuo (Kalgario)|Internacia Avenuo]]. === Interpretaj artoj === En Kalgario troviĝas la [[Sud-Alberta Jubilea Aŭditorio]], konstruaĵo 113.000 kvadratmetrojn granda konstruita por la interpretaj artoj, kulturaĵoj kaj komunumo. La 2.700-seĝa aŭditorio unue malfermiĝis en 1957 kaj gastigis jam centojn da muzikaloj, teatraĵoj kaj aliaj scenejaj prezentaĵoj; ĉiujare, pli ol 850 mil vizitantoj venas al la Aŭditorio. Ĝi estas la hejmo de la [[Alberta Baletistaro]], la [[Kalgaria Opero]], la [[Muzik-Festivalo Kiwanis]], kaj la ĉiujaraj [[Memor-Taga Ceremonio|Memor-Tagaj Ceremonioj]] de la [[Kanada Veteranaro]]. Kalgario estas ankaŭ la hejmo de la internacie konata moderna teatro-grupo [[One Yellow Rabbit]], kiu dividas la grandegan [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj|Centron de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kun la [[Kalgaria Filharmonia Orkestro]] kaj du aliaj teatro-grupoj, [[Teatro Kalgaria]] kaj [[Teatro-Projektoj de Alberto]]. Ĉiujare okazas en ĉi tiu urbo la [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]]. === Muzeoj kaj galerioj === En Kalgario estas pluraj muzeoj. La plej bone konata el ili, la [[Muzeo Glenbow]], estas la plej granda muzeo de okcidenta Kanado, kaj ĝi enhavas art-galerion. Inter aliaj muzeoj estas la plej granda ĉina kultur-centro de Nordameriko, la Kanada Olimpia Halo de Famo (ĉe la [[Olimpika Parko]]), la Milit-Muzeoj, la Muzik-Muzeo Cantos, kaj la Aero-Muzeo. Estas ankaŭ pluraj art-galerioj en Kalgario, multaj el ili ĉe [[Avenuo Stephen]] kaj la [[Beltline|17-a Avenuo]]; la plej granda el inter ĉi tiuj estas la Art-Galerio de Kalgario. === Kulturaj eventoj kaj festivaloj === [[Dosiero:CalgaryStampedeGrounds2005.jpg|eta|maldekstra|180ra|La Stampedejo]]{{Ĉefartikolo|Festivaloj en Kalgario}} En Kalgario ĉiujare okazas pluraj grandaj festivaloj kaj eventoj, inter ili la kreskanta [[Internacia Film-Festivalo de Kalgario]], la Kalgaria Festivalo de Popol-Muziko, Karifesto, la [[Lilaka Festo (Kalgario)|Lilaka Festo]], kaj la [[Internacia Avenuo|Ter-festo]]. La plej fama evento de Kalgario estas la [[Kalgaria Stampedo]]. Ĉiun julion post la granda Stampeda Parado oni prezentas internacie rekonatajn rodeo-konkursojn, ludejaron, scenejajn spektaklojn, agrikulturajn konkursojn, ekspoziciojn de la [[Unuaj Nacioj]], kaj patkukajn manĝojn tra la tuta urbo. La Stampedo estas inter la plej grandaj kaj plej konataj festivaloj de Kanado, kun 93-jara historio. En 2005, 1.242.928 homoj aliris la giĉetojn de la Stampedejo por partopreni ĉi tiun dek-tagan konkursaron kaj ekspozicion. === Sporto === [[Dosiero:Canada olympic park summer 2005.jpeg|eta|maldekstra|180px|{{centre|Olimpika Parko}}]] Danke al sia proksimeco al la [[Rok-Montaro]], Kalgario tradicie estas grava celo por vintro-sportistoj. De post kiam ĝi gastigis la [[Vintra Olimpiko|Vintran Olimpikon]] de 1988 la urbo estas la hejmo de kelkaj gravaj instalaĵoj por vintraj sportoj, kiel la [[Olimpika Parko]] (por [[luĝo]], [[skikurado]], [[skisaltegado]], [[alpa skiado]], [[neĝtabulado]], kaj iuj someraj sportoj) kaj la [[Olimpika Ovalo]] (por [[rapid-sketado]] kaj [[glacihokeo|hokeo]]). Ĉi tiuj instalaĵoj servas kiel la ĉefaj trejnejoj por multaj {{N|profesia atleto}}. Somere la Rivero [[Bow]] estas tre populara fiŝkaptejo, kaj [[golfo (sporto)|golf-ludado]] estas tre populara inter kalgarianoj, kiujn servas multaj golf-ludejoj. [[Dosiero:Olympic Oval Inside Calgary.jpg|eta|dekstra|180px|[[Olimpika Ovalo]]]] En Kalgario ankaŭ estas multaj parkoj, inter ili [[Provinca Parko Fish Creek]], [[Parko Nose Hill]], [[Bowness (Kalgario)|Parko Bowness]], [[Parko Edworthy]], la Birdorezervejo de [[Inglewood (Kalgario)|Inglewood]], [[Konfederacia Parko (Kalgario)|Konfederacia Parko]], kaj [[Parko de Princa Insulo]]; [[Parko Nose Hill]] estas la plej granda municipa parko de Kanado. Liganta ĉi tiujn parkojn kaj la diversajn kvartalojn de Kalgario estas unu el la plej vastaj retoj de biciklo-vojoj de Nordameriko. : '''Profesiaj sport-teamoj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Flamoj de Kalgario]] ''(Calgary Flames)'' | align="left" |[[Nacia Hokea Ligo]] | align="left" | Scotiabank Saddledome | align="center" |1980* | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff'" |[[Calgary Stampeders]] | align="left" |[[Kanada Futbala Ligo]] | align="left" |Stadiono McMahon | align="center" |1945 | align="center" |5 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Roughnecks]] | align="left" |Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |2001 | align="center" |1 |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Vipers]] | align="left" |[[Norda Ligo (basbalo)|Norda Ligo]] ([[Basbalo]]) | align="left" |Stadiono Foothills | align="center" |2005 | align="center" |0 |} <small>''(*) Fondita kiel ''Atlanta Flames'' en 1972.''</small> : '''Amatoraj kaj duon-profesiaj kluboj''' {| |- bgcolor="#ADADAD" | width="150px" |'''''Klubo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ligo''''' | align="left" width="200px" |'''''Ludejo''''' | align="center" width="50px" |'''''Fondita''''' | align="center" width="20px" |'''''Ĉampionecoj''''' |- bgcolor="#ffffff" |[[Calgary Hitmen]] | align="left" |[[Okcidenta Hoke-Ligo]] | align="left" |Scotiabank Saddledome | align="center" |1995 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Canucks]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Centro Max Bell | align="center" |1971 | align="center" |9 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Royals]] | align="left" |[[Alberta Duonprofesia Hoke-Ligo]] | align="left" |Olimpika Areno Patro David Bauer | align="center" |1990 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Oval X-Treme]] | align="left" |[[Nacia Virina Hoke-Ligo]] | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1995 | align="center" |4 |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary Mavericks]] | align="left" |[[Kanada Rugbea Super-Ligo]] | align="left" |Kalgaria Rugbe-Parko | align="center" |1998 | align="center" |1 |- bgcolor="ffffff" |Kalgaria Rapid-Sketa Asocio | align="left" |Rapid-Sketado Kanada | align="left" |[[Olimpika Ovalo]] | align="center" |1990 | align="center" |<nowiki>>10</nowiki> |- bgcolor="ffffff" |[[Calgary United FC]] | align="left" |[[Kanada Subtegmenta Futbala Ligo]] | align="left" |Stampede Corral | align="center" |2007 | align="center" |0 |} == Vidindaĵoj kaj vizitindaj lokoj == [[Dosiero:PengrowthSaddledomeNight.jpg|eta|250px|maldekstra|La nokta profilo de Kalgario (de la sudo)]] La Kalgaria urbocentro ofertas varian miksaĵon de restoracioj kaj drinkejoj, lokoj de kulturo, butikumejoj (unuavice, [[Centro TD]], [[Kalgaria Centro Eaton|Centro Eaton]], [[Avenuo Stephen]] kaj [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]]), kaj publikaj komunikejoj kiel la Olimpika Placo. Inter urbocentraj lokoj tre popularaj inter turistoj estas la [[Kalgaria Zoo]], La [[Mondo de Scienco TELUS]], la [[Kongresejo TELUS]], la [[Ĉina Kvartalo (Kalgario)|Ĉina Kvartalo]], la [[Muzeo Glenbow]], la [[Kalgaria Turo]], la [[Kalgaria Art-Galerio]], la [[Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj]] kaj la [[Merkato Eau Claire]]. Kun areo de 10,000 m² la [[Devoniaj Ĝardenoj]], sur la tegmento de la Centro TD (super la butikumaro), estas unu el la plej grandaj subtegmentaj enurbaj ĝardenoj de la mondo. En la Kalgaria urbocentro ankaŭ estas la [[Parko de Princa Insulo]], urba parko tuj norde de la distrikto [[Eau Claire (Kalgario)|Eau Claire]]. Tuj sude de la urbocentro estas la distrikto [[Beltline]], kiu rapide fariĝas unu el la plej dense loĝataj kaj plej aktive uzataj distriktoj de la urbo. Je ĝia kerno estas la populara [[Beltline#17-a Avenuo|17-a Avenuo]], kiu famas pro ĝiaj multaj drinkejoj, noktejoj, restoracioj kaj butikoj. Kiam la Kalgaria profesia glacihokea teamo ''[[Calgary Flames]]' partoprenis la konkurson por la pokalo ''Stanley'' de la [[Nacia Hokea Ligo]] en 2004, pli ol 50.000 subtenantoj de la teamo vizitis la 17-an Avenuon ĉiuvspere, kaj pro la ruĝaj sport-ĉemizoj portitaj de la hoke-subtenantoj la avenuo ekhavis la kromnomon "la Ruĝa Mejlo". Oni facile atingas la Kalgarian urbocentron per la Kalgaria [[metroo]], la [[C-Trajno]]. Inter la vizitindaĵoj je la okcidenta flanko de la urbo estas la [[Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko|Heredaĵa Parko]], kiu montras kiel oni vivis en Alberto antaŭ la jaro 1914 kaj kiu havas funkciantajn historiajn transportilojn: vaporlokomotivo, padelkola boato, kaj elektra tramo. La vilaĝo mem konsistas el diversaj konstruaĵoj, iuj rekreitaj kaj iuj translokigitaj de diversaj lokoj en suda Alberto. Aliaj vizitindaj lokoj estas la [[Olimpika Parko]] (kun la Olimpia Halo de Famo de Kanado), amuzejo Calaway Park, kaj Motorsporta Parko Race City. Krom la multaj butikumaj centroj en la urbocentro estas pluraj grandaj butikumaj centroj en la antaŭurboj; inter la plej grandaj el ĉi tiuj estas [[Centro Chinook]] kaj [[Southcentre]] en la sudo, WestHills kaj Signal Hill en la sudokcidento, Market Mall en la nordokcidento kaj Sunridge Mall en la nordoriento. == Demografio == {| cellpadding="1" style="float: left; margin: 0em 1em 1em 0em; border:1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- align="center" bgcolor=salmon !colspan=3|Etna deveno<ref>{{citreto | URL = http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/ETO/Table1.cfm?T=501&Lang=E&GV=4&GID=4806016&Prov=48&S=0&O=A | Aŭtoro = Statistics Canada | Aŭtoroligo=Statistics Canada | Titolo = 2001 Census - Ethnic Origins for Calgary | Alirdato = 2006-01-06}}</ref> |- ! Etno ! Nombro ! Procento |- |[[Kanadanoj]] |237.740 |25,64% |- |[[Angloj]] |214.500 |23,13% |- |[[Skotoj]] |164.665 |17,76% |- |[[Germanoj]] |164.420 |17,73% |- |[[Irlandanoj]] |140.030 |15,10% |- |[[Ukrainoj]] |125.720 |13,56% |- |[[Francoj]] |113.005 |12,19% |} Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Laŭ la federacia censo de 2001, '''878.866''' homoj loĝis en la Urbo Kalgario mem. De ĉi tiuj, 49,9% estis viraj kaj 50,1 estis inaj. Infanoj havantaj malpli ol kvin jarojn konsistigis 6,0% de la loĝantaro de Kalgario; por kompari, en [[Alberto]] infanoj kun malpli ol kvin jaroj konsistigas 6,2% de la loĝantaro kaj en [[Kanado]] ili konsistigas 5,6% de la loĝantaro. En 2001, 9,0% de la loĝantoj de Kalgario havis pli ol 65 jarojn (13,2% en [[Kanado]] entute); sekve la meza kalgariano havas 34,9 jarojn (la meza kanadano havas 37,6 jarojn). Dum la kvin jaroj inter 1996 kaj 2001 la loĝantaro de Kalgario kreskis je 15,8% - en [[Alberto]] la loĝantaro kreskis je 15,8%. Se temas pri la denseco de loĝado, en Kalgario loĝas meze 1.252,3 homoj sur unu kvadratkilometro (en Alberto, estas meze nur 4,6 homoj por ĉiu km²). Censo farita de la urbo en 2005 montris loĝantaron de iom pli ol '''956,000'''. === Videblaj minoritatoj === Plimulto de la kalgarianoj, 79% de la loĝantaro (688 465 homoj) estas blankuloj, ĉefe eŭrop-devenaj, dum 2,3% de la loĝantaro (19.765 homoj) estas [[indiĝenoj]]. Krom tio, en Kalgario loĝas iom granda nombro de homoj apartenantaj al la tielnomataj videblaj malplimultoj, inter ili: * [[Ĉinio|Ĉinoj]]: 51,540 aŭ 5.9% * [[Suda Azio|Sud-Azianoj]]: 36,370 aŭ 4.2% * [[Filipinoj|Filipinanoj]]: 16,245 aŭ 1.9% * [[Nigrulo]]j: 13,370 aŭ 1.5% * [[Sudorienta Azio|Sudorient-Azianoj]]: 12,360 aŭ 1.4% * [[Latin-Ameriko|Latin-Amerikanoj]]: 8,525 aŭ 1.0% * [[Araboj]]: 8,215 aŭ 0.9% * [[Koreio|Koreoj]]: 3,770 aŭ 0.4% * [[Japanio|Japanoj]]: 3,710 aŭ 0.4% * [[Azio|Okcident-Azianoj]]: 3,085 aŭ 0.4% * Aliaj videblaj malplimultoj: 2,230 aŭ 0.3% * Multoblaj videblaj malplimultoj: 3,505 aŭ 0.4% <small>''Bazita je unuopaj respondoj. Statistikoj estas de la censo de 2001 de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]][http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080121211549/http://www12.statcan.ca/english/profil01/CP01/Details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=CSD&Code1=4806016&Geo2=PR&Code2=48&Data=Count&SearchText=calgary&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |date=2008-01-21 }}.'' kaj la termino de "videblaj malplimultoj", videble kreita de la plimulto, ĉar fizike tute same videblas homo de nordeŭropa aŭ de orientazia aŭ afrika deveno, ankaŭ estas de la [[Kanada Instituto pri Statistiko]].</small> == Registaro kaj politiko == [[Dosiero:Calgary city hall1.jpg|dekstra|eta|230px|La malnova kaj nova urbodomoj de Kalgario]] Oni tradicie taksas Kalgarion esti konservativa urbo, regata de tradiciaj sociaj konservativuloj kaj pli modernaj fiskaj konservativuloj. Pro tio ke Kalgario estas povocentro de korporacia povo, alta procentaĵo de la laboristaro estas burokratoj. Dum la 1990-aj jaroj la politikan kulturon de la urbo superregis la dekstrema [[Reformista Partio de Kanado]] ([[d:Q1680589]]) federacie kaj la [[Progresema Konservativa Partio de Alberto]] province. La Reformista Partio fondiĝis en Kalgario. Kun la grandeco de la Kalgaria loĝantaro ankaŭ la diverseco de la politiko tamen kreskas. Unu kreskanta alternativula movado estis aktiva dum la Monda Petrola Kongreso de 2000 kaj la protestoj okazis de la [[G8]]-a kunsido en 2002. Responde al la usona invado de [[Irako]] en 2003 kunvenis inter 5.000 kaj 10.000 homoj de suda Alberto kaj aliloke antaŭ la oficejo de la usona konsulejo en Kalgario. La urbo havas branĉojn de diversaj aktivistaj organizoj. Maldekstremaj provincaj kaj federaciaj liberaluloj emas distancigi sin de la aktivista movado kiu ankaŭ ricevas subtenon de la politika maldekstro. La [[Verda Partio de Kanado]] ([[d:Q691730]]) ankaŭ gajnas subtenon en Kalgario, kion atestas la rezultoj de la kanada federacia elekto de 2004, kiam ili gajnis 7,5% de la voĉoj en Kalgario kaj eĉ 11,3% en la elektodistrikto Calgary North Centre. == Edukado == === Alt-lernejoj === [[Dosiero:Ucalgary.jpg|dekstra|eta|200px|Devizejo de la Universitato de Kalgario]] Kalgario gastigas kvin gravajn publikajn altlernejojn. La [[Universitato de Kalgario]] estas la plej granda diplomiga institucio de Kalgario kun 30.000 studentoj nun enskribitaj. La universitato ''Mount Royal'' ([[d:Q13650869]]) estas la due plej grandaj altlernejo de Kalgario kun 13 000 studentoj, kaj ĝi donas diplomojn en pluraj studobjektoj. La ĉefa kampuso de la kolegio de ''Bow Valley'' ([[d:Q4950663]]), kiu provizas trejnadon en komerco, teĥnologio kaj la liberaj artoj por 10.000 studentojn, situas en la Kalgaria urbocentro (ĉi tiu kolegio havas tri kampusojn en Kalgario kaj plurajn aliajn en la ĉirkaŭa regiono). La Sudalberta Instituto de Teĥnologio (SAIT, [[d:Q4456884]]) provizas teknikan edukadon kaj dividas terenon kun la Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]]) en nord-okcidenta Kalgario. Aldone, la kolegio ''Lethbridge'' ([[d:Q6533298]]) havas satelitan kampuson en Kalgario. Krom ĉi tiuj publikaj edukaj institucioj estas ankaŭ kelkaj privataj liber-artaj altlernejoj en Kalgario, inter ili la universitato Ambrose ([[d:Q4741870]]), fondita en 2007 per fuzio de la du antaŭaj kolegioj Alianca Universitata Kolegio kaj Nazareta Universitata Kolegio, kaj la privata katolika universitato Sankta Maria ([[d:Q7590444]]). En Kalgario ankaŭ estas la sola kanada kampuso de [[Universitato DeVry]]. == Infrastrukturo == === Transporto === ==== Regiona ==== Kalgario estas grava kanada centro de transporto kaj centra transigejo por vartransportado en kaj el nord-okcidenta Nordameriko [http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060305011130/http://www.calgaryairport.com/document.cfm?did=700 |date=2006-03-05 }}. La urbo ankaŭ situas ĉe kruciĝo de la ŝoseo-sistemo "[[Canamex]]" kaj la [[Trans-Kanada Ŝoseo]] ([[Provinca ŝoseo 1 (Alberto)|Ŝoseo 1]] en Alberto). La [[Internacia Flughaveno Kalgario]] servas kaj la urbon kaj la internacian flug-trafikon de Alberto kaj Saskaĉevano, registrinte 10.200.000 pasaĝerajn movojn dum 2005. En decembro de tiu jaro ĝi estis la kvare plej uzata flughaveno de Kanado, post [[Internacia Flughaveno Toronto Pearson]], la [[Internacia Flughaveno Vankuvero]] kaj [[Internacia Flughaveno Montréal-Trudeau|Internacia Flughaveno Pierre Elliott Trudeau]] de [[Montrealo]]. Ĝi ankaŭ estas unu el la plej uzataj flughavenoj de Kanado por transportado de varoj. Kalgario estas aliflanke la plej granda kanada urbo sen interurba fervoja transporto por pasaĝeroj, ĉar la federacia registaro ĉesigis la servojn de [[VIA Rail]] al Kalgario en la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj. La dua flughaveno de Kalgario, [[Flughaveno Kalgario-Springbank]], kiu troviĝas en la okcidenta antaŭurbo [[Springbank]], prizorgos la plejmultajn flugojn de privataj aviadiloj kaj agas kiel rezerva flughaveno por la ĉefa flughaveno. ==== Urba ==== [[Dosiero:CalgaryAB-map-CTrain.png|dekstra|eta|Mapo de la C-Trajna sistemo]] La amas-transportan sistemon de Kalgario funkciigas la publikan entreprenon [[Calgary Transit]]. Ŝosilo al la sistemo estas la metroo de speco "malpez-fervoja transport-sistemo" (angle: ''light rail transit (LRT)'') nomata [[C-Trajno]], kiun konsistigas 42,1 km de fervojoj konektantaj 36 staciojn: ĝi estis unu el la unuaj de ĉi tiaj sistemoj en Nordameriko. Ĝis lastatempe, Kalgario kaj [[Edmontono]] estis la solaj du nordamerikaj urboj kun loĝantaro de malpli ol miliono da loĝantoj funkciantaj rapidajn amas-transportajn sistemojn. [[Dosiero:CT_SD160_1.jpg|maldekstra|220px|eta|C-trajno]] La C-trajna linio Whitehorn-Urbocentro servas la urbocentron kaj la nordorienton, dum la linio Dalhousie-Somerset iras de la nordokcidento al la sudo tra la urbocentro. Veturado inter stacioj laŭ la 7-a Avenuo en la urbocentro estas tute senpaga. Unikaĵo de la C-trajna sistemo estas tio, ke ĝia elektro generiĝas tute per vento kaj estas do plene sentoksa. Calgary Transit ankaŭ havas efikan sistemon de busoj, kun kursoj etendantaj tra la tuta urbo. Ĝi gajnas plurajn prestiĝajn premiojn pro sia efikeco kaj media respondeco. Ĝi konsistas je pli ol 160 busaj vojlinioj kaj tri C-trajnaj linioj (du kursoj), kiuj kune etendiĝas je 4.500 km. Kalgario havas densan reton de stratoj kaj ŝoseoj. Granda parto de la sistemo estas ordigita kiel krado, en la avenuoj ({{Lang-en|avenues}}) havas orient-okcidentan orientiĝon kaj stratoj ({{Lang-en|streets}}) havas nord-sudan orientiĝon. Stratoj en la loĝkvartaloj kaj la ŝoseoj tamen kutime ne konformas al la krado. Kiel alternativon al la pli ol 260 km da dediĉitaj biciklejoj sur stratoj, la urbo havas grandan interkonektitan reton de 635 km da pavimumitaj vojetoj por biciklistoj kaj piedirantoj. === Kuracejoj kaj hospitaloj === [[Dosiero:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|250px|dekstra|eta|{{centre|Alberta Hospitalo por Infanoj}}]] Kalgario havas tri grandajn hospitalojn: Kurac-Centro Foothills, Ĝenerala Hospitalo Rockyview kaj Centro Peter Lougheed, kiujn administras la Kalgaria San-Administracio. Helikoptero por medicina evakuado funkcias sub la aŭtoritato de la asocio ''Shock Trauma Air Rescue Society''. <!--Por fora estonteco, kiam ĉiuj tekstoj estos: [[Kurac-Centro Foothills]], [[Ĝenerala Hospitalo Rockyview]] kaj [[Centro Peter Lougheed]], kiujn administras la [[Kalgaria San-Administracio]]. Helikoptero por [[medicina evakuado]] funkcias sub la aŭtoritato de la [[Shock Trauma Air Rescue Society]]-->. Kalgario ankaŭ havas la Kancer-Centron [[Tom Baker]] (en Kurac-Centro Foothills), la <!--[[Alberta Hospitalo por Infanoj|-->Albertan Hospitalon por Infanoj, kaj Sano-Centron Grace por Virinoj, kiuj ĉiuj provizas diversajn servojn por malsanuloj; aldone estas centroj de malpli grandaj kurac-centroj kaj dentistaj klinikoj. La Medicina Centro de la [[Universitato de Kalgario]] ankaŭ kunlaboras kun la Kalgaria San-Administracio, esplorante kanceron, kardiovaskulan malsanon, diabeton, vundiĝon de artikoj, artriton kaj genetikon.<ref>{{Citreto| URL= http://www.calgaryeconomicdevelopment.com/liveWorkPlay/Live/health/calgaryHospitals.cfm | Titolo= Medical Research | Aŭtoro= Calgary Economic Development | Jaro= 2006 | Alirdato= 2007-03-13}}</ref> == Famuloj == En Kalgario mortis [[Zoltán Székely (violonisto)]]. == Ĝemelaj urboj == * [[Dosiero:Flag of the United States.svg|25px]] [[Phoenix, Arizono]] ([[Usono]]) - 1997 * [[Dosiero:Flag of South Korea.svg|25px]] [[Daejeon]] ([[Suda Koreio]]) - 1996 * [[Dosiero:Flag of Mexico.svg|25px]] [[Naucalpan]] ([[Meksiko]]) - 1994 * [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]] [[Daqing]] ([[Ĉinio]]) - 1985 * [[Dosiero:Flag of India.svg|25px]] [[Ĝajpuro]] ([[Hindio]]) - 1973 * [[Dosiero:Flag of Canada.svg|25px]] [[Kebeko|Kebek-urbo]] ([[Kanado]]) - 1956 == Esperanto-movado == :''Ĉefa artikolo: [[Kalgaria Esperanto-Centro]]'' Dum lastaj jaroj agado de la kalgaria Esperanto-movado fokusiĝis ĉefe je la Kalgaria Esperanto-Centro, kiun funkciigas la entrepreno [[Esperanto Antaŭen]], sed agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. En [[2005]] oni okazigis la 26-an [[NOREK]]-on en Kalgario. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kalgaria Regiono]] * [[Calgary Transit]] * [[Kalgaria Stampedo]] * [[Universitato de Kalgario]] * [[Listo de Kalgariaj Kvartaloj]] * [[Listo de famaj kalgarianoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://esperantocalgary.blogspot.com/ Blogo de Kalgaria Esperanto-Rondo] <!-- *[http://calgary.e-centro.com/ Hejmpaĝo de la Kalgaria Esperanto-Centro] --> {{geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Kalgario | Nordokcidente = [[Cochrane (Kanado)|Cochrane]] | Norde = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Airdrie (Alberto)|Airdrie]] | Nordoriente = | Oriente = [[Municipa Distrikto 44 Rocky View (Alberto)|MD 44 Rocky View]]<br />[[Chestermere (Alberto)|Chestermere]] | Sudoriente = | Sude = [[Municipa Distrikto 31 Foothills (Alberto)|MD 31 Foothills]]<br />[[Okotoks (Alberto)|Okotoks]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[IR 145 Tsu-Tina Nacio (Alberto)|IR 145 Tsu-Tina Nacio]] }} {{Navigilo Alberto}} {{ADLS|2006|26}} {{Granda dosiero|Calgary panorama-2.jpg|1500px|{{center|Panorama vido de la urbocentro de Kalgario}}}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kalgario| ]] [[Kategorio:Urboj en Alberto]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Vintrosportejoj]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] 9n9pjsqi7y7wzknzjox5mswwtam35py 0 20261 9397119 8257921 2026-06-09T13:28:39Z ThomasPusch 1869 9397119 wikitext text/x-wiki {{informkesto organizaĵo}} {{unua}} La organizaĵo '''Esperanto Antaŭen''' fondiĝis en aprilo [[2001]] kun la subteno de esploraj [[sciencisto]]j ĉe la Elektra Esplora Centro [[Alstom]] en [[Baden (Argovio)]], [[Svisio]], kune kun individuaj [[esperantisto]]j el kvar [[kontinento]]j. Aldone al la manaĝerado de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]], ofertante [[kurso]]jn de Esperanto kaj eventojn, Esperanto Antaŭen ankaŭ prizorgis la "Esperanto-bibliotekon de [[Dorothy M. Hawley]]"). Vizitantoj de la [[biblioteko]] povis legi revuojn, bultenojn kaj aliaj eldonaĵojn de pli ol 30 landoj kaj centojn da libroj (plejparte donacitaj de la persona kolekto deDorothy M. Hawley, antaŭ kiam ŝi mortis en decembro 2001). La biblioteko ankaŭ enhavis malgrandan kolekton de filmoj, muzikaj kasedoj kaj kompaktdiskoj. En [[2004]] Esperanto Antaŭen proponis, ke la 7a [[Tut-Amerika Kongreso de Esperanto]] venu al [[Kalgario]] en [[2007]]. Tamen fine la arganizado daŭris plenan jaron pli, kaj la 7-a TAKE okazis nur en 2008 kaj en [[Montrealo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070731205434/http://www.take7.ca/enkonduko-eo.html arkvigo de la retejo ''take7.ca'' de julio 2007 pri invito al Montralo en 2008]</ref> Post disiĝo de la organizaĵo Esperanto Antaŭen la libroj de [[Dorothy M. Hawley]] plejparte fariĝis parto de [[Libraro Ludovika]] en [[2013]]. == Referencoj == {{Referencoj }} == Eksteraj ligiloj == *[http://www.e-centro.com/ Oficiala Angla retpaĝaro]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.esperanto-antauen.com/ Oficiala Esperanta retpaĝaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050412075907/http://www.esperanto-antauen.com/ |date=2005-04-12 }} *[http://calgary.e-centro.com/ Retpaĝaro de la Kalgaria Esperanto-Centro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ |date=2007-03-11 }} [[Kategorio:Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Kanado]] [[Kategorio:Kalgario]] 5ljyz77kf3cfrxeaqypjj1y2t8brfrc 9397129 9397119 2026-06-09T13:50:24Z ThomasPusch 1869 9397129 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = | eonomo = | emblemo = Jubilea simbolo.svg | bildo = <!-- taŭga foto, ekzemple bildo de la centra oficejo --> | bildo_priskribo = | fondodato = aprilo [[2001]] ([[Kalgaria Esperanto-Centro]] fondita en majo 2002, vera oficejo en junio 2003) | malfondodato = iam inter printempo 2007 kaj printempo 2013, probable antaŭ aprilo 2007 | sidejo = [[Kalgario]], [[Manitobo]] | dungitaro = <!-- se vi metas informon ĉi tie, ne forgesu indiki jaron --> | lingvoj = {{eo}}, {{en}} | TTT-ejo = vidu tekste }} {{unua}} La organizaĵo '''Esperanto Antaŭen''' fondiĝis en aprilo [[2001]] kun la subteno de esploraj [[sciencisto]]j ĉe la Elektra Esplora Centro [[Alstom]] en [[Baden (Argovio)]], [[Svisio]], kune kun individuaj [[esperantisto]]j el kvar [[kontinento]]j. Aldone al la manaĝerado de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]], ofertante [[kurso]]jn de Esperanto kaj eventojn, Esperanto Antaŭen ankaŭ prizorgis la "Esperanto-bibliotekon de [[Dorothy M. Hawley]]"). Vizitantoj de la [[biblioteko]] povis legi revuojn, bultenojn kaj aliaj eldonaĵojn de pli ol 30 landoj kaj centojn da libroj (plejparte donacitaj de la persona kolekto deDorothy M. Hawley, antaŭ kiam ŝi mortis en decembro 2001). La biblioteko ankaŭ enhavis malgrandan kolekton de filmoj, muzikaj kasedoj kaj kompaktdiskoj. En [[2004]] Esperanto Antaŭen proponis, ke la 7a [[Tut-Amerika Kongreso de Esperanto]] venu al [[Kalgario]] en [[2007]]. Tamen fine la arganizado daŭris plenan jaron pli, kaj la 7-a TAKE okazis nur en 2008 kaj en [[Montrealo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070731205434/http://www.take7.ca/enkonduko-eo.html arkvigo de la retejo ''take7.ca'' de julio 2007 pri invito al Montralo en 2008]</ref> La agado [[Kalgaria Esperanto-Centro]], fondita en majo 2002, jam forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de junio 2003 pri la ejo tiam nur pasis la unuaj tri kaj duono. En aprilo 2007 jam la retejo ''esperanto-antauen.com'' estis malfunkcia, kaj supozeble la organizaĵo tiam jam ne plu vivis; la angla retpaĝaro ''e-centro.com'' estis arkivigebla laste en junio 2008. Post disiĝo de la organizaĵo Esperanto Antaŭen la libroj de [[Dorothy M. Hawley]] plejparte fariĝis parto de [[Libraro Ludovika]] en [[2013]]. == Referencoj == {{Referencoj }} == Eksteraj ligiloj == *[https://web.archive.org/web/20080629150039/http://www.e-centro.com/ Oficiala angla retpaĝaro ''e-centro.com'', arkivigita laste en junio 2008] ({{en}})] * [https://web.archive.org/web/20050412075907/http://www.esperanto-antauen.com/ Oficiala Esperanta retpaĝaro ''esperanto-antauen.com'', arkivigite je 2005-04-12 per la retarkivo Wayback Machine] *[https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Retpaĝaro de la Kalgaria Esperanto-Centro ''calgary.e-centro.com'', arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine] [[Kategorio:Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Kanado]] [[Kategorio:Kalgario]] tn9xveazu1ejhslgkuje8u8jgn49kqd 9397141 9397129 2026-06-09T14:00:50Z ThomasPusch 1869 /* Referencoj */ 9397141 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = | eonomo = | emblemo = Jubilea simbolo.svg | bildo = <!-- taŭga foto, ekzemple bildo de la centra oficejo --> | bildo_priskribo = | fondodato = aprilo [[2001]] ([[Kalgaria Esperanto-Centro]] fondita en majo 2002, vera oficejo en junio 2003) | malfondodato = iam inter printempo 2007 kaj printempo 2013, probable antaŭ aprilo 2007 | sidejo = [[Kalgario]], [[Manitobo]] | dungitaro = <!-- se vi metas informon ĉi tie, ne forgesu indiki jaron --> | lingvoj = {{eo}}, {{en}} | TTT-ejo = vidu tekste }} {{unua}} La organizaĵo '''Esperanto Antaŭen''' fondiĝis en aprilo [[2001]] kun la subteno de esploraj [[sciencisto]]j ĉe la Elektra Esplora Centro [[Alstom]] en [[Baden (Argovio)]], [[Svisio]], kune kun individuaj [[esperantisto]]j el kvar [[kontinento]]j. Aldone al la manaĝerado de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]], ofertante [[kurso]]jn de Esperanto kaj eventojn, Esperanto Antaŭen ankaŭ prizorgis la "Esperanto-bibliotekon de [[Dorothy M. Hawley]]"). Vizitantoj de la [[biblioteko]] povis legi revuojn, bultenojn kaj aliaj eldonaĵojn de pli ol 30 landoj kaj centojn da libroj (plejparte donacitaj de la persona kolekto deDorothy M. Hawley, antaŭ kiam ŝi mortis en decembro 2001). La biblioteko ankaŭ enhavis malgrandan kolekton de filmoj, muzikaj kasedoj kaj kompaktdiskoj. En [[2004]] Esperanto Antaŭen proponis, ke la 7a [[Tut-Amerika Kongreso de Esperanto]] venu al [[Kalgario]] en [[2007]]. Tamen fine la arganizado daŭris plenan jaron pli, kaj la 7-a TAKE okazis nur en 2008 kaj en [[Montrealo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070731205434/http://www.take7.ca/enkonduko-eo.html arkvigo de la retejo ''take7.ca'' de julio 2007 pri invito al Montralo en 2008]</ref> La agado [[Kalgaria Esperanto-Centro]], fondita en majo 2002, jam forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de junio 2003 pri la ejo tiam nur pasis la unuaj tri kaj duono. En aprilo 2007 jam la retejo ''esperanto-antauen.com'' estis malfunkcia, kaj supozeble la organizaĵo tiam jam ne plu vivis; la angla retpaĝaro ''e-centro.com'' estis arkivigebla laste en junio 2008. Post disiĝo de la organizaĵo Esperanto Antaŭen la libroj de [[Dorothy M. Hawley]] plejparte fariĝis parto de [[Libraro Ludovika]] en [[2013]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == En [[vikinovaĵoj]] == [[dosiero:WikiNews-Logo-eo.svg|maldekstra|50ra]] • [[n:Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn|Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn]] de februaro 2004 == Eksteraj ligiloj == *[https://web.archive.org/web/20080629150039/http://www.e-centro.com/ Oficiala angla retpaĝaro ''e-centro.com'', arkivigita laste en junio 2008] ({{en}})] * [https://web.archive.org/web/20050412075907/http://www.esperanto-antauen.com/ Oficiala Esperanta retpaĝaro ''esperanto-antauen.com'', arkivigite je 2005-04-12 per la retarkivo Wayback Machine] *[https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Retpaĝaro de la Kalgaria Esperanto-Centro ''calgary.e-centro.com'', arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine] [[Kategorio:Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Kanado]] [[Kategorio:Kalgario]] 5wz4ne455fne4baa4k7epr43jzdnd8a 9397143 9397141 2026-06-09T14:01:07Z ThomasPusch 1869 9397143 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = | eonomo = | emblemo = Jubilea simbolo.svg | bildo = <!-- taŭga foto, ekzemple bildo de la centra oficejo --> | bildo_priskribo = | fondodato = aprilo [[2001]] ([[Kalgaria Esperanto-Centro]] fondita en majo 2002, vera oficejo en junio 2003) | malfondodato = iam inter printempo 2007 kaj printempo 2013, probable antaŭ aprilo 2007 | sidejo = [[Kalgario]], [[Manitobo]] | dungitaro = <!-- se vi metas informon ĉi tie, ne forgesu indiki jaron --> | lingvoj = {{eo}}, {{en}} | TTT-ejo = vidu tekste }} {{unua}} La organizaĵo '''Esperanto Antaŭen''' fondiĝis en aprilo [[2001]] kun la subteno de esploraj [[sciencisto]]j ĉe la Elektra Esplora Centro [[Alstom]] en [[Baden (Argovio)]], [[Svisio]], kune kun individuaj [[esperantisto]]j el kvar [[kontinento]]j. Aldone al la manaĝerado de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]], ofertante [[kurso]]jn de Esperanto kaj eventojn, Esperanto Antaŭen ankaŭ prizorgis la "Esperanto-bibliotekon de [[Dorothy M. Hawley]]"). Vizitantoj de la [[biblioteko]] povis legi revuojn, bultenojn kaj aliaj eldonaĵojn de pli ol 30 landoj kaj centojn da libroj (plejparte donacitaj de la persona kolekto deDorothy M. Hawley, antaŭ kiam ŝi mortis en decembro 2001). La biblioteko ankaŭ enhavis malgrandan kolekton de filmoj, muzikaj kasedoj kaj kompaktdiskoj. En [[2004]] Esperanto Antaŭen proponis, ke la 7a [[Tut-Amerika Kongreso de Esperanto]] venu al [[Kalgario]] en [[2007]]. Tamen fine la arganizado daŭris plenan jaron pli, kaj la 7-a TAKE okazis nur en 2008 kaj en [[Montrealo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070731205434/http://www.take7.ca/enkonduko-eo.html arkvigo de la retejo ''take7.ca'' de julio 2007 pri invito al Montralo en 2008]</ref> La agado [[Kalgaria Esperanto-Centro]], fondita en majo 2002, jam forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de junio 2003 pri la ejo tiam nur pasis la unuaj tri kaj duono. En aprilo 2007 jam la retejo ''esperanto-antauen.com'' estis malfunkcia, kaj supozeble la organizaĵo tiam jam ne plu vivis; la angla retpaĝaro ''e-centro.com'' estis arkivigebla laste en junio 2008. Post disiĝo de la organizaĵo Esperanto Antaŭen la libroj de [[Dorothy M. Hawley]] plejparte fariĝis parto de [[Libraro Ludovika]] en [[2013]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == En [[vikinovaĵoj]] == [[dosiero:WikiNews-Logo-eo.svg|maldekstra|50ra]] • [[n:Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn|Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn]] de februaro 2004 == Eksteraj ligiloj == *[https://web.archive.org/web/20080629150039/http://www.e-centro.com/ Oficiala angla retpaĝaro ''e-centro.com'', arkivigita laste en junio 2008] ({{en}})] * [https://web.archive.org/web/20050412075907/http://www.esperanto-antauen.com/ Oficiala Esperanta retpaĝaro ''esperanto-antauen.com'', arkivigite je 2005-04-12 per la retarkivo Wayback Machine] *[https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Retpaĝaro de la Kalgaria Esperanto-Centro ''calgary.e-centro.com'', arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine] [[Kategorio:Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Kanado]] [[Kategorio:Kalgario]] 38s6quar86j7sx427l6wewxg5bhnixf 9397162 9397143 2026-06-09T14:08:32Z ThomasPusch 1869 /* En vikinovaĵoj */ 9397162 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = | eonomo = | emblemo = Jubilea simbolo.svg | bildo = <!-- taŭga foto, ekzemple bildo de la centra oficejo --> | bildo_priskribo = | fondodato = aprilo [[2001]] ([[Kalgaria Esperanto-Centro]] fondita en majo 2002, vera oficejo en junio 2003) | malfondodato = iam inter printempo 2007 kaj printempo 2013, probable antaŭ aprilo 2007 | sidejo = [[Kalgario]], [[Manitobo]] | dungitaro = <!-- se vi metas informon ĉi tie, ne forgesu indiki jaron --> | lingvoj = {{eo}}, {{en}} | TTT-ejo = vidu tekste }} {{unua}} La organizaĵo '''Esperanto Antaŭen''' fondiĝis en aprilo [[2001]] kun la subteno de esploraj [[sciencisto]]j ĉe la Elektra Esplora Centro [[Alstom]] en [[Baden (Argovio)]], [[Svisio]], kune kun individuaj [[esperantisto]]j el kvar [[kontinento]]j. Aldone al la manaĝerado de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]], ofertante [[kurso]]jn de Esperanto kaj eventojn, Esperanto Antaŭen ankaŭ prizorgis la "Esperanto-bibliotekon de [[Dorothy M. Hawley]]"). Vizitantoj de la [[biblioteko]] povis legi revuojn, bultenojn kaj aliaj eldonaĵojn de pli ol 30 landoj kaj centojn da libroj (plejparte donacitaj de la persona kolekto deDorothy M. Hawley, antaŭ kiam ŝi mortis en decembro 2001). La biblioteko ankaŭ enhavis malgrandan kolekton de filmoj, muzikaj kasedoj kaj kompaktdiskoj. En [[2004]] Esperanto Antaŭen proponis, ke la 7a [[Tut-Amerika Kongreso de Esperanto]] venu al [[Kalgario]] en [[2007]]. Tamen fine la arganizado daŭris plenan jaron pli, kaj la 7-a TAKE okazis nur en 2008 kaj en [[Montrealo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070731205434/http://www.take7.ca/enkonduko-eo.html arkvigo de la retejo ''take7.ca'' de julio 2007 pri invito al Montralo en 2008]</ref> La agado [[Kalgaria Esperanto-Centro]], fondita en majo 2002, jam forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de junio 2003 pri la ejo tiam nur pasis la unuaj tri kaj duono. En aprilo 2007 jam la retejo ''esperanto-antauen.com'' estis malfunkcia, kaj supozeble la organizaĵo tiam jam ne plu vivis; la angla retpaĝaro ''e-centro.com'' estis arkivigebla laste en junio 2008. Post disiĝo de la organizaĵo Esperanto Antaŭen la libroj de [[Dorothy M. Hawley]] plejparte fariĝis parto de [[Libraro Ludovika]] en [[2013]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == En [[vikinovaĵoj]] == [[dosiero:WikiNews-Logo-eo.svg|maldekstra|50ra]] • [[n:Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn|«Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn»]] de februaro 2004 == Eksteraj ligiloj == *[https://web.archive.org/web/20080629150039/http://www.e-centro.com/ Oficiala angla retpaĝaro ''e-centro.com'', arkivigita laste en junio 2008] ({{en}})] * [https://web.archive.org/web/20050412075907/http://www.esperanto-antauen.com/ Oficiala Esperanta retpaĝaro ''esperanto-antauen.com'', arkivigite je 2005-04-12 per la retarkivo Wayback Machine] *[https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Retpaĝaro de la Kalgaria Esperanto-Centro ''calgary.e-centro.com'', arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine] [[Kategorio:Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Kanado]] [[Kategorio:Kalgario]] gji4btte1ajlejbfkutefd3nzuxjqmy 9397164 9397162 2026-06-09T14:08:50Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9397164 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = | eonomo = | emblemo = Jubilea simbolo.svg | bildo = <!-- taŭga foto, ekzemple bildo de la centra oficejo --> | bildo_priskribo = | fondodato = aprilo [[2001]] ([[Kalgaria Esperanto-Centro]] fondita en majo 2002, vera oficejo en junio 2003) | malfondodato = iam inter printempo 2007 kaj printempo 2013, probable antaŭ aprilo 2007 | sidejo = [[Kalgario]], [[Manitobo]] | dungitaro = <!-- se vi metas informon ĉi tie, ne forgesu indiki jaron --> | lingvoj = {{eo}}, {{en}} | TTT-ejo = vidu tekste }} {{unua}} La organizaĵo '''Esperanto Antaŭen''' fondiĝis en aprilo [[2001]] kun la subteno de esploraj [[sciencisto]]j ĉe la Elektra Esplora Centro [[Alstom]] en [[Baden (Argovio)]], [[Svisio]], kune kun individuaj [[esperantisto]]j el kvar [[kontinento]]j. Aldone al la manaĝerado de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]], ofertante [[kurso]]jn de Esperanto kaj eventojn, Esperanto Antaŭen ankaŭ prizorgis la "Esperanto-bibliotekon de [[Dorothy M. Hawley]]"). Vizitantoj de la [[biblioteko]] povis legi revuojn, bultenojn kaj aliaj eldonaĵojn de pli ol 30 landoj kaj centojn da libroj (plejparte donacitaj de la persona kolekto deDorothy M. Hawley, antaŭ kiam ŝi mortis en decembro 2001). La biblioteko ankaŭ enhavis malgrandan kolekton de filmoj, muzikaj kasedoj kaj kompaktdiskoj. En [[2004]] Esperanto Antaŭen proponis, ke la 7a [[Tut-Amerika Kongreso de Esperanto]] venu al [[Kalgario]] en [[2007]]. Tamen fine la arganizado daŭris plenan jaron pli, kaj la 7-a TAKE okazis nur en 2008 kaj en [[Montrealo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070731205434/http://www.take7.ca/enkonduko-eo.html arkvigo de la retejo ''take7.ca'' de julio 2007 pri invito al Montralo en 2008]</ref> La agado [[Kalgaria Esperanto-Centro]], fondita en majo 2002, jam forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de junio 2003 pri la ejo tiam nur pasis la unuaj tri kaj duono. En aprilo 2007 jam la retejo ''esperanto-antauen.com'' estis malfunkcia, kaj supozeble la organizaĵo tiam jam ne plu vivis; la angla retpaĝaro ''e-centro.com'' estis arkivigebla laste en junio 2008. Post disiĝo de la organizaĵo Esperanto Antaŭen la libroj de [[Dorothy M. Hawley]] plejparte fariĝis parto de [[Libraro Ludovika]] en [[2013]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == En [[vikinovaĵoj]] == [[dosiero:WikiNews-Logo-eo.svg|maldekstra|50ra]] • [[n:Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn|«Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn»]] de februaro 2004 == Eksteraj ligiloj == *[https://web.archive.org/web/20080629150039/http://www.e-centro.com/ Oficiala angla retpaĝaro ''e-centro.com'', arkivigita laste en junio 2008] ({{en}}) * [https://web.archive.org/web/20050412075907/http://www.esperanto-antauen.com/ Oficiala Esperanta retpaĝaro ''esperanto-antauen.com'', arkivigite je 2005-04-12 per la retarkivo Wayback Machine] *[https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Retpaĝaro de la Kalgaria Esperanto-Centro ''calgary.e-centro.com'', arkivigite je 2007-03-11 per la retarkivo Wayback Machine] [[Kategorio:Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Kanado]] [[Kategorio:Kalgario]] 3j4brmif67csgbpz56go96mw0k0guif 9397167 9397164 2026-06-09T14:09:43Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9397167 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = | eonomo = | emblemo = Jubilea simbolo.svg | bildo = <!-- taŭga foto, ekzemple bildo de la centra oficejo --> | bildo_priskribo = | fondodato = aprilo [[2001]] ([[Kalgaria Esperanto-Centro]] fondita en majo 2002, vera oficejo en junio 2003) | malfondodato = iam inter printempo 2007 kaj printempo 2013, probable antaŭ aprilo 2007 | sidejo = [[Kalgario]], [[Manitobo]] | dungitaro = <!-- se vi metas informon ĉi tie, ne forgesu indiki jaron --> | lingvoj = {{eo}}, {{en}} | TTT-ejo = vidu tekste }} {{unua}} La organizaĵo '''Esperanto Antaŭen''' fondiĝis en aprilo [[2001]] kun la subteno de esploraj [[sciencisto]]j ĉe la Elektra Esplora Centro [[Alstom]] en [[Baden (Argovio)]], [[Svisio]], kune kun individuaj [[esperantisto]]j el kvar [[kontinento]]j. Aldone al la manaĝerado de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]], ofertante [[kurso]]jn de Esperanto kaj eventojn, Esperanto Antaŭen ankaŭ prizorgis la "Esperanto-bibliotekon de [[Dorothy M. Hawley]]"). Vizitantoj de la [[biblioteko]] povis legi revuojn, bultenojn kaj aliaj eldonaĵojn de pli ol 30 landoj kaj centojn da libroj (plejparte donacitaj de la persona kolekto deDorothy M. Hawley, antaŭ kiam ŝi mortis en decembro 2001). La biblioteko ankaŭ enhavis malgrandan kolekton de filmoj, muzikaj kasedoj kaj kompaktdiskoj. En [[2004]] Esperanto Antaŭen proponis, ke la 7a [[Tut-Amerika Kongreso de Esperanto]] venu al [[Kalgario]] en [[2007]]. Tamen fine la arganizado daŭris plenan jaron pli, kaj la 7-a TAKE okazis nur en 2008 kaj en [[Montrealo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070731205434/http://www.take7.ca/enkonduko-eo.html arkvigo de la retejo ''take7.ca'' de julio 2007 pri invito al Montralo en 2008]</ref> La agado [[Kalgaria Esperanto-Centro]], fondita en majo 2002, jam forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de junio 2003 pri la ejo tiam nur pasis la unuaj tri kaj duono. En aprilo 2007 jam la retejo ''esperanto-antauen.com'' estis malfunkcia, kaj supozeble la organizaĵo tiam jam ne plu vivis; la angla retpaĝaro ''e-centro.com'' estis arkivigebla laste en junio 2008. Post disiĝo de la organizaĵo Esperanto Antaŭen la libroj de [[Dorothy M. Hawley]] plejparte fariĝis parto de [[Libraro Ludovika]] en [[2013]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == En [[vikinovaĵoj]] == [[dosiero:WikiNews-Logo-eo.svg|maldekstra|50ra]] • [[n:Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn|«Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn»]] de februaro 2004 == Eksteraj ligiloj == *[https://web.archive.org/web/20080629150039/http://www.e-centro.com/ Oficiala angla retpaĝaro ''e-centro.com'', arkivigita laste en junio 2008] ({{en}}) * [https://web.archive.org/web/20050412075907/http://www.esperanto-antauen.com/ Oficiala Esperanta retpaĝaro ''esperanto-antauen.com'', arkivigite je 2005-04-12 per la] [[interreta arkivo]] *[https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Retpaĝaro de la Kalgaria Esperanto-Centro ''calgary.e-centro.com'', arkivigite je 2007-03-11 per la] [[interreta arkivo]] [[Kategorio:Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Kanado]] [[Kategorio:Kalgario]] 52mpsm6juyy9ew29zb456q51ianck1d 9397197 9397167 2026-06-09T14:27:24Z ThomasPusch 1869 9397197 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = | eonomo = | emblemo = Jubilea simbolo.svg | bildo = <!-- taŭga foto, ekzemple bildo de la centra oficejo --> | bildo_priskribo = | fondodato = aprilo [[2001]] ([[Kalgaria Esperanto-Centro]] fondita en majo 2002, vera oficejo en junio 2003) | malfondodato = iam inter printempo 2007 kaj printempo 2013, probable antaŭ aprilo 2007 | sidejo = [[Kalgario]], [[Manitobo]] | dungitaro = <!-- se vi metas informon ĉi tie, ne forgesu indiki jaron --> | lingvoj = {{eo}}, {{en}} | TTT-ejo = vidu tekste }} {{unua}} La organizaĵo '''Esperanto Antaŭen''' fondiĝis en aprilo [[2001]] kun la subteno de esploraj [[sciencisto]]j ĉe la Elektra Esplora Centro [[Alstom]] en la urboparto Dättwil de [[Baden (Argovio)]], [[Svislando]], kune kun individuaj [[esperantisto]]j el kvar [[kontinento]]j. Aldone al la manaĝerado de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]], ofertante [[kurso]]jn de Esperanto kaj eventojn, Esperanto Antaŭen ankaŭ prizorgis la "Esperanto-bibliotekon de [[Dorothy M. Hawley]]"). Vizitantoj de la [[biblioteko]] povis legi revuojn, bultenojn kaj aliaj eldonaĵojn de pli ol 30 landoj kaj centojn da libroj (plejparte donacitaj de la persona kolekto deDorothy M. Hawley, antaŭ kiam ŝi mortis en decembro 2001). La biblioteko ankaŭ enhavis malgrandan kolekton de filmoj, muzikaj kasedoj kaj kompaktdiskoj. En [[2004]] Esperanto Antaŭen proponis, ke la 7a [[Tut-Amerika Kongreso de Esperanto]] venu al [[Kalgario]] en [[2007]]. Tamen fine la arganizado daŭris plenan jaron pli, kaj la 7-a TAKE okazis nur en 2008 kaj en [[Montrealo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070731205434/http://www.take7.ca/enkonduko-eo.html arkvigo de la retejo ''take7.ca'' de julio 2007 pri invito al Montralo en 2008]</ref> La agado [[Kalgaria Esperanto-Centro]], fondita en majo 2002, jam forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de junio 2003 pri la ejo tiam nur pasis la unuaj tri kaj duono. En aprilo 2007 jam la retejo ''esperanto-antauen.com'' estis malfunkcia, kaj supozeble la organizaĵo tiam jam ne plu vivis; la angla retpaĝaro ''e-centro.com'' estis arkivigebla laste en junio 2008. Post disiĝo de la organizaĵo Esperanto Antaŭen la libroj de [[Dorothy M. Hawley]] plejparte fariĝis parto de [[Libraro Ludovika]] en [[2013]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == En [[vikinovaĵoj]] == [[dosiero:WikiNews-Logo-eo.svg|maldekstra|50ra]] • [[n:Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn|«Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn»]] de februaro 2004 == Eksteraj ligiloj == *[https://web.archive.org/web/20080629150039/http://www.e-centro.com/ Oficiala angla retpaĝaro ''e-centro.com'', arkivigita laste en junio 2008] ({{en}}) * [https://web.archive.org/web/20050412075907/http://www.esperanto-antauen.com/ Oficiala Esperanta retpaĝaro ''esperanto-antauen.com'', arkivigite je 2005-04-12 per la] [[interreta arkivo]] *[https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Retpaĝaro de la Kalgaria Esperanto-Centro ''calgary.e-centro.com'', arkivigite je 2007-03-11 per la] [[interreta arkivo]] [[Kategorio:Esperanto-asocioj]] [[Kategorio:Kanado]] [[Kategorio:Kalgario]] 1v4wzd6oojerwmv0zhec79bp0jllwfp 0 20262 9397107 9341428 2026-06-09T13:06:18Z ThomasPusch 1869 9397107 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|situo sur mapo=CA-AB|situo sur mapo=Kalgario|zomo=13}} La '''Kalgaria Esperanto-Centro''' estis fondita en majo [[2002]] kiel malgranda ĉambro de ''The Calgary Multicultural Centre'' (La Kalgaria Multkultura Centro) en [[Kalgario]], [[Kanado]]. En junio 2003 [[Esperanto Antaŭen]] anoncis kvin-jaran kontrakton por nova hejmo por la Calgary Esperanto-Centro. La nova pli granda ejo lokiĝas en la urbocentro de Kalgario tuj apud la 8-a strata tramhaltejo de la C-Trajno. La nova loko havas tri ĉambrojn (proksimume 51 kvadrataj metroj) kun aliro al granda ekstera balkono (kelkaj centoj da kvadrataj metroj). Unu el la ĉambroj utilas ĉefe kiel [[klasĉambro]] por kursoj de Esperanto, alia ĉambro estas uzata por la ''[[Dorothy Hawley Esperanto Library]]'' (biblioteko de Dorothy Hawley) kaj malgrandaj eventoj. La tria ĉambro estas malgranda administra oficejo. Tamen la agado velkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de la ejo nur pasis la unuaj tri kaj duono, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Oficiala retpaĝaro de KEC] en la [[Wayback Machine|interreta arkivo]] (arkivigo de marto 2007) {{DEFAŬLTORDIGO:Kalgaria Esperanto-Centro}} [[Kategorio:Esperanto-domoj]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2002]] [[Kategorio:Esperanto en 2002]] [[Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 2007]] pckyjheqd7unx2f17nqv5ku23afntqn 9397145 9397107 2026-06-09T14:04:21Z ThomasPusch 1869 9397145 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|situo sur mapo=CA-AB|situo sur mapo=Kalgario|zomo=13}} La '''Kalgaria Esperanto-Centro''' estis fondita en majo [[2002]] kiel malgranda ĉambro de ''The Calgary Multicultural Centre'' (La Kalgaria Multkultura Centro) en [[Kalgario]], [[Kanado]]. En junio 2003 [[Esperanto Antaŭen]] anoncis kvin-jaran kontrakton por nova hejmo por la Calgary Esperanto-Centro. La nova pli granda ejo lokiĝas en la urbocentro de Kalgario tuj apud la 8-a strata tramhaltejo de la C-Trajno. La nova loko havas tri ĉambrojn (proksimume 51 kvadrataj metroj) kun aliro al granda ekstera balkono (kelkaj centoj da kvadrataj metroj). Unu el la ĉambroj utilas ĉefe kiel [[klasĉambro]] por kursoj de Esperanto, alia ĉambro estas uzata por la "Esperanto-biblioteko de [[Dorothy M. Hawley]]" kaj malgrandaj eventoj. La tria ĉambro estas malgranda administra oficejo. Tamen la agado forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de la ejo nur pasis la unuaj tri kaj duono, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo.{{mankas fonto}} == En [[vikinovaĵoj]] == [[dosiero:WikiNews-Logo-eo.svg|maldekstra|50ra]] • [[n:Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn|Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn]] de februaro 2004 == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Oficiala retpaĝaro de KEC] en la [[Wayback Machine|interreta arkivo]] (arkivigo de marto 2007) {{DEFAŬLTORDIGO:Kalgaria Esperanto-Centro}} [[Kategorio:Esperanto-domoj]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2002]] [[Kategorio:Esperanto en 2002]] [[Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 2007]] 4ixlkjbs2jhwrcf43d8au2ualb9j0tl 9397148 9397145 2026-06-09T14:05:24Z ThomasPusch 1869 9397148 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|situo sur mapo=CA-AB|situo sur mapo=Kalgario|zomo=13}} La '''Kalgaria Esperanto-Centro''' estis fondita en majo [[2002]] kiel malgranda ĉambro de ''The Calgary Multicultural Centre'' (La Kalgaria Multkultura Centro) en [[Kalgario]], [[Kanado]]. En junio 2003 [[Esperanto Antaŭen]] anoncis kvin-jaran kontrakton por nova hejmo por la Calgary Esperanto-Centro. La nova pli granda ejo lokiĝis en la urbocentro de Kalgario tuj apud la 8-a strata tramhaltejo de la C-Trajno. La nova loko havis tri ĉambrojn (proksimume 51 kvadrataj metroj) kun aliro al granda ekstera balkono (kelkaj centoj da kvadrataj metroj). Unu el la ĉambroj utilis ĉefe kiel [[klasĉambro]] por kursoj de Esperanto, alia ĉambro estis uzata por la "Esperanto-biblioteko de [[Dorothy M. Hawley]]" kaj malgrandaj eventoj. La tria ĉambro estis malgranda administra oficejo. Tamen la agado forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de la ejo nur pasis la unuaj tri kaj duono, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo.{{mankas fonto}} == En [[vikinovaĵoj]] == [[dosiero:WikiNews-Logo-eo.svg|maldekstra|50ra]] • [[n:Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn|Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn]] de februaro 2004 == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Oficiala retpaĝaro de KEC] en la [[Wayback Machine|interreta arkivo]] (arkivigo de marto 2007) {{DEFAŬLTORDIGO:Kalgaria Esperanto-Centro}} [[Kategorio:Esperanto-domoj]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2002]] [[Kategorio:Esperanto en 2002]] [[Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 2007]] lbybul08uneomlm8oauqpnrci3gtag8 9397161 9397148 2026-06-09T14:08:01Z ThomasPusch 1869 /* En vikinovaĵoj */ 9397161 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|situo sur mapo=CA-AB|situo sur mapo=Kalgario|zomo=13}} La '''Kalgaria Esperanto-Centro''' estis fondita en majo [[2002]] kiel malgranda ĉambro de ''The Calgary Multicultural Centre'' (La Kalgaria Multkultura Centro) en [[Kalgario]], [[Kanado]]. En junio 2003 [[Esperanto Antaŭen]] anoncis kvin-jaran kontrakton por nova hejmo por la Calgary Esperanto-Centro. La nova pli granda ejo lokiĝis en la urbocentro de Kalgario tuj apud la 8-a strata tramhaltejo de la C-Trajno. La nova loko havis tri ĉambrojn (proksimume 51 kvadrataj metroj) kun aliro al granda ekstera balkono (kelkaj centoj da kvadrataj metroj). Unu el la ĉambroj utilis ĉefe kiel [[klasĉambro]] por kursoj de Esperanto, alia ĉambro estis uzata por la "Esperanto-biblioteko de [[Dorothy M. Hawley]]" kaj malgrandaj eventoj. La tria ĉambro estis malgranda administra oficejo. Tamen la agado forvelkis dum la vintro de 2006-2007, kvankam de la kvin-jara lukontrakto de la ejo nur pasis la unuaj tri kaj duono, kaj en junio 2007 oni fondis novan societon, kiu nomiĝas Kalgaria Esperanto-Rondo.{{mankas fonto}} == En [[vikinovaĵoj]] == [[dosiero:WikiNews-Logo-eo.svg|maldekstra|50ra]] • [[n:Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn|«Chuck Smith volas ke UEA ekuzu novajn teknologiojn»]] de februaro 2004 == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20070311014351/http://calgary.e-centro.com/ Oficiala retpaĝaro de KEC] en la [[Wayback Machine|interreta arkivo]] (arkivigo de marto 2007) {{DEFAŬLTORDIGO:Kalgaria Esperanto-Centro}} [[Kategorio:Esperanto-domoj]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2002]] [[Kategorio:Esperanto en 2002]] [[Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 2007]] oqymjkj4mo7nvp5unz1p5fuxwpxog8h 0 21215 9397152 8827599 2026-06-09T14:06:12Z Sj1mor 12103 9397152 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Anton ROMAKO''' (nask. je la [[20-a de oktobro]] [[1832]] en [[Vieno]], mort. je la [[8-a de marto]] [[1889]]) estas [[aŭstrio|aŭstra]] [[pentristo]]. Li estis [[originalulo]] kaj estas rigardata kiel antaŭanto de [[Esprimismo]]. Lia plej fama verko estas lia portreto de imperiestrino [[Elizabeto de Aŭstrio-Hungario]] (konata kiel "Sisi"). [[Dosiero:Anton_Romako_004.jpg|eta|maldekstra|300ra|Imperiestrino Elizabeto (1883)]] [[Dosiero:Anton Romako 001.jpg|eta|300ra|Tegethoff en la marbatalo deLissa 1878-1880]] {{Projektoj}} {{ĝermo|aŭstro|pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Romako, Anton}} [[Kategorio:Aŭstraj pentristoj]] [[Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Originaluloj]] 872oz0mc38nukw2cqwgqnzz70c273nt 0 21811 9397377 9119699 2026-06-09T20:02:55Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397377 wikitext text/x-wiki {{Informkesto japana gubernio |nomo = |origina nomo = 石川県 |municipa kodo =017000-3 |kodo=JP-17 |guberniestro ={{#invoke:Wikidata|claim|P6|parameter=link}} <br /><small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> |areo = 4185.22 |komento pri areo= |latitudo= |longitudo= |zomo=7 |mapo=[[Dosiero:Japan ishikawa map small.png|la gubernio Iŝikaŭa en Japana mapo]] |loĝantaro ={{WikidataLoĝantaro}} |loĝantaro dato={{WikidataLoĝantaroDato}} |denseco={{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}} |produkto = |floro ="Kuro-juri"<br />(''Fritillaria camtschatcensis'') |arbo ="Ate" ([[Hiba]]) ''Thujopsis dolabrata'' |birdo = [[Reĝa aglo]] |adreso =〒920-8580 石川県金沢市鞍月1丁目1番地<br /><br />1,Kurazuki 1-chome,Kanazawa-shi<br />Ishikawa JP-920-8580 Japanio |telefono =+81-76-225-1111 |retejo = [http://www.pref.ishikawa.jp/ Gubernia Retpaĝo] }} La '''gubernio Ishikawa''' aŭ '''Iŝikavo''' ({{lang-ja|石川県 |t=''iŝi-kaŭa-ken''}}; [[Hepburn]]: Ishikawa; [[Kunrei]]: Isikawa), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ '''prefektejo''',<ref>[[Japana Esperanto-Instituto]] raportis en marto 2008 sur sia gazeto ''[[La Revuo Orienta]]'' ke la vortuzo de la Japana mapo en la [[Jarlibro de UEA]] 2008 ŝanĝiĝos de ''prefektejo'' al '''gubernio''' laŭ propono de la internacia fako de JEI.</ref> estas [[gubernioj de Japanio|gubernio]] en regiono Hokuriku, kies gubernia ĉefurbo estas [[Kanazavo]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la gubernio vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Geografio == === Urboj === * [[Hakui]] * [[Kaga]](加賀) * [[Kahoku (Iŝikaŭa)|Kahoku]] * [[Kanazawa (urbo)|Kanazavo]] (gubernia ĉefurbo) * [[Komacu (Iŝikaŭa)|Komacu]] * [[Hakusan]] * [[Nanao]] * [[Nomi (Iŝikaŭa)|Nomi]] * [[Nonoiĉi]] * [[Suzu]] * [[Wajima|Vaĵimo]] === Urbetoj kaj Vilaĝoj === * [[Hakui-distrikto]] ** [[Ŝika]] ** [[Hodacuŝimizu]] * [[Housu-distrikto]] ** [[Anamizu]] ** [[Noto (urbeto)|Noto]] * [[Kahoku-distrikto]] ** [[Cubata]] ** [[Uĉinada]] * [[Kaŝima-distrikto]] ** [[Nakanotomi]] * [[Nomi-distrikto]] ** [[Kawakita|Kavakito]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://www.pref.ishikawa.lg.jp}} ({{ja}}, sed aŭtomate ankaŭ al pliaj lingvoj) <br/> {{Administra divido de Japanio}} {{Gubernioj de Japanio}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Iŝikavo}} [[Kategorio:Gubernioj de Japanio]] [[Kategorio:Gubernio Iŝikaŭa| ]] 9gggli48op07caczxaz6pn7pe6rvcv4 0 23378 9397807 9215205 2026-06-10T10:05:29Z Sj1mor 12103 9397807 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Handcars, Kongensgruve (112-1269 IMG).jpg|eta|250px|Interno de subtera mino.]] [[Dosiero:Excavación1.jpg|eta|250px|Antikva maŝinaro uzita en [[Minas de Riotinto]].]] '''Minado''' estas la ekspluatado de enteraj aŭ subteraj substancoj. La loko kie troveblas la ekspluateblaj [[substanco]]j nomiĝas [[mino]]. [[ministo|Ministoj]] elfosas ilin per hakado, [[pulvo|pulv]][[eksplodo]] aŭ borado kaj fortransportas ilin. La tuto de la instalaĵoj, galerioj ktp. aranĝita por la ekspluatado de mino nomiĝas [[minejo]]. La senvalora [[ŝtono|ŝtonaĵo]] estas forigita je [[ŝutmonto]] aŭ uzita por [[konstruado|konstruceloj]]. [[Fajrmetado]] aŭ mineja fajrmetado estas metodo de tradicia minado uzita plej ofte el prahistoriaj epokoj ĝis la Mezepoko. Oni metis fajron kontraŭ roko por varmigi rokaĵojn, kiuj estis poste trempitaj per likvoj, kaŭzante ke la ŝtono rompiĝu pro temperatura frapo. [[Subĉiela minado]] estas tekniko por surfaca minado kaj elfosado de [[roko|rokoj]] aŭ [[mineralo]]j el la tero pere de ties removado el malferma truo aŭ [[ŝtonminejo]]. == Produktagadoj == * La termino [[Ekspluato (minado)|ekspluato]] signifas en minado la ekspluaton de minoj, t.e. la kompleta elsolvado de la uzebla enhavo de geologia kuŝejo el la kromrokaĵo. * La [[profunda minado]] estas en la subtera minado la ekspluato de krudmaterialoj en pli granda profundo, je kio la minkonstruaĵoj lokas tute aŭ parte malsupre de la mingaleria planko plejeble profunda sur la loko. * [[Ŝaktotransporto]] estas en la minado la movado de produktoj, replenigaĵo, materialo kaj personoj kaj en vertikala kaj ankaŭ en oblikvaj ŝaktoj kaj blindŝaktoj. == Minejaj instalaĵoj == [[Dosiero:Nationaal-Mijncentrum-Heerlen.jpg|eta|[[Ŝakto]] en [[Heerlen]]: [[Malakov-Turo]] kun poste enkonstruita liftotrabaro]] * [[Malakov-Turo]]j * [[Minetaĝo]] * [[Mingalerio]] * [[Minkavo]] * [[Ŝakto]] == Tipoj de minoj == [[Subĉiela minejo]] aŭ surfaca minejo estas minejo kiu funkcias subĉiele, tio estas sur la surfaco de la tereno, diference de la subteraj, kiuj funkcias sub tiu. == Minadaj terminoj == * [[Mineraltavolo]] == Mininĝenieroj == {{Ĉefartikolo|Mininĝenierado}} * [[Richard Trevithick]] == Lokoj kaj minoj == * [[Minado en la Ruhr-Regiono]] * [[Minas de Riotinto]] * [[Minas-Ĝerajso]] * [[Minejo Anselm]] * [[Minejo Auguste Victoria]] * [[Minejo Ignát]] * [[Minejo Mont Cenis]] * [[Minejo Nachtigall]] * [[Minejo Šalomoun]] * [[Minejo Vítězný únor]] * [[Minejo Zollern]] * [[Minejo Zollverein]] == Vidu ankaŭ == * [[minakademio]] * [[minejo]] * [[minindustrio]] * [[BHP Billiton]] * [[Rio Tinto (kompanio)|Rio Tinto]] * [[Anglo American]] == Bildaro == <gallery> Dosiero:Chino copper mine.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|La El _Chino_ (Mini, Minejo, Mino) situita proksima [[Arĝenta Urbo, Nov-Meksiko]] estas (malfermi, malfermita)-kerno (kupro, kupri) (mini, minejo, mino) --> Dosiero:Mining scheme MKL Bd. 2 1890 (131579404).jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|_Schema_ _eines_ _Bergbaus_. a=_Gänge_, b=_Lager_ _und_ [[_Flöz_]]e, c=_Stöcke_, d=_Stollen_, e=_Schacht_, A=_Nebengestein_ --> Dosiero:Iron hydroxide precipitate in stream.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Fera hidroksila grupo _precipitate_ makulas roja ricevanta acido _drainage_ de surfaco (terkarbo, karbo) (minado, minanta, minejanta). --> Dosiero:Climax Colorado shaded-relief perspective 3.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|Kelka miliono (dolaroj, dolaras) ĉiujare estas elspezita sur la ĉirkaŭaĵa efikas de ĉi tiuj [[vostanta]] lagetoj je [[Kulmino, Koloradio]], (ebena, para, eĉ) kvankam la [[molibdeno]] (mini, minejo, mino) havas estas (fermita, fermis) por jardekoj. --> </gallery> {{-}} {{Portalo Minado}} {{Projektoj|commonscat=Mining|ReVo=min.0ado}} {{-}} [[Kategorio:Geologio]] qwmbzu921e9dkcy17bh67jrxwt8y98e 0 24338 9397699 8212444 2026-06-10T07:36:53Z Sj1mor 12103 9397699 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=GB|situo sur mapo=Anglio|zomo=13}} '''Great Gransden''' estas [[vilaĝo]] en distrikto [[Huntingdonshire]], [[Anglio]]. Ĝi havas malpli ol 1000 loĝantojn. Great Gransden estas konata kiel la naskiĝurbo de frua pioniro de Esperanto, [[A. J. Edmonds]]. {{Projektoj}} {{Ĝermo|Britio}} {{Unua}} [[Kategorio:Britio]] fkv2xo7r260bqz1jvboncudsfkrgp5i 0 25277 9397736 9285570 2026-06-10T08:11:29Z Sj1mor 12103 9397736 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|dosiero=BaggideAraujo.jpg}} '''Jácome Martins BAGGI de ARAUJO''' ('ĵakomj maR'tinz baĵi djara'uĵŭ) (naskiĝis la [[24-an de oktobro]] [[1848]], mortis la [[27-an de januaro]] [[1912]]) estis la unua konata Esperantisto en [[Brazilo]], supera juĝisto en [[Petropolo]], Ŝtato [[Rio-de-Ĵanejro]]. Li sciis pri Esperanto jam en [[1896]] per ''[[Revue des Revues]]'' de [[Parizo]], skribis fine de [[1897]] al [[Louis de Beaufront]], en [[Epernay]], kaj ekhavis lernolibrojn kaj, tuj poste, estiĝis Esperantisto sub n-ro 4098, en la 18-a [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon "Esperanto"|Adresaro]] de [[1897]]. Baggi Esperanton uzadis por sia korespondado kun fremdlandaj Esperantistoj kaj pri ĝi skribadis en la gazetaro. Li venigis al Esperanto alian brazilan pioniran esperantiston [[Antonio Caetano Coutinho]], kiu poste esperantigis la „[[Unuaj lecionoj]]“ de [[Théophile Cart]]. Baggi estis prezidanto kaj fondinto de la Petropolisa Esperanto-Grupo. Emerito ekde [[1906]] pro malsano, li restis aktiva varbanto ĝis la fino, same kiel lia filino [[Irani Baggi de Araújo|Irani]]. == Referencoj == {{EdE|Baggi de Araujo|linia=jes}} [[Kategorio:Brazilaj esperantistoj|B]] [[Kategorio:Mortintoj en 1912|B]] mb0g2hmidy5y9ur1phlk372w0q19zlx 8 25459 9397378 9366070 2026-06-09T20:03:50Z KuboF Hromoslav 3056 lanĉo de Sano-defio 2026 9397378 wikitext text/x-wiki <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; width: 100%;max-width:1200px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer; background-color: white; box-sizing: border-box; padding: 0.2em;padding-left:2em;padding-right:1em;"> <div style="flex: 0 0 auto;background-color: white;"> [[File:WHO Rod.svg|40px|link=:meta:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; padding: 0.1em;"> <p style="font-size: 1.2em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">[[:meta:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026|Verku artikolojn pri sano kaj gajnu valorajn premiojn.]]</p> <p style="font-size: 0.8em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">ĝis la 30-a de Junio 2026</p> </div> </div> 0zk8ilc4nup42d7432r02mznwliag0z 0 25586 9397504 9347312 2026-06-09T23:01:40Z Kani 670 9397504 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=Eŭropa alciono|la tuta familio de birdoj kutime nomataj alcionoj|Alcededoj}} {{Taksonomio |nomo = Eŭropa alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Common Kingfisher Alcedo atthis.jpg |dosiero larĝo = 300px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''''A. atthis''''' |statuso = LC |dunomo = ''Alcedo atthis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |vikispecio = Alcedo atthis |komunejo = Alcedo atthis |mapo de vivoteritorioj =Alcedo atthis -range map-2-cp.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = [[Arealo]] de Eŭropa alciono. Verda: tutajare, flava: nur en reprodukta sezono, blua: nur vintre. }} La '''Eŭropa alciono''' aŭ '''Ordinara alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo atthis'') estas la plej konata specio de [[alcionoj]], kaj la sola inter ili kiu renkonteblas en [[Eŭropo]]. Ĝi estas malgranda brilkolora [[birdo]] kun brile bluaj supraj partoj de plumaro kaj oĥra aŭ oranĝkoloraj brusto kaj ventro, kiu specialiĝas je kaptado de [[fiŝo]]j en fluantaj riveroj aŭ lagoj. Ĝia [[arealo]] kovras grandan parton de [[Eŭroazio]], de okcidenta Eŭropo ĝis sudorienta [[Azio]], kaj en tiuj regionoj oni de tempo al tempo simple nomas ĝin "alciono". Ankaŭ la vorto "[[alcedo]]", pli propra por la tuta [[genro (biologio)|genro]], iam uzatas por tiu ĉi specio. == Aspekto == [[Dosiero:Alcedo atthis 4 (Lukasz Lukasik).jpg|eta|maldekstre|250ra|Alciono]] Temas pri tute nekonfuzebla [[specio]], eĉ se oni ne vidas, sed oni aŭdas ĝin. Laŭ la [[korpo]] ĝi estas tre malgranda [[birdo]], mallonga je 16 cmj. La plej rekonebla [[koloro]] de la alciono estas [[bluo]]: brillazura bluo ĉedorse (ĉefe kiel vertikala larĝa strio) kun helbluaj punktoj kaj punktostrio kaj iome verda bluo ĉe la flugiloj, ambaŭ bluoj tute brilegaj. La ventro kaj malsupra parto estas oranĝobruna ankaŭ brile. Ĝi havas ankaŭ blankajn makulojn en la gorĝo (pli ampleksa) kaj ambaŭflanke de la kolo (preskaŭ malantaŭ, pli etaj) dividitaj de blua strio al la dorso. Aliaj fizikaj detaloj estas longega, forta kaj pikega beko, nigra ĉe maskloj kaj kun ruĝa suba makzelo ĉe inoj, granda kapo kompare kun la eta korpo, etaj kruroj ruĝegaj. Plej surprizege povas esti ĝia vidado dum flugo ekzemple laŭ [[rojo]]j aŭ [[rivero|riveretoj]] kie ĝi kutime loĝas. Unue oni aŭskultas klare ĝian voĉon, kiu konsistas el laŭta "piii" po kvin aŭ dek sekundoj; do, oni povas antaŭimagi pli malpli kie kaj kiam aperos la birdo, kiu flugas laŭ la direkto de la rojo ĉu supren ĉu malsupren. En tiu momento oni vidos brilan bluan punkton kiu flugas rekte kaj rapidege unu aŭ du metrojn super la akvo, kvazaŭ kuglo aŭ sageto blua preterpasos onin kaj daŭre flugos laŭ ties direkto. == Medio == Tiuj [[Orientaliso|orientalisaj]] kaj [[Palearktiso|palearktisaj]] birdoj vivas ĉe [[rojo]]j, [[rivero]]j, [[kanalo]]j, [[lago|lagetoj]], ktp. [[vintro|vintre]] povas translokiĝi al [[marbordo]] aŭ [[marĉo|marĉejoj]]. Ili loĝas ie ajn en [[Eŭropo]] (escepte de [[Skandinavio]] -krom la suda [[Svedio]]-, [[Skotio]], la [[alta montaro|altaj montaroj]] [[alpoj|alpaj]] kaj [[apeninoj|apeninaj]] aŭ la [[mediteraneo|mediteraneaj]] [[insulo]]j) kaj sudorienta [[Azio]]; videblas ankaŭ meze de ambaŭ zonoj. Ofte en la [[montaro]] alia [[specio]] okupas ties lokon, la [[cinklo]]. La [[nesto]]jn ili faras kiel [[abelmanĝuloj]] en truoj konstruitaj en vertikalaj [[sablo|sablejoj]] ofte ĉe la samaj akvujoj kie ili fiŝkaptas. == Kutimoj == [[Dosiero:Alcedo atthis 1 (Bohuš Číčel).jpg|eta|Pariĝado.]] La flugon la alciono faras ĉiam sola (neniam laŭfamilie aŭ laŭgrupe). Se dumfluge ĝi vidos homojn aŭ iun ajn danĝeron, ĝi ŝanĝos la rapidecon de la voĉo al pii pii ĉiun sekundon kaj eĉ povos ŝanĝi la direkton de la flugo dekstren aŭ maldekstren, sed plej ofte ne antaŭen. Ili manĝas fiŝetojn (65 % de la dieto), [[rano]]jn, ranidojn, akvajn [[insekto]]jn, riverkrabojn ktp. Por kapti ilin la alciono gvatas sur branĉo de [[arbo]], [[arbusto]] aŭ [[roko]] apud la [[akvo]] (ofte dum senmova flugado super ĝi) kaj subite ĝi merĝas kvazaŭ sago, subnaĝas, prenas la ĉasaĵon kaj revenas al la sama loko de gvatado kie draste skuas la kaptaĵon kontraŭ la starejo ĝis ties [[morto]]. Poste ĝi turnas la predon por engluti unue la kapon kaj neniam dekomence la voston kaj nur poste la birdo englutas tiun. Fotoj kaj filmetoj de fiŝkaptado fare de alciono estas spektaklaj majstroverkoj. Dum la epoko de reproduktado rapide ili alportas la manĝaĵon al la idoj (ofte ne nur unu fiŝeton sed kelkajn samtempe!). Dum la epoko de flatpariĝado ili alportas predon al la ino kiel allogo aŭ konvinko ke temas pri bonkvalita utila patro. == Distribuado == Kvankam la birdospecio estas taksita kiel [[Malplej Zorgiga]] pro sia etenda teritorio kaj grandaj populacioj, ĝi suferas malpliigojn pro damaĝado al vivmedio. Ekzemple en [[Hispanio]] laŭ la monitora programo SACRE, en la periodo inter 1998 kaj 2018 la populacio suferis malpliiĝon de 50,1%, ĝis atingo de nur 24 152 ekzempleroj.<ref>Joan Lluís Ferrer, [https://www.elperiodicoextremadura.com/medio-ambiente/2025/08/28/vistoso-martin-pescador-peligra-espana-121003609.html El vistoso martín pescador peligra en España: su población ha caído a la mitad en solo veinte años], El periódico Extremadura, 28a de aŭgusto 2025, Alirita en la 28a de aŭgusto 2025.</ref> == Bildaro == <gallery> Dosiero:Alcedo atthis 3 (Marek Szczepanek).jpg|Dorsa blubrilega markilo. Dosiero:Alcedo atthis 2 (Marek Szczepanek).jpg|Fiŝo en beko. Dosiero:20160717 057 Kessel Weerdbeemden IJsvogel (28546375166).jpg|Ripozanta aŭ gvatanta. Dosiero:Alcedo atthis MHNT ZOO 2010 11 160 Arcy-sur-Cure.jpg|''Alcedo atthis'' [[MHNT]] Dosiero:Kingfisher pellet - 2020-02-02 - Andy Mabbett - 02 (cropped).jpg|Vomaĵo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikt=alciono|ReVo=alcion}} * [http://zoo.zoo.nhmus.hu/publication/actazool/50/3/heneberg.pdf Grundo partiklokompono de la nestolokoj de la alciono.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051027081610/http://zoo.zoo.nhmus.hu/publication/actazool/50/3/heneberg.pdf |date=2005-10-27 }} * [http://www.rozhlas.cz/hlas/srostloprsti/_zprava/42225 en ĉeĥa] * [http://www.hkbws.org.hk en ĉina] * [http://www.kingfisher.jp en japana] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] joszsm4e11cuziuzbxtj5379j4qwtik 9397505 9397504 2026-06-09T23:02:24Z Kani 670 9397505 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=Eŭropa alciono|la tuta familio de birdoj kutime nomataj alcionoj|Alcededoj}} {{Taksonomio |nomo = Eŭropa alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Common Kingfisher Alcedo atthis.jpg |dosiero larĝo = 220px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''''A. atthis''''' |statuso = LC |dunomo = ''Alcedo atthis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |vikispecio = Alcedo atthis |komunejo = Alcedo atthis |mapo de vivoteritorioj =Alcedo atthis -range map-2-cp.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = [[Arealo]] de Eŭropa alciono. <br> Verda: tutajare, flava: nur en reprodukta sezono, blua: nur vintre. }} La '''Eŭropa alciono''' aŭ '''Ordinara alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo atthis'') estas la plej konata specio de [[alcionoj]], kaj la sola inter ili kiu renkonteblas en [[Eŭropo]]. Ĝi estas malgranda brilkolora [[birdo]] kun brile bluaj supraj partoj de plumaro kaj oĥra aŭ oranĝkoloraj brusto kaj ventro, kiu specialiĝas je kaptado de [[fiŝo]]j en fluantaj riveroj aŭ lagoj. Ĝia [[arealo]] kovras grandan parton de [[Eŭroazio]], de okcidenta Eŭropo ĝis sudorienta [[Azio]], kaj en tiuj regionoj oni de tempo al tempo simple nomas ĝin "alciono". Ankaŭ la vorto "[[alcedo]]", pli propra por la tuta [[genro (biologio)|genro]], iam uzatas por tiu ĉi specio. == Aspekto == [[Dosiero:Alcedo atthis 4 (Lukasz Lukasik).jpg|eta|maldekstre|250ra|Alciono]] Temas pri tute nekonfuzebla [[specio]], eĉ se oni ne vidas, sed oni aŭdas ĝin. Laŭ la [[korpo]] ĝi estas tre malgranda [[birdo]], mallonga je 16 cmj. La plej rekonebla [[koloro]] de la alciono estas [[bluo]]: brillazura bluo ĉedorse (ĉefe kiel vertikala larĝa strio) kun helbluaj punktoj kaj punktostrio kaj iome verda bluo ĉe la flugiloj, ambaŭ bluoj tute brilegaj. La ventro kaj malsupra parto estas oranĝobruna ankaŭ brile. Ĝi havas ankaŭ blankajn makulojn en la gorĝo (pli ampleksa) kaj ambaŭflanke de la kolo (preskaŭ malantaŭ, pli etaj) dividitaj de blua strio al la dorso. Aliaj fizikaj detaloj estas longega, forta kaj pikega beko, nigra ĉe maskloj kaj kun ruĝa suba makzelo ĉe inoj, granda kapo kompare kun la eta korpo, etaj kruroj ruĝegaj. Plej surprizege povas esti ĝia vidado dum flugo ekzemple laŭ [[rojo]]j aŭ [[rivero|riveretoj]] kie ĝi kutime loĝas. Unue oni aŭskultas klare ĝian voĉon, kiu konsistas el laŭta "piii" po kvin aŭ dek sekundoj; do, oni povas antaŭimagi pli malpli kie kaj kiam aperos la birdo, kiu flugas laŭ la direkto de la rojo ĉu supren ĉu malsupren. En tiu momento oni vidos brilan bluan punkton kiu flugas rekte kaj rapidege unu aŭ du metrojn super la akvo, kvazaŭ kuglo aŭ sageto blua preterpasos onin kaj daŭre flugos laŭ ties direkto. == Medio == Tiuj [[Orientaliso|orientalisaj]] kaj [[Palearktiso|palearktisaj]] birdoj vivas ĉe [[rojo]]j, [[rivero]]j, [[kanalo]]j, [[lago|lagetoj]], ktp. [[vintro|vintre]] povas translokiĝi al [[marbordo]] aŭ [[marĉo|marĉejoj]]. Ili loĝas ie ajn en [[Eŭropo]] (escepte de [[Skandinavio]] -krom la suda [[Svedio]]-, [[Skotio]], la [[alta montaro|altaj montaroj]] [[alpoj|alpaj]] kaj [[apeninoj|apeninaj]] aŭ la [[mediteraneo|mediteraneaj]] [[insulo]]j) kaj sudorienta [[Azio]]; videblas ankaŭ meze de ambaŭ zonoj. Ofte en la [[montaro]] alia [[specio]] okupas ties lokon, la [[cinklo]]. La [[nesto]]jn ili faras kiel [[abelmanĝuloj]] en truoj konstruitaj en vertikalaj [[sablo|sablejoj]] ofte ĉe la samaj akvujoj kie ili fiŝkaptas. == Kutimoj == [[Dosiero:Alcedo atthis 1 (Bohuš Číčel).jpg|eta|Pariĝado.]] La flugon la alciono faras ĉiam sola (neniam laŭfamilie aŭ laŭgrupe). Se dumfluge ĝi vidos homojn aŭ iun ajn danĝeron, ĝi ŝanĝos la rapidecon de la voĉo al pii pii ĉiun sekundon kaj eĉ povos ŝanĝi la direkton de la flugo dekstren aŭ maldekstren, sed plej ofte ne antaŭen. Ili manĝas fiŝetojn (65 % de la dieto), [[rano]]jn, ranidojn, akvajn [[insekto]]jn, riverkrabojn ktp. Por kapti ilin la alciono gvatas sur branĉo de [[arbo]], [[arbusto]] aŭ [[roko]] apud la [[akvo]] (ofte dum senmova flugado super ĝi) kaj subite ĝi merĝas kvazaŭ sago, subnaĝas, prenas la ĉasaĵon kaj revenas al la sama loko de gvatado kie draste skuas la kaptaĵon kontraŭ la starejo ĝis ties [[morto]]. Poste ĝi turnas la predon por engluti unue la kapon kaj neniam dekomence la voston kaj nur poste la birdo englutas tiun. Fotoj kaj filmetoj de fiŝkaptado fare de alciono estas spektaklaj majstroverkoj. Dum la epoko de reproduktado rapide ili alportas la manĝaĵon al la idoj (ofte ne nur unu fiŝeton sed kelkajn samtempe!). Dum la epoko de flatpariĝado ili alportas predon al la ino kiel allogo aŭ konvinko ke temas pri bonkvalita utila patro. == Distribuado == Kvankam la birdospecio estas taksita kiel [[Malplej Zorgiga]] pro sia etenda teritorio kaj grandaj populacioj, ĝi suferas malpliigojn pro damaĝado al vivmedio. Ekzemple en [[Hispanio]] laŭ la monitora programo SACRE, en la periodo inter 1998 kaj 2018 la populacio suferis malpliiĝon de 50,1%, ĝis atingo de nur 24 152 ekzempleroj.<ref>Joan Lluís Ferrer, [https://www.elperiodicoextremadura.com/medio-ambiente/2025/08/28/vistoso-martin-pescador-peligra-espana-121003609.html El vistoso martín pescador peligra en España: su población ha caído a la mitad en solo veinte años], El periódico Extremadura, 28a de aŭgusto 2025, Alirita en la 28a de aŭgusto 2025.</ref> == Bildaro == <gallery> Dosiero:Alcedo atthis 3 (Marek Szczepanek).jpg|Dorsa blubrilega markilo. Dosiero:Alcedo atthis 2 (Marek Szczepanek).jpg|Fiŝo en beko. Dosiero:20160717 057 Kessel Weerdbeemden IJsvogel (28546375166).jpg|Ripozanta aŭ gvatanta. Dosiero:Alcedo atthis MHNT ZOO 2010 11 160 Arcy-sur-Cure.jpg|''Alcedo atthis'' [[MHNT]] Dosiero:Kingfisher pellet - 2020-02-02 - Andy Mabbett - 02 (cropped).jpg|Vomaĵo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikt=alciono|ReVo=alcion}} * [http://zoo.zoo.nhmus.hu/publication/actazool/50/3/heneberg.pdf Grundo partiklokompono de la nestolokoj de la alciono.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051027081610/http://zoo.zoo.nhmus.hu/publication/actazool/50/3/heneberg.pdf |date=2005-10-27 }} * [http://www.rozhlas.cz/hlas/srostloprsti/_zprava/42225 en ĉeĥa] * [http://www.hkbws.org.hk en ĉina] * [http://www.kingfisher.jp en japana] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] t7j0u5howv7e99x8ivv2wblkqgptdui 9397514 9397505 2026-06-09T23:27:50Z Kani 670 9397514 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=Eŭropa alciono|la tuta familio de birdoj kutime nomataj alcionoj|Alcededoj}} {{Taksonomio |nomo = Eŭropa alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Common Kingfisher Alcedo atthis.jpg |dosiero larĝo = 220px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Alciono''' ''A. atthis'' |statuso = LC |dunomo = ''Alcedo atthis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |vikispecio = Alcedo atthis |komunejo = Alcedo atthis |mapo de vivoteritorioj =Alcedo atthis -range map-2-cp.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = [[Arealo]] de Eŭropa alciono. <br> Verda: tutajare, flava: nur en reprodukta sezono, blua: nur vintre. }} La '''Eŭropa alciono''' aŭ '''Ordinara alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo atthis'') estas la plej konata specio de [[alcionoj]], kaj la sola inter ili kiu renkonteblas en [[Eŭropo]]. Ĝi estas malgranda brilkolora [[birdo]] kun brile bluaj supraj partoj de plumaro kaj oĥra aŭ oranĝkoloraj brusto kaj ventro, kiu specialiĝas je kaptado de [[fiŝo]]j en fluantaj riveroj aŭ lagoj. Ĝia [[arealo]] kovras grandan parton de [[Eŭroazio]], de okcidenta Eŭropo ĝis sudorienta [[Azio]], kaj en tiuj regionoj oni de tempo al tempo simple nomas ĝin "alciono". Ankaŭ la vorto "[[alcedo]]", pli propra por la tuta [[genro (biologio)|genro]], iam uzatas por tiu ĉi specio. == Aspekto == [[Dosiero:Alcedo atthis 4 (Lukasz Lukasik).jpg|eta|maldekstre|250ra|Alciono]] Temas pri tute nekonfuzebla [[specio]], eĉ se oni ne vidas, sed oni aŭdas ĝin. Laŭ la [[korpo]] ĝi estas tre malgranda [[birdo]], mallonga je 16 cmj. La plej rekonebla [[koloro]] de la alciono estas [[bluo]]: brillazura bluo ĉedorse (ĉefe kiel vertikala larĝa strio) kun helbluaj punktoj kaj punktostrio kaj iome verda bluo ĉe la flugiloj, ambaŭ bluoj tute brilegaj. La ventro kaj malsupra parto estas oranĝobruna ankaŭ brile. Ĝi havas ankaŭ blankajn makulojn en la gorĝo (pli ampleksa) kaj ambaŭflanke de la kolo (preskaŭ malantaŭ, pli etaj) dividitaj de blua strio al la dorso. Aliaj fizikaj detaloj estas longega, forta kaj pikega beko, nigra ĉe maskloj kaj kun ruĝa suba makzelo ĉe inoj, granda kapo kompare kun la eta korpo, etaj kruroj ruĝegaj. Plej surprizege povas esti ĝia vidado dum flugo ekzemple laŭ [[rojo]]j aŭ [[rivero|riveretoj]] kie ĝi kutime loĝas. Unue oni aŭskultas klare ĝian voĉon, kiu konsistas el laŭta "piii" po kvin aŭ dek sekundoj; do, oni povas antaŭimagi pli malpli kie kaj kiam aperos la birdo, kiu flugas laŭ la direkto de la rojo ĉu supren ĉu malsupren. En tiu momento oni vidos brilan bluan punkton kiu flugas rekte kaj rapidege unu aŭ du metrojn super la akvo, kvazaŭ kuglo aŭ sageto blua preterpasos onin kaj daŭre flugos laŭ ties direkto. == Medio == Tiuj [[Orientaliso|orientalisaj]] kaj [[Palearktiso|palearktisaj]] birdoj vivas ĉe [[rojo]]j, [[rivero]]j, [[kanalo]]j, [[lago|lagetoj]], ktp. [[vintro|vintre]] povas translokiĝi al [[marbordo]] aŭ [[marĉo|marĉejoj]]. Ili loĝas ie ajn en [[Eŭropo]] (escepte de [[Skandinavio]] -krom la suda [[Svedio]]-, [[Skotio]], la [[alta montaro|altaj montaroj]] [[alpoj|alpaj]] kaj [[apeninoj|apeninaj]] aŭ la [[mediteraneo|mediteraneaj]] [[insulo]]j) kaj sudorienta [[Azio]]; videblas ankaŭ meze de ambaŭ zonoj. Ofte en la [[montaro]] alia [[specio]] okupas ties lokon, la [[cinklo]]. La [[nesto]]jn ili faras kiel [[abelmanĝuloj]] en truoj konstruitaj en vertikalaj [[sablo|sablejoj]] ofte ĉe la samaj akvujoj kie ili fiŝkaptas. == Kutimoj == [[Dosiero:Alcedo atthis 1 (Bohuš Číčel).jpg|eta|Pariĝado.]] La flugon la alciono faras ĉiam sola (neniam laŭfamilie aŭ laŭgrupe). Se dumfluge ĝi vidos homojn aŭ iun ajn danĝeron, ĝi ŝanĝos la rapidecon de la voĉo al pii pii ĉiun sekundon kaj eĉ povos ŝanĝi la direkton de la flugo dekstren aŭ maldekstren, sed plej ofte ne antaŭen. Ili manĝas fiŝetojn (65 % de la dieto), [[rano]]jn, ranidojn, akvajn [[insekto]]jn, riverkrabojn ktp. Por kapti ilin la alciono gvatas sur branĉo de [[arbo]], [[arbusto]] aŭ [[roko]] apud la [[akvo]] (ofte dum senmova flugado super ĝi) kaj subite ĝi merĝas kvazaŭ sago, subnaĝas, prenas la ĉasaĵon kaj revenas al la sama loko de gvatado kie draste skuas la kaptaĵon kontraŭ la starejo ĝis ties [[morto]]. Poste ĝi turnas la predon por engluti unue la kapon kaj neniam dekomence la voston kaj nur poste la birdo englutas tiun. Fotoj kaj filmetoj de fiŝkaptado fare de alciono estas spektaklaj majstroverkoj. Dum la epoko de reproduktado rapide ili alportas la manĝaĵon al la idoj (ofte ne nur unu fiŝeton sed kelkajn samtempe!). Dum la epoko de flatpariĝado ili alportas predon al la ino kiel allogo aŭ konvinko ke temas pri bonkvalita utila patro. == Distribuado == Kvankam la birdospecio estas taksita kiel [[Malplej Zorgiga]] pro sia etenda teritorio kaj grandaj populacioj, ĝi suferas malpliigojn pro damaĝado al vivmedio. Ekzemple en [[Hispanio]] laŭ la monitora programo SACRE, en la periodo inter 1998 kaj 2018 la populacio suferis malpliiĝon de 50,1%, ĝis atingo de nur 24 152 ekzempleroj.<ref>Joan Lluís Ferrer, [https://www.elperiodicoextremadura.com/medio-ambiente/2025/08/28/vistoso-martin-pescador-peligra-espana-121003609.html El vistoso martín pescador peligra en España: su población ha caído a la mitad en solo veinte años], El periódico Extremadura, 28a de aŭgusto 2025, Alirita en la 28a de aŭgusto 2025.</ref> == Bildaro == <gallery> Dosiero:Alcedo atthis 3 (Marek Szczepanek).jpg|Dorsa blubrilega markilo. Dosiero:Alcedo atthis 2 (Marek Szczepanek).jpg|Fiŝo en beko. Dosiero:20160717 057 Kessel Weerdbeemden IJsvogel (28546375166).jpg|Ripozanta aŭ gvatanta. Dosiero:Alcedo atthis MHNT ZOO 2010 11 160 Arcy-sur-Cure.jpg|''Alcedo atthis'' [[MHNT]] Dosiero:Kingfisher pellet - 2020-02-02 - Andy Mabbett - 02 (cropped).jpg|Vomaĵo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikt=alciono|ReVo=alcion}} * [http://zoo.zoo.nhmus.hu/publication/actazool/50/3/heneberg.pdf Grundo partiklokompono de la nestolokoj de la alciono.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051027081610/http://zoo.zoo.nhmus.hu/publication/actazool/50/3/heneberg.pdf |date=2005-10-27 }} * [http://www.rozhlas.cz/hlas/srostloprsti/_zprava/42225 en ĉeĥa] * [http://www.hkbws.org.hk en ĉina] * [http://www.kingfisher.jp en japana] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] ihx2r1stn3an8nm8qgpkntpye0mvqb7 0 28240 9397336 6826510 2026-06-09T19:24:59Z Arbarulo 135469 9397336 wikitext text/x-wiki Ekzistis '''Esperanto-movado en [[Salvadoro]]''' jam komence de la 20-a jarcento. Ĝia pioniro estis en 1904 profesoro [[Ricardo G. Abrill]] en [[San Salvador]], al kiu helpis d-ro [[Santiago J. Barberena]]. La loka gazeto ''[[Revista Científico Militar]]'' presis en 1906 kurson de Esperanto. Laŭ la [[Dietterle-statistiko]] en 1928 ekzistis nur izolaj esperantistoj en la ĉefurbo. == Eksteraj ligiloj == * [http://esperanto-sv.wikidot.com Esperanto en Salvadoro] ''(en Esperanto kaj la hispana)'' {{EdE|S}} [[Kategorio:Esperanto-movado en Salvadoro| ]] jcyodf14hxrni4ubkkt5vnmx3v4kxvg 0 29343 9397269 9390585 2026-06-09T16:46:55Z HaleBopp 52251 Kompletigo, konstruanta 9397269 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Tiranedoj |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Eastern Kingbird (34190350870).jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = La [[eosta tirano]] (''Tyrannus tyrannus'') |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = '''Tyrannidae''' - '''tiranedoj''' |familio aŭtoritato = [[Vigors, NA]], 1825 |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = 104 genroj, vidu tekston. |mapo de vivoteritorioj = Tyrannen.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#FF0000|Natura arealo de tiranedoj}} </div> |vikispecio = |komunejo = }} La '''tiranedoj'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (Tyrannidae) estas [[familio (biologio)|familio]] el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[paseroformaj birdoj]]. Laŭ la nuna sistematiko<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 21-an de mar. 2026.</ref>, ĝi estas la [[birdoj|birda]] familio kiu enhavas la plej grandan nombron da specioj, kun 441 [[specio]]j en 104 [[Genro (biologio)|genro]]j. La [[tipa genro]] de tiu familio estas ''[[Tyrannus]]'', esperantigita "tirano", sed [[komunlingve]] plej multaj tiranedoj estas nomataj "'''[[tiranoj]]'''"<ref name="OT"/>. La tiranedoj troviĝas nur sur la [[Amerika kontinento]]. Ili ege varias je grando, formo kaj koloro de [[plumaro]]. Pluraj specioj aspekte kaj ekologie similas al [[muŝkaptuledoj]], kvankam ne estas proksime parencaj al ili. Kiel ĉiuj aliaj anoj de la [[subordo]] [[Tyranni]], tiranedoj havas pli simplajn kaj mallongajn [[birdokanto|kantojn]] ol aliaj [[kantobirdoj]]<ref name="HBW9">del Hoyo, J. Elliott, A. & Christie, D. (editors). (2004) ''Handbook of the Birds of the World. Volume 9: Cotingas to Pipits and Wagtails''. Lynx Edicions. {{ISBN|84-87334-69-5}}</ref>. Antaŭe tiu ĉi familio estis eĉ pli granda ol nun; iujn speciojn oni movis de Tyrannidae al [[Tityridae]]. En [[1990]] oni proponis sistematikon, laŭ kiu la genroj ''[[Mionectes]]'', ''[[Leptopogon]]'', ''[[Pseudotriccus]]'', ''[[Poecilotriccus]]'', ''[[Taenotriccus]]'', ''[[Hemitriccus]]'', ''[[Todirostrum]]'' kaj ''[[Corythopis]]'' estas disigitaj en aparta familio Pipromorphidae<ref name=rheindt2008>{{cite journal | last1=Rheindt | first1=F.E. | last2=Norman | first2=J.A. | last3=Christidis | first3=L. | year=2008 | title=Phylogenetic relationships of tyrant-flycatchers (Aves: Tyrannidae), with an emphasis on the elaeniine assemblage | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=46 | issue=1 | pages=88–101 | doi=10.1016/j.ympev.2007.09.011 | pmid=18042406 | url=http://www.bio-nica.info/biblioteca/Rheindt2007Aves.pdf | access-date=2012-08-05 | archive-date=2014-12-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141210022843/http://www.bio-nica.info/biblioteca/Rheindt2007Aves.pdf | url-status=live }}</ref>. Tia ĉi familio, tamen, estus [[parafiletika]], ĉar la movindaj genroj ne estas tre parencaj unu al la alia<ref name=rheindt2008/>. ==Etimologio== La [[scienca nomo]] Tyrannidae deriviĝas de la genro ''[[Tyrannus]]'', kiu estas [[latina]] vorto pruntita de la [[antikva greka]] ''τύραννος'' kaj signifanta "[[Tirano (reganto)|tirano]]". La natursciencistoj kiuj nomis tiun genron (precipe [[Linnaeus]] en la 18-a jarcento), elektis ĉi tiun terminon pro la tre agresema kaj domina konduto de ĉi tiuj birdoj, kiuj estas konataj por furioze defendi sian teritorion, ataki birdojn multe pli grandajn ol ili mem kaj kuraĝe forpeli entrudiĝintojn<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/easkin/cur/introduction Birds of the World], Eastern Kingbird.</ref>. ==Priskribo== La plimulto de specioj el la familio aspektas sufiĉe kutime kun [[plumaro]]j de brunaj, grizaj kaj blankaj kolornuancoj, ofte donantaj certan gradon de [[kamuflado]]. Ekzistas, tamen, tre drastaj esceptoj, kiel la brile ruĝa [[vermiljona muŝtirano]], blua-nigra-flava [[multkolora tiraneto]], certaj specioj el [[genro (biologio)|genroj]] ''[[Todirostrum]]'', ''[[Hemitriccus]]'' kaj ''[[Poecilotriccus]]'' ktp. Kelkaj specioj havas brile flavajn subajn partojn de plumaro, ekzemple la [[ornamita muŝtirano]] aŭ la [[sulfura tirano]]. Certaj specioj havas moviĝemajn [[Kresto (plumoj)|krestojn]]. Iuj specioj de la plej grandaj genroj de tiranedoj (ekz. ''[[Elaenia]]'', ''[[Myiarchus]]'' aŭ ''[[Empidonax]]'') aspektas sufiĉe similaj unu al la alia por esti malfacile distingeblaj laŭ aspekto en naturo; ili, tamen, bone distingeblas laŭ la [[birdokanto|voĉo]]. Laŭ konduto, tiranedoj ankaŭ varias, de [[platbekulo]]j, kiuj estas etaj, timidaj kaj preferas densajn arbarajn [[habitato]]jn, ĝis [[tirano|veraj tiranoj]] — relative grandaj, kuraĝaj, scivolemaj kaj kutimaj en malfermaj areoj en kaj apud homaj setlejoj. Plejparto de tiranedoj estas [[insektovora]]j kaj [[insekto]]j formas absolutan plejparton de iliaj dietoj, sed ili malofte specialiĝas je iu aparta speco de insektoj. Plej ofte ili estas oportunistaj ĉionvoruloj, ili kaptas kaj manĝas ĉion, kion ili povas kapti. Pli grandaj specioj, ekzemple la [[sulfura tirano]], okaze fortigas sian dieton per malgrandaj [[vertebrulo]]j (ekz. [[rano]]j) kaj ankaŭ per [[frukto]]j kaj aliaj plantaĵoj. Plej kutimaj [[Nordameriko|Nordamerikaj]] tiranedoj ĉasas per "embuska" maniero, en kiu la birdo sidas senmove surbranĉe kaj, vidinte predon, plonĝas al ĝi kaj kaptas ĝin, kaj poste revenas al la sama branĉo. [[Tropiko|Tropikaj]] specioj malofte ĉasas tiumaniere kaj pli ofte prenas insektojn de arbobranĉoj kaj arbotrunkoj. Tropikaj tiranedoj iam partoprenas en plurspeciaj [[birdaro]]j kun aliaj malgrandaj birdoj de la samaj lokoj. La plej malgrandaj birdoj de la familio estas du tre parencaj specioj: la [[kurtvosta nantirano]] kaj la [[nigraĉapa nantirano]] el la genro ''[[Myiornis]]'' (la unua estas averaĝe pli malgranda, sed je neglektebla kvanto), ili estas 6,5–7&nbsp;cm longaj kaj 4–5&nbsp;g peza. Laŭ longo, tiuj ĉi du specioj estas la plej malgrandaj [[paseroformaj birdoj]], kvankam laŭ pezo iuj malgrandaj [[silviedoj]] povas konkuri kun ili<ref name = "CRC">''CRC Handbook of Avian Body Masses, 2nd Edition'' by John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (2008), {{ISBN|978-1-4200-6444-5}}.</ref>. Pro sia malgrandeco kaj mallongaj vostoj anoj de genro ''Myiornis'' similas al malgrandaj lanugozaj pilkoj aŭ grandaj insektoj. La plej granda tiranedo estas la [[granda hoktirano]], kiu estas 29&nbsp;cm longa kaj averaĝe 99,2&nbsp;g peza. Kelkaj specioj, ekzemple la [[rubandvosta tirano]], [[tondilvosta tirano]] aŭ [[forkvosta tirano]] estas konsiderinde pli longaj, ĝis 41&nbsp;cm, sed tio ĉi estas nur pro iliaj longegaj vostoj. Relative al grando de korpo, la forkvosta tirano havas la plej longan voston el ĉiuj birdoj (almenaŭ laŭ la longo de veraj vostaj plumoj, ne aldonaj plumoj kiel ĉe kelkaj birdoj el familio ''[[Phasianidae]]'')<ref name = "BirdAlmanac">{{cite book | title = The Bird Almanac: A Guide to Essential Facts and Figures of the World's Birds | first = David Mitchell | last = Bird | year = 2004 | publisher = Firefly Books | location = Buffalo, NY, USA | page = 70 | url = https://books.google.com/books?id=HTX6BatQFDgC&pg=PA70 | isbn = 978-1-55297-925-9 | access-date = 2016-11-24 | archive-date = 2019-12-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191229101542/https://books.google.com/books?id=HTX6BatQFDgC&pg=PA70 | url-status = live }}</ref>. ==Distribuo kaj habitato== Preskaŭ ĉiu [[habitato]] de [[Amerikoj]] havas almenaŭ kelkajn speciojn de tiranedoj, sed la speciriĉeco grave varias inter diversaj tipoj de habitato. La plej grandan variecon de tiranedoj havas [[montano (ekologio)|montanaj]] {{J|ĉiamverda arbaro}} kaj malaltaĵaj tropikaj ĉiamverdaj arbaroj, dum {{J|ĉerivera arbaro}}, [[palmoj|palmaj]] arbaroj, [[sabloarbaro]]j, [[Tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj|tropikaj foliarbaroj]] kaj iliaj marĝenoj, sudaj [[modera klimato|moderklimataj]] arbaroj kaj iliaj marĝenoj, humidaj montanaj [[arbustaro]]j, kaj nordaj moderklimataj [[herbejo]]j havas la plej malaltajn kvantojn de distingaj specioj. Diferenco inter la plej granda kaj la plej malgranda speciriĉeco estas drasta: en tropikaj malaltaĵaj ĉiamverdaj arbaroj renkonteblas pli ol 90 specioj de tiranedoj, dum la ĉi-supre listitaj habitatoj havas na nur po malpli ol 10. Eble en tiuj ĉi habitatoj estas malpli da {{J|ekologia niĉo}} taŭgaj por tiranedoj. Multaj tiranedoj specialiĝas por vivo en tropikaj malaltaĵaj ĉiamverdaj arbaroj kaj montanaj ĉiamverdaj arbaroj. En tropikaj malaltaĵaj ĉiamverdaj arbaroj estas 49 [[endemia]]j specioj de tiranedoj, kaj en montanaj ĉiamverdaj arbaroj 46 endemiaj specioj. Oni povas supozi en ambaŭ habitatoj nivelo de specialiĝo de tiranedoj estas simila. Laŭ regiono, la plej grandan speciriĉecon de tiranedoj havas [[Atlantikaj arbaroj]], kaj [[El Chocó]] estas en la proksima dua loko. ==Statuso== Multaj specioj de tiranedoj ne estas minacataj kaj [[IUCN]] listas ilin [[malplej zorgiga]]j. Iuj, tamen, estas en danĝero kaj havas diversan leĝan protekton. Ekzemple, la [[senbarba tiraneto]] (''Camptostoma imberbe'') estas protektita laŭ [[Traktato de Migrantaj Birdoj de 1918]]<ref>[http://www.fws.gov/migratorybirds/RegulationsPolicies/mbta/MBTANDX.HTML "List of Migratory Bird Species Protected by the Migratory Bird Treaty Act as of December 2, 2013"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190607000000/https://web.archive.org/web/20190607221124/https://www.fws.gov/migratorybirds/RegulationsPolicies/mbta/mbtandx.html |date=2019-06-07 }} U.S. Fish and Wildlife Service</ref>. Tiu ĉi specio estas malofta en Usono, sed relative kutimas pli sude. Kelkaj specioj el Suda kaj Centra Ameriko estas en pli granda danĝero. Laŭ listo de [[2007]], [[BirdLife International]] (kaj do [[IUCN]]) deklaris la {{N|minasĝerajsa tiraneto}} kaj la {{N|sanktakatarina todotirano}} [[draste endanĝerita]]j. Ambaŭ tiuj ĉi specioj estas [[endemia]]j en [[Brazilo]]. Krome, 7 specioj estas deklaritaj [[endanĝerita]]j kaj 18 [[vundebla]]j<ref>BirdLife International (2007). Species factsheets. Accessed 12 December 2007 [http://www.birdlife.org/ available online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240911172512/https://www.birdlife.org/ |date=2024-09-11 }}</ref>. ==Sistematiko== La familion unue priskribis [[Karolo Lineo]]. La nomon li prenis el verkoj far [[Mark Catesby]] de la [[1730-aj jaroj]], kie li priskribis la {{N|eosta tirano}} kaj nomis ĝin "[[tirano]]". Ĉar Lineo admiris verkojn de Catesby, li adaptis la nomon ''Tyrannidae'' por la tuta familio, kaj ĝis nun multaj ĝiaj genroj kaj specioj havas en siaj kutimaj nomoj vorton "tirano"<ref>{{cite web | url =https://tucson.com/lifestyles/home-and-garden/naturally-curious-tyrant-flycatchers-have-enjoyed-their-name-since-1700s/article_167d9b20-d667-5a98-a35d-f1e32c65fc0a.html|title=Naturally curious: Tyrant flycatchers have enjoyed their name since 1700s|work=[[Arizona Daily Star]]| date=| accessdate =11 July 2024}}</ref>. Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList"/>, la familio enhavas 441 [[specio]]jn en 104 [[genro (biologio)|genroj]]. Antaŭe al tiranedoj ankaŭ apartenis la genroj ''[[Tityra]]'', ''[[Pachyramphus]]'', ''[[Laniocera]]'' kaj ''[[Xenopsaris]]'', sed en [[2007]] [[South American Classification Committee|SACC]] movis ilin al ilia propra familio ''[[Tityridae]]''<ref>[http://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCprop313.htm Adopt the Family Tityridae] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080508000000/https://web.archive.org/web/20080508083837/http://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCprop313.html |date=2008-05-08 }} – South American Classification Committee (2007)</ref>. {| class="wikitable collapsible" |- ! Bildo !! Genro !! Specioj |- |[[File:Piprites pileata - Black-capped Piprites (Male) 01.JPG|eta|centre|175ra|''Piprites pileata'']] || '''''[[Piprites]]''''' <small>[[Cabanis, JL]], 1847</small> - '''[[piprito]]''' || *''[[Piprites chloris]]'' - [[striflugila piprito]] *''[[Piprites griseiceps]]'' - [[grizkapa piprito]] *''[[Piprites pileata]]'' - [[nigraĉapa piprito]] |- |[[File:Neopipo cinnamomea - Cinnamon neopipo.jpg|centre|175ra]] || '''''[[Neopipo]]''''' <small>[[Sclater, PL]]; [[Salvin, O]], 1869</small> - '''[[manaktirano]]''' || *''[[Neopipo cinnamomea]]'' - [[cinama manaktirano]] |- |[[File:Procura-se ( Calyptura cristata ) (12482704514).jpg|centre|175ra]] || '''''[[Calyptura]]''''' <small>[[Swainson, WJ]], 1832</small> - '''[[kalipturo]]''' || * [[Calyptura cristata]] - [[regoleca kalipturo]] |- |[[File:Platyrinchus coronatus - Golden-crowned spadebill.jpg|eta|centre|175ra|''Platyrinchus coronatus'']] || '''''[[Platyrinchus]]''''' <small>[[Desmarest, A-G]], 1805</small> - '''[[ŝpatbekulo]]''' || *''[[Platyrinchus saturatus]]'' - [[cinamkresta ŝpatbekulo]] *''[[Platyrinchus cancrominus]]'' - [[kurtvosta ŝpatbekulo]] *''[[Platyrinchus mystaceus]]'' - [[blankagorĝa ŝpatbekulo]] *''[[Platyrinchus coronatus]]'' - [[orkrona ŝpatbekulo]] *''[[Platyrinchus flavigularis]]'' - [[flavgorĝa ŝpatbekulo]] *''[[Platyrinchus platyrhynchos]]'' - [[blankakresta ŝpatbekulo]] *''[[Platyrinchus leucoryphus]]'' - [[rufaflugila ŝpatbekulo]] |- |[[File:Tachuris rubrigastra - Many-coloured rush-tyrant.JPG|centre|175ra]] || '''''[[Tachuris]]''''' <small>[[de Lafresnaye, NFAA]], 1835</small> || *''[[Tachuris rubrigastra]]'' - [[multkolora tiraneto]] |- |[[File:Corythopis delalandi -Piraju, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|eta|centre|175ra|''Corythopis delalandi'']] || '''''[[Corythopis]]''''' <small>[[Sundevall, CJ]], 1836</small> - '''[[formiktirano]]''' || *''[[Corythopis delalandi]]'' - [[suda formiktirano]] *''[[Corythopis torquatus]]'' - [[norda formiktirano]] |- |[[File:Pseudotriccus ruficeps -NBII Image Gallery-a00198.jpg|eta|centre|175ra|''Pseudotriccus ruficeps'']] || '''''[[Pseudotriccus]]''''' <small>[[Taczanowski, W]]; [[Berlepsch, HHCL]], 1885</small> || *''[[Pseudotriccus pelzelni]]'' - [[bronza tiraneto]] *''[[Pseudotriccus simplex]]'' - [[brunfrunta tiraneto]] *''[[Pseudotriccus ruficeps]]'' - [[rufkapa tiraneto]] |- |[[File:Leptopogon amaurocephalus -Piraju, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|eta|centre|175ra|''Leptopogon amaurocephalus'']] || '''''[[Leptopogon]]''''' <small>[[Cabanis, JL]], 1844</small> || *''[[Leptopogon amaurocephalus]]'' - [[brunĉapa muŝtirano]] *''[[Leptopogon superciliaris]]'' - [[ardezĉapa muŝtirano]] *''[[Leptopogon rufipectus]]'' - [[rufbrusta muŝtirano]] *''[[Leptopogon taczanowskii]]'' - [[inkaa muŝtirano]] |- |[[File:Mionectes rufiventris.jpg|eta|centre|175ra|''Mionectes rufiventris'']] || '''''[[Mionectes]]''''' <small>[[Cabanis, JL]], 1844</small> || *''[[Mionectes striaticollis]]'' - [[stribrusta muŝtirano]] *''[[Mionectes olivaceus]]'' - [[olivstria muŝtirano]] *''[[Mionectes oleagineus]]'' - [[okraventra muŝtirano]] *''[[Mionectes macconnelli]]'' - [[rufoliva muŝtirano]] *''[[Mionectes roraimae]]'' - [[tepuja muŝtirano]] *''[[Mionectes rufiventris]]'' - [[grizkapa muŝtirano]] |- |[[File:Phylloscartes poecilotis (Atrapamoscas variegado) - Flickr - Alejandro Bayer (1).jpg|eta|centre|175ra|''Pogonotriccus poecilotis'']] || '''''[[Pogonotriccus]]''''' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> - '''[[hartirano]]''' || *''[[Pogonotriccus difficilis]]'' - [[blankokula hartirano]] *''[[Pogonotriccus eximius]]'' - [[suda hartirano]] *''[[Pogonotriccus ophthalmicus]]'' - [[marmora hartirano]] *''[[Pogonotriccus lanyoni]]'' - [[antjokia hartirano]] *''[[Pogonotriccus paulista]]'' - [[sanpaŭla hartirano]] *''[[Pogonotriccus poecilotis]]'' - [[bunta hartirano]] *''[[Pogonotriccus venezuelanus]]'' - [[venezuela hartirano]] *''[[Pogonotriccus orbitalis]]'' - [[okulvitra hartirano]] *''[[Pogonotriccus chapmani]]'' - [[tepuja hartirano]] |- |[[File:Phylloscartes ventralis - Mottle-checked tyrannulet; Monteiro Lobato, São Paulo, Brazil.jpg|eta|centre|175ra|''Phylloscartes ventralis'']][[File:Phylloscartes sylviolus.jpeg|eta|centre|175ra|''Phylloscartes sylviolus'']] || '''''[[Phylloscartes]]''''' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> || *''[[Phylloscartes oustaleti]]'' - [[orokula tiraneto]] *''[[Phylloscartes flavovirens]]'' - [[panama tiraneto]] *''[[Phylloscartes virescens]]'' - [[oliveca tiraneto]] *''[[Phylloscartes ventralis]]'' - [[makulvanga tiraneto]] *''[[Phylloscartes beckeri]]'' - [[bahia tiraneto]] *''[[Phylloscartes kronei]]'' - [[restingaa tiraneto]] *''[[Phylloscartes sylviolus]]'' - [[brunokula tiraneto]] *''[[Phylloscartes ceciliae]]'' - [[alagoasa tiraneto]] *''[[Phylloscartes roquettei]]'' - [[minasĝerajsa tiraneto]] *''[[Phylloscartes superciliaris]]'' - [[rufbrova tiraneto]] *''[[Phylloscartes nigrifrons]]'' - [[nigrafrunta tiraneto]] *''[[Phylloscartes flaviventris]]'' - [[rufbrida tiraneto]] *''[[Phylloscartes gualaquizae]]'' - [[ekvadora tiraneto]] *''[[Phylloscartes parkeri]]'' - [[cinamomaska tiraneto]] |- |[[File:Rhynchocyclus fulvipectus - Fulvous-breasted Flatbill - 3.jpg|eta|centre|175ra|''Rhynchocyclus fulvipectus'']] || '''''[[Rhynchocyclus]]''''' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> || *''[[Rhynchocyclus brevirostris]]'' - [[okulringa platbekulo]] *''[[Rhynchocyclus aequinoctialis]]'' - [[napa platbekulo]] *''[[Rhynchocyclus olivaceus]]'' - [[oliveca platbekulo]] *''[[Rhynchocyclus pacificus]]'' - [[pacifika platbekulo]] *''[[Rhynchocyclus fulvipectus]]'' - [[rufbrusta platbekulo]] |- |[[File:Tolmomyias flaviventris - Yellow-breasted Flycatcher.JPG|eta|centre|175ra|''Tolmomyias flaviventris'']] || '''''[[Tolmomyias]]''''' <small>[[Hellmayr, CE]], 1927</small> || *''[[Tolmomyias sulphurescens]]'' - [[flavoliva platbekulo]] *''[[Tolmomyias traylori]]'' - [[oranĝokula platbekulo]] *''[[Tolmomyias flavotectus]]'' - [[flavaflugila platbekulo]] *''[[Tolmomyias assimilis]]'' - [[flavborderita platbekulo]] *''[[Tolmomyias poliocephalus]]'' - [[grizkrona platbekulo]] *''[[Tolmomyias viridiceps]]'' - [[olivkapa platbekulo]] *''[[Tolmomyias flaviventris]]'' - [[flavbrusta platbekulo]] |- |[[File:Taeniotriccus andrei - Black-chested Tyrant (male), Parauapebas, Pará, Brazil.jpg|centre|175ra]] || '''''[[Taeniotriccus]]''''' <small>[[Berlepsch, HHCL]]; [[Hartert, EJO]], 1902</small> || *''[[Taeniotriccus andrei]]'' - [[nigrabrusta todotirano]] |- |[[File:Cnipodectes subbrunneus - Brownish twistwing, Careiro, Amazonas, Brazil.jpg|eta|centre|175ra|''Cnipodectes subbrunneus'']] || '''''[[Cnipodectes]]''''' <small>[[Sclater, PL]]; [[Salvin, O]], 1873</small> || *''[[Cnipodectes superrufus]]'' - [[rufa todotirano]] *''[[Cnipodectes subbrunneus]]'' - [[bruna todotirano]] |- |[[File:Todirostrum poliocephalum3.jpg|eta|centre|175ra|''Todirostrum poliocephalum'']] || '''''[[Todirostrum]]''''' <small>[[Lesson, RP]], 1831</small> || *''[[Todirostrum maculatum]]'' - [[makula todotirano]] *''[[Todirostrum poliocephalum]]'' - [[flavbrida todotirano]] *''[[Todirostrum cinereum]]'' - [[ordinara todotirano]] *''[[Todirostrum viridanum]]'' - [[marakaiba todotirano]] *''[[Todirostrum nigriceps]]'' - [[nigrakapa todotirano]] *''[[Todirostrum pictum]]'' - [[pentrita todotirano]] *''[[Todirostrum chrysocrotaphum]]'' - [[flavbrova todotirano]] |- |[[File:Poecilotriccus ruficeps (Tiranuelo capirrufo) (14450043293).jpg|eta|centre|175ra|''Poecilotriccus ruficeps'']] || '''''[[Poecilotriccus]]''''' <small>[[Berlepsch, HHCL]], 1884</small> || *''[[Poecilotriccus ruficeps]]'' - [[rufkrona todotirano]] *''[[Poecilotriccus luluae]]'' - [[rufkapuĉa todotirano]] *''[[Poecilotriccus albifacies]]'' - [[blankvanga todotirano]] *''[[Poecilotriccus capitalis]]'' - [[nigrablanka todotirano]] *''[[Poecilotriccus senex]]'' - [[okravanga todotirano]] *''[[Poecilotriccus russatus]]'' - [[rusta todotirano]] *''[[Poecilotriccus plumbeiceps]]'' - [[okragorĝa todotirano]] *''[[Poecilotriccus fumifrons]]'' - [[grizfrunta todotirano]] *''[[Poecilotriccus latirostris]]'' - [[rufbrida todotirano]] *''[[Poecilotriccus sylvia]]'' - [[ardezkapa todotirano]] *''[[Poecilotriccus calopterus]]'' - [[orflugila todotirano]] *''[[Poecilotriccus pulchellus]]'' - [[nigradorsa todotirano]] |- |[[File:Hemitriccus striaticollis - Stripe-necked Tody Tyrant; Arari; Maranhão, Brazil.jpg|eta|centre|175ra|''Hemitriccus striaticollis'']][[File:Hemitriccus griseipectus - White-bellied Tody-Tyrant.JPG|eta|centre|175ra|''Hemitriccus griseipectus'']][[File:Hemitriccus cohnhafti - Acre Tody-Tyrant; Rio Branco, Acre, Brazil.jpg|eta|centre|175ra|''Hemitriccus cohnhafti'']] || '''''[[Hemitriccus]]''''' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> || *''[[Hemitriccus minor]]'' - [[eta todotirano]] *''[[Hemitriccus spodiops]]'' - [[bolivia todotirano]] *''[[Hemitriccus cohnhafti]]'' - [[akra todotirano]] *''[[Hemitriccus flammulatus]]'' - [[flama todotirano]] *''[[Hemitriccus diops]]'' - [[grizbrusta todotirano]] *''[[Hemitriccus obsoletus]]'' - [[brunbrusta todotirano]] *''[[Hemitriccus josephinae]]'' - [[ŝipbeka todotirano]] *''[[Hemitriccus zosterops]]'' - [[blankokula todotirano]] *''[[Hemitriccus griseipectus]]'' - [[blankventra todotirano]] *''[[Hemitriccus orbitatus]]'' - [[okulringa todotirano]] *''[[Hemitriccus iohannis]]'' - [[johana todotirano]] *''[[Hemitriccus striaticollis]]'' - [[strikola todotirano]] *''[[Hemitriccus nidipendulus]]'' - [[pendonesta todotirano]] *''[[Hemitriccus margaritaceiventer]]'' - [[perloventra todotirano]] *''[[Hemitriccus inornatus]]'' - [[pelzelna todotirano]] *''[[Hemitriccus minimus]]'' - [[nana todotirano]] *''[[Hemitriccus granadensis]]'' - [[nigragorĝa todotirano]] *''[[Hemitriccus cinnamomeipectus]]'' - [[cinambrusta todotirano]] *''[[Hemitriccus mirandae]]'' - [[okrabrusta todotirano]] *''[[Hemitriccus kaempferi]]'' - [[sanktakatarina todotirano]] *''[[Hemitriccus rufigularis]]'' - [[rufgorĝa todotirano]] *''[[Hemitriccus furcatus]]'' - [[forkvosta todotirano]] |- |[[File:Myiornis auricularis - Enéas V. Gouvêa Junior - 441678853 (cropped).jpeg|eta|centre|175ra|''Myiornis auricularis'']] || '''''[[Myiornis]]''''' <small>[[Bertoni, AW]], 1901</small> || *''[[Myiornis auricularis]]'' - [[orela nantirano]] *''[[Myiornis albiventris]]'' - [[blankventra nantirano]] *''[[Myiornis atricapillus]]'' - [[nigraĉapa nantirano]] *''[[Myiornis ecaudatus]]'' - [[kurtvosta nantirano]] |- |[[File:Pale-eyed Pygmy-Tyrant.jpg|175ra]] || '''''[[Atalotriccus]]''''' <small>[[Ridgway, R]], 1905</small> || *''[[Atalotriccus pilaris]]'' - [[palokula nantirano]] |- |[[File:Lophotriccus galeatus - Helmeted Pygmy Tyrant, Presidente Figueiredo, Amazonas, Brazil 02.jpg|eta|centre|175ra|''Lophotriccus galeatus'']] || '''''[[Lophotriccus]]''''' <small>[[Berlepsch, HHCL]], 1884</small> || *''[[Lophotriccus pileatus]]'' - [[skvamkresta nantirano]] *''[[Lophotriccus vitiosus]]'' - [[dustria nantirano]] *''[[Lophotriccus eulophotes]]'' - [[longkresta nantirano]] *''[[Lophotriccus galeatus]]'' - [[kaska nantirano]] |- |[[File:Southern Bentbill.jpg|eta|centre|175ra|''Oncostoma olivaceum'']] || '''''[[Oncostoma]]''''' <small>[[Sclater, PL]], 1862</small> - '''[[kurbabekulo]]''' || *''[[Oncostoma cinereigulare]]'' - [[norda kurbabekulo]] *''[[Oncostoma olivaceum]]'' - [[suda kurbabekulo]] |- |[[File:Gibão de couro.jpg|175ra]] || '''''[[Hirundinea]]''''' <small>[[d'Orbigny, ACVMD]]; [[de Lafresnaye, NFAA]], 1837</small> || *''[[Hirundinea ferruginea]]'' - [[klifa muŝtirano]] |- |[[File:Cinnamon Flycatcher (Pyrrhomyias cinnamomeus).jpg|175ra]] || '''''[[Pyrrhomyias]]''''' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> || *''[[Pyrrhomyias cinnamomeus]]'' - [[cinama muŝtirano]] |- |[[File:Ornate Flycatcher - South Ecuador S4E0633.jpg|175ra]] || '''''[[Myiotriccus]]''''' <small>[[Ridgway, R]], 1905</small> || *''[[Myiotriccus ornatusa]]'' - [[ornamita muŝtirano]] |- |[[File:Myiophobus pulcher (Atrapamoscas musguero) - Flickr - Alejandro Bayer.jpg|eta|centre|175ra|''Nephelomyias pulcher'']] || '''''[[Nephelomyias]]''''' <small>(Ohlson, JI; Fjeldså, J; Ericson, PGP, 2009)</small> || *''[[Nephelomyias pulcher]]'' - [[orbrusta muŝtirano]] *''[[Nephelomyias lintoni]]'' - [[oranĝbenda muŝtirano]] *''[[Nephelomyias ochraceiventris]]'' - [[okrabrusta muŝtirano]] |- |[[File:Golden-faced Tyrannulet - Colombia S4E9917.jpg|eta|centre|175ra|''Zimmerius chrysops'']] || '''''[[Zimmerius]]''''' <small>[[Traylor, MA]], 1977</small> || *''[[Zimmerius cinereicapilla]]'' - [[ruĝbeka tiraneto]] *''[[Zimmerius villarejoi]]'' - [[miŝana tiraneto]] *''[[Zimmerius chicomendesi]]'' - [[verda tiraneto]] *''[[Zimmerius acer]]'' - [[gujana tiraneto]] *''[[Zimmerius vilissimus]]'' - [[gvatemala tiraneto]] *''[[Zimmerius parvus]]'' - [[viska tiraneto]] *''[[Zimmerius albigularis]]'' - [[ĉokoa tiraneto]] *''[[Zimmerius improbus]]'' - [[okulvitra tiraneto]] *''[[Zimmerius chrysops]]'' - [[ormaska tiraneto]] *''[[Zimmerius viridiflavus]]'' - [[perua tiraneto]] *''[[Zimmerius bolivianus]]'' - [[bolivia tiraneto]] *''[[Zimmerius petersi]]'' - [[venezuela tiraneto]] *''[[Zimmerius gracilipes]]'' - [[stretpieda tiraneto]] |- |[[File:Stigmatura budytoides - Greater wagtail tyrant.JPG|eta|centre|175ra|''Stigmatura budytoides'']] || '''''[[Stigmatura]]''''' <small>[[Sclater, PL]]; [[Salvin, O]], 1866</small> - '''[[vostotirano]]''' || *''[[Stigmatura napensis]]'' - [[eta vostotirano]] *''[[Stigmatura bahiae]]'' - [[bahia vostotirano]] *''[[Stigmatura budytoides]]'' - [[granda vostotirano]] |- |[[File:Rufous-sided Pygmy-tyrant Euscarthmus rufomarginatus.jpg|eta|centre|175ra|''Euscarthmus rufomarginatus'']] || '''''[[Euscarthmus]]''''' <small>[[Wied-Neuwied, M]], 1831</small> || *''[[Euscarthmus fulviceps]]'' - [[rufmaska tiraneto]] *''[[Euscarthmus meloryphus]]'' - [[rufkrona tiraneto]] *''[[Euscarthmus rufomarginatus]]'' - [[rufaflanka tiraneto]] |- |[[File:Inezia subflava - Amazonian inezia, Anavilhanas National Park, Novo Airão, Amazonas, Brazil.jpg|eta|centre|175ra|''Inezia subflava'']] || '''''[[Inezia]]''''' <small>[[Cherrie, GK]], 1909</small> || *''[[Inezia tenuirostris]]'' - [[stretbeka tiraneto]] *''[[Inezia inornata]]'' - [[grizkapa tiraneto]] *''[[Inezia subflava]]'' - [[amazonia tiraneto]] *''[[Inezia caudata]]'' - [[palpinta tiraneto]] |- |[[File:Phyllomyias burmeisteri - Rough-legged tyrannulet; Extrema, Minas Gerais, Brazil.jpg|eta|centre|175ra|''Acrochordopus burmeisteri'']] || '''''[[Acrochordopus]]''''' <small>[[Berlepsch, HHCL]]; [[Hellmayr, CE]], 1905</small> || *''[[Acrochordopus burmeisteri]]'' - [[raspakrura tiraneto]] *''[[Acrochordopus zeledoni]]'' - [[blankfrunta tiraneto]] |- |[[File:Phyllomyias nigrocapillus Tiranuelo cabecinegro Black-capped Tyrannulet (8750731500).jpg|eta|centre|175ra|''Tyranniscus nigrocapillus'']] || '''''[[Tyranniscus]]''''' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> || *''[[Tyranniscus nigrocapillus]]'' - [[nigraĉapa tiraneto]] *''[[Tyranniscus cinereiceps]]'' - [[cindrokapa tiraneto]] *''[[Tyranniscus uropygialis]]'' - [[cinampuga tiraneto]] |- |[[File:Brown-capped Tyrannulet (Ornithion brunneicapillus) (8079747729).jpg|eta|centre|175ra|''Ornithion brunneicapillus'']] || '''''[[Ornithion]]''''' <small>[[Hartlaub, KJG]], 1853</small> || *''[[Ornithion semiflavum]]'' - [[flavaventra tiraneto]] *''[[Ornithion brunneicapillus]]'' - [[brunĉapa tiraneto]] *''[[Ornithion inerme]]'' - [[blankbrida tiraneto]] |- |[[File:Camptostoma obsoletum obsoletum - Southern beardless tyrannulet.jpg|eta|centre|175ra|''Camptostoma obsoletum'']] || '''''[[Camptostoma]]''''' <small>[[Sclater, PL]], 1857</small> || *''[[Camptostoma imberbe]]'' - [[senbarba tiraneto]] *''[[Camptostoma obsoletum]]'' - [[fajfa tiraneto]] |- |[[File:Tyrannulus elatus Tiranuelo coronado Yellow-crowned Tyrannulet (6515681957) (cropped).jpg|175ra]] || '''''[[Tyrannulus]]''''' <small>[[Vieillot, LJP]], 1816</small> || *''[[Tyrannulus elatus]]'' - [[flavkrona tiraneto]] |- |[[File:Myiopagis cotta 1.jpg|eta|centre|175ra|''Myiopagis cotta'']] || '''''[[Myiopagis]]''''' <small>[[Salvin, O]]; [[Godman, FD]], 1888</small> || *''[[Myiopagis gaimardii]]'' - [[arbara elenio]] *''[[Myiopagis parambae]]'' - [[ĉokoa elenio]] *''[[Myiopagis cinerea]]'' - [[amazonia elenio]] *''[[Myiopagis olallai]]'' - [[antaŭmonta elenio]] *''[[Myiopagis caniceps]]'' - [[grizkapa elenio]] *''[[Myiopagis subplacens]]'' - [[pacifika elenio]] *''[[Myiopagis flavivertex]]'' - [[flavkrona elenio]] *''[[Myiopagis cotta]]'' - [[jamajka elenio]] *''[[Myiopagis viridicata]]'' - [[verdeta elenio]] |- |[[File:Elaenia spectabilis-Large Elaenia.JPG|eta|centre|175ra|''Elaenia spectabilis'']] [[File:Elaenia ridleyana.jpg|eta|centre|175ra|''Elaenia ridleyana'']] [[File:White-crested Elaenia (Elaenia albiceps) (15934867376).jpg|eta|centre|175ra|''Elaenia albiceps'']] || '''''[[Elaenia]]''''' <small>[[Sundevall, CJ]], 1836</small> - '''[[elenio]]''' || *''[[Elaenia cristata]]'' - [[kresta elenio]] *''[[Elaenia ruficeps]]'' - [[rufkrona elenio]] *''[[Elaenia strepera]]'' - [[ardeza elenio]] *''[[Elaenia gigas]]'' - [[marmordorsa elenio]] *''[[Elaenia sordida]]'' - [[etkapa elenio]] *''[[Elaenia dayi]]'' - [[granda elenio]] *''[[Elaenia obscura]]'' - [[malhela elenio]] *''[[Elaenia flavogaster]]'' - [[flavaventra elenio]] *''[[Elaenia parvirostris]]'' - [[kurtbeka elenio]] *''[[Elaenia pelzelni]]'' - [[bruna elenio]] *''[[Elaenia spectabilis]]'' - [[grizbrusta elenio]] *''[[Elaenia ridleyana]]'' - [[noronja elenio]] *''[[Elaenia mesoleuca]]'' - [[oliveca elenio]] *''[[Elaenia chiriquensis]]'' - [[eta elenio]] *''[[Elaenia brachyptera]]'' - [[kurtflugila elenio]] *''[[Elaenia albiceps]]'' - [[blankakresta elenio]] *''[[Elaenia pallatangae]]'' - [[anda elenio]] *''[[Elaenia frantzii]]'' - [[monta elenio]] *''[[Elaenia olivina]]'' - [[tepuja elenio]] *''[[Elaenia martinica]]'' - [[kariba elenio]] *''[[Elaenia fallax]]'' - [[blumonta elenio]] *''[[Elaenia cherriei]]'' - [[hispaniola elenio]] |- |[[File:Suiriri suiriri - Suiriri flycatcher Argentina.jpg|175ra]] || '''''[[Suiriri]]''''' <small>[[d'Orbigny, ACVMD]], 1840</small> || *''[[Suiriri suiriri]]'' - [[suirira tiraneto]] |- |[[File:Pseudelaenia leucospodia - Gray-and-white Tyrannulet (cropped).jpg|175ra]]|| '''''[[Pseudelaenia]]''''' <small>[[Lanyon, WE]], 1988</small> || *''[[Pseudelaenia leucospodia]]'' - [[grizblanka tiraneto]] |- |[[File:Capsiempis flaveola -Costa Rica-8 (1).jpg|175ra]] || '''''[[Capsiempis]]''''' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> || *''[[Capsiempis flaveola]]'' - [[flava tiraneto]] |- |[[File:PIOLHINHO (Phyllomyias fasciatus).jpg|eta|centre|175ra|''Phyllomyias fasciatus'']] || '''''[[Phyllomyias]]''''' <small>[[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860</small> || *''[[Phyllomyias virescens]]'' - [[verdeta tiraneto]] *''[[Phyllomyias reiseri]]'' - [[brazila tiraneto]] *''[[Phyllomyias urichi]]'' - [[sukra tiraneto]] *''[[Phyllomyias sclateri]]'' - [[anda tiraneto]] *''[[Phyllomyias fasciatus]]'' - [[altebenaĵa tiraneto]] *''[[Phyllomyias weedeni]]'' - [[jungaa tiraneto]] *''[[Phyllomyias griseiceps]]'' - [[fulgokapa tiraneto]] *''[[Phyllomyias plumbeiceps]]'' - [[plumbokrona tiraneto]] *''[[Phyllomyias griseocapilla]]'' - [[grizĉapa tiraneto]] |- |[[File:Phaeomyias murina1.jpg|eta|centre|175ra|''Nesotriccus murinus'']] || '''''[[Nesotriccus]]''''' <small>[[Townsend, CH]], 1895</small>|| *''[[Nesotriccus tumbezanus]]'' - [[tumbesia tiraneto]] *''[[Nesotriccus maranonicus]]'' - [[maranjona tiraneto]] *''[[Nesotriccus ridgwayi]]'' - [[kokosinsula tiraneto]] *''[[Nesotriccus murinus]]'' - [[musgriza tiraneto]] |- |[[File:Mecocerculus hellmayri - Buff-banded tyrannulet.jpg|eta|centre|175ra|''Mecocerculus hellmayri'']] || '''''[[Mecocerculus]]''''' <small>[[Sclater, PL]], 1862</small> || *''[[Mecocerculus poecilocercus]]'' - [[blankvosta tiraneto]] *''[[Mecocerculus hellmayri]]'' - [[okrastria tiraneto]] *''[[Mecocerculus stictopterus]]'' - [[blankstria tiraneto]] *''[[Mecocerculus leucophrys]]'' - [[blankagorĝa tiraneto]] *''[[Mecocerculus calopterus]]'' - [[rufaflugila tiraneto]] *''[[Mecocerculus minor]]'' - [[sulfurventra tiraneto]] |- |[[File:Tufted Tit-Tyrant.jpg|175px]] || ''[[Anairetes]]'' {{small|Reichenbach, 1850}} || * [[Cindrabrusta parutirano]], ''Anairetes alpinus'' * [[Nigrakresta parutirano]], ''Anairetes nigrocristatus'' * [[Buntakresta parutirano]], ''Anairetes reguloides'' * [[Flavbeka parutirano]], ''Anairetes flavirostris'' * [[Fernandeza parutirano]], ''Anairetes fernandezianus'' * [[Tufa parutirano]], ''Anairetes parulus'' |- |[[File:Anairetes agilis.jpg|175px]] || ''[[Uromyias]]'' {{small|Hellmayr, 1927}} || * [[Lerta parutirano]], ''Uromyias agilis'' * [[Solidkolora parutirano]], ''Uromyias agraphia'' |- |[[File:Serpophaga subcristata -Piraju, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|175px]] || ''[[Serpophaga]]'' {{small|Gould, 1839}} || * [[Torenta tiraneto]], ''Serpophaga cinerea'' * [[Rivera tiraneto]], ''Serpophaga hypoleuca'' * [[Nigreca tiraneto]], ''Serpophaga nigricans'' * [[Blankakresta tiraneto]], ''Serpophaga subcristata'' * [[Tiraneto de Straneck]], ''Serpophaga griseicapilla'' |- |[[File:Polystictus superciliaris - Grey-backed Tachuri.JPG|175px]] || ''[[Polystictus]]'' {{small|Reichenbach, 1850}} || * [[Barba taĉurio]], ''Polystictus pectoralis'' * [[Grizdorsa taĉurio]], ''Polystictus superciliaris'' |- |[[File:Pseudocolopteryx dinelliana - Dinelli's doradito.jpg|175px]] || ''[[Pseudocolopteryx]]'' {{small|Lillo, 1905}} || * [[Kresta doradito]], ''Pseudocolopteryx sclateri'' * [[Subtropika doradito]], ''Pseudocolopteryx acutipennis'' * [[Doradito de Dinelli]], ''Pseudocolopteryx dinelliana'' * [[Pepanta doradito]], ''Pseudocolopteryx flaviventris'' * [[Tiktakanta doradito]], ''Pseudocolopteryx citreola'' |- |[[File:Suiriri islerorum - Chapada Flycatcher.JPG|175px]] || ''[[Guyramemua]]'' {{small|Lopes et al., 2017}} || *[[Ĉapada muŝkaptulo]], ''[[Guyramemua affine]]'' |- |[[File:Sublegatus modestus - Southern scrub flycatcher.JPG|175px]] || ''[[Sublegatus]]'' {{small|Sclater & Salvin, 1868}} || * [[Norda arbusta muŝkaptulo]], ''Sublegatus arenarum'' * [[Suda arbusta muŝkaptulo]], ''Sublegatus modestus'' * [[Amazonia arbusta muŝkaptulo]], ''Sublegatus obscurior'' |- |[[File:Myiophobus fasciatus 54670465.jpg|175px]] || ''[[Myiophobus]]'' {{small|Reichenbach, 1850}} || * [[Olivbrusta muŝkaptulo]], ''Myiophobus cryptoxanthus'' * [[Flaveca muŝkaptulo]], ''Myiophobus flavicans'' * [[Senornama muŝkaptulo]], ''Myiophobus inornatus'' * [[Oranĝkresta muŝkaptulo]], ''Myiophobus phoenicomitra'' * [[Roraima muŝkaptulo]], ''Myiophobus roraimae'' * [[Rusta muŝkaptulo]], ''Myiophobus fasciatus'' * [[Muskolora muŝkaptulo]], ''Myiophobus crypterythrus'' * [[Rufeca muŝkaptulo]], ''Myiophobus rufescens'' |- |[[File:Culicivora caudacuta Sharp-tailed Tyrant.JPG|175px]] || ''[[Culicivora]]'' {{small|Swainson, 1827}} || * [[Akravosta herbotirano]], ''[[Culicivora caudacuta]]'' |- |[[File:Gray-breasted Flycatcher - South Ecuador S4E9465.jpg|175px]] || ''[[Lathrotriccus]]'' {{small|Lanyon,W & Lanyon,S, 1986}} || *[[Muŝtirano de Euler]], ''Lathrotriccus euleri'' *[[Grizbrusta muŝtirano]], ''Lathrotriccus griseipectus'' |- |[[File:Aphanotriccus capitalis -near Rancho Naturalista, Cordillera de Talamanca, Costa Rica-8.jpg|175px]] || ''[[Aphanotriccus]]'' {{small|Ridgway, 1905}} || *[[Oĥrabrusta muŝkaptulo]], ''Aphanotriccus capitalis'' *[[Nigrabeka muŝkaptulo]], ''Aphanotriccus audax'' |- |[[File:Cnemotriccus fuscatus - Fuscous Flycatcher; Bodoquena, Mato Grosso do Sul, Brazil.jpg|175px]] || ''[[Cnemotriccus]]'' {{small|Hellmayr, 1927}} || * [[Malhela muŝkaptulo]], ''[[Cnemotriccus fuscatus]]'' |- |[[File:Pileated Flycatcher - Mexico S4E9492 (16251012834).jpg|175px]] || ''[[Xenotriccus]]'' {{small|Dwight & Griscom, 1927}} || * [[Zonata muŝkaptulo]], ''Xenotriccus callizonus'' * [[Meksika muŝkaptulo]], ''Xenotriccus mexicanus'' |- |[[File:Sayornis phoebe -Owen Conservation Park, Madison, Wisconsin, USA-8.jpg|175px]] || ''[[Sayornis]]'' – [[feboj]] {{small|Bonaparte, 1854}} || * [[Orienta febo]], ''Sayornis phoebe'' * [[Nigra febo]], ''Sayornis nigricans'' * [[Ruĝeca febo]], ''Sayornis saya'' |- |[[File:Mitrephanes phaeocercus -Costa Rica-8a.jpg|175px]] || ''[[Mitrephanes]]'' {{small|Coues, 1882}} || * [[Norda tufmuŝkaptulo]], ''Mitrephanes phaeocercus'' * [[Olivkolora tufmuŝkaptulo]], ''Mitrephanes olivaceus'' |- |[[File:Tropical Pewee - Rio Tigre - Costa Rica.jpg|175px]] || ''[[Contopus]]'' {{small|Cabanis, 1855}} || * [[Olivflanka arbartirano]], ''Contopus cooperi'' * [[Granda arbartirano]], ''Contopus pertinax'' * [[Malhela arbartirano]], ''Contopus lugubris'' * [[Fuma arbartirano]], ''Contopus fumigatus'' * [[Oĥreca arbartirano]], ''Contopus ochraceus'' * [[Okcidenta arbartirano]], ''Contopus sordidulus'' * [[Orienta arbartirano]], ''Contopus virens'' * [[Norda tropika arbartirano]], ''Contopus bogotensis'' * [[Suda tropika arbartirano]], ''Contopus cinereus'' * [[Tumbesa arbartirano]], ''Contopus punensis'' * [[Blankgorĝa arbartirano]], ''Contopus albogularis'' * [[Nigreca arbartirano]], ''Contopus nigrescens'' * [[Kuba arbartirano]], ''Contopus caribaeus'' * [[Hispaniola arbartirano]], ''Contopus hispaniolensis'' * [[Jamajka arbartirano]], ''Contopus pallidus'' * [[Malgrand-Antila arbartirano]], ''Contopus latirostris'' |- |[[File:Black-capped Flycatcher - Central Highlands - Costa Rica MG 7063 (26603418092).jpg|175px]] || ''[[Empidonax]]'' — [[muŝtiranoj]] {{small|Cabanis, 1855}} || *[[Flavventra muŝtirano]], ''Empidonax flaviventris'' *[[Verdeca muŝtirano]], ''Empidonax virescens'' *[[Alna muŝtirano]], ''Empidonax alnorum'' *[[Salika muŝtirano]], ''Empidonax traillii'' *[[Blankgorĝa muŝtirano]], ''Empidonax albigularis'' *[[Malgranda muŝtirano]], ''Empidonax minimus'' *[[Abia muŝtirano]], ''Empidonax hammondii'' *[[Griza muŝtirano]], ''Empidonax wrightii'' *[[Arbusta muŝtirano]], ''Empidonax oberholseri'' *[[Pina muŝtirano]], ''Empidonax affinis'' *[[Marborda muŝtirano]], ''Empidonax difficilis'' *[[Flaveca muŝtirano]], ''Empidonax flavescens'' *[[Brunecbrusta muŝtirano]], ''Empidonax fulvifrons'' *[[Nigrakapa muŝtirano]], ''Empidonax atriceps'' |- |[[File:Pyrocephalus rubinus Titiribí pechirrojo Vermilion Flycatcher (male) (17321352426).jpg|175px]] || ''[[Pyrocephalus]]'' {{small|Gould, 1839}} || * [[Skarlata muŝtirano]] ''Pyrocephalus rubinus'' * [[Vermiljona muŝtirano]], ''Pyrocephalus obscurus'' * [[Nana muŝtirano]] ''Pyrocephalus nanus'' * ✝[[San-Cristóbal-insula muŝtirano]] ''Pyrocephalus dubius'' |- |[[File:Ochthornis littoralis - Drab Water-Tyrant.jpg|175px]] || ''[[Ochthornis]]'' {{small|P.L. Sclater, 1888}} || * [[Litorala akvotirano]], ''[[Ochthornis littoralis]]'' |- |[[File:Satrapa icterophrys -Argentina-8.jpg|175px]] || ''[[Satrapa]]'' {{small|Strickland, 1844}} || * [[Flavbrova muŝtirano]], ''[[Satrapa icterophrys]]'' |- |[[File:LittleGround-Tyrant.jpg|175px]] || ''[[Syrtidicola]]'' {{small|Chesser et al, 2020}} || * [[Malgranda tertirano]], ''[[Syrtidicola fluviatilis]]'' |- |[[File:Spot-billed Ground-Tyrant.jpg|175px]] || ''[[Muscisaxicola]]'' – [[tertiranoj]] {{small|Orbigny & Lafresnaye, 1837}} || *[[Makulbeka tertirano]], ''Muscisaxicola maculirostris'' *[[Blankbrusta tertirano]], ''Muscisaxicola albifrons'' *[[Oĥranuka tertirano]], ''Muscisaxicola flavinucha'' *[[Parama tertirano]], ''Muscisaxicola alpinus'' *[[Tertirano de Taczanowski]], ''Muscisaxicola griseus'' *[[Cindra tertirano]], ''Muscisaxicola cinereus'' *[[Rufnuka tertirano]], ''Muscisaxicola rufivertex'' *[[Malhelvizaĝa tertirano]], ''Muscisaxicola maclovianus'' *[[Blankbrova tertirano]], ''Muscisaxicola albilora'' *[[Cinamventra tertirano]], ''Muscisaxicola capistratus'' *[[Rufkapa tertirano]], ''Muscisaxicola juninensis'' *[[Nigrabrusta tertirano]], ''Muscisaxicola frontalis'' |- |[[File:Andean Negrito (Lessonia oreas) on the ground, side view.jpg|175px]] || ''[[Lessonia]]'' — [[negritoj]] {{small|Swainson, 1832}} || * [[Anda negrito]], ''Lessonia oreas'' * [[Rufa negrito]], ''Lessonia rufa'' |- |[[File:Hymenops perspicillatus Argentina.jpg|175px]] || ''[[Hymenops]]'' {{small|Lesson, 1828}} || * [[Okulvitra tirano]], ''[[Hymenops perspicillatus]]'' |- |[[File:Knipolegus cyanirostris -Reserva Guainumbi, Sao Luis do Paraitinga, Sao Paulo, Brasil-8.jpg|175px]] || ''[[Knipolegus]]'' {{small|F. Boie, 1826 }} || * [[Blubeka nigra tirano]], ''Knipolegus cyanirostris'' * [[Nigra tirano de Jelski]], ''Knipolegus signatus'' * [[Plumba tirano]], ''Knipolegus cabanisi'' * [[Cindra tirano]], ''Knipolegus striaticeps'' * [[Blankflugila nigra tirano]], ''Knipolegus aterrimus'' * [[Nigra tirano de Hudson]], ''Knipolegus hudsoni'' * [[Rufvosta tirano]], ''Knipolegus poecilurus'' * [[Riverborda tirano]], ''Knipolegus orenocensis'' * [[Amazonia nigra tirano]], ''Knipolegus poecilocercus'' * [[Kresta nigra tirano]], ''Knipolegus lophotes'' * [[Velura nigra tirano]], ''Knipolegus nigerrimus'' * [[Kaatinga nigra tirano]], ''Knipolegus franciscanus'' |- |[[File:Red-rumped-Bush-tyrant.jpg|175px]] || ''[[Cnemarchus]]'' {{small|Ridgway, 1905}} || * [[Ruĝpuga arbusta tirano]], ''Cnemarchus erythropygius'' * [[Monta arbusta tirano]], ''Cnemarchus rufipennis'' |- |[[File:White Monjita (Xolmis irupero)-8.jpg|175px]] || ''[[Xolmis]]'' {{small|F. Boie, 1826}} || * [[Blankpuga monĵito]], ''Xolmis velatus'' * [[Blanka monĵito]], ''Xolmis irupero'' |- |[[File:Fire-eyed Diucon RWD.jpg|175px]] || ''[[Pyrope]]'' {{small|Cabanis & Heine, 1860}} || * [[Flamokululo]] (''[[Pyrope pyrope]]'') |- |[[File:Xolmis cinereus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Sao Paulo, Brasil-8.jpg|175px]] || ''[[Nengetus]]'' {{small|Swainson, 1827}} || * [[Griza monĵito]], ''[[Nengetus cinereus]]'' |- |[[File:Xolmis coronatus - Black-crowned Monjita; San Javier, Río Negro, Uruguay.jpg|175px]] || ''[[Neoxolmis]]'' {{small|Hellmayr, 1927}} || * [[Nigrakrona monĵito]], ''Neoxolmis coronatus'' * [[Rustdorsa monĵito]], ''Neoxolmis rubetra'' * [[Salinasa monĵito]], ''Neoxolmis salinarum'' * [[Rufventra monĵito]], ''Neoxolmis rufiventris'' |- |[[File:Myiotheretes striaticollis Atrapamoscas chiflaperro Streak-throated Bush-Tyrant (13975951386).jpg|175px]] || ''[[Myiotheretes]]'' {{small|Reichenbach, 1850}} || * [[Striatgorĝa arbustotirano]], ''Myiotheretes striaticollis'' * [[Rufventra arbustotirano]], ''Myiotheretes fuscorufus'' * [[Sankta-Marta arbustotirano]], ''Myiotheretes pernix'' * [[Fuma arbustotirano]], ''Myiotheretes fumigatus'' |- |[[File:Agriornis montanus - Black-billed shrike-tyrant.jpg|175px]] || ''[[Agriornis]]'' – [[lanitiranoj]] {{small|Gould, 1839}} || * [[Nigrabeka lanitirano]], ''Agriornis montanus'' * [[Malgranda lanitirano]], ''Agriornis murinus'' * [[Blankvosta lanitirano]], ''Agriornis albicauda'' * [[Grizventra lanitirano]], ''Agriornis micropterus'' * [[Granda lanitirano]], ''Agriornis lividus'' |- |[[File:Gubernetes yetapa -Piraju, Sao Paulo, Brasil-8.jpg|175px]] || ''[[Gubernetes]]'' {{small|Such, 1825}} || * [[Jetapo]], ''[[Gubernetes yetapa]]'' |- |[[File:Muscipipra vetula 1.jpeg|175px]] || ''[[Muscipipra]]'' {{small|Lesson, 1831}} || * [[Tondilvosta griza tirano]] (''[[Muscipipra vetula]]'') |- |[[File:Black-backed Water-Tyrant - Brazil MG 8606 (16730865190).jpg|175px]] || ''[[Fluvicola]]'' {{small|Swainson, 1827}} || * [[Piga akvotirano]], ''Fluvicola pica'' * [[Nigradorsa akvotirano]], ''Fluvicola albiventer'' * [[Maska akvotirano]], ''Fluvicola nengeta'' |- |[[File:Arundinicola leucocephala -Piraju, Sao Paulo, Brazil -male-8.jpg|175px]] || ''[[Arundinicola]]'' {{small|d'Orbigny, 1840}} || * [[Blankkapa marĉa tirano]], ''[[Arundinicola leucocephala]]'' |- |[[File:Heteroxolmis dominicana -Rocha, Uruguay -male-8.jpg|175px]] || ''[[Heteroxolmis]]'' {{small|Lanyon, W, 1986}} || * [[Nigra-blanka monĵito]], ''[[Heteroxolmis dominicana]]'' |- |[[File:Alectrurus risora - Strange-tailed tyrant (male) 03.jpg|175px]] || ''[[Alectrurus]]'' {{small|Vieillot, 1816}} || * [[Trikolora tirano]], ''Alectrurus tricolor'' * [[Strangvosta tirano]], ''Alectrurus risora'' |- |[[File:Tumbes Tyrant - South Ecuador S4E9643 (16666065997).jpg|175px]] || ''[[Tumbezia]]'' {{small|Chapman, 1925}} || * [[Tumbesa tirano]], ''[[Tumbezia salvini]]'' |- |[[File:Yellow-bellied Chat-Tyrant - Colombia S4E2594 (16687224919).jpg|175px]] || ''[[Silvicultrix]]'' {{small|Lanyon, W, 1986}} || * [[Krona saksikoltirano]], ''Silvicultrix frontalis'' * [[Saksikoltirano de Kalinowski]], ''Silvicultrix spodionota'' * [[Orbrova saksikoltirano]] ''Silvicultrix pulchella'' * [[Flavventra saksikoltirano]] ''Silvicultrix diadema'' * [[Saksikoltirano de Jelski]] ''Silvicultrix jelskii'' |- |[[File:Ochthoeca fumicolor (Pitajo ahumado) (15321450129).jpg|175px]] || ''[[Ochthoeca]]'' {{small|Cabanis, 1847}} || * [[Ardezdorsa saksikoltirano]], ''Ochthoeca cinnamomeiventris'' * [[Nigreca saksikoltirano]], ''Ochthoeca nigrita'' * [[Grenatzona saksikoltirano]], ''Ochthoeca thoracica'' * [[Rufbrusta saksikoltirano]], ''Ochthoeca rufipectoralis'' * [[Brundorsa saksikoltirano]], ''Ochthoeca fumicolor'' * [[Rufbrova saksikoltirano]], ''Ochthoeca superciliosa'' * [[Saksikoltirano de D'Orbigny]], ''Ochthoeca oenanthoides'' * [[Blankbrova saksikoltirano]], ''Ochthoeca leucophrys'' * [[Pjura saksikoltirano]], ''Ochthoeca piurae'' |- |[[File:Viudita (Colorhamphus parvirostris)-4056-1500px-Ignacio-Azocar.jpg|175px]] || ''[[Colorhamphus]]'' {{small|Sundevall, 1872}} || * [[Patagonia tirano]], ''[[Colorhamphus parvirostris]]'' |- |[[File:Colonia colonus Atrapamoscas rabijunco Long-tailed Tyrant (11876830773).jpg|175px]] || ''[[Colonia (birdo)|Colonia]]'' || * [[Longvosta tirano]], ''[[Colonia colonus]]'' |- |[[File:Short-tailed Field-Tyrant - South Ecuador S4E8007 (16710944637).jpg|175px]] || ''[[Muscigralla]]'' {{small|Orbigny & Lafresnaye, 1837}} || * [[Mallongvosta kampa tirano]], ''[[Muscigralla brevicauda]]'' |- |[[File:Cattle Tyrant - Pantanal - Brazil H8O0107 (16298240983).jpg|175px]] || ''[[Machetornis]]'' {{small|G.R. Gray, 1841}} || * [[Bruta tirano]], ''[[Machetornis rixosa]]'' |- |[[File:Legatus leucophaius Atrapamoscas pirata Piratic Flycatcher (6230421252).jpg|175px]] || ''[[Legatus (bird)|Legatus]]'' {{small|P.L. Sclater, 1859}} || * [[Pirata muŝkaptulo]], ''[[Legatus leucophaius]]'' |- |[[File:Phelpsia inornata White-bearded Flycatcher (6515680991) (cropped).jpg|175px]] || ''[[Phelpsia]]'' {{small|W. Lanyon, 1984}} || * [[Blankbarba muŝkaptulo]], ''[[Phelpsia inornata]]'' |- |[[File:Rusty-margined flycatcher (25954179317).jpg|175px]] || ''[[Myiozetetes]]'' {{small|P.L. Sclater, 1859}} || *[[Rustflanka muŝkaptulo]], ''Myiozetetes cayanensis'' *[[Sociema muŝkaptulo]], ''Myiozetetes similis'' *[[Grizĉapa muŝkaptulo]], ''Myiozetetes granadensis'' *[[Malhelbrusta muŝkaptulo]], ''Myiozetetes luteiventris'' |- |[[File:Great Kiskadee on Branch.png|175px]] || ''[[Pitangus]]'' {{small|Swainson, 1827}} || * [[Granda kiskadio]], [[Pitango]] aŭ [[Sulfurpitango]], ''[[Pitangus sulphuratus]]'' |- |[[File:Lesser kiskadee (Pitangus lictor panamense).jpg|175px]] || ''[[Philohydor]]'' {{small|Lanyon, W, 1984}} || * [[Malgranda kiskadio]], ''[[Philohydor lictor]]'' |- |[[File:Conopias trivirgatus-Three-striped Flycatcher.JPG|175px]] || ''[[Conopias]]'' {{small|Cabanis & Heine, 1859}} || * [[Blankringa muŝkaptulo]], ''Conopias albovittatus'' * [[Tristria muŝkaptulo]], ''Conopias trivirgatus'' * [[Flavgorĝa muŝkaptulo]], ''Conopias parvus'' * [[Limonbrova muŝkaptulo]], ''Conopias cinchoneti'' |- |[[File:Myiodynastes chrysocephalus-2.jpg|175px]] || ''[[Myiodynastes]]'' {{small|Bonaparte, 1857}} || * [[Orventra tirano]], ''Myiodynastes hemichrysus'' * [[Orkrona tirano]], ''Myiodynastes chrysocephalus'' * [[Tirano de Baird]], ''Myiodynastes bairdii'' * [[Sulfurventra tirano]], ''Myiodynastes luteiventris'' * [[Striata tirano]], ''Myiodynastes maculatus'' |- |[[File:Megarynchus pitangua Bichofué picudo Boat-billed Flycatcher (16282096299).jpg|175px]] || ''[[Megarynchus]]'' {{small|Thunberg, 1824}} || * [[Megarinko]], ''Megarynchus pitangua'' |- |[[File:Tyrannopsis sulphurea - Sulphury Flycatcher.JPG|175px]] || ''[[Tyrannopsis]]'' {{small|Ridgway, 1905}} || * [[Sulfurkolora muŝtirano]], ''[[Tyrannopsis sulphurea]]'' |- |[[File:Empidonomus varius-2.jpg|175px]] || ''[[Empidonomus]]'' {{small|Cabanis & Heine, 1859}} || * [[Varia muŝtirano]], ''[[Empidonomus varius]]'' |- |[[File:Griseotyrannus aurantioatrocristatus - Crowned slaty flycatcher.JPG|175px]] || ''[[Griseotyrannus]]'' {{small|W.E. Lanyon, 1984}} || * [[Kronata ardeztirano]], ''[[Griseotyrannus aurantioatrocristatus]]'' |- |[[File:Tyrannus-verticalis-001.jpg|175px]] || ''[[Tyrannus]]'' {{small|Lacépède, 1799}} || * [[Neĝgorĝa reĝtirano]], ''Tyrannus niveigularis'' * [[Blankgorĝa reĝtirano]], ''Tyrannus albogularis'' * [[Tropika reĝtirano]], ''Tyrannus melancholicus'' * [[Meksika reĝtirano]], ''Tyrannus couchii'' * [[Norda reĝtirano]], ''Tyrannus vociferans'' * [[Dikbeka reĝtirano]], ''Tyrannus crassirostris'' * [[Maldikbeka reĝtirano]], ''Tyrannus verticalis'' * [[Tondilvosta reĝtirano]], ''Tyrannus forficatus'' * [[Forkvosta reĝtirano]], ''Tyrannus savana'' * [[Orienta reĝtirano]], ''Tyrannus tyrannus'' * [[Griza reĝtirano]], ''Tyrannus dominicensis'' * [[Kuba reĝtirano]], ''Tyrannus cubensis'' * [[Grandkapa reĝtirano]], ''Tyrannus caudifasciatus'' |- |[[File:Rufous Mourner - Panama H8O0032.jpg|175px]] || ''[[Rhytipterna]]'' {{small|Reichenbach, 1850}} || * [[Palventra plorulo]] (''Rhytipterna immunda'') * [[Grizeca plorulo]] (''Rhytipterna simplex'') * [[Rufa plorulo]] (''Rhytipterna holerythra'') |- |[[File:Sirystes albocinereus - White-rumped Sirystes; Rio Branco, Acre, Brazil.jpg|175px]] || ''[[Sirystes]]'' {{small|Cabanis & Heine, 1859}} || * [[Siblanta siristo]], ''Sirystes sibilator'' * [[Uesta siristo]], ''Sirystes albogriseus'' * [[Blankpuga siristo]], ''Sirystes albocinereus'' * [[Siristo de Todd]], ''Sirystes subcanescens'' |- |[[File:Casiornis rufus -Piraju, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|175px]] || ''[[Casiornis]]'' {{small|Des Murs , 1856}} || * [[Rufa kasiorno]], ''Casiornis rufus'' * [[Cindragorĝa kasiorno]], ''Casiornis fuscus'' |- |[[File:Myiarchus tyrannulus 1.jpg|175px]] || ''[[Myiarchus]]'' {{small|Cabanis, 1844}} || * [[Rufa tuftirano]], ''Myiarchus semirufus'' * [[Jukatana tuftirano]], ''Myiarchus yucatanensis'' * [[Malgaja tuftirano]], ''Myiarchus barbirostris'' * [[Malhelĉapa tuftirano]], ''Myiarchus tuberculifer'' * [[Tuftirano de Swainson]], ''Myiarchus swainsoni'' * [[Venezuela tuftirano]], ''Myiarchus venezuelensis'' * [[Panama tuftirano]], ''Myiarchus panamensis'' * [[Mallongkresta tuftirano]], ''Myiarchus ferox'' * [[Anda tuftirano]], ''Myiarchus cephalotes'' * [[Cindrakrona tuftirano]], ''Myiarchus phaeocephalus'' * [[Kolumbia tuftirano]], ''Myiarchus apicalis'' * [[Cindragorĝa tuftirano]], ''Myiarchus cinerascens'' * [[Tuftirano de Nutting]], ''Myiarchus nuttingi'' * [[Grandkresta tuftirano]], ''Myiarchus crinitus'' * [[Brunkresta tuftirano]], ''Myiarchus tyrannulus'' * [[Grenada tuftirano]], ''Myiarchus nugator'' * [[Galapaga tuftirano]], ''Myiarchus magnirostris'' * [[Rufvosta tuftirano]], ''Myiarchus validus'' * [[Tuftirano de La Sagra]], ''Myiarchus sagrae'' * [[Stultuma tuftirano]], ''Myiarchus stolidus'' * [[Malgrand-Antila tuftirano]], ''Myiarchus oberi'' * [[Puertorika tuftirano]], ''Myiarchus antillarum'' |- |[[File:Ramphotrigon megacephalum - Large-headed Flatbill.jpg|175px]] || ''[[Ramphotrigon]]'' {{small|G.R. Gray, 1855}} || * [[Grandkapa platbekulo]], ''Ramphotrigon megacephalum'' * [[Flameta platbekulo]], ''Ramphotrigon flammulatum'' * [[Malhelvosta platbekulo]], ''Ramphotrigon fuscicauda'' * [[Rufvosta platbekulo]], ''Ramphotrigon ruficauda'' |- |[[File:Attila torridus - Ochraceous Attila 2.jpg|175px]] || ''[[Attila (birdo)|Attila]]'' {{small|Lesson, 1831}} || * [[Rufvosta atilo]], ''Attila phoenicurus'' * [[Cinama atilo]], ''Attila cinnamomeus'' * [[Oĥreca atilo]], ''Attila torridus'' * [[Citronventra atilo]], ''Attila citriniventris'' * [[Blankokula atilo]], ''Attila bolivianus'' * [[Grizkapuĉa atilo]], ''Attila rufus'' * [[Helpuga atilo]], ''Attila spadiceus'' |- |} ==Referencoj== {{projektoj|commonscat=Tyrannidae}} {{Portalo Birdoj}} {{Referencoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Nearktisa faŭno]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] d5221kvac12110ck62qe8rdz5t1dba0 0 30864 9397730 9368715 2026-06-10T08:03:44Z Sj1mor 12103 9397730 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:To-morrow_A_Peaceful_Path_to_Reform_title_page.jpg|eta|La unua eldono de la libro "Ĝardenurboj", 1899, antaŭ ol ĝi estis reverkita kaj iĝis furorlibro kaj influa.]] [[Dosiero:Howard-three-magnets.png|eta|dekstra|180px|<!-- _Howard_'s 'tri (magnetoj, magnetas)' figuro -->]] '''Sir Ebenezer HOWARD''' [haŭard] ([[29-a de januaro]] [[1850]] – {{dato|1|majo|1928}}) estis [[brita esperantisto]] kaj urba planisto. Mortis 77-jara en [[Welwyn Garden City]]. Li estis pioniro de la ĝardenurba movado. Esperantistiĝis antaŭ [[1907]]. == Frua vivo == Howard vojaĝis al Usono de Britio 21-jaraĝe, transloĝiĝis al [[Nebrasko]], kaj baldaŭ malkovris ke li ne estis bona farmbienisto. Li transloĝiĝis al [[Ĉikago]] kaj laboris kiel raportisto por la kortumoj kaj ĵurnaloj. En Usono li konis poetojn [[Walt Whitman]] kaj [[Ralph Waldo Emerson]]. Howard ekpensis pri eblecojn kiel plibonigi kvaliton de vivo. En 1876 li revenis al Britio, kie li trovis laboron kun [[Hansard]], kiu produktis la oficialan laŭvortan registron de [[Brita Parlamento|Parlamento]], kaj laboris dumvive kun ĉi tiu kariero. == Influoj kaj ideoj == Howard legis vaste, inkluzivante utopian romanon de [[Edward Bellamy]], ''[[Looking Backward]]'', kaj pensis profunde pri sociaj aferoj. Tial li verkis libron en 1898 titolita "''To-Morrow: A Peaceful Path to Real Reform''" (Morgaŭ: Paca vojo al reala reformo). Ĉi tiu libro proponis ideon de urboj sen kvartalaĉoj, kaj havante la bonaĵojn de kaj urbo (oportuno, distriĝo, kaj altaj salajroj) kaj kamparo (beleco, freŝa aero, kaj malaltaj luprezoj). Li ilustris la ideon kun sia fama Tri Magnetoj diagramo kiu demandis 'Kie popoloj iros?', kun la elektoj 'Urbo', 'Kamparo' aŭ 'Urbo-Kamparo'. La libro proponis la kreadon de novaj mezgrandaj suburboj, antaŭe planitaj, kaj ĉirkaŭigitaj de daŭra areo da agrikultura lando. Ĉi tiu "ĝardeno-urbo" estis uzata kiel ekzemplo por multaj suburboj. Howard kredis ke ĉi tia Ĝardeno-urbo estis la perfekta mikso de urbo kaj naturo. La urboj estus plejparte sendependaj, kaj administritaj kaj subtenitaj de la civitanoj kiuj havis ekonomikan intereson pri ili. == Howard kaj Esperanto == Dum la [[UK 1907|3-a UK]] en [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]] okazis ekskurso al [[Letchworth]] per private luita trajno. Oni atendis 300 partoprenantojn, sed fakte estis 600. En Letchworth Howard atendis la vizitantojn kaj parolis en Esperanto pri la signifo de ĝardenurboj.<ref>La teksto de la prelego troviĝas en La Revuo de 1907 sur la paĝoj 142 ĝis 144 kun raporto de [[Karl Fuchs]].</ref> La geedzoj Zamenhof, kiuj estis invitataj de Cunnigham kune kun Sebert, uzis anstataŭ la trajno la aŭtomobilon kaj venis tro malfrue. La sekretario de la ĝardenurbo, P.D. Hugon, gvidis [[Klara Zamenhof]] tra la urbo. Li partoprenis kun aliaj britoj en la [[UK 1912]] en Krakovo (Pollando). Tie li prelegis pri siaj reformaj ideoj<ref name="mon01">{{Monatoref|numero=1995/05|paĝo=15|titolo=Ebenezer Howard, pioniro pri ĝardenurboj|ligilo=|aŭtoro=[[Will Green]]}}</ref>. == Honorigo == Ŝtata honorigo venis al li tro malfrue. Nur en 1927 li ricevis la kavaliran titolon "''Sir ''". [[George Bernard Shaw]] tamen en persona letero juste resumis liajn atingojn, dirante, ke por lia libro li meritas [[Barono|baronecon]], por Letchworth [[Grafo|grafecon]] kaj por Welwyn [[Duko|dukecon]]<ref name="mon01" />. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == [[Topolobampo]] [[Alfred Agache]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}}{{Projekto vizaĝoj}} (eo) [[Henri Masson]], [http://www.ipernity.com/blog/32119/369227 Arkitektoj de Esperanto], Ipernity, la 18-an de novembro 2014 (eo) Pri ĝardenurboj, [http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?apm=0&aid=e0c&datum=19070005&seite=00000142&zoom=2 arkivo de la aŭstria nacia bibliotheo ÖNB]{{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Howard, Ebenezer}} [[Kategorio:Britaj esperantistoj]] [[Kategorio:Urbaj planistoj]] sijp37n3uitslxui4rawbpimkijmtpj 0 31914 9397230 7751725 2026-06-09T15:02:45Z Sj1mor 12103 9397230 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Victor Brauner''' (franca, [[superrealismo|superrealisma]] pentristo) naskiĝis je la [[15-a de junio|15-an de junio]], [[1903]] en la orient-[[Rumanio|rumania]] urbo [[Piatra Neamţ]] kaj mortis la [[12-a de marto|12-an de marto]], [[1966]] en [[Parizo]]. == Aliaj projektoj == {{projektoj |commonscat=Victor Brauner |commonscat_title=Victor Brauner }} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Brauner, Victor}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Superrealismaj pentristoj]] 3m9p3oajxz26lv2b70im9bxyvzb3o18 0 32840 9397814 9329296 2026-06-10T10:11:25Z Sj1mor 12103 9397814 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Francisco José DE GOYA Y LUCIENTES''' (naskiĝis la {{Daton|30|03|1746}} en [[Fuendetodos]], mortis la {{Daton|16|04|1828}} en [[Bordozo]]) estis [[Hispanio|hispana]] [[pentristo]] kaj [[gravuristo]]. Goya [GOja] loĝis kiel infano en [[Zaragozo]], kie li lernis la metion. Poste, li translokiĝis al [[Madrido]], kie li fariĝis oficiala pentristo de la [[kortego]], dum la regado de la reĝo [[Karlo la 4-a (Hispanio)|Karlo la 4-a]]. Lia verkaro enhavas pentraĵojn sur [[Pentrista stablo|stablo]] kaj [[Murpentraĵo|sur muro]], kaj [[gravuraĵo]]jn kaj [[desegno]]jn. Lia stilo evoluis el la [[rokoko]], tra la [[novklasikismo]], ĝis la [[antaŭromantismo]], ĉiam interpretitaj laŭ tre persona kaj originala maniero,<ref>Chilvers, 2007, pp. 422-425.</ref> kaj ĉiam per subtrajto de [[naturalismo]], nome de montro de la realo senigita de idealisma rigardo kiu sennaturigu ĝin, en kiu gravas ankaŭ la etika mesaĝo. Por Goya la pentrarto estas vehiklo de morala instruado, ne simple estetika objekto.<ref>Moffitt, 1999, p. 179.</ref> Liaj plej tiutempaj referencoj estis [[Giambattista Tiepolo]] kaj [[Anton Raphael Mengs]], sed li ricevis influojn ankaŭ de [[Diego Velázquez]] kaj de [[Rembrandt]].<ref name="Garzanti" >Enciclopedia del Arte Garzanti, p. 414.</ref> La goja arto estas unu el la mejloŝtonoj kiuj inter la 18a kaj la [[19a jarcento]]j anoncas la alvenon de la nuntempa pentrarto kaj estas pioniro de kelkaj el la pentravangardoj de la [[20a jarcento]], speciale de la [[ekspresionismo]];<ref name="Garzanti" /><ref name="Moffitt186" >Moffitt, 1999, p. 186.</ref> pro kio, oni konsideras lin unu el la hispanaj artistoj plej elstaraj kaj unu el la grandaj majstroj de la historio de la tutmonda arto. Krome, lia verkaro montras la tumultan historian periodon en kiu li vivis, partikulare epizodojn de la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]], el kiuj la serio de bildoj ''[[Los desastres de la guerra]]'' estas preskaŭ moderna raportaĵo de la teruraĵoj fifaritaj dume<ref>Zaragüeta, Martín. [https://www.abc.es/espana/catalunya/abci-guerra-francisco-goya-200807280300-1642029959977_noticia.html «La guerra de Francisco de Goya.»] 28a de julio 2008. [[ABC]]. Konsultita la 17an de aprilo 2020.</ref> kaj komponas mondokoncepton senigita de heroeco en kiu la viktimoj estas ĉiam individuoj de ajna klaso kaj kondiĉo. Grandan popularecon atingis lia ''[[Maja desnuda]]'', parte favorita per la polemiko generita ĉirkaŭ la identigo de la portretita virino. De komenco de la 19a jarcento estas ankaŭ aliaj portretoj kiuj ekvojas al la nova burĝa arto. Fine de la konflikto hispan-franca li pentris du grandajn pentraĵojn pri la okazaĵoj de la [[Insurekcio de la 2-a de majo]] de 1808, kiuj plifirmigis antaŭaĵon kaj estetikan kaj temaran por la [[historia pentrarto]], kiu ne nur komentas okazaĵojn proksimajn al la aktuala realo vivata de la artisto, sed ankaŭ atingas universalan mesaĝon. Inter aliaj liaj verkoj, lia pinta verkaro estas ''[[Los disparates]]'',<ref name="Matilla" >Matilla, J. M. [https://www.goyaenelprado.es/obras/lista/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=24 Hispanlingva versio de «Approccio ai Disparates di Francisco de Goya.» En Goya,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200527215106/https://www.goyaenelprado.es/obras/lista/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=24 |date=2020-05-27 }} Roma: Edizioni De Luca, 2000, pp. 107-111. Museo Nacional del Prado. Konsultita la 17an de aprilo 2020.</ref> kun la serio de [[olepentraĵo]]j sur seka muro, nome ''[[Nigraj Pentraĵoj]]'', per kiu li ornamis sian kampardomon, nome la ''[[Quinta del Sordo]]''.<ref name="Matilla" /> En ili Goya antaŭis la nuntempan pentrarton kaj la variajn movadojn de avangardo kiu venos en la 20a jarcento, kaj ili estas, laŭ J. M. Matilla, nome ĉefo de Konservado de Desegnoj kaj Bildoj de la [[Nacia Muzeo Prado]], «la unuaj montroj de la karaktero vere moderna de Goya, kiun sendube oni kvalifiku kiel unua moderna artisto».<ref name="Matilla" /> {{Citaĵo|Romantisma modelo por romantikuloj; impresionista por impresionistoj, Goya poste iĝos ekspresionista por ekspresionistoj kaj pioniro de superrealismo por superrealistoj.<ref name="Moffitt186" />|[[Nigel Glendinning]]}} La verkaro de Goya konsistas el ĉirkaŭ kvincent olepentraĵoj kaj murpentraĵoj, krom ĉirkaŭ tricent [[akvaforto]]j kaj [[litografio]]j kaj centoj da desegnoj.<ref>Chilvers, 2007, p. 425.</ref> La majoritato estas konservata en la madrida [[Muzeo Prado]], kvankam estas granda nombro de verkoj ankaŭ en Francio,<ref>Ok verkoj, inter kiuj unu el la du versioj de ''Las majas al balcón'', estis portitaj al Parizo fine de la [[1830-aj jaroj]] por la mallongdaŭra "Galerie espagnole" (aŭ "Musée espagnol"), formita per verkoj de la Escuela Española (Hispana Skolo). (José Manuel Arnaiz. [http://www.arnaiz.com/andanzas-tres.htm «Nuevas andanzas de Goya III, Majas en el Metropolitano.»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210619024901/http://www.arnaiz.com/andanzas-tres.htm |date=2021-06-19 }} Konsultita la 17an de aprilo 2020.)</ref> speciale en la [[Muzeo Luvro]], same kiel en tiuj de [[Agen]], [[Bajono]], [[Besançon]], [[Castres (Tarn)|Castres]], [[Lille]] kaj [[Strasburgo]].<ref>''Diccionario Larousse de la Pintura'', 1988, p. 835.</ref> Post lanta metilernado en sia naskolando, en la [[Stilo|stila medio]] de la malfrua [[Baroko]] kaj la religiaj bildoj, li veturis al [[Italio]] en 1770, kie li kontaktis kun la naskiĝinta [[novklasikismo]], kiun li adoptis kiam li veturis al [[Madrido]] meze de tiu jardeko, kun rokoka pitoreskismo [[Ĝenrismo|ĝenrisma]] derivita de sia nova metio kiel pentristo de [[kartono]]j por [[tapeto]]j de la ''[[Real Fábrica de Tapices de Santa Bárbara]]''. La majstreco en tiu agado kaj en aliaj rilataj kun la kortega pentrarto estis hegemoniita tiuepoke de [[Anton Raphael Mengs]], dum la plej fama hispana pentristo estis [[Francisco Bayeu]], kiu poste estos bofrato de Goya. Grava malsano en 1793 kondukis lin al alproksimiĝo al pentrarto pli kreiva kaj originala, kiu esprimis temarojn malpli afablajn ol la modeloj kiujn li estis pentrinta por la dekoracio de la reĝaj palacoj. Serio de pentraĵetoj sur ladaĵoj farita dum lia sanrekuperado<ref name="Posada Kubissa, 1995">Posada Kubissa, 1995.</ref> kiujn li mem nomis «kaprico kaj invento»,<ref>Dum sia restado ĉe sia amiko Sebastián Martínez y Pérez en Kadizo, Goya faras sian unuan alproksimiĝon al la «kreiva libero», kio alproksimigas lin al la koncepto de «romantisma artisto», kaj de kiu naskiĝis la serio de ''[[Los Caprichos]]'', per kiuj li kritikis diversajn aspektojn de la socio en kiu li vivis. Ekde sia eduka etapo en Romo, Goya jam konis la ĝenron de la ''capricci'' el la gravuraĵoj kaj akvafortoj de [[Jacques Callot]], [[Giovanni Battista Tiepolo]] kaj [[Giovanni Battista Piranesi]] — ĉefe per la serio de 18 akvafortoj nome "Les Misères et les Malheurs de la guerre" (1633) de la franca Callot, ĉar Goya probable inspiriĝis el tiu verko por ''[[Los desastres de la guerra]]'' — kio permesos al li, laŭ liaj propraj vortoj, «fari observojn kiujn regule ne okazigas la menditaj verkoj, en kiuj la kaprico kaj la inventemo ne eblas». Aliflanke, kvankam liaj inspirfontoj estis variaj, oni povas rilati "Los Caprichos" kun la satira angla bildaro de, ekzemple, [[William Hogarth]], kies verkon li eble konis per la kolektoj kiujn havis Luis Paret kaj Sebastián Martínez aŭ la Gedukoj de Osuna. Estas probable ankaŭ ke lia amiko, la [[Franciĝinto|franciĝinta]] dramaturgo kaj poeto [[Leandro Fernández de Moratín]] — kiun Goya portretis dufoje — montris al li iun satiran bildon reveninte el sia restado en Londono. (Fundación Goya en Aragón: [http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=869 slipo: «Fran.co Goya y Lucientes, Pintor.»]).</ref> komencis la maturan fazon de la verkaro de la artisto kaj la transiron al la romantika estetiko. Liaj pentraĵoj estas tre variaj: * religiaj freskoj en preĝejoj * oficialaj portretoj por korteganoj kaj gravuloj * ĝenro-scenoj por [[tapeto]]j * satiraj gravuraĵoj * kontraŭ-militaj desegnoj Oni povas vidi evoluon al pli akraj kaj pesimismaj temoj, laŭlonge de lia vivo, okazigitan pro lia progresiva [[surdeco]] kaj pro la hororoj observitaj dum la [[Milito de Hispana Sendependiĝo|milito]] inter la hispanoj kaj la francaj trupoj de [[Napoleono]]. Resume en ĉiuj aspektoj de lia arto li disvolvigis stilon kiu inaŭguris la [[Romantismo]]n. La goja arto markas en Hispanio la ekon de la nuntempa [[pentrarto]], kaj li estas konsiderata ĝenerale pioniro de la pentrartaj [[avangardo]]j de la [[20a jarcento]]. == Vivo == === Frua kariero === [[Dosiero:Casa natal de Francisco Goya, Fuendetodos, Zaragoza, España, 2015-01-08, DD 06.JPG|eta|dekstre|Naskohejmo de Francisco de Goya en [[Fuendetodos]], [[provinco Zaragozo]].]] Goya naskiĝis en [[Fuendetodos]], [[Aragón]], [[Hispanio]], en [[1746]] el familio de [[meza klaso]]<ref>[http://goya.unizar.es/InfoGoya/Vida/Familia.html «La familia de Goya: ascendientes y descendientes»], en [http://goya.unizar.es/InfoGoya/General/Indice.html ''Infogoya''], retejo de la Universidad de Zaragoza kaj la Institución «Fernando el Católico»-Consejo Superior de Investigaciones Científicas; kaj informo pri lia genealogia arbo en la retejo [http://www.personal.able.es/jlf-ftp/goya.htm «Genealogías de Uncastillo»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071111102754/http://www.personal.able.es/jlf-ftp/goya.htm |date=2007-11-11 }}.</ref>. Lia patro estis Braulio José de Goya y Franque, kaj lia patrino nomiĝis Gracia de Lucientes y Salvador, de neriĉa nobela deveno.<ref> Mena Marqués y Maffeis, 2005, p. 23. </ref> Li pasigis parton de sia infanaĝo en Fuendetodos, kie lia familio loĝis en domo kiu montris la familian [[blazono]]n de lia patrino. Lia patro, kiu estis de [[Eŭskoj|eŭska]] origino, gajnis sian porvivaĵon kiel [[orumisto]], kaj liaj rilatoj eble helpis la artistan karieron de la estonta pentristo.<ref> Chilvers, 2007, p. 422. </ref> La domo de Fuendetodos estis ĉe la strato Alhóndiga nº 15 kaj apartenis al Miguel Lucientes, patrinflanka onklo de Goya.<ref> Camón Aznar, Morales kaj Marín y Valdivieso González, 2003, p. 242. </ref> Li estis la antaŭlasta de ses gefiloj; la plej juna filo, Mariano, naskiĝis en 1750.<ref> Camón Aznar, Morales kaj Marín y Valdivieso González, 2003, p. 243. </ref> Ĉirkaŭ 1749, la familio aĉetis domon en la grandurbo [[Zaragozo]], kaj kelkajn jarojn poste transloĝiĝis tien, sed ĉiam alternis tempon ambaŭloke: fakte la plej aĝa filo (respektive frato) Tomás, kiu sekvis la patran metion, instalos en la vilaĝo sian atelieron en 1789. Alia frato, Camilo, estis kapelestro en [[Chinchón]].<ref> Angelis, 1988, p. 83. </ref> Fuendetodos situantas je ĉirkaŭ 40&nbsp;km sude de la regiona kaj provinca ĉefurbo [[Zaragozo]]. La patroflanka linio de Francisco de Goya estas indiĝena de Zerain, gipuzka loĝloko en kiu naskiĝis lia praavo, Domingo de Goya. La profesoro García-Mercadal estudis la praulojn de la aragona pentristo, kaj pruvis, ke liaj kvar geavoj apartenis al familioj de la malalta nobelaro.<ref> García-Mercadal (2008). «Francisco de Goya: noble por los cuatro costados». ''Francisco de Goya y Lucientes: la figura de un genio en su linaje''. El Justicia de Aragón. </ref> Goya eble vizitadis lernejon Santo Tomás de Aquino en ''Escuelas Pías''.<ref> Morales kaj Marín, 1994, p. 63. </ref> Li formis proksiman amikecon kun Martin Zapater ĉe tiu tempo, kaj ilia korespondado de la 1770-aj jaroj ĝis la [[1790-aj jaroj]] estas valora fonto por komprenado de la frua kariero de Goya ĉe la kortego de [[Madrido]].<ref>Hughes (2004), 32</ref><ref>[https://www.museodelprado.es/aprende/enciclopedia/voz/cartas-de-goya-a-martin-zapater/2ab3aedb-07a9-4031-b6e0-64d9806ac8b5 "Cartas de Goya a Martín Zapater.] Museo del Prado. Alirita la 13an de Decembro 2015</ref> Kiam li estis 10-jaraĝa, la familio trapasis ekonomiajn problemojn kaj la infano devis eklabori. En la aĝo de 14, Goya studis kun la pentristo José Luzán, sed tio okazis jam en 1759, kiam la estonta pentristo estis 13-jaraĝa, iom malfrua aĝo pli ol kutime, plej verŝajne pro la malfacila ekonomia situacio de la familio.<ref> Enciclopedia del Arte Garzanti, p. 411. </ref> El tiu epoko ĝis 1763, oni scias malmulte, kaj laŭ Bozal, «neniom [el la verkaro de Goya] oni konservas el tiuj jaroj».<ref>Bozal (2005), vol. 1, paĝo 26.</ref> [[Dosiero:Triple generacion.jpg|eta|220ra|maldekstre|''[[Sagrada Familia con San Joaquín y Santa Ana ante el Eterno en gloria|La triobla generacio]]'' (inter 1760<ref name=arnaiz/> kaj 1769<ref>[http://goya.unizar.es/InfoGoya/Obra/Catalogo_/Pintura_/10p.html Ŝlipo en la katalogo de la Universitato de Zaragozo]</ref>, [[Jerez de la Frontera]], privata kolekto).]] Tamen oni atribuis al tiu epoko kelkajn pentraĵojn de religia temo kiu montras nuancojn de stilo de malfrua [[baroko]] el [[Napolo]] de tiu unua majstro, perceptebla en ''[[Sagrada Familia con San Joaquín y Santa Ana ante el Eterno en gloria]]'', datita, laŭ José Manuel Arnaiz, inter 1760 kaj 1763.<ref name="arnaiz">Arnaiz, José Manuel [http://www.almendron.com/arte/pintura/goya/obras_goya/goya_03.htm «La Triple Generación»], en ''Realidad e imagen, Goya 1746-1828. Katalogo de la ekspozicio okazinta en la Muzeo de Zaragozo el [[3a de oktobro]] al [[1a de decembro]] de 1996'', Madrid, Electa, 1996. Konsultita la [[29an de oktobro]] de 2007. ISBN 978-84-8156-130-2.</ref> Josep Gudiol i Ricart tamen datas ĝin inter 1768 kaj 1769.<ref name=arnaiz/> De tiam estas same la relikvoŝranko de Fuendetodos —bedaŭrinde malaperinta dum la [[Hispana Enlanda Milito]]—, datita inter 1762 kaj 1763.<ref>[https://goya.unizar.es/InfoGoya/Obra/Relicario.html Ficha del Armario relicario de Fuendetodos en el Catálogo de la Universidad de Zaragoza.]</ref> Li transloĝiĝis Madriden, kie li studis kun [[Anton Raphael Mengs]], pentristo kiu estis populara inter la [[hispana reĝa familio]]. Li interbatalis kun sia majstro, kaj liaj ekzamenoj estis nekontentigaj. Goya alsendis konkursaĵojn por la Reĝa Akademio de Belartoj en 1763 kaj 1766, sed ili estis malakceptitaj.<ref>Hagen & Hagen, 317</ref> Goya vere estis pentristo kies lernado malrapide progresis kaj lia matura verkaro montriĝis malfrue. Tial ne raras, ke li ne atingis la unuan premion en la pentrokonkurso de tria kategorio kunvokita de la [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando]] en 1763 —konsistanta en krajona kopio de la statuo de [[Sileno (mitologio)|sileno]]—,<ref> Angelis, 1988, p. 83. </ref> en sia unua vojaĝo al Madrido, en kiu la ĵurio havigis al li neniun voĉdonon konkurence kun Gregorio Ferro.<ref> Bozal, 2005, p. 27, vol. 2. </ref> Tri jarojn poste, jam por la unua kategorio, li denove klopodis por ricevi stipendion por formado en Romo, denove malsukcese: li faris oleon titolitan "La imperiestrino Marta kaj Alfonso la Saĝulo", sed venkis en la konkurso lia estonta bofrato, Ramón Bayeu.<ref> Morales kaj Marín, 1994, p. 66. </ref> Tiu seniluziiĝo eble okazigis lian alproksimiĝon al la pentristo Francisco Bayeu —kun kies familio havis parencecon la familio Goya—, kiu estis alvokita al Madrido en 1763 fare de [[Anton Raphael Mengs|Mengs]] por kunlabori en la dekoracio de la [[Reĝa Palaco de Madrido]]. En decembro 1764 kuzo de Bayeu edziĝis al onklino de Goya. Estas probable ke la pentristo de Fuendetodos translokiĝis al la ĉefurbo de Hispanio ĉirlaŭ tiuj datoj serĉe de protektado kaj nova majstro, kiel montras la fakto, ke Goya prezentiĝis en Italio en 1771 kiel lernanto de Bayeu.<ref> Morales kaj Marín, 1994, p. 66. </ref> En 1765 li faris [[fresko]]n por la jezuitoj de Alagón titolitan ''Exaltación del nombre de Jesús'' (Elstarigo de la nomo de Jesuo) kaj sekvajare serion ''Los padres de la Iglesia Latina u Occidental'' (La patroj de la Latina aŭ Okcidenta Eklezio) por la jezuitoj de [[Calatayud]].<ref> Ribot Martín, 2014, p. 10. </ref> ===Vojaĝo al Italio=== Post la du malsukcesaj klopodoj por ricevi materian helpon por necesa veturado al Italio por studi la tieajn majstrojn ''in situ'', Goya, per propraj rimedoj,<ref name="descargues">Descargues, Pierre. ''Goya'', pp. 36, 53-8. D. R. Books. Londono, 1979.</ref> veturis al [[Romo]], [[Venecio]], [[Bolonjo]] kaj aliaj italaj urboj, kie li studis la verkojn de [[Guido Reni]], [[Rubens]], [[Paolo Veronese]] kaj [[Rafaelo Sanzio|Rafaelo]], inter aliaj grandaj pentristoj. Pri lia itinero kaj agado dum tiu studvojaĝo estas valora dokumento, nome notkajero nomita ''Cuaderno italiano'', konservita en la Muzeo de Prado, kun desegnoj —el kiuj kelkaj nur simplaj skizetoj— kaj notoj kiuj estis skribitaj de 1770 ĝis 1786. Male al desegnalbumoj markitaj per litero el A ĝis H, laŭ kronologia ordo, en kiuj estas la kerno de la grafika verkaro de Goya, kiel valora montro de artaj libereco kaj rapideco,<ref> Matilla, José Manuel. [https://www.museodelprado.es/aprende/enciclopedia/voz/albumes-de-dibujos-goya/8f6ae635-3989-4484-b8bb-29dcbd0ef446?searchid=01ccb07d-861b-a522-2b89-7d8a5fc144f2 «Álbumes de dibujos (Goya)».] Enciclopedia. Fundación de Amigos del Museo del Prado. Konsultita la 11an de julio 2018. </ref> la ''Cuaderno italiano'' estas ''taccuino'', nome kajero kiu enhavas artajn skizojn, krom intiman taglibron en kiu li notis vizitatajn verkojn kaj urbojn kiuj altiris sian atenton survoje tra Italio, sed ankaŭ la nomojn de siaj gefiloj, kun la paroĥo en kiuj ili estis baptitaj, elspezkontojn kaj desegnojn.<ref> Mena Marqués, Manuela B. (1994). «Cinco son las magas». En Museo del Prado, eld. ''El "Cuaderno italiano" –1770-1786– Los orígenes del arte de Goya''. Madrid. pp. 17-18. ISBN 84-604-9247-8. </ref><ref> Goya y Lucientes, Francisco de. [https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/cuaderno-italiano/043bd3d8-06d6-4b9a-80ae-49bdd5b097f3?searchMeta=cuaderno%20it «Cuaderno italiano».] Colección. Muzeo Prado. Konsultita la 11an de julio 2018. </ref> [[Dosiero:Aníbal vencedor que por primera vez mira Italia desde los Alpes - Francisco Goya.jpg|eta|300ra|''Venkinta [[Hanibal Barka|Hanibalo]]'', 1770 ([[Muzeo Prado]]; akirita en 2020 de la Fondaĵo Selgas-Fagalde de [[Cudillero]] fare de la Amikoj de Prado).]] Li ekveturis en marto aŭ aprilo 1770 kaj, trairinte [[Torino]]n, [[Milano]] kaj [[Pavio]]n, li setliĝis en Romo, ĉe la pola pentristo Tadeusz Kuntze. Dume li konis la gravuriston [[Giovanni Battista Piranesi]], kies verkaro ege influis lin.<ref> Mena Marqués kaj Maffeis, 2005, p. 28. </ref> En aprilo 1771 li sendis sian ''Aníbal vencedor contempla por primera vez Italia desde los Alpes'' (Venkinta Hanibalo kontemplas la unuan fojon Italion el Alpoj) al la pentrokonkurso de deviga temo kunvokita de la Akademio de [[Parmo]]. La proponita motivo, historia, devenas el soneto de Carlo Innocenzo Frugoni.<ref> Urrea, 1994, p. 44. </ref> Li ne ricevis la unuan premion, ormedalon kvinpundan —kiun ricevis Paolo Borroni—,<ref> Urrea, 1994, p. 45. </ref> ja ricevis specialan mencion de la ĵurio,<ref> Alcolea Blanch, Santiago (1998). [https://www.academia.edu/24759108/An%C3%ADbal_m%C3%A1scaras_y_anamorfosis_en_el_Cuaderno_Italiano_de_Goya «Aníbal, máscaras y anamorfosis en el Cuaderno italiano de Goya».] Barcelona: Instituto Amatller de Arte Hispánico. Konsultita la 11an de julio 2018. </ref>​ kiu notis jenon: {{Citaĵo|La pentraĵo referencita kun la verso de Vergilio —''Iam tandem Italiae fugientis prendimus oras''— ricevis ses voĉdonojn. Oni observis en ĝi plezure facilan uzadon de la [[peniko]], varman esprimivon en la mieno kaj en la sinteno de Hanibalo, grandiozan karakteron, kaj se estus pli proksimaj al la verso ĝiaj inkoj kaj la kompono de la intrigo, ĝi estus metinta en dubon la palmon atingitan de la unua premiito. Estas ĝia aŭtoro la Sro. Francisco Goja Romano, lernanto de la Sro. Francisco Vayeu, Ĉambroprentristo de ''S. M. Católica''.<ref> Angelis, 1988, p. 5. </ref>}} Lia ''Hanibalo'', dumlonge perdita kaj atribuita al Corrado Giaquinto, montras kiel la aragonano forigis la konvenciajn komponaĵojn de religiaj bildoj lernitaj de José Luzán kaj la malfrubarokan kromatismon (ruĝoj, malhelaj kaj intensaj bluoj kaj oranĝaj gloroj kiel reprezentoj de la religia supernaturo) por adopti pli aŭdacan inventon, inspiritan de [[klasikismo|klasikismaj]] modeloj, same kiel paletron de pastelaj tonoj, rozoj, mildaj bluoj kaj perlogrizoj. Por ĉi tiu verko, Goya adoptis la [[novklasikismo|novklasikan]] estetikon kaj frekventis mitologian alegorion en figuroj kiel la [[Minotaŭro]] reprezentanta la fontojn de la rivero [[Pado]] aŭ la laŭrita [[Niko|Venko]] descendanta el la ĉielo en la ĉaro de Fortuno, por kiu li serĉis sian inspiron en la Ikonologio de Cesare Ripa, sed ĝuste ĉi tiuj alegoriaj figuroj, senrilataj al la proponita argumento, estis unu el la kialoj donitaj de la ĵurio por nei al li la premion.<ref> Urrea, 1994, pp. 47-48. </ref> Poste ankoraŭ en 1771, li revenis al Zaragozo eble pelita de la malsano de sia patro –en kies domo li instaliĝis– aŭ eble ĉar li ricevis mendon de partoj de la kupoloj de la ĥorejo de la Baziliko de Zaragozo (inkluzive de ''Adoro de la Nomo de Dio'').<ref> Morales kaj Marín, 1994, pp. 76-77. </ref> En tiu jaro li estis registrita en la strato Arco de la Nao de Zaragoza, kaj kiel paganto de impostoj kiel metiisto, kio indikas, ke li jam laboris sendepende.<ref> Angelis, 1988, p. 83. </ref>​ Li pentris ankaŭ ciklon de [[fresko]]j en la monaĥa preĝejo de la Kartuzio de ''Aula Dei'', kaj la [[fresko]]jn de la Sobradiel Palaco. Li studis kun [[Francisco Bayeu y Subías]] kaj lia pentrarto komencis montri signojn de la delikataj nuancoj pro kiuj li iĝis fama. ===Murpentraĵoj kaj religiaj motivoj en Zaragozo=== [[Dosiero:Nacimiento de la Virgen (Cartuja Aula Dei).jpg|eta|maldekstre|250px|Detalo de la ''Naskiĝo de la Virgulino'', de la serio de pentraĵoj de la Kartuzio Aula Dei, 1774.]] La jaroj, kiujn li pasigis en Zaragozo post reveno el Italio, estis de intensa agado. Tuj post reveno li entreprenis la kreadon de la [[murpentraĵo]]j de la kapelo de la Palaco Sobradiel, grupo de olepentraĵoj sur la muroj, kiuj estis malkonstruitaj kaj translokigitaj al kanvaso en 1915, poste disigitaj.<ref> Angelis, 1988, p. 89. </ref> Inter ili - tri konservitaj en la Muzeo de Zaragozo kaj kelkaj perditaj - elstaras tiu, kiu origine okupis la plafonon de la kapelo, nome ''La Entombigo de Kristo'' de la [[Muzeo Lázaro Galdiano]], bazita sur komponaĵo de Simon Vouet.<ref> Morales kaj Marín, 1994, p. 77. </ref><ref>[https://web.archive.org/web/20180715123111/http://database.flg.es/ficha.asp?ID=2003 «Ficha de Catálogo-Inventario».] Fundación Lázaro Galdiano. Arkivita el originalo la 15a de julio 2018. Konsultita la 15an de julio 2018. </ref> La interveno de Goya en ili estas tamen diskutata, ĉar ĝi estis atribuita pli lastatempe al Diego Gutiérrez Fita, malmulte konata pentristo el [[Barbastro]].<ref> Mena Marqués, Manuela, ''Goya y Zaragoza (1746-1775). Sus raíces aragonesas''. Katalogo de ekspozicio okazinta en la Muzeo Goya, Colección Ibercaja, de 26a de februaro ĝis 28a de junio 2015, Zaragoza, 2015, pp. 63-66. </ref> [[Dosiero:Huida a Egipto Goya.jpg|eta|200px|dekstre|''Fuĝo al Egipto'', unua gravuraĵo de Goya, 1771.]] Pli bone dokumentita estas la realigo de la granda fresko de ''La Adorado de la Nomo de Dio'' en la volbo de la ĥorejo de la Baziliko de Pilar, por kiu li prezentis unuan specimenon en novembro 1771.<ref> Angelis, 1988, p. 89. </ref> La Fabrika Estraro de la templo, trovinte kontentiga la pruvon per kiu Goya akreditis sian kapablon en [[fresko]]-pentrado, konfidis al li la laboron por la 15 000 realoj, kiujn li promesis, kompare kun la 25 000 petataj de Antonio González Velázquez, inkluzive en lia kazo la vojaĝkostojn el Madrido.<ref> Morales kaj Marín, 1994, p. 121. </ref> Ĉi tiu verko estas ankoraŭ plene baroka kaj montras la influon de la itala pentristo Corrado Giaquinto.<ref> ''Diccionario Larousse de la Pintura'', p. 833. </ref> Al tiuj jaroj ankaŭ korespondus la atribuitaj pentraĵoj pri la [[Patroj de la Eklezio]] en la [[pendentivo]]j de la paroka preĝejo de Sankta Johano Baptisto de [[Remolinos]] kaj la ermitejo de Nia Sinjorino de la Fonto de [[Muel]],<ref> Morales kaj Marín, 1994, pp. 124-127. </ref>, sed la plej granda klopodo estas la grupo de pentraĵoj en la preĝejo de la ''Cartuja del Aula Dei'' en Zaragozo, monaĥejo situanta ĉirkaŭ dek kilometrojn ekster la urbo. La serio de grandaj ole-pentraĵoj sur la muro, difektitaj pro la konfisko ''Desamortización'' de Mendizábal (1836-1837), rakontas la vivon de la Virgulino ekde ŝia familia fono (''Sankta Joakimo kaj Sankta Anna'') ĝis la ''Prezento de Jesuo en la Templo''. La klopodo kulminis en 1774 kaj estas demonstraĵo de la kapablo de Goya por ĉi tiu tipo de monumenta pentraĵo, solvita per fortaj formoj kaj energia pentrarto.<ref> Morales kaj Marín, 1994, pp. 78-79. </ref> El la aro de dek unu scenoj, sep estas konservitaj, ĉar kvar el ili estis anstataŭigitaj komence de la 20-a jarcento per kanvasoj de la fratoj Buffet.<ref> Angelis, 1988, p. 90. </ref> Goya geedziĝis kun fratino de Bayeu, Josefa (li kromnomis ŝin "Pepa"),<ref>Baticle (1994), 74</ref> je la 25-an de julio 1773. <ref> Camón Aznar, Morales, Marín kaj Valdivieso González, 2003, p. 251. </ref> Ili havis ses filojn: Eusebio Ramón, naskiĝinta en 1775; Vicente Anastasio, 1777; María del Pilar, 1779; Francisco de Paula, 1780; Hermenegilda, 1782; kaj Francisco Javier, 1784.<ref> Angelis, 1988, pp. 83-84. </ref> Nur la lasta survivis sian patron.<ref> Mena Marqués kaj Maffeis, 2005, p. 40. </ref>​ Tiam jam Goya estis la pentristo plej bone valorita el tiuj kiuj laboras en Aragono. Kvankam la enspezoj pro la mendo de la ĥorusejo de Pilar estis pli malaltaj ol tiuj kiujn povis ricevi prestiĝa freskisto kiel González Velázquez, formita en Italio farinte verkojn en la Reĝa Palaco de Madrido, neniu pentristo el tiuj aktivoj en Zaragozo egalis lin en la pago de impostoj, nome en 1774 li pagis 400 arĝentajn realojn pli ol lia unua ĉefa majstro, José Luzán.<ref> Morales kaj Marín, 1994, p. 78. </ref> [[Dosiero:El cacharrero, por Francisco de Goya.jpg|eta|maldekstre|210ra|''La telervendisto'', 1779 (Muzeo Prado).]] Tiu edziĝo, kaj la membreco de Francisco Bayeu en la Reĝa Akademio de Belartoj (ekde la 1765-a jaro) helpis al Goya akiri laboron kiel pentristo de desegnoj por la Reĝa Tapeta Fabriko. Tie, dum la daŭro de kvin jaroj, li kreis proksimume 42 desegnaĵojn, multaj el kiuj estis uzitaj por ornami (kaj varmigante izoli) la ne-kovratajn ŝtonmurojn de [[El Escorial]] kaj la [[Reĝa Palaco El Pardo]], la ĵuskonstruitan loĝejojn de la hispanaj monarkoj, proksimaj de Madrido. Tio ĉi alportis lian artan talenton al la atento de la homoj kiuj poste donis al li aliron al la reĝa kortego.<ref>Hagen & Hagen, 7</ref> Li ankaŭ pentris tolon por la altaro de la Preĝejo de San Francisko La Granda en Madrido, verko kiu rezultigis lian nomumon kiel membro de la Reĝa Akademio de Belartoj. La 3-an de januaro 1775, kiel li notis en la ''Itala Kajero'', li entreprenis la vojaĝon al Madrido, kie li komencis periodon kiu kondukos lin al malfacila socia leviĝo kiel reĝa pentristo, tamen ne sen fojaj seniluziiĝoj.<ref> Morales kaj Marín, 1994, p. 79. </ref> ==Goya en Madrido (1775-1792)== [[Dosiero:La cometa.jpg|dekstre|eta|''La kajto'' (1777–78), desegnaĵo por tapeto.]] === Tapetkartonoj === La farado de tapiŝoj por la apartamentoj de la hispana reĝfamilio estis klopodo de la [[Burbonoj]], kiu konformis al la spirito de la [[Klerismo]], ĉar ĝi estis entrepreno, kiu antaŭenigis kvalitan industrion. Ekde la regado de [[Karlo la 3-a]], kartonistoj klopodis prezenti hispanajn motivojn, kongrue al la pitoreska stilo, kiu dominas en la teatraj ''[[sainete]]-oj'' de [[Ramón de la Cruz]] aŭ la popularaj gravuraĵoj fare de Juan de la Cruz Cano y Olmedilla, ''Colección de trajes de España tanto antiguos como modernos'' (Vestaĵaro, 1777–1788), kiu havis grandan efikon, ĝis la punkto fariĝi "referenco por aliaj kolektoj".<ref>[https://www.bne.es/es/agenda «Ficha 179. Cruz Cano y Olmedilla, Juan de la (1734-1790)».] Biblioteca Nacional de España. Konsultita la 27an de de decembro 2018. </ref> Por realigi la gobelinon, oni devis fari preparan modelon el [[kartono]], kiu servis kiel bazo sur la teksilo kaj reproduktis kanvason de unu el la pentristoj, kiuj faris skizojn kaj poste pentraĵojn por tiu celo. Kvankam, finfine, ĉio estis farita sub la direkto de Mengs, rektoro de la novklasikisma gusto en Hispanio, en la farado de la kartonoj la ĉefa rolo estis donita al hispanaj pentristoj.<ref> Díez, 2010, p. 404. </ref> Inter ili estis José Juan Camarón, Antonio González Velázquez, José del Castillo kaj Ramón Bayeu, kiuj laboris sub la rektaj ordonoj de Francisco Bayeu kaj Mariano Salvador Maella. [[Dosiero:La conducción de un sillar, por Francisco de Goya.jpg|eta|maldekstre|''La konstruejo'', 1786-1787, 169 x 127 cm (Planeta Corporación, [[Barcelona]]).]] Goya komencis sian verkaron — negravan kiel pentristo, sed gravan por prezenti sin al aristokrataj rondoj — kun la aldona malfacileco kombini la [[Rokoko]]n de [[Giambattista Tiepolo|Tiepolo]] kaj la Novklasikismon de Mengs por atingi la taŭgan stilon por pentraĵoj destinitaj por la ornamado de reĝaj apartamentoj, kie superregis bona gusto kaj observado de hispanaj kutimoj; ĉio ĉi, krome, havigante la scenon per ĉarmo, kiu ne estas sen diverseco en la unueco. Ĝi ankoraŭ ne estas plena [[realismo]] — kvankam kelkaj el liaj ole-pentraĵoj por kartonoj indikas verismon aŭ "la plej malfavoratan flankon de la socio",<ref>[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/la-nevada-o-el-invierno/4792e788-9131-4c68-a5a9-b0ed05063ad8?searchid=7986547a-eb2c-d684-aa19-6b0b277e2132 Ficha: ''La nevada o El Invierno''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 29an de decembro 2018.</ref> kiel ekzemple ''La Neĝofalo'' (1786)<ref>[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/la-nevada-o-el-invierno/4792e788-9131-4c68-a5a9-b0ed05063ad8?searchid=7986547a-eb2c-d684-aa19-6b0b277e2132 Ficha: ''La nevada'' o ''El Invierno''.] Museo del Prado. Konsultita la 29an de decembro 2018.</ref> aŭ aŭ ''La vundita masonisto'' (1786-7)<ref>[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=59&titulo=El+alba%C3%B1il+herido&imagenporpagina=1&from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&titulo=El%20alba%C3%B1il%20herido&imagenporpagina=1&x=45&y=11 Ficha: ''El albañil herido''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 29an de decembro 2018.</ref>—, sed necesis foriri kaj de la malfrua Baroko de provinceca religia pentraĵo kaj de la iluziisma [[Rokoko]], kiu ne taŭgis por akiri impreson de metiisteco "el la vivo" — kiel ĉiam postulis pitoreskismo. Necesis ankaŭ distancigi sin de la troa [[Akademiismo|akademiisma]] rigideco de la [[Novklasikismo]], kiu ne favoris la rakontecon kaj viglecon de la anekdoto postulatajn en ĉi tiuj bildoj de kutimoj, ĉefrolantaj popularajn rolulojn aŭ aristokratojn alivestitajn kiel tipaj ''majos'' kaj ''majas'', kiel videblas en ''La gallina ciega'' ([[blindludo]]) (1789). La pitoreskeco postulas, ke la spektanto sentu, ke la ĉirkaŭaĵo, la tipoj, la pejzaĝoj kaj scenoj estas nuntempaj, ĉiutagaj, kiel tiuj, kiujn ili mem povas kontempli; sed samtempe, la vido devas esti amuza kaj veki scivolemon, ĉar alie al ĝi mankus intereso. Aliflanke, realismo kaptas la motivon individuigante ĝin; la roluloj en la pentraĵo de kutimoj (ĝenropentrado) estas, krome, reprezentaj tipoj de kolektivo, kiel en tiaj reprezentaj gravuraĵoj kiel tiuj titolitaj ''El baile a orillas del Manzanares'' (La danco ĉe la bordoj de Manzanares) aŭ ''El baile de San Antonio de la Florida'' (La danco de San Antonio de la Florida) (1777).<ref> Arnáiz, 1987, pp. 250-251. </ref> [[Dosiero:La gallina ciega (cartón restaurado) por Francisco de Goya.jpg|eta|''La gallina ciega'' ([[blindludo]]), 1789 (Muzeo Prado).]] Dum la jaroj, kiam li kreis la tapetojn, Goya rafinis sian stilon, kaj la mallarĝa kadro de teksado difinis kelkajn el liaj pli postaj stilaj trajtoj: centra rakonta fokuso, kiu implikas la subpremadon de sensignifaj detaloj, klarajn fonojn, klaroskurajn siluetojn, kaj la aplikon de koloro en skemaj areoj.<ref> Moffitt, 1999, p. 182. </ref> Laŭ Jeannine Baticle, "Goya estas la fidela heredanto de la granda hispana bilda tradicio. En li, ombro kaj lumo kreas potencajn volumojn konstruitajn en impasto, klarigitajn per mallongaj lumaj strekoj en kiuj la subtileco de la koloroj produktas senfinajn variojn."<ref> Ribot Martín, 2014, p. 24. </ref> Li ankaŭ rafinis sian teknikon: li ofte aplikis fonŝmiraĵon al siaj kanvasoj, donante al ili terecan nuancon; li efektivigis vastajn peniktirojn, kutime de likva konsistenco, kiujn li foje aplikis per paletrilo, spongo aŭ siaj fingroj; por atingi sian faman perlecan lumecon, li uzis [[ceruso]]n en grandaj kvantoj, same kiel [[cinabro]]n super siaj plumbaj antaŭfarboj. Li ofte muelis siajn proprajn pigmentojn, fakto kiu verŝajne kontribuis al la plumba kaj [[hidrargo|hidrarga]] veneniĝo, kiu kaŭzis lian surdecon. Li ĝenerale ne faris preparajn skizojn aŭ korektojn poste, do liaj verkoj ofte havas nefinitan aspekton.<ref> Moffitt, 1999, pp. 182-183. </ref> La precizeco, kiun Goya disvolvis en siaj kartonoj, provokis plendojn de la teksistoj, kiuj trovis neeble efektivigi ĉiujn detalojn, kiujn la artisto enkondukis en siajn verkojn, precipe la lumefektojn. En 1778, la fabrikestro formale protestis, asertante, ke estis neeble transdoni "la lumtuŝojn en iliaj ŝanĝiĝantaj tonoj" al la ŝtofo. Goya ignoris ĉi tiujn plendojn kaj sentis sin pravigita, kiam la sekvan jaron li estis akceptita por la unua fojo de la reĝo por montri al li siajn plej novajn komponaĵojn.<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=34}}</ref> La agado de Goya por la [[Reĝa Fabriko de Tapetoj]] daŭris dek du jarojn, de 1775 ĝis 1780 dum la unua kvinjara periodo, kaj de 1786 ĝis 1792 (pliaj sep jaroj), la jaro en kiu grava malsano,<ref>{{Harv|Guijarro-Castro|2012|p=4}}</ref> kiu kaŭzis lian surdecon, forigis lin por ĉiam de ĉi tiu laboro. Entute li produktis sesdek tri kartonojn.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=91}}</ref> En 1868, [[Federico de Madrazo]], direktoro de la Muzeo Prado, petis ke la kartonoj, kiuj putriĝis en la keloj de la Reĝa Palaco, estu transdonitaj al ĉi tiu institucio.<ref>{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=255}}</ref> La produktado de la kartonoj okazis en kvar serioj, distribuitaj jene:<ref>{{Harv|Arnáiz|1987|p=índice}}</ref> [[Dosiero:Perros en traílla, por Francisco de Goya.jpg|eta|maldekstre|''Hundoj kaj ĉasiloj'', 1775 (Muzeo Prado).]] ==== Unua serio ==== Realigita en 1775, ĝi enhavas naŭ pentraĵojn de [[ĉasado|ĉasada temo]] faritaj por la dekoracio de la manĝejo de la [[Princo de Asturio|geprincoj de Asturio]] —la estontaj [[Karlo la 4-a (Hispanio)|Karlo la 4-a]] kaj [[Maria Luiza de Parmo]]— en la ĉambroj habilititaj kiel palaco en la [[monaĥejo de El Escorial]].<ref>{{Harv|Bozal|1989|p=26}}</ref> Al la serio apartenas ''La koturnoĉaso'', ankoraŭ tre influita de la stilo de la fratoj Bayeu, ''Hundoj kaj ĉasiloj'' aŭ ''Noktureta ĉasado''. En tiuj verkoj —same kiel en la dua serio— oni videblas same la influon de la franca pentristo setliĝinta en Hispanio nome Michel-Ange Houasse,<ref>{{Harv|''Diccionario Larousse de la Pintura''|1988|p=833}}</ref> same kiel de Charles de la Traverse kaj [[Bartolomé Esteban Murillo]].<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=92}}</ref> ==== Dua serio ==== Oni povas distingi du grupojn de mendoj, ĉiuj temigitaj pri la bildigo de popola distrado, ĝenerale kampara libertempo, kiel konvenis al la loko de la [[Reĝa Palaco El Pardo|Palaco El Pardo]]: tiuj efektivigitaj inter 1776 kaj 1778, destinitaj por la manĝoĉambro de la princoj en la palaco, kaj tiuj efektivigitaj inter 1778 kaj 1780 por la dormoĉambro de la palaco. Tial, la emfazo estas metita sur la lokigo de la scenoj ĉe la bordoj de la rivero [[Manzanaro]]. Dum la unua serio klare indikas la direkton de Francisco Bayeu, la dua montras pli liberan kaj pli aŭdacan Goya-n, artiston kiu komencas difini sian stilon persone; la ankoraŭ provinceca pentristo de la unua serio cedas al pentristo kiu komencas montri signojn de sia originaleco.<ref>{{Harv|Bozal|1989|pp=26-27}}</ref> Dum la unua serio havis pli rigidan kaj scenografian karakteron, la dua malkaŝas pli originalan komponaĵon, precipe en la integrado de ĉiuj elementoj de la verko (pejzaĝo, figuroj), dum la rigideco kaj stateco de la unua serio malaperas. Aliflanke, la dua serio disvolvas pli viglan kaj aŭdacan kromatismon, same kiel pli grandan realismon en la detaloj kaj pli grandan sentemon por kapti, ekzemple, atmosferajn efikojn, kio jam sugestas ian influon de Velázquez.<ref>{{Harv|Bozal|1989|pp=27-28}}</ref> [[Dosiero:El Quitasol (Goya).jpg|220px|eta|dekstre|''La sunombrelo'', 1777 (Muzeo Prado).]] La unua grupo, de dek verkoj,<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=93}}</ref> startas per ''Manĝo borde de Manzanaro'' liverita en oktobro 1776 kaj inspirita en la samnoma ''[[sainete]]'' de [[Ramón de la Cruz]]. Sekvis ''Promeno tra Andaluzio'', ''Danco borde de Manzanaro'' kaj, eble lia plej bonkvalita verko de tiu serio, nome ''La sunombrelo'', pentraĵo kiu atingas mezuritan ekvilibron inter la komponado de novklasikaj radikoj en [[piramido]] kaj la kromataj efikoj tipaj por galanta pentrado. Ĉi tiu verko sekvas la popularajn kaj tradiciajn gustojn modajn ĉe la kortego tiutempe, kie knabo ombrumas junan virinon per [[sunombrelo]], kun intensa kromata kontrasto inter la bluaj kaj oraj tonoj de la reflektita lumo.<ref>{{Harv|Navarro|1999|pp=118-119}}</ref> Ĉi tiu sceno estas verŝajne inspirita de la pentraĵo ''Vertumno kaj Pomona'' de Jean Ranc (1720-1722, Muzeo Fabre, [[Montpellier]]), kun simila komponado kaj kromatismo.<ref>{{Harv|Bozal|1989|p=48}}</ref> La antaŭĉambro kaj la princa dormoĉambro enhavas dudek pecojn,<ref>{{Harv|Angelis|1988|pp=95-96}}</ref> kiel ekzemple ''La taŭridbatalo'', kie multaj kritikistoj vidis [[memportreto]]n de Goya en la juna taŭrbatalanto rigardanta la spektanton, ''La Foiro de Madrido'' - ilustraĵo de pasaĵo el ''El rastro por la mañana'' (Matena pulbazaro), alia farso de Ramón de la Cruz -, ''La padelpilko'' kaj ''La telervendisto'', kie li montras sian majstradon de la tapetkartona lingvaĵo: varia sed ne nekohera komponado, pluraj fortolinioj kaj malsamaj interescentroj, kunveno de roluloj el malsamaj sociaj tavoloj, tuŝaj kvalitoj en la pentrita aranĝitaĵo el valencia ceramiko en la malfono, la dinamismo de la [[kaleŝo]], la malklariĝo de la portreto de la damo ene de la kaleŝo kaj, fine, plena ekspluato de ĉiuj rimedoj, kiujn ĉi tiu ĝenro de pentraĵo povis havigi.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=20}}</ref> ==== Tria serio ==== [[Dosiero:La pradera de San Isidro de Goya.jpg|eta|330px|maldekstre|''La herbejo San Isidro'', 1788 (Muzeo Prado).]] Post periodo (1780-1786) en kiu Goya entreprenis aliajn laborojn, kiel ekzemple kiel moda portretisto de la riĉa klaso de Madrido kaj ricevi komision por pentri bildon por [[Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda|Sankta Francisko la Granda]] en Madrido kaj unu el la kupoloj de la Baziliko El Pilar, li rekomencis sian laboron kiel oficisto en la gobelinfabriko en 1786 kun serio dediĉita al la ornamado de la manĝoĉambro kaj dormoĉambro de la infantoj de la [[Reĝa Palaco El Pardo|palaco El Pardo]].<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=43}}</ref> La ornamprogramo ekis per grupo de kvar alegoriaj pentraĵoj pri la jarsezonoj: ''La printempo'' aŭ ''La florvendistoj'', ''La somero'' aŭ ''La draŝejo'' (la plej granda tolaĵo pentrita de Goya, de 276 x 641 cm), ''La aŭtuno'' aŭ ''[[La uvorikolto]]'' kaj ''La vintro'' aŭ ''La neĝofalo''.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=33}}</ref> Inter ili, elstaras ''La neĝofalo'', kun sia grizeca pejzaĝo kaj la realismo kaj dinamismo de la sceno—, por daŭrigi per aliaj scenoj de socia atingo, kiel ekzemple ''La malriĉuloj ĉe la fontano'' aŭ ''La vundita masonisto''.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=102}}</ref> Aldone al la laboro dediĉita al la ornamado de la manĝoĉambro de la princoj, ekzistas ankaŭ dokumentitaj skizoj faritaj por prepari la ŝtofojn ornamontajn la dormoĉambron de la princinoj en la sama palaco. Inter ili oni trovas majstraĵon, ''La herbejo San Isidro'', kiu, kiel kutime ĉe Goya, estas pli aŭdaca en la skizoj kaj pli "moderna" — pro sia uzo de energiaj, rapidaj kaj lozaj peniktiroj — ol en la finitaj kanvasoj. Pro la neatendita morto de reĝo Karlo la 3-a en 1788, ĉi tiu projekto estis interrompita, kvankam alia el la skizoj naskis unu el liaj plej konataj kartonoj: ''La blindulludo''.<ref>{{Harv|Angelis|1988|pp=103-104}}</ref> [[Dosiero:Los zancos (Goya).jpg|eta|250px|''La stilzoj'', 1791-1792 (Muzeo Prado).]] ==== Kvara serio ==== Cele al la oficejo de la nove proklamita reĝo [[Karlo la 4-a]] en [[El Escorial]], li komencis la efektivigon de alia serio de kartonoj inter 1788 kaj 1792, kies temoj enhavis satirajn nuancojn, kvankam ili daŭre reflektis la gajajn aspektojn de la hispana socio tiutempe. Subĉielaj ludoj denove reaperas ĉefrolitaj de junuloj, kiel en ''La stilzoj'', de knaboj (''La gigantinoj'') aŭ de virinoj, kiuj en ''La ĉifon-pupo'' ŝajnas ĝoji venĝante kontraŭ la domina socia pozicio de viroj, altĵetante groteskan pupon.<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|pp=43-44}}</ref> La serio origine celis konsisti el dek du kartonoj, sed estis haltigita pro la malsano de Goya, kiu igis lin surda, post kiam nur sep estis kompletigitaj.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=105}}</ref> Ĉi tiu serio komencis montri la kritikajn komentojn pri la socio de lia tempo, kiuj disvolviĝos poste, precipe en lia grafika verko, kies plej frua ekzemplo estas la serio ''[[Los caprichos]]''. Vizaĝoj jam aperas en ĉi tiuj kartonoj, kiuj antaŭsignas la [[karikaturo]]jn de lia pli posta verko, kiel videblas en la simisimila vizaĝo de la fianĉo en ''La nupto'' (1792).<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=44}}</ref> === Portretisto kaj akademiano === [[Dosiero:Cristo en la cruz (Goya).jpg|eta|200px|maldekstre|''[[Krucumita Kristo en arto|Krucumita Kristo]]'', 1780 (Muzeo Prado).]] Ekde sia alveno en Madridon por labori ĉe la [[kortego]], Goya havis aliron al la reĝaj pentraĵkolektoj, kaj tial, en la dua duono de la [[1770-aj jaroj]], li havis specialan intereson pri [[Diego Velázquez]]. La pentrarto de ĉi-lasta estis laŭdita en 1782 en parolado donita de [[Gaspar Melchor de Jovellanos|Jovellanos]] ĉe la [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando]], en kiu li laŭdis la italan trejnadon de la sevila majstro, danke al kiu li estis konsiderata "la plej bona ornamaĵo de la hispanaj artoj",<ref>Jovellanos: ''Elogio de las Bellas Artes'' en [[#Pita|Pita Andrade (2000)]], pp. 647-652.</ref> kaj en 1789, rilate al ''[[Las Meninas]]'', li laŭdis ĝian naturalismon, malproksiman de la ideala beleco de la antikvuloj, sed dotitan per unika iluziisma pentrotekniko (farbmakuloj formantaj briletojn, kiujn la klera Gijón-ano nomis "magiaj efikoj") per kiu li kapablis pentri "eĉ tion, kio ne videblas".<ref>[[#Pita|Pita Andrade (2000)]], p. 677.</ref> Goya kapablis ricevi ĉi tiun pensmanieron kaj, mendita de Karlo la 3-a, ekde 1778, li publikigis serion de kuprogravuraĵoj kiuj reproduktis pentraĵojn de Velázquez.<ref>{{Harv|Morales y Marín|1994|p=86}}</ref> La ​​presaĵoj, dek ses entute, estis laŭditaj de Antonio Ponz, kiu eble havis iun respondecon en la entrepreno, en la oka volumo de sia ''Vojaĝo tra Hispanio'', sed ili montras teknikon kaj sciaron pri la metio kiu estis ankoraŭ komencanta, la plej interesa aspekto de la serio estante la uzo, en kvin el la presaĵoj, de teknikoj krom [[akvaforto]], kiel ekzemple sekpinto kaj [[Akvatinta gravuraĵo|akvotinto]].<ref>{{Harv|Gallego|1979|pp=317-318}}</ref> Goya ankaŭ aplikis la inĝeniajn Velázquez-ajn tuŝojn de lumo, [[Sfumato|aeran perspektivon]] kaj naturalisman desegnadon en siaj pentraĵoj, videblaj en la [[Portretpentrarto|portreto]] de ''Karlo la 3-a, ĉasisto'' (ĉirkaŭ 1788), kies sulkiĝinta vizaĝo memorigas pri tiu de la maturaj viroj de la frua Velázquez. La manko de natureco de ĉi tiu portreto igis fakulojn konsideri, ke ĝi eble ne estis pentrita el la vivo aŭ ke ĝi eble eĉ estis pentrita post la morto de la reĝo, surbaze de aliaj portretoj aŭ gravuraĵoj, kiel ankaŭ estis la kazo kun ''Karlo la 3-a, kortegano''.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=34}}</ref> Goya gajnis la admiron de siaj superuloj dum tiuj jaroj, precipe de Mengs, "kiu estis mirigita de la facileco, per kiu li faris [la kartonojn]."<ref>{{Harv|Glendinning|1993|p=33}}</ref> Lia socia kaj profesia plialtiĝo estis rimarkinda kaj tial, en 1780, li finfine estis nomita membro de la Akademio de San Fernando.<ref>{{Harv|Chilvers|2007|p=423}}</ref> Okaze de tiu evento, li pentris akademie stiligitan ''[[Krucumita Kristo en arto|Krucumitan Kriston]]'',<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=34}}</ref> kiu montris lian majstradon de anatomio, draman lumon kaj duontonojn, en omaĝo rememoriga pri kaj la ''krucumita Kristo'' de Mengs kaj la ''Kristo'' de Velázquez.<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=86}}</ref> [[Dosiero:La familia del infante don Luis.jpg|eta|280px|dekstre|''La familio de la infanto [[Luis de Borbón y Farnesio|don Luis de Borbón]]'', 1784 (Fondazione Magnani-Rocca, [[Traversetolo]], [[Italio]]).]] Dum la 1780-aj jaroj, li kontaktiĝis kun la alta socio de Madrido, kiu celis esti eternigita per liaj penikoj, kaj li fariĝis ilia plej moda portretisto. Lia amikeco kun [[Gaspar Melchor de Jovellanos]] kaj la arthistoriisto [[Juan Agustín Ceán Bermúdez]] estis decida por prezenti Goya-n al la hispana kultura elito. Tio kondukis al tio, ke li ricevis multajn komisiojn, inkluzive de tiuj de la nove kreita (en 1782) ''Banco de San Carlos'' kaj de la Lernejo Kalatrava en Salamanko en 1783 (detruita dum la franca okupacio en 1810–1812).<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=98}}</ref> Tre grava estis ankaŭ lia rilato kun la malgranda kortego, kiun la Infanto [[Luis de Borbón y Farnesio|don Luis de Burbono]] kreis en la Palaco La Mosquera en [[Arenas de San Pedro]] ([[Provinco Ávila|Avilo]]), kune kun la muzikisto [[Luigi Boccherini]] kaj aliaj figuroj de la hispana kulturo. La Infanto rezignis ĉiujn siajn heredajn rajtojn kiam li edziĝis al aragona damo, María Teresa Vallabriga, kies sekretario kaj ĉambristo havis familiajn ligojn kun la fratoj Bayeu. Lia konateco estas pruvita per pluraj portretoj de Infantino María Teresa - unu el ili rajdanta - kaj, ĉefe, ''La familio de la infanto [[Luis de Borbón y Farnesio|don Luis de Borbón]]'' (1784), unu el la plej kompleksaj kaj lertaj pentraĵoj de ĉi tiu periodo.<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|pp=35-38}}</ref> Entute, Goya faris dek ses portretojn por la familio de la Infanto.<ref>{{Harv|Angelis|1988|pp=98-99}}</ref> [[Dosiero:Los duques de Osuna y sus hijos.jpg|eta|maldekstre|269x269px|''La gedukoj de Osuna kaj iliaj gefiloj'', 1788 (Muzeo Prado).]] Aliflanke, la ascendo de la murciano [[Grafo Floridablanca|José Moñino y Redondo, grafo Floridablanca]], al la supro de la registaro de Hispanio kaj la bona opinio, kiun li havis pri la pentrarto de Goya, provizis al li kelkajn el liaj plej gravaj mendoj: du portretojn de la ĉefministro, inter kiuj elstaras tiu de 1783, nome ''La grafo Floridablanca kaj Goya'', kiu reflektas la memkonscian agon ''in fieri'' de la pentristo mem montrante al la ministro la pentraĵon, kiun li pentras, ludante kun la ideo de la ''mise en abyme'' (abismo-meto: ankaŭ la arkitekto [[Francisco Sabatini]] aperas en la fono).<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=100}}</ref> Tamen, eble la plej grava subteno de Goya venis de la gedukoj Osuna (familio, kiun li portretis en la fama pentraĵo "La Duko kaj Dukino de Osuna kaj iliaj filoj"), precipe de la Dukino María Josefa Pimentel, klera virino aktiva en la klerismaj rondoj de Madrido. Ĉirkaŭ tiu tempo, ili ornamis sian vilaon, ''[[Kaprica Parko|El Capricho]]'' (La kaprico), kaj por tiu celo, ili petis serion da pentraĵoj pri ĝenrismaj kutimoj de Goya kun karakterizaĵoj similaj al tiuj de la modeloj por tapiŝoj de la Reĝaj Bienoj, kiuj estis liveritaj en 1787.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=101}}</ref> La diferencoj kun la kartonoj por la Reĝa Fabriko estas rimarkindaj: la proporcio de figuroj estas pli malgranda, emfazante la teatran kaj rokokan karakteron de la pejzaĝo; la naturo alprenas [[Sublimo|subliman]] karakteron — kategorion difinitan tiutempe en estetikaj preskriboj; kaj, ĉefe, la enkonduko de scenoj de perforto aŭ malbonŝanco estas evidenta, kiel en ''La falo'', kie virino ĵus falis de ĉevalo sen ke oni sciu la gravecon de ŝiaj vundoj, aŭ en ''La atako kontraŭ kaleŝo'', kie maldekstre oni vidas figuron kiu ĵus estis pafita de tre proksime dum la pasaĝeroj de kaleŝo estas prirabitaj de grupo de banditoj. En alia el ĉi tiuj pentraĵoj, ''La veturado de kvadronŝtono'', la noviga naturo de la temo, la fizika laboro de laboristoj el la plej malaltaj tavoloj de la socio, denove elstaras. Ĉi tiu komencanta zorgo pri la [[laborista klaso]] parolas ne nur pri la influo de [[Antaŭromantikismo|antaŭromantikaj]] zorgoj, sed ankaŭ pri la grado je kiu Goya asimilis la idealojn de la kleristoj kiujn li vizitadis. Tiel Goya akiris prestiĝon kaj promocioj sekvis unu la alian: en 1785 li estis nomumita Leŭtenanta Direktoro de Pentrarto ĉe la Akademio de Sankta Fernando - ekvivalenta al la posteno de vicdirektoro -; en 1786 li estis nomumita pentristo de la reĝo kune kun Ramón Bayeu;<ref>{{Harv|''Enciclopedia del Arte Garzanti''|1991|p=411}}</ref> kaj, en 1789, en la aĝo de kvardek-tri jaroj kaj post la surtroniĝo de la nova reĝo Karlo la 4-a kaj la pentrado de lia portreto, li fariĝis kortega pentristo de la reĝo,{{Harv|Chilvers|2007|p=423}} kio ebligis al li plenumi oficialajn portretojn de la reĝa familio dum gajnis enspezon kiu permesis al li la lukson aĉeti aŭton kaj siajn multe deziratajn "campicos" (kampetojn), kiel li plurfoje skribis al Martín Zapater, sia dumviva amiko. === Religia pentrado === [[Dosiero:San Bernardino de Siena (Goya).jpg|eta|200px|''[[Bernardino de Siena|Sankta Bernardino de Siena predikanta antaŭ Alfonso la 5-a de Aragono]]'', 1783. Ĝi formas parton de la ornamado de [[Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda|Sankta Francisko la Granda]] de Madrido. Oni konsideras, ke Goya memportretis sin en junulo en la dekstro, duarange, rigardanta al la rigardanto.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=28}}</ref>]] Ekde la komenco de 1778, Goya esperis konfirmon pri grava komisio, nome la bilda ornamado de kupolo de la Baziliko de Nia Sinjorino Pilar de [[Zaragozo]],<ref>Francisco de Goya, ''Cartas a Martín Zapater'', eld. lit. Mercedes Águeda kaj Xavier de Salas, Tres Cantos, Istmo, 2003, p. 60 kaj n. 8, p. 62.</ref> kiun la Fabrika Estraro de la menciita templo volis konfidi al Francisco Bayeu, kiu siavice proponis Goya-n kaj sian fraton Ramón por ĝia realigo. La artisto metis grandajn esperojn en la ornamado de la kupolo - kun la temo ''Regina Martyrum'', nome la Virgulino kiel reĝino de la martiroj - kaj ĝiaj [[pendentivo]]j - alegorioj de Kredo, Forto, Karitato kaj Pacienco, ĉar lia laboro kiel kartonisto ne povis plenumi la ambicion, al kiu li aspiris kiel granda pentristo.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=27}}</ref> En 1780, la jaro kiam li estis nomumita al la Akademio, li vojaĝis al Zaragozo por kompletigi la freskon sub la direktorado de sia bofrato, Francisco Bayeu. Tamen, post jaro, la rezulto ne kontentigis la ''Junta del Pilar'', kaj Bayeu estis petita korekti la freskojn antaŭ ol doni sian aprobon por daŭrigi kun la pendentivoj. Goya ne akceptis la kritikon kaj kontraŭstaris ĉian intervenon en sia ĵus finita verko. Finfine, meze de 1781, la aragonano, profunde vundita - en letero al Martín Zapater li esprimis, ke "... kiam mi memoras Zaragozon kaj pentradon, mi bruligas min viva..." - <ref>Goya, ''Cartas a Martín Zapater'', op. cit. p. 94.</ref> revenis al la kortego. La indigno daŭris ĝis 1789, kiam li eksciis pri la propeto de Bayeu por sia nomumo kiel kortega pentristo ĉe la reĝo. Fine de tiu jaro, aliflanke, mortis lia patro, kiu, kiel Goya skribis al sia amiko Zapater, "ne faris testamenton, ĉar li havis nenion testamentatan."<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=184}}</ref> [[Dosiero:Regina Martyrum.jpg|eta|maldekstre|250px|Detalo de ''Regina Martyrum'', kupolo de la Katedralo de Pilar (Zaragozo), 1780-1781.]] Baldaŭ poste, Goya, kune kun la plej bonaj pentristoj de la tempo, estis petita pentri unu el la pentraĵoj kiuj devis ornami la preĝejon [[Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda|Sankta Francisko la Granda]] en Madrido, kio fariĝis ŝanco por li konkuri kun la plej bonaj artistoj de tiu tempo.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=28}}</ref> Post la kverelo kun la pli aĝa Bayeu, Goya provizis detalan raporton pri ĉi tiu verko en la korespondado adresita al Martín Zapater kaj provis montri al li kiel lia verko valoris pli ol tiu de la tre respektata Francisco Bayeu, kiu fakte estis komisiita pentri la ĉefaltaron. Ĉio ĉi montriĝas en la letero datita en Madrido la 11-an de januaro 1783, en kiu li rakontas kiel li eksciis, ke Karlo la 4-a, tiam ankoraŭ Princo de Asturio, kondamnis la kanvason de lia bofrato jene: {{Citaĵo|Jen kio okazis al Bayeu: Prezentinte sian pentraĵon ĉe la palaco kaj la Reĝo [Karlo la 3-a] dirinte bone, bone, bone kiel kutime; tiam la Princo [la estonta Karlo la 4-a] kaj Infantoj vidis kion ili diris, estas nenio por la dirita Bayeu, sed kontraŭ ĝi ĉar estas publike konate ke ĉi tiuj Senjoroj tute ne ŝatis ĝin. Don Juan de Villanueba, lia Arkitekto, alvenis al la Palaco kaj la Princo demandis al li, kion vi pensas pri tiu pentraĵo, li respondis: Sinjoro, bone. Vi estas besto, la princo diris al li, ke ĉi tiu pentraĵo havas nek lumon nek mallumon nek ian ajn efikon kaj estas tre malgranda, sen ia ajn merito. Diru al Bayeu ke li estas besto.<br /><br />Tion rakontis al mi ses aŭ sep instruistoj kaj du amikoj el Villanueba, ke li rakontis al ili, kvankam la fakto estis antaŭ kelkaj sinjoroj, kiujn oni ne povis kaŝi.<ref>''Apud'' Bozal (2005), vol. 1, pp. 89-90. ''Cfr.'' Goya, ''Cartas a Martín Zapater'', op. cit. p. 134</ref>}} [[Dosiero:Bautismo de Cristo. Goya.tif|eta|Bapto de Kristo, 1780. (privata kolekto).]] La menciita verko estas ''Sankta Bernardino de Sieno predikante antaŭ Alfonso la 5-a de Aragono'',<ref>[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=112 Ficha: «Predicación de San Bernardino de Siena.»] Goya memportretis sin inter la homamaso. Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> kompletigita en 1783, dum li laboris pri la portreto de la familio de la Infanto Don Luis, kaj samjare por ''La Grafo de Floridablanca kaj Goya'', verkoj kiuj reprezentas tri mejloŝtonojn kiuj metas lin ĉe la supro de la pentrarto de la epoko. Li jam ne estis nur pentristo de kartonoj sed majstris ĉiujn bildajn ĝenrojn: la religian, per la ''Krucumita Kristo'' kaj ''Sankta Bernardino predikanta'' kaj la kortegan, danke al la portretoj de la madrida aristokrataro kaj de la reĝa familio. Nur en 1787 li revenis al religia pentrarto, kaj li faris tion per tri kanvasoj, kiujn reĝo Karlo la 3-a mendis por la Reĝa Monaĥejo Sankta Joakimo kaj Sankta Ana en [[Valadolido]]: nome ''La Morto de Sankta Jozefo'', ''Vizio de Sankta Ludgarda'' kaj ''Sankta Bernardo baptas Sanktan Roberton''. Ili konsistigis tri retablojn por la altaroj ĉe la Epistola flanko de la monaĥeja preĝejo.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=103}}</ref> En ili, la forteco de la volumoj kaj la kvalito de la faldoj de la blankaj vestaĵoj omaĝas la pentraĵon de [[Francisco de Zurbarán|Zurbarán]] en sobra severeco. Komisiite de la Dukoj de Osuna, liaj grandaj protektantoj kaj patronoj en ĉi tiu jardeko kune kun la Infanto Luis de Burbono, li pentris la sekvan jaron por la Kapelo Borja de la [[Katedralo de Valencio]] - kie ankoraŭ videblas - la ''Adiaŭon de Sankta Francisko Borgia al lia familio'' kaj ''Sankta Francisko Borgia kaj la Nepentanta Mortanto''.<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|pp=100-102}}</ref> Ĉi-lasta estas la unua verko de Goya en kiu aperas [[monstro]]j.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=103}}</ref> == La [[1990-aj jaroj]] (1790-1799) == === Kaprico kaj inventemo === [[Dosiero:Asalto de ladrones.jpg|eta|200px|maldekstre|''Ŝtelatako'', 1794, oleo sur lado, 42 x 31 cm, kolekto Juan Abelló (Madrido).]] Inter 1790 kaj 1792, Goya suferis pro la streĉa etoso ĉe la kortego, kiu estis plena de suspekto pri liberaluloj pro la [[Franca Revolucio]] kaj la ascendo de [[Manuel Godoy]], "favorato" de reĝino Maria Luisa. En 1790, kelkaj amikoj konsilis al Goya forlasi la kortegon, kion li faris dum kelkaj monatoj, dum kiuj li pasigis tempon en Valencio kaj Zaragozo. En Valencio, li estis nomumita al la Reĝa Akademio de Belartoj Sankta Karlo.<ref>{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=280}}</ref> En 1792, ĉar la plej multaj el liaj amikoj estis en [[ekzilo]], li ricevis malmultajn komisiojn, do li dediĉis sin al instruado ĉe la Akademio.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|pp=40-43}}</ref> En julio 1792, li respondis al demando de la Akademio pri la tie donitaj instruoj, klarigante siajn ideojn pri arta kreado, tre malproksimajn de la idealismaj supozoj kaj novklasikaj preskriboj dominintaj en la tempo de Mengs, por aserti la bezonon de libereco de la pentristo, kiu ne devus esti submetita al striktaj reguloj. Laŭ la protokolo, {{citaĵo|[Goya] malkaŝe deklaras sin favore al la libereco de instruado kaj praktikado de stiloj; forigante ĉian serveman submetiĝon al infanlernejoj, mekanikajn preskribojn, ĉiumonatajn premiojn, vivtenajn pagojn kaj aliajn bagatelajn aferojn, kiuj virinecigas kaj malnobligas pentradon. Nek oni devus limigi tempon por la studoj de geometrio kaj perspektivo por superi malfacilaĵojn en desegnado.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=6}}</ref>}} Ĝi estas klara deklaro de principoj favore al originaleco, al libera inventemo kaj defendo de decide [[Antaŭromantikismo|antaŭromantika]] karaktero.<ref>Pérez Sánchez, Alfonso. ''Goya'', Barcelona, Planeta-De Agostini, 2004, p. 24.</ref> [[Dosiero:Goya Martinez.jpg|eta|dekstre|200ra|''Portreto de Sebastián Martínez y Pérez'', 92,9 cm × 67,6 cm, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]].]] Tio estis tempo de arta plenumiĝo kaj persona sukceso. La financa helpo permesis al li helpi sian familion en Zaragozo kaj interŝanĝi sian duradan kaleŝon kontraŭ pli komforta kvarrada kabinaŭto. Li ĉeestis en festojn kaj vojaĝis al Valencio por ĉasi anasojn en Albufera.<ref>{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=80-81}}</ref> Tamen, fine de la jaro en [[Sevilo]], kien li vojaĝis sen la necesaj permesiloj, li grave malsaniĝis kaj iris al [[Kadizo]] por konvaleski ĉe la hejmo de sia amiko, la industriisto Sebastián Martínez — de kiu li pentris bonegan portreton. En marto 1793 li komencis pliboniĝi, sed la malsano<ref>{{Harv|Guijarro-Castro|2012|p= }}</ref> — eble [[plumbotoksiĝo]], kaŭzita de progresema toksiĝo el [[plumbo]], kiu estis ofta ĉe pentristoj, aŭ, pli verŝajne, kiel Zapater pensis, la rezulto de la malorda vivo kaŭzita de lia "manko de reflektado" — lasis lin kun surdeco, de kiu li neniam resaniĝis kaj kiu malbonigis lian karakteron.<ref>{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=82-83}}</ref> Oni diris ankaŭ, ke modernaj studoj trovas similecojn inter la simptomoj, kiujn Goya suferis, kaj tiuj de malofta, tiam nekonata malsano, identigita kiel la sindromo de Susac<ref>[https://www.diarioinformacion.com/cultura/2017/04/28/sindrome-susac-dejo-sordo-goya/1888506.html ''¿Fue el síndrome de Susac lo que dejó sordo a Goya?''.] Diario información, publikigita la 28an de aprilo 2017. Konsultita la 4an de januaro 2018.</ref> kaj ke, en 1794, li ricevis elektroterapian traktadon por provi plibonigi la simptomojn de sia surdeco, sed la traktado malsukcesis.<ref>Criado, Miguel Ángel [http://elpais.com/elpais/2017/04/28/ciencia/1493369467_634675.html La sordera de Goya y cómo quiso curarse con descargas] alirita la 28an de aprilo 2017, [[El País]], 28an de aprilo 2017.</ref> Aliaj fontoj sugestas, ke eble temis pri [[sifiliso]].<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=84}}</ref> Ĉiuokaze, estis en ĉi tiu stadio kaj post superado de la malsano, kiam Goya komencis fari ĉion eblan por krei verkojn senrilatajn al la devoj akiritaj de liaj postenoj ĉe la kortego. En la tuta jaro 1793 li nur unufoje ĉeestis en la Akademion de Sankta Fernando, en julio; kaj en januaro 1794 li skribis tri leterojn al ĝia direktoro, Bernardo de Iriarte, rakontante al li pri la turno, kiun lia arto prenis, dediĉita al la pentrado de "kabinetaj" bildoj:<ref>{{Harv|Wilson Bareau|Mena Marqués|1995}}</ref><ref>{{Harv|Bozal|2005|p=112, vol. 1}}</ref> {{Citaĵo|Por okupi mian humiligitan imagopovon per la konsiderado de miaj malbonoj, kaj por parte kompensi la grandan elspezon, kiun ili kaŭzis al mi, mi dediĉis min al pentrado de serio de kabinetaj bildoj, en kiuj mi sukcesis fari observojn, kiuj normale ne eblas en menditaj verkoj, kaj en kiuj kaprico kaj inventemo havas nenian amplekson.|<small>''Letero de Goya al Bernardo de Iriarte'' (vicprotektanto de la Reĝa Akademio de Belartoj de Sankta Fernando), 4a de januaro 1794.</small><ref>''Apud'' Bozal (2005), vol. 1, p. 112.</ref>}} Li pli kaj pli pentris malgrandformatajn verkojn kun plena libereco, evitante siajn devontigojn kiel eble plej multe, citante malfacilaĵojn pro sia delikata sano. Li jam ne pentris tapetajn kartonojn, agado kiu nun fariĝis tre malgranda entrepreno, kaj li demisiis de siaj akademiaj devoj kiel pentradinstruisto ĉe la Reĝa Akademio de Belartoj en 1797, citante fizikajn problemojn,<ref> Valeriano Bozal (2005, vol. 1, pp. 119-124) analizas la fizikajn kondiĉojn de Goya ekde 1794 laŭ la analizo de liaj portretoj kaj apogante sin en argumentoj kaj dokumentaro havigita de Glendinning, kiu indikas, ke la frenezeca agado fare de la pentristo en la 1790-aj jaroj ne kongruas kun la malordoj kiun li mencias por esti liberigita de kelkaj instrudevoj kaj de pentromendoj por la kortego:{{Citaĵo|[...] el director de la Real Fábrica [de Tapices], Livinio Stuyck, creía en marzo de 1794 que Goya «se halla absolutamente imposibilitado de pintar, de resultas de una grave enfermedad que le sobrevino» [pero tanto en 1793 como en 1794 Goya pinta varias obras]; en marzo de 1796 no pudo dirigir la sala del modelo, tal como le correspondía, «a causa de estar enfermo», y en abril de 1797 dimite de su empleo de Director de pintura en la Academia, desengañado de convalecer de sus dolencias habituales. En 1798 el propio Goya «confiesa que no ha podido ocuparse en cosas de su profesión, en relación con la fábrica de tapices, por hallarse tan sordo "que no usando de las cifras de la mano [signolingvo] no puede entender cosa alguna"» (Glendinning, 1992, 25) Nigel Glendinning, ''Goya. La década de los caprichos. Retratos 1792-1804'', Madrid, Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, 1992. Pero no excluye Glendinning que Goya exagerara sus males, no solo por la amplia producción pictórica de estos años, también por el interés que pone en los asuntos económicos.|Bozal (2005), vol. 1, p. 120.}}</ref> sed kompense li estis nomita honora membro. La pentraĵoj, kiujn li mencias, estas grupo de malgrandformataj verkoj, inter kiuj estas klaraj ekzemploj de la "terura sublimeco" kiel ekzemple ''Corral de locos'' (Birdokorto de frenezuloj), ''El naufragio'' (La Ŝiprompo), ''El incendio'' (La Fajro, Fajro Nokte), ''Asalto de ladrones'' (Ŝtelatako), aŭ ''Interior de prisión'' (Interno de Malliberejo). Liaj temoj jam estas teruraj kaj la pentrotekniko estas skiza kaj plena de lumkontrastoj kaj dinamiko. Ĉi tiuj malgrandaj verkoj, faritaj sur [[lado]], povas esti konsiderataj unu el la mejloŝtonoj, kiuj markas la komencon de romantika pentrarto.''{{Harv|Ribot Martín|2014|pp=43-44}}'' [[Dosiero:Cómicos ambulantes.jpg|eta|maldekstre|200px|''Vagantaj komikuloj'', 1793 (Muzeo Prado).]] Kvankam la efiko, kiun la malsano de Goya havis sur lian stilon, estis emfazita, oni devas konsideri, ke li jam pentris similajn motivojn en ''Asalto de la diligencia'' (La atako kontraŭ kaleŝo) de 1787. Tamen, eĉ en ĉi tiu pentraĵo, kun simila motivo, ekzistas rimarkindaj diferencoj: en la pentraĵo por la ripozbieno de [[Alameda de Osuna]], la pejzaĝo estis amikema kaj hela,<ref>«La frondosa naturaleza que enmarca la escena de pillaje cobra importancia, como viene haciéndolo en toda la serie, con su imponente presencia y su intenso verdor». [http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=513 Ficha: ''Asalto a una diligencia'' (arta analizo).] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> en la rokoka stilo, kaj la figuroj estis malgrandaj, do la atento de la spektanto ne fokusiĝis al la tragedio prezentita tiom, kiom ĝi faras en ''Asalto de ladrones'' (Ŝtelatako) de 1794, kie la pejzaĝo nun estas arida kaj roka;<ref name=ladrones>[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=533 Ficha: ''Asalto a la Diligencia'' (''El asalto de ladrones'').] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> la mortiga viktimo aperas mallongigita en la malfono kaj la konverĝanta linio de la ĉaspafilo direktas la rigardon al la peteganta viro, kiu vidiĝas minacata de morto.<ref name=ladrones/> Ĉi tiu serio de pentraĵoj inkluzivas ankaŭ aron da taŭrobatalaj motivoj, en kiuj pli da emfazo estas metita sur la taskojn antaŭ la taŭrobatalo mem — la "tientas" (taŭrobatala provludo) aŭ la "disigo de taŭroj" — ol en tiutempaj ilustraĵoj de ĉi tiu temo fare de artistoj kiel Antonio Carnicero. En siaj verkoj, Goya emfazas momentojn de danĝero kaj kuraĝo, kaj elstarigas la reprezentadon de la publiko kiel anonima amaso, karakteriza por la hodiaŭa akcepto de distraj spektakloj. La ĉeesto de morto elstaras en ĉi tiuj verkoj de 1793, en la verko de la kavalerio en "Suerte de matar" (La ludero mortigi) kaj en la kornovundo de rajdanto en "La muerte del picador" (La morto de pikisto), kiuj definitive distancigas ĉi tiujn motivojn de la pitoreska kaj rokoka intencoj.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=106}}</ref> Ĉi tiun aron de ladaj verkoj kompletigas ''Vagantaj komikuloj'', reprezentaĵo de trupo de aktoroj el la ''[[Commedia dell'arte]]''. Afiŝeto kun la surskribo "ALEG. MEN." ĉe la piedo de la scenejo rilatigas la scenon al la alegorio [[Menandro|menandra]] aŭ klasika [[satiro]].<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=106}}</ref> Karikaturo kaj la reprezentado de la groteskaĵo aperas en ĉi tiuj ridindaj roluloj, en unu el la plej klaraj precedencoj de tio, kio estos ofta en liaj pli postaj satiraj presaĵoj: misformitaj vizaĝoj, pupfiguroj kaj troigo de fizikaj trajtoj. Sur alta scenejo kaj ĉirkaŭitaj de anonima publiko, [[Kolombina]], [[Arlekeno]] kaj [[Pierrot]] en komika karakterizado ludas. Ili kontemplas, kune kun eleganta opereta aristokrato, ebrian nanon Sinjoron [[Pulĉinelo]], dum ia nazego (eble de [[Pantalone]]) aperas inter la kurtenoj, kiu utilas kiel fono.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=43}}</ref> Malgraŭ ĉio, la stila kaj tema transiro de Goya ne estis tiel subita kiel lia malsano eble sugestus. Laŭ Valeriano Bozal, malgraŭ sia resaniĝo, li daŭre pentris diligente: tri portretojn en 1792 kaj 1792-1793, du en 1793-1794, kaj kvar en 1794, kaj ankaŭ plurajn studiopentraĵojn kaj la skizon por la ''Sankta Kaverno'' en Cádiz inter 1792 kaj 1793; kelkaj el ili majstraĵoj, kiel ekzemple ''La Tiranino'', ''La Markizino de Solana,'' kaj ''La Dukino de Alba''. En multaj el ĉi tiuj verkoj, li konservas amikeman kaj humuran tonon derivitan de siaj kartonaj serioj, kvankam li iom post iom enkondukas pli malhelajn temojn, kiel ekzemple "Corral de Locos" (Frenezulejo), sed ĉiuokaze, laŭ malrapida progresado. Eĉ ĝis la jaro 1800, pluraj el liaj verkoj konservas stilan stampon rememorigan pri lia periodo antaŭ surdeco, kiel ekzemple la portretoj de ''Bernardo de Iriarte'' (1797), ''[[Gaspar Melchor de Jovellanos]]'' (1798), ''La Tirana'' (1799) kaj ''La Grafino de Chinchón'' (1800).<ref>{{Harv|Bozal|1989|pp=52-53}}</ref> En 1795 li akiris la postenon de Direktoro de Pentrarto ĉe la Akademio de Belartoj, kiu vakiĝis post la morto de Bayeu en tiu jaro. Li ankaŭ petis al [[Manuel Godoy|Godoy]] esti la unua pentristo de la reĝo kun la salajro de sia bofrato, kvankam li ne ricevis la postenon ĝis 1799, kiam li estis nomumita, kune kun Mariano Salvador Maella, kiel la unua ĉambropentristo,<ref>[https://www.goyaenelprado.es/biografia/ «Cronología».] Museo Nacional del Prado. Konsultita la 26an de julio 2018.</ref> kun salajro de kvindek mil senimpostaj realoj plus kvincent dukatoj por la bontenado de kaleŝo.<ref>{{Harv|Bozal|1989|p=110}}</ref> === Portretoj === [[Dosiero:José Álvarez de Toledo, Duque de Alba.jpg|eta|200px|''Portreto de la duko de Alba'', 1795 (Muzeo Prado).]] Ekde 1794 Goya rekomencis siajn portretojn de la madrida nobelaro kaj de aliaj elstaraj figuroj de la socio de sia tempo, kiuj nun inkluzivis, kiel la unua kortega pentristo, reprezentojn de la reĝa familio, de kiu li jam faris la unuajn portretojn en 1789: ''Karlo la 4-a ruĝvestita'', alia plenlonga portreto de Karlo la 4-a el la sama jaro, kaj tiu de lia edzino ''Maria Luisa de Parmo vestanta larĝan jupoon''. Lia tekniko evoluis kaj nun oni povas vidi kiel la aragona pentristo specifas la psikologiajn trajtojn de la vizaĝoj de la roluloj kaj uzas por la ŝtofoj iluziisman teknikon bazitan sur farbomakuloj, kiuj permesas al li reprodukti orajn kaj arĝentajn brodaĵojn kaj ŝtofojn de diversaj tipoj de malproksime.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=40}}</ref> Jam en la ''Portreto de Sebastián Martínez y Pérez'' (1793) oni povas aprezi la delikatecon, per kiu li gradigas la tonojn de la brileco de la silka jako de la kadiza gravulo, dum li zorge prilaboras sian vizaĝon, kaptante la tutan noblecon de karaktero de sia protektanto kaj amiko. Estas multaj bonegaj portretoj de tiu ĉi periodo: ''La markizino de Solana'' (1795), la du de María del Pilar Teresa Cayetana de Silva y Álvarez de Toledo, Dukino de Alba, en blanka (1795) kaj en nigra (1797) vestaĵoj kaj tiu de ŝia edzo José Álvarez de Toledo (1795), tiu de la Grafino de Chinchón (1795-1800), kopifiguroj de toreistoj (1795) aŭ toreistoj kiel Pedro Romero (1795-1798), aktorinoj kiel María del Rosario Fernández, la Tirana (1799), politikistoj (Francisco de Saavedra) kaj verkistoj, inter kiuj elstaras la portretoj de [[Juan Meléndez Valdés]] (1797), [[Gaspar Melchor de Jovellanos]] (1798) aŭ [[Leandro Fernández de Moratín]] (1799).<ref>{{Harv|Angelis|1988|pp=107-114}}</ref> En ĉi tiuj verkoj oni povas vidi influojn de angla portretarto,<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=35}}</ref>, kiu aparte atentis reliefigi la psikologian profundon kaj naturecon de la sinteno. La graveco montri medalojn, objektojn aŭ simbolojn de la atributoj de rango aŭ potenco de la portretitoj iom post iom malpliiĝis favore al la reprezentado de iliaj homaj kvalitoj. Alia nediskutebla referenco estus Velázquez, kies influo evidentiĝas en la eleganteco kaj delikateco de ĉi tiuj portretoj, same kiel en ilia psikologia introspekto kun ia tendenco al tio fantasta kaj, kelkfoje, tio groteska.<ref>{{Harv|Novotny|1981|p=134}}</ref> [[Dosiero:Goya Alba1.jpg|eta|maldekstre|200px|''La dukino de Alba'', 1795 (kolekto Casa de Alba, [[palaco de Liria]], Madrido).]] La evoluo de vira portretarto oni povas vidi komparente la ''Portreton de la Grafo Floridablanca'' de 1783 kun tiu de Jovellanos, pentrita fine de la jarcento. La portreto de Karlo la 3-a, kiu prezidas la scenon, la sinteno de la dankema subulo en la memportretita pentristo,<ref>[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=332&titulo=Conde+de+Floridablanca&imagenporpagina=1&from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&titulo=Conde%20de%20Floridablanca&imagenporpagina=1&x=33&y=11 Ficha: ''El conde de Floridablanca''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> la luksa vestaĵo kaj la atributoj de potenco de la ministro kaj eĉ la troa grandeco de lia figuro kontraŭstaras kun la melankolia esprimo de lia kolego en la posteno Jovellanos. Sen peruko, klinita kaj eĉ malĝojigita pro la malfacileco efektivigi la reformojn, kiujn li planis, kaj lokita en pli komforta kaj intima loko, ĉi tiu lasta kanvaso amplekse montras la vojon sekvitan en tiuj jaroj. Koncerne virinajn portretojn, indas mencii tiujn rilatajn al la Dukino de Alba. Ekde 1794, li vizitis la palacon de la Dukoj de Alba en Madrido por pentri iliajn portretojn. Li pentris ankaŭ kelkajn studiopentraĵojn prezentantajn scenojn el ilia ĉiutaga vivo, kiel ekzemple ''La Dukino de Alba kaj La Bigotino'', kaj post la morto de la Duko en 1795, li eĉ pasigis longajn periodojn kun la ĵus vidvinigita virino en ŝia bieno en [[Sanlúcar de Barrameda]], en 1796 kaj 1797. Hipoteza amafero inter ili generis abundan literaturon bazitan sur nekonkludeblaj pruvoj kaj estas parto de la romantika legendo, kiu disvolviĝis dum la 19-a jarcento. Okazis vasta (kaj senbaza) debato pri la signifo de fragmento de unu el la leteroj de Goya al Martín Zapater, datita la 2-an de aŭgusto 1794, en kiu li skribas per sia stranga manskribo: "Sed vi devis veni kaj helpi pentri la inon el Alba, kiu venis en mian atelieron hieraŭ por ke mi pentru ŝian vizaĝon, kaj ŝi sukcesis; fakte, mi ŝatas ĝin pli ol pentri sur kanvaso, ĉar mi ankaŭ devas portreti ŝin plenkorpa [...]".<ref> Mercedes Águeda kaj Xavier de Salas, en ''Cartas a Martín Zapater'' (op. cit., pp. 344 kaj n. 3, p. 346), asertas pri tiu frazo: «La sola konata kaj dokumentita frazo de Goya, en kiu li aludas al la Dukino de Alba kaj kiu naskis ĉiujn legendojn kaj postajn konjektojn». ''Apud loc. cit''.</ref> [[Dosiero:Goya-duquesa de alba.jpg|eta|200px|''La dukino de Alba'', oleo surtola, 210 x 149 cm, ''[[Hispana Societo de Ameriko|Hispanic Society]]'', [[Novjorko]]. Sursabla skribaĵo: «Nur Goya. 1797», en la ringoj «Alba» kaj «Goya».<ref name=hagen/>]] Al tio aldoniĝas la desegnaĵoj en la Albumo de Sanlúcar (aŭ Albumo A) en kiuj María Teresa Cayetana aperas en privataj sintenoj kiuj elstarigas ŝian sensualecon, kaj la portreton de 1797 kie la dukino - kiu portas du ringojn kun la surskriboj "Goya" kaj "Alba" -<ref name=hagen/> montras surskribon en la sablo kiu diras "Nur Goya". [140] La vero estas, ke la pentristo certe sentis sin altirita al Cayetana, konata pro ŝia sendependa kaj kaprica konduto. [140] <ref name="hagen">Hagen, Rose-Marie; Francisco Goya, Rainer Hagen (en angla). [https://books.google.es/books?id=S-Fu4fGHnlAC&pg=PA41&dq=%22Solo+Goya%22&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjckILK5b_fAhULtRoKHQEgA4wQ6AEINTAC#v=onepage&q=%22Solo%20Goya%22&f=false ''Francisco Goya, 1746-1828'', p. 41. Taschen, 2003.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> Certe la pentristo devis senti altiron al Cayetana, konata pro sia sendependa kaj kaprica konduto.<ref name=hagen/> Ĉiuokaze, la plenlongaj portretoj de la Dukino de Alba estas tre bonkvalitaj. La unua estis farita antaŭ ol ŝi vidviniĝis kaj montras ŝin vestita tute laŭ franca modo, kun delikata blanka robo kiu kontrastas kun la ruĝaj reliefoj de la rubando ĉirkaŭ ŝia talio. Ŝia esprimo malkaŝas ekstrovertan personecon, kontraste al ŝia edzo, kiu estas portretita klinita antaŭen kaj montrante retiriĝeman karakteron. Ne vane ŝi ĝuis operon kaj estis tre mondema, "lastulino", laŭ la vortoj de la Grafino de Yebes,<ref>Muñoz de Figueroa Yebes, Carmen (1955). ''La condesa-duquesa de Benavente, una vida en cartas''. Madrid. p. 75. OCLC 12542430. Apud Bozal, 2005.</ref>, dum li estis pia kaj ĝuis ĉambran muzikon. En la dua portreto, la Dukino de Alba estas vestita funebre, laŭ la hispana stilo, kaj pozas en serena pejzaĝo. Kvankam ne ekzistas multaj informoj pri la rilato inter Goya kaj Cayetana, ŝajne li poste sentis ian indignon kontraŭ ŝi, fakto kiu verŝajne instigis lin portreti ŝin kiel sorĉistinon en ''Volavérunt'' (1799), n-ro 61 de ''[[Los caprichos]]''.<ref>{{Harv|Hagen|Hagen|2005|p=535}}</ref> === ''Los caprichos'' === ''{{Ĉefartikolo|Los caprichos}}'' [[Dosiero:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 43 - El sueño de la razon produce monstruos.jpg|eta|200px|maldekstre|''Capricho'' nº 43, «[[El sueño de la razón produce monstruos]]» (La revoj de la racio kreas monstrojn, Muzeo Prado).]] Kvankam Goya jam estis publikiginta gravuraĵojn ekde 1771 — nome ''Fuĝo en Egiptujon'', kiun li subskribis kaj kiel kreinto kaj kiel gravuristo,<ref>[https://web.archive.org/web/20100406234625/http://servicios.bne.es/productos/Goya/es_home_religiosos.html «La huida a Egipto»], 1771, en la Cifereca Ekspozicio de gravuraĵoj de Goya de la ''[[Biblioteca Nacional de España]]''.</ref> serion da gravuraĵoj pri pentraĵoj de Velázquez publikigitaj en 1778 kaj kelkajn aliajn lozajn (inter kiuj oni devas mencii, pro la efiko de la bildo kaj la [[klaroskuro]] kaŭzita de la torĉo, ''El agarrotado'', de ĉirkaŭ 1778-1780) — estis per ''[[Los caprichos]]'' (La kapricoj), kies vendon anoncis la ''Diario de Madrid'' la 6-an de februaro 1799,<ref> Biblioteca Nacional de España (eld.). [https://hemerotecadigital.bne.es/hd/viewer?oid=0001598112 «Diario de Madrid del miércoles 6 de febrero de 1799.».] Konsultita la 21an de aŭgusto 2013. </ref> ke Goya komencis la romantikan kaj nuntempan gravuradon, per serio de satira karaktero. En sia reklamaĵo, Goya prezentas {{citaĵo|kolekton de gravuraĵoj kun kapricaj temoj, inventitaj kaj gravuritaj de Don Francisco Goya. La aŭtoro, konvinkita, ke la riproĉo de homaj eraroj kaj malvirtoj (kvankam ĝi ŝajnas aparta al elokventeco kaj poezio), povas ankaŭ esti temo de pentrafto, elektis kiel proporciajn temojn por sia verko, el la amaso da ekstravagancoj kaj eraroj, kiuj estas komunaj en la tuta civila socio, kaj el inter la vulgaraj okupitecoj kaj mensogoj, rajtigitaj de kutimo, nescio aŭ intereso, tiujn, kiujn li kredis plej taŭgaj por provizi materialon por ridindigo, kaj samtempe ekzerci la fantazion de la artisto.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=8}}</ref>}} Jen la unua hispana produktado de serio de karikaturaj gravuraĵoj, laŭ la stilo de tiuj, kiuj ekzistis en Anglio kaj Francio, sed kun granda kvalito en la manipulado de la teknikoj de [[akvaforto]] kaj [[akvatinto]] - kun tuŝoj de [[burino]], polurilo kaj sekpinto - kaj noviga tema originaleco, ĉar La Kapriĉoj ne povas esti interpretataj en ununura direkto, male al la konvencia satira gravuraĵo. Inter 1793 kaj 1798 li faris entute okdek gravuraĵojn, sur akvafortaj platoj plifortigitaj per akvatinto.<ref>{{Harv|Chilvers|2007|p=423}}</ref> Akvaforto estis la kutima tekniko por pentristoj-gravuristoj en la 18-a jarcento, sed la kombinado kun akvotinto permesis al li krei surfacojn kun nuancitaj ombroj danke al la uzo de rezinoj de malsamaj teksturoj, per kiuj li akiris gradecon en la griza skalo, kiu permesis al li krei draman kaj maltrankviligan lumigadon hereditan de la verko de [[Rembrandt]]. [[Dosiero:Linda maestra.jpg|eta|200px|dekstre|''Capricho'' nº 68, «Linda maestra» (Muzeo Prado).]] Per tiuj "kapricaj aferoj" - kiel Leandro Fernández de Moratín, kiu plej verŝajne verkis la antaŭparolon al la eldono, nomas ilin - plenaj je inventemo, la celo estis disvastigi la ideologion de la intelekta malplimulto de la [[Klerismo|kleristoj]], kiu inkluzivis pli-malpli eksplicitan [[antiklerikalismo]]n.<ref>Emilio La Parra López, «Los inicios del anticlericalismo español contemporáneo», en Emilio La Parra López kaj Manuel Suárez Cortina, ''El anticlericalismo español contemporáneo'', Madrid, Biblioteca Nueva, 1998, p. 33. ISBN 84-7030-532-8.</ref> Oni devas konsideri, ke la bildaj ideoj de tiuj gravuraĵoj estis evoluigitaj almenaŭ ekde 1796, ĉar antaŭaĵoj aperis jam en la ''Albumo de Sanlúcar'' (aŭ ''Albumo A'') kaj en la ''Albumo de Madrido'' (ankaŭ nomata ''Albumo B'').<ref>{{Harv|Bozal|1989|p=108}}</ref> La temoj de ĉi tiuj gravuraĵoj fokusiĝas ĉefe al [[sorĉado]] kaj [[prostituado]], same kiel al [[antiklerikalismo]], kritiko de la [[Inkvizicio]], denunco de sociaj maljustecoj, [[superstiĉo]], manko de kulturo, geedziĝoj pro oportuno kaj aliaj specoj de malvirtoj, same kiel aludoj al medicino kaj arto - kiel ekzemple la temoj de la "kuracista azeno" kaj la "pentrista simio" -.<ref>{{Harv|Bozal|1989|p=110}}</ref> En la jaroj, en kiuj Goya kreis la ''Kapriĉojn'', la kleristoj finfine okupis potencajn postenojn: Jovellanos estis la plej alta aŭtoritato en Hispanio de novembro 1797 ĝis aŭgusto 1798; Francisco de Saavedra, amiko de la ministro kaj homo kun progresintaj ideoj, okupis la postenon de Sekretario de la Trezorejo en 1797 kaj tiun de la Ŝtato de la 30-a de marto ĝis la 22-a de oktobro 1798. La periodo, en kiu ĉi tiuj bildoj estis kreitaj, estis favora por la serĉado de io utila por kritiki la universalajn kaj apartajn malvirtojn de la tiama Hispanio, kvankam jam en 1799 komenciĝis la reago, kiu devigis Goya-n retiri la gravuraĵojn for de la vendado kaj doni ilin al la reĝo en 1803, kiel antaŭzorgan rimedon.<ref>Valeriano Bozal (2005), vol. 1, pp. 107-112.</ref><ref>Nigel Glendinning. «Francisco de Goya», Madrid, ''Cuadernos de Historia'', 16, 1993, p. 56 (El arte y sus creadores, 30). D.L. 34276-1993</ref> La plej emblema gravuraĵo de la ''Kapricoj'' —kaj eble de la tuta grafika verko de Goya— estas tiu, kiu komence estis estonta la frontispico de la verko kaj en sia fina publikigo funkciis kiel [[ĉarniro]] inter unua parto dediĉita al la kritiko de kutimoj kaj dua parto pli tendenca esplori sorĉadon kaj la nokton, kiu komenciĝas en kaprico n-ro 43, "La revoj de la racio produktas monstrojn."<ref> Hughes, 2004, pp. 159-167. </ref><ref> Calvo Serraller, 1997, p. 114. </ref> Ekde ĝia unua prepara desegnaĵo, el 1797 (titolita en la supra marĝeno kiel "Sonĝo 1a"), la aŭtoro mem estis prezentita sonĝante, kaj en tiu sonĝomondo aperis koŝmara vizio, kun sia propra vizaĝo ripetata apud ĉevalhufoj, fantomaj kapoj kaj vespertoj.<ref> Hughes, 2004, pp. 387-390. </ref> En la fina gravuraĵo, la legendo restis sur la fronto de la tablo, kie klinas sin la viro, superfortita de dormo, kiu eniras la mondon de monstroj post kiam la mondo de lumoj estas estingita.<ref> Seseña, 2004, pp. 30-33. </ref> ''La Kapriĉoj'' inaŭguris vojon, en kiu la aragona artisto profundiĝis en siajn plej intimajn pensojn kaj sentojn kaj en kiu li pripensis ĉiujn sociajn kaj kulturajn aspektojn de sia tempo, ciklo kiu daŭris per aliaj serioj de gravuraĵoj kiel ''La katastrofoj de milito'' kaj ''La sensencaĵoj''. Liaj satiraj temoj, kun gusto por tio makabra, tia groteska, tia demona, estas la antitezo de la klasikismo kiu regis en lia tempo, sed samtempe ĝia komplemento, ĉar ĝi elmontras la hipokritecon enecan en dekoka-jarcenta moraleco. Ĝi estas vizio kiu antaŭanoncas [[Romantikismo]]n, sed Romantikismo malproksima de la oficiala vojo, kiu nur havas paralelon en du aliaj viziemaj artistoj: [[William Blake]] kaj [[Johann Heinrich Füssli]].<ref>{{Harv|Novotny|1981|pp=129-131}}</ref> Per ĉi tiuj gravuraĵoj, en kiuj percepteblas la rekta influo de pluraj grafikistoj, precipe [[Rembrandt]], [[Jacques Callot]] kaj [[Giambattista Tiepolo]],<ref>{{Harv|Novotny|1981|p=136}}</ref> Goya trovis liberecon, kiu mankis al li en siaj menditaj verkoj. En ĉi tiuj bildoj perceptiĝas pli granda facileco kaj flueco; li sendube ĝuis sian artan kreadon kaj lia ironia kaj malrespekta tendenco vekiĝis. Malgraŭ ĉio, li ne rezignis pri siaj mendoj aŭ sia pozicio kiel pentristo al la reĝo; fakte, dum sia tuta kariero li zorgis pri konservado de sia socia statuso kaj pri havado de sekureco, kiu permesos al li vivi komforte. Pruvo de ĉi tiu zorgo estas, ke fine de la jarcento li ŝanĝis sian nomon de Francisco Goya al Francisco '''de''' Goya.<ref>{{Harv|Bozal|1989|p=108}}</ref> === La revo de la racio === [[Dosiero:GOYA - El aquelarre (Museo Lázaro Galdiano, Madrid, 1797-98).jpg|eta|maldekstre|200ra|''El aquelarre'' (La sabatorgio), 1797-1798 ([[Muzeo Lázaro Galdiano]], Madrido).]] Antaŭ la fino de la 18-a jarcento, Goya ankoraŭ pentris tri seriojn de malgrandformataj pentraĵoj, kiuj emfazas misteron, sorĉadon, nokton, kaj eĉ kruelecon, kaj estas teme rilataj al la fruaj pentraĵoj pri kaprico kaj inventemo pentritaj post lia malsano en 1793. Unue, estas du kanvasoj menditaj de la Dukoj de Osuna por ilia bieno en Alameda, inspiritaj de la teatro de tiu epoko. Ili titoliĝas ''El convidado de piedra'' (La ŝtona gasto) - nuntempe en nekonata loko, kaj inspiritaj de momento en versio de [[Don Juan (literaturo)|Don Juan]] de Antonio de Zamora: ''No hay plazo que no se cumpla ni deuda que no se pague'' (Ne ekzistas tempolimo, kiun oni ne povas plenumi, nek ŝuldo, kiun oni ne povas pagi) - kaj ''La lámpara del diablo'' (La Lampo de la Diablo), ''El hechizado por fuerza'', sceno el La Sorĉita de la Perforto, kiu rekreas momenton el la samnoma dramo de la jam menciita dramisto, en kiu superstiĉa malkuraĝulo provas malhelpi kandelon estingiĝi, konvinkita, ke se ĝi estingiĝos, li mortos.<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=118}}</ref> Ambaŭ produktitaj inter 1797 kaj 1798, ili prezentas teatrajn scenojn karakterizitajn per la ĉeesto de timo de morto aperanta kiel terura kaj supernatura personigo. En junio 1798<ref name=goyavuelo/> Goya donacis al la Duko la "Konton por ses komponaĵaj pentraĵoj pri sorĉistinaj aferoj, kiuj estas en Alameda, ses mil realojn ''de vellón''"<ref>I. S. C. [https://www.abc.es/espana/madrid/abci-parque-capricho-duques-osuna-mecenas-goya-201510261704_noticia.html «Los duques de Osuna, mecenas de Goya.» 26 de octubre de 2015.] ''ABC''. Konsultita la 26an de julio 2018.</ref> pro la pentraĵoj kun sorĉistinaj temoj, kiuj kompletigis la ornamadon de la ''Quinta del Capricho'' ([[Kaprica Parko]]): nome ''La Kuirejo de la Sorĉistinoj'', ''La Flugo de la Sorĉistinoj'' (1797),<ref name=goyavuelo>[https://www.goyaenelprado.es/obras/ficha/goya/vuelo-de-brujas/?tx_gbgonline_pi1%5Bquery%5D=Vuelo%20de%20brujas&tx_gbgonline_pi1%5Bgosort%5D=b&tx_gbgonline_pi1%5Bgonavmode%5D=search Vuelo de brujas.] Museo Nacional del Prado. Konsultita la 26an de julio 2018.</ref> ''La komploto'' (aŭ ''La Sorĉistinoj'')<ref>[http://ceres.mcu.es/pages/ResultSearch?txtSimpleSearch=El%20Conjuro%20o%20Las%20Brujas&simpleSearch=0&hipertextSearch=1&search=simple&MuseumsSearch=&MuseumsRolSearch=1&listaMuseos=null Ficha: «El Conjuro o Las Brujas.»] Ministerio de Educación, Cultura y Deporte. Konsultita la 26an de julio 2018.</ref> kaj ''El aquelarre'' (La Ŝabatorgio),<ref>[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=526&titulo=el+aquelarre&imagenporpagina=1&from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&titulo=el%20aquelarre&imagenporpagina=1 Ficha: «El aquelarre.»] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 26an de julio 2018.</ref> en kiuj virinoj kun maljunaj kaj misformitaj vizaĝoj, situantaj ĉirkaŭ granda virkapro — la bildo de la diablo —, donas al li vivajn infanojn kiel manĝaĵon. Melankolia ĉielo — tio estas, nokta kaj luna — prilumas la scenon.<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=114}} </ref> [[Dosiero:Interior de prisión (El crimen del castillo II), de Goya.jpg|eta|170px|dekstre|''Interior de prisión o Crimen del Castillo II'' (Karcerinterno aŭ Kastelkrimo II), 1798-1800. María Vicenta, malliberigita murdinta sian edzon, atendas ekzekuton (kolekto Markizo de la Romana).]] Tiu tono estas konservata tra la tuta serio, kiu povus esti elpensita kiel ilustrita [[satiro]] de popularaj superstiĉoj, kvankam tiuj verkoj ne estas mankantaj de ekzercado de tipe antaŭromantika altiro rilate al la temoj notitaj de [[Edmund Burke]] en sia verko ''A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful'' (Filozofia esploro pri la origino de niaj ideoj pri la Sublimo kaj la Belo, 1756) pri "tio sublima kaj terura".<ref> Morales y Marín, José Luis (1993). [https://books.google.es/books?hl=es&id=5KdtSl6DHFMC&dq=Edmund+Burke+goya&focus=searchwithinvolume&q=Burke''Goya: jornadas en torno al estado de la cuestión de los estudios sobre Goya'': Madrid, 21a-23a de oktobro 1992.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref><ref> Borsò, Vittoria. [https://books.google.es/books?id=b2mEQqciKBEC&pg=PA119&dq=Edmund+Burke+goya&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwj7pKKS6b_fAhXiUBUIHfIVCKcQ6AEITTAG#v=onepage&q=Edmund%20Burke%20goya&f=false «Estética del fracaso: escritura e inmanencia en las modernidades hispanoamericanas.» En: Sánchez, Yvette kaj Roland Spiller (kunordigantoj). ''Poéticas del fracaso'', pp. 119-242. Volumo 1a de ''Frankfurter Studien zur Iberoromania und Frankophonie''. BoD – Books on Demand, 2009.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref><ref> Knudsen, Vibeke, Nacia Galerio de Danio ''et al.'' (en angla). [https://books.google.es/books?hl=es&id=tuRIAQAAIAAJ&dq=Edmund+Burke+goya&focus=searchwithinvolume&q=Burke ''Goya's realism'', pp. 43-4, 51. Statens Museum for Kunst, 2000.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref><ref> Tomlinson, Janis A.; Francisco Goya; Francisco Calvo Serraller, [[National Gallery of Art]] (en angla). [https://books.google.es/books?id=0Ka_wniYJ5QC&pg=PA238&dq=Edmund+Burke+goya&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwj7pKKS6b_fAhXiUBUIHfIVCKcQ6AEILjAB#v=onepage&q=Edmund%20Burke%20goya&f=false ''Goya: Images of Women'', p. 238. Yale University Press, 2002.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> Malfacilas determini ĉu tiuj pentraĵoj pri temoj de sorĉistinoj kaj sorĉistoj havas satiran intencon, kiel mokadon de falsaj superstiĉoj, laŭ la linioj de tiuj deklaritaj ĉe la komenco de ''La kapricoj'' kaj la klerisma idearo, aŭ male, respondas al la celo transdoni maltrankviligajn emociojn, produkton de la malbenoj, sorĉoj kaj malgaja kaj terura atmosfero, propraj por pli postaj stadioj. Male al la presaĵoj, ĉi tie ne estas gvidantaj motoj kaj la pentraĵoj konservas interpretan ambiguecon, ne ekskluzivan, aliflanke, al ĉi tiu temo.<ref> Olszewski, Edward J. (en angla). [https://books.google.es/books?id=wGPPe8l-HmwC&pg=PA127&dq=ambiguous+goya&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwiC-9ne8L_fAhWtyYUKHXmcDFcQ6AEINTAB#v=onepage&q=ambiguous%20goya&f=false «Goya's Ambiguous ''Saturn''.» En: Ten-Doesschate Chu, Petra kaj Laurinda S. Dixon (kunordigantoj). ''Twenty-first-century Perspectives on Nineteenth-century Art...'', pp. 127-132. Associated University Presses, 2008.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> Nek en sia alproksimiĝo al la mondo de [[taŭrobatalado]] Goya havigas sufiĉajn indicojn por elekti kritikan vizion aŭ tiun de la entuziasmulo por la [[taŭrludado]], kio li estis en sia junaĝo,<ref>[http://www.realacademiabellasartessanfernando.com/es/goya/gabinete-goya «Gabinete Goya: Calcografía Nacional: Tauromaquia (1814-1816).»] [[Real Academia de Bellas Artes de San Fernando]]. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> juĝante laŭ liaj propraj epistolaj atestoj. Pli grandaj kontrastoj de lumo kaj ombro montriĝas en serio de pentraĵoj, kiuj rakontas pri nuntempa evento: la tiel nomata "Murdo de Castillo". Francisco del Castillo estis murdita de sia edzino, María Vicenta, kaj ŝia amanto kaj kuzo, Santiago Sanjuán. Ili poste estis arestitaj, juĝitaj en proceso, kiu famiĝis pro la elokventeco de la akuzo de la prokuroro (gvidita de [[Meléndez Valdés]], klerisma poeto el la rondo de Jovellanos kaj amiko de Goya), kaj ekzekutitaj la 23-an de aprilo 1798, en la [[Plaza Mayor (Madrido)|Placo Mayor]] en Madrido.<ref> Arroyo Zapatero, Luis, ''et al.'' (en angla). [https://books.google.es/books?id=DwpBBgAAQBAJ&pg=PA130&dq=goya+%22Crimen+del+Castillo%22&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjKgdfx87_fAhUGx4UKHYtOCwgQ6AEIMDAB#v=onepage&q=goya%20%22Crimen%20del%20Castillo%22&f=false ''Death Penalty: A Cruel and Inhuman Punishment'', p. 130. Ediciones de la Universidad de Castilla La Mancha, 2015.] En Google Books. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> La artisto, laŭ la maniero de la "halelujoj" (kantotaj bildostrioj), kiujn blinduloj kutimis rakonti akompanataj de vinjetoj, rekreas la hommortigon en du pentraĵoj titolitaj ''La Vizito de la Monaĥo'' (aŭ ''La Krimo de Castillo I'') kaj ''Mallibereja Interno'' (''La Krimo de Castillo II''), pentritaj antaŭ 1800. En ĝi aperas la temo de la [[malliberejo]], kiu, kiel tiu de la frenezulejo, estis konstanta motivo en la arto de Goya kaj kiu permesis al li esprimi la plej malpurajn kaj neraciajn aspektojn de la homo, komencante vojon, kiu kulminos per la ''[[Nigraj Pentraĵoj]]''. Ĉirkaŭ 1807 li revenis al ĉi tiu maniero kroniki eventojn en la formo de halelujoj en la rekreado de la rakonto pri ''Fray Pedro de Zaldivia kaj la bandito Maragato'' en ses pentraĵoj aŭ vinjetoj.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=120}}</ref><ref> Vidu tien [[commons:Fray Pedro de Zaldivia y el Bandido Maragato|la ordigitan serion]]. La bandito Maragato, murdodeliktulo tre konata ekde 1800, estis arestita en 1806 fare de franciskano, Pedro de Zaldivia, kio rezultis en ekzekuto kaj dispecigo fare de la tiama justico.</ref> === La freskoj de Sankta Antono de La Florida kaj aliaj religiaj pentraĵoj === [[Dosiero:Francisco de Goya y Lucientes 041.jpg|eta|maldekstre|Vidaĵo al supre de la volbo de la [[Ermitejo Sankta Antono de La Florida]].]] Ĉirkaŭ 1797 Goya laboris pri la murpentraĵoj pri la vivo de Kristo por la Oratorio de la Sankta Kaverno en [[Kadizo]]. En ili li foriris de la kutima ikonografio por prezenti pasaĵojn kiel ''La Multipliko de la Panoj kaj Fiŝoj'' kaj la ''Lasta Vespermanĝo'' el pli homa perspektivo.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=109}}</ref> Alia mendo, ĉi-foje de la [[Katedralo de Toledo]], por kies sakristio li pentris olepentraĵon pri ''[[Aresto de Jesuo]]'' en 1798, estas omaĝo al ''[[La senvestigo de Kristo|La Senvestigo]]'' de [[El Greco]] en sia komponado kaj al la fokusita lumigado de Rembrandt.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=114}}</ref> En tiu sama tre aktiva jaro li pentris la freskojn de la ermitejo de Sankta Antonio de la Florida, menditajn de Karlo la 4-a, la majstroverko de sia murpentrarto, en kiu li povis senti sin subtenata de siaj amikoj [[Jovellanos]], Francisco de Saavedra kaj [[Ceán Bermúdez]] - post la amara sperto de El Pilar - por libere disvolvi sian teknikon kaj ideojn. Perdinte la Reĝan Ordonon enhavantan la komision, konserviĝis raporto pri la elspezoj faritaj pro la materialoj uzitaj en lia pentrado kaj eĉ pro la kosto de luado de kaleŝo por la ĉiutaga vojaĝo de Goya "por la laboro ĉe la kapelo de Sankta Antonio de la Florida, kiun li pentris laŭ Reĝa Ordono de Lia Moŝto en ĉi tiu jaro 1798".<ref>{{Harv|Pita Andrade|2008|p=88}}</ref> El ĝi oni povas dedukti, ke li laboris por la freskoj, kun la helpo de Asensio Juliá, de junio ĝis oktobro 1798.<ref>{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=89-92}}</ref> [[Dosiero:Francisco de Goya y Lucientes 040.jpg|eta|250px|dekstre|Detalo de la freskoj de la [[Ermitejo Sankta Antono de La Florida]].]] Multajn novigojn li enkondukis: laŭ temara vidpunkto, sub la ringo de la kupolo li lokis en la volbon de la absido - kun la ''Adorado de la Triunuo'' -, la intradozojn de la arkoj, la [[pendentivo]]jn kaj la [[Luneto (arĥitekturo)|lunetojn]], grandan nombron da infanaj anĝeloj, kun papiliflugiloj, kaj junajn anĝelinojn tirantajn pezajn kurtenojn por ke la miraklo, kiu okazas en la pli bona duono, iĝu videbla.<ref>{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=100-101}}</ref> Super la kornico, li plenigis la kupolon per la reprezentado de unu el la mirakloj de [[Antonio de Padovo|Sankta Antonio de Padovo]], kiu ne estas unu el la plej reprezentitaj en la ikonografio de la ''miraklofaranta sanktulo'': nome la resurekto de mortinto por atesti favore al la patro de la sanktulo, maljuste akuzita pri murdo. Ĉeestas la miraklon malantaŭ ringoforma balustrado ne malpli ol kvindek figuroj kun diversaj sintenoj kaj esprimoj, plejparte venantaj el la plej malriĉaj tavoloj de la socio, super kiuj elstaras la franciskana sanktulo, starante sur malgranda tumulo.<ref>{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=106-107}}</ref> Tiu superrega rolo, kiun Goya donas al tipaj lokanoj ''majas'' kaj ''chisperos'' kiel atestantoj de la miraklo, rimedo per kiu li povus esti provinta persvadi iun ajn, kiu venus kontempli la artverkon de la miraklo, ankaŭ estis interpretita, kelkfoje negative, kiel ekzemplo de la profana naturo de la komponaĵo.<ref>{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=110-111}}</ref> La komponaĵo prezentas [[friso]]n de figuroj enhavitaj de [[Pentrotrompo|pentrotrompa]] latbarilo, kaj la emfazo sur la grupoj kaj iliaj protagonistoj estas atingita per pli altaj areoj, kiel tiu de la sanktulo mem, aŭ la figuro kontraŭ li levanta siajn brakojn al la ĉielo. Ne estas stateco; ĉiuj figuroj interagas dinamike. Fripono sidas sur la latbarilo; la mortotuko ripozas sur ĝi kiel tuko sekiĝanta en la suno. Pejzaĝo de la madridaj montoj, simila al tiu de la ĝanrismo de la kartonoj, formas la fonon de la tuta kupolo.<ref>{{Harv|Pita Andrade|2008|pp=108-109}}</ref> Sed estas en lia tekniko, de firma kaj rapida efektivigo, kun energiaj penikaĵoj kiuj elstarigas la lumojn kaj la brilecon, kaj en la maniero kiel li solvas la volumojn per furiozaj skizitaj tuŝoj kiuj, ĉe la distanco de kiu la spektanto kontemplas ilin, akiras rimarkindan konsistencon, kie oni observas la mirindan majstrecon de Goya kaj faras ĉi tiujn freskojn la "[[Siksta Kapelo|Sikstan Kapelon]] de la 18-a jarcento", kiel [[Severo Ochoa]] priskribis ilin en serio de artikoloj en la gazeto [[ABC (ĵurnalo)|ABC]], samtempe kondamnante la staton de forlaso en kiu ili troviĝis.<ref> Ochoa, Severo (3a de februaro 1988). [https://www.abc.es/archivo/periodicos/abc-sevilla-19880203-3.html «Una vergüenza nacional».] ABC: 3. Konsultita la 26an de julio 2018. </ref> En 1800 li ricevis mendon pentri tri retablaĵojn por la preĝejo de Sankta Fernando en Monte Torrero (Zaragozo), kiuj estis detruitaj en 1808: ''Sankta Izabela de Portugalio zorganta malsanulon'', ''La Apero de Sankta Izidoro al Ferdinando la 3-a la Sanktulo'', kaj ''Sankta Hermenegildo en malliberejo''. Laŭ Jovellanos, ili elstaris pro sia "potenco de klaroskuro, neimitebla beleco de koloro, kaj certa magio de lumo kaj tonoj, kiun ŝajne neniu alia peniko kapablas atingi." La skizoj pluvivas, du en la [[Muzeo Lázaro Galdiano]] kaj unu en la [[Nacia Muzeo de Belartoj (Bonaero)|Muzeo de Belartoj en Bonaero]].<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=116}}</ref> == Komenco de la 19-a jarcento (1800-1807) == === ''[[La familio de Karolo la 4-a]]'' kaj aliaj portretoj === [[Dosiero:La familia de Carlos IV, Francisco de Goya.jpg|eta|maldekstre|280ra|''[[La familio de Karolo la 4-a]]'' (1800). [[Théophile Gautier]] priskribis la figurojn kiel similaj al "la angul-butika bakisto kaj lia edzino post ilia venko en la loterio."]] En 1800, Goya ricevis mendon pentri grandan grupan pentraĵon de la reĝa familio, kiu konkretiĝis en ''[[La familio de Karolo la 4-a]]''. Sekvante la precedencon de ''[[Las Meninas]]'' de [[Velázquez]], li lokigis la reĝan familion en ĉambro de la palaco, kun la pentristo maldekstre pentranta grandan kanvason en ombra spaco. Tamen, la profundo de la spaco en la pentraĵo de Velázquez estas ĉi tie stumpigita de proksima muro, sur kiu oni vidas du grandajn pentraĵojn kun nedifinitaj motivoj. Ĉe Goya, la ludo de perspektivo malaperas, kaj la reĝa familio simple pozas. Oni ne scias, por kiu pentraĵo la artisto laboras, kaj kvankam oni pensis, ke la familio staras antaŭ spegulo, kiun Goya rigardas, ne ekzistas pruvoj por tiu supozo. Tute male, la lumo falas rekte sur la grupon, do devus esti fenestro aŭ malferma spaco antaŭ la pentraĵo, kaj ĉiukaze, la lumo de spegulo malklarigus la bildon. Tio ne estas la kazo, ĉar la [[impresionismo|impresionismaj]] penikaĵoj de Goya aplikas briletojn al la vestaĵoj, kiuj donas perfektan iluzion pri la kvalito de la ŝtofoj de la vestoj kaj la ornamaĵoj kaj juveloj de la reĝa familio. En ĉi tiu verko, li ŝajnas doni protokolan ordon al la lumigado, de la plej potenca fokusita sur la reĝo kaj reĝino en la centra parto, pasante tra la pli malhela de la cetero de la familio ĝis la tuta mallumo, en kiu la artisto pentras sian propran memportreton en la maldekstra angulo.<ref>{{Harv|Navarro|1999|p=123}}</ref> Malproksime de la pli oficialaj reprezentoj — la figuroj portas solenajn vestojn, sed ne portas simbolojn de potenco nek ili aperas, kiel kutime en aliaj reprezentoj, enkadrigitaj de kurtenoj kvazaŭ [[baldakeno]] — prioritato estas donita al montrado de ideo pri edukado bazita sur amo kaj la aktiva partopreno de gepatroj, kio ne ĉiam estis kutima en reĝaj familioj. La infantino María Luisa portas sian filon, Carlos Luis, tre proksime al sia mamo,<ref name=familiaprado/> elvokante [[mamnutrado]]n; [[Karlo Maria Isidro de Burbono]] brakumas sian fraton [[Fernando la 7-a (Hispanio)|Fernando]]<ref name=familiaprado>[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/la-familia-de-carlos-iv/f47898fc-aa1c-48f6-a779-71759e417e74 Ficha: ''La familia de Carlos IV''.] Muzeo Prado. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> en gesto de tenereco, ene de burĝa etoso. Aŭtune de 1799 li ankaŭ pentris alian serion de portretoj de la reĝoj: ''Karolo la 4-a kiel ĉasisto'', ''Maria Luisa kun mantilo'', ''Karolo la 4-a ĉevalrajde'', ''Maria Luisa ĉevalrajde'', ''Karolo la 4-a en uniformo de kolonelo de la korpogardisto'' kaj ''Maria Luisa en kortega vesto''.<ref>{{Harv|Angelis|1988|pp=114-115}}</ref> [[Dosiero:Francisco de Goya - Godoy como general - Google Art Project.jpg|eta|dekstre|230px|''Portreto de Manuel Godoy'', 1801 ([[Reĝa Akademio de Belaj Artoj de Sankta Fernando|Akademio de Sankta Fernando]], Madrido).]] Li ankaŭ pentris portreton de [[Manuel Godoy]], la plej potenca gravulo en Hispanio malantaŭ la reĝo dum tiuj jaroj. En 1794, kiam li estis Duko de Alcudia, li pentris malgrandan rajdan skizon de li. En 1801, li estis prezentita ĉe la pinto de sia potenco, venkinte en la [[Milito de la Oranĝoj]] — la [[portugala flago]] atestas lian venkon — kaj li estis prezentita dum kampanjo kiel ''[[generalisimo]]'' de la armeo kaj "Princo de Paco", pompaj titoloj donitaj al li kiel rezulto de liaj agoj en la milito kontraŭ Francio.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=54}}</ref> La ''Portreto de Manuel Godoy'' montras akran psikologian karakterizadon. Li estas prezentita kiel aroganta militisto ripozanta de batalo en rilaksita pozicio, ĉirkaŭita de ĉevaloj kaj kun falusa komandbastono inter siaj kruroj. Li ne ŝajnas elradii multan simpation por la rolulo, kaj ĉi tiu interpreto estas pligravigita de la fakto, ke Goya eble estis subtenanto tiutempe de la [[Princo de Asturio]], kiu poste regos kiel [[Ferdinando la 7-a]], kaj kiu tiam estis en konflikto kun la favorato de la reĝo, Godoy. Oni ofte konsideras, ke Goya konscie degradis la reprezentantojn de politika [[konservativismo]], kiujn li portretis, sed kaj Glendinning<ref>{{Harv|Glendinning|1993|pp=44-48}}</ref>​ kaj Bozal<ref>{{Harv|Bozal|2005|pp=107 kaj 148-149, vol. 1}}</ref>​ nuancigas tiun aserton. Sendube liaj plej bonaj klientoj estis favoritaj en liaj pentraĵoj kaj al tio la aragonano ŝuldis multon de sia sukceso kiel portretisto. Li ĉiam sukcesis doti siajn portretantojn per vigla aspekto kaj simileco, kio estis tre estimata en lia tempo, kaj ĝuste en la reĝaj portretoj li estis plej devigita konservi la ĝustan dececon kaj reprezenti siajn protektantojn digne. [[Dosiero:La marquesa de Villafranca pintando a su marido.jpg|eta|maldekstre|170px|''La 12a markizino de Villafranca pentrante sian edzon'' (Muzeo Prado).<ref>[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/la-xii-marquesa-de-villafranca-pintando-a-su/1fff2174-3bfc-4d3e-b190-ff7cd09187d6?searchMeta=maria%20tomasa%20de%20palafox Ficha: ''La XII marquesa de Villafranca pintando a su marido''.] Muzeo Prado. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref>]] Li ne nur laboris pri aristokratoj kaj altrangaj oficistoj, sed li ankaŭ pritraktis tutan galerion de elstaraj figuroj en financo kaj industrio, kaj ĉefe, liaj portretoj de virinoj estas rimarkindaj.<ref>{{Harv|Seseña|1993|pp=41-54}}</ref> Ili montras decideman personecon kaj estas malproksimaj de la tipa plenkorpa bildo en rokoka pejzaĝo de artefarita beleco. Ekzemploj de tiuj komencantaj burĝaj valoroj estas la ''Portreto de Tomás Pérez de Estala'' (teksa entreprenisto), tiu de Bartolomé Sureda —industriisto dediĉita al ceramikaj fornoj— kaj lia edzino Teresa, tiu de Sabasa García, de María Antonia Gonzaga, vidvina Markizino de Villafranca (ĉ. 1795)<ref>[https://www.museodelprado.es/coleccion/obra-de-arte/maria-antonia-gonzaga-marquesa-viuda-de/5264367e-1c43-4a1e-a519-ce2182968ccb?searchMeta=maria%20antonia%20gonzaga%20caracciolo Ficha: ''María Antonia Gonzaga, marquesa viuda de Villafranca''.] Muzeo Prado. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> aŭ la Markizino de Santa Cruz —novklasika de la jaroj de la stilo [[Empiro]]—, konata pro siaj literaturaj interesoj. [[Dosiero:Doña Isabel Cobos de Porc by Francisco Goya.jpg|eta|dekstre|170px|''Portreto de Isabel Porcel'', [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio de Londono]] (dubinda atribuo).]] En ''La 12-a Markizino de Villafranca pentras sian edzon'' (1804), la ĉefrolulino, María Tomasa Palafox y Portocarrero, kiu la sekvan jaron estis nomita meritoplena akademiano de la Reĝa Akademio de Belartoj de San Fernando,<ref>[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=250&titulo=Marquesa+de+Villafranca&imagenporpagina=1&from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&titulo=Marquesa%20de%20Villafranca&imagenporpagina=1&x=50&y=8 Ficha: ''María Tomasa Palafox y Portocarrero, marquesa de Villafranca''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> aperas pentrante bildon de sia edzo, kaj la sinteno, per kiu Goya reprezentas ŝin, estas deklaro de principoj favore al la intelekta kaj kreiva kapablo de virinoj. En la ''Portreto de Isabel Porcel'', kio frapas estas la forta, galanta gesto,<ref>Sánchez Quevedo, Isabel [https://books.google.es/books?id=fohBHup-lYoC&pg=PA32&dq=goya+Isabel+de+Porcel&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjN6K_5oMHfAhUOQBoKHfUkDrcQ6AEIQzAE#v=onepage&q=goya%20Isabel%20de%20Porcel&f=false ''Goya''. p. 32. Ediciones AKAL, 1996.] En Google Books. Konsultita la 28an de decembro 2018.</ref> en "neformala" sinteno,<ref>[http://www.fundaciongoyaenaragon.es/goya/obra/catalogo/?ficha=257&titulo=Porcel&imagenporpagina=1&from=/goya/obra/catalogo/pagina/1/&titulo=Porcel&imagenporpagina=1&x=48&y=9 Ficha: ''Isabel Lobo de Porcel''.] Fundación Goya en Aragón. Konsultita la 28an de decembro 2018.</ref> kiu ĝis tiam ne aperis en ĝenrisma pentraĵo de virinaj portretoj, escepte, eble, de tiu de la Dukino de Alba. Sed en ĉi tiu ekzemplo, la damo ne apartenas al la Granduloj de Hispanio, nek eĉ al la nobelaro. La dinamismo, malgraŭ la malfacileco kiun ĝi implicas en duonmetra portreto, estas plene atingita danke al la turniĝo de la trunko kaj ŝultroj, la vizaĝo orientita en la kontraŭa direkto al la korpo, la rigardo direktita al la flanko de la pentraĵo kaj la pozicio de la brakoj, firmaj kaj kun la pojnoj. Li portretis ankaŭ [[arkitekto]]jn —li jam faris portreton en 1786 de [[Ventura Rodríguez]]—, kiel [[Isidro González Velázquez]] (1801) kaj ĉefe elstaras tiu de [[Juan de Villanueva]] (1800-1805), en kiu Goya montras en la gesto verecon de realisma precizeco.<ref>{{Harv|Angelis|1988|pp=116-118}}</ref> El stilo malfrubaroka li evoluis al pli forta realismo kaj klasikismo rigoro influita de la ŝanĝoj en Francio fare de [[Jacques-Louis David]]. Tiu novklasikismo videblas speciale en la portretoj de ''Bartolomé Sureda'' kaj ''Isabel de Porcel''.<ref>{{Harv|Bozal|1989|p=112}}</ref> En 1805 lia filo Javier edziĝis al Gumersinda de Goicoechea;<ref>{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=306}}</ref> kaj ŝajne dum la nupto Goya konis Leocadia Zorrilla —foje nomita Leocadia Weiss kiel edzino—, parenca de la ĵusedzino, kiu poste iĝos lia guberniestrino; oni spekulis, ke ŝi iĝis ankaŭ lia amatino, sed prie ne estas pruvoj.<ref>{{Harv|Mena Marqués|Maffeis|2005|p=55}}</ref> En 1806 naskiĝis lia unua nepo, Mariano.<ref>{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=306}}</ref> == La milito (1808-1814) == Francio invadis Hispanion en [[1808]], okazo sekvita de la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]] de 1808 ĝis [[1814]]. La rilato inter Goya kaj la kortego de la "entrudiĝinto-reĝo", [[Joseph Bonaparte|Jozefo la 1-a]], nome frato de [[Napoleono Bonaparte]], ne estas konata; li pentris por francaj patronoj kaj simpatiantoj, sed konservis neŭtralecon dum la batalado. Post la restarigo de la hispana reĝo, nome [[Ferdinando la 7-a]], en 1814, Goya neis iun ajn implikon kun la francoj. Kiam lia edzino Josefa mortis en 1812, li estis mense kaj emocie prilaboranta la militon per pentrado de ''La atako de [[mamlukoj]]'' kaj ''La Tria de Majo 1808'', kaj preparado de la serio de presaĵoj poste konata kiel ''La Katastrofoj de Milito''.<ref name="Posada Kubissa, 1995"/> Ferdinando la 7-a revenis al Hispanio en 1814, sed rilatoj kun Goya ne estis amikaj. Goya pentris portretojn de la Reĝo por vario da organizaĵoj, sed ne por la reĝo mem. [[Dosiero:Prado - Los Desastres de la Guerra - No. 33 - Que hai que hacer mas?.jpg|eta|maldekstre|250px|''[[Los desastres de la guerra]]'', nº 33,<br />«Kion oni faru plu?».]] Post la [[Insurekcio de la 2-a de majo]], komenciĝis la tiel nomata [[Milito de Hispana Sendependiĝo]] kontraŭ la invadaj trupoj de la franca imperiestro [[Napoleono Bonaparte]]. La eksplodo de la milito trovis Goya-n laborantan pri ''Rajdanta Portreto de Ferdinando la 7-a'', kiu estis mendita de la Akademio de San Fernando.<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=58}}</ref> En oktobro, li vojaĝis al Zaragozo laŭ peto de [[José de Palafox]], vojaĝo dum kiu li atestis plurajn militagojn, kiuj inspiris liajn pentraĵojn ''Desastres de la guerra'' (Katastrofoj de Milito).''{{Harv|Bozal|1989|pp=112-113}}'' Goya, kortega pentristo, neniam perdis sian postenon, sed li tamen havis problemojn pri siaj rilatoj kun la [[Franciĝinto|franc-influita]] klerisma movado. Lia politika sinteno ne estas klara ĉar ne estas sufiĉa pruvaro. Li ŝajne ne publikigis isajn ideojn, sed multaj el liaj amikoj subtenis [[Joseph Bonaparte|Jozefon la 1-an Bonaparte]], kiu estis instalita sur la hispanan tronon fare de sia frato Napoleono. Vere post la reveno de Ferdinando la 7-a, li daŭre pentris multajn reĝajn portretojn. Tiukadre, la 11-an de marto 1811, li ricevis la medalon Reĝan Ordenon de Hispanio el Jozefo Bonaparte.<ref>{{Harv|Camón Aznar|Morales y Marín|Valdivieso González|2003|p=311}}</ref> [[Dosiero:José de Palafox por Goya (Prado).jpg|eta|dekstre|220px|''La generalo José de Palafox, ĉevalrajde'' (Muzeo Prado).]] Oni scias malmulte pri la persona vivo de Goya dum tiuj jaroj: la 20an de junio 1812 mortis lia edzino, Josefa Bayeu.<ref>{{Harv|''Enciclopedia del Arte Garzanti''|1991|p=412}}</ref> Tiam oni faris inventarion de havaĵoj por dispartigi ilin kun sia filo Javier: mebloj, hejmaĵoj kaj kelkaj juveloj, sed ankaŭ pentraĵoj, desegmoj kaj gravuraĵoj de Goya mem; fakte estas registroj de du pentraĵoj de [[Giambattista Tiepolo|Tiepolo]] kaj kelkaj gravuraĵoj de Philips Wouwerman, [[Rembrandt]], Gabriel Perelle kaj [[Giovanni Battista Piranesi|Piranesi]], inter aliaj. Javier ricevis domon ĉe la strato Valverde de Madrido.<ref>{{Harv|Angelis|1988|p=85}}</ref> Oni konjektis pri supozebla amafera rilato inter Goya kaj lia mastrumistino Leocadia Zorrilla (patrino de [[Rosario Weiss Zorrilla|Rosario Weiss]], kiun Goya helpis en ŝia artista kariero), sed ĉi tio estas nur unu el la multaj romantikaj legendoj kreitaj dum la 19-a jarcento kaj ripetitaj poste. José Manuel Cruz Valdovinos<ref>«La partición de bienes entre Francisco y Javier Goya a la muerte de Josefa Bayeu y otras cuestiones», ''Goya Nuevas Visiones. Homenaje a Enrique Lafuente Ferrari'', Madrid, 1987, pp. 133-153</ref> atentigas, ke ne ekzistas pruvoj, ke ĉi tiuj rilatoj estis amaferaj, kaj ke la amo de Goya por Rosarito Weiss estas tute komprenebla konsiderante nur ŝian statuson kiel lia baptofilino.<ref>Isidoro Weiss rekonis sian patrecon de Rosario la 2an de oktobro 1814 kaj, se tiu ne estus la patro biologie, post la disiĝo el sia edzino li ne estus akceptinta tiun rekonon (''apud'' Bozal, 2005, vol. 2, pp. 156-160). [[José Camón Aznar]] ([http://books.google.es/books?id=gnFHAQAAIAAJ&q=%22Fran.+de+Goya%22+%22javier+generosamente%22&dq=%22Fran.+de+Goya%22+%22javier+generosamente%22&hl=es&sa=X&ei=jlB3T-TECKm00QXO5PnIDQ&ved=0CDQQ6AEwAA ''Francisco de Goya'', Zaragoza, Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja, 1980, p. 226]) asertas, ke post la divido de la heredaĵo, la filo de Goya, Javier, donis al Leocadia kaj ŝia filino, kiuj restis en malstabila stato, la meblojn, vestaĵojn kaj monon. Ankaŭ en la [[vojaĝdokumento]] tra Bajono de Leocadia kaj ŝiaj du infanoj, Guillermo kaj Rosario, ŝi asertis iri al Bordozo por reiĝi kun "sia edzo", aŭ per la registro ellaborita de la hispana konsulo post la morto de Goya, kie deklaras, ke "ili vivis kune", vidu la artikolon de Manuel Núñez de Arenas en la [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/hispa_0007-4640_1950_num_52_3_3230?_Prescripts_Search_tabs1=standard& ''Bulletin Hispanique'' 52, 1950, pp. 229-273, spec. 257.]</ref> La alia fidinda informo transdonita pri Goya estas lia vojaĝo al Zaragozo en oktobro 1808, post la unua sieĝo de Zaragozo, laŭ peto de [[José Palafox y Melci]], generalo de la armita soldataro, kiu rezistis la francan sieĝon. La malvenko de la hispanaj trupoj ĉe la [[Batalo de Tudela]] fine de novembro 1808 igis Goya-n marŝi al [[Fuendetodos]] kaj poste al Renales (Gvadalaĥaro), por pasigi la finon de tiu jaro kaj la unuajn monatojn de 1809 en [[Piedrahíta]] (Avilo). Estis tie — aŭ proksime — kie li verŝajne pentris la portreton de [[Juan Martín, el Empecinado]], kiu tiam estis en [[Alcántara]] (Cáceres). En majo de tiu jaro, Goya revenis al Madrido, sekvante dekreton de Joseph Bonaparte kiu instigis kortegajn oficistojn reveni al siaj postenoj aŭ perdi ilin. [[José Camón Aznar]] atentigas, ke la arkitekturo kaj pejzaĝoj de kelkaj el la gravuraĵoj en ''La Katastrofoj de la Milito'' rilatas al eventoj, kiujn li atestis en Zaragozo kaj aliaj regionoj de Aragono dum tiu vojaĝo.<ref>[[José Camón Aznar|Camón Aznar, José]]. [http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm «Los Sitios de Zaragoza en los grabados de Goya»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928073459/http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm |date=2007-09-28 }} {{Wayback|url=http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm |date=20070928073459 }}, ''Heraldo de Aragón'', 11a de oktobro 1953, citita de Juan Domínguez Lasierra en ''Heraldo Domingo'' la 17an de aŭgusto 2003. Konsultita la 24an de decembro 2007.</ref> La situacio de Goya post la Absolutisma Restaŭrado estis komplike malfacila. Li estis pentrinta portretojn de francaj revoluciaj generaloj kaj politikistoj, kaj ankaŭ de la reĝo Jozefo la 1-a. Kvankam li povis aserti, ke Bonaparte ordonis al ĉiuj reĝaj oficistoj meti sin je lia dispono, ekde 1814, por gajni la favoron de la reĝimo de Ferdinando, li pentris pentraĵojn, kiujn oni devas konsideri patriotaj, kiel ekzemple la jam menciita ''Portreto de Generalo Palafox Ĉevalrajde'' (1814, Muzeo Prado), kies skizojn li eble entreprenis dum la jam menciita vojaĝo, kiu kondukis lin al la aragona ĉefurbo, aŭ la portretojn de Ferdinando la 7-a mem. Kvankam ĉi tiu periodo ne estis tiel fekunda kiel tiu de la lasta jardeko de la 18-a jarcento, lia verkaro tamen abundas kaj en pentraĵoj kaj en desegnaĵoj kaj en presaĵoj, kies centra serio dum tiuj jaroj estis ''La Katastrofoj de la Milito'', kvankam ĝi estos publikigitaj multe pli poste. Liaj plej ambiciaj verkoj pri la eventoj, kiuj ekigis la militon, ankaŭ datiĝas de 1814: nome ''[[La atako de mamlukoj|La dua]]'' kaj ''[[La tria de majo en Madrido|La tria de majo de 1808]]'' (aŭ ''[[La atako de mamlukoj]]'' kaj ''[[La mortpafoj de la tria de majo]]'', kiel alternativaj nomoj). Coya portretis militistojn kaj francajn (''Portreto de la generalo Nicolas Philippe Guye'', 1810, [[Richmond (Virginio)|Richmond]], [[Virginia Muzeo de Belartoj]])<ref>[https://web.archive.org/web/20100115161336/http://www.vmfa.museum/collections/71_26.html ŝlipo de la ''Retrato del general Nicolas Philippe Guye'' en la Virginia Museum of Fine Arts (VMFA).]</ref> kaj anglajn (''Busto de [[Arthur Wellesley]], 1a duko de Wellington'', [[Nacia Galerio (Londono)]]) kaj hispanajn, kiel tiu de la Empecinado, tre dignigita kaj vestita kiel kvaleria kapitano,<ref>{{Harv|Angelis|1988|pp=124-130}}</ref> aŭ la du portretoj de la generalo [[Antonio Ricardos|Ricardos]].<ref>Gaviña, S.[https://www.abc.es/cultura/arte/20130517/abci-goya-acdemia-fernando-201305171721.html «''Retrato del general Ricardos'' de Goya se instala temporalmente en la Academia de San Fernando».] ''ABC''. Konsultita la 27an de decembro 2018.</ref> ===''Los desastres de la guerra'' === {{Ĉefartikolo|Los desastres de la guerra}} ''Los desastres de la guerra'' (La militkatastrofoj) estas serio de 82 [[gravuraĵo]]j faritaj inter 1810 kaj 1815, kiuj prezentas ĉiuspecajn malbonaĵojn ligitajn al la [[Milito de Hispana Sendependiĝo]].<ref>{{Harv|Chilvers|2007|p=424}}</ref> La serio kutime dividiĝas en du partojn baze sur la plena titolo, kiun, laŭ [[Ceán Bermúdez]], Goya donis al la aro: ''Fatales consequencias de la sangrienta guerra en España con Buonaparte y otros caprichos enfáticos'' (Mortigaj sekvoj de la sanga milito en Hispanio kun Buonaparte kaj aliaj emfazaj kapricoj). Tiel, la unuaj gravuraĵoj aludas al la milito kaj la efikoj de malsatego en Madrido, dum la "emfazaj kapricoj" - kiuj komenciĝus per gravuraĵo n-ro 65 aŭ 66 - havus pli politikan signifon, kritikante absolutismon kaj la Eklezion.<ref>{{Harv|Bozal|1989|p=114}}</ref> [[Dosiero:Prado - Los Desastres de la Guerra - No. 30 - Estragos de la guerra.jpg|eta|maldekstre|220px|''Detruoj de milito''.]] Inter oktobro 1808 kaj 1810, Goya desegnis preparajn skizojn — konservitajn en la Prado-Muzeo — kaj, surbaze de ĉi tiuj kaj ne enkondukinte iujn ajn signifajn modifojn, li komencis gravuri la platojn inter 1810 — la jaro en kiu li aperas sur pluraj el ili — kaj 1815. Dum la vivo de la artisto, nur du kompletaj aroj de la gravuraĵoj estis presitaj, unu el ili donacita al lia amiko kaj artkritikisto [[Ceán Bermúdez]], sed ili restis neeldonitaj. La unua eldono alvenis en 1863, eldonita laŭ iniciato de la Reĝa Akademio de Belartoj de San Fernando. La uzata tekniko estas [[akvaforto]], kun iom da sekpinto kaj lavakvo. Goya malofte uzas akvotinton, kiu estis la tekniko plej ofte uzata en la ''Kapriĉoj'', probable ankaŭ pro la limigitaj materialaj rimedoj de la artisto por la tuta serio de la ''Katastrofoj'', efektivigita dum milita tempo. Goya ne havis platojn en bona stato, do li devis disigi kelkajn jam uzitajn en antaŭaj serioj por reuzi ilin.<ref>{{Harv|Bozal|1989|p=114}}</ref> La serio komenciĝas per ''Tristes presentimientos de lo que ha de acontecer'' ("Malĝojaj antaŭdiroj pri tio, kio okazos"), kiu montras genuiĝantan figuron kun malfermitaj brakoj, rememorigaj pri lia "Kristo en la Ĝardeno de Olivoj". Sekvas ĉiuspecaj perfortaj agoj, antaŭ ol transiri al scenoj de malsatego en Madrido en gravuraĵo 48. Goya ne evitas patoson aŭ kruelecon; lia rigardo estas la malo de la heroa milito prezentita de francaj artistoj, kiuj prezentis la napoleonajn kampanjojn - kiel ekzemple [[Antoine-Jean Gros]] - kaj li reproduktas ĉiuspecajn ekzekutojn (pafado, palisumado, kvaronigado, strangolado, pendumado, batado) en ilia tuta krudeco kaj detalo, sen ia spuro de homa digno.<ref>{{Harv|Bozal|1989|pp=114-116}}</ref> Ekzemplo de la kompona kaj formala aŭdaco, kiun Goya atingis en siaj gravuraĵoj, povas esti la gravuraĵo n-ro 30, titolita "Ruinoj de Milito", kiu estis konsiderata kiel precedenco al la ''[[Gerniko (pentraĵo)|Gerniko]]'' de [[Picasso]] pro sia kompona kaoso, la mutilado de la korpoj, la fragmentiĝo de objektoj kaj havaĵoj situantaj ie ajn en la gravuraĵo, la detranĉita mano de unu el la kadavroj, la diserigado de iliaj korpoj kaj la figuro de la mortinta infano kun renversita kapo, rememoriga pri tiu, kiun tenas lia patrino maldekstre de la ĉefa verko de la malaga artisto Picasso. La bildo reflektas la bombadon de la urba civila loĝantaro, eble ene de iliaj hejmoj, kaj plej verŝajne rilatas al la obusoj per kiuj la franca artilerio subfosis la hispanan reziston en la sieĝoj de Zaragozo.<ref>José Camón Aznar, [http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm «Los Sitios de Zaragoza en los grabados de Goya»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928073459/http://www.asociacionlossitios.com/grabadosgoya.htm |date=2007-09-28 }}, ''Heraldo de Aragón'', 11a de oktobro 1953,<br /> en Juan Domínguez Lasierra en ''Heraldo Domingo'', 17a de aŭgusto 2003. Konsultita la 15an de aŭgusto 2007.</ref> === ''La dua'' kaj ''La tria de majo 1808 en Madrido'' === Post la milito, en 1814 Goya komencis fari du grandajn historiajn pentraĵojn, kiuj reprezentas lian interpreton de la okazaĵoj okazintaj la 2-an kaj 3-an de majo 1808 en Madrido. Lia intenco estas priskribita en la letero adresita al la registaro — prezidata de Kardinalo Luis de Borbón kiel regento —<ref>{{Harv|Ribot Martín|2014|p=70}}</ref>, en kiu li deklaras sian intencon {{Citaĵo|... eternigi per peniko la plej rimarkindajn kaj heroajn agojn aŭ scenojn de nia glora ribelo kontraŭ la tirano de Eŭropo.<ref>''apud'' Glendinning (1993), p. 107.</ref>}} La grandformataj verkoj ''[[La atako de mamlukoj|La dua de majo 1808 en Madrido]]'' (aŭ ''La atako de mamlukoj '')<ref>Ŝlipo de [https://www.goyaenelprado.es/obras/ficha/goya/el-2-de-mayo-de-1808-en-madrid-o-la-lucha-con-los-mamelucos/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=43&tx_gbgonline_pi1%5Bgosort%5D=b ''El 2 de mayo de 1808 en Madrid'' aŭ ''La lucha con los mamelucos''.] Muzeo Prado. Konsultita la 29an de aŭgusto 2017.</ref> kaj ''[[La tria de majo en Madrido]]'' (aŭ ''La mortpafado'')<ref>Ŝlipo de [https://www.goyaenelprado.es/obras/ficha/goya/el-3-de-mayo-de-1808-en-madrid-o-los-fusilamientos/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=43&tx_gbgonline_pi1%5Bgosort%5D=b ''El 3 de mayo de 1808 en Madrid'' aŭ ''Los fusilamientos''.] Museo del Prado. Konsultita la 29an de aŭgusto 2017.</ref> tamen establas signifajn diferencojn kompare kun tio, kio estis kutima en la grandaj pentraĵoj de ĉi tiu ĝenro. En ili, li rezignas la ideon, ke la ĉefrolulo estas heroo: ekzemple, por la ribelo de Madrido, li povis elekti prezenti la militistojn [[Daoíz kaj Velarde]] kiel gvidantojn, paralele kun la pentraĵoj en novklasikisma stilo de la franco [[Jacques-Louis David|David]], kiuj gloris Napoleonon, kaj kies prototipo estis la pentraĵo ''Bonaparte franchissant le Grand-Saint-Bernard'' (Napoleono transiranta la Alpojn, 1801). Ĉe Goya, la ĉefrolulo estas la anonima kolektivo de homoj, kiuj atingis la ekstremon de la plej brutala perforto. En ĉi tiu senco, li ankaŭ distingas sin de nuntempaj gravuraĵoj ilustrantaj la [[Insurekcio de la 2-a de majo|ribelon de la Dua de Majo]], el kiuj la plej konataj estis tiuj de Tomás López Enguídanos, publikigitaj en 1813, reproduktitaj en novaj eldonoj de José Ribelles kaj Alejandro Blanco jaron poste. Sed ekzistis aliaj de Zacarías González Velázquez aŭ Juan Carrafa, inter aliaj. Ĉi tiuj reproduktaĵoj, popularigitaj kiel ''halelujoj'', transiris en la kolektivan imagaron kiam Goya alfrontis ĉi tiujn scenojn, kaj faris tion originale. [[Dosiero:Carga de los mamelucos restaurado.jpg|eta|280px|''[[La atako de mamlukoj|La dua de majo 1808 en Madrido]]'', 1814 (Muzeo Prado).]] Tiel, en ''La dua de majo 1808 en Madrido'', Goya malfortigas la referencojn al tempo kaj loko — en la gravuraĵoj, la dezajno de la konstruaĵoj de [[Puerta del Sol]], la loko de la konflikto, estas plene rekonebla — kaj reduktas la lokon al neklaraj urbaj arkitekturaj referencoj. Tio atingas universalecon kaj enfokusigas atenton al la perforto de la ĉeftemo: sanga, senforma homamaso, sen distingi inter tendaroj aŭ doni gravecon al la fina rezulto. Aliflanke, la skalo de la figuroj pligrandiĝas rilate al la gravuraĵoj, kun la sama celo fokusiĝi sur la temo de la sensenceco de perforto kaj redukti la distancon de la spektanto, kiu estas implikita en la okazaĵo preskaŭ kiel preterpasanto surprizita de la eksplodo de la batalo. [[Dosiero:El_Tres_de_Mayo,_by_Francisco_de_Goya,_from_Prado_in_Google_Earth.jpg|eta|maldekstre|280px|''[[La tria de majo en Madrido]]'', 1814 (Muzeo Prado).]] La komponaĵo estas definitiva ekzemplo de tio, kio nomiĝis organika komponaĵo, karakteriza por Romantikismo, en kiu la fortolinioj estas determinitaj de la movado de la figuroj kaj la bezonoj de la motivo, anstataŭ de geometria formo trudita apriore per preskriboj. En ĉi tiu kazo, la movado iras de maldekstre dekstren; homoj kaj ĉevaloj estas fortranĉitaj de la randoj de la kadro, kvazaŭ ĝi estus fotografia momentfoto. Kaj la kromatismo kaj la dinamiko kaj la komponado estas precedenco de karakterizaj verkoj de franca romantika pentrarto, unu el kies plej bonaj ekzemploj, kun estetika paralelo al la ''Dua de Majo'' de Goya, estas ''[[La morto de Sardanapalo]]'' de [[Eugène Delacroix|Delacroix]]. En ''La Tria de Majo 1808 en Madrido'', oni ofte atentigis pri la kontrasto inter la grupo de arestitoj baldaŭ ekzekutitaj, personigitaj kaj lumigitaj de la granda lanterno, kun elstara protagonisto kiu levas la brakojn kruce kaj estas vestita en radianta blanko kaj flavo, ikonografie rememoriga pri Kristo — stigmoj videblas sur liaj manoj — kaj la anonima ekzekutplotono, transformita en senhomigitan ekzekutistan militmaŝinon kie individuoj ne ekzistas. La nokto, la senlakita dramo, la realo de la masakro, troviĝas je grandioza skalo. Krome, la mallongigita mortinto en la malfono, eĥante la krucitajn brakojn de la protagonisto, desegnas komponan linion, kiu ligas la eksteron de la pentraĵo kun la spektanto, kiu denove sentas sin implikita en la sceno. La malluma nokto, heredita de la estetiko de "tio sublima kaj terura", donas malgajan tonon al la evento, en kiu ne estas herooj, nur viktimoj: kelkaj de subpremado kaj aliaj de la soldatara roto. La elekto de la nokto estas klare simbola faktoro, ĉar ĝi rilatas al la morto, fakto akcentita de la Kristosimila aspekto de la figuro kun levitaj brakoj.<ref>{{Harv|Eco|Calabrese|1987|p=136}}</ref> En La Ekzekutoj, ne estas distanciĝo, ne estas emfazo pri la valoro de honoro, nek ĝi estas enkadrigita en historia interpreto, kiu distancigas la spektanton de tio, kion ili vidas: la brutala maljusteco de la morto de iuj viroj fare de aliaj. Ĝi estas unu el la plej valoraj kaj influaj pentraĵoj en la tuta verkaro de Goya kaj reflektas, kiel neniu alia, la modernan perspektivon pri kompreno de la implicoj de iu ajn armita konflikto. En ''La mortpafado'' ne estas distanciĝo, ne estas emfazo pri la valoro de honoro, nek ĝi estas enkadrigita en historia interpreto, kiu distancigas la spektanton de tio, kion ili vidas: la brutala maljusteco de la morto de iuj viroj fare de aliaj. Ĝi estas unu el la plej valoraj kaj influaj pentraĵoj en la tuta verkaro de Goya kaj reflektas, kiel neniu alia, la modernan perspektivon pri kompreno de la implicoj de iu ajn armita konflikto. ==Fina etapo== {{Ĉefartikolo|Nigraj Pentraĵoj}} [[Dosiero:Josefa Bayeu Francisco De Goya y Lucientes.jpg|maldekstre|eta|''Josefa Bayeu (aŭ Leocadia Weiss)'', pentraĵo de 1805.]] Leocadia Weiss Zorrilla (kiu naskiĝis 1790), nome la domservistino de la artisto, pli juna per 35 jaroj, kaj malproksima parenco, loĝis kun Goya kaj prizorgis lin post la morto de Bayeu. Ŝi restis kun li en lia vilao "Quinta del Sordo" ĝis 1824, kun sia filino Rosario.<ref>Manuel Núñez de Arenas [https://www.persee.fr/doc/hispa_0007-4640_1950_num_52_3_3230?_Prescripts_Search_tabs1=standard& Manojo de noticias. La suerte de Goya en Francia] en ''Bulletin Hispanique'' 52, 1950, pp. 229-273, espec. 257.</ref> Leocadia aspektis verŝajne tre simile al la unua edzino de Goya, Josefa Bayeu, jel la mezuro ke unu el liaj pli famaj portretoj portas la singardan titolon de ''Josefa Bayeu (aŭ Leocadia Weiss)''. La verkoj de Goya de 1814 ĝis 1819 estas plejparte komisiitaj portretoj. En 1819, pro volo sin izoladi, li aĉetis kamparan domon proksime de la rivero [[Manzanaro]] ekster Madrido.<ref>''El País, diario republicano'', Madrido, 4a de julio de 1909, jaro XIII, núm. 7.998. Artikolo "La Quinta de Goya": «... alzábase hasta hace pocos días...»</ref> Ĝi estis konata kiel la "Quinta del Sordo" (proksimume, "Domo de la Surdulo") sed la titolo devenis de ĝia antaŭa posedanto kaj ne de Goya mem. Tie li kreis la tielnomatajn "nigrajn pentraĵojn" kun intensaj, plagantaj temoj, kiuj rilatas al la timo de la artisto pri freneziĝo, kaj lia kredaro pri la homaro. Pluraj el tiuj, inkluzive de ''Saturno formanĝas sian filon'', estis pentritaj rekte sur la muroj de liaj loĝoĉambroj.<ref>Bozal, 1994, pp. 57-58.</ref><ref>Gaspar Gómez, 1969, pp. 240-241.</ref><ref>Camón Aznar, 1951, p. 54 (citita de Gaspar Gómez.</ref> Goya perdis fidon je (aŭ iĝis minacata de) la kontraŭliberala politiko kaj socia sinteno de la restaŭrita [[hispana monarkio]], kaj li eliris el Hispanio en majo 1824. Li heredigis la "Quinta del Sordo" al sia nepo Mariano kaj veturis al [[Bordozo]],<ref>Enciclopedia del Arte Garzanti, p. 412.</ref> kaj poste [[Parizo|Parizen]].<ref>Diccionario Larousse de la Pintura, p. 835.</ref> Li revenis al Hispanio en 1826, sed ree vojaĝis al Bordozo, kie li mortis pro [[apopleksio]] en la 16a de aprilo [[1828]],<ref>Oni citas foje erare la morton por la tago 15a de aprilo, sendube ĉar tio okazis je la 2a nokte de la tago 16a, sed la dokumentoj de la civila registro de Bordozo ne permesas dubon. Ili estas menciataj, por ekzemplo, de J. Fauqué kaj R. Villanueva Echeverría, ''Goya y Burdeos (1824-1828)'', Zaragoza, Oroel, 1982, pp. 206 kaj 210.</ref> je la aĝo de 82 jaroj. Li estis de katolika kredo, kaj estis entombigita en Bordozo, sed en 1919 liaj restaĵoj estis transdonitaj al la Reĝa Kapelo de Sankta Antonio de La Florido en Madrido. Al Leocadia estis lasita nenio de la [[testamento]] de Goya; verŝajne li neniam volis pensi pri sia morto, do neniam reviziis la dokumenton. Ŝi skribis al kelkaj amikoj de Goya por plendi pri sia ekskludo, sed multaj el ŝiaj amikoj estis ankaŭ amikoj de Goya, kaj en tiu tempo ili estis maljunuloj aŭ mortintoj, aŭ mortis antaŭ ol ili povis respondi. Malriĉega, ŝi transloĝiĝis en luatan loĝejon kaj fordonis sian kopion de la ''Caprichos'' senpage. [[Dosiero:Francisco_de_Goya_y_Lucientes_-_Witches%27_Sabbath_(The_Great_He-Goat).jpg|eta|500ra|''El Aquelarre''.]] == Pentraĵoj == * ''[[Sagrada Familia con San Joaquín y Santa Ana ante el Eterno en gloria]]'' * [[La familio de Karlo la 4-a]] * [[La atako de mamlukoj]] * [[La tria de majo de 1808 en Madrido|La tria de majo]] * ''[[La maja desnuda]]'' * ''[[La maja vestida]]'' * [[La uvorikolto]] * [[La Sabatorgio]] * [[Portreto de Juan Agustín Ceán Bermúdez]] * ''[[Los desastres de la guerra]]'' * ''[[Los caprichos]]'' * ''[[Don Manuel Osorio Manrique de Zúñiga, infano]]'' === Gravuraĵoj === * ''[[La revoj de la racio kreas monstrojn]]'' * Serio ''La tauromaquia'', en kiu kelkaj pri la morto de toreisto [[Pepe-Hillo]] == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Goya - Die Weinlese - 1786.jpeg|''[[La uvorikolto]]'' de Goya. Goya Maja ubrana2.jpg|[[La maja vestida]]<br />''Vestita Maja'' Goya Maja naga2.jpg|[[La maja desnuda]]<br />''Nuda Maja'' Goya selfportrait.jpg|Memportreto El paseo de Andalucía.jpg|''La promenejo de Andaluzio'' aŭ ''La maja y los embozados'', pentraĵo de Goya en 1777, ene de la ĝenrisma serio de la [[kartono]]j por murtapetoj.<ref>Arnáiz, José Manuel (1987). Francisco de Goya, cartones y tapices. Madrid: Espasa Calpe. ISBN 84-239-5284-3.</ref> WLA metmuseum Manuel Osorio Manrique de Zuniga by Francisco Goya.jpg|''[[Don Manuel Osorio Manrique de Zúñiga, infano|Don Manuel Osorio de Zuniga]]'', 1788 ([[Metropola Muzeo de Arto]]) La pradera de San Isidro de Goya.jpg|''La pradera de San Isidro'' (La herbejo de S.I.), 1788 (Muzeo Prado); utilis en la kovrilpaĝo de la kongreslibro de la [[SAT-kongreso]] okazinta en Madrido en [[86-a SAT-Kongreso 2013|2013]] (vidu en la koncerna artikolo, kie la suba bildo estis cenzurita de la vikipediistaj funkciuloj Goya9.jpg|Goya titoligis ''Por haber nacido en otra parte'' (Ĉar oni naskis aliloke) unu el siaj desegnoj pri viktimoj de la [[Inkvizicio]] (1808-1814). Evidente, la [[novkristano]]j estis naskiĝintaj en Hispanio, same kiel iliaj prauloj dum generacioj; sed la ideologio tiam dominanta identigis ilin kun etna-religia karaktero ekster tio hispana Prado - Los Desastres de la Guerra - No. 30 - Estragos de la guerra.jpg|''[[Los desastres de la guerra]]'', n.º 30: «Estragos de la guerra» (Militkatastrofoj). La bildo estis rigardita kiel antaŭaĵo de la [[Gerniko (pentraĵo)|Gerniko]] pro la komponarta kaoso, la mutilado de la korpoj, la fragmentado de objektoj en ajna loko de la bildo, la fortranĉita mano de unu de la kadavroj, la dismembrigo de la korpoj kaj la figuro de la mortinta infano kun renversita kapo, kiu similas al tiu kiu aperas subtenita de sia patrino maldekstre de la majstroverko de [[Pablo Picasso]]. Francisco_de_Goya,_Saturno_devorando_a_su_hijo_(1819-1823).jpg|''Saturno devorando a su hijo'' (Saturno vorante sian filon) Duelo a garrotazos, por Goya.jpg|''Duelo a garrotazos'' Disparates 13.jpg|eta|400ra|''Disparate'' n.º 13: «Modo de volar» (Flugmaniero) </gallery> == En arto kaj kulturo == [[Dosiero:"Retrat de l'escriptor Antonio Buero Vallejo (1916-2000).png|eta|dekstre|210ra|[[Antonio Buero Vallejo]] elektis Goya inter liaj progresemaj roluloj kiuj luktas kontraŭ hispana stagna socipolitika medio, kiel la Markizo Esquilache, [[Diego de Velázquez]] kaj [[Mariano José de Larra]].]] * La hispana komponisto [[Enrique Granados]] komponis du verkojn kun la sama titolo ''Goyescas'' (gojeskaĵoj aŭ gojaĵoj) nome [[opero]] kaj [[suito]] por [[piano]], kiu fakte inspiris la samtitolan operon. La pianociklo ''Goyescas'', al kiu Granados estis inspirita per la bildoj de la pentristo Francisco de Goya kaj kiun li dediĉis al sia edzino, priskribas la popolan vivon de la epoko de Goya. La ''Goyescas'' apartenas al la plej virtuozaj pianokomponaĵoj de Granados. Lia plej fama peco estas ''Quejas o la Maja y el Ruiseñor'' (eo: Plendokantoj aŭ la belulino kaj la najtingalo), el kiu devenas la melodio de la modkanto ''Bésame Mucho'' (Kisu min multe), poste farita de Consuelo Velázquez.<ref>J. Douglas Riva: ''The "Goyescas" for piano by Enrique Granados - a critical edition''. Ann Arbor, Míchigan. U.M.I., Dissertation Information Service, 1988. 368 p.</ref><ref>Kurt Neufert: ''Goyescas von Granados und La vida breve von de Falla in Nancy'', Orchester, Das 34:943-4 Sep 1986</ref> * ''El sueño de la razón'' (Racirevo) estas teatraĵo (1970) de [[Antonio Buero Vallejo]], kie agado okazas en [[Madrido]] dum 1823, dum terurigo okazigata de la reĝo [[Ferdinando la 7-a]] pro sia luktado kontraŭ la liberaluloj. La ĉefrolulo estas Francisco de Goya. Per surdeco de tiu personulo -denove fizika difekto en roluloj de Buero-, la verkisto simboligas la malkapablon de kelkiuj aŭskulti la sencon de la realo.<ref>[http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1970/02/08/063.html Kritiko de la premiero en ''ABC'' de 8a de februaro 1970]</ref> === En kinarto === * ''Goyescas'' estas hispana [[muzika filmo]] reĝisorita de Benito Perojo en 1942 kaj protagonistigita de Imperio Argentina, Rafael Rivelles kaj Armando Calvo. La filmo estas adaptaĵo de la opero ''Goyescas'' de Enrique Granados, kiu siavice inspiriĝis en la kartonoj por tapetoj de Francisco Goya.<ref>Bentley, Bernard. A Companion to Spanish Cinema. Boydell & Brewer 2008. p. 106.</ref> * ''The Naked Maja'' ([[La maja desnuda]]) estas usona filmo de 1958 reĝisorita de Henry Koster kun scenaro de Norman Corwin kaj Giorgio Prosperi pri rakonto de Oscar Saul kaj Talbot Jennings kun muziko de Angelo Lavagnino kaj fotarto de Giuseppe Rotunno, en kiu ĉefrolulis [[Ava Gardner]] kaj [[Anthony Franciosa]]. En ĝi kamparano Francisco de Goya iĝas fama pentristo danke al la influo de la Dukino de Alba.<ref>[https://www.filmaffinity.com/es/film263379.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref> * ''Goya - oder Der arge Weg der Erkenntnis'' (Goya. La malfacila vojo al la sciaro) estas germana filmo de 1971 [[Internacia kunproduktoraĵo|kunproduktorita]] de [[Orienta Germanio]], [[Sovetunio]], [[Bulgario]] kaj [[Jugoslavio]], reĝisorita de Konrad Wolf kun scenaro de Konrad Wolf kaj Angel Vagenshtain laŭ romano de [[Lion Feuchtwanger]] en kiu ĉefrolulas la litova aktoro Donatas Banionis. En tiu filmo, kiel pentristo en la kortego, Goya jam estis atinginta riĉon kaj famon; li respektas kaj la reĝon kaj la eklezion, sed ankaŭ amas la popolon, kio iĝas kontraŭdiro en lia persona kaj arta evoluo.<ref>[https://www.filmaffinity.com/es/film703965.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref> [[Dosiero:Paco Rabal. pirog..JPG|eta|dekstre|210ra|[[Francisco Rabal]] ĉefrolulis kiel Goya kaj en 1971 kaj en 1999 (aspekto en la bildo). Hazardoj de la vivo deziris, ke li mortis subite en 2001 survoje en Bordozo, do same kiel Goya.]] * ''Goya, historia de una soledad'' (Goya, historio de soleco) estas hispana [[filmo]] de 1971 reĝisorita de Nino Quevedo, en kiu ĉefrolulis [[Francisco Rabal]]. En ĝi oni montras kaj lian amaferon kun la dukino de Alba ĝis lia karierfino en sia ekzilo en Francio.<ref>[https://www.filmaffinity.com/es/film694053.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref> * ''[[Goya en Burdeos]]'' (Goya en Bordozo) estas hispana [[filmo]] de 1999 reĝisorita kaj scenarigita de [[Carlos Saura]], en kiu same ĉefrolulis [[Francisco Rabal]] kaj rolulis ankaŭ [[José Coronado]], [[Maribel Verdú]], [[Emilio Gutiérrez Caba]], [[Josep Maria Pou]] kaj [[Carlos Hipólito]] inter aliaj. Estante 82-jaraĝa, ekzilita en Burdozo kun Leocadia Zorrilla de Weiss, la lasta el liaj amantinoj, la pentristo Francisco de Goya rekonstruas por sia filino Rosario la okazaĵojn de sia vivo.<ref>[https://www.filmaffinity.com/es/film815018.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref> * ''Volavérunt'' estas hispana [[filmo]] de 1999 reĝisorita de [[Bigas Luna]], adaptaĵo de la samnoma romano de Antonio Larreta, ricevinto de la Premio Planeta en 1980. La filmo estis prezentita ene de la oficiala sekcio de la [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] 1999. Tie [[Aitana Sánchez-Gijón]] ricevis la premion de la Arĝenta Konko al la plej bonkvalita aktorino pro tiu filmo. Aliaj geaktoroj estis [[Penélope Cruz]] kiel Pepita Tudó, [[Jordi Mollà]] kiel [[Manuel Godoy]], [[Jorge Perugorría]] kiel Francisco de Goya kaj [[Stefania Sandrelli]] kiel la reĝino [[Maria Luiza de Parmo]]. En julio 1802, la Dukino de Alba, la plej riĉa kaj libermora virino siatempe, havigas feston kiel inaŭguro de sia nova palaco. Ĉeestas la Ĉefministro Manuel Godoy, la pentristo Goya kaj Pepita Tudó, amantino de Godoy kaj modelo de Goya de lia plej fama pentraĵo nome ''La maja desnuda''; la venontan matenon, la Dukino de Alba aperas mortinta sialite en misteraj cirkonstancoj; ŝi estis 40-jaraĝa.<ref>[https://www.allmovie.com/movie/v181226 en allmovie] Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref> * ''[[Los fantasmas de Goya|Goya's Ghosts]]'' aŭ ''Los fantasmas de Goya'' (La fantomoj de Goya) estas hispan-usona [[filmo]] de 2006 reĝisorita de [[Milos Forman]] kun scenaro de Milos Forman kaj [[Jean-Claude Carrière]], en kiu ĉefrolulis [[Javier Bardem]], [[Natalie Portman]], [[Stellan Skarsgard]], [[Randy Quaid]], [[Blanca Portillo]], [[Michael Lonsdale]], [[Carlos Bardem]], [[Unax Ugalde]], [[Simón Andreu]] kaj [[José Luis Gómez]]. Goya (Stellan Skarsgard), kortega pentristo Karolo la 4-a, estas enkotigita en granda skandalo kiam lia adoleska modelino (Natalie Portman) estas akuzata je herezo fare de grava membro de la [[Inkvizicio]] (Javier Bardem).<ref>[https://www.filmaffinity.com/es/film140027.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref> * ''[[La hora de los valientes]]'' (La horo de la kuraĝuloj) estas hispana [[filmo]] de 1998 reĝisorita de [[Antonio Mercero]] kun scenaro de Antonio Mercero kaj Horacio Valcárcel, en kiu ĉefrolulis [[Gabino Diego]] kaj [[Leonor Watling]]. La agado ne okazas en epoko de Goya nek li mem aperas en la filmo. La agado fakte okazas dum la [[Hispana Enlanda Milito]] (1936-1939) kaj la bazo de la intrigo estas la forporto de la pentraĵoj de la Muzeo Prado kiam la bombardado minacas detruon de la muzeo. Kiam la aŭtoritatoj ordonas tion, Manuel, gvidisto en la muzeo, trovas forgesitan malgrandan memportreton de Goya. Li estas anarkiisto kaj entuziasmulo de la verkoj de Goya, tiel li konservas la pentraĵon por redono al la aŭtoritatoj post malsukceso redoni ĝin pro la militaferoj. Krome li plue klarigas pri la plej famaj pentraĵoj antaŭ la malplenaj muroj de la muzepalaco. Lia plej favorita verko estas [[La tria de majo de 1808 en Madrido|La tria de majo]]. Kiam finfine la insurekcia armeo de [[Francisco Franco]] venkas en la milito kaj eniras en Madrido, falangistoj persekutas lin kiel kulpulo de la "rabado" de la pentraĵo, li fuĝas al la muzeo, fakte antaŭ la muro kie mankas la bildo de la mortpafado fare de la francoj, levas siajn brakojn kaj la falangistoj mortpafas lin, ripetante la bildon.<ref>[https://www.filmaffinity.com/es/film885507.html en filmaffinity] Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref> * ''[[El asesino de los caprichos]]'' (La murdisto de la kapricoj) estas hispana trilera filmo de 2019 reĝisorita de Gerardo Herrero, ĉefrolulita de [[Maribel Verdú]] kaj Aura Garrido. La murdisto artiste muntis murdoscenejon kiu kopias detale unu el la bildoj de la fama serio ''[[Los caprichos]]'' de Francisco de Goya. == Kuriozaĵoj == [[Dosiero:Habit de lumières goyesque.jpg|eta|dekstre|250ra|Taŭrludisto ''goyesco''.]] * La adjekto ''goyesco/goyesca'' en la [[hispana lingvo]] utilas por aludi al la tiparo, vestaro kaj kutimaro montrita en la geografia, historia kaj sociologia scenejo de la popolo de Madrido, kiel ĝi aperas en la kartonoj por tapetoj kaj verkoj de la unua etapo de lia verkaro. Tiu scenejo estis uzita por nuntempa rekonstruo de festoj, vestoj, popolkutimoj ktp.<ref name="en Diccionario de la RAE">[https://dle.rae.es/goyesco?m=form en Diccionario de la RAE]</ref> * Inter tiuj menciindas partikulara aludo al la ''goyesca'' [[taŭrludado]], tie kiel oni okazigas speciale en [[Arundo]] el la jaro 1954 ĝis nuntempe, disvastigite en aliaj lokoj de Hispanio. Ĉefa specialaĵo estas ke ĉiuj ludantoj en la afero vestas sin kiel estas montrita en la pentraĵoj de Goya, do supozeble kiel tio okazis en la komenco de la 19a jarcento.<ref name="en Diccionario de la RAE"/> * La nomo de la [[Goja-premio]] devenas de la pentristo Francisco de Goya, kaj la premio estas bronza pezega statueto kun la formo de lia kapo. Populare la premio estas nomata "cabezón" (kapego) kaj tio rilatas al la venonta afero.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://jlfernandezescultor.com/english/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-11-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140117043642/http://jlfernandezescultor.com/english/ |arkivdato=2014-01-17 }}</ref> * ''Oscuro y Lucientes'' estas belega dokumenta filmo (2018) de Samuel Alarcón kiu esploras en la figuro, la medio kaj la verko de la aragona pentristo en la klopodo klarigi kio okazis al la malaperinta [[kapo]] de lia kadavro. La pentristo mortinta dum sia franca ekzilo estis entombigita en la tombejo de [[Bordozo]]. Neniu el Hispanio, nek iu samfamiliano, reklamis sian korpon. Post jardekoj da forgeso, la hispana tiea konsulo, nome Joaquín Pereyra, trafis hazarde kun la tombo de la artisto jam iom ruinigita. Post demarŝoj, la diplomato sukcesis akiri permeson por eltombigi la kadavron kaj translokigi ĝin honore al Hispanio. Kiam oni faris la unuan taskon, okazis surprizo: la kapo de Goya estis malaperinta. Nur post longaj prokrastoj, finfine la kadavro estis transportita kaj reentombigita en Madrido... senkape. La unuaj esploroj estas ĉu kuracisto antaŭ la entombigo (do la nokton de la morto) jam detranĉis la kapon por postaj esploroj aŭ aliaj agoj; sed finfine tio estas malakceptita de la filmo: ne estis restaĵoj de tio kaj la kadavro estis entombigita kun [[ĉapo]], do estis enterigita ankaŭ kun kapo: ne havas sencon kun ĉapo kaj sen kapo. La venonta fadeno estas pentraĵo de Dionisio Fierros kiu portas indikon ‘Cráneo de Goya pintado por Fierros’ (Kranio de Goya pentrita de Fierros). Tiu estis protektito de la Markizo de San Adrián, amiko de Goya en Bordozo; eble ambaŭ, aŭ unu el ili, faris aŭ ordonis la senkapigon en la tomba [[kripto]]. Fierros havis la kranion kaj pentris ĝin meze de la 19a jarcento, sed tiam ne oni sciis ankoraŭ ke mankas la kapo en la tombo. La sekva ero de la ĉeno estas Dionisio Gamallo, nepo de Fierros, kiu en gazetartikolo publikigita jam en [[1943]] pridemandis sin: “¿Robó mi abuelo la calavera de Goya?” (Ĉu mia avo rabis la kranion de Goya?). El tio sekvis esploroj en la familio de Gamallo: ŝajne iu el lia familio portis la kranion kiel helpilo en studoj de medicino en la [[Universitato de Salamanko]] kaj tie oni perdas la spuron. Sed la afero ne finis: aliaj akcidentoj okazis al la kapo de Goya en statuoj, kiel ekzemple perdita [[kuglo]] dum la enlanda milito, kablo kiu senkapigis ktp. Aliflanke lia amikino kaj protektantino, nome la dukino de Alba, ŝajne suferis tranĉon de la piedoj por enmeti ŝian kadavron en ĉerko, kaj tio memorigas, ke en [[hispana lingvo]] estas popolesprimo "sin pies ni cabeza" (sen piedoj kaj sen kapo) en la senco ke io havas nenian racian klarigon.<ref>Kiko Vega, [https://www.espinof.com/criticas/atlantida-film-fest-2019-oscuro-lucientes-extraordinario-documental-desaparicion-cabeza-goya Atlántida Film Fest 2019: 'Oscuro y Lucientes': extraordinario documental sobre la desaparición de la cabeza de Goya] Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref><ref>Javier López Iglesias, [https://www.hoyesarte.com/cine/documental-cine/donde-esta-la-cabeza-de-goya_258648/ ¿Dónde está la cabeza de Goya?] Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref><ref>BEGOÑA PIÑA, [https://www.publico.es/culturas/macabro-misterio-goya-decapitado.html El macabro misterio de Goya decapitado] MADRID 17/11/2018 Alirita la 17an de aprilo 2020.</ref><ref>Nur kelkaj jaroj antaŭe sekvis similan sorton la kranio de la muzikisto [[Joseph Haydn]], kun simila esplorado sed kun pli [[Joseph Haydn#Morto kaj entombigo|pozitiva rezulto]].</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * [[Agostinho da Silva]]: ''Vivo kaj arto de Goya.'' El la portugala tradukis Vergilio Mendes. Porto: [[Portugala Eldona Rondo]], 1947. 20 paĝoj. (''Enkonduko en la kulturon'' 1.) === Alilingve === * Angelis, Rita de (1988). ''La obra pictórica de Goya''. Barcelona: Planeta. ISBN 84-320-2867-3. * Arnáiz, José Manuel (1987). ''Francisco de Goya, cartones y tapices''. Madrid: Espasa Calpe. ISBN 84-239-5284-3. * Bozal, Valeriano (2005). ''Francisco Goya, vida y obra''. 2 vol (Aficiones, 5-6). Madrid: Tf Editores. ISBN 978-84-96209-39-8. * Camón Aznar, José; Morales y Marín, José Luis; Valdivieso González, Enrique (2003). Summa Artis XXVII. Arte español del siglo XVIII. Madrid: Espasa Calpe. ISBN 84-239-5227-4. * Chilvers, Ian (2007). ''Diccionario de arte''. Madrid: Alianza Editorial. p.&nbsp;422-425. ISBN 978-84-206-6170-4. * Díez, José Luis (2010). ''«El entorno de Goya». El arte del siglo de las luces''. Barcelona-Madrid: Galaxia Gutenberg-Fundación de Amigos del Museo del Prado. ISBN 978-84-8109-885-3. * Eco, Umberto; Calabrese, Omar (1987). ''El tiempo en la pintura''. Madrid: Mondadori. ISBN 84-397-1143-3. * ''Enciclopedia del Arte Garzanti''. Madrid: Ediciones B. 1991. ISBN 84-406-2261-9. * Gallego, Antonio (1979). ''Historia del grabado en España''. Madrid: Cátedra. ISBN 84-376-0209-2. * Glendinning, Nigel (2004). [https://web.archive.org/web/20200602081004/https://sites.google.com/site/franciscodegoyaelcoloso/d---glendinning-coloso-2004 «"El Coloso" de Goya y la poesía patriótica de su tiempo».] ''Dieciocho: Hispanic enlightment'' (University of Virginia) 27 (1): 47-58. ISSN 0163-0415. Arkivita el originalo la 2an de junio 2020. Konsultita la 23an de marto 2018. * —— (1993). «Francisco de Goya». El arte y sus creadores, 30. ''Cuadernos de Historia'' 16 (Madrid). * ——— (1982). ''Goya y sus críticos''. Madrid: Taurus. ISBN 978-84-306-1217-8. * Gómez de la Serna, Gaspar (1969). ''Goya y su España''. Madrid: Alianza Editorial. ISBN 9788420611853. * Guijarro-Castro, C. (2012). https://nah.sen.es/vmfiles/abstract/NAHV1N1201312_20ES.pdf[ «La influencia de la enfermedad neurológica de Goya en su cambio de estilo pictórico».] ''Neurosciences and History''. Konsultita la 4an de julio 2024. * Hagen, Rose-Marie; Hagen, Rainer (2003). ''Francisco de Goya''. Kolonjo: Taschen. ISBN 978-3-8228-2296-8. * Hughes, Robert (2004). Galaxia Gutenberg, ed. Goya. Goya (1a eldono). Barcelona: Círculo de Lectores. ISBN 978-84-81093254. * Mena Marqués, Manuela B.; Maffeis, Rodolfo (2005). Goya. Unidad Editorial S.A. ISBN 84-89780-55-2. * Mena Marqués, Manuela B.; José Manuel Matilla (2018). [https://tiendaprado.com/es/libros/5043-francisco-de-goya-1746-1828-vol2-9788415469759.html#:~:text=Francisco%20de%20Goya.-,Cat%C3%A1logo%20razonado%20(vol.,VV.&text=Fundaci%C3%B3n%20Marcelino%20Bot%C3%ADn%2C%202019.&text=La%20excelente%20relaci%C3%B3n%20entre%20la,de%20San%20Petersburgo%2C%20entre%20otros. Francisco de Goya. Catálogo razonado (vol. II: 1771-1792).] Madrid: Museo del Prado / Fundación Botín. ISBN 978-8415469759. * Mena Marqués, Manuela B.; José Manuel Matilla (2019). [https://dialnet.unirioja.es/servlet/libro?codigo=784114 Goya dibujos: "Solo la voluntad me sobra".] Madrid: Museo del Prado. ISBN 978-84-8480-539-7. * Moffitt, John (1999). ''Las artes en España''. Barcelona: Destino. ISBN 84-233-3061-3. * Morales y Marín, José Luis (1994). [https://archive.org/details/goyacatalogodela0000mora ''Goya. Catálogo de la pintura''.] Zaragoza: Real Academia de Nobles y Bellas Letras de San Luis. ISBN 84-600-9073-6. * Navarro, Mariano (1999). ''La luz y las sombras en la pintura española''. Madrid: Espasa. ISBN 84-239-8599-7. * Novotny, Fritz (1981). ''Pintura y escultura en Europa 1780/1880''. Madrid: Cátedra. ISBN 84-376-0166-5. * [https://ucm.academia.edu/MiguelOrozco Orozco, Miguel]. ''[https://www.academia.edu/45606833/Goyas_frescoes_in_San_Antonio_de_la_Florida_and_Jos%C3%A9_Mar%C3%ADa_Galv%C3%A1ns_etchings_after_them Goya's frescoes in San Antonio de la Florida and José María Galván's etchings after them]''. Academia.edu. San Francisco, California 2021 * Pita Andrade, José Manuel kaj aliaj (2000). ''Corpus velazqueño. Tomo II''. Madrid: Ministerio de Educación, Cultura y Deporte. Dirección General de Bellas Artes. ISBN 84-369-3346-X. * Posada Kubissa, Teresa (1995). [http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/jacques-callot-en-la-pintura-de-goya-0/html/01227312-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html «Jacques Callot en la pintura de Goya».] Boletín de la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. Madrid: Fundación Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. pp.&nbsp;401–18. * Ribot Martín, Domènec (2014). ''Goya''. Madrid: Susaeta. ISBN 978-84-677-4076-9. * Seseña, Natacha (2004). «XI». ''Goya y las mujeres''. Madrid: Taurus. pp. 41-54. ISBN 843060507X. * Tomlinson, Janis A. (2008). [https://www.museodelprado.es/aprende/enciclopedia/voz/cartones-para-tapices-goya/3057199f-4c46-491b-b0fe-c854679685c7 «Cartones para tapices».] ''Enciclopedia en línea'', Museo del Prado. Madrid. Konsultita la 23an de marto 2018. * Urrea, Jesús (1994). «El Aníbal de Goya reencontrado». En Museo del Prado, eld. ''El "Cuaderno italiano" –1770-1786– Los orígenes del arte de Goya''. Madrid. ISBN 84-604-9247-8. * Wilson Bareau, Juliet; Manuela B. Mena Marqués (1995). ''El capricho y la invención: cuadros de gabinete, bocetos y miniaturas''. Madrid: Museo Nacional del Prado. ISBN 84-87317-24-3. == Vidu ankaŭ == * [[Departemento Goya]] * [[Goya (metroo de Madrido)]] * [[Zaragoza-Goya (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.museegoya.fr/en/le-musee/le-musee-d-art-hispanique Castres, a museum of Spanish art] * [https://www.nationalgallery.org.uk/artists/francisco-de-goya Francisco de Goya {{!}} National Gallery, London] * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Francisco de Goya |revizio=125372111 }} {{Bibliotekoj}} {{Leginda|2023|6|22}} {{ADLM|2024|04}} {{Havenda artikolo}} {{Vivtempo|Goya, Francisco de}} [[Kategorio:Francisco Goya| ]] [[Kategorio:Hispanaj pentristoj]] [[Kategorio:Procesigitoj de Inkvizicio]] nutx6wweskmfv7z1iligd6khy1fvg3j 0 34154 9397708 9223026 2026-06-10T07:45:02Z Sj1mor 12103 9397708 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Geto''', laŭ Nova [[PIV]], estas [[urbo|urba]] [[kvartalo]], kie la judoj devis loĝi laŭ ordono de la magistrato. La vorto estas uzata ankaŭ pri aliaj urbopartoj loĝataj de minoritatoj, ekzemple getoj de [[nigrulo]]j en [[Usono]]. El la [[Venecia itala dialekto]], ''Ghetto'', nomo de kvartalo en Venecio, kie devis loĝi la [[judoj]]. El tio oni nomis poste per tiu nomo ĉiujn tiajn kvartalojn, kie la judoj, ĉu volonte, ĉu trudite, kunloĝis. Finfine, ĉar tiuj kvartaloj estis ofte pro la persekutado kontraŭ judoj, mizeraj kvartaloj, kaj iel enfermitaĵejo de forpuŝitaj homoj, la vorto iĝis moderntempe ofte uzata por signi kvartalojn aŭ iaspecajn lokojn kie homoj ĉu estas iel trudataj loĝi en malprivilegiaj kondiĉoj (ekzemple: la nigrulaj getoj en Usono), ĉu malvolonte ĉu memvole disiĝas de la cetera mondo (ekzemple "nuntempe riĉuloj kreas "getoj"n kie ili vivas kune sub protekto de alarmiloj kaj privataj gardistoj"). En ambaŭ sencoj la vorto uzatas malŝate. ==Dua Mondmilito== Getoj estis establitaj en teritorioj de [[Ukrainio]], [[Belorusio]], [[Ĉeĥio]], [[Hungario]], plejparte tamen sur terenoj, kiuj antaŭlamilito apartenis al [[Dua Pola Respubliko]]. Kreitaj i.a. en [[Bjalistoko]], [[Częstochowa]], [[Kielce]], [[Krakovo]], [[Lublin]], [[Lodzo]], [[Radom]], [[Varsovio]], [[Vilno]] kaj [[Lvovo]]. Ĝenerale en [[Okupado|okupata]] Pollando [[germanoj]] fondis de 400 ĝis 600 getoj. ==Kelkaj getoj== * [[Bjalistoka geto]] * [[Geto en Kielce|Kielce-geto]] * [[Krakova geto]] * [[Lodza geto]] * [[Lublina geto]] * [[Varsovia geto]] ==En kulturo== "In the Ghetto" (En la geto, origine titolita "The Vicious Circle", [[malvirta cirklo]]) estas kanto verkita de Mac Davis kaj famigita kaj popularigita fare de [[Elvis Presley]], kiu sukcesis per ĝi en 1969. Ĝi ne temas pri judoj, sed pri junulo kiu misedukiĝas en medio al krimado. == Vidu ankaŭ == * [[Bantustano]] * [[Favelo]] * [[Juda kvartalo]] * ''[[Judenrat]]'' * [[Getourbo]] * [[Harlem]] * [[Ladurbo]] * [[Urbanizado]] {{projektoj|q=Geto|ReVo=get}} [[Kategorio:Getoj| ]] [[Kategorio:Urba degrado]] [[Kategorio:Etnaj enklavoj]] [[Kategorio:Rasa segregacio]] [[Kategorio:Italaj inventoj]] 9t93xymxo0uq4w40d7r2nd1fqi5xf1t 0 35517 9397879 9314734 2026-06-10T11:43:53Z Claudio Pistilli 25073 9397879 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Treaty_of_Tordesillas.jpg|eta|344x344px|Unua paĝo de la traktato]] [[Dosiero:Südamerika1650.png|eta|296x296ra|La meridiano dekstra estis difinita de ''Inter caetera'', tiu maldekstra de la ''Traktato de Tordesillas''. Modernaj limoj kaj urboj montriĝas nur cele al bildigo. Rozkolore, hispana agado; verde, portugala kaj flava nederlanda.]] La ''Traktato de [[Tordesillas]]'' (hispanlingva nomo; portugallingve Tordesilhas) estas traktato inter [[Portugalio]] kaj [[Hispanio]] interkonsentita en [[1494]] kun arbitracio de l' [[papo]] [[Aleksandro la 6-a]]. Ĝi dividis la ekstereŭropan mondon, ĉefe [[Ameriko]]n, inter Hispanio kaj Portugalio; Portugalio ricevis pli-malpli duonon de la nuna [[Brazilo]], kaj, teorie, [[Afriko]]n kaj [[Azio]]n, dum Hispanio la ceteron de [[Ameriko]]. La kontrakto determinis la dividon de la mondo ekster Eŭropo, inter la [[Hispana Imperio]] kaj la [[Portugala Imperio]]. Kiel internacia [[Limo (geografia linio)|limo]] inter la du [[imperioj]], linio de [[longitudo]] estis establita 370 [[Leŭgo|leŭgoj]] (1,770 km) okcidente de la [[Kapverdaj insuloj|Kabverdaj Insuloj]], proksimume ĉe longitudo 46° 37' okcidente. La interkonsento deklaris ke la landoj en la oriento de la linio estu sub la regado de la portugala imperio, dum tiuj en la okcidento de ĝi estu de la hispana. La interkonsento estis ratifita en 1494 de Hispanio (la 2-an de julio) kaj Portugalio (la 5-an de septembro). La [[Traktato de Zaragozo (1529)|Traktato de Zaragozo]], subskribita poste la 22-an de aprilo 1529, detaligis la dividon laŭ la longitudo de la geografia realo, laŭ la malsamaj landoj. La bezono de kontrakto ekestis post la [[Malkovro de Ameriko|malkovro de la amerika kontinento]] fare de [[Kristoforo Kolumbo]]. En 1481, la [[papa buleo]] ''Aeterni regis'' determinis ke ĉiuj teroj okcidente de [[Kanariaj Insuloj]] apartenus al Portugalio, tiel esence determinante ke [[Ameriko]] apartenas al Portugalio. En majo 1493, post la malkovro de Ameriko fare de Hispanio, la hispana papo Aleksandro la 6-a dekretis en buleo nomita ''[[Inter caetera]]'' ke ĉiuj teroj ĝis 100 leŭgoj okcidente de la Kabverdaj Insuloj apartenus al Portugalio, dum teroj pli okcidente apartenus al Hispanio, donante tiel Ameriko al Hispanio kaj [[Afriko]] al Portugalio. [[João la 2-a]], reĝo de Portugalio, komencis intertraktadojn kun [[Fernando la 2-a de Aragono]] kaj [[Isabel la 1-a de Kastilio]], reĝoj de Hispanio, por movi la linion okcidenten. Argumentante ke la linio ankaŭ etendiĝas preter la alia flanko de la tero, tiel limigante hispanan influon en [[Azio]], la portugaloj sukcesis subskribi la Traktaton de Tordesillas. Iuj opinias, ke tiu diplomatia agado de Portugalio baziĝis sur antaŭa scio pri Brazilo, kaj ke la kontrakto estis intencita por certigi ĝian tenon sur ĉi tiu parto de la [[Nova Mondo]]. La kontrakto kontraŭdiris la papan buleon de 1493, sed estis ratifita de papo [[Julio la 2-a]] en 1506. Kiel rezulto de la kontrakto, Hispanio gajnis la tutan amerikan kontinenton, krom la orienta fino de [[sudameriko]], kiu estis malkovrita en 1500 fare de [[Pedro Álvares Cabral]], kaj kiu iĝis portugala kolonio, kaj poste brazila. Kontraŭe al la interkonsento, Brazilo disetendadiĝis malproksimen en la internon de la kontinento, danke al la [[Andoj]], kiuj apartigis la ĉefajn hispanajn koloniojn en Ameriko de la centro de la kontinento, kaj tiel grandaj partoj de Sudameriko estas portugallingvaj, male al la tiu ĉi traktato. Pro la malfacilaĵoj de mezurado de longitudoj tiutempe kaj ne-unuformaj ligmezuradoj, la kontrakto ekfunkciigis disputojn pri ĝia signifo en Azio. Inter la jaroj 1580 kaj 1640 la kontrakto perdis sian signifon, ĉar Portugalio estis regata de Hispanio. Poste, la kontrakto estis nuligita en la [[Traktato de Madrido]] de 1750, kiu donis al Portugalio kontrolon de ĝiaj teroj en Sudameriko. La kontrakto ne donis iujn ajn rajtojn al aliaj eŭropaj nacioj, kiel ekzemple [[Francio]] kaj [[Anglio]], kaj tiuj mordis pecojn de la Nova Mondo nur post neado de la papa aŭtoritato super ĝia dividado. La aliro de tiuj landoj al la afero estas bone ilustrita per citaĵo atribuita al [[Francisko la 1-a (Francio)|Francois la 1-a]], Reĝo de Francio, en kiu li petis vidi la sekcion en la [[testamento]] de la unua persono kiu ekskludas lin de la Nova Mondo; Krome, post la [[Angla Reformacio|angla reformacio]], la angloj ne plu vidis la bezonon obei la decidojn de la Papo, kaj specife ankaŭ ne la enhavon de la kontrakto. Konforme al la kontrakto kaj la plibonigoj kaj klarigoj faritaj al ĝi en la [[Traktato de Zaragozo (1529)]], same kiel lokaj aranĝoj por la distribuado de influo kaj potenco en specialaj kazoj kaj armeaj konfliktoj, Hispanio gajnis la Amerikojn kaj [[Filipinoj|Filipinojn]]. Portugalio gajnis en Brazilo, la [[Molukoj]] en [[Indonezio]]; [[Angolo]], [[Mozambiko]], [[Gvineo-Bisaŭo|Gvineo Bissau]] kaj [[Santomeo kaj Principeo]] en Afriko; [[Goao]] kaj [[Damano kaj Diuo]] en [[Barato]]; kaj [[Orienta Timoro]] kaj [[Makao]] en la [[Malproksima Oriento]]. '''La malkovro de Brazilo''' fare de eŭropanoj estas ofte atribuita al la portugala navigisto [[Pedro Álvares Cabral]], kiu malkovris ĝin la 22-an de aprilo 1500, sed ĉi tiu aserto estas pridisputata. Krome, iuj opinias, ke ekspedicio gvidita de [[Duarte Pacheco Pereira]], kiu eliris laŭ ordono de [[Manuelo la 1-a (Portugalio)|Manuelo la 1-a]], reĝo de Portugalio, alvenis jam en 1498 (du jarojn antaŭ Cabral) en [[Maranjo]], ĉe la nordorienta marbordo de Brazilo. Finfine, estas neklare ĉu la alveno de Cabral en Brazilo estis hazarda aŭ intencita. Kelkaj kredas ke Cabral alvenis en Brazilo per eraro kiam li provis navigi ĉirkaŭ la [[Bonespera Kabo]] sed estis balaita okcidenten per la ventoj. La [[ventoreĝimo]] en la [[Suda Atlantiko]] konformas kun ĉi tiu [[hipotezo]]. Alternativa teorio asertas ke Cabral velis kun sekreta misio malkovri novajn terojn en la okcidento, kiel respondo al hispanaj asertoj ke delegacioj en sia nomo vizitis la marbordon de Brazilo en julio kaj novembro de 1499, kaj timis ke la hispanoj serĉus remalfermi la Traktaton de Tordesillas kaj postuli suverenecon super ĉiuj areoj de Sudameriko. == Vidu ankaŭ == * [[Traktato de Zaragozo (1529)]] * ''Mare clausum'' ([[d:Q2799588]]) {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de Brazilo]] [[Kategorio:Traktatoj de la 15-a jarcento|Tordesillas]] [[Kategorio:1494]] 6qduikjy04k0l15arisdscex9uw6p1j 0 35837 9397573 9393916 2026-06-10T05:53:45Z Sj1mor 12103 9397573 wikitext text/x-wiki Ne konfuziĝu inter ''konceptartisto'' (artisto implikita kun konceptartoj) kaj ''koncepta artisto'' (respondeculo pri la bildigo de ideo aŭ koncepto). ---- {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Duchamp_Fountaine.jpg|eta|[[Fontano (Duchamp)|Fontano]] fare de [[Marcel Duchamp]]. fotita en 1917]] '''Koncepta arto''' (angle: ''conceptual art'') aŭ '''konceptismo''' (el la latina  ''conceptus''  - penso, reprezentado) estas [[Belartoj|belarta]] [[skolo]], kiu aperis en [[Novjorko]] ([[Usono]]) en [[1965]] por kiu la ideo de aŭ la [[koncepto]] estas pli grava ol [[Estetiko|estetikaj]] aŭ material-teknikaj konsideroj. Ili prioritatigas la intelektan signifon aŭ kernan ideon de sia arto super ĝia estetiko. La ideo mem estas konsiderata la vera artaĵo. == Historio == La invento de la esprimo "koncepta arto" estas atribuita al la usona filozofo kaj muzikisto [[Henry Flint]]. Tio estis la titolo de lia eseo en 1961 (''Koncepta Arto''), eldonita en ''An Anthology of Chance Operations'', redaktita de Jackson MacLow kaj La Monte Young en 1963. Koncepta arto aŭ konceptismo estas literatura kaj arta direktoj de [[postmodernismo]], kiu konkretiĝis fine de la [[60-aj jaroj]] kaj fruaj [[70-aj jaroj]] de la [[20-a jarcento]] en Usono kaj Eŭropo. Koncepta arto preferas pli la ideon, la projekton ol ĝia realigo. En ekspozicioj ĝiaj reprezentantoj prezentas skizojn, difinojn, klarigojn, prefere ol finitajn artaĵojn. Koncepta arto ne alvokas emocian percepton, sed al intelekta pripensado pri tio, kion oni vidas. Por konceptaj artistoj, artverkoj ĉefe celas defii la intelekton. Tiel komprenita koncepta arto ne devas esti [[Belo|bela]] kaj eĉ ne devas esti palpebla aŭ esti iu objekto. [[Sol LeWitt]] klarigis en 1967, ke li komencis kun ideo, koncepto, prefere ol formo. La ideo estas la maŝino, kiu realigas la artaĵon<ref>Richard Osborne, Dan Sturgis. Art theory for beginners, (Zidane Press, London 2006), 144.</ref>. En 1970 okazis la unua koncepta arta ekspozicio. ''Konceptaj artoj kaj konceptaj artistoj'' okazis en la Kultura Centro de Novjorko<ref>(en) [http://www.artlex.com/ArtLex/c/conceptualart.html artlex.com] <small>[https://web.archive.org/web/20130516162830/http://www.artlex.com/ArtLex/c/conceptualart.html Arkivita versio] de la originalo je la 16-an de majo 2013.</ref>. Konceptistoj ofte uzis pretajn objektojn, tamen, malgraŭ la utilaj funkcioj en ili, ili donis al ili tute alian signifon. [[Sol LeWitt]], en artikolo en 1967 por la revuo ''ArtForum'', proponis ĉi tiun difinon de koncepta arto:<blockquote>"... La celo de artisto okupita pri koncepta arto estas igi sian verkon intelekte interesa por la spektanto, tamen ne tuŝante sian animon  ."</blockquote>Malakceptante la ideon ke arto devas nepre estetike plaĉi, konceptaj artistoj laboras en diversaj kampoj, inkluzive de [[spektaklo|spektakla]] arto (angle ''performance art''), [[video]]-arto kaj [[landarto]]. Konceptaj artistoj ofte kreas nekutimajn provizorajn instalaĵojn, kiuj laŭ la ideo devas vastigi la limojn de percepto kaj fari arton alirebla por ĉiuj. == Lingva kaj teksta artoj == [[Dosiero:"The Thoughts in My Head" Lisa Levy, Pulse Art Fair.jpg|alternative=Lisa Levy, "La ideoj en mia kapo" - Arta foiro Pulse|eta|500x500ra|Lisa Levy, "La ideoj en mia kapo" - Arta foiro Pulse]] Lingvo ofte ludas gravan rolon en koncepta artverko. Klasika ekzemplo estas la artaĵo ''One and three chairs'' (''Unu kaj tri seĝoj)'' el la jaro 1965, per kiu [[Joseph Kosuth]] montris tri ideojn de seĝo: foto de seĝo, seĝo mem kaj vortara difino de la vorto 'seĝo' <ref>[https://www.moma.org/learn/moma_learning/joseph-kosuth-one-and-three-chairs-1965/ One and three chairs], MoMa Learnng</ref>. Konceptaj objektoj povas ekzisti en frazoj, tekstoj, diagramoj, grafikaĵoj, desegnaĵoj, fotoj, aŭdaj kaj videaj materialoj. Ajna objekto, fenomeno, procezo povas fariĝi objekto de arto, ĉar koncepta arto estas pura arta gesto. Konata koncepta revuo estas ''Art&Language'' ([[Art & Language|Arto kaj Lingvo]]). La usona artisto Joseph Kossuth, unu el la fondintoj de la grupo ''[[Art & Language|Art&Language]]'', vidis la signifon de konceptismo en tio ke oni "''radikale rekonsciu kiel funkcias artverko - aŭ kiel kulturo mem funkcias ... arto estas la potenco de ideo, ne materialo''." Grava parto de la [[Trovita objekto|Trovitaj Objektoj]] (en: ''Ready-mades)'' de Marcel Duchamp koncernas la rilaton al lingvo. Pri la surskriboj kiuj akompanis kelkajn de siaj artaĵoj, Duchamp skribis en 1961: "''Grava trajto: la mallonga frazo, kiun mi'' ''skribis'' ''okaze de la [[Trovita objekto|Trovita Objekto]]. Ĉi tiu frazo, anstataŭ priskribi la objekton kiel titolo farintus, celis forporti la menson de la spektanto al aliaj pli parolaj regionoj'' "<ref>(fr) «À propos des "Ready-mades"», ''Duchamp du signe'', <abbr>op. cit.</abbr>, <abbr>p.</abbr> 191, en: Marcel Duchamp, ''Duchamp du signe. Écrits'', arigitaj kaj prezentitaj de Michel Sanouillet, [[Parizo]], Flammarion, 1975.</ref>. Ĉi tiu rilato al lingvo estas kompleksa kaj konsistas ofte el vortludoj. Jen ekzemplo : * 1920: ''Fresh Widow'' (litere Freŝa Vidvino): miniatura repliko kun la esprimo «french window», kiu signifas "franca fenestro" (fenestro kiu malfermiĝas internen de la domo, kontraŭa al angla fenestro kiu malfermiĝas eksterdomen), Duchamp forigis la du "n" de la angla vortoj French kaj Window, kiu rezultis en la esprimo ''Fresh Widow''. Tiel la titolo do signifas "Malprudenta Vidvino"! * 1921 : ''Belle haleine. Eau de voilette'' (Bela fetoro. Akvo de violeto => ''voilette'' anstataŭ ''Eau de toilette,'' speco de malforta parfumo) : ovalforma kartona skatolo en purpura koloro, vitra parfumbotelo. La skatolo portas la surskribon "Rrose Sélavy 1921" (=>Rsose alduas ĉi tie Rozo (bonodora) kaj ne la personan nomon Rose). La surskriboj sur iuj Trovitaj Objektoj de Marcel Duschamp ofte ŝajnas absurdaj. Tial tiuj artaĵoj povus esti resumitaj per la formulo: "Ĉi tio estas 'Arto' ĉar mi diras ĝin', formulo, kiu estis ia slogano de la 1950-aj jaroj kaj la 1960-aj jaroj de ne malmultaj konceptaj artisoj. == Pioniroj == La franco [[Marcel Duchamp]] estas rigardata kiel la unua granda ekzemplo de koncepta artisto. En la 1920-aj jaroj li faris serion da pretaĵoj en kiuj li ekspozicias objektojn el la ĉiutaga vivo kiel arto. <ref>[http://www.tate.org.uk/art/artists/marcel-duchamp-1036 Tate Modern]</ref> Kutime oni konsideras ke Duchamp apartenas al la [[Dadaismo|Dadaisma]] movado, kiu estas unu el la antaŭuloj de koncepta arto. En la 1950-aj kaj 60-aj jaroj, la movado denove ricevis la atenton de artistoj kiel [[ Jasper Johns|Jasper Johns]] kaj [[Robert Rauschenberg]]. == Reprezentantoj == [[Ed Kienholz]] kaj [[George Segal (artisto)|George Segal]] estas gravaj skulptistoj en koncepta arto. La franco [[Yves Klein]] estas grava pentristo kun sia ''Antropometrioj'', en kiu li pentris nudajn knabinojn kovritajn per blua farbo, kiun li ruligas super la tolo. La itala [[ Gina Pane|Gina Pane]] kaj la usona [[Vito Acconci]] praktikas [[korpopentradon]], dum [[Hermann Nitsch]] kreas ''estetikon de krueleco'' kun sia ''Teatro Orgioj-Misteroj''. [[Joseph Beuys]] kies kredo estas ''arto identas al la vivo mem'', kaŭzis furoron kun prezentoj kaj [[arta instalaĵo|instalaĵoj]]. Aliaj signifaj artistoj de koncepta arto estas: [[Christo kaj Jeanne-Claude|Christo]] (Javacheff) kun siaj grandegaj ''pakaĵoj'', [[Wolf Vostell]], [[Paik Nam-june|Nam June Paik]] ([[Fluxus]], Happening), [[Joseph Kosuth]], [[Bruce Nauman]], [[Walter De Maria]], [[ Dmitrij Prigov]] kaj [[Robert Smithson]]. En la 1980-aj jaroj ekestis movado de rusaj konceptaj artistoj kiu klopodis [[subfoso|subfosi]] socialisman ideologion per la strategioj de koncepta arto kaj alpropriag arto (en: ''appropriation art).'' En la vidaj artoj, 'alpropriga' signifas taŭge adopti, pruntepreni, recikli aŭ specimenigi aspektojn (aŭ la tutan formon) de homfarita vida kulturo. Rimarkinda artaĵo tiurilate estas la [[Trovita objekto|Trovitaj Objektoj]] (en: ''Ready-mades)'' de [[Marcel Duchamp]]. La centraj artistoj estis [[Dmitrij Prigov]], [[Ilja Kabakov]], [[Irina Naĥova]], Viktor Pivovarov, [[Vitalij Komar]] kaj [[Aleksandr Melamid]], [[Erik Bulatov]] kaj [[Andrej Monastirskij]]. Tiu movado, ankaŭ nomata Moskva konceptismo, okupis specialan lokon en la historio de koncepta arto. Gravas rimarki, ke la moskva konceptismo disvolviĝis izole de la landoj de okcidenta kaj orienta Eŭropo, Azio kaj Ameriko, kaŭzitaj de fenomenoj kiel la [[Fera Kurteno]] kaj la [[Malvarma milito|Malvarma Milito]]<ref>(ru) ''Сергей Гущин, Александр Щуренков.'' Современное искусство и как перестать его бояться.. — Москва: АСТ, 2018. — С. 182-183. — 240 с. — [[ISBN]] 978-5-17-109039-5.</ref>. == Gravaj konceptaj artistoj == {{Div col|cols = 4}} * [[Jenny Holzer]] * [[Marcel Duchamp]] * [[Per Kirkeby]] * [[Yves Klein]] * [[Yoko Ono]] * [[Cyprien Gaillard]] * [[Gilberto kaj Georgo]] * [[Dan Graham]] * [[Jacques van der Heijden]] * [[Ray Johnson]] * [[Orla Barry (artistino)]] * [[Ilja Kabakov]] * [[On Kawara]] * [[Michael Kienzer]] * [[Sol LeWitt]] * [[Arne Quinze]] * [[John Cage]] * [[Miklós Erdély]] * [[Bodo Sperling]] * [[Irina Naĥova]] * [[Georgij Kizevalter]] * [[Erik Bulatov]] * [[Vitalij Komar]] * [[Aleksandr Melamid]] * [[Ai Weiwei]] * [[Ken Lum]] * [[Danny Matthys]] * [[Dennis Oppenheim]] * [[Arne Quinze]] * [[Wim T. Schippers]] * [[Jacek Tylicki]] * [[Lawrence Weiner]] * [[Joseph Kosuth]] * [[Joseph Beuys]] * [[Marcel Broodthaers]] * [[Paik Nam-june]] * [[Wolf Vostell]] * [[László Lakner]] * [[Wolf Vostell]] * [[Dmitrij Prigov]] * [[Andrej Monastirskij]] * [[Victor Burgin]] * [[Rafael Lozano-Hemmer]] * [[Mithu Sen]] </div> == Vidu ankaŭ == * [[Art & Language]] * [[Nuntempa arto]] * <!--ne ekzistas: * [[Novkoncepta arto]] -->[[Vidaj artoj]] * [[Arta instalaĵo]] == Bibliografio == * Paul Maenz, Gerd de Vries (red.): ''[[Art & Language]]. Texte zum Phänomen Kunst und Sprache'' (''Arto kaj Lingvo.'' ''Tekstoj pri la fenomeno de arto kaj lingvo),'' Kolonjo,1972. * Charles Harrison: Essays on [[Art & Language]] (Eseoj pri ''Art&Language''), Blackwell Publishers, 1991, [[:de:Special:BookSources/9780631164111|ISBN 978-0631164111]] * [[Sol LeWitt]]: ''Paragraphs on Conceptual Art''. In: ''Artforum'' (''Paragrafoj pri Koncepta Arto),'' En: ''Artforum'', Vol. 5, n-ro 10, somero 1967, pp 79-83 * John Chandler, Lucy Lippard: ''The Dematerialization of Art (La Demateriigo de Arto), Art International'', februaro 1968 * Sol LeWitt: ''Sentences on Conceptual Art'' (''Frazoj sur Koncepta Arto),'' en: [[Art & Language|Art&Language]]'': The Journal of Conceptual Art'' . Vol. 1, majo 1969, pp 11-13 * Charles Harrison: Conceptual Art and Painting: Further essays on [[Art & Language]]. MIT Press, == Referencoj == {{Referencoj|2}} * Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo ''[[:nl:Conceptuele_kunst|Conceptuele kunst]]'' en la nederlanda vikipedio, [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Conceptuele_kunst&action=history listo de aŭtoroj]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Arto]] [[Kategorio:Koncepta arto]] nm1ztnhqslrxtv0qz8jls2o5wh4drg3 0 37516 9397276 9372577 2026-06-09T17:28:13Z LilyKitty 25129 9397276 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:ZEN browser for Virtual Microscopy (9318136341).jpg|eta|dekstra|282px|<center> Virtuala [[mikroskopio]] per ZEN [[TTT-legilo|navigilo]] </center>]] '''Patologio''' aŭ '''malsanoscienco''' estas [[scienco]], kiu studas la [[malsano]]jn, kaj ties efikojn. La vorto "patologio" deriviĝas de la grekaj vortoj ''pathos'' (malsano) kaj ''logia'' (scienco). Pli specife, ĉi tiu [[fako (figure)|fako]] havas la taskon studi ŝanĝojn strukturajn, bioĥemiajn kaj funkciajn, kiuj produktas malsanojn en ĉeloj, histoj kaj organoj. Patologio uzas iloj molekulaj, [[Mikrobiologio|mikrobiologiaj]], [[Imunologio|inmunologiaj]] kaj [[Morfologio (biologio)|morfologiaj]] por provi klarigi la [[etiologio]]n kaj manifestacio [[kliniko|klinikaj]] ([[Signo (biologio)|signoj]] kaj [[Simptomo|simptomoj]]), kiuj aperas en [[paciento]]j, kaj proponas bazojn raciajn por la traktado kaj [[profilaktiko]]. == Procezo patologia == Procezo patologia estas komponata el kvar aspektoj bazaj: [[etiologio]], [[patologigenio]], [[ŝanĝoj morfologiaj]] kaj manifestacio klinikaj (ŝanĝoj funkciaj). La bazo de ĉi tiu rezono estis enigita de [[Rudolf Virchow]], la patro de la patologio moderna, en la jarcento 19, kiu asertis ke ''ĉiuj formoj de malsano estas la rezulto fina de ŝanĝojn molekulaj aŭ strukturaj de ĉelo.'' === Etiologio === [[Etiologio]] rilatas al kialoj de malsanoj. Tiu koncepto, laŭ kiu difinitaj simptomoj aŭ malsanaj estas kaŭsitaj havas antikveco rekonebla. Akadoj, antaŭ pli ol 2500 jaroj, konsideris ke malsanoj estas rezulto de [[Peko|pekoj]] de paciento. Kaŭzoj etiologiaj ofte dividiĝas laŭ genetikaj kaj akiritaj. En la [[historio de medicino]] ekzistis pluraj modeloj pri kialoj de malsanoj, inter kiuj elstaras la modeloj unufaktoraj (nur unu agento hazarda) kaj la multfaktoraj (pluraj kondiĉoj favoras la disvolviĝo de malsano). === Patogenezo === [[Patogenezo]] estas sekvenco de okazaĵoj, kiuj konstituas la respondo de ĉeloj aŭ histoj antaŭ perilo etiologia, el stimulo komenca ĝis la esprimo fina de malsano. Ĉi tiu aspekto de la patologio ofte estas konsiderata la plej grava, pro ke studas la rilatoj inter periloj etiologiaj kaj [[fiziologio]]. === Ŝanĝoj morfologiaj === Ŝanĝoj morfologiaj estas ŝanĝoj strukturaj de histoj aŭ ĉeloj, kiuj karakterizas al malsano au permesas diagnozi procezon etiologian. === Manifestacioj klinikaj === Manifestacioj klinikaj estas la esprimo de ŝanĝoj genetikaj, bioĥemikaj kaj strukturaj de ĉeloj kaj histoj, kaj kondiĉas ties evoluon. == Fakoj de patologio == ; Oni distingas : [[Anatomio-patologio]]: Ĝi konsistas en la studado de la strukturaj kaj aspektaj modifoj kaŭzitaj de la malsanoj. : Patologio: Studo de la kaŭzoj kaj evoluo de la malsanoj. Tiu termino nomas ankaŭ la [[simptomaro]]n de iu malsano. : [[Fizio-patologio]]: Ankaŭ nomata "patologia fiziologio". Studo de la disfunkciadoj de la organismo, kiam ĝi estas afekciita de iu malsano. : [[Psiko-patologio]]: Studo de la [[psika malsano|mensaj malsanoj]]. : [[Neŭropatologio]] estas branĉo de patologio, kiu traktas malsanojn de la centra nerva sistemo, la meningaj kaj la periferiaj nervoj. Krome, kelkaj muskolaj malsanoj kaj la kreado de cerbaj vundoj ankaŭ falas sub la kampon de neŭropatologio. == Specoj == * [[Fiziologio]] * [[Ludopatologio]] * [[Psikopatio]] * [[Psikopatologio]] == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=patolo}} * [[Anatomio]] * [[Malofta malsano]] * [[Sindromo]] * [[Aplazio]] {{Patologio}} [[Kategorio:Patologio| ]] niryd7wuf1rfbp5sbmtudw6mkdgw85v 0 38027 9397557 8893692 2026-06-10T05:41:16Z Sj1mor 12103 9397557 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|areo}}[[Geografio]] > Regiono ---- [[geografio|Geografia]] '''[[regiono]]''' estas parto de lando aŭ de ia spaco, kun karakterizaj ecoj. Ekzisto kaj unueco de regionoj estas kaŭzita pro la geografiaj, historiaj, etnaj, politikaj, ekonomiaj aŭ aliaj karakteroj. Regionoj povas esti naciaj, kiuj troviĝas en konsisto de unu sola ŝtato (Anatolio, Siberio, Tibeto), kaj internaciaj, kiuj kovras la teritoriojn de du aŭ kelkaj ŝtatoj (Kaŭkazio, Skandinavio, Polinezio). :[[Amazonio]] - [[Anatolio]] - [[Antiloj]] - [[Arabio]] - [[Arktio]] - [[Baltio]] - [[Balkanio]] - [[Benelukso]] - ''[[Chaco]]'' - ''[[Cono Sur]]'' - [[Hindio]] - [[Hindoĉinio]] - [[Iberio]] - [[Kariba Maro|Kariba insularo]] - [[Kaŭkazio]] - [[Kurdio]] - [[Makaronezio]] - [[mediteraneaj regionoj]] - [[Melanezio]] - [[Mezameriko]] - [[Mez-Azio]] - [[Mezopotamio]] - [[Mezoriento]] - [[Mikronezio]] - [[Nordio]] - [[Palestino]] - [[Patagonio]] - [[Polinezio]] - [[Sameio]] - [[Siberio]] - [[Silezio]] - [[Skandinavio]] - [[Subsahara Afriko]] - [[Tibeto]] Regionoj kun speciala signifo por [[turismo]] troveblas en la artikolo [[turismaj regionoj]]. == Komparu kun == [[regiono (politiko)|politika regiono]] ~ [[regiono (statistiko)|statistika regiono]] == Vidu ankaŭ == * [[Regionoj de Argentino]] {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Regionoj]] [[Kategorio:Geografia terminologio]] 7gtwzk9thjcyd7lmarqx20iq6z6efk7 0 43867 9397108 6617505 2026-06-09T13:07:18Z ThomasPusch 1869 9397108 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{informkesto homo}} '''Dorothy M. HAWLEY''' (naskiĝis en 1908 en [[Vinipego (Manitobo)]], mortis la [[15-a de decembro|15-an de decembro]] [[2001]]) estis ĉefa motoro de la Esperanto-movado en [[Kalgario]] (Kanado) dum la 1970-aj, 1980-aj kaj 1990-aj jaroj. Lerninte Esperanton de ŝia amikino [[Betty Salt]], Dorothy starigis lokan klubon en Kalgario en la jaro [[1965]], kaj ŝi kreskigis ĝin per anoj de la vesperaj Esperanto-kursoj, kiujn ŝi persiste gvidis dum multaj jaroj. En 1975 ŝi estris ege sukcesan tutkanadan Esperanto-kongreson en Kalgario, kaj en [[1988]] ŝi eldonis je propraj kostoj en 6000 ekzempleroj la komunikigan libreton '''Saluton, amiko!''' okaze de la [[vintraj Olimpikoj]] en Kalgario. Pro siaj multaj kontribuaĵoj al la kanada Esperanto-movado, [[Kanada Esperanto-Asocio|KEA]] elektis ŝin Honora Membro en 1993. Ŝian libro-kolekton heredis [[Esperanto Antaŭen]], kaj post ties disiĝo la libroj plejparte fariĝis parto de [[Libraro Ludovika]] en [[2013]]. {{vivtempo|HAWLEY, Dorothy}} [[Kategorio:Kanadaj esperantistoj]] 2yvz53flhvx8se38dn5pe7ymmt2boi1 0 48917 9397130 9396699 2026-06-09T13:50:33Z Arbarulo 135469 9397130 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro |nomo = Pamela Anderson |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Pamela Denise Anderson |loko de naskiĝo = {{Flago|Kanado}} [[Ladysmith (Brita Kolumbio)|Ladysmith]], [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]] |loko de morto = |kromnomo = |aktivaj jaroj = |geedzo = [[Rick Salomon]] <small> ([[6-an de oktobro]] [[2007]] - nuntempo)</small> <br />[[Kid Rock]] <small> ([[3-an de aŭgusto]] [[2006]] – [[27-an de novembro]] [[2006]]) </small> <br />Tommy Lee <small> ([[19-an de februaro]] [[1995]] – [[28-an de februaro]] [[1998]]) </small> |gepatroj = |sidejo = |oficiala ttt = [http://www.pamelaanderson.com/ Pamela Anderson] |karakteriza rolo = '''C. J. Parker''' <br /> [[Baywatch]] <br /> '''Valery Irons''' <br /> [[V.I.P.]] <br /> '''Barbara Kopetski''' <br /> [[Barb Wire]] |oskar-premio = |premio emmy = |premio ora globo = |ora urso = |premio bafta = |césar = |grammy = |premio ora frambo = '''Plej malbona aktorino''' <br /> [[1996]] Barb Wire |pluaj premioj = }} '''Pamela Denise ANDERSON''' (n. la {{daton|1|julio|1967}} en [[Ladysmith (Brita Kolumbio)|Ladysmith]], [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]]) estas [[Kanado|kanada]]/[[Usono|usona]] [[aktorino]] kaj [[afiŝulino]]. Ŝi laboris komence por la reklama industrio en [[Vankuvero]] kaj estis 7-foje kovrilknabino de la [[virmagazino]] [[Playboy]]. Post kiam oni malkovris ŝin dum futbal-ludo, ŝi translokiĝis al [[Los Angeles]]. Tie ŝi surprenis multajn beligajn operaciojn kaj kun nova dizajno ekis kiel aktorino. En la televido ŝi iĝis konata unuafoje en la rolo de Lisa en la usona komedi-serio ''Home Improvement'' (esperante: Hejma Plibonigado). Plej fama ŝi iĝis en la [[TV-serio]] ''[[Baywatch]]'', en kiu ŝi ludis kun [[David Hasselhoff]] dum 5 jaroj kiel savnaĝistino ''Casey Jean'' ("C. J.") Parker. Ŝi agadis en la filmo leĝere vestita sur la strando. Ŝi ankaŭ sukcesis en la kineja filmo ''Barb Wire'' [[1996]], filmo estis komerce sukcesa, sed nur pro tio, ke ŝi ĉefrolis. Ŝi ricevis por sia aktorina ludo la "[[Ora Frambo|Oran Frambon]]". Post tio ludis ŝi en la serio "VIP-The Bodyguards" la ĉefrolon de apenaŭ-vestita [[galiono|galiona]] figuro de korpogardista entrepreno. Por la kovrilpaĝoj de la gazetoj zorgis ŝia ŝturma geedzeco kun [[Tommy Lee]], drumisto kaj skandala rokulo de hevi-metal-bando ''[[Mötley Crüe]]''. Ŝi ankaŭ famiĝis pro sia geedziĝa [[pornografio|porno]], kiun ŝi surigis kun Tommy Lee en 1995. Antaŭe Pamela kolektis la spertojn de la [[porno]]-ĝenro kun Bret Michaels. En [[1999]] ŝi akiris denove la kovrilpaĝojn, kiam ŝi forigis la silikonajn [[kuseno]]jn. Baldaŭ poste ŝi sentis la mankon de la grandaj mamoj kaj ŝi denove grandigis ilin. La [[Guinness-libro de rekordoj]] listigis ŝin en la sama jaro, kiel la plej ofte menciitan virinon en la [[interreto]]. Ŝi estas patrino de du infanoj (Brandon (1996) kaj Dylan (1997)). Pamela Anderson infektiĝis je [[hepatito|hepatito C]] en 2002, kiam ŝi tatuigis sin per la sama [[pinglo]], kiun uzis ŝia eks-edzo Tommy Lee. Pamela Anderson estas [[vegetarano]]. == Filmaro == === Televido === {| class="wikitable sortable" ! Jaro !! Titolo !! Rolo |- | 1990 || Married with Children || Yvette |- | 1990 || Charles in Charge || Chris |- | 1991 || Married People || Terri |- | 1991 || Top of the Heap || Romona |- | 1991 || Married with Children || Cashew |- | 1991–1993, 1997 || Home Improvement || Lisa |- | 1992 || Days of Our Lives || Cindy |- | 1992–1997 || [[Baywatch]] || Casey Jean "C.J." Parker |- | 1994 || Come Die with Me: A Mickey Spillane's Mike Hammer Mystery || Velda |- | 1995 || Royal Rumble 1995 || Sin mem |- | 1995 || WrestleMania XI || Sin mem |- | 1997 || The Nanny || Heather Biblow-Imperiali |- | 1997 || Saturday Night Live || Sin mem – Host |- | 1998–2002 || V.I.P. || Vallery Irons |- | 1999 || Futurama || Sin mem/Dixie |- | 2001 || Just Shoot Me! || Sin mem |- | 2002 || King of the Hill || Cyndi |- | 2003 || [[Baywatch]]: Hawaiian Wedding || Casey Jean "C.J." Parker |- | 2003 || Less than Perfect || Vicki Devorski |- | 2003 || CMT Music Awards || Sin mem Co-Host |- | 2003–2004 || Stripperella || Stripperella / Erotica Jones |- | 2005 || 8 Simple Rules || Cheryl |- | 2005–2006 || Stacked || Skyler Dayton |- | 2008 || Big Brother Australia 2008 || Sin mem |- | 2008 || Kath & Kim || Sin mem |- | 2010 || Bigg Boss 4 on Colors || Sin mem |- | 2010 || EuroVoice Music Contest 2010 || Sin mem |- | 2010, 2012 || Dancing with the Stars || Sin mem |- | 2011 || Bailando 2011 || Sin mem |- | 2012 || Yalan Dünya || Sin mem |- | 2012 || [[RuPaul's Drag Race]] || Sin mem |- | 2012 || VIP Brother 4 (Bulgaria) || Sin mem |- | 2011, 2016 || Celebrity Juice || Sin mem |- | 2013 || Package Deal || Dr. Sydney Forbes |- | 2017 || Sur-Vie[112] || Raquel Rose |- | 2018 || Danse avec les stars || Sin mem |- | 2019 || The Hills: New Beginnings || Sin mem |} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) * {{Facebook}} * {{Twitter}} * {{Instagram}} * {{IMDb nomo}} * {{Metacritic nomo}} * {{Rotten Tomatoes nomo}} {{Portalstrio|Biografio|Filmo|Televido}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Anderson, Pamela}} [[Kategorio:Kanadaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Kanadaj vegetaranoj]] [[Kategorio:Usonaj vegetaranoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 1-an de julio]] [[Kategorio:Usonaj televidaktoroj]] [[Kategorio:Usonaj voĉaktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kinproduktoroj]] [[Kategorio:Perkorpa modelado]] d67im6hx31k9hsj8db8gxegj8ylf1ke 0 52581 9397187 8137866 2026-06-09T14:17:46Z Sj1mor 12103 9397187 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Erik Nikolai JÄRNEFELT''' (naskiĝis la {{daton|8|novembro|1863}} en [[Viipuri]] (tiam en [[Finnlando]]), mortis la {{daton|15|novembro|1937}} en [[Helsinko]]) estis finna [[realismo|realisma]] [[pentristo]]. == Biografio == Eero Järnefelt naskiĝis en Viipuri en [[1863]]. Lia patro Alexander Järnefelt estis oficiro en la [[Rusio|rusa]] militistaro kaj lia patrino estis Elisabeth Clodt von Jürgensburt. Li studis ĉe la [[Sankt-Peterburgo|Sankt-Peterburga]] Akademio de Arto inter [[1883]] kaj [[1885]]. En [[1886]] li iris al [[Parizo]], [[Francio]] kie li amikiĝis kun [[Akseli Gallen-Kallela]], [[Emil Wikström]] kaj [[Louis Sparre]]. Lin inspiris la ''plein-air'' (subĉielaj) kaj [[naturalismo|naturalismaj]] pentraĵoj laŭ [[Jules Bastien-Lepage]]. Dum vojaĝo al [[Keuruu]], okcidenta Finnlando, en [[1889]] li renkontis [[aktoro|aktorinon]] Saimi SWAN, kun kiu li geedziĝis en [[1890]]. == Verkaro == Lia plej fama pentraĵo eble estas "La salajrosklavoj" ([[1893]]).<gallery> Dosiero:Raatajat rahanalaiset.JPG|Forbruligi la arbetaron (1893) Dosiero:Jarnefelt Ranskalainen Viinitupa.jpg|Franca Vinkelo (1888) Dosiero:Eero Järnefelt - Saimi in the Meadow (1892).jpg|Saimi en la herbejo (1892) Dosiero:Jarnefelt Winter Sun.jpg|Vintra Suno (ĉ. 1900) </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.phespirit.info/pictures/finland/g005.htm Tri pentraĵoj de Järnefelt ĉe ''Art of Finland''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131128043727/http://www.phespirit.info/pictures/finland/g005.htm |date=2013-11-28 }} {{en}} * [http://www.kuvastory.fi/digikuvasto/jarnefelt/ Galerio de pentraĵoj ĉe ''Digikuvasto''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929092847/http://www.kuvastory.fi/digikuvasto/jarnefelt/ |date=2007-09-29 }} (finne) {{Ĝermo|finno|pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jarnefelt, Eero}} [[Kategorio:Finnaj pentristoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] 0xcfus9857qhzyqthretjr9rnndqind 0 54834 9397412 9281501 2026-06-09T20:20:13Z ThomasPusch 1869 /* Servoj */ 9397412 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | propra nomo = {{lang-en|Detroit}} | plia nomo = {{lang|en|The Motor City, Motown, Hockeytown,<br> Rock City, The D}} | titolo de ŝtato = Federacia ŝtato | ŝtato = [[Miĉigano]] | kantono = [[Kantono Wayne (Miĉigano)|Kantono Wayne]] | bildo = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Detroit montage 2020.jpg | dosiero2 = Detroit Montage 2014.png | dosiero3 = Detroitmontage2.jpg | dosiero4 = Thomaspaine'smontageofDetroit request1.jpg | dosiero5 = Thomaspaine'smontageofDetroit request2.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | bildo-priskribo = Silueto de Detrojto | blazono = Seal of Detroit (B&W).svg | blazono-priskribo = sigelo | flago = Flag of Detroit.svg | flago-priskribo = flago | mapo = | latitudo = 42/19/53.76/N | longitudo = 83/02/51/W | regiono-ISO=US-MI | Mapo en angulo= | tipo1=reliefo | situo sur mapo2=Detrojto | situo de2=Situa mapo de Detrojto | zomo = 9 | fondo = 1701 | horzono = UTC-5 | loĝantaro = 681090 | loĝantaro-stato = julio 2013 | m-loĝantaro = 5218852 | m-loĝantaro-stato = 2010 | areo = 370.2 | tera areo = 359.4 | alto = 183 | pk = 48201 – 48288 | tel = 313 | tipo = urbego | kodo = 26-22000 | laŭ = Fips | kodo2 = 1617959 | laŭ2 = Gnis | retejo = www.detroitmi.gov | estro = Mike Duggan ([[Demokrata Partio (Usono)|demokrato]]) }} [[Dosiero:Detroit Wayne.png|eta|Mapo de Wayne County kaj Miĉigano, Detrojto estas ruĝe markita]] [[Dosiero:Large Detroit Landsat.jpg|eta|Satelita bildo de regiono Detrojto, malsupre la [[Eria Lago]], dekstre supre la [[Lago de Sankta Claire]]]] '''Detrojto''' ({{lang-en|Detroit}}) estas urbego en la subŝtato [[Miĉigano]] de [[Usono]]. Kun loĝantaro de ĉirkaŭ 688.701 (en [[2013]]), ĝi estas la 21-a plej loĝata urbo de Usono; tamen ĉirkaŭ la jaro [[1950]] ĝi havis multe pli da loĝantoj. Pro tio, Detrojto estas la plej granda urbego en Miĉigano je loĝantaro. Ĝis la milito de 1812, Detrojto estis la ĉefurbo de la subŝtato, hodiaŭ la ĉefurbo estas [[Lansingo]] (''Lansing''). Detrojto situas trans la rivero [[Windsor (Ontario)|Windsor]], [[Ontario]], kiu ligas la [[Lago de Sankta Claire|Lagon de Sankta Claire]] al la [[Eria Lago]] kaj konsistigas la landlimon al [[Kanado]]. La koordinatoj de la urbo estas {{koord|42.3316|N|83.0475|U|formato=gms|montru=entekste}}; ĝia alto super la marnivelo estas 175 m kaj la urba areo kovras 370 km². La urbo estas fama centro de aŭtomobilkonstruado kaj de muzik-negocado. Ĝi estas kromnomata "Motora Urbo" pro tio ke la tri plej grandaj usonaj aŭtofabrikantaj kompanioj ([[General Motors Corporation]], [[Ford Motor Company]], kaj [[Chrysler|Chrysler Corporation]]) situigis siajn centrajn oficejojn kaj multajn el siaj fabrikoj en aŭ ĉirkaŭ Detrojto. Ĝi estas parto de la [[Megalopolo Grandaj Lagoj]]. == Historio == === Aŭtomobilkonstruado === La Detroit Automobile Company (DAC) estis frua [[Usono|usona]] [[Motorvehiklo|aŭtofabrikanto]] fondita en la 5a de Aŭgusto, 1899, en [[Detroit]], [[Miĉigano]].<ref name="legacypage">{{Citation | last = Bryan | first = Ford R. | author-link = | title = The Birth of Ford Motor Company | publisher = Henry Ford Heritage Association | url = http://www.hfha.org/ford_story/birth_of_the_ford_motor_company.html | accessdate = May 23, 2008 | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2016-02-22 | arkivurl = https://archive.today/20130415004346/http://hfha.org/HenryFord.htm%23Ford-Motor-Co | arkivdato = 2013-04-15 | archiveurl = https://archive.ph/20130415004346/http://hfha.org/HenryFord.htm%23Ford-Motor-Co | archivedate = 2013-04-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://hfha.org/HenryFord.htm%23Ford-Motor-Co |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-11 |arkivurl=https://archive.ph/20130415004346/http://hfha.org/HenryFord.htm%23Ford-Motor-Co |arkivdato=2013-04-15 }}</ref> Ĝi estis la unua projekto tiatipa en Detroit.<ref name="historical account">{{Citation | date = Aŭgusto 1999 | title = Months past (an account of Henry Ford's first automobile factory) | periodical = History Today | volume = 49 | issue = 8 | page = 50 }}</ref> Aŭtomobila mekaniko [[Henry Ford]] allogis la financan apogon de tri investistoj; la urbestro de Detroit nome William Maybury, William H. Murphy, kaj la senatano Thomas W. Palmer. Kiel ĉe multaj fruaj aŭt-entreprenoj, ankaŭ tiu kompanio baraktis kaj estis dissolvita en Januaro 1901.<ref name="legacypage"/> === Universitatoj === La [[Universitato de Miĉigano]] estis origine fondita en Detrojto en [[1817]], sed ĝi movis al [[Arbaro de Ana]] en [[1837]]. [[Vajna Ŝtata Universitato]] estis fondita en Detrojto en [[1868]]. La [[Universitato de Detrojto Kompato]] estis fondita en [[1877]]. === Konfliktoj === La [[tumulto de Detrojto]] de [[1943]] okazis en Detrojto de la vespero de la 20-a de junio ĝis la frua mateno de la 22-a de junio. La rasa tumulto estis finfine subpremita per uzo de 6,000 federaciaj trupoj. == Vidindaĵoj == * [[Bestoĝardeno de Detrojto]] * [[Dry Dock Complex (Detroit, Miĉigano)|Dry Dock Complex]] == Servoj == * [[Detrojta Instituto de Artoj]] == Sporto == * [[Ruĝaj Flugiloj de Detrojto]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Famuloj == * Naskiĝis en Detrojto en [[1951]]: [[Bob Black]] * Mortis en Detrojto: [[József Galamb]] == Vidu ankaŭ == * [[Detroit Pistons]] [[Dosiero:Detroit,_Michigan,_skyline_ca._1929.png|eta|maldekstre|600ra|Ĉiela pejzaĝo de Detroit, Miĉigano, je ĉ. 1929]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=detrojt}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Detrojto| ]] [[Kategorio:Urboj de Miĉigano]] cadndnw7cchp2k125t3rs0u1ccinj5v 0 57317 9397382 9319774 2026-06-09T20:05:39Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397382 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzika artisto | nomo = Jamiroquai | dosiero = JamiroquaiAtChicago.jpg | priskribo de dosiero = Jamiroquai en Chicago en [[2007 en muziko|2007]] | grandeco de dosiero = | larĝa dosiero = jes | fono = muzikgrupo | naskonomo = | alie nomata = | kromnomo = | naskiĝo = | morto = | deveno = {{Flago|Anglio}} [[Londono]], [[Anglio]] | instrumento = | tipo de voĉo = | ĝenro = [[Acida ĵazo]]<br />[[Ĵazo]]<br />[[Funko]]<br />[[Diskoteka muziko]]<br />[[Soulo]]<br />[[Popmuziko]] | profesio = | aktivaj jaroj = [[1992 en muziko|1992]] - nuntempo | eldoninto = Acid Jazz<br />[[Sony BMG]]<br />[[Columbia]] | parencaj temoj = | ttt = [http://www.jamiroquai.com www.jamiroqai.com] | nuntempaj membroj = [[Jason Kay]]<br />[[Rob Harris]]<br />[[Paul Turner]]<br />[[Matt Johnson]]<br />[[Derrick McKenzie]]<br />[[Sola Akingbola]]<br />[[Lorraine McIntosh]]<br />[[Hazel Fernandez]]<br />[[Sam Smith]] | antaŭaj membroj = [[Gavin Dodds]]<br />[[Simon Katz]]<br />[[Nick Fyffe]]<br />[[Stuart Zender]]<br />[[Simon Carter]]<br />[[Toby Smith]]<br />[[Mike Smith]]<br />[[Nick Van Gelder]]<br />[[Darren Galea]]<br />[[Winston Rollins]]<br />[[Adrian Revell]]<br />[[Wallis Buchanan]] | signifa instrumento = }} '''Jamiroquai''' estas [[brita]] plurĝenra [[muzikgrupo]] kreita en 1992. La vorto Jamiroquai devenas de la angla "Jam" (koncerto) kaj la nomo de Nordamerika indiĝena tribo nomita "[[Irokeza]]". == Membroj == La membroj de la grupo estas: === Aktuale === * [[Jason Kay]] - Voĉo * [[Rob Harris (gitaristo)]] - Gitaro * [[Derrick McKenzie]] - Tamburisto * [[Paul Turner]] - Basisto * [[Sola Akingbola]] - Percusionoj * [[Matt Johnson (klvaro)|Matt Johnson]] - Klavaroj * Lorraine McIntosh - Ĥora Voĉo * Hazel Fernandez - Ĥora Voĉo * Sam Smith - Ĥora Voĉo === Antaŭe === * Toby Smith - Klavaroj (1992-2002) * Wallis Buchanan - Didgeriduo (1992-2001) * Gavin Dodds - Gitaro (1993-1994) * Simon Katz - Gitaro (1995-2000) * [[Stuart Zender]] - Basisto (1992-1998) * Nick Fyffe - Basisto (1998-2003) * Nick Van Gelder - Tamburisto (1993) * Darren Galea aka DJ D-Zire - Ĝiritabloj (1993-2001) * Adrian Revell - Fluto, Saksofono * Winston Rollins - Trumpeto * Simon Carter - Klavaroj (1999-2001) == Diskografio == ''Noto: Ĉiuj datoj indikas la originalajn aperdatojn en [[Britio]].'' === Studiaj albumoj === # ''[[Emergency on Planet Earth]]'' ([[Majo 17-a]], [[1993]]); #1 UK # ''[[The Return of the Space Cowboy]]'' ([[Oktobro 17-a]], [[1994]]); #2 UK # ''[[Travelling without Moving]]'' ([[Septembro 9-a]], [[1996]]); #2 UK # ''[[Synkronized]]'' ([[Junio 14-a]], [[1999]]); #1 UK # ''[[A Funk Odyssey]]'' ([[Septembro 3-a]], [[2001]]); #1 UK # ''[[Dynamite (Jamiroquai album)|Dynamite]]'' ([[Junio 20-a]], [[2005]]); #3 UK === Unuopaĵoj === {| class="wikitable" !align="center" valign="top" width="40"|Jaro !align="left" valign="top"|Kanzono !align="center" valign="top" width="40"|<small>[[UK Singles Chart|UK singles]]<small> !align="center" valign="top" width="40"|<small>[[Hot Dance Club Play|U.S. Dance]]<small> !align="left" valign="top"|Albumo |- |align="center" valign="top"|1992 |align="left" valign="top"|"[[When You Gonna Learn]]" |align="center" valign="top"|52 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''Emergency on Planet Earth'' |- |align="center" valign="top"|1993 |align="left" valign="top"|"[[Too Young to Die (Jamiroquai song)|Too Young to Die]]" |align="center" valign="top"|10 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''Emergency on Planet Earth'' |- |align="center" valign="top"|1993 |align="left" valign="top"|"[[Blow Your Mind (Jamiroquai song)|Blow Your Mind]]" |align="center" valign="top"|12 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''Emergency on Planet Earth'' |- |align="center" valign="top"|1993 |align="left" valign="top"|"[[Emergency on Planet Earth (song)]]" |align="center" valign="top"|32 |align="center" valign="top"|4 |align="left" valign="top"|''Emergency on Planet Earth'' |- |align="center" valign="top"|1993 |align="left" valign="top"|"When You Gonna Learn" ''(re-release)'' |align="center" valign="top"|28 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''Emergency on Planet Earth'' |- |align="center" valign="top"|1994 |align="left" valign="top"|"[[Space Cowboy (song)|Space Cowboy]]" |align="center" valign="top"|17 |align="center" valign="top"|1 |align="left" valign="top"|''The Return of the Space Cowboy'' |- |align="center" valign="top"|1994 |align="left" valign="top"|"[[Half the Man (Jamiroquai song)|Half the Man]]" |align="center" valign="top"|15 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''The Return of the Space Cowboy'' |- |align="center" valign="top"|1995 |align="left" valign="top"|"[[Stillness in Time]]" |align="center" valign="top"|9 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''The Return of the Space Cowboy'' |- |align="center" valign="top"|1995 |align="left" valign="top"|"[[Light Years (Jamiroquai song)|Light Years]]" |align="center" valign="top"|- |align="center" valign="top"|6 |align="left" valign="top"|''The Return of the Space Cowboy'' |- |align="center" valign="top"|1995 |align="left" valign="top"|"[[The Kids (Jamiroquai song)|The Kids]]" |align="center" valign="top"|- |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''The Return of the Space Cowboy'' |- |align="center" valign="top"|1995 |align="left" valign="top"|"[[Morning Glory (Jamiroquai song)|Morning Glory]]" ''(promo)'' |align="center" valign="top"|- |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''The Return of the Space Cowboy'' |- |align="center" valign="top"|1996 |align="left" valign="top"|"[[Do You Know Where You're Coming From]]" ''([[M-Beat]] featuring Jamiroquai)'' |align="center" valign="top"|12 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''Travelling Without Moving'' bonus track |- |align="center" valign="top"|1996 |align="left" valign="top"|"[[High Times (song)|High Times]]" |align="center" valign="top"|20 |align="center" valign="top"|9 |align="left" valign="top"|''Travelling Without Moving'' |- |align="center" valign="top"|1997 |align="left" valign="top"|"[[Virtual Insanity]]" |align="center" valign="top"|3 |align="center" valign="top"|34 |align="left" valign="top"|''Travelling Without Moving'' |- |align="center" valign="top"|1997 |align="left" valign="top"|"[[Cosmic Girl]]" |align="center" valign="top"|6 |align="center" valign="top"|7 |align="left" valign="top"|''Travelling Without Moving'' |- |align="center" valign="top"|1997 |align="left" valign="top"|"[[Alright (Jamiroquai song)|Alright]]" |align="center" valign="top"|6 |align="center" valign="top"|7 |align="left" valign="top"|''Travelling Without Moving'' |- |align="center" valign="top"|1998 |align="left" valign="top"|"[[Deeper Underground]]" |align="center" valign="top"|1 |align="center" valign="top"|22 |align="left" valign="top"|''[[Godzilla (1998 film)|Godzilla soundtrack]] / Synkronized / A Funk Odyssey'' |- |align="center" valign="top"|1999 |align="left" valign="top"|"[[Canned Heat (song)|Canned Heat]]" |align="center" valign="top"|4 |align="center" valign="top"|1 |align="left" valign="top"|''Synkronized'' |- |align="center" valign="top"|1999 |align="left" valign="top"|"[[Supersonic (Jamiroquai song)|Supersonic]]" |align="center" valign="top"|22 |align="center" valign="top"|1 |align="left" valign="top"|''Synkronized'' |- |align="center" valign="top"|1999 |align="left" valign="top"|"[[King for a Day (song)|King for a Day]]" |align="center" valign="top"|20 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''Synkronized'' |- |align="center" valign="top"|2001 |align="left" valign="top"|"[[I'm in the Mood for Love]]" ''(with [[Jools Holland]])'' |align="center" valign="top"|29 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''-'' |- |align="center" valign="top"|2001 |align="left" valign="top"|"[[An Online Odyssey]]" ''(10,000 copy non-album promo)'' |align="center" valign="top"|- |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|outtake from ''Synkronized'', promoting the ''A Funk Odyssey'' album. |- |align="center" valign="top"|2001 |align="left" valign="top"|"[[Little L]]" |align="center" valign="top"|5 |align="center" valign="top"|2 |align="left" valign="top"|''A Funk Odyssey'' |- |align="center" valign="top"|2001 |align="left" valign="top"|"[[You Give Me Something (Jamiroquai song)|You Give Me Something]]" |align="center" valign="top"|16 |align="center" valign="top"|2 |align="left" valign="top"|''A Funk Odyssey'' |- |align="center" valign="top"|2001 |align="left" valign="top"|"[[Love Foolosophy]]" |align="center" valign="top"|14 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''A Funk Odyssey'' |- |align="center" valign="top"|2002 |align="left" valign="top"|"[[Corner of the Earth]]" |align="center" valign="top"|31 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''A Funk Odyssey'' |- |align="center" valign="top"|2002 |align="left" valign="top"|"[[Main Vein]]" |align="center" valign="top"|- |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''A Funk Odyssey'' |- |align="center" valign="top"|2005 |align="left" valign="top"|"[[Feels Just Like It Should]]" |align="center" valign="top"|8 |align="center" valign="top"|1 |align="left" valign="top"|''Dynamite'' |- |align="center" valign="top"|2005 |align="left" valign="top"|"[[Seven Days in Sunny June]]" |align="center" valign="top"|14 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''Dynamite'' |- |align="center" valign="top"|2005 |align="left" valign="top"|"[[(Don't) Give Hate a Chance]]" |align="center" valign="top"|27 |align="center" valign="top"|- |align="left" valign="top"|''Dynamite'' |- |align="center" valign="top"|2005 |align="left" valign="top"|"Hollywood Swingin'" ''([[Kool & the Gang]] featuring Jamiroquai)'' |align="center" valign="top"|- |align="center" valign="top"|5 |align="left" valign="top"|''[[Kool & the Gang: Reloaded]]'' |- |align="center" valign="top"|2006 |align="left" valign="top"|"[[Runaway (Jamiroquai song)|Runaway]]" ¹ |align="center" valign="top"|18 |align="center" valign="top"|2 |align="left" valign="top"|''High Times: Singles 1992-2006'' |- |} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.jamirosite.com Itala fan-paĝaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051228110716/http://www.jamirosite.com/ |date=2005-12-28 }} (itale) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Britaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Acida ĵazo]] [[Kategorio:Diskotekaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1992]] jte115r97t5nkz79sa1fsp32bbyzeyt 0 59930 9397416 9298482 2026-06-09T20:20:44Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9397416 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = Tampo · Tampa |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = TampaCollection1.png | dosiero2 = City of Tampa montage.jpg | dosiero3 = | dosiero4 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-FL|situo sur mapo2=Usono|zomo=10}} {{Koord|27|57|N|82|28|U|montru=entekste}} [[Dosiero:Hillsborough County Florida Incorporated and Unincorporated areas Tampa Highlighted.svg|300ra|eta|dekstra|Loko de Tampo en Konteo de Hillsborough kaj Florido]] '''Tampo''' - [[angle]] kaj origine {{l-es|Tampa}} - estas la tria plej granda urbo (post [[Jacksonville (Florido)|Jacksonville]] kaj [[Miami]]) en la [[usona subŝtato]] [[Florido]], situanta ĉe ĝia okcidenta marbordo. Laŭ taksoj de la Usona Censa Buroo, {{formatnum:321772}} homoj loĝas strikte en Tampo ([[2004]] takso, la 57-a plej granda urbo en Usono), kaj {{formatnum:2531908}} homoj loĝas en la metropolita regiono de Tampa-Petroburgo ([[2003]] takso, la 20-a plej granda en Usono). La neformala nomo estas "Cigar City" (esperante, "Cigar-Urbo"). == Servoj == * [[Universitato de Suda Florido]] == Sporto == * [[Fulmo de Golfo de Tampo]] aŭ Fulmo de Tampa Golfo - angle Tampa Bay Lightning, profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Vidu ankaŭ == * [[Tampa Golfo]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.tampagov.net/ Oficiala paĝaro de la municipa registaro] {{PlurajLingvokodoj|en}} {{Ĝermo|Usono}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Florido]] np2q5ztrk2n50owqi7v9uahjdg7c9z8 9397474 9397416 2026-06-09T21:41:43Z ThomasPusch 1869 9397474 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = Tampo · Tampa |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = TampaCollection1.png | dosiero2 = City of Tampa montage.jpg | dosiero3 = | dosiero4 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-FL|situo sur mapo2=Usono|zomo=10}} {{Koord|27|57|N|82|28|U|montru=entekste}} [[Dosiero:Hillsborough County Florida Incorporated and Unincorporated areas Tampa Highlighted.svg|300ra|eta|dekstra|Loko de Tampo en Konteo de Hillsborough kaj Florido]] '''Tampo''' - [[angle]] kaj origine {{l-es|Tampa}} - estas la tria plej granda urbo (post [[Jacksonville (Florido)|Jacksonville]] kaj [[Miami]]) en la [[usona subŝtato]] [[Florido]], situanta ĉe ĝia okcidenta marbordo. Laŭ taksoj de la Usona Censa Buroo, {{formatnum:321772}} homoj loĝas strikte en Tampo ([[2004]] takso, la 57-a plej granda urbo en Usono), kaj {{formatnum:2531908}} homoj loĝas en la metropolita regiono de Tampa-Petroburgo ([[2003]] takso, la 20-a plej granda en Usono). La neformala nomo estas "Cigar City" (esperante, "Cigar-Urbo"). == Servoj == * [[Universitato de Suda Florido]] == Sporto == * [[Fulmo de Golfo de Tampo]] aŭ Fulmo de Tampa Golfo - angle Tampa Bay Lightning, profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Vidu ankaŭ == * [[Tampa Golfo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tampagov.net/ Oficiala paĝaro de la municipa registaro] ({{en}}) {{Ĝermo|Usono}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Florido]] d0i405tpl6sbc3gpz7wnpfowhaibt77 0 66145 9397718 7830915 2026-06-10T07:54:47Z Sj1mor 12103 9397718 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Steven Paul''' "'''Steve'''" '''JOBS''' {{prononco|sti:v ĝobz}} (naskiĝis la {{daton|24|februaro|1955}}, mortis la {{daton|5|oktobro|2011}}) kune kun [[Steve Wozniak]] kunfondis [[Apple|Apple Computer Inc.]] Jobs estas pioniro de la komputila industrio. Post kiam li ĉe [[Xerox]] en la [[Palo Alto]] Research Center (PARC) vidis demonstracion de grafika interfaco kun fenestro kaj muso, li ankaŭ uzis tian ĉi interfacon en la [[Apple Lisa]], kiu estis ege multekosta kaj vendiĝis tre malbone. Rapide sekvis la multe pli sukcesa [[Macintosh]]. Jobs en 1985 forlasis la firmaon, post kiam la estrara konsilio malpermesis al li havi ĉefan funkcion ene de la firmao. Tiam Jobs kreis la firmaon [[NeXT Computer]]. Jobs dum la somero de 1997 iĝis tamen la estro de Apple. Li draste ŝanĝis la firmaon, i.a. maldungante plurajn personojn, enkondukante novajn produktojn kaj malenkondukante certajn aliajn kiel la [[Apple Newton]]. Tre gravis ankaŭ lia influo por la enkonduko de [[Mac OS X]], la nova operaciuma sistemo kiu baziĝas sur sistemo kiun Jobs ellaboris ĉe NeXT Computer. Steve Jobs estas konata pro lia propra gusto kaj detalemo. Li volas zorgi pri tio ke ĉiuj detaloj enordiĝu. Krom estro de Apple, li ankaŭ estis estro de [[Pixar]]. Tiun ĉi firmaon li vendis al la [[Walt Disney Company]], en kiu li iĝis tiel la plej grava privata akciulo. La {{daton|5|oktobro|2011}} Apple anoncis ke Jobs forpasis pro [[pankreata karcinomo]]. Du monatojn antaŭe, Jobs lasis sian oficon de [[ĉefa gvidanta oficulo]] (''Chief Executive Officer'') de Apple. [[Dosiero:Graphisoft Park, Steve Jobs statue, 2016 Aquincum.jpg|eta|maldekstre|<center>[[Ernő Tóth]]: [[Steve Jobs]] en Budapeŝto]] {{projektoj|commons=Steve Jobs|q=Steve Jobs}} {{Vivtempo|Jobs, Steve}} {{bibliotekoj|GND=118868284|LCCN=n/87/883336|NDL=00620888|VIAF=84237107}} [[Kategorio:Usonaj komputikistoj]] [[Kategorio:Usonaj miliarduloj]] [[Kategorio:Pioniraj komputikistoj]] h7fve3p5sd9flkh8frzcpsyahede5da 0 69951 9397364 8241747 2026-06-09T19:53:48Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9397364 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Isca sullo Ionio | regiono = {{Italio CAL}} (2005) | provinco = {{Italio CZ}} (2005) | latitudo_gradoj = 38 | latitudo_minutoj = 36 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 16 | longitudo_minutoj = 31 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 242 | koord_Y_en_mapo = 279 | alto = | areo = 22 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1552 (2005) | denso_de_loĝantoj = 71 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Badolato]], [[San Sostene]], [[Sant'Andrea Apostolo dello Ionio]] (2005) | poŝtkodo = 88060 (2005) | telefona_kodo = 0967 (2005) | ISTAT_kodo = 079063 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Isca sullo Ionio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Catanzaro]] 70u811jq3wwc0iyzpzht3vkquh43172 0 70077 9397354 8440363 2026-06-09T19:39:17Z Arbarulo 135469 9397354 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = San Cosmo Albanese | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | regiono = {{Italio CAL}} | provinco = {{Italio CS}} | alto = | areo = 14 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Acri]], [[Corigliano Calabro]], [[San Demetrio Corone]], [[San Giorgio Albanese]], [[Vaccarizzo Albanese]] | patrono = sanktaj [[Kosmaso kaj Damiano]] | festo = [[27-a de septembro]] | nomo_de_loĝantoj = | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | tipo1 = reliefo }} '''San Cosmo Albanese''' - jen [[itale]], [[arbereŝe]] ''Striàri'' - estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi apartenas al la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]] kaj la [[provinco Kosenco]] kaj situas en alteco de {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} metroj super la [[marnivelo]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas la ĝemelaj kuracistoj kaj sanktuloj [[Kosmaso kaj Damiano]], kies komuna memortago sekve estas la komunuma festotago. Najbaras la komunumoj [[Corigliano-Rossano]], [[San Demetrio Corone]], [[Vaccarizzo Albanese]], [[Acri]] kaj [[San Giorgio Albanese]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) [[Dosiero:Santuario SS. Cosma e Damiano (San Cosmo Albanese)04.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la pilgrima kirko [[Kosmaso kaj Damiano]]}}]] <br /> {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=center|Titolo={{centre|situo de {{paĝonomo}} en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 35 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 25 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} {{Projektoj}} {{Provinco Kosenco}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Cosenza]] ngd0n49x85q4hceo29j99dev053q4b3 0 73744 9397390 8665861 2026-06-09T20:09:19Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9397390 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Jelsi | regiono = {{Italio MOL}} (2005) | provinco = {{Italio CB}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 31 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 48 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 201 | koord_Y_en_mapo = 185 | alto = | areo = 28 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1917 (2005) | denso_de_loĝantoj = 68 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Campodipietra]], [[Cercemaggiore]], [[Gildone]], [[Pietracatella]], [[Riccia]], [[Toro (Italio)|Toro]] (2005) | poŝtkodo = 86015 (2005) | telefona_kodo = 0874 (2005) | ISTAT_kodo = 070030 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = MOL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Jelsi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Moliso]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]] 3an4n1dpxfothuhxlx1g52pqpsy2t3a 0 74339 9397349 8241374 2026-06-09T19:33:40Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9397349 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Intragna | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio VB}} (2005) | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 0 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 34 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 51 | koord_Y_en_mapo = 40 | alto = | areo = 9 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 125 (2005) | denso_de_loĝantoj = 14 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Aurano]], [[Caprezzo]], [[Miazzina]], [[Premeno]], [[Vignone]] (2005) | poŝtkodo = 28050 (2005) | telefona_kodo = 0323 (2005) | ISTAT_kodo = 103037 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Intragna''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. == Vidu ankaŭ == * Aliaj lokoj kun la nomo [[Intragna]] {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]] qlm7ykhl98xizdejmr05ijtq1chw3uf 0 76850 9397368 8242284 2026-06-09T19:57:01Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9397368 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Isola Vicentina | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio VI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 38 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 27 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 121 | koord_Y_en_mapo = 52 | alto = 55 | areo = 26,45 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 8480 (2005) | denso_de_loĝantoj = 320,6 (2005) | subdividaĵoj = Castelnovo, Ignago, Torreselle (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Caldogno]], [[Castelgomberto]], [[Cornedo Vicentino]], [[Costabissara]], [[Gambugliano]], [[Malo]], [[Villaverla]] (2005) | poŝtkodo = 36033 (2005) | telefona_kodo = 0444 (2005) | ISTAT_kodo = 024048 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = ''isolani'' | patrono = [[San Pietro]] | festo = [[29-a de junio]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.isola-vicentina.vi.it/ | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Isola Vicentina''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza]] l0g1vvzryl98gy0r21k4e26fsolrmkd 0 78394 9397111 8785929 2026-06-09T13:08:46Z Sj1mor 12103 9397111 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Informkesto rolulo}} [[Dosiero:Niko Pirosmani. «White Sow with Piglets». Oil on cardboard, 80x100 cm. The State Museum of Fine Arts of Georgia, Tbilisi.jpg|dekstra|eta|[[Niko Pirosmani]]: "Blanka Porkino kun Porkidoj"]] Laŭ la [[brazilo|brazila]] [[folkloro]], estis malbona posendantino de [[sklavo]]j, kiu havis sep gefilojn, ĉiuj ankaŭ kruelaj. Foje, nigra [[sorĉisto]] sukcesis transformi ilin en blankajn porkojn kaj kondamnis, ke ili estos porkoj ĝis trovi magian ringon. De tiam, ili iras tra la mondo fosante la plankon per nazego por trovi la ringon. En kelkaj regionoj, oni diras ke ĝi aperas por turmenti [[virino]]jn kiuj faris laŭvolan [[aborto]]n. {{DEFAŬLTORDIGO:Porkino Kun Sep Porkidoj}} [[Kategorio:Folkloraj estaĵoj]] [[Kategorio:Mitaj porkoj]] [[Kategorio:Brazila folkloro]] 356j5n6e1cze7a8a6ot2k3mhr8yyl8o 0 78755 9397471 8243749 2026-06-09T21:35:43Z ThomasPusch 1869 9397471 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Ivan HLINKA''' ({{dato|26|januaro|1950}} - {{dato|16|aŭgusto|2004}}) estis [[Ĉeĥio|ĉeĥa]] [[glacihokeo|glacihokeisto]] (centra atakanto) kaj poste kluba kaj reprezenta trejnisto de ĉeĥa nacia hokea teamo, unu el la plej gloraj personecoj de la ĉeĥa (kaj la [[Ĉeĥoslovakio|ĉeĥoslovaka]]) [[hokeo]] entute, trifoja majstro de la mondo kaj trejnisto de la venkinta teamo el la [[olimpiaj ludoj]] el japana [[Nagano (urbo)|Nagano]] en la jaro [[1998]] naskiĝas la [[26-an de januaro]] [[1950]] en [[Most]] en familio de funkciulo de komunisma partio (kaj hokea funkciulo en klubo en [[Litvínov]]). Hlinka dediĉas sin al hokeo (li komencas ludi en siaj ses jaroj), lia karakteriza talento realiĝas, kiam li estas deksesjara – ĝuste en tiu ĉi aĝo Ivan Hlinka unuafoje komencas ludi en ĉeĥoslovaka hokea ligo en teamo de Litvínov. Kiel dudekjara Hlinka fariĝas [[kapitano]] de la litvínova teamo, en la sama aĝo li unuafoje ludas ankaŭ en reprezenta teamo – kun la ĉeĥoslovaka nacia teamo Ivan Hlinka estas akirinta kiel ludanto tri titolojn de la majstro de mondo (en [[Prago]] en [[1972]], en [[Katowice]] en [[1976]] kaj en [[Vieno]] en [[1977]]), dum kio li partoprenas sume en dek unu turniroj de la majstreco de mondo kaj du turniroj olimpiaj (en [[Sapporo]] [[1972]], kie li estas akiranta kun la teamo [[bronza]]jn medalojn kaj en [[Innsbruck]] [[1976]], kie la ĉeĥoslovakaj hokeistoj estas [[arĝenta]]j. En la jaroj [[1977]] – [[1980]] Hlinka estas kapitano de la reprezenta teamo. En la jaro [[1981]] Ivan Hlinka foriras komune kun sia kunludanto J. Bubla ĝis transmara [[NHL]] – ambaŭ fariĝas unu el unuaj ĉeĥoslovakaj ludantoj, kiuj ludas en tiu ĉi hokea konkurso laŭleĝe, kun permesoj de la ĉeĥoslovakaj oficejoj (ĝis tiu tempo en la konkurso aperas en absoluta plimulto ĉeĥoslovakaj elmigrintoj). En NHL Hlinka agadas en teamo [[Vancouver Canucks]] (en [[1981]] – [[1983]]), reveninte [[Eŭropo]]n poste Hlinka agadas en la [[Svisio|svisa]] teamo [[EV Zug]] ([[1983]] – [[1985]]). Reveninte [[Ĉeĥoslovakio]]n Hlinka komencas agadi kiel [[trejnisto]], unue en "sia" Litvínov, poste li trejnas germanan [[Freiburg]]. Hlinka venas al la ĉeĥa (ne al la ĉeĥoslovaka) reprezentado (kiel trejnisto) unuafoje en [[1991]], kiam la ĉeĥa teamo sub lia gvidado akiras bronzajn medalojn en olimpiaj ludoj kaj en la majstreco de mondo en la sama kaj la sekvanta jaroj. Hlinka poste foriras de la reprezentado post la majstreco de mondo en [[Italio]] en [[1994]], kie la ĉeĥa teamo finas sur la sepa posteno (la plej malbona en la historio). Sed post nelonge (en [[1997]]) Hlinka revenas al la reprezentado kaj en la sama jaro la teamo, gvidita de li, akiras bronzajn medalojn en la majstreco de mondo en [[Germanio]]. Kulmino de la kariero de Hlinka venas je unu jaro pli poste, en [[1998]], kiam la hokea teamo de [[Ĉeĥio]], gvidita de li, estas akiranta en olimpiaj ludoj en la [[Japanio|japana]] [[Nagano (urbo)|Nagano]] historie unuajn [[oro|orajn]] medalojn – je unu jaro pli poste poste la reprezentado gvidita de Hlinka estas venkanta en la majstreco de mondo. En [[2000]] poste Hlinka foriras duafoje ĝis NHL, ĉifoje kiel trejnisto – kiel ĉefan trejniston invitas lin teamo de [[Pittsburgh Penguins]] – en la teamo Hlinka eltenos unu sezonon, en [[2001]] li revenas Eŭropon post ne tro sukcesita kontrakto. En la jaroj [[2001]] – [[2002]] Ivan Hlinka agadas kiel ĝenerala meneĝero de la ĉeĥa hokea reprezentado, preparanta sin al olimpiaj ludoj en [[Salt Lake City]] en [[2002]], poste Hlinka venas kiel trejnisto al la [[Rusio|rusa]] teamo [[Avantgard Omsk]], kie li trejnas unu sezonon. En [[2004]] Ivan Hlinka estas nomita triafoje kiel trejnisto de la ĉeĥa reprezenta teamo – dum preparoj al [[Monda pokalo 2004]] poste Ivan Hlinka neatendite tragike (pro sekvoj de aŭtoakcidento) mortas – la ĉeĥa hokeo estas perdanta unu el siaj plej bonaj personecoj. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Hlinka, Ivan}} [[Kategorio:Ĉeĥaj glacihokeistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 26-an de januaro]] [[Kategorio:Mortintoj la 16-an de aŭgusto]] [[Kategorio:Viktimoj de ŝoseaj transportaj akcidentoj en Ĉeĥio]] 8koxobrlw4oj8521u13zjv2s7ycrz4t 9397472 9397471 2026-06-09T21:38:04Z ThomasPusch 1869 9397472 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Ivan HLINKA''' ({{dato|26|januaro|1950}} - {{dato|16|aŭgusto|2004}}) estis [[Ĉeĥio|ĉeĥa]] [[glacihokeo|glacihokeisto]] (centra atakanto) kaj poste kluba kaj reprezenta trejnisto de ĉeĥa nacia hokea teamo, unu el la plej gloraj personecoj de la ĉeĥa (kaj la [[Ĉeĥoslovakio|ĉeĥoslovaka]]) [[hokeo]] entute, trifoja majstro de la mondo kaj trejnisto de la venkinta teamo el la [[olimpiaj ludoj]] el japana [[Nagano (urbo)|Nagano]] en la jaro [[1998]] naskiĝas la [[26-an de januaro]] [[1950]] en [[Most]] en familio de funkciulo de komunisma partio (kaj hokea funkciulo en klubo en [[Litvínov]]). Hlinka dediĉas sin al hokeo (li komencas ludi en siaj ses jaroj), lia karakteriza talento realiĝas, kiam li estas deksesjara – ĝuste en tiu ĉi aĝo Ivan Hlinka unuafoje komencas ludi en ĉeĥoslovaka hokea ligo en teamo de Litvínov. Kiel dudekjara Hlinka fariĝas [[kapitano]] de la litvínova teamo, en la sama aĝo li unuafoje ludas ankaŭ en reprezenta teamo – kun la ĉeĥoslovaka nacia teamo Ivan Hlinka estas akirinta kiel ludanto tri titolojn de la majstro de mondo (en [[Prago]] en [[1972]], en [[Katowice]] en [[1976]] kaj en [[Vieno]] en [[1977]]), dum kio li partoprenas sume en dek unu turniroj de la majstreco de mondo kaj du turniroj olimpiaj (en [[Sapporo]] [[1972]], kie li estas akiranta kun la teamo [[bronza]]jn medalojn kaj en [[Innsbruck]] [[1976]], kie la ĉeĥoslovakaj hokeistoj estas [[arĝenta]]j. En la jaroj [[1977]] – [[1980]] Hlinka estas kapitano de la reprezenta teamo. En la jaro [[1981]] Ivan Hlinka foriras komune kun sia kunludanto J. Bubla ĝis transmara [[NHL]] – ambaŭ fariĝas unu el unuaj ĉeĥoslovakaj ludantoj, kiuj ludas en tiu ĉi hokea konkurso laŭleĝe, kun permesoj de la ĉeĥoslovakaj oficejoj (ĝis tiu tempo en la konkurso aperas en absoluta plimulto ĉeĥoslovakaj elmigrintoj). En NHL Hlinka agadas en teamo [[Vankuveraj Kanadanoj]] (en [[1981]] – [[1983]]), reveninte [[Eŭropo]]n poste Hlinka agadas en la [[Svisio|svisa]] teamo [[EV Zug]] ([[1983]] – [[1985]]). Reveninte [[Ĉeĥoslovakio]]n Hlinka komencas agadi kiel [[trejnisto]], unue en "sia" Litvínov, poste li trejnas germanan [[Freiburg]]. Hlinka venas al la ĉeĥa (ne al la ĉeĥoslovaka) reprezentado (kiel trejnisto) unuafoje en [[1991]], kiam la ĉeĥa teamo sub lia gvidado akiras bronzajn medalojn en olimpiaj ludoj kaj en la majstreco de mondo en la sama kaj la sekvanta jaroj. Hlinka poste foriras de la reprezentado post la majstreco de mondo en [[Italio]] en [[1994]], kie la ĉeĥa teamo finas sur la sepa posteno (la plej malbona en la historio). Sed post nelonge (en [[1997]]) Hlinka revenas al la reprezentado kaj en la sama jaro la teamo, gvidita de li, akiras bronzajn medalojn en la majstreco de mondo en [[Germanio]]. Kulmino de la kariero de Hlinka venas je unu jaro pli poste, en [[1998]], kiam la hokea teamo de [[Ĉeĥio]], gvidita de li, estas akiranta en olimpiaj ludoj en la [[Japanio|japana]] [[Nagano (urbo)|Nagano]] historie unuajn [[oro|orajn]] medalojn – je unu jaro pli poste poste la reprezentado gvidita de Hlinka estas venkanta en la majstreco de mondo. En [[2000]] poste Hlinka foriras duafoje ĝis NHL, ĉifoje kiel trejnisto – kiel ĉefan trejniston invitas lin teamo de [[Pingvenoj de Picburgo]] – en la teamo Hlinka eltenos unu sezonon, en [[2001]] li revenas Eŭropon post ne tro sukcesita kontrakto. En la jaroj [[2001]] – [[2002]] Ivan Hlinka agadas kiel ĝenerala meneĝero de la ĉeĥa hokea reprezentado, preparanta sin al olimpiaj ludoj en [[Salt Lake City]] en [[2002]], poste Hlinka venas kiel trejnisto al la [[Rusio|rusa]] teamo [[Avantgard Omsk]], kie li trejnas unu sezonon. En [[2004]] Ivan Hlinka estas nomita triafoje kiel trejnisto de la ĉeĥa reprezenta teamo – dum preparoj al [[Monda pokalo 2004]] poste Ivan Hlinka neatendite tragike (pro sekvoj de aŭtoakcidento) mortas – la ĉeĥa hokeo estas perdanta unu el siaj plej bonaj personecoj. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Hlinka, Ivan}} [[Kategorio:Ĉeĥaj glacihokeistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 26-an de januaro]] [[Kategorio:Mortintoj la 16-an de aŭgusto]] [[Kategorio:Viktimoj de ŝoseaj transportaj akcidentoj en Ĉeĥio]] 2ngqnrq8x2nf8np7gsdmzbln8fewx7q 9397473 9397472 2026-06-09T21:40:41Z ThomasPusch 1869 9397473 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Ivan HLINKA''' ({{dato|26|januaro|1950}} - {{dato|16|aŭgusto|2004}}) estis [[Ĉeĥio|ĉeĥa]] [[glacihokeo|glacihokeisto]] (centra atakanto) kaj poste kluba kaj reprezenta trejnisto de ĉeĥa nacia hokea teamo, unu el la plej gloraj personecoj de la ĉeĥa (kaj la [[Ĉeĥoslovakio|ĉeĥoslovaka]]) [[hokeo]] entute, trifoja majstro de la mondo kaj trejnisto de la venkinta teamo el la [[olimpiaj ludoj]] el japana [[Nagano (urbo)|Nagano]] en la jaro [[1998]] naskiĝas la [[26-an de januaro]] [[1950]] en [[Most]] en familio de funkciulo de komunisma partio (kaj hokea funkciulo en klubo en [[Litvínov]]). Hlinka dediĉas sin al hokeo (li komencas ludi en siaj ses jaroj), lia karakteriza talento realiĝas, kiam li estas deksesjara – ĝuste en tiu ĉi aĝo Ivan Hlinka unuafoje komencas ludi en ĉeĥoslovaka hokea ligo en teamo de Litvínov. Kiel dudekjara Hlinka fariĝas [[kapitano]] de la litvínova teamo, en la sama aĝo li unuafoje ludas ankaŭ en reprezenta teamo – kun la ĉeĥoslovaka nacia teamo Ivan Hlinka estas akirinta kiel ludanto tri titolojn de la majstro de mondo (en [[Prago]] en [[1972]], en [[Katowice]] en [[1976]] kaj en [[Vieno]] en [[1977]]), dum kio li partoprenas sume en dek unu turniroj de la majstreco de mondo kaj du turniroj olimpiaj (en [[Sapporo]] [[1972]], kie li estas akiranta kun la teamo [[bronza]]jn medalojn kaj en [[Innsbruck]] [[1976]], kie la ĉeĥoslovakaj hokeistoj estas [[arĝenta]]j. En la jaroj [[1977]] – [[1980]] Hlinka estas kapitano de la reprezenta teamo. En la jaro [[1981]] Ivan Hlinka foriras komune kun sia kunludanto J. Bubla ĝis transmara [[NHL]] – ambaŭ fariĝas unu el unuaj ĉeĥoslovakaj ludantoj, kiuj ludas en tiu ĉi hokea konkurso laŭleĝe, kun permesoj de la ĉeĥoslovakaj oficejoj (ĝis tiu tempo en la konkurso aperas en absoluta plimulto ĉeĥoslovakaj elmigrintoj). En NHL Hlinka agadas en teamo [[Vankuveraj Kanadanoj]] (en [[1981]] – [[1983]]), reveninte [[Eŭropo]]n poste Hlinka agadas en la [[Svisio|svisa]] teamo [[EV Zug]] ([[1983]] – [[1985]]). Reveninte [[Ĉeĥoslovakio]]n Hlinka komencas agadi kiel [[trejnisto]], unue en "sia" Litvínov, poste li trejnas germanan [[Freiburg]]. Hlinka venas al la ĉeĥa (ne al la ĉeĥoslovaka) reprezentado (kiel trejnisto) unuafoje en [[1991]], kiam la ĉeĥa teamo sub lia gvidado akiras bronzajn medalojn en olimpiaj ludoj kaj en la majstreco de mondo en la sama kaj la sekvanta jaroj. Hlinka poste foriras de la reprezentado post la majstreco de mondo en [[Italio]] en [[1994]], kie la ĉeĥa teamo finas sur la sepa posteno (la plej malbona en la historio). Sed post nelonge (en [[1997]]) Hlinka revenas al la reprezentado kaj en la sama jaro la teamo, gvidita de li, akiras bronzajn medalojn en la majstreco de mondo en [[Germanio]]. Kulmino de la kariero de Hlinka venas je unu jaro pli poste, en [[1998]], kiam la hokea teamo de [[Ĉeĥio]], gvidita de li, estas akiranta en olimpiaj ludoj en la [[Japanio|japana]] [[Nagano (urbo)|Nagano]] historie unuajn [[oro|orajn]] medalojn – je unu jaro pli poste poste la reprezentado gvidita de Hlinka estas venkanta en la majstreco de mondo. En [[2000]] poste Hlinka foriras duafoje ĝis NHL, ĉifoje kiel trejnisto – kiel ĉefan trejniston invitas lin teamo de [[Pingvenoj de Picburgo]] – en la teamo Hlinka eltenos unu sezonon, en [[2001]] li revenas Eŭropon post ne tro sukcesita kontrakto. En la jaroj [[2001]] – [[2002]] Ivan Hlinka agadas kiel ĝenerala meneĝero de la ĉeĥa hokea reprezentado, preparanta sin al olimpiaj ludoj en [[Salt Lake City]] en [[2002]], poste Hlinka venas kiel trejnisto al la [[Rusio|rusa]] teamo Avantgard [[Omsk]], kie li trejnas unu sezonon. En [[2004]] Ivan Hlinka estas nomita triafoje kiel trejnisto de la ĉeĥa reprezenta teamo – dum preparoj al [[Monda ĉampioneco en glacihokeo|Monda pokalo]] 2004 poste Ivan Hlinka neatendite tragike (pro sekvoj de aŭtoakcidento) mortas – la ĉeĥa hokeo estas perdanta unu el siaj plej bonaj personecoj. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Hlinka, Ivan}} [[Kategorio:Ĉeĥaj glacihokeistoj]] [[Kategorio:Viktimoj de ŝoseaj transportaj akcidentoj en Ĉeĥio]] qpt21rnr8k0zq6v3goxzfin3r0c6dnw 0 80150 9397383 8586544 2026-06-09T20:06:09Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397383 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Antique Japanese katana.JPG|300px|eta|Tipa japana glavo]] Dum miloj da jaroj de japana historio ekzistis kaj ekzistas diversformaj glavoj—tranĉi- aŭ pik-armiloj. Sed kiam oni ĝenerale parolas pri "japanaj glavoj", tiu ĉi esprimo indikas precipe la [[glavo]]jn uzitajn de japanaj [[samurajo]]j. En [[japana lingvo]] oni nomas japanan glavon kiel "''Nihon tô''" (日本刀 = japana glavo) aŭ simple "''Katana''" [katana] (刀 = glavo). Laŭ la longeco oni povas klasifiki japanajn glavojn jene. * ''[[Katana]]'' (刀) (en malvasta signifo) (= ''Utigatana'' [uĉi-gatana] (打刀))，''Tati'' aŭ [[taĉi]] (太刀) -- pli ol ĉirkaŭ 60&nbsp;cm. * ''Wakizasi'' [[ŭakizaŝi]] (脇差) -- malpli ol ĉirkaŭ 60&nbsp;cm. * ''Tantô'' [tantō] (短刀) -- malpli ol ĉirkaŭ 30&nbsp;cm. Samurajoj ĝenerale portas ''Katana'' kun mallonga ''Wakizasi'' fiksante ilin sub sia [[obio]] t.e. talizono por [[kimono]]. Japana glavo havas eĝon unutranĉan (ne ambaxutranĉan) klingon, kaj la klingo iomete kurbiĝas kontraŭ la tranĉa flanko. Nun posedo de ĉi-specaj tranĉ- aŭ pik-armiloj kun longa klingo estas tre strikte limigitaj, kaj nunaj japanaj glavoj estas artaĵoj por [[kolektero|kolektantoj]]. == Strukturo de japana glavo == === Materialo de la klingo === Baza materialo por la klingo estas ''Tamahagane'' (玉鋼 = gema ŝtalo) -- tre altkvalita ŝtalo el fersablo. === Interna strukturo de la klingo === [[Dosiero:Klingenstrukturen.jpg|eta|320px]] Kvankam malmoleco necesas por bona tranĉikapablo, ĝi dume kaŭzas rompiĝemon ĉe la eĝo. Tial ĉiuj glavo-metiistoj en la mondo klopodis por solvi tiujn ĉi kontraŭstarantajn postulojn—malmola kaj ne rompiĝema. Por solvi tiun ĉi problemon klingo de japanaj glavoj havas plurajn tavolojn tre malmolan kaj malpli malmolan (sed tenacan). Estas diversaj internaj strukturoj de la klingo. Unu el la popularaj strukturoj estas nomata ''Kôbuse'' (甲伏) -- la dua de maldekstro en la bildo. Malmola ŝtalo, kiu entenas pli da karbono, kovras pli tenacan ironan kernon, kiu entenas malpli da karbono. Pli altkvalitaj glavoj havas alian internan strukturon nomatan ''Sihôzume'' [ŝi-hō-dzume] (四方詰) -- la kvara de maldekstro en la bildo. Same kiel ''Kôbuse'' tiu ĉi strukturo havas tenecan kernon kaj malmolan eksteron, sed pli komplike tiun ĉi kernon ĉirkaŭas kvar ŝtalaj partoj el kvar direktoj. == Diferenco inter ''Utigatana'' kaj ''Tati'' == [[Dosiero:Tachi-p1000620.jpg|eta|320px|dekstra|''Tati'']] [[Dosiero:Katana-p1000630.jpg|eta|320px|dekstra|Signaturo sur klinga radiko de ''Utigatana'']] Kvankam estas ne-oftaj esceptoj, la klara metodo distingi ''Utigatana'' kaj ''Tati'' estas certigi, sur kiu flanko de la klinga radiko troviĝas ties gravurita signaturo. (Tiu ĉi metodo tamen ne utilas por la komplete elfarita glavo, ĉar la klinga radiko estas kaŝita en la tenilo.) Supozu, ke vi tenas glavon en la mano kun la pinto antaŭen kaj kun la eĝo teren. Tiam, ''Utigatana'' havas la signaturon sur la maldekstra flanko, dum ''Tati'' sur la dekstra flanko.<br /> Vidu detalon jene. <DL> <DT>''Utigatana'' (''Katana'')</DT> <DD> Aperis ĉirkaŭ en la 15a jarcento.<br /> Kiam oni parolas pri ''Katana'' aŭ ''Nihontô'', ili ĝenerale signifas ''Utigatana''. Efektive la vorto ''Utigatana'' estas malofte uzata eĉ inter japanoj.<br /> En portado oni fiksas ĝin sub la talizono, kun ties <U>eĝo supren</U>. Kaj la signaturo estas gravurita sur la ekstera flanko de tiu ĉi portada pozicio.<br /> Kiam oni ekspozicias ĝin en muzeoj kaj aliloke, oni metas ĝin kun ties eĝa flanko supren.<br /> Tiu ĉi portada pozicio de ''Utigatana'' estas oportuna por tuja elingo ol tio de ''Tati'' por surĉevala batalo.<br /> </DD> <DT>''Tati''</DT> <DD> Aperis ĉirkaŭ en la 9a jarcento. Sed poste ''Utigatana'' fariĝis pli popularaj.<br /> ''Tati'' estas desegnita origine por surĉevala batalo. Tial ĝi estas ĝenerale pli kurba kaj longa ol ''Utigatana'' por surtera batalo.<br /> En portado oni pendas ĝin ĉe la talio per la ŝnuro ligita al la ingo, kun ties <U>eĝo teren</U>. Kaj la signaturo estas gravurita sur la ekstera flanko de tiu ĉi portada pozicio.<br /> Kiam oni ekspozicias ĝin en muzeoj kaj aliloke, oni metas ĝin kun ties eĝo teren.<br /> </DD> </DL> == Vidu ankaŭ == * [[Glavo]] * [[Kataro]] * [[Kriso]] * [[Sabro]] * [[Spado]] * [[Ponardo]] ---- {{Projektoj|commonscat=Katana}} {{-}} [[Kategorio:Historio de Japanio]] [[Kategorio:Kulturo de Japanio]] [[Kategorio:Armiloj]] qxu4zu01vmuq0bzfrzpc3ezmuvds8j3 8 80697 9397379 9366069 2026-06-09T20:03:53Z KuboF Hromoslav 3056 lanĉo de Sano-defio 2026 9397379 wikitext text/x-wiki <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; width: 100%;max-width:1200px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer; background-color: white; box-sizing: border-box; padding: 0.2em;padding-left:2em;padding-right:1em;"> <div style="flex: 0 0 auto;background-color: white;"> [[File:WHO Rod.svg|40px|link=:meta:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; padding: 0.1em;"> <p style="font-size: 1.2em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">[[:meta:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026|Verku artikolojn pri sano kaj gajnu valorajn premiojn.]]</p> <p style="font-size: 0.8em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">ĝis la 30-a de Junio 2026</p> </div> </div> 0zk8ilc4nup42d7432r02mznwliag0z 0 90093 9397426 8264151 2026-06-09T20:26:01Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + informkesto 9397426 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''Karmann''' estas aŭtomobilfabriko en [[Osnabrück]]. Karmann produktis ekde ĉirkaŭ 1955 (?) aŭtomobilon sur la ĉasio de [[Volkswagen]] nomita Karmann Ghia. Dezajnisto estis la itala kompanio Ghia. Karmann estas specialisto por [[kabrioletoj]] kaj por tegmenta parto de kabrioletoj kaj fabrikas ilin por diversaj kompanioj. {{Commons|category:Karmann vehicles|Karmann}} [[Kategorio:Germanio]] [[Kategorio:Aŭtomobiloj]] 961gh0p9rxlwjq7pwvkokvn5v7ibhkb 0 91083 9397238 9259648 2026-06-09T15:04:48Z Sj1mor 12103 9397238 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Paul DELVAUX''', prononcu pol delvó: (* la [[23-an de septembro]] [[1897]] en [[Wanze]] apud [[Huy (Belgio)|Huy]]; † la [[20-an de julio]] [[1994]] en [[Veurne]], [[okcidenta Flandrio]], Belgio). Li estis [[Belgio|belga]] post-[[Impresionismo|impresionisma]], [[Ekspresionismo|ekspresionisma]] kaj fine iel [[Surrealismo|superrealisma]]<ref>Pro la strangaj reprezentoj en realisma stilo, Delvaux estas klasifikita kiel belga [[Superrealismo|superrealisto]], etikedo sub kiu li mem ne sentis sin komforte, ĉar li mem ne konsideris sin en la skola senco kiel apartenanta al la 'surrealisma skolo', en; Rombaut, Marc (1990). ''Paul Delvaux,'' p. 14, New York: Rizzoli. ISBN 0-8478-1201-4</ref> [[pentristo]]. Li fariĝis mondfama pentristo pro lia [[ikonografio]] en kiu centraj revenantaj motivoj estas [[skeleto]]j, [[trajno]]j kaj virinaj korpoj en pentraĵoj en kiuj regas silento<ref>(nederlanda) [http://www.arttube.nl/videos/paul-delvaux-1973 filmo Paul Delvaux, ArtTube] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180106070452/http://www.arttube.nl/videos/paul-delvaux-1973 |date=2018-01-06 }}, NOS & [[Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid]], Muzeo Boijmans Van Beuningen, montras kelkajn reprezentajn artaĵojn okaze de superrigarda ekspozicio en Nederlando.</ref>. Li ankaŭ faris literaturajn ilustraĵojn por la tekstoj de Frans Hellens, Paul Eluard kaj Jacques Meuris<ref>(fr) ''[https://www.rtbf.be/culture/arts/detail_une-annee-delvaux-celebree-sur-les-terres-natales-du-peintre-surrealiste?id=9710737 Une année Delvaux célébrée sur les terres natales du peintre surréaliste] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201025210237/https://www.rtbf.be/culture/arts/detail_une-annee-delvaux-celebree-sur-les-terres-natales-du-peintre-surrealiste?id=9710737 |date=2020-10-25 }}'', RTBF, Belga News, la 15-an de septembro 2017, alirite la 18-an de oktobro 2019</ref>. En la aĝo de 90 li blindiĝis, sed daŭrigis pentri el la memoro de manoj kaj la cerbo. == Biografio == La mondo de la juna Delvaux karakteriziĝas jam de lia fascinado por la mondo de fervojaj stacioj, admiro por la libroj de Jules Verne, timo pro skeletoj montritaj en klaso de sia lernejo, pasio por la antikva tempo kaj grek-romia mitologio, amo-timo por lia amanta sed reganta kaj kastranta patrino<ref>(franca) [http://www.wbi.be/fr/events/event/conference-pierre-ghene-regard-collectionneur-delvauxpathe-paris#.WvC3aoh1zE4 Conférence de Pierre Ghêne: Regard de collectionneur "Delvauxpathe" à Paris] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180508053932/http://www.wbi.be/fr/events/event/conference-pierre-ghene-regard-collectionneur-delvauxpathe-paris#.WvC3aoh1zE4 |date=2018-05-08 }}, Wallonie-Bruxelles international.be, la 15-a de septembro 2016.</ref>. La juna Delvaux ricevis muzikajn lecionojn, studis la grekan kaj la latinan, legante [[Jules Verne]]<ref>Delvaux deklaris pri sia juneco: "Mia ĉefa pasio estis kun la libroj de Jules Verne ... Mi estis tute fascinita de la gravuraĵo de Riou, kiu montras al Otto Lidenbrock la saĝan geologon de [[Vojaĝo al la centro de la Tero|Vojaĝo al la centro de la tero]]. Li unue reproduktis tion por la unua fojo en 1939 en la Fazoj de la luno, I. Carels, 2004, p.35.</ref> kaj la poezion de [[Homero]]. Lia tuta verko estis influita de ĉi tiuj legadoj, komencante kun siaj unuaj desegnoj kun mitologiaj scenoj. Je la aĝo de 21 li komencis siajn studojn en la Académie Royale des Beaux-Arts en Bruselo kie li studis arkitekturon de 1916 ĝis 1917 kaj ornama pentrado de [[1918]] ĝis [[1919]]. Poste li mem instruis en tiu akademio de [[1950]] ĝis [[1962]]. [[1928]]-[[1929]] estis malfacilaj jaroj. Neniu interesiĝis pri liaj pentraĵoj. La publiko montris ĝeneralan indiferentecon, eĉ malamikecon. De 1929 ĝis komence de [[1934]] li estis influita de flandraj [[Ekspresionismo|ekspresionistoj]] kiel ekzemple [[James Ensor]], [[Gustave Permeke]], De Smet kaj Van den Berghe<ref>Informpanelo en la muzeo Paul Delvaux, 2018.</ref>. Jardekon poste, sub la influo de [[Giorgio de Chirico]] kaj [[René Magritte]], li partoprenis en surrealismaj ekspozicioj kune kun majstroj kiel [[Salvador Dalí]]. En [[1936]] Delvaux kunhavigis ekspozicion ĉe la Palais des Beaux-Arts en [[Bruselo]] kun René Magritte<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.guggenheim-venice.it/inglese/collections/artisti/biografia.php?id_art=52 |titolo=Paul Delvaux, Peggy Guggenheim Collection. |alirdato=2018-05-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140714202359/http://www.guggenheim-venice.it/inglese/collections/artisti/biografia.php?id_art=52 |arkivdato=2014-07-14 }}</ref>. Post kiam li estis vidinta la pentraĵo «''Melankolio kaj mistero de strato''» de [[Giorgio de Chirico]], ke li poste aliĝis en 1937 al la [[Superrealismo|surrealisma]] movado. En [[1937]] li edziĝis kun Suzanne Purnal. Tamen la geedziĝo iĝis emocia fiasko. Seniluziiĝo kaj soleco fariĝis tioma fonto de inspiro, ke li kreis siajn plej bonajn artverkojn en ĉi tiu periodo. [[Dosiero:Delvaux.jpg|eta|350x350ra]] La jaro [[1938]] fariĝis escepte fruktodona jaro kiam li partoprenis en la pariza "Exposition Internationale du Surréalisme", organizita de [[Marcel Duchamp]]. En junio samjare li ĉeestis en samspeca ekspozicio en Amsterdamo, tiu ĉi fojo organizita fare de [[André Breton]] kaj [[Paul Éluard]]. En [[1947]] li renkontis denove kaj tute neatendite sian unuan amatinon Anne-Marie De Martelaere, lia "Tam", en Sint-Idesbald. Li forlasis sian edzinon kaj fine ili geedziĝis la 25-an de oktobro [[1952]]. En [[1950]] li fariĝis profesoro ĉe ''Ecole Nationale de la Cambre'' en Bruselo. En [[1965]] li fariĝis direktoro de la Académie Royale des Beaux-Arts en Bruselo. En [[1979]] la brusela libera universitato (ULB) donis al Paul Delvaux la [[Honora doktoreco|honoran doktorecon]]. En [[1981]] la usona popartisto [[Andy Warhol]] renkontis Delvaux en [[Bruselo]] kaj faris serion de portretoj de la pentristo. Pro progresema [[blindeco]] Paul Delvaux ĉesis pentri depost [[1986]] kaj lia lasta grava ekspozicio estis en Parizo en [[1992]]. == Verkaro == [[Dosiero:De schilder Paul Delvaux Weeknummer 73-32 - Open Beelden - 8288.ogv|eta|Ekspozicio de Paul Delvaux en Muzeo Boijmans Van Beuningen, 1973]] Li komencis pentri preskaŭ ekskluzive pejzaĝojn. Lia preskaŭ akademia tekniko kontrastas kun lia fiskado sur misteraj temoj kaj sur sonĝema kaj persona mondo, en kiu la virino transformiĝas en misteran estaĵon, foje submetita al plantaj metamorfosoj, en etoso markita de certa erotiko. Liaj karakterizaj verkoj elstaras pro realismaj pejzaĝaj fonoj, antaŭ kiuj senvestitaj virinoj regas la bildon. Alia mondo de Paul Delvaux malfermiĝas en la mondo de fervojoj. El la pli ol 600 gravaj verkoj de Delvaux, triono estas dediĉita al ĉio, kio rilatas al trajnoj kaj stacidomoj. La pentraĵoj kun vesperaj stacidomoj (“Gare la Nuit I & II”) enhavas nenion, kio estas klare superreala, sed lia ludo kun la lumo de la luno produktas specialajn efikojn en iuj pentraĵoj. Inter la jaroj 1940 kaj 1950 li faris plurajn [[murpentraĵo]]jn interalie en la brusela Palaco de kongresoj kaj en la [[kazino]] de [[Oostende]] kaj laste en [[Bruselo]] (22.10.2019 – 15.03.2020) ĉe la muzeo TrainWorld apud la brusela stacidomo Schaarbeek<ref>(nl) ''[http://www.trainworld.be/src/Frontend/Files/userfiles/files/Persbericht%20-%20Installatie%204%20schilderijen%20van%20Paul%20Delvaux%20in%20Train%20World.pdf Expo: Paul Delvaux, De man die van treinen hield]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' (Paul Delvau , la homo kiu ŝatis la trajnojn), TrainWorld, 2019 (kun fotoj de pentraĵoj)</ref>. Inter liaj plej konataj verkoj estas ''La skeletoj'', ''Nokta ĝardeno'', ''La delogo de St. Anthony'' kaj ''La dormanta Venuso''. Okazis granda superrigarda ekspozicio de liaj artaĵoj en [[Roterdamo]] kaj en la naciaj muzeoj en [[Tokio]] kaj [[Kioto]]. == Ikonografio (bildolingvo) == La ikonografio de la artaĵoj de Delvaux, pro kiu li akiris sian famon, estas malfacile esplorebla, ne nur ĉar ĉi-rilate la pentristo malofte klarigis la motivojn, kiujn li uzis, sed ankaŭ ĉar ili ankoraŭ restas multinterpreteblaj. Nudaj virinoj kun grandaj sonĝoj, homaj skeletoj, malnovaj trajnoj kaj kaleŝoj, stacidomoj kaj klasikaj konstruaĵoj estas la ĉefaj elementoj de lia bildlingvo. == Muzeo Paul Delvaux == [[Dosiero:Muzeo Paul Delvaux museum.jpg|alternative=Enirpordo al la ekspoziciejo de la muzeo Paul Delvaux - vorto muzeo en esperanto kaj pluraj aliaj lingvoj.|eta|Enirpordo al la ekspoziciejo de la muzeo Paul Delvaux per la vorto 'MUZEO' en [[Esperanto]] kaj pluraj aliaj lingvoj.|486x486px]]En 1982 estis inaŭgurita en [[Sint-Idesbald]] vizitinda muzeo dediĉita al lia vivo kaj pentraĵoj<ref>(fr) [https://www.rtbf.be/auvio/detail_un-tableau-de-delvaux-aux-encheres-a-new-york?id=2164033&jwsource=cl Filmeto]</ref>. La vorto 'muzeo' (en [[esperanto]] kaj pluraj aliaj lingvoj) ĉirkaŭas la internan pordon kiu kondukas al la ekspoziciejo. Estonte eble dua muzeo Paul Delvaux povus malfermiĝi en [[Bruselo]]. En la ĉirkaŭaĵo de la muzeo eblas fari 6,5&nbsp;km longan promenadon laŭlonge de la stratoj en kiuj la pentristo regule moviĝis. Ĝi nomiĝas '''Uit vriendschap''<nowiki/>' (el [[amikeco]])<ref>(nederlanda) Dany Van Loo, [https://www.nieuwsblad.be/cnt/bldva_02038967 Een Knuffelduik en Paul Delvaux wandeling voor Valentijn] ([[Brakumo|Brakumado]] kaj promenado Paul Delvaux por la festo de la amantoj), Nieuwsblad, la 27-a de decembro 2015.</ref>.[[Dosiero:Muzeo Paul Delvaux Fondumo.jpg|alternative=Fondumo kaj muzeo Paul Delvaux|eta|700x700px|Fondumo kaj muzeo Paul Delvaux je la belga [[marbordo]] en [[Sint-Idesbald]] ([[Koksijde]]) |centra]] == Literaturo == (en) Carels, G., Deun, C. v., & Delvaux, P. (2004). ''Paul Delvaux: his life''. Sint-Idesbald, Belgio : Paul Delvaux Foundation. ISBN 90-76704-55-4. (en) Rombaut, Marc (1990). ''Paul Delvaux''. New York: Rizzoli. ISBN 0-8478-1201-4 (fr, nl) Jean Jauniaux, ''Perception de Delvaux/Perceptie van Delvaux'', novelo, Fondumo Paul Delvaux, 2017, dulingva franca-nederlanda, 2 x 19p., ISBN 978-2-9602128-0-8. === Esperanto + japana === Aperis dulingva novelo (japana-esperanto) ''対訳 : 小説 / ジャン・ジョニオー'' ''Percepto de Delvaux'' de la belga verkisto Jean Jauniaux<ref>(eo, en, es, jp) Julia Krebs, “[https://eo.globalvoices.org/2023/05/13773/ Perception de Delvaux” (Percepto de Delvaux) al Esperanto" - Grupo de japanaj turistoj en muzeo Delvaux], Sint Idesbald (Belgio), Global Voices, la 20-an de majo 2023, alirite la 8-an de junio 2023</ref><ref>(fr) [https://bib.rero.ch/global/documents/2175242 La percepto de Delvaux] : novelo, Bibliothèque de la Ville de La Chaux-de-Fonds: Centre de documentation et d'étude sur la langue internationale (CDELI)</ref><ref>(nl) [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:15356771/N Percepto de Delvaux : novelo], Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience (Heredaĵbiblioteko)</ref>. Temas pri la vizito de japanaj turistoj al la muzeo Paul Delvaux. Ĝin eldonis [[Japana Esperanta Librokooperativo]], Toklo, 2023, iSBN 978-4-930785-82-4<ref>(eo) ''[https://katalogo.uea.org/?inf=47 Percepto de Delvaux, La / Delvaux no tikaku, Jean Jauniaux]'', Libroservo de Universala Esperanto-Asocico, 2023</ref> == Filmo == Henri Storck : ''Paul Delvaux, ou les femmes défendues'' (Paul Delvaux aŭ la malpermesitaj virinoj), 1970-1971 == Eksteraj ligiloj == (nl, fr, en) [https://www.delvauxmuseum.be/v2/index.php/fr/stichting Fondumo Paul Delvaux] [http://www.delvauxmuseum.com/ (fr, nl, en) Muzeo Paul Delvaux] (angla) [http://www.artcyclopedia.com/artists/delvaux_paul.html Nombro de pentraĵoj de Paul Delvaux] [[VIAF]] : [https://viaf.org/viaf/100902344/ Paul Delvaux]{{Projektoj |commonscat=Paul Delvaux |commonscat_title=Paul Delvaux }} == Vidu ankaŭ == [[Superrealismo|Surrealismo]] == Notoj kaj referencoj == Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtitola artikolo en la nederlanda kaj hispana vikipediaj versioj je la 7-a de majo 2018. {{Referencoj}}{{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Superrealismaj pentristoj]] rtbonrpuu8roikwj6j27kohim6knbo4 0 96878 9397726 8537832 2026-06-10T07:59:24Z Sj1mor 12103 9397726 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|dosiero=Stanislav-Tomic1.jpg}} '''Stanislav TOMIĈ''', ankaŭ konata kie ''Stanislas Tomiĉ'', estis Kroato, kiu naskiĝis en Lič (Kroatio) en la jaro 1879. Infanaĝe, li vivis en Bela Palanka kaj en Negotin [[Serbio]], kaj fariĝis esperantisto en 1908. Li estis pioniro de Esperanto en Kroatio, Prezidanto de [[Zagreba Esperanto-Societo]]. Li gvidis multajn kursojn por laboristoj, kunlaboris en ''Kroata Esperantisto'', verkis filozofian verkon ''La Vojo al Vero'' (publikigita en Parizo, en 1910), gramatikon por kroatoj ''Esperanto en 33 Lecionoj'' (publikigita en Zagreb, en 1919) kaj ''Du Sudslavaj Popolafabeloj'' (publikigita en Zagreb, en 1919). Li verkis ankaŭ kroate. Pro politikaj cirkonstancoj li devis elmigri al Usono. En Sudameriko li fariĝis inĝeniero. Kiel konstruinĝeniero li restadis en Sudameriko konstruante vojojn kaj fervojliniojn. Longtempe restadis en Amazonio kaj Andoj. Li estis patro de [[Anton Tomić|Anton Tomi&#263;]], ankaŭ esperantisto, tre grava en la disvastigo de La Internacia Lingvo en Kolombio. Stanislav Tomić mortis en [[Kolombio]] en la jaro 1932. ==Verkoj== *''La vojo al Vero''. Eld. [[Presa Esperantista Societo]], Parizo, 1910, ( 11x18), 36 paĝoj. {{citaĵo|Aro da filozofiaj pripensoj el kiuj la aŭtoro devenigas konkludojn, kiuj kondukas al la « vojo al Vero ». La libro estos originale verkita en Esperanto; ĝia enhavo estas interesa, la stilo estas klara kaj la lingvo plej korekta.|[[Belga Esperantisto]] n023-024 (sep-okt 1910)}} {{Vivtempo|Tomic, Stanislav}} [[Kategorio:Kroatoj]] [[Kategorio:Zagrebanoj]] ojowxhs8t46t86aj34g22dhem3of4ek 0 102156 9397870 9082976 2026-06-10T11:18:25Z Crosstor 3176 /* Ĝemelurboj */ 9397870 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto brazila urbo <!-- Titolo --> | nomo = Curitiba | foto = [[dosiero:Collage Curitiba.png|300px]] | mus_info_foto = | kromnomo = <!-- Ĝeneralaĵoj --> | blazono = Brasão de Armas do Município de Curitiba.png | flago = BandeiraCuritiba.svg | datreveno = {{dato|29|marto}} | fondiĝo = [[1693]] | nomo de la loĝanto = ''curitibano'' (kuritibano) | moto = | urbestro = Rafael Greca | partio = Demokratoj | fino_mandato = 2024 <!-- Situo --> | mapo = Parana Municip Curitiba.svg | subŝtato = Paranao | mezoregiono = Metropolitana de Curitiba | mikroregiono = Curitiba | metropola_regiono = | najbaroj = | al_ĉefurbo = 0 <!-- Geografiaj aspektoj --> | areo = 434,97 | loĝantaro = 1.851.215 | loĝantaro_jaro = 2009 <ref name="IBGE_Pop_2009">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/estimativa2009/POP2009_DOU.pdf| titolo = Estimativas da população para o Brasil em 2008| dato = 14 de aŭgusto 2009 | elŝutita el = Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) | alirdato = 5 de septembro 2009}}</ref> | loĝdenso = 4.202,83 | alteco = 934 | klimato = [[subtropika klimato|subtropika]] | klimato_mallong = | horzono = -3 <!-- Indikiloj --> | ihd = 0,856 | ihd_laŭgrado = | dato_ihd = 2000 <ref name="PNUD_IDH_2000">{{citaĵo el la reto |url=http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm |titolo=Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil |dato=2000 |verko=Atlas do Desenvolvimento Humano |elŝutita el=Programa das Nações Unidas para o Desenvolvimento (PNUD) |alirdato=11 de oktobro 2008 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20%28pelos%20dados%20de%202000%29.htm |arkivdato=2009-10-03 }}</ref> | mep = 32.153.307.000 | mep_laŭgrado = 5 | dato_mep = 2006 <ref name="IBGE_PIB_2006">{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/economia/pibmunicipios/2006/tab01.pdf |titolo=Produto Interno Bruto dos Municípios 2003-2006 |dato=16 de decembro 2008 |elŝutita el=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) |alirdato=26 de junio 2009}}</ref> | mep_per_capita = 17.977,00 | dato_mep_per_capita = 2006 <ref name="IBGE_PIB_2006"/> |kesteroj={{Informkesto urbo|bildo=neniu|regiono-ISO=BR|mapo=neniu|situo sur mapo=Kuritibo|situo de=Situa mapo de Kuritibo|zomo=11|subŝablono=jes|dua ŝablono=jes}}}} [[Dosiero:'JardimBotanico.BotanicalGarden.CuritibaParanaBrasilBrazil.JPG|eta|Botanika Ĝardeno de Kuritibo]] '''Kuritibo'''<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://vortaro.esperanto.org.br/dic/pe_k.htm|titolo=Vortaro Túlio Flores - C|alirdato=29a de januaro 2017}}</ref>, [[Portugala lingvo|portugale]]: '''Curitiba''' [kuriĉiba], laŭ Internacia Fonetika Alfabeto: /ku.ɾiˈt͡ʃi.bɐ/, estas [[brazila]] [[urbo]], ĉefurbo de ŝtato (aŭ federaciero) [[Paranao]], situas naŭcent [[tridek]] [[kvar]] [[metro]]jn super marnivelo en la Unua Paranao [[Altebenaĵo]], proksimume [[cent]] [[dek]] [[Kilometro|km]] de la [[Atlantika Oceano]]. Ĝi estas la oka plej popolita urbo en Brazilo kaj la plej granda en la [[Sudo]]. Ĝi estas la ĉefa urbo en la metropola regiono de Kuritibo, formita de dudek-naŭ urboj, tial estas la oka plej loĝata metropola areo en Brazilo kaj la dua plej granda en la Suda Regiono. La ĉefurbo de Paranao super la pasintaj kelkaj jaroj estis establita kiel la plej riĉa urbo en la suda kaj kvara nacie. == Historio == La unuaj movadoj en Kuritibo [[teritorio]] estis per [[Paranaguá]], tra ŝoseoj Cubatão kaj okazis pro [[ekspedicio]]j, kiuj venis serĉante oron. La unua oficiala ekspedicio kunordiganto de la [[oro]] ministo distriktoj en la sudo (inkludante Kuritibo) servo gvidata de ''Eleodoro Ébano Pereira''. La unuaj [[nomo]]j kiuj aperas en Kuritibo historio post Ébano Pereira, ''Baltasar Carrasco dos Reis'' kaj ''Mateus Martins Leme''. En [[1668]] ''Gabriel Lara'', la koloniano, la picota starigita en la [[vilaĝo]] de ''Nossa Senhora da Luz dos Pinhais'', helpata de grupo de deksep kolonianoj, ekde tiu dato, seninterrompa, la oficiala historio de Kuritibo. Tamen, ''Gabriel Lara'' ne estas konsiderita la fondinto de Kuritibo, kun iuj historiistoj atribuas al ''Eleodoro Ébano Pereira''. Kuritibo estis fondita en [[1693]] de malgranda pioniro vilaĝon, ĝi iĝis grava [[komerco]] alta kun la malfermo de la vojo inter [[Sorocaba]] kaj [[Viamão]]. En [[1853]] ĝi fariĝis la ĉefurbo de la nove emancipitaj provinco de Paranao, kaj ekde tiam la urbo, konata pro liaj larĝaj stratoj, gard ritmo de urba kresko fortigita per la alveno de granda kvanto de [[Eŭropo|eŭropaj]] [[enmigrinto]]j en la [[deknaŭa jarcento]], la plej [[germanoj]], [[poloj]], [[ukrainoj]] kaj [[italoj]], kiuj kontribuis al la [[kultura]] diverseco kiu restas hodiaŭ. Kuritibo fariĝis la sidejo de la [[distrikto]] per Imperia Permit decembro 19, [[1812]], kaj estis levita al urbo statuso por Provinca Leĝo Nº 5 de [[Februaro]] 5, [[1842]]. Per Imperia [[Leĝo (jura)|Leĝo]] Nº 704 de [[Aŭgusto]] 29, [[1853]], Kuritibo estis disigita de [[San-Paŭlo]] kaj estis levita al ĉefurbo de la ĵus kreita provinco de [[Paranao]]. == [[Klimato]] == Kuritibo havas [[Humida klimato|humidan]] [[Subtropika klimato|subtropikan klimaton]] ([[klimata klasifiko de Köppen]]), kun duona [[temperaturo]] de {{GdC|11}} en la plej malvarma monato, foje falas sub {{GdC|2}} en la malvarmaj tagoj. Dum la [[somero]], la averaĝa temperaturo estas ĉirkaŭ {{GdC|23}} sed povas superi {{GdC|32}} en la plej varmaj tagoj. Varmo ondoj dum vintro kaj malvarme ondoj en la somero ne estas maloftaj, kaj eĉ ene de unu [[tago]] povas esti granda variado. Pluraj faktoroj kontribuis al la varia naturo de la klimato: la ebena tereno ĉirkaŭita de montoj en malglata rondo kun 40&nbsp;km radiuso helpas bloki la [[vento]]j, permesante la matena [[nebulo]] kovri la urbon per malvarmaj matenoj. La flatwork malhelpas la drenaje de [[pluvo]] akvo post rapida, havigante bona fonto de [[akvovaporo]] al la [[atmosfero]]. Ofte malvarmaj frontoj devenante [[Antarkto]] kaj [[Argentino]] tuta [[jaro]] alportante tropikaj ŝtormoj en somero kaj malvarmo ventoj vintre. Ili povas movi tre rapide, kun ne pli ol unu tago inter la komenco de la sudaj ventoj kaj la komenco de pluvo. La klimato de Kuritibo estas ankaŭ influita de la seka aero masoj kiuj regas la centro-sudo de Brazilo en la plimulto de la jaro, alportante malvarma kaj seka vetero. La apero de neĝo kaj aliaj formoj de wintry hasto kiel malvarma pluvego estas maloftaj; tiaj fenomenoj gravuraĵo averaĝe unufoje ĉiujn dek jarojn. Oficiale, la [[neĝo]] estas pli granda aŭ plej malgranda intenseco estis gravurita en la jaroj [[1889]], [[1892]], [[1912]], [[1928]] (du tagoj), [[1942]], [[1957]], [[1975]], [[1979]] kaj [[2013]]. [[Frosto]]j, siavice, estas multe pli komuna, okazanta ĉiujare en la vintraj monatoj, variante en numero, kiel [[1995]], kiam sola frosto okazis, kaj [[2000]], kie estis dekkvar frosto en la urbo. Frostoj en Kuritibo plej kutime okazas en la monatoj de [[junio]], [[julio]] kaj [[aŭgusto]], sed ankaŭ povas okazi en [[aprilo]] ([[1999]]), [[majo]] ([[1997]], [[1999]] kaj [[2000]]) kaj en [[septembro]] ([[2003]], [[2004]] kaj [[2006]]), kaj povas esti malforta aŭ forta intenso. La nigra frosto (kaŭzita de ekstreme malvarma kaj seka aero, sen [[glacio]] formado, sed estante ege malutila por [[vegetaĵaro]]) estas rara sed povas okazi, kiel la frua mateno de junio 27, [[1994]], kiam la minimumo en la urbo de {{GdC|−3}}, ne nur sufiĉas bruligi la [[arbustaro]], krom la treetops, dum la sekeco de la aero kaj la lumo vento ne permesis la formadon de glacio. == Vidindaĵoj == * [[Muzeo Oscar Niemeyer]] * [[Muzeo de la Holokaŭsto de Kuritibo]] == Servoj == [[Dosiero:Curitiba_PublicTransport.png|alternative=מפת קווי האוטובוסים|eta|La urba transporta reto]] [[Federacia Universitato de Paranao]] estas universitato, kies nomo portugale estas ''Universidade Federal do Paraná'' (UFPR). Ĝi estis kreita en la jaro 1912. Temas pri la plej aĝa universitato de Brazilo kaj pri simbolo de la urbo Kuritibo. == Sporto == * [[Club Athletico Paranaense]] * [[Coritiba Foot Ball Club]] == Esperanto en Kuritibo == [[Dosiero:LudwikLejzerZamenhof.Esperanto.Curitiba.JPG|eta|Busto de [[Zamenhof]] en Kuritibo.|271x271px]]La pioniro de Esperanto en Kuritibo estis [[Magnus Sondhal]] en komenco de [[20-a jarcento]]. Okazis en Kuritibo Brazilaj Esperanto-Kongresoj en [[1954]], [[1986]] kaj [[1997]]. Pasis tridek-du jaroj inter la 14-a kaj la [[22-a Brazila Kongreso de Esperanto]] okazinta en Kuritibo, sed nur dek-unu jaroj inter la 32-a kaj la 33-a, sed ĉiuj ili tre signifaj por la Brazila Esperanto-Movado. La [[14-a BKE]] estis tiu, kiu sukcesis la plej grandan oficialan apogon de la Prezidento de la Respubliko, de la Ŝtatestro kaj de Urbaj Aŭtoritatoj. La sidejo de [[Paranaa Esperanto-Asocio]] situas en Kuritibo. === Stel-Domo "Casa Estrela" === Stel-Domo estas stelforma domo kun arkitekturo inspirata je ideoj de Esperanto kaj Teozofio, kiun elpensis, projektis kaj mem konstruis esperantisto Augusto Gonçalves de Castro (1891-1970) en la 1930-aj jaroj en kvartalo Alto da Glória, Kuritibo, kaj en kiu vivis lia familio ĝis la 1990-aj jaroj. En 2013 ĝi estis tute malmuntita kaj transportita al tereno de la Pontifika Katolika Universitato de Paranao (PUC-PR), en kvartalo Prado-Veljo en Kuritibo, kie ĝi estis rekonstruita. Ĝi estas la materiigo de lingvaj kaj filozofiaj ideoj kaj idealoj de Augusto Gonçalves de Castro. En la projekto, li harmonie kunigis du ĉefajn temojn: la sespintan stelon, simbolon de teozofio, kaj la kvinpintan stelon (referenco al la kvin kontinentoj), simbolon de Esperanto, kio igas ĝin monumento unika en la mondo. La tegmento estas en formo de piramido<ref>INKO (Esperantlingva Revuo de Kultura Kooperativo de Esperantistoj) numero 74, paĝo 13</ref><ref>(portugala) José Carlos Fernandes, A história da casa que tem estrela (la historio de la steldomo), Gazeta do Povo, 20-a januaro 2013, konsultita la 29-an de marto 2017.</ref><ref>[http://tbv.com.br/interno.php?cm=97231&ci=6 Steldomo fariĝas muzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170330021107/http://tbv.com.br/interno.php?cm=97231&ci=6 |date=2017-03-30 }}, Bonavolo, portalo de ekumena spiritualeco. 6-a majo 2013, konsultita la 29-an de marto 2017.</ref><ref>(video) [https://www.youtube.com/watch?v=p6RAZALAnsw Steldomo], youtube</ref><ref>Ivan Eidt Colling, Rita Mara Netto de Moraes. Stel-Domo en Kuritibo, kiel materiigo de lingva kaj filozofia idealo: Eseo, La Ondo de Esperanto, 2014. №4–5 (234–235)</ref>. == Famuloj == En Kuritibo mortis hungara ĵurnalisto [[Gyula Dessewffy]]. == Ĝemelurboj == * {{Flago|Paragvajo}} [[Asunciono]], [[Paragvajo]] * {{Flago|Portugalio}} [[Koimbro]], [[Portugalio]] * {{Flago|Argentino}} [[Kordobo (Argentina urbo)|Kordobo]], [[Argentino]] * {{Flago|Argentino}} [[Corrientes]], Argentino * {{Flago|Meksiko}} [[Gvadalaharo]], [[Meksiko]] * {{Flago|Ĉinio}} [[Hangĝoŭo]], [[Ĉinio]] * {{Flago|Ĉinio}} [[Haikou]], Ĉinio * {{Flago|Japanio}} [[Himeĵi]], [[Japanio]] * {{Flago|Usono}} [[Orlando]], [[Usono]] * {{Flago|Pollando}} [[Krakovo]], [[Pollando]] * {{Flago|Francio}} [[Liono]], [[Francio]] * {{Flago|Urugvajo}} [[Montevideo]], [[Urugvajo]] * {{Flago|Bolivio}} [[Santa Cruz de la Sierra]], [[Bolivio]] * {{Flago|Sud-Koreio}} [[Suvon]], [[Sud-Koreio]] * {{Flago|Italio}} [[Treviso]], [[Italio]] ==Interesaĵoj== La 18-an de oktobro 1941 brazilaj regopovoj fermis la lastan aperantan en [[portugala]] lingvo "Gazeta Polonesa", kiu post likvido de fremdlingva gazetaro aŭguste devis ŝanĝi la lingvon - la plej malnova [[pola|pollingva]] revuo en [[Sudameriko]] estis likvidita en sia 50-a eldonjaro (malgraŭ tio ke [[poloj]] kontribuis al ekonomia kaj kultura disvolvo de la grandega [[Brazilo|lando]]). == Referencoj == {{Projektoj|commonscat=Curitiba|n=Kategorio:Kuritibo|ReVo=kuritib}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * http://www.curitiba-brazil.com * http://www.curitiba.pr.gov.br {{Ĉefurboj de Brazilo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Curitiba| ]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo]] [[Kategorio:Municipoj de Paranao]] [[Kategorio:Milionurboj]] s8jof57duo1af482dhlbrgq0q4ncky2 0 103202 9397401 8257593 2026-06-09T20:14:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397401 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kantisto | nomo = Juanes | fono = soloa kantisto | naskonomo = Juan Esteban Aristizábal Vázquez | alie nomata = | kromnomo = | naskiĝo = [[9-an de aŭgusto]] [[1972]] | morto = | deveno = {{Flago|Kolombio}} [[Carolina del Príncipe]], [[Antioquia]], [[Colombia]] | instrumento = [[Gitaro]] | tipo de voĉo = | ĝenro = [[Latina rokmuziko]], [[Latina popmuziko]] | profesio = [[kantverkisto]], [[Gitaristo]] | aktivaj jaroj = [[1988 en muziko|1988]] – nuntempo | eldoninto = [[Universal Music Group|Universal]] | parencaj temoj = [[Ekhymosis]] | ttt = [http://www.juanes.net/ www.juanes.net] | nuntempaj membroj = | antaŭaj membroj = | signifa instrumento = [[Fender Stratocaster]]<br />[[Fender Telecaster]]<br />[[Godin SA Nylon String Electric Guitar]] |kesteroj= {{Informkesto homo |subŝablono=jes }} }} [[Dosiero:Juanes ZMF 2015 jm49101.jpg|eta|Juanes. Zelt-Musik-Festival 2015 [[Freiburg]], [[Germanio]] ]] [[Dosiero:Juanes ZMF 2015 jm49211.jpg|eta|Juanes. Zelt-Musik-Festival 2015 [[Freiburg]], [[Germanio]] ]] '''Juanes''' [ĥuanes], kies vera nomo estas ''Juan Esteban Aristizábal Vázquez'', estas mondfama kolombia kantisto, kantoverkisto kaj gitaristo. == Biografio == Li naskiĝis la [[9-an de aŭgusto]] [[1972]] en urbeto [http://www.carolinadelprincipe.gov.co/ Carolina del príncipe] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928023434/http://www.carolinadelprincipe.gov.co/ |date=2007-09-28 }} [pron.: karol'''i'''na del pr'''i'''nsipe], kiu situas 104 Km nordoriente de [[Medeljino (Kolombio)|Medellín]] (1.787 Km surŝosee). Li ricevis sian unuan gitaron en aĝo de 7 jaroj kaj lernis de la patro kaj pli aĝa frato. Kiam adoleskanto, li ŝatis la metalmuzikon, precipe [[Metallica]]. Li fondis la rok-bandon [[Ekhymosis]]. Li ludis en la bando 11 jarojn, verkis 7 albumojn. Post tiam Juanes decidis entrepreni solo-karieron, kiu alportis por li internacian trarompon. Lia plej sukcesa kanto iĝis en 2005 la ''La Camisa Negra'' (kie hispane signifas ''la nigra ĉemizo''). Juanes estis edzo de la kolombia modelino Karen Martínez kaj ili havas du filinojn nomataj Luna kaj Paloma. La paro malgeedziĝis en [[majo de 2007]]. === Okazaĵoj === La [[12an de oktobro]] de [[2007]] Juanes faris koncerton en sia naskurbeto, Carolina del príncipe, okaze de inaŭguro, en la ĉefa urbeta placo, de skulptaĵo en sia honoro. La skulptaĵo, kiu reprezentas la tutan korpon de la kantisto, estis farita de artisto Jorge Vélez Correa, disĉiplo de skulptisto [[Rodrigo Arenas Betancur]], unu el plej gravaj skulptistoj el Kolombio kaj sudameriko. Juanes ne estis realveninta al sia naskurbeto dum 13 jaroj, post la tiea morto de sia patro. La [[22an de oktobro]] [[2007]] Juanes prezentis en [[Novjorko]] sian tiame lastan verkon: ''"La vida es un ratico"'' (trad: "la vivo estas momenteto"), kaj li estis premiita ĉar li superis rekordojn: la popolo elŝutis (laŭleĝe) 6 milionoj da kopioj de sia kanzono ''"Me enamora"'', parto el ''"La vida es un ratico"'', kaj li estas la unua artisto kiu enmerkatigas hispanlingvan kanzonon en 77 landoj samtempe. Li profitis la okazon por rekonfirmi ke li daŭros kantante nur en Hispana lingvo. "Ni estas en plurkultura epoko" li diras, kaj "la lingvaĵo de muziko estas universala". === Albumoj === * [[2000]] - ''Fíjate Bien'' * [[2002]] - ''Un Día Normal'' * [[2004]] - ''Mi Sangre'' * [[2007]] - ''La Vida... Es un Ratico'' ["La vivo estas momenteto"] * [[2010]] - ''P.A.R.C.E.'' === Kunlaboradoj === * [[2003]] ''Fotografía'' - kun [[Nelly Furtado]] * [[2004]] ''La paga'' - kun [[Black Eyed Peas]] * [[2004]] ''Powerless (Say what you want)'' - hispana versio kun [[Nelly Furtado]] * [[2006]] ''Te busqué'' - kun [[Nelly Furtado]] * [[2006]] ''The shadow of your smile'' - kun [[Tony Bennett]] * [[2006]] ''Il mio canto libero'' kaj ''Mi libre canción'' - kun [[Laura Pausini]] * [[2007]] ''Nada particular'' - kun [[Miguel Bosé]] * [[2009]] ''Gioia infinita'' - kun [[Negrita]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://artists.universal-music.de/juanes/ oficiala paĝo en la germana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060515083139/http://artists.universal-music.de/juanes/ |date=2006-05-15 }} * [http://www.juanesweb.com oficiala paĝo en la hispana] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kolombiaj kantistoj]] m25uzbmw6g8qeh27y3o430cqab12h53 0 103241 9397318 8912252 2026-06-09T19:14:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397318 wikitext text/x-wiki {{Informkesto setlejo de Rumanio | Nomo = Iablanița | Speco = Komunuma sidejo | Distrikto = Caraș-Severin | Komunumo = | AliajNomoj = Bélajablánc ({{hu}}) | IamaHungaraDepartemento = Krassó-Szörény (reĝa departemento) | latitudo-gradoj = 45 | latitudo-minutoj = 57 | latitudo-sekundoj = 9 | longitudo-gradoj = 22 | longitudo-minutoj = 18 | longitudo-sekundoj = 51 | Alto = 230 – 240 | Poŝtkodo = 327235 | Loĝantaro = 935 (en 2002; 2.661 en la komunumo) }} '''Iablanița''' [jablanica] (hungare: '''Bélajablánc''') estas komunumo en Rumanio sudoriente de [[Reșița]]. Administre apartenas al ĝi [[Globu Craiovei]] kaj [[Petnic]]. == Loĝantaro == En [[1910]] ĝi havis 1953 loĝantojn [rumanoj); en [[1992]] 1010 (rumanoj). == Historio == Ĝia unua mencio skriba estas el [[1402]]. Ĝis [[1919]] ĝi apartenis al [[Hungario]] ([[Krassó-Szörény]]). == Fonto == * [[Magyar nagylexikon]], 1–18, 1993–2004, Budapest. * [[Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)]] == Gravaj personoj == * [[László Dominits]] ([[4-a de aprilo]] [[1912]] - [[Talladega]] ([[Usono]]), [[1-a de januaro]] [[1995]]): juristo, lingvisto. redaktoro == Eksteraj ligiloj == * [http://www.harta-turistica.ro/ Interaga mapo de distrikto] * [http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ Popolnombrado 2002] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080614234332/http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/ |date=2008-06-14 }} <gallery> Dosiero:Iablanita jud Caras-Severin.png|Situo en la distrikto </gallery> {{Komunumoj de distrikto Caraș-Severin}} {{Unua}} {{DEFAŬLTORDIGO:Iablanita}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio]] [[Kategorio:Distrikto Caraș-Severin]] 9csxapwjdnekbdrji4ts5mats5qasrj 0 107034 9397469 9396665 2026-06-09T21:34:25Z ThomasPusch 1869 /* Vizitindaĵoj */ 9397469 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo|apa=Vinipego (apartigilo)}} {{Informkesto urbo | bildo= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Winnipeg Montage 2020.jpg | dosiero2 = 444 Winnipeg montage June 2013.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | lando = {{Kanado}} | provinco = [[Dosiero:Flag of Manitoba.svg|20ra]] [[Manitobo]] | titolo de administra unuo1 = Historia regiono | administra unuo1 = [[Aniŝinaboj]] | titolo de administra unuo2 = Parto de | administra unuo2 = [[Kanadaj Prerioj]] | regiono-ISO=CA-MB | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | zomo=9 | situo de=Situo de Vinipego en [[Manitobo]] | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2= Vinipego | situo de2=Urba mapo | tipo2 = reliefo | areo = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} round 2}}|km²}} <!-- ĉio tio nur por eviti tro detalan ciferaron post la komo --> }} '''Vinipego''' ({{lang-en|Winnipeg}}) estas la ĉefurbo de la provinco [[Manitobo]] en [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco, ĉe la kunfluejo de la Riveroj [[Ruĝa Rivero de la Nordo|Ruĝa]] kaj [[Asinibojno (rivero)|Asinibojno]]. Ĝi estas la plej granda urbo de Manitobo kaj la sesa plej granda en Kanado. [[Dosiero:Parliamentwinnipeg manitoba.jpg|eta|maldekstra|250ra|Parlamentejo]] [[Dosiero:Winnipeg China Town.jpg|eta|maldekstra|250ra|Ĉina kvartalo en Vinipego]] [[Dosiero:Cmhr-nov-28-2011.jpg|eta|maldekstra|250ra|Kanada muzeo de Homaj rajtoj]] == Demografio == Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La urbanoj konsistigas ĉ. 54% de la loĝantaro de Manitobo. La loĝantaro de Vinipego kreskis je ĉ. 12.000 homoj inter 1996 kaj 2001. Vinipego kreskas je ĉe 0,5 % jare depost 1971, la plejparto de la novaj loĝantoj venis de Azio, Afriko, la ĉirkaŭaj kamparaj distriktoj, kaj indiĝenaj komunumoj. [[Edmontono]] kaj [[Kalgario]] tamen, iam malpli grandaj kuzoj, kreskis je 3,0 % kaj 4,5 % jare dum la sama periodo, tiel ke ĉiu nun havas loĝantaron de pli ol miliono en sia aglomeraĵo. Vinipego iam estis la trie plej granda urbo de Kanado (ĝis la 1930-aj jaroj), sed ekde la 1970-aj jaroj la kresko de Vinipego malrapidiĝis kaj la urbo falis al sese plej granda urbo en 2004. La Aglomeraĵo Vinipego estas la naŭe plej granda en Kanado, iom malantaŭ tiuj de [[Kebeko]] kaj [[Hamiltono, Ontario]]. Laŭ la censo de 2001: * 25.7% de la loĝantoj havis malpli ol 20 jarojn * 29.4% de la loĝantoj havis inter 20 kaj 39 jaroj * 31.6% de la loĝantoj havis inter 40 kaj 64 jaroj * 13.3% de la loĝantoj havis pli ol 64 jarojn === Videblaj malplimultojoj === La Kanada Institucio pri Statistiko demandas de responduloj ĉu ili estas indiĝenaj kaj ĉu ili apartenas al videbla minoritato. Publikigitaj informoj por 2001: * Sumo de videblaj minoritatoj: 13,4 %, kiel sekvas: * [[Filipinoj|Filipina]]: 4,9 % * Sud-Azia: 2,0 % * [[Nigrulo|Nigrula]]: 1,8 % * [[Ĉinio|Ĉina]]: 1,8 % * Sudorient-Azia: 0,8 % * Latin-Amerika: 0,7 % * [[Japanio|Japana]]: 0,3 % * [[Koreio|Korea]]: 0,2 % * [[Arabo|Araba]]: 0,2 % * Okcident-Azia: 0,1 % * Aliaj minoritatoj aŭ multoblaj minoritatoj: 0,6 %. * [[Indiĝeno|Indiĝena]]: 8,6 % (respondantoj de la censo kiuj pretendas je indiĝena identeco) * Ne-indiĝena aŭ ne de videbla minoritato: 78,0 % === Religia aparteno === * [[Katolikismo|Rom-Katolika]]: 29,8 % * [[Unuiĝ-Eklezia]]: 12,7 % * [[Anglikanismo|Anglikana]]: 7,0 % * [[Luteranismo|Luterana]]: 4,4 % * [[Ukrainia Katolikismo|Ukrain-Katolika]]: 2,7 % * [[Menonanismo|Menonana]]: 2,6 % * [[Judismo|Juda]]: 2,1 % * [[Baptismo|Baptismana]]: 2,1 % * [[Pentekosta Kristanismo|Pentekostana]]: 1,1 % * [[Budhismo|Budhisma]]: 0,9 % * [[Sikismo|Sika]]: 0,9 % * [[Islamo|Islama]]: 0,8 % * [[Ortodoksismo|Ortodoksa]]: 0,7 % * [[Presbiterianismo|Presbiteriana]]: 0,7 % * [[Hinduismo|Hindua]]: 0,6 % * [[Protestantismo|Protestanta]] (ne indikita alie): 1,9 % * alia [[Kristanismo|kristana]] (ne indikita alie): 3,6 % * Ne-religia: 21,0 % Religiaj grupoj kun malpli ol 0,5 % da apartenantoj ne listiĝas ĉi tie. Fonto: [http://www.winnipeg.ca/census/2001/Community%20Areas/Downtown%20Neighbourhood%20Cluster/Neighbourhoods/Downtown%20West/Downtown%20West%20Neighbourhoods/Wolseley/Wolseley.pdf Kanada Instituto pri Statistiko, censo de 2001] === Lingvoj parolataj === La lingvoj plej ofte uzataj de Vinipeganoj estas: la {{ll|angla}} (99,0 %), la {{ll|franca}} (11,1 %), la {{ll|germana}} (4,1 %), la {{ll|tagaloga}} (3,8 %), la {{ll|ukraina}} (3,1 %), la {{ll|hispana}} (1,7 %), la {{ll|ĉina}} (1,7 %), la {{ll|pola}} (1,7 %), la {{ll|portugala}} (1,3 %), la {{ll|itala}} (1,1 %), la {{ll|panĝaba}} (1,0 %), la {{ll|vjetnama}} (0,6 %), la {{ll|oĝibva}} (0.6%), la {{ll|hindia}} (0.5%), la {{ll|rusa}} (0.5%), la {{ll|kria}} (0.5%), la {{ll|nederlanda}} (0,4 %), [[signolingvo]] (0,3 %), la {{ll|araba}} (0,3 %), la {{ll|kroata}} (0,3 %), la {{ll|greka}} (0,3 %), la {{ll|hungara}} (0,3 %), la {{ll|japana}} (0,2 %), la {{ll|kreola}} (0,1 %), la {{ll|dana}} (0,1 %), {{ll|gaela}} (0,0 %), la {{ll|inuktituta}} (0,0 %), la {{ll|mikmaka}} (0,0 %). Koncerne la uzadon de la du [[oficialaj lingvoj]] de Kanado far Vinipeganoj, 88,0 % parolis nur la {{ll|angla}}n, 11,0 % parolis kaj la anglan kaj la {{ll|franca}}n, 0,9 % parolis nek la anglan nek la francan, kaj 0,1 % parolis nur la francan. Fonto: Kanada Instituto pri Statistiko (censo de 2001), vidu la eksteran ligon. == Edukado == Edukado estas respondeco de la provincaj registaroj en Kanado. Edukado en Manitobo regiĝas ĉefe per la Leĝo pri Publikaj Lernejoj, la Leĝo pri Eduka Administrado, kaj regularoj faritaj laŭ tiuj du leĝoj. La leĝaro difinas la rajtojn kaj respondecojn de la Ministro de Edukado, Civitaneco kaj Junularo, kiel ankaŭ la rajtojn kaj respondecojn de lernejaj komisionoj, lernejestroj, instruistoj, gepatroj kaj lernejanoj. En Vinipego estas ses lernejaj distriktoj: * Lerneja Distrikto Vinipego * Lerneja Distrikto St James-Assiniboia * Lerneja Distrikto Pembina Trails * Lerneja Distrikto Seven Oaks * Lerneja Distrikto Orienta Rivero Transcona * Lerneja Distrikto Louis Riel === Altlernejoj === Estas kvar universitatoj kaj unu granda kolegio en Vinipego: * [[Universitato de Manitobo]] * [[Universitato de Vinipego]] * [[Universitata Kolegio de Saint-Boniface]] * [[Kanada Menonana Universitato]] * [[Kolegio Ruĝa Rivero]] === Privataj lernejoj === * [http://www.balmoralhall.com/ Balmoral Hall School] * [http://www.mbci.mb.ca/ Mennonite Brethren Collegiate Institute] * [[St. John's-Ravenscourt School]] * [http://www.stmarysacademy.mb.ca/ St. Mary's Academy] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060613061952/http://stmarysacademy.mb.ca/ |date=2006-06-13 }} * [[St. Paul's High School]] == Lokaj amaskomunikiloj == === Tag-gazetoj === * ''[[Winnipeg Free Press]]'' * ''[[Winnipeg Sun]]'' === Etnaj gazetoj === * ''[[The Jewish Post]]'' * ''[[The Filipino Journal]]'' * ''[[Ang Peryodiko]]'' * ''[[The Philippine Times]]'' * ''[[The Philippine Press]]'' * ''[[La Liberté]]'' * ''[[O Mundial: the Portuguese newspaper]]'' <!-- http://www.collectionscanada.ca/8/16/r16-205-e.html --> === Semajn-gazetoj === * ''[[Uptown (newspaper)|Uptown]]'' - troveblaj en diversaj lokoj de la urbocentro === Revuoj === * [http://www.canadiandimension.mb.ca ''Canadian Dimension''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190518185320/http://www.canadiandimension.mb.ca/ |date=2019-05-18 }} * [http://www.winnipegwomen.net ''Winnipeg Women''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060610155320/http://winnipegwomen.net/ |date=2006-06-10 }} * [http://www.winnipegmen.com ''Winnipeg Men''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200715031851/http://www.winnipegmen.com/ |date=2020-07-15 }} * [http://www.ciaowinnipeg.com ''Ciao! Magazine''] * [http://www.where.ca/winnipeg ''WHERE Winnipeg''] === Retejoj === * [http://www.winnipegweb.com/ ''WinnipegWeb''] * [http://www.ewinnipeg.com/ ''Winnipeg Online''] * [http://www.mywinnipeg.com ''My Winnipeg''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201020231842/https://www.mywinnipeg.com/ |date=2020-10-20 }} * [http://www.winnipeg.indymedia.org ''Winnipeg Indymedia''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110205123332/http://winnipeg.indymedia.org/ |date=2011-02-05 }} * [http://www.winnipegmovies.com ''Winnipeg Movies''] * [http://www.winnipeg.ca ''City of Winnipeg''] * [http://www.newwinnipeg.com''New Winnipeg''] * [http://www.winnipeg-guide.com ''Winnipeg Guide''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161008012307/http://winnipeg-guide.com/ |date=2016-10-08 }} * [http://www.where.ca/winnipeg ''WHERE Winnipeg''] * [http://www.winnipegrant.com ''Winnipeg Rant''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060610154453/http://winnipegrant.com/ |date=2006-06-10 }} * [http://www.frontrowcentre.com/cinema/Manitoba/Winnipeg/ ''Winnipeg Movie Reviews''] === Televid-stacioj === Estas unu franclingva kaj ses anglalingvaj televid-stacioj kiuj baziĝas en Vinipego kaj dissendas programojn libere riceveblaj en vinipeganoj. La plej multaj vinipeganoj abonas kablan televid-servon per [[Shaw Communications]] aŭ ciferecan televid-servon per [[Manitoba Telecom Services|MTS]]. Ankaŭ disponeblaj estas du satelitajn televid-servoj, de [[StarChoice]] kaj [[Bell ExpressVu]]. Iuj uzas duon-leĝajn satelitajn antenojn por ricevi signalojn de usonaj satelit-servoj. <!--{| class="wikitable" !Kanalo !Kabla Kanalo !Signo !Reto !Aliaj notoj |- |2 |3 |[[Prairie Public Television|KGFE]] |[[PDS]]/[[Prairie Public Television]] |[[Grand Forks (Nord-Dakoto)|Grand Forks ND, Usono]] |- |3 |10 |[[CBWFT]] |[[Kanada Dissenda Korporacio|KDK-franca]] |Vinipego (Manitobo) |- |6 |2 |[[CBWT]] |[[Kanada Dissenda Korporacio|KDK-angla]] |Vinipego (Manitobo) |- |7 |5 |[[CKY-TV|CKY]] |[[CTV]] |Vinipego (Manitobo) |- |8 |7 |[[WDAZ-TV|WDAZ]] |[[American Broadcasting Company|ABC]] |[[Grand Forks (Nord-Dakoto)|Grand Forks ND, Usono]] |- |9 |12 |[[CKND]] |[[Global Television Network|Global]] |Vinipego (Manitobo) |- |12 |N/A |[[KVRR|KNRR]] |[[Fox Broadcasting Company|Fox]] |[[Pembina (Nord-Dakoto)|Pembina ND, Usono]] |- |13 |8 |[[CHMI]] |[[Citytv]] |Vinipego (Manitobo) |- |35 |11 |[[CIIT-TV|CIIT]] |[[Televido OMNI]] |Vinipego (Manitobo) |} === Loke bazitaj naciaj kablo-televidaj kanaloj === * [[Aboriginal Peoples Television Network]] (APTN) * [[Deja Vu (television station)|Deja Vu]] - "klasikaj" televid-programoj * [[Lonestar]] - programoj de muzik-ĝenro [[Western (genre)|western]] * [[Fox Sports World Canada]] - sportoj * [[MenTV]] - programoj por viroj * [[CoolTV]] - [[ĵazo]] * [[Xtreme Sports]] - sportoj * [[Mystery (television station)|Mistero]] - dissendado de krim- kaj mister-filmoj * [[TVtropolis]] - "klasikaj" televid-programoj Ĉiujn ĉi staciojn posedas Global Networks, krom APTN. --> === Radio-stacioj === En Vinipego estas 25 radio-stacioj. Jam de multaj jaroj la plej populara estas [[CJOB (AM)|CJOB]], stacio orientiĝanta je parolado, kiu famas pro sia raportado pri ŝtormoj kaj inundoj. Post kelkjara manko, nun estas du anglalingvaj kaj unu franclingva radiostacioj universitataj. La stacio [[Native Communications Inc|NCI]] sin dediĉas al la dissendado de programoj pri la aferoj de indiĝenoj, kaj [[CKJS (AM)|CKJS]] dediĉas sin al programado en "etnaj" lingvoj. [[KDK Radio Unu]] kaj [[KDK Radio Du]] dissendas lokajn kaj naciajn programojn. Estas kelkaj stacioj kiuj dissendas rok-muzikon kaj popularan muzikon, unu stacio kiu dissendas informojn por turistoj, kaj unu stacio dissendas muzikon de ĝenro "country". Du stacioj de [[KDK]] dissendas franclingvajn programojn. <!-- ==== [[FM-radio|stacioj uzantaj FM]] ==== * [[CKSB-FM|CKSB]] 89.9 - ''[[Espace musique]]'' * [[CKXL-FM|CKXL]] 91.1 - [[Collège universitaire de Saint-Boniface]] [[campus radio]] * [[CITI-FM|CITI]] 92.1 - ''92 Citi FM'', [[klasika rok-muziko]] * [[CKIC-FM|CKIC]] 92.9 - ''Kick FM'' [[moderna rok-muziko]] * [[CHIQ-FM|CHIQ]] 94.3 - ''Q94 FM'' [[populara muziko]] * [[CHVN-FM|CHVN]] 95.1 - [[kristana muziko]] * [[CKUW-FM|CKUW]] 95.9 - studenta radio de la [[Universitato de Vinipego]] * [[CJKR-FM|CJKR]] 97.5 - ''Power 97'' [[aktiva rok-muziko]] * [[CBW-FM|CBW]] 98.3 - [[KDK Radio Du]] * [[CJZZ-FM|CJZZ]] 99.1 - ''Cool FM'' [[ĵazo]] * [[CFWM-FM|CFWM]] 99.9 - ''[[Bob FM]]'' [[populara por plenkreskuloj]] * [[CKFE-FM|CKFE]] 100.7 - [[malnovaj bonaj]] * [[CJUM-FM|CJUM]] 101.5 - studenta radio de la [[Universitato de Manitobo]] * [[CKY-FM|CKY]] 102.3 - ''Clear FM'' [[nuntempa por plenkreskuloj]] * [[CKMM-FM|CKMM]] 103.1 - ''Hot 103'' [[CHR]]/[[Top 40]] * [[CFQX-FM|CFQX]] 104.1 - ''QX 104.1'' [[muziko "country"]] * [[Native Communications Inc|CICY]] 105.5 - ''[[Native Communications Inc|NCI]]'' - Publika Radio Indiĝena * [[CKVN-FM|CKVN]] 106.3 - informoj por turistoj * [[CFEQ-FM|CFEQ]] 107.1 - ''Freq 107'' [[moderna rok-muziko]] * [[CJWV-FM|CJWV]] 107.9 - ''Flava 107.9'' [[muziko hip hop music]] ==== [[AM-radio|stacioj uzantaj AM]] ==== * [[CJOB (AM)|CJOB]] 680 - novaĵoj/parolado/sporto * [[CKJS (AM)|CKJS]] 810 - etna * [[CBW (AM)|CBW]] 990 - [[KDK Radio Unu]] * [[CKSB (AM)|CKSB]] 1050 - [[La Première Chaîne]] * [[CFRW (AM)|CFRW]] 1290 - [[malnovaj bonaj]] --> == Sporto == * [[Jetoj de Vinipego]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Vizitindaĵoj == * [[Hotelo Fort Garry]] * [[Kanada Muzeo de Homaj Rajtoj]] <!-- == Famaj Vinipeganoj == === Naskiĝis en Vinipego === * [[Randy Bachman]], muzikisto, ([[The Guess Who]]) & [[Bachman-Turner Overdrive]] (BTO) * [[Brenda Barrie]], roman-verkistino kaj poetino * [[Tyler Brûlé]], ĵurnalisto kaj eldonisto * [[Burton Cummings]], muzikisto, ([[The Guess Who]]) * [[Len Cariou]], [http://www.imdb.com/name/nm0137230/ aktoro] * [[Deanna Durbin]], [http://www.imdb.com/name/nm0002052/ aktorino] * [[Terry Fox]], [http://www.imdb.com/name/nm1745181/ kancer-aktivulo] kaj nacia heroo * [[Monty Hall]], televida gastiganto de [[Let's Make a Deal]] * [[Cindy Klassen]], atleto * [[Guy Maddin]], [http://www.imdb.com/name/nm0534665/ reĝisoro] * [[Anna Paquin]], [http://www.imdb.com/name/nm0001593/ aktorino] * [[Leonard Peikoff]], filosofo * [[Fred Penner]], [http://www.imdb.com/name/nm0672094/ distristo de infanoj], muzikisto * [[Louis Riel]], politikisto * [[Gabrielle Roy]], aŭtorino * [[John K. Samson]], kantisto-kantoverkisto, fondinto kaj ĉefa reprezentanto de [[The Weakerthans]], eks-membro de la Vinipega punka muzikgrupo [[Propagandhi]] * [[William Stephenson|Sir William Stephenson (akk Intrepid)]], spiono sur kies agado oni bazis la karakteron [[James Bond]] * [[Fred Turner]], muzikisto, [[Bachman-Turner Overdrive]] (BTO) * [[Nia Vardalos]], [http://www.imdb.com/name/nm0889522/ aktorino kaj verkistino] * [[Alexander Steen]], profesia [[glaci-hokeo|glaci-hokea]] ludisto por la teamo [[Toronto Maple Leafs]] * [[Aaron Funk]], muzikisto, ([[Venetian Snares]]) * [[Belinda Montgomery]], aktorino * [[David Steinberg]], komediisto * [[Oscar Brand]], kanzonisto * [[Juliette (singer)|Juliette]], kantistino kaj televida personeco * [[Doug Henning]], magiisto kaj distristo [naskiĝis en Fort Garry, tiam antaŭurbo de Vinipego] * [[James Patrick]], profesia [[glaci-hokeo|glaci-hokea]] ludisto * [[Marshall Rothstein]], juĝisto ĉe la [[Supera Kortumo de Kanado]] === Plenkreskiĝis sed ne naskiĝis en Vinipego === * [[Guy Gavriel Kay]], roman-verkisto kaj poeto * [[Tommy Douglas]], parto de la Publika San-Asekuro en Kanado * [[Marshall McLuhan]], guruo de la amaskomunikiloj * [[Scott Fitzpatrick]], muzikisto kaj aŭtoro * [[A. E. van Vogt]], [[scienc-fikcio|scienc-fikcia]] verkisto * [[Dr. Robert (Bob) Brent Thirsk]], kanada astronaŭto * [[Neil Young]], muzikisto * [[Lenny Breau]], ĵaz-gitaristo * [[Chris Jericho]], profesia luktanto, ĉampiono de WWE,^??? WCW,^??? ktp * [[Tyler Arnason]], profesia [[glaci-hokeo|glaci-hokea]] ludisto por la teamo [[Ottawa Senators]] * [["Rowdy" Roddy Piper]], profesia luktisto === Famiĝis dum vivis en Vinipego === * [[Izzy Asper]], amaskomunikila potenculo kaj filantropo * [[David Bergen]], [http://www.mbwriter.mb.ca/mapindex/b_profiles/bergen_d.html roman-verkisto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051104214516/http://www.mbwriter.mb.ca/mapindex/b_profiles/bergen_d.html |date=2005-11-04 }} * [[Carol Shields]], roman-verkistino gajninta la Premion Pulitzer * [[Miriam Toews]], roman-verkistino * [[Evelyn Hart]], baletistino * [[Leo Mol]], skulptisto --> === Winnie-la-Pu === [[Dosiero:Pooh.jpg|eta|150ra|Disneja versio de Winnie-la-Pu]] * [[Winnie-la-Pu|Urso Winnipeg]], kiu inspiris la rakontojn pri Winnie-la-Pu, fakte ne naskiĝis en Vinipego. La urso estis aĉetita en [[White River (Ontario)]] de oficiro (Leŭtenanto Harry Colebourn) de la kavalira reĝimento [[Fort Garry Horse]] survoje al sia enŝipiĝo por iri al la front-linioj de la [[Unua Mondmilito]]. Li nomis la urson laŭ la hejm-urbo de la reĝimento, Vinipego. En la jaro 1924, dum ekskurso al la Londona Zoo kun infanoj de sia kvartalo, Christopher Robin Milne, filo de aŭtoro [[A. A. Milne]], ekkonis Winnie unuafoje. * Pentraĵo far [[E.H. Shepard]] de "Winnie the Pooh" estas la sola konata oleopentraĵo de la fama ursido de Vinipego. Oni aĉetis ĝin je aŭkcio en [[Londono]] kontraŭ $285.000 en 2000. La pentraĵo disponiĝas en la Paviljona Galerio en [[Parko Assiniboine]] kaj estas la fokusa punkto de "Puzeo" en Parko Assiniboine kiu kostos $6.000.000 kaj enhavos ludejon laŭ temo de la "Cent-Akrea Arbaro" priskribita en la rakontoj. == Ĝemelaj urboj == Jen listo de la [[ĝemelaj urboj]] de Vinipego kaj la dato kiam oni subskribis la interkonsenton pri ĝemeliĝo kun la koncerna urbo. [[Dosiero:Winnipeg Beach Manitoba Canada 2009 (19).JPG|eta|250ra|{{centre|muzika pavilono ĉe la plaĝo de Vinipego borde de la [[Vinipega Lago]], fakte 60 kilometrojn norde de la urbocentro}}]] * {{flago|Japanio}} [[Kvartalo Setagaja]], [[Tokio]], [[Japanio]] ([[5-a de oktobro]], [[1970]]) * {{flago|Islando}} [[Rejkjaviko]], [[Islando]] ([[7-a de septembro]], [[1971]]) * {{flago|Usono}} [[Minneapolis]], [[Minesoto]], [[Usono]] ([[31-a de januaro]], [[1973]]) * {{flago|Ukrainio}} [[Lvivo]], [[Ukrainio]] ([[26-a de novembro]], 1973) * {{flago|Filipinoj}} [[Manilo]], [[Filipinoj]] ([[31-a de decembro]], [[1979]]) * {{flago|Tajvano}} [[Tajĉungo]], [[Tajvano]] ([[2-a de aprilo]], [[1982]]) * {{flago|Finnlando}} [[Kuopio]], [[Finnlando]] ([[11-a de junio]], 1982) * {{flago|Israelo}} [[Be'er Ŝeba]], [[Israelo]] ([[15-a de majo]], [[1984]]) * {{flago|Ĉinio}} [[Ĉengduo]], [[Ĉinio]] ([[24-a de februaro]], [[1988]]) * {{flago|Sud-Koreio}} [[Ĉinĝu]], [[Sud-Koreio]] ([[1-a de aprilo]], [[1992]]) * {{flago|Meksiko}} [[San Nicolás de los Garza]], [[Meksiko]] ([[23-a de julio]], [[1999]]) {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vinipego | Nordokcidente = [[Rosser (Manitobo)|Rosser]] | Norde = [[Selkirk (Manitobo)|Selkirk]]<br />[[West St. Paul (Manitobo)|West St. Paul]] | Nordoriente = [[East St. Paul (Manitobo)|East St. Paul]] | Oriente = [[Kampara Municipo Springfield]] | Sudoriente = [[Taché (Manitobo)|Taché]]<br />[[Steinbach (Manitobo)|Steinbach]] | Sude = [[Ritchot (Manitobo)|Ritchot]] | Sudokcidente = [[Macdonald (Manitobo)|Macdonald]] | Okcidente = [[Headingley (Manitobo)|Headingley]] }} {{Kanadaj ĉefurboj}} {{Manitobo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vinipego| ]] [[Kategorio:Urboj en Manitobo]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Kanadaj Provincoj kaj Teritorioj]] 9o72razeb2w6fox8h7yu9vbo7y7tpu6 9397476 9397469 2026-06-09T21:43:50Z ThomasPusch 1869 9397476 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo|apa=Vinipego (apartigilo)}} {{Informkesto urbo | bildo= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Winnipeg Montage 2020.jpg | dosiero2 = 444 Winnipeg montage June 2013.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | lando = {{Kanado}} | provinco = [[Dosiero:Flag of Manitoba.svg|20ra]] [[Manitobo]] | titolo de administra unuo1 = Historia regiono | administra unuo1 = [[Aniŝinaboj]] | titolo de administra unuo2 = Parto de | administra unuo2 = [[Kanadaj Prerioj]] | regiono-ISO=CA-MB | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | zomo=9 | situo de=Situo de Vinipego en [[Manitobo]] | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2= Vinipego | situo de2=Urba mapo | tipo2 = reliefo | areo = {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} round 2}}|km²}} <!-- ĉio tio nur por eviti tro detalan ciferaron post la komo --> }} '''Vinipego''' ({{lang-en|Winnipeg}}) estas la ĉefurbo de la provinco [[Manitobo]] en [[Kanado]]. Ĝi situas en la sudo de la provinco, ĉe la kunfluejo de la Riveroj [[Ruĝa Rivero de la Nordo|Ruĝa]] kaj [[Asinibojno (rivero)|Asinibojno]].{{klarigu}} Ĝi estas la plej granda urbo de Manitobo kaj la sesa plej granda en Kanado. [[Dosiero:Parliamentwinnipeg manitoba.jpg|eta|maldekstra|250ra|Parlamentejo]] [[Dosiero:Winnipeg China Town.jpg|eta|maldekstra|250ra|Ĉina kvartalo en Vinipego]] [[Dosiero:Cmhr-nov-28-2011.jpg|eta|maldekstra|250ra|Kanada muzeo de Homaj rajtoj]] == Demografio == Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La urbanoj konsistigas ĉ. 54% de la loĝantaro de Manitobo. La loĝantaro de Vinipego kreskis je ĉ. 12.000 homoj inter 1996 kaj 2001. Vinipego kreskas je ĉe 0,5 % jare depost 1971, la plejparto de la novaj loĝantoj venis de Azio, Afriko, la ĉirkaŭaj kamparaj distriktoj, kaj indiĝenaj komunumoj. [[Edmontono]] kaj [[Kalgario]] tamen, iam malpli grandaj kuzoj, kreskis je 3,0 % kaj 4,5 % jare dum la sama periodo, tiel ke ĉiu nun havas loĝantaron de pli ol miliono en sia aglomeraĵo. Vinipego iam estis la trie plej granda urbo de Kanado (ĝis la 1930-aj jaroj), sed ekde la 1970-aj jaroj la kresko de Vinipego malrapidiĝis kaj la urbo falis al sese plej granda urbo en 2004. La Aglomeraĵo Vinipego estas la naŭe plej granda en Kanado, iom malantaŭ tiuj de [[Kebeko]] kaj [[Hamiltono, Ontario]]. Laŭ la censo de 2001: * 25.7% de la loĝantoj havis malpli ol 20 jarojn * 29.4% de la loĝantoj havis inter 20 kaj 39 jaroj * 31.6% de la loĝantoj havis inter 40 kaj 64 jaroj * 13.3% de la loĝantoj havis pli ol 64 jarojn === Videblaj malplimultojoj === La Kanada Institucio pri Statistiko demandas de responduloj ĉu ili estas indiĝenaj kaj ĉu ili apartenas al videbla minoritato. Publikigitaj informoj por 2001: * Sumo de videblaj minoritatoj: 13,4 %, kiel sekvas: * [[Filipinoj|Filipina]]: 4,9 % * Sud-Azia: 2,0 % * [[Nigrulo|Nigrula]]: 1,8 % * [[Ĉinio|Ĉina]]: 1,8 % * Sudorient-Azia: 0,8 % * Latin-Amerika: 0,7 % * [[Japanio|Japana]]: 0,3 % * [[Koreio|Korea]]: 0,2 % * [[Arabo|Araba]]: 0,2 % * Okcident-Azia: 0,1 % * Aliaj minoritatoj aŭ multoblaj minoritatoj: 0,6 %. * [[Indiĝeno|Indiĝena]]: 8,6 % (respondantoj de la censo kiuj pretendas je indiĝena identeco) * Ne-indiĝena aŭ ne de videbla minoritato: 78,0 % === Religia aparteno === * [[Katolikismo|Rom-Katolika]]: 29,8 % * [[Unuiĝ-Eklezia]]: 12,7 % * [[Anglikanismo|Anglikana]]: 7,0 % * [[Luteranismo|Luterana]]: 4,4 % * [[Ukrainia Katolikismo|Ukrain-Katolika]]: 2,7 % * [[Menonanismo|Menonana]]: 2,6 % * [[Judismo|Juda]]: 2,1 % * [[Baptismo|Baptismana]]: 2,1 % * [[Pentekosta Kristanismo|Pentekostana]]: 1,1 % * [[Budhismo|Budhisma]]: 0,9 % * [[Sikismo|Sika]]: 0,9 % * [[Islamo|Islama]]: 0,8 % * [[Ortodoksismo|Ortodoksa]]: 0,7 % * [[Presbiterianismo|Presbiteriana]]: 0,7 % * [[Hinduismo|Hindua]]: 0,6 % * [[Protestantismo|Protestanta]] (ne indikita alie): 1,9 % * alia [[Kristanismo|kristana]] (ne indikita alie): 3,6 % * Ne-religia: 21,0 % Religiaj grupoj kun malpli ol 0,5 % da apartenantoj ne listiĝas ĉi tie. Fonto: [http://www.winnipeg.ca/census/2001/Community%20Areas/Downtown%20Neighbourhood%20Cluster/Neighbourhoods/Downtown%20West/Downtown%20West%20Neighbourhoods/Wolseley/Wolseley.pdf Kanada Instituto pri Statistiko, censo de 2001] === Lingvoj parolataj === La lingvoj plej ofte uzataj de Vinipeganoj estas: la {{ll|angla}} (99,0 %), la {{ll|franca}} (11,1 %), la {{ll|germana}} (4,1 %), la {{ll|tagaloga}} (3,8 %), la {{ll|ukraina}} (3,1 %), la {{ll|hispana}} (1,7 %), la {{ll|ĉina}} (1,7 %), la {{ll|pola}} (1,7 %), la {{ll|portugala}} (1,3 %), la {{ll|itala}} (1,1 %), la {{ll|panĝaba}} (1,0 %), la {{ll|vjetnama}} (0,6 %), la {{ll|oĝibva}} (0.6%), la {{ll|hindia}} (0.5%), la {{ll|rusa}} (0.5%), la {{ll|kria}} (0.5%), la {{ll|nederlanda}} (0,4 %), [[signolingvo]] (0,3 %), la {{ll|araba}} (0,3 %), la {{ll|kroata}} (0,3 %), la {{ll|greka}} (0,3 %), la {{ll|hungara}} (0,3 %), la {{ll|japana}} (0,2 %), la {{ll|kreola}} (0,1 %), la {{ll|dana}} (0,1 %), {{ll|gaela}} (0,0 %), la {{ll|inuktituta}} (0,0 %), la {{ll|mikmaka}} (0,0 %). Koncerne la uzadon de la du [[oficialaj lingvoj]] de Kanado far Vinipeganoj, 88,0 % parolis nur la {{ll|angla}}n, 11,0 % parolis kaj la anglan kaj la {{ll|franca}}n, 0,9 % parolis nek la anglan nek la francan, kaj 0,1 % parolis nur la francan. Fonto: Kanada Instituto pri Statistiko (censo de 2001), vidu la eksteran ligon. == Edukado == Edukado estas respondeco de la provincaj registaroj en Kanado. Edukado en Manitobo regiĝas ĉefe per la Leĝo pri Publikaj Lernejoj, la Leĝo pri Eduka Administrado, kaj regularoj faritaj laŭ tiuj du leĝoj. La leĝaro difinas la rajtojn kaj respondecojn de la Ministro de Edukado, Civitaneco kaj Junularo, kiel ankaŭ la rajtojn kaj respondecojn de lernejaj komisionoj, lernejestroj, instruistoj, gepatroj kaj lernejanoj. En Vinipego estas ses lernejaj distriktoj: * Lerneja Distrikto Vinipego * Lerneja Distrikto St James-Assiniboia * Lerneja Distrikto Pembina Trails * Lerneja Distrikto Seven Oaks * Lerneja Distrikto Orienta Rivero Transcona * Lerneja Distrikto Louis Riel === Altlernejoj === Estas kvar universitatoj kaj unu granda kolegio en Vinipego: * [[Universitato de Manitobo]] * [[Universitato de Vinipego]] * [[Universitata Kolegio de Saint-Boniface]] * [[Kanada Menonana Universitato]] * [[Kolegio Ruĝa Rivero]] === Privataj lernejoj === * [http://www.balmoralhall.com/ Balmoral Hall School] * [http://www.mbci.mb.ca/ Mennonite Brethren Collegiate Institute] * [[St. John's-Ravenscourt School]] * [http://www.stmarysacademy.mb.ca/ St. Mary's Academy] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060613061952/http://stmarysacademy.mb.ca/ |date=2006-06-13 }} * [[St. Paul's High School]] == Lokaj amaskomunikiloj == === Tag-gazetoj === * ''[[Winnipeg Free Press]]'' * ''[[Winnipeg Sun]]'' === Etnaj gazetoj === * ''[[The Jewish Post]]'' * ''[[The Filipino Journal]]'' * ''[[Ang Peryodiko]]'' * ''[[The Philippine Times]]'' * ''[[The Philippine Press]]'' * ''[[La Liberté]]'' * ''[[O Mundial: the Portuguese newspaper]]'' <!-- http://www.collectionscanada.ca/8/16/r16-205-e.html --> === Semajn-gazetoj === * ''[[Uptown (newspaper)|Uptown]]'' - troveblaj en diversaj lokoj de la urbocentro === Revuoj === * [http://www.canadiandimension.mb.ca ''Canadian Dimension''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190518185320/http://www.canadiandimension.mb.ca/ |date=2019-05-18 }} * [http://www.winnipegwomen.net ''Winnipeg Women''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060610155320/http://winnipegwomen.net/ |date=2006-06-10 }} * [http://www.winnipegmen.com ''Winnipeg Men''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200715031851/http://www.winnipegmen.com/ |date=2020-07-15 }} * [http://www.ciaowinnipeg.com ''Ciao! Magazine''] * [http://www.where.ca/winnipeg ''WHERE Winnipeg''] === Retejoj === * [http://www.winnipegweb.com/ ''WinnipegWeb''] * [http://www.ewinnipeg.com/ ''Winnipeg Online''] * [http://www.mywinnipeg.com ''My Winnipeg''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201020231842/https://www.mywinnipeg.com/ |date=2020-10-20 }} * [http://www.winnipeg.indymedia.org ''Winnipeg Indymedia''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110205123332/http://winnipeg.indymedia.org/ |date=2011-02-05 }} * [http://www.winnipegmovies.com ''Winnipeg Movies''] * [http://www.winnipeg.ca ''City of Winnipeg''] * [http://www.newwinnipeg.com''New Winnipeg''] * [http://www.winnipeg-guide.com ''Winnipeg Guide''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161008012307/http://winnipeg-guide.com/ |date=2016-10-08 }} * [http://www.where.ca/winnipeg ''WHERE Winnipeg''] * [http://www.winnipegrant.com ''Winnipeg Rant''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060610154453/http://winnipegrant.com/ |date=2006-06-10 }} * [http://www.frontrowcentre.com/cinema/Manitoba/Winnipeg/ ''Winnipeg Movie Reviews''] === Televid-stacioj === Estas unu franclingva kaj ses anglalingvaj televid-stacioj kiuj baziĝas en Vinipego kaj dissendas programojn libere riceveblaj en vinipeganoj. La plej multaj vinipeganoj abonas kablan televid-servon per [[Shaw Communications]] aŭ ciferecan televid-servon per [[Manitoba Telecom Services|MTS]]. Ankaŭ disponeblaj estas du satelitajn televid-servoj, de [[StarChoice]] kaj [[Bell ExpressVu]]. Iuj uzas duon-leĝajn satelitajn antenojn por ricevi signalojn de usonaj satelit-servoj. === Radio-stacioj === En Vinipego estas 25 radio-stacioj. Jam de multaj jaroj la plej populara estas [[CJOB (AM)|CJOB]], stacio orientiĝanta je parolado, kiu famas pro sia raportado pri ŝtormoj kaj inundoj. Post kelkjara manko, nun estas du anglalingvaj kaj unu franclingva radiostacioj universitataj. La stacio [[Native Communications Inc|NCI]] sin dediĉas al la dissendado de programoj pri la aferoj de indiĝenoj, kaj [[CKJS (AM)|CKJS]] dediĉas sin al programado en "etnaj" lingvoj. [[KDK Radio Unu]] kaj [[KDK Radio Du]] dissendas lokajn kaj naciajn programojn. Estas kelkaj stacioj kiuj dissendas rok-muzikon kaj popularan muzikon, unu stacio kiu dissendas informojn por turistoj, kaj unu stacio dissendas muzikon de ĝenro "country". Du stacioj de [[KDK]] dissendas franclingvajn programojn. == Sporto == * [[Jetoj de Vinipego]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Vizitindaĵoj == * [[Hotelo Fort Garry]] * [[Kanada Muzeo de Homaj Rajtoj]] <!-- == Famaj Vinipeganoj == === Naskiĝis en Vinipego === * [[Randy Bachman]], muzikisto, ([[The Guess Who]]) & [[Bachman-Turner Overdrive]] (BTO) * [[Brenda Barrie]], roman-verkistino kaj poetino * [[Tyler Brûlé]], ĵurnalisto kaj eldonisto * [[Burton Cummings]], muzikisto, ([[The Guess Who]]) * [[Len Cariou]], [http://www.imdb.com/name/nm0137230/ aktoro] * [[Deanna Durbin]], [http://www.imdb.com/name/nm0002052/ aktorino] * [[Terry Fox]], [http://www.imdb.com/name/nm1745181/ kancer-aktivulo] kaj nacia heroo * [[Monty Hall]], televida gastiganto de [[Let's Make a Deal]] * [[Cindy Klassen]], atleto * [[Guy Maddin]], [http://www.imdb.com/name/nm0534665/ reĝisoro] * [[Anna Paquin]], [http://www.imdb.com/name/nm0001593/ aktorino] * [[Leonard Peikoff]], filosofo * [[Fred Penner]], [http://www.imdb.com/name/nm0672094/ distristo de infanoj], muzikisto * [[Louis Riel]], politikisto * [[Gabrielle Roy]], aŭtorino * [[John K. Samson]], kantisto-kantoverkisto, fondinto kaj ĉefa reprezentanto de [[The Weakerthans]], eks-membro de la Vinipega punka muzikgrupo [[Propagandhi]] * [[William Stephenson|Sir William Stephenson (akk Intrepid)]], spiono sur kies agado oni bazis la karakteron [[James Bond]] * [[Fred Turner]], muzikisto, [[Bachman-Turner Overdrive]] (BTO) * [[Nia Vardalos]], [http://www.imdb.com/name/nm0889522/ aktorino kaj verkistino] * [[Alexander Steen]], profesia [[glaci-hokeo|glaci-hokea]] ludisto por la teamo [[Toronto Maple Leafs]] * [[Aaron Funk]], muzikisto, ([[Venetian Snares]]) * [[Belinda Montgomery]], aktorino * [[David Steinberg]], komediisto * [[Oscar Brand]], kanzonisto * [[Juliette (singer)|Juliette]], kantistino kaj televida personeco * [[Doug Henning]], magiisto kaj distristo [naskiĝis en Fort Garry, tiam antaŭurbo de Vinipego] * [[James Patrick]], profesia [[glaci-hokeo|glaci-hokea]] ludisto * [[Marshall Rothstein]], juĝisto ĉe la [[Supera Kortumo de Kanado]] === Plenkreskiĝis sed ne naskiĝis en Vinipego === * [[Guy Gavriel Kay]], roman-verkisto kaj poeto * [[Tommy Douglas]], parto de la Publika San-Asekuro en Kanado * [[Marshall McLuhan]], guruo de la amaskomunikiloj * [[Scott Fitzpatrick]], muzikisto kaj aŭtoro * [[A. E. van Vogt]], [[scienc-fikcio|scienc-fikcia]] verkisto * [[Dr. Robert (Bob) Brent Thirsk]], kanada astronaŭto * [[Neil Young]], muzikisto * [[Lenny Breau]], ĵaz-gitaristo * [[Chris Jericho]], profesia luktanto, ĉampiono de WWE,^??? WCW,^??? ktp * [[Tyler Arnason]], profesia [[glaci-hokeo|glaci-hokea]] ludisto por la teamo [[Ottawa Senators]] * [["Rowdy" Roddy Piper]], profesia luktisto === Famiĝis dum vivis en Vinipego === * [[Izzy Asper]], amaskomunikila potenculo kaj filantropo * [[David Bergen]], [http://www.mbwriter.mb.ca/mapindex/b_profiles/bergen_d.html roman-verkisto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051104214516/http://www.mbwriter.mb.ca/mapindex/b_profiles/bergen_d.html |date=2005-11-04 }} * [[Carol Shields]], roman-verkistino gajninta la Premion Pulitzer * [[Miriam Toews]], roman-verkistino * [[Evelyn Hart]], baletistino * [[Leo Mol]], skulptisto --> === Winnie-la-Pu === [[Dosiero:Pooh.jpg|eta|150ra|Disneja versio de Winnie-la-Pu]] * [[Winnie-la-Pu|Urso Winnipeg]], kiu inspiris la rakontojn pri Winnie-la-Pu, fakte ne naskiĝis en Vinipego. La urso estis aĉetita en [[White River (Ontario)]] de oficiro (Leŭtenanto Harry Colebourn) de la kavalira reĝimento [[Fort Garry Horse]] survoje al sia enŝipiĝo por iri al la front-linioj de la [[Unua Mondmilito]]. Li nomis la urson laŭ la hejm-urbo de la reĝimento, Vinipego. En la jaro 1924, dum ekskurso al la Londona Zoo kun infanoj de sia kvartalo, Christopher Robin Milne, filo de aŭtoro [[A. A. Milne]], ekkonis Winnie unuafoje. * Pentraĵo far [[E.H. Shepard]] de "Winnie the Pooh" estas la sola konata oleopentraĵo de la fama ursido de Vinipego. Oni aĉetis ĝin je aŭkcio en [[Londono]] kontraŭ $285.000 en 2000. La pentraĵo disponiĝas en la Paviljona Galerio en [[Parko Assiniboine]] kaj estas la fokusa punkto de "Puzeo" en Parko Assiniboine kiu kostos $6.000.000 kaj enhavos ludejon laŭ temo de la "Cent-Akrea Arbaro" priskribita en la rakontoj. == Ĝemelaj urboj == Jen listo de la [[ĝemelaj urboj]] de Vinipego kaj la dato kiam oni subskribis la interkonsenton pri ĝemeliĝo kun la koncerna urbo. [[Dosiero:Winnipeg Beach Manitoba Canada 2009 (19).JPG|eta|250ra|{{centre|muzika pavilono ĉe la plaĝo de Vinipego borde de la [[Vinipega Lago]], fakte 60 kilometrojn norde de la urbocentro}}]] * {{flago|Japanio}} [[Kvartalo Setagaja]], [[Tokio]], [[Japanio]] ([[5-a de oktobro]], [[1970]]) * {{flago|Islando}} [[Rejkjaviko]], [[Islando]] ([[7-a de septembro]], [[1971]]) * {{flago|Usono}} [[Minneapolis]], [[Minesoto]], [[Usono]] ([[31-a de januaro]], [[1973]]) * {{flago|Ukrainio}} [[Lvivo]], [[Ukrainio]] ([[26-a de novembro]], 1973) * {{flago|Filipinoj}} [[Manilo]], [[Filipinoj]] ([[31-a de decembro]], [[1979]]) * {{flago|Tajvano}} [[Tajĉungo]], [[Tajvano]] ([[2-a de aprilo]], [[1982]]) * {{flago|Finnlando}} [[Kuopio]], [[Finnlando]] ([[11-a de junio]], 1982) * {{flago|Israelo}} [[Be'er Ŝeba]], [[Israelo]] ([[15-a de majo]], [[1984]]) * {{flago|Ĉinio}} [[Ĉengduo]], [[Ĉinio]] ([[24-a de februaro]], [[1988]]) * {{flago|Sud-Koreio}} [[Ĉinĝu]], [[Sud-Koreio]] ([[1-a de aprilo]], [[1992]]) * {{flago|Meksiko}} [[San Nicolás de los Garza]], [[Meksiko]] ([[23-a de julio]], [[1999]]) {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vinipego | Nordokcidente = [[Rosser (Manitobo)|Rosser]] | Norde = [[Selkirk (Manitobo)|Selkirk]]<br />[[West St. Paul (Manitobo)|West St. Paul]] | Nordoriente = [[East St. Paul (Manitobo)|East St. Paul]] | Oriente = [[Kampara Municipo Springfield]] | Sudoriente = [[Taché (Manitobo)|Taché]]<br />[[Steinbach (Manitobo)|Steinbach]] | Sude = [[Ritchot (Manitobo)|Ritchot]] | Sudokcidente = [[Macdonald (Manitobo)|Macdonald]] | Okcidente = [[Headingley (Manitobo)|Headingley]] }} {{Kanadaj ĉefurboj}} {{Manitobo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vinipego| ]] [[Kategorio:Urboj en Manitobo]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Kanadaj Provincoj kaj Teritorioj]] 3vesk9ibtxh99846j1rwjoiw51hgsxd 0 122667 9397421 9073902 2026-06-09T20:22:31Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397421 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kantono de Svislando |nomo=Kantono Soloturno |bildo=[[Dosiero:Solothurn west panorama.jpg|eta|285px|centre|<small>La kantona ĉefurbo [[Soloturno]]</small>]] |situo=[[Dosiero:Karte Lage Kanton Solothurn.png|eta|285px|centre|<small>Situo de Kantono Soloturno en Svislando</small>]] |mapo=[[Dosiero:Karte Kanton Solothurn.png|eta|285px|centre|<small>Mapo de la Kantono Soloturno</small>]] |ĉefloko=Soloturno |aliĝjaro=1481 |lingvoj=[[germana lingvo]] |mallongigo=SO |loĝantaro=253057 |loĝantaro-jaro=2007-12-31 |areo=791 |denseco=320 |zomo=8 }} '''Kantono Soloturno''' estas unu el la 26 federaciaj ŝtatoj de [[Svislando]], kiuj nomiĝas [[kantonoj de Svislando|kantono]]j. Ĝi situas en la nordokcidento de la lando. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas la samnoma komunumo '''[[Soloturno]]'''. Notindas, ke neniu alia kantono estas tiel disbranĉita kiel la soloturna. == Nomo en la oficialaj svisaj lingvoj == La nomoj de la kantono en la oficialaj lingvoj de la [[Svislando|Svisa Konfederacio]] estas {{Lang-de|Solothurn}}, {{Lang-fr|Soleure}}, {{Lang-it|Soletta}} kaj [[romanĉa lingvo|romanĉe]] ''Soloturn''. == Lingvoj == Oficiala kantona lingvo estas la germana, ekde la 5-a lerneja jaro la infanoj eklernas la francan kaj ekde la 7-a jaro la italan aŭ anglan. == Geografio == Kantono Soloturno situas en la [[Svisa Mezlando]] sude de la [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]]. Ĝin trafluas la rivero [[Aro (rivero)|Aro]]. En Zuchwil oriente de la kantona ĉefurbo [[Soloturno]] alfluas al Aro la rivero [[Emme]]. == Administra divido == La kantono estas dividita en dek [[distriktoj de Kantono Soloturno|distriktojn]], kiuj pare estas kunigitaj al 5 oficdistriktoj funkciantaj kiel elektodistriktoj. == Urboj == En [[Kantono Soloturno]] estas tri urboj, kiuj estas regionaj centroj, nome la kantonĉefurbo [[Soloturno]] kun 15 058 loĝantoj ([[aglomeraĵo]] 80 000 loĝantoj) je la 31-a de decembro 2007; [[Olten]] kun 17 775 loĝantoj ([[aglomeraĵo]] 100 000 loĝantoj) je la 31-a de decembro 2007; kaj [[Grenchen]] kun 16 100 loĝantoj ([[aglomeraĵo]] 25 000 loĝantoj) je la 31-a de decembro 2007. == Trafiko == Tra la Kantono Soluturno pasas tri el la kvin plej gravaj fervojlinioj de Svislando. Nome du gravaj linioj de oriento al okcidento de [[Rorschach]] tra [[Sankt-Galo]], [[Vinterturo]], [[Zuriko]], [[Olten]], [[Berno]] kaj [[Laŭzano]] al [[Ĝenevo]] unuflanke kaj de [[Romanshorn]] tra [[Frauenfeld]], [[Vinterturo]], [[Zuriko]], [[Araŭo]], [[Olten]], [[Soloturno]], [[Bielo]], [[Neŭŝatelo]], [[Yverdon]] al [[Ĝenevo]] aliflanke, kaj la nordsuda konekto de [[Bazelo]] tra [[Olten]], [[Lucerno]], [[Gotardo]] al [[Tiĉino]]. Ili kruciĝas en la urbo [[Olten]] la oriento de la kantono. Krome ekzistas diversaj regionoaj trajnlinioj. Ankaŭ la gravaj naciaj [[A1-CH|A1]] (de [[Sankt-Margreto]] tra [[Zuriko]] kaj [[Berno]] al [[Ĝenevo]]), [[A2-CH|A2]] (de [[Bazelo]] tra [[Gotardo]] al [[Tiĉino]]) kaj [[A5-CH|A5]] (de [[Soloturno]] tra [[Bielo]] al [[Neŭŝatelo]]). Pro ĝia favora trafika situo, la kantono estas la sidejo de multaj gravaj multnaciaj entreprenoj. == Religio == La Kantono Soloturno estas tradicie [[katolika]]. En Soloturno la [[episkopo]] de [[Bazelo]] trovis post la reformacio sian ekzilon. Tial ekde la 16-a jarcento la katedralo de Soloturno estas la spirita kaj politika centro de la [[Episkopejo Bazelo]]. == Historio == Diversaj trovaĵoj pruvas, ke jam en la frua ŝtonepoko en Soloturno setlis homoj. Dum la [[romio|romia epoko]] la fortikaĵo ''Salodurum'', la hodiaŭa ĉefurbo Soloturno estis grava krucpunkto de romiaj armestratoj. En la jaro [[888]] la teritorio de la hodiaŭa kantono fariĝis parto de la reĝolando [[Burgonjo]] kaj estis kun tiu en la jaro [[1032]] integrita al la [[Sankta Romia Imperio]]. Ĝi dum tiu tempo estis servuto de la nobela familio de la [[Zeringoj]]. Post la formorto de la Zeringoj Soloturno en la jaro [[1295]] kontraktis ''eternan aliancon'' kun [[Berno]]. Kiel aliancpartnero de Berno Soloturno jam ekde la 14-a jarcento estis asociita loko de la [[Svisa Ĵurkomunumo]]. Pro la rezisto de la kamparaj kantonoj tamen Soloturno estis akceptita nur la 22-an de decembro [[1481]] samtempe kun [[Kantono Friburgo|Friburgo]] kiel 11-a plenrajta membroŝtato en la Ĵurkomunumo. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.so.ch Oficiala retejo de la kantono, germanlingvaj] * [http://www.mysolothurn.com/ Turisma retejo de la kantono, germanlingvaj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161228063044/http://www.mysolothurn.com/ |date=2016-12-28 }} * [http://www.so.ch/de/pub/departemente/bjd/gis/mapserver.htm Interaktivaj mapoj de la kantono] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060821024538/http://www.so.ch/de/pub/departemente/bjd/gis/mapserver.htm |date=2006-08-21 }} {{Komunejokat|Canton of Solothurn|Kantono Soloturno}} {{-}} {{Svisaj kantonoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Svislando|Soloturno]] [[Kategorio:Kantono Soloturno|-]] [[Kategorio:Svisa Mezlando]] om1xjk9ke90v6mg3i2xaqxebnlohsiz 0 123109 9397190 9314098 2026-06-09T14:20:31Z ThomasPusch 1869 9397190 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo en kantono Argovio|apa=Baden}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Baden |blazono=[[Dosiero:CHE Baden AG COA.svg|120ra|centre|<small>Blazono de Baden</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Baden |bildo=[[Dosiero:Switzerland-Baden-oldcityview.jpg|eta|285ra|centre|<small>La urbocentro de Baden</small>]]<br />[[Dosiero:Baden bahnhof.jpg|eta|285ra|centre|<small>Stacidomo de {{stacidomo|Baden}}</small>]] |kantono=Argovio |distrikto=[[Baden (distrikto)|Baden]] |koord={{Koordinatoj gms|47|28|25|N|8|18|15|E}} |enloĝantoj=16'845 |areo=13,17 |alteco=381 |poŝtkodo=5400 |kodo=4021 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Baden 2010.png|285ra|dekstra|<small>Mapo de Baden</small>]] |priskribo de mapo=<small>Mapo pri la situo de Baden en la distrikto</small>}} '''Baden''' estas urbo en la svisa [[kantono]] [[Argovio]] kaj ĉefurbo de samnoma distrikto. Ĝi situas sur la maldekstra bordo de rivero [[Limato]], 25&nbsp;km de [[Zuriko]]. De la [[Romio|romia]] tempo ĝi estas konata [[kuracbanloko|varmakvobanejo]], kio donis al ĝi la nomon ({{Lang-de|baden}} = ban(iĝ)i).<ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/Radioprelego-1991-020-B-2-Arthur-Baur-Baden-kaj-la-nova-balneologia-arkivo.pdf Radioprelego de d-ro Arthur Baur ĉe Svisa Radio Internacia de 1991 (skriba dokumento pdf el la arkivo de CDELI)]</ref><ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/91-020-B-2-Arthur-BAUR-Baden-kaj-la-nova-balneologia-arkivo.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur ĉe Svisa Radio Internacia de 1991 (sondokumento mp3 el la arkivo de CDELI)]</ref> Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urba komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Geografio == Baden situas ĉe la bordo de la rivero [[Limato]] ''(Limmat)''. Ĝi formas kune kun la pli granda najbara urbo [[Wettingen]] la plej gravan industrian centron de la [[kantono Argovio]]. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La kernon de la komunumo konsistigas la tielnomata malnova urbo maldekstre de la rivero ''[[Limmat]]''. Iom malpli ol tri kilometrojn sudokcidente de la malnova urbo, sur la flanka moreno de la antaŭa Reuss-glaĉero, situas la urbopartoj ''Dättwil'' kaj ''Segelhof'', kun kombinita loĝantaro de proksimume 2 800. Pliajn du kilometrojn aŭ iom pli sudokcidente, en la Reuss-valo, situas la urboparto ''Rütihof'', preskaŭ tute konstruita eksklavo inter la komunumoj [[Fislisbach]] kaj [[Mellingen AG|Mellingen]]. Kun proksimume 2 400 loĝantoj, ĝi estas la plej popolriĉa eksklavo en Svislando. Ĉirkaŭ 4,5 km okcident-nordokcidente de la urbocentro situas la vilaĝcentro de la antaŭe sendependa municipo ''Turgi'', kiu kuniĝis kun Baden komence de 2024. == Trafiko == Baden estis la fina haltejo de la unua svisa fervojlinio, la [[Hispan-Panet-Fervojo]], kiu konektis la urbon kun la [[Zürich HB (stacidomo)|Ĉefstacidomo Zuriko]]. Hodiaŭ {{stacidomo|Baden}} troviĝas sur la linioj de la [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Zuriko]] al [[Bazelo]] kaj de [[Zuriko]] al [[Berno]] kaj ankaŭ estas haltejo de internaciaj trajnoj. Baden ankaŭ estas bone atingebla aŭtomobile, ĉar ĝi situas proksime de la aŭtoŝosetriangulo inter de la aŭtoŝoseoj A1 kaj A3. == Historio == La [[Romio|romianoj]] konstruis setlejon (latine ''vicus'') kun la nomo ''Aquae Helveticae'' (Helvetaj Akvoj) kaj utiligis la termalfontojn kun varmeco de {{GdC|47}}. En mezepoko la loko nenion perdis de sia ŝateco kaj en la jaro [[1297]] Baden ricevis la privilegiajn rajtojn de urbo. De la 14-a ĝis la 17-a jarcento Baden ankaŭ ofte estis la kunsidejo de la [[Svisa Dieto|Dieto]] de la [[Svisa Ĵurkomunumo]], precipe ĉar la deputitoj ŝatis la komforton kaj ĝueblcojn de la famaj banejoj. Ekde la konkero de Svislando far [[Napoleono]] la hodiaŭa distrikto Baden formis ĝis la jaro 1803 eĉ propran kantonon, nomita [[Kantono Baden]]. == Gravuloj == * [[Cosmas Alder]], komponisto kaj politikisto. == Esperanto-Movado == De [[1923]] ĝis [[1933]] ekzistis [[Esperanto-Societo Baden]], kiun prezidis s-ro [[Alfred Elgg]]. En [[1978]] okazis en Baden la ĝenerala kunveno de [[Svisa Esperanto-Societo]]. == Urboĝemeleco == {{Ĝemeleco|Sighişoara|Rumanio}} (de [[1991]]) == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Baden (stacidomo)]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.baden.ch Oficiala retejo de la urbo Baden] {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Baden}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Svislando]] [[Kategorio:Kantono Argovio]] [[Kategorio:Kuraclokoj de Svislando]] m9mxjpy82lzyuscc8fwku3342d5igq8 9397191 9397190 2026-06-09T14:21:07Z ThomasPusch 1869 /* Historio */ 9397191 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo en kantono Argovio|apa=Baden}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Baden |blazono=[[Dosiero:CHE Baden AG COA.svg|120ra|centre|<small>Blazono de Baden</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Baden |bildo=[[Dosiero:Switzerland-Baden-oldcityview.jpg|eta|285ra|centre|<small>La urbocentro de Baden</small>]]<br />[[Dosiero:Baden bahnhof.jpg|eta|285ra|centre|<small>Stacidomo de {{stacidomo|Baden}}</small>]] |kantono=Argovio |distrikto=[[Baden (distrikto)|Baden]] |koord={{Koordinatoj gms|47|28|25|N|8|18|15|E}} |enloĝantoj=16'845 |areo=13,17 |alteco=381 |poŝtkodo=5400 |kodo=4021 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Baden 2010.png|285ra|dekstra|<small>Mapo de Baden</small>]] |priskribo de mapo=<small>Mapo pri la situo de Baden en la distrikto</small>}} '''Baden''' estas urbo en la svisa [[kantono]] [[Argovio]] kaj ĉefurbo de samnoma distrikto. Ĝi situas sur la maldekstra bordo de rivero [[Limato]], 25&nbsp;km de [[Zuriko]]. De la [[Romio|romia]] tempo ĝi estas konata [[kuracbanloko|varmakvobanejo]], kio donis al ĝi la nomon ({{Lang-de|baden}} = ban(iĝ)i).<ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/Radioprelego-1991-020-B-2-Arthur-Baur-Baden-kaj-la-nova-balneologia-arkivo.pdf Radioprelego de d-ro Arthur Baur ĉe Svisa Radio Internacia de 1991 (skriba dokumento pdf el la arkivo de CDELI)]</ref><ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/91-020-B-2-Arthur-BAUR-Baden-kaj-la-nova-balneologia-arkivo.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur ĉe Svisa Radio Internacia de 1991 (sondokumento mp3 el la arkivo de CDELI)]</ref> Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urba komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Geografio == Baden situas ĉe la bordo de la rivero [[Limato]] ''(Limmat)''. Ĝi formas kune kun la pli granda najbara urbo [[Wettingen]] la plej gravan industrian centron de la [[kantono Argovio]]. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La kernon de la komunumo konsistigas la tielnomata malnova urbo maldekstre de la rivero ''[[Limmat]]''. Iom malpli ol tri kilometrojn sudokcidente de la malnova urbo, sur la flanka moreno de la antaŭa Reuss-glaĉero, situas la urbopartoj ''Dättwil'' kaj ''Segelhof'', kun kombinita loĝantaro de proksimume 2 800. Pliajn du kilometrojn aŭ iom pli sudokcidente, en la Reuss-valo, situas la urboparto ''Rütihof'', preskaŭ tute konstruita eksklavo inter la komunumoj [[Fislisbach]] kaj [[Mellingen AG|Mellingen]]. Kun proksimume 2 400 loĝantoj, ĝi estas la plej popolriĉa eksklavo en Svislando. Ĉirkaŭ 4,5 km okcident-nordokcidente de la urbocentro situas la vilaĝcentro de la antaŭe sendependa municipo ''Turgi'', kiu kuniĝis kun Baden komence de 2024. == Trafiko == Baden estis la fina haltejo de la unua svisa fervojlinio, la [[Hispan-Panet-Fervojo]], kiu konektis la urbon kun la [[Zürich HB (stacidomo)|Ĉefstacidomo Zuriko]]. Hodiaŭ {{stacidomo|Baden}} troviĝas sur la linioj de la [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Zuriko]] al [[Bazelo]] kaj de [[Zuriko]] al [[Berno]] kaj ankaŭ estas haltejo de internaciaj trajnoj. Baden ankaŭ estas bone atingebla aŭtomobile, ĉar ĝi situas proksime de la aŭtoŝosetriangulo inter de la aŭtoŝoseoj A1 kaj A3. == Historio == La [[Romio|romianoj]] konstruis setlejon (latine ''vicus'') kun la nomo ''Aquae Helveticae'' (Helvetaj Akvoj) kaj utiligis la termalfontojn kun varmeco de {{GdC|47}}. En mezepoko la loko nenion perdis de sia ŝateco kaj en la jaro [[1297]] Baden ricevis la privilegiajn rajtojn de urbo. De la 14-a ĝis la 17-a jarcento Baden ankaŭ ofte estis la kunsidejo de la [[Svisa Dieto|Dieto]] de la [[Svisa Ĵurkomunumo]], precipe ĉar la deputitoj ŝatis la komforton kaj ĝueblcojn de la famaj banejoj. Ekde la konkero de Svislando far [[Napoleono]] la hodiaŭa distrikto Baden formis ĝis la jaro 1803 eĉ propran kantonon, nomita "kantono Baden". == Gravuloj == * [[Cosmas Alder]], komponisto kaj politikisto. == Esperanto-Movado == De [[1923]] ĝis [[1933]] ekzistis [[Esperanto-Societo Baden]], kiun prezidis s-ro [[Alfred Elgg]]. En [[1978]] okazis en Baden la ĝenerala kunveno de [[Svisa Esperanto-Societo]]. == Urboĝemeleco == {{Ĝemeleco|Sighişoara|Rumanio}} (de [[1991]]) == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Baden (stacidomo)]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.baden.ch Oficiala retejo de la urbo Baden] {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Baden}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Svislando]] [[Kategorio:Kantono Argovio]] [[Kategorio:Kuraclokoj de Svislando]] ss03ydogjbb3navnqdswrhmxk3vnve2 9397194 9397191 2026-06-09T14:26:27Z ThomasPusch 1869 /* Esperanto-Movado */ 9397194 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo en kantono Argovio|apa=Baden}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Baden |blazono=[[Dosiero:CHE Baden AG COA.svg|120ra|centre|<small>Blazono de Baden</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Baden |bildo=[[Dosiero:Switzerland-Baden-oldcityview.jpg|eta|285ra|centre|<small>La urbocentro de Baden</small>]]<br />[[Dosiero:Baden bahnhof.jpg|eta|285ra|centre|<small>Stacidomo de {{stacidomo|Baden}}</small>]] |kantono=Argovio |distrikto=[[Baden (distrikto)|Baden]] |koord={{Koordinatoj gms|47|28|25|N|8|18|15|E}} |enloĝantoj=16'845 |areo=13,17 |alteco=381 |poŝtkodo=5400 |kodo=4021 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Baden 2010.png|285ra|dekstra|<small>Mapo de Baden</small>]] |priskribo de mapo=<small>Mapo pri la situo de Baden en la distrikto</small>}} '''Baden''' estas urbo en la svisa [[kantono]] [[Argovio]] kaj ĉefurbo de samnoma distrikto. Ĝi situas sur la maldekstra bordo de rivero [[Limato]], 25&nbsp;km de [[Zuriko]]. De la [[Romio|romia]] tempo ĝi estas konata [[kuracbanloko|varmakvobanejo]], kio donis al ĝi la nomon ({{Lang-de|baden}} = ban(iĝ)i).<ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/Radioprelego-1991-020-B-2-Arthur-Baur-Baden-kaj-la-nova-balneologia-arkivo.pdf Radioprelego de d-ro Arthur Baur ĉe Svisa Radio Internacia de 1991 (skriba dokumento pdf el la arkivo de CDELI)]</ref><ref>[http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/91-020-B-2-Arthur-BAUR-Baden-kaj-la-nova-balneologia-arkivo.mp3 Radioprelego de d-ro Arthur Baur ĉe Svisa Radio Internacia de 1991 (sondokumento mp3 el la arkivo de CDELI)]</ref> Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urba komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Geografio == Baden situas ĉe la bordo de la rivero [[Limato]] ''(Limmat)''. Ĝi formas kune kun la pli granda najbara urbo [[Wettingen]] la plej gravan industrian centron de la [[kantono Argovio]]. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La kernon de la komunumo konsistigas la tielnomata malnova urbo maldekstre de la rivero ''[[Limmat]]''. Iom malpli ol tri kilometrojn sudokcidente de la malnova urbo, sur la flanka moreno de la antaŭa Reuss-glaĉero, situas la urbopartoj ''Dättwil'' kaj ''Segelhof'', kun kombinita loĝantaro de proksimume 2 800. Pliajn du kilometrojn aŭ iom pli sudokcidente, en la Reuss-valo, situas la urboparto ''Rütihof'', preskaŭ tute konstruita eksklavo inter la komunumoj [[Fislisbach]] kaj [[Mellingen AG|Mellingen]]. Kun proksimume 2 400 loĝantoj, ĝi estas la plej popolriĉa eksklavo en Svislando. Ĉirkaŭ 4,5 km okcident-nordokcidente de la urbocentro situas la vilaĝcentro de la antaŭe sendependa municipo ''Turgi'', kiu kuniĝis kun Baden komence de 2024. == Trafiko == Baden estis la fina haltejo de la unua svisa fervojlinio, la [[Hispan-Panet-Fervojo]], kiu konektis la urbon kun la [[Zürich HB (stacidomo)|Ĉefstacidomo Zuriko]]. Hodiaŭ {{stacidomo|Baden}} troviĝas sur la linioj de la [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Zuriko]] al [[Bazelo]] kaj de [[Zuriko]] al [[Berno]] kaj ankaŭ estas haltejo de internaciaj trajnoj. Baden ankaŭ estas bone atingebla aŭtomobile, ĉar ĝi situas proksime de la aŭtoŝosetriangulo inter de la aŭtoŝoseoj A1 kaj A3. == Historio == La [[Romio|romianoj]] konstruis setlejon (latine ''vicus'') kun la nomo ''Aquae Helveticae'' (Helvetaj Akvoj) kaj utiligis la termalfontojn kun varmeco de {{GdC|47}}. En mezepoko la loko nenion perdis de sia ŝateco kaj en la jaro [[1297]] Baden ricevis la privilegiajn rajtojn de urbo. De la 14-a ĝis la 17-a jarcento Baden ankaŭ ofte estis la kunsidejo de la [[Svisa Dieto|Dieto]] de la [[Svisa Ĵurkomunumo]], precipe ĉar la deputitoj ŝatis la komforton kaj ĝueblcojn de la famaj banejoj. Ekde la konkero de Svislando far [[Napoleono]] la hodiaŭa distrikto Baden formis ĝis la jaro 1803 eĉ propran kantonon, nomita "kantono Baden". == Gravuloj == * [[Cosmas Alder]], komponisto kaj politikisto. == Esperanto-Movado == De [[1923]] ĝis [[1933]] ekzistis "Esperanto-Societo Baden", kiun prezidis s-ro [[Alfred Elgg]]. En [[1978]] okazis en Baden la ĝenerala kunveno de [[Svisa Esperanto-Societo]]. En 2001 kun la subteno de esploraj sciencistoj ĉe la Elektra Esplora Centro [[Alstom]] el la urboparto Dättwil en [[Kanado]] stariĝis la organizaĵo [[Esperanto Antaŭen]], kiu interalie zorgis pri starigo de [[Kalgaria Esperanto-Centro]] kaj forte agadis inter 2002 kaj 2006, tamen tiam forvelkis ĝis antaŭ aprilo 2007. == Urboĝemeleco == {{Ĝemeleco|Sighişoara|Rumanio}} (de [[1991]]) == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Baden (stacidomo)]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.baden.ch Oficiala retejo de la urbo Baden] {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Baden}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Svislando]] [[Kategorio:Kantono Argovio]] [[Kategorio:Kuraclokoj de Svislando]] axp6cpuqpygblwht4jk5jdggaztta8p 0 123261 9397495 9381653 2026-06-09T22:44:27Z Kani 670 /* Referencoj */ 9397495 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Koracioformaj |koloro = pink |dosiero = Coraciiformes collage.jpg |dosiero larĝo=300px |priskribo de dosiero = |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdo]]j |ordo = '''Koracioformaj''' |ordo aŭtoritato = [[William Alexander Forbes|Forbes]], 1884 |specioj de subdivizio = Familioj |subdivizio2 = [[Bucerotedoj]]<br /> [[Koraciedoj]]<br /> [[Brakipteraciedoj]]<br /> [[Upupedoj]]<br /> [[Fenikuledoj]]<br /> [[Meropedoj]]<br /> [[Todiedoj]]<br /> [[Momotedoj]]<br /> [[Alcedinedoj]]<br /> [[Halcionedoj]]<br /> [[Ceriledoj]]<br /> [[Leptosomatedoj]]<br /> |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Kingfisher range.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} [[Dosiero:Doppelhornvogel-09.jpg|alternative=Granda bunta bucero|eta|[[Granda bunta bucero]]]] La '''Koracioformaj birdoj''' (''Coraciiformes'') enhavas proksimume 194 speciojn. Entute estas tre varia [[ordo (biologio)|ordo]] kun precipe tropikaj kaj tre kolorbuntaj birdoj, kiuj havas tre diversajn vivmanierojn. Ili havas nur unu komunan distingilon: la piedfingroj ofte estas diversaj ol la normo, ili parte estas [[sindaktila]]j, kun tri antaŭenaj fingroj (kies tria kaj kvara estas kunigitaj ĉebaze), kvankam en multaj alcionoj unu el tiuj malaperis. Tiu ordo enhavas: * la [[Alcededoj|alcionojn]], * la [[upupo]]n, * la [[abelmanĝuloj]]n, * la [[koracioj]]n * kaj la [[kornobekuloj]]n. Estas ordo ĉefe el la [[Malnova Mondo]], kun reprezentantaro en [[Ameriko]] limigita al nur ĉirkaŭ dekduo da specioj de [[todio]]j kaj [[momoto]]j, kaj nur kelkaj el la pli ol 80 specioj de alcionoj. La nomo '''Koracioformaj''' signifas "Korvecaj" aŭ "Korakecaj", kio estas fakte [[misnomo]]. (Korakoj estas kantobirdoj). Laŭlitere, la nomo devenas el la [[latina]]j vortoj "Corax", signike "Korako", kaj "Forma", signife "formo", kio estas komuna finaĵo por taksonoj. [Terres p 104] == Taksonomio == Tiu ordo ŝajnas kiel tro miksita grupo, kaj la Koracioformaj povus esti konsiderata kiel inkludanta nur la koraciojn. Ĉiuj aliaj familioj estus konsiderataj stirpoj tre malproksimaj al la Koracioformaj. Alimaniere Koracioformaj formas tro ampleksan [[klado]]n. Analizoj de [[DNA]] demonstras, ke la Koracioformaj povas esti dividitaj en baza grupo, kiu ne estas tre malproksima disde la [[Pegoformaj]], kaj disda [[subordo]] enhavanta ĉefe la alcionojn (Johansson & Ericson, 2003). La veraj parencecoj de la [[kukolkoracio]] estus alie. La trogonoj kaj kornobekuloj estas ĉu tre bazaj stirpoj, ĉu devus esti konsiderataj kiel distingaj propraj ordoj; La laste menciitaj estas ŝajne iome pli proksimaj al la koracioj ol la unue menciitaj. Tiu entera grupo (eble ekskludante la Kukolkoracion) kaj la Pegoformaj estas tre rilataj al la [[Paseroformaj]] (Johansson & Ericson 2003; vidu ankaŭ [[preskaŭpaserinoj]]). Multaj formortintaj koracioformaj familioj estas konataj nur el fosilioj de la [[Paleogeno]]. Ili probable apartenas al la baza grupo kaj estas foje malfacile atribui ilin, ĉar ili estas eĉ pli proksimaj al la [[Pegoformaj]]. Krome, estas kelkaj prahistoriaj [[genro]]j kiuj estas ankaŭ malfacile lokeblaj en familio. Almenaŭ la ''Eokoraciedoj'' estas tre bazaj, sed la [[Geranopteredoj]] de la malfrua [[Eoceno]] formas [[superfamilio]]n ''Coracioidea'' kun la nunaj koracioj kaj la grundokoracioj (Mayr & Mourer-Chauviré 2000). Oni priskribis kelkajn prahistoriajn [[taksono]]jn de nuntempaj familioj; vidu la familiartikolojn por detaloj. En subordo [[Alcededoj]] aŭ ''Alcedines'' oni enmetas la tri similajn familiojn, nome: * [[Alcedinedoj]] (Alcedinidae) * [[Halcionedoj]] (Halcyonidae) * [[Ceriledoj]] (Cerylidae) == Familioj == '''Nesolvitaj''' * Genro ''Quasisyndactylus'' ([[fosilio]]; Meza Eoceno de Messel, Germanio) - alcediniforma, baza? * Genro ''Cryptornis'' ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Francio) - bucerotedo? geranopteredo?<!-- AmMusNovit2400. Condor53:153. JVertPaleontol20:533. --> * Familio ''Primobukonedoj'' ([[fosilio]])<!-- JSystPaleontol2:1 --> * Genro kaj specio nedet. De Koracioformaj. PQ 1216, QU 15640 ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Quercy, Francio: Mayr & Mourer-Chauviré 2000) * Familio [[Bucerotedoj]] (''Bucerotidae'') (kornobekuloj) - distinga ordo? * La familio [[Leptosomatedoj]] (''Leptosomatidae'') (kukolkoracio) probable ne apartenas ĉi tie. * La [[trogonoj]] estas foje lokitaj ĉi tie kiel familio Trogonedoj. * La ''Paleospizedoj'' de Malfrua Eoceno<!-- Emu97:43 --> estas foje ankaŭ lokitaj en la Koracioformaj, kiel la ''Primobukonedoj'' de Frua al Meza Eoceno kaj la ''Silfornitedoj'' de Meza Eoceno al Frua Oligoceno. La Primobukonedoj almenaŭ ŝajne apartenas ĉi tie. '''Baza grupo''' * Familio Eokoraciedoj ([[fosilio]]; Meza Eoceno de Messel, Germanio)<!-- Auk120:202. *JVertPaleontol20:533. --> * Familio Meselirisoredoj ([[fosilio]]; Meza Eoceno) * Familio Geranopteredoj ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Quercy, Francio - Frua Mioceno de Ĉeĥio) - inkludas ''"Nupharanassa" bohemica''<!-- JVertPaleontol20:533 --> * Familio [[Koraciedoj]] (''Coraciidae'') (koracioj) * Familio [[Brakipteraciedoj]] (''Brachypteraciidae'') (grundokoracioj) * Familio [[Upupedoj]] (Upupo) * Familio [[Fenikuledoj]] (arbarupupoj) * Familio [[Meropedoj]] (abelmanĝuloj) '''Subordo ''Alcedini''''' * Familio [[Todiedoj]] (todioj) * Familio [[Momotedoj]] (momotoj) * Familio [[Alcedinedoj]] (riveralcionoj) * Familio [[Halcionedoj]] (arbalcionoj) * Familio [[Ceriledoj]] (akvalcionoj) == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="200"> Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg|[[Koracio]] Broad billed tody 4.jpg|''Todus subulatus'' Leptosomusdiscolorcrop.jpg|[[Leptosomatedoj]] Brown-headed Paradise-Kingfisher.jpg|[[Alcededo]] de specio Tanysiptera danae Southern carmine bee-eater, Merops nubicoides, Savuti marsh, Chobe National Park, Botswana (32421989116).jpg|[[Sudkarmina abelmanĝulo]] Motmot1.jpg|''Eumomota superciliosa'' </gallery> == Referencoj == * '''Johansson''', Ulf S. & '''Ericson''', Per G. P. (2003): Molecular support for a sister group relationship between Pici and Galbulae (Piciformes sensu Wetmore 1960). ''Journal of Avian Biology'' '''34'''(2): 185–197. <small>{{doi|10.1034/j.1600-048X.2003.03103.x}}</small> [http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520&%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181004210235/http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520%26%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf |date=2018-10-04 }} * '''Mayr''', Gerald & '''Mourer-Chauviré''', Cécile (2000): Rollers (Aves: Coraciiformes. s.s.) from the Middle Eocene of Messel (Germany) and the Upper Eocene of the Quercy (France). ''[[Society of Vertebrate Paleontology|J. Vertebr. Paleontol.]]'' '''20'''(3): 533–546. <small>[[Digital Object Identifier|DOI]]:10.1671/0272-4634(2000)020[0533:RACSSF]2.0.CO;2</small> [http://www.senckenberg.de/files/content/forschung/abteilung/terrzool/ornithologie/rollers.pdf PDF plena teksto] * '''Terres''', John K. (1980) The Audubon Society Encyclopedia of North American Birds. ISBN 0-394-46651-9 {{projektoj|commonscat=Coraciiformes|Rackenvögel}} [[Kategorio:Koracioformaj| ]] [[Kategorio:Birdordoj]] hv3n81j4u1qdgppzvc8z9lzkahrndpo 9397496 9397495 2026-06-09T22:45:08Z Kani 670 /* Referencoj */ 9397496 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Koracioformaj |koloro = pink |dosiero = Coraciiformes collage.jpg |dosiero larĝo=300px |priskribo de dosiero = |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdo]]j |ordo = '''Koracioformaj''' |ordo aŭtoritato = [[William Alexander Forbes|Forbes]], 1884 |specioj de subdivizio = Familioj |subdivizio2 = [[Bucerotedoj]]<br /> [[Koraciedoj]]<br /> [[Brakipteraciedoj]]<br /> [[Upupedoj]]<br /> [[Fenikuledoj]]<br /> [[Meropedoj]]<br /> [[Todiedoj]]<br /> [[Momotedoj]]<br /> [[Alcedinedoj]]<br /> [[Halcionedoj]]<br /> [[Ceriledoj]]<br /> [[Leptosomatedoj]]<br /> |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Kingfisher range.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} [[Dosiero:Doppelhornvogel-09.jpg|alternative=Granda bunta bucero|eta|[[Granda bunta bucero]]]] La '''Koracioformaj birdoj''' (''Coraciiformes'') enhavas proksimume 194 speciojn. Entute estas tre varia [[ordo (biologio)|ordo]] kun precipe tropikaj kaj tre kolorbuntaj birdoj, kiuj havas tre diversajn vivmanierojn. Ili havas nur unu komunan distingilon: la piedfingroj ofte estas diversaj ol la normo, ili parte estas [[sindaktila]]j, kun tri antaŭenaj fingroj (kies tria kaj kvara estas kunigitaj ĉebaze), kvankam en multaj alcionoj unu el tiuj malaperis. Tiu ordo enhavas: * la [[Alcededoj|alcionojn]], * la [[upupo]]n, * la [[abelmanĝuloj]]n, * la [[koracioj]]n * kaj la [[kornobekuloj]]n. Estas ordo ĉefe el la [[Malnova Mondo]], kun reprezentantaro en [[Ameriko]] limigita al nur ĉirkaŭ dekduo da specioj de [[todio]]j kaj [[momoto]]j, kaj nur kelkaj el la pli ol 80 specioj de alcionoj. La nomo '''Koracioformaj''' signifas "Korvecaj" aŭ "Korakecaj", kio estas fakte [[misnomo]]. (Korakoj estas kantobirdoj). Laŭlitere, la nomo devenas el la [[latina]]j vortoj "Corax", signike "Korako", kaj "Forma", signife "formo", kio estas komuna finaĵo por taksonoj. [Terres p 104] == Taksonomio == Tiu ordo ŝajnas kiel tro miksita grupo, kaj la Koracioformaj povus esti konsiderata kiel inkludanta nur la koraciojn. Ĉiuj aliaj familioj estus konsiderataj stirpoj tre malproksimaj al la Koracioformaj. Alimaniere Koracioformaj formas tro ampleksan [[klado]]n. Analizoj de [[DNA]] demonstras, ke la Koracioformaj povas esti dividitaj en baza grupo, kiu ne estas tre malproksima disde la [[Pegoformaj]], kaj disda [[subordo]] enhavanta ĉefe la alcionojn (Johansson & Ericson, 2003). La veraj parencecoj de la [[kukolkoracio]] estus alie. La trogonoj kaj kornobekuloj estas ĉu tre bazaj stirpoj, ĉu devus esti konsiderataj kiel distingaj propraj ordoj; La laste menciitaj estas ŝajne iome pli proksimaj al la koracioj ol la unue menciitaj. Tiu entera grupo (eble ekskludante la Kukolkoracion) kaj la Pegoformaj estas tre rilataj al la [[Paseroformaj]] (Johansson & Ericson 2003; vidu ankaŭ [[preskaŭpaserinoj]]). Multaj formortintaj koracioformaj familioj estas konataj nur el fosilioj de la [[Paleogeno]]. Ili probable apartenas al la baza grupo kaj estas foje malfacile atribui ilin, ĉar ili estas eĉ pli proksimaj al la [[Pegoformaj]]. Krome, estas kelkaj prahistoriaj [[genro]]j kiuj estas ankaŭ malfacile lokeblaj en familio. Almenaŭ la ''Eokoraciedoj'' estas tre bazaj, sed la [[Geranopteredoj]] de la malfrua [[Eoceno]] formas [[superfamilio]]n ''Coracioidea'' kun la nunaj koracioj kaj la grundokoracioj (Mayr & Mourer-Chauviré 2000). Oni priskribis kelkajn prahistoriajn [[taksono]]jn de nuntempaj familioj; vidu la familiartikolojn por detaloj. En subordo [[Alcededoj]] aŭ ''Alcedines'' oni enmetas la tri similajn familiojn, nome: * [[Alcedinedoj]] (Alcedinidae) * [[Halcionedoj]] (Halcyonidae) * [[Ceriledoj]] (Cerylidae) == Familioj == '''Nesolvitaj''' * Genro ''Quasisyndactylus'' ([[fosilio]]; Meza Eoceno de Messel, Germanio) - alcediniforma, baza? * Genro ''Cryptornis'' ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Francio) - bucerotedo? geranopteredo?<!-- AmMusNovit2400. Condor53:153. JVertPaleontol20:533. --> * Familio ''Primobukonedoj'' ([[fosilio]])<!-- JSystPaleontol2:1 --> * Genro kaj specio nedet. De Koracioformaj. PQ 1216, QU 15640 ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Quercy, Francio: Mayr & Mourer-Chauviré 2000) * Familio [[Bucerotedoj]] (''Bucerotidae'') (kornobekuloj) - distinga ordo? * La familio [[Leptosomatedoj]] (''Leptosomatidae'') (kukolkoracio) probable ne apartenas ĉi tie. * La [[trogonoj]] estas foje lokitaj ĉi tie kiel familio Trogonedoj. * La ''Paleospizedoj'' de Malfrua Eoceno<!-- Emu97:43 --> estas foje ankaŭ lokitaj en la Koracioformaj, kiel la ''Primobukonedoj'' de Frua al Meza Eoceno kaj la ''Silfornitedoj'' de Meza Eoceno al Frua Oligoceno. La Primobukonedoj almenaŭ ŝajne apartenas ĉi tie. '''Baza grupo''' * Familio Eokoraciedoj ([[fosilio]]; Meza Eoceno de Messel, Germanio)<!-- Auk120:202. *JVertPaleontol20:533. --> * Familio Meselirisoredoj ([[fosilio]]; Meza Eoceno) * Familio Geranopteredoj ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Quercy, Francio - Frua Mioceno de Ĉeĥio) - inkludas ''"Nupharanassa" bohemica''<!-- JVertPaleontol20:533 --> * Familio [[Koraciedoj]] (''Coraciidae'') (koracioj) * Familio [[Brakipteraciedoj]] (''Brachypteraciidae'') (grundokoracioj) * Familio [[Upupedoj]] (Upupo) * Familio [[Fenikuledoj]] (arbarupupoj) * Familio [[Meropedoj]] (abelmanĝuloj) '''Subordo ''Alcedini''''' * Familio [[Todiedoj]] (todioj) * Familio [[Momotedoj]] (momotoj) * Familio [[Alcedinedoj]] (riveralcionoj) * Familio [[Halcionedoj]] (arbalcionoj) * Familio [[Ceriledoj]] (akvalcionoj) == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="200"> Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg|[[Koracio]] Broad billed tody 4.jpg|''Todus subulatus'' Leptosomusdiscolorcrop.jpg|[[Leptosomatedoj]] Brown-headed Paradise-Kingfisher.jpg|[[Alcededo]] de specio Tanysiptera danae Southern carmine bee-eater, Merops nubicoides, Savuti marsh, Chobe National Park, Botswana (32421989116).jpg|[[Sudkarmina abelmanĝulo]] Motmot1.jpg|''Eumomota superciliosa'' </gallery> == Referencoj == * '''Johansson''', Ulf S. & '''Ericson''', Per G. P. (2003): Molecular support for a sister group relationship between Pici and Galbulae (Piciformes sensu Wetmore 1960). ''Journal of Avian Biology'' '''34'''(2): 185–197. <small>{{doi|10.1034/j.1600-048X.2003.03103.x}}</small> [http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520&%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181004210235/http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520%26%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf |date=2018-10-04 }} * '''Mayr''', Gerald & '''Mourer-Chauviré''', Cécile (2000): Rollers (Aves: Coraciiformes. s.s.) from the Middle Eocene of Messel (Germany) and the Upper Eocene of the Quercy (France). ''Society of Vertebrate Paleontology'' '''20'''(3): 533–546. <small>[[Digital Object Identifier|DOI]]:10.1671/0272-4634(2000)020[0533:RACSSF]2.0.CO;2</small> [http://www.senckenberg.de/files/content/forschung/abteilung/terrzool/ornithologie/rollers.pdf PDF plena teksto] * '''Terres''', John K. (1980) The Audubon Society Encyclopedia of North American Birds. ISBN 0-394-46651-9 {{projektoj|commonscat=Coraciiformes|Rackenvögel}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj| ]] [[Kategorio:Birdordoj]] f0ov8iam767fothnoeabl6be7cti603 0 123662 9397739 9358172 2026-06-10T08:17:11Z Sj1mor 12103 9397739 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Agerboern.jpg|eta|dekstre|Rolantoj dum vivrolludo]] '''Duonreala rolludo''' aŭ '''vivrolludo''', ({{LingvoKunNomo|en|-|LARP}}, el ''Live Action Roleplaying'') estas tipo de [[rolludo]], en kiu vivantaj homoj per siaj agoj fizike prezentas sian rolon. Ĝi ofte okazas en [[Skandinavio]] kaj [[Germanio]]. == Principo == Partoprenantoj eniras [[fikcio|fikcian]] mondon en kio ili ludas sian rolon, sen aŭ kun manuskripto. Post eniro, ĉiu partoprenanto devas aktori sian rolon; rolon pri kiu antaŭrollude interkonsentis partoprenanto kun aranĝistoj. Ofte (en skandinavaj vivrolludoj) aranĝistoj antaŭskribas priskribon de ludmondo (se oni ne ludas vivludon en reala mondo). Ĉiu partoprenanto devas legi tiun preskribon kaj adapti sian rolon kaj aktojn de sia rolo al ĝi. Tial rolantoj povas ludi sian rolon sen manuskripto. Diference de [[surtabla rolludo]], [[ludmajstro]] ne gvidas la rolojn aktive - li ofte partoprenas en la ludo ĉar ludantoj ofte bezonas helpon en siaj rolvivoj. == Lokigo == Ofte rolludo estas mezepoka aŭ fantazitipa kun mezepoka kulturo (ekz. kiel la mondo de [[Tolkien]]). Tial oni ludas en solejo aŭ en loko kiu ne similas al moderna mondo, ekzemple en kastelo, herbejego, malnovaj domoj aŭ arbaro. Se ludmondo estas en fora estonteco oni ofte ludas en malnovaj [[bunkro]]j, ĉar ili donas postapokalipsan senton. == Vidu ankaŭ == * [[Rolludo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Rolludoj]] n550i2x82em1wp1vvzj1ehrx78a9rhn 0 126046 9397413 9390153 2026-06-09T20:20:23Z ThomasPusch 1869 /* Organizoj */ 9397413 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=kanada urbo Vankuvero (Vancouver)|apa=Vankuvero (apartigilo)}} {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vankuvero | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Vancouver''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = el holanda "van Coevorden" | oficiala_nomo = Vancouver | moto = By Land, Air and Sea We Prosper<br />(Laŭ tero, aero kaj maro ni prosperas) | kromnomo = Holivudo de la nordo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Vancouver photo montage.jpg | dosiero2 = Vancouver Montage 2020.jpg | dosiero3 = VancouverMontage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosierfaldo = jes | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Brita Kolumbio | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Malalta Ĉeflando | regiono_tipo = | distrikto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | limo = Georgia Markolo | rivero = Frejzero | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo1_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = | konstruaĵo = | montaro = Marborda Montaro | orogenezo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Vankuvero | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = | long_m = | long_s = | long_EW = | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 167 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = 0 | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 114.67 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 2878.52 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 578041 | loĝantaro_dato = 2008 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 2524113 | loĝantaro_urbo_noto = [[Malalta Mainlando]] | loĝantaro_metropolo = 2249725 | loĝantaro_metropolo_noto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | loĝantaro_metropolo_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 6-a de aprilo 1886 | establita_tipo = | establita1 = [[George Vancouver]] | establita1_tipo = nomita laŭ | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Vankuvero <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset = -8 | horzono_DST = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset_DST = -7 | poŝtkodo = V5K ĝis V6Z | areo_kodo = +1-604, +1-778 | areo_kodo_tipo = | kodo = JBRIK | kodo_tipo = GNBC | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = iso | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Vankuvero | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = | Mapo en angulo = <!--funkcias eĉ sen valoro!--> | regiono-ISO = CA-BC | mapligilo = jes | zomo = 9 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://vancouver.ca/ vancouver.ca] | commons = Vancouver <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} [[Dosiero:Vancouver ib.jpg|eta|La vankuvera urbocentro vidita de Fairview Slopes norden trans [[False Creek]]]] '''Vankuvero''' ({{lang-en|Vancouver}}, [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: /vɛŋkuvɚ/) estas havenurbo kiu troviĝas ĉe la kontinenta bordo en sudokcidenta [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]]. Ĝiaj limoj estas la [[Georgia Markolo]], la [[Rivero]] [[Frejzero]], kaj la Marbordaj Montoj. Vankuvero ricevis sian nomon de Kapitano [[George Vancouver]], brita esploristo. En la urbo Vankuvero loĝas 611 869,<ref name="gvrdpop"/> kaj en la urba regiono, la [[Aglomeraĵo Vankuvero]] 2 249 725.<ref name="gvrdpop">{{Cite web |title=GVRD Population Estimates 1996 - 2006 |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |publisher=BC statistics |accessdate=2007-01-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |archivedate=2008-06-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 }}</ref> Ĝi estas do la plej granda urbo en [[Brita Kolumbio]] kaj okcidenta Kanado, kaj la tria plej granda en la lando.<ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |title=Population of census metropolitan areas (2001 Census boundaries) |publisher=[[Statistics Canada]] |accessdate=2006-09-15 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050724005426/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |arkivdato=2005-07-24 }}</ref> Vankuvero estas etne diversa. 52% de urbanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |title=2006 Census: Population by mother tongue - cities |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |archivedate=2008-01-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|title=City Facts 2004|publisher=City of Vancouver|accessdate=2006-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|archivedate=2006-02-06|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|arkivdato=2006-02-06}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |date=2006-02-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |arkivdato=2006-02-06 }}</ref> kaj 43% de urbregionanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |title=2006 Census: Population by mother tongue - Metro regions |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |archivedate=2008-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 }}</ref> parolas denaske alian lingvon ol la anglan. La tuta loĝantaro de la vankuvera regiono laŭprognoze atingos 2,6 milionoj antaŭ 2020.<ref> {{Cite web | title = Urban Statistics| publisher = City Mayors| url = http://www.citymayors.com/statistics/urban_2020_2.html Urban Statistics - 2020 projection| accessdate=2007-01-17}}</ref> La loĝantara denseco estas la kvara plej alta inter grandaj urboj de Nordameriko post [[Novjorko]], [[Sanfrancisko]], kaj [[Meksikurbo]]. Oni prognozas ke ĝi atingos la duan rangon antaŭ 2021.<ref>{{Cite web| title = Vancouver| publisher = Emporis, Inc.| url = http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| accessdate = 2007-11-25| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20070429181406/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| arkivdato = 2007-04-29}}</ref> La unuaj neindiĝenaj loĝantoj de Vankuvero alvenis en la [[1860aj jaroj]] precipe de Usono pro la malkovro de oro en Frejzer-[[Kanjono]], sed multaj enmigrintoj ne restis post la orĉasado. La urbo kreskis rapide de malgranda lignoprilabora urbo al grava centro post konektiĝo al la oriento per [[transkontinenta fervojo]] (Canadian Pacific Railway) en 1887. La haveno de Vankuvero iĝis internacie grava post la kompletigo de la [[Panama Kanalo]], kio malaltigis frajtojn en la [[1920aj jaroj]] kaj ebligis sendi grenon de la prerioj okcidenten kaj eksterlanden per Vankuvero.<ref>{{Cite journal| last = Stevens| first = Leah| title = Rise of the Port of Vancouver, British Columbia| journal = Economic Geography| volume = 12| issue = 1| pages = 61–70| publisher = Clark University| date = January 1936| url = http://links.jstor.org/sici?sici=0013-0095%28193601%2912%3A1%3C61%3AROTPOV%3E2.0.CO%3B2-R| doi= 10.2307/140264 |accessdate=2007-01-17 | issn=0013-0095 }}</ref> Hodiaŭ ĝi estas la plej uzata marhaveno en Kanado, kaj eksportas pli da kargo ol iu alia haveno en [[Nordameriko]].<ref>{{Cite web| title = Port Facts| publisher = Port of Vancouver| url = http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| accessdate = 2007-01-17| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061212075838/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| arkivdato = 2006-12-12| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| archivedate = 2008-09-25}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |arkivdato=2008-09-25 }}</ref> La ekonomio de Vankuvero dependas tradicie de la naturaj rimedoj de Brita Kolumbio: arbaroj, minado, fiŝkaptado kaj terkulturado. Ĝi tamen diversiĝis post tempo, kaj la hodiaŭa Vankuvero havas vibran servindustrion, kreskantan turismindustrion, kaj ĝi iĝis la tria plej granda filmprodukta centro post [[Losanĝeleso]] kaj [[Novjorko]].<ref>{{Cite web|url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|title=Overnight visitors to Greater Vancouver by volume, monthly and annual basis|publisher=Vancouver Convention and Visitors Bureau|accessdate=2006-11-16|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|arkivdato=2011-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|archivedate=2011-07-17}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |arkivdato=2011-07-17 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |title=Key Sectors |publisher=Vancouver Economic Development Commission |accessdate=2006-11-11 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2006-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |archivedate=2006-11-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080511233138/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2008-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Industry Profile|url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|publisher=BC Film Commission|accessdate=2006-12-24|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|arkivdato=2011-07-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Vancouver Film Industry|url=http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|publisher=Vancouver.com|accessdate=2006-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517112136/http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|archivedate=2008-05-17}}</ref><ref>{{Cite book| last = Gasher | first = Mike | title = Hollywood North: The Feature Film Industry in British Columbia|publisher = University of British Columbia Press | date = November 2002 | location = Vancouver | id = ISBN 0-7748-0967-1}}</ref> En Vankuvero plivastiĝis ankaŭ teĥnologiaj industrioj. Notinda ekzemplo estas produktado de videoludoj. Vankuvero ade rangiĝas inter la tri plej bonaj urboj en la mondo laŭ vivokvalito.<ref>{{cite news | title = Vancouver and Melbourne top city league| publisher = BBC News| date = 4 October 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm | accessdate =2006-11-14 }}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver is 'best place to live' | publisher = BBC News | date = 4 October 2005| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4306936.stm | accessdate =2007-01-17}}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver world's second-best place to live: survey| publisher = CBC News| date = 3 March 2003| url = http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html | accessdate =2007-09-01|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071013223608/http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html|archivedate=2007-10-13}}</ref><ref>{{Cite web| title = Readers Choice Awards 2005| publisher = Condé Nast Traveler| url = http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| accessdate = 2006-11-23| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061114161312/http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| arkivdato = 2006-11-14}}</ref> Ekzemple, laŭ raporto de 2007 de Mercer Human Resource Consulting pri vivokvalito, Vankuvero okupis la trian lokon kune kun [[Vieno]] (post [[Zuriko]] kaj [[Ĝenevo]].<ref>{{Cite web| title = Vancouver leads Canadian cities in world survey| publisher = CBC.ca| url = http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| accessdate = 2007-04-02| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070406190710/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| archivedate = 2007-04-06}}</ref><ref>[http://www.cbc.ca/news/interactives/map-expensivecities/ Expensive cities: The global cost of living]. Interactive map. CBC.ca. Retrieved: 2007-06-19.</ref> Vankuvero estas la dua plej altkosta urbo en Kanado post [[Toronto]] kaj la 89a en la mondo.<ref>{{cite news|first=Eric|last=Beauchesne|title=Toronto pegged as priciest place to live in Canada|publisher=CanWest News Service|date=24 June 2006|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140|accessdate=2006-11-23}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091227122715/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |arkivdato=2009-12-27 }}</ref> La [[Vintraj Olimpikoj]] de 2010 okazis en Vankuvero kaj en la monta vintrosporta vilaĝo [[Whistler]] 115 kilometrojn pli nordoriente.<ref>{{Cite web|url=http://www.olympic.org/uk/games/vancouver/election_uk.asp|title=Vancouver 2010 Election|publisher=International Olympic Committee|accessdate=2007-01-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.winter2010.com/|title=Vancouver 2010|publisher=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic Games|accessdate=2007-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180504133529/http://winter2010.com/|archivedate=2018-05-04}}</ref><ref>{{cite news|author=|title=Vancouver to host 2010 Winter Olympics||publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/sport/newsid_3039000/3039690.stm|date=2003-07-18|accessdate=2007-01-17}}</ref> [[Dosiero:Vancouver-bridge.jpg|eta|maldekstra|Rigardo elde la ponto ''Granville'' al Vankuvero]] == Vidindaĵoj == * [[Ĝardeno Nitobe]] * [[Hotelo Vankuvero]] == Sporto == * [[Vankuveraj Kanadanoj]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Organizaĵoj == * ''[[Adbusters]]'' == Lokoj en Vankuvero == * [[B.C. Place]] * [[Universitato de Brita Kolumbio]] * [[Gastown]] * [[Stanley Park]] {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vankuvero | Nordokcidente = [[Okcidenta Vankuvero (Brita Kolumbio)|Okcidenta Vankuvero]] | Norde = [[Norda Vankuvero (Brita Kolumbio)|Urbo Norda Vankuvero]] | Nordoriente = [[Norda Vankuvero (distrikto)|Distrikto Norda Vankuvero]] | Oriente = [[Burnaby (Brita Kolumbio)|Burnaby]]<br />[[Nov-Vestminstro (Brita Kolumbio)|Nov-Vestminstro]] | Sudoriente = [[Surrey (Brita Kolumbio)|Surrey]] | Sude = [[Richmond (Brita Kolumbio)|Richmond]]<br />[[Delta (Brita Kolumbio)|Delta]] | Sudokcidente = ''[[Georgia Markolo]]'' | Okcidente = [[Universitataj Terenoj (Brita Kolumbio)|Universitataj Terenoj]] }} La Malalta Ĉeftero (angle ''Lower Mainland'') estas komunnomo por la metropola areo de la urbo Vankuvero. == Famuloj == * [[Dan George]] * [[Jeni LeGon]] * En Vankuvero mortis: ** hungara [[inĝeniero]] [[Sándor Jablánczy]] ** hungara [[karikaturisto]] [[György Bodola]] ** hungardevena inĝeniero [[János Szablya]]. == Ĝemelaj urboj == {| | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|25ra]] [[Pusano]] ([[Sud-Koreio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|25ra]] [[Edinburgo]], ([[Britio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]] ([[Ĉinio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Tajvano.svg|25ra]] [[Kaoŝiung|Kaohsiung]], ([[Tajvano]]) | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Los-Anĝeleso]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]) * [[Dosiero:Flago-de-Aŭstralio.svg|25ra]] [[Melburno]] ([[Aŭstralio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|25ra]] [[Odeso]] ([[Ukrainio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Jokohamo]] ([[Japanio]]) |} == Esperanto en Vankuvero == * Dum la somero de la jaro [[1984]] en la urbo okazis la '''[[UK 1984|69-a Universala Kongreso]]''' de [[UEA]] kun 802 partoprenantoj. * En Vankuvero loĝas Arono Chapman kaj Karlina Daley, kiuj faras la [[podkasto]]n [[Radio Verda]]. * La maldekstra politika librovendejo Spartacus Books havas sekcion de aĉeteblaj esperantaj libroj. * Estas gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie. {{-}} {{Granda dosiero|North shore pan.JPG|1500ra|Panoramo de la ''Norda Marbordo''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=vankuver}} * [[Historia tramo de Vankuvero]] * [[Kanad-Pacifika Fervojo]] * [[Trolebusa transporto en Vankuvero]] [[File:The Lions peaks (British Columbia) banner.jpg|775px]] {{Metropolo Vankuvero}} {{Navigilo Brita Kolumbio}} {{Granda dosiero|Vancouver dusk pano.jpg|3000ra|Panoramo de Vankuvero vidata norde el najbareco de Broadway kaj Oak Street. La ponto maldekstre estas [[Granville Street Bridge]].}} [[File:Vancouver WV banner.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vankuvero| ]] [[Kategorio:Urboj en Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Marbordaj urboj en Kanado]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] cf7uyaobkr44hh1xdi7185pcvc1t7ct 9397449 9397413 2026-06-09T20:49:47Z ThomasPusch 1869 9397449 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=kanada urbo Vankuvero (Vancouver)|apa=Vankuvero (apartigilo)}} {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vankuvero | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Vancouver''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = el holanda "van Coevorden" | oficiala_nomo = Vancouver | moto = By Land, Air and Sea We Prosper<br />(Laŭ tero, aero kaj maro ni prosperas) | kromnomo = Holivudo de la nordo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Vancouver photo montage.jpg | dosiero2 = Vancouver Montage 2020.jpg | dosiero3 = VancouverMontage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosierfaldo = jes | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Brita Kolumbio | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Malalta Ĉeflando | regiono_tipo = | distrikto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | limo = Georgia Markolo | rivero = Frejzero | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo1_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = | konstruaĵo = | montaro = Marborda Montaro | orogenezo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Vankuvero | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = | long_m = | long_s = | long_EW = | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 167 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = 0 | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 114.67 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 2878.52 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 578041 | loĝantaro_dato = 2008 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 2524113 | loĝantaro_urbo_noto = [[Malalta Mainlando]] | loĝantaro_metropolo = 2249725 | loĝantaro_metropolo_noto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | loĝantaro_metropolo_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 6-a de aprilo 1886 | establita_tipo = | establita1 = [[George Vancouver]] | establita1_tipo = nomita laŭ | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = | gvidantaro = Urbokonsilio de Vankuvero <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset = -8 | horzono_DST = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset_DST = -7 | poŝtkodo = V5K ĝis V6Z | areo_kodo = +1-604, +1-778 | areo_kodo_tipo = | kodo = JBRIK | kodo_tipo = GNBC | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = iso | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Vankuvero | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = | Mapo en angulo = <!--funkcias eĉ sen valoro!--> | regiono-ISO = CA-BC | mapligilo = jes | zomo = 9 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://vancouver.ca/ vancouver.ca] | commons = Vancouver <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} [[Dosiero:Vancouver ib.jpg|eta|La vankuvera urbocentro vidita de Fairview Slopes norden trans [[False Creek]]]] '''Vankuvero''' ({{lang-en|Vancouver}}, [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: /vɛŋkuvɚ/) estas havenurbo kiu troviĝas ĉe la kontinenta bordo en sudokcidenta [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]]. Ĝiaj limoj estas la [[Georgia Markolo]], la [[Rivero]] [[Frejzero]], kaj la Marbordaj Montoj. Vankuvero ricevis sian nomon de [[kapitano]] [[George Vancouver]], brita esploristo. En la urbo Vankuvero loĝas 611 869,<ref name="gvrdpop"/> kaj en la urba regiono, la [[Aglomeraĵo Vankuvero]] 2 249 725.<ref name="gvrdpop">{{Cite web |title=GVRD Population Estimates 1996 - 2006 |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |publisher=BC statistics |accessdate=2007-01-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |archivedate=2008-06-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 }}</ref> Ĝi estas do la plej granda urbo en [[Brita Kolumbio]] kaj okcidenta Kanado, kaj la tria plej granda en la lando.<ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |title=Population of census metropolitan areas (2001 Census boundaries) |publisher=[[Statistics Canada]] |accessdate=2006-09-15 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050724005426/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |arkivdato=2005-07-24 }}</ref> Vankuvero estas etne diversa. 52% de urbanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |title=2006 Census: Population by mother tongue - cities |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |archivedate=2008-01-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|title=City Facts 2004|publisher=City of Vancouver|accessdate=2006-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|archivedate=2006-02-06|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|arkivdato=2006-02-06}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |date=2006-02-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |arkivdato=2006-02-06 }}</ref> kaj 43% de urbregionanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |title=2006 Census: Population by mother tongue - Metro regions |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |archivedate=2008-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 }}</ref> parolas denaske alian lingvon ol la anglan. La tuta loĝantaro de la vankuvera regiono laŭprognoze atingos 2,6 milionoj antaŭ 2020.<ref> {{Cite web | title = Urban Statistics| publisher = City Mayors| url = http://www.citymayors.com/statistics/urban_2020_2.html Urban Statistics - 2020 projection| accessdate=2007-01-17}}</ref> La loĝantara denseco estas la kvara plej alta inter grandaj urboj de Nordameriko post [[Novjorko]], [[Sanfrancisko]], kaj [[Meksikurbo]]. Oni prognozas ke ĝi atingos la duan rangon antaŭ 2021.<ref>{{Cite web| title = Vancouver| publisher = Emporis, Inc.| url = http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| accessdate = 2007-11-25| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20070429181406/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| arkivdato = 2007-04-29}}</ref> La unuaj neindiĝenaj loĝantoj de Vankuvero alvenis en la [[1860aj jaroj]] precipe de Usono pro la malkovro de oro en Frejzer-[[Kanjono]], sed multaj enmigrintoj ne restis post la orĉasado. La urbo kreskis rapide de malgranda lignoprilabora urbo al grava centro post konektiĝo al la oriento per [[transkontinenta fervojo]] (Canadian Pacific Railway) en 1887. La haveno de Vankuvero iĝis internacie grava post la kompletigo de la [[Panama Kanalo]], kio malaltigis frajtojn en la [[1920aj jaroj]] kaj ebligis sendi grenon de la prerioj okcidenten kaj eksterlanden per Vankuvero.<ref>{{Cite journal| last = Stevens| first = Leah| title = Rise of the Port of Vancouver, British Columbia| journal = Economic Geography| volume = 12| issue = 1| pages = 61–70| publisher = Clark University| date = January 1936| url = http://links.jstor.org/sici?sici=0013-0095%28193601%2912%3A1%3C61%3AROTPOV%3E2.0.CO%3B2-R| doi= 10.2307/140264 |accessdate=2007-01-17 | issn=0013-0095 }}</ref> Hodiaŭ ĝi estas la plej uzata marhaveno en Kanado, kaj eksportas pli da kargo ol iu alia haveno en [[Nordameriko]].<ref>{{Cite web| title = Port Facts| publisher = Port of Vancouver| url = http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| accessdate = 2007-01-17| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061212075838/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| arkivdato = 2006-12-12| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| archivedate = 2008-09-25}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |arkivdato=2008-09-25 }}</ref> La ekonomio de Vankuvero dependas tradicie de la naturaj rimedoj de Brita Kolumbio: arbaroj, minado, fiŝkaptado kaj terkulturado. Ĝi tamen diversiĝis post tempo, kaj la hodiaŭa Vankuvero havas vibran servindustrion, kreskantan turismindustrion, kaj ĝi iĝis la tria plej granda filmprodukta centro post [[Losanĝeleso]] kaj [[Novjorko]].<ref>{{Cite web|url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|title=Overnight visitors to Greater Vancouver by volume, monthly and annual basis|publisher=Vancouver Convention and Visitors Bureau|accessdate=2006-11-16|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|arkivdato=2011-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|archivedate=2011-07-17}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |arkivdato=2011-07-17 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |title=Key Sectors |publisher=Vancouver Economic Development Commission |accessdate=2006-11-11 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2006-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |archivedate=2006-11-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080511233138/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2008-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Industry Profile|url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|publisher=BC Film Commission|accessdate=2006-12-24|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|arkivdato=2011-07-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Vancouver Film Industry|url=http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|publisher=Vancouver.com|accessdate=2006-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517112136/http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|archivedate=2008-05-17}}</ref><ref>{{Cite book| last = Gasher | first = Mike | title = Hollywood North: The Feature Film Industry in British Columbia|publisher = University of British Columbia Press | date = November 2002 | location = Vancouver | id = ISBN 0-7748-0967-1}}</ref> En Vankuvero plivastiĝis ankaŭ teĥnologiaj industrioj. Notinda ekzemplo estas produktado de videoludoj. Vankuvero ade rangiĝas inter la tri plej bonaj urboj en la mondo laŭ vivokvalito.<ref>{{cite news | title = Vancouver and Melbourne top city league| publisher = BBC News| date = 4 October 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm | accessdate =2006-11-14 }}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver is 'best place to live' | publisher = BBC News | date = 4 October 2005| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4306936.stm | accessdate =2007-01-17}}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver world's second-best place to live: survey| publisher = CBC News| date = 3 March 2003| url = http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html | accessdate =2007-09-01|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071013223608/http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html|archivedate=2007-10-13}}</ref><ref>{{Cite web| title = Readers Choice Awards 2005| publisher = Condé Nast Traveler| url = http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| accessdate = 2006-11-23| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061114161312/http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| arkivdato = 2006-11-14}}</ref> Ekzemple, laŭ raporto de 2007 de Mercer Human Resource Consulting pri vivokvalito, Vankuvero okupis la trian lokon kune kun [[Vieno]] (post [[Zuriko]] kaj [[Ĝenevo]].<ref>{{Cite web| title = Vancouver leads Canadian cities in world survey| publisher = CBC.ca| url = http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| accessdate = 2007-04-02| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070406190710/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| archivedate = 2007-04-06}}</ref><ref>[http://www.cbc.ca/news/interactives/map-expensivecities/ Expensive cities: The global cost of living]. Interactive map. CBC.ca. Retrieved: 2007-06-19.</ref> Vankuvero estas la dua plej altkosta urbo en Kanado post [[Toronto]] kaj la 89a en la mondo.<ref>{{cite news|first=Eric|last=Beauchesne|title=Toronto pegged as priciest place to live in Canada|publisher=CanWest News Service|date=24 June 2006|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140|accessdate=2006-11-23}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091227122715/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |arkivdato=2009-12-27 }}</ref> La [[Vintraj Olimpikoj]] de 2010 okazis en Vankuvero kaj en la monta vintrosporta vilaĝo [[Whistler]] 115 kilometrojn pli nordoriente.<ref>{{Cite web|url=http://www.olympic.org/uk/games/vancouver/election_uk.asp|title=Vancouver 2010 Election|publisher=International Olympic Committee|accessdate=2007-01-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.winter2010.com/|title=Vancouver 2010|publisher=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic Games|accessdate=2007-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180504133529/http://winter2010.com/|archivedate=2018-05-04}}</ref><ref>{{cite news|author=|title=Vancouver to host 2010 Winter Olympics||publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/sport/newsid_3039000/3039690.stm|date=2003-07-18|accessdate=2007-01-17}}</ref> [[Dosiero:Vancouver-bridge.jpg|eta|maldekstra|Rigardo elde la ponto ''Granville'' al Vankuvero]] == Vidindaĵoj == * [[Ĝardeno Nitobe]] * [[Hotelo Vankuvero]] == Sporto == * [[Vankuveraj Kanadanoj]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Organizaĵoj == * ''[[Adbusters]]'' == Lokoj en Vankuvero == * [[B.C. Place]] * [[Universitato de Brita Kolumbio]] * [[Gastown]] * [[Stanley Park]] {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vankuvero | Nordokcidente = [[Okcidenta Vankuvero (Brita Kolumbio)|Okcidenta Vankuvero]] | Norde = [[Norda Vankuvero (Brita Kolumbio)|Urbo Norda Vankuvero]] | Nordoriente = [[Norda Vankuvero (distrikto)|Distrikto Norda Vankuvero]] | Oriente = [[Burnaby (Brita Kolumbio)|Burnaby]]<br />[[Nov-Vestminstro (Brita Kolumbio)|Nov-Vestminstro]] | Sudoriente = [[Surrey (Brita Kolumbio)|Surrey]] | Sude = [[Richmond (Brita Kolumbio)|Richmond]]<br />[[Delta (Brita Kolumbio)|Delta]] | Sudokcidente = ''[[Georgia Markolo]]'' | Okcidente = [[Universitataj Terenoj (Brita Kolumbio)|Universitataj Terenoj]] }} La Malalta Ĉeftero (angle ''Lower Mainland'') estas komunnomo por la metropola areo de la urbo Vankuvero. == Famuloj == * [[Dan George]] * [[Jeni LeGon]] * En Vankuvero mortis: ** hungara [[inĝeniero]] [[Sándor Jablánczy]] ** hungara [[karikaturisto]] [[György Bodola]] ** hungardevena inĝeniero [[János Szablya]]. == Ĝemelaj urboj == {| | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|25ra]] [[Pusano]] ([[Sud-Koreio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|25ra]] [[Edinburgo]], ([[Britio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]] ([[Ĉinio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Tajvano.svg|25ra]] [[Kaoŝiung|Kaohsiung]], ([[Tajvano]]) | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Los-Anĝeleso]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]) * [[Dosiero:Flago-de-Aŭstralio.svg|25ra]] [[Melburno]] ([[Aŭstralio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|25ra]] [[Odeso]] ([[Ukrainio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Jokohamo]] ([[Japanio]]) |} == Esperanto en Vankuvero == * Dum la somero de la jaro [[1984]] en la urbo okazis la '''[[UK 1984|69-a Universala Kongreso]]''' de [[UEA]] kun 802 partoprenantoj. * En Vankuvero loĝas Arono Chapman kaj Karlina Daley, kiuj faras la [[podkasto]]n [[Radio Verda]]. * La maldekstra politika librovendejo Spartacus Books havas sekcion de aĉeteblaj esperantaj libroj. * Estas gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie. {{-}} {{Granda dosiero|North shore pan.JPG|1500ra|Panoramo de la ''Norda Marbordo''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=vankuver}} * [[Historia tramo de Vankuvero]] * [[Kanad-Pacifika Fervojo]] * [[Trolebusa transporto en Vankuvero]] [[File:The Lions peaks (British Columbia) banner.jpg|775px]] {{Metropolo Vankuvero}} {{Navigilo Brita Kolumbio}} {{Granda dosiero|Vancouver dusk pano.jpg|3000ra|Panoramo de Vankuvero vidata norde el najbareco de Broadway kaj Oak Street. La ponto maldekstre estas [[Granville Street Bridge]].}} [[File:Vancouver WV banner.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vankuvero| ]] [[Kategorio:Urboj en Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Marbordaj urboj en Kanado]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] g3y9q2963jq5kiz8g6luwzfwuquhgnc 9397454 9397449 2026-06-09T21:08:04Z ThomasPusch 1869 9397454 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=kanada urbo Vankuvero (Vancouver)|apa=Vankuvero (apartigilo)}} {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vankuvero | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Vancouver''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = el holanda "van Coevorden" | oficiala_nomo = Vancouver | moto = By Land, Air and Sea We Prosper<br />(Laŭ tero, aero kaj maro ni prosperas) | kromnomo = Holivudo de la nordo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Vancouver photo montage.jpg | dosiero2 = Vancouver Montage 2020.jpg | dosiero3 = VancouverMontage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosierfaldo = jes | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Brita Kolumbio | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Malalta Ĉeflando | regiono_tipo = | distrikto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | limo = Georgia Markolo | rivero = Frejzero | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo1_tipo = fervojo | konstruaĵo_tipo = | konstruaĵo = | montaro = Marborda Montaro | orogenezo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Vankuvero | koordinatoj_ne_en_titolo = true | plej_alta_leviĝo = 167 | plej_malalta = 0 <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 114.67 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 2878.52 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 578041 | loĝantaro_dato = 2008 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 2524113 | loĝantaro_urbo_noto = [[Malalta Ĉeflando]] (regiono ''Lower Mainland'') | loĝantaro_metropolo = 2249725 | loĝantaro_metropolo_noto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | loĝantaro_metropolo_denseco = auto | establita = 6-a de aprilo 1886 | establita_tipo = | establita1 = [[George Vancouver]] | establita1_tipo = nomita laŭ | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | gvidantaro = Urbokonsilio de Vankuvero | horzono = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset = -8 | horzono_DST = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset_DST = -7 | poŝtkodo = V5K ĝis V6Z | areo_kodo = +1-604, +1-778 | areo_kodo_tipo = | kodo = JBRIK | kodo_tipo = GNBC | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = iso | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Vankuvero | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = | Mapo en angulo = <!--funkcias eĉ sen valoro!--> | regiono-ISO = CA-BC | mapligilo = jes | zomo = 9 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://vancouver.ca/ vancouver.ca] | commons = Vancouver <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} [[Dosiero:Vancouver ib.jpg|eta|La vankuvera urbocentro vidita de Fairview Slopes norden trans [[False Creek]]]] '''Vankuvero''' ({{lang-en|Vancouver}}, [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: /vɛŋkuvɚ/) estas havenurbo kiu troviĝas ĉe la kontinenta bordo en sudokcidenta [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]]. Ĝiaj limoj estas la [[Georgia Markolo]], la [[Rivero]] [[Frejzero]], kaj la Marbordaj Montoj. Vankuvero ricevis sian nomon de [[kapitano]] [[George Vancouver]], brita esploristo. En la urbo Vankuvero loĝas 611 869,<ref name="gvrdpop"/> kaj en la urba regiono, la [[Aglomeraĵo Vankuvero]] 2 249 725.<ref name="gvrdpop">{{Cite web |title=GVRD Population Estimates 1996 - 2006 |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |publisher=BC statistics |accessdate=2007-01-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |archivedate=2008-06-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 }}</ref> Ĝi estas do la plej granda urbo en [[Brita Kolumbio]] kaj okcidenta Kanado, kaj la tria plej granda en la lando.<ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |title=Population of census metropolitan areas (2001 Census boundaries) |publisher=[[Statistics Canada]] |accessdate=2006-09-15 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050724005426/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |arkivdato=2005-07-24 }}</ref> Vankuvero estas etne diversa. 52% de urbanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |title=2006 Census: Population by mother tongue - cities |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |archivedate=2008-01-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|title=City Facts 2004|publisher=City of Vancouver|accessdate=2006-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|archivedate=2006-02-06|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|arkivdato=2006-02-06}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |date=2006-02-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |arkivdato=2006-02-06 }}</ref> kaj 43% de urbregionanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |title=2006 Census: Population by mother tongue - Metro regions |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |archivedate=2008-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 }}</ref> parolas denaske alian lingvon ol la anglan. La tuta loĝantaro de la vankuvera regiono laŭprognoze atingos 2,6 milionoj antaŭ 2020.<ref> {{Cite web | title = Urban Statistics| publisher = City Mayors| url = http://www.citymayors.com/statistics/urban_2020_2.html Urban Statistics - 2020 projection| accessdate=2007-01-17}}</ref> La loĝantara denseco estas la kvara plej alta inter grandaj urboj de Nordameriko post [[Novjorko]], [[Sanfrancisko]], kaj [[Meksikurbo]]. Oni prognozas ke ĝi atingos la duan rangon antaŭ 2021.<ref>{{Cite web| title = Vancouver| publisher = Emporis, Inc.| url = http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| accessdate = 2007-11-25| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20070429181406/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| arkivdato = 2007-04-29}}</ref> La unuaj neindiĝenaj loĝantoj de Vankuvero alvenis en la [[1860aj jaroj]] precipe de Usono pro la malkovro de oro en Frejzer-[[Kanjono]], sed multaj enmigrintoj ne restis post la orĉasado. La urbo kreskis rapide de malgranda lignoprilabora urbo al grava centro post konektiĝo al la oriento per [[transkontinenta fervojo]] (Canadian Pacific Railway) en 1887. La haveno de Vankuvero iĝis internacie grava post la kompletigo de la [[Panama Kanalo]], kio malaltigis frajtojn en la [[1920aj jaroj]] kaj ebligis sendi grenon de la prerioj okcidenten kaj eksterlanden per Vankuvero.<ref>{{Cite journal| last = Stevens| first = Leah| title = Rise of the Port of Vancouver, British Columbia| journal = Economic Geography| volume = 12| issue = 1| pages = 61–70| publisher = Clark University| date = January 1936| url = http://links.jstor.org/sici?sici=0013-0095%28193601%2912%3A1%3C61%3AROTPOV%3E2.0.CO%3B2-R| doi= 10.2307/140264 |accessdate=2007-01-17 | issn=0013-0095 }}</ref> Hodiaŭ ĝi estas la plej uzata marhaveno en Kanado, kaj eksportas pli da kargo ol iu alia haveno en [[Nordameriko]].<ref>{{Cite web| title = Port Facts| publisher = Port of Vancouver| url = http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| accessdate = 2007-01-17| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061212075838/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| arkivdato = 2006-12-12| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| archivedate = 2008-09-25}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |arkivdato=2008-09-25 }}</ref> La ekonomio de Vankuvero dependas tradicie de la naturaj rimedoj de Brita Kolumbio: arbaroj, minado, fiŝkaptado kaj terkulturado. Ĝi tamen diversiĝis post tempo, kaj la hodiaŭa Vankuvero havas vibran servindustrion, kreskantan turismindustrion, kaj ĝi iĝis la tria plej granda filmprodukta centro post [[Losanĝeleso]] kaj [[Novjorko]].<ref>{{Cite web|url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|title=Overnight visitors to Greater Vancouver by volume, monthly and annual basis|publisher=Vancouver Convention and Visitors Bureau|accessdate=2006-11-16|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|arkivdato=2011-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|archivedate=2011-07-17}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |arkivdato=2011-07-17 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |title=Key Sectors |publisher=Vancouver Economic Development Commission |accessdate=2006-11-11 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2006-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |archivedate=2006-11-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080511233138/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2008-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Industry Profile|url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|publisher=BC Film Commission|accessdate=2006-12-24|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|arkivdato=2011-07-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Vancouver Film Industry|url=http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|publisher=Vancouver.com|accessdate=2006-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517112136/http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|archivedate=2008-05-17}}</ref><ref>{{Cite book| last = Gasher | first = Mike | title = Hollywood North: The Feature Film Industry in British Columbia|publisher = University of British Columbia Press | date = November 2002 | location = Vancouver | id = ISBN 0-7748-0967-1}}</ref> En Vankuvero plivastiĝis ankaŭ teĥnologiaj industrioj. Notinda ekzemplo estas produktado de videoludoj. Vankuvero ade rangiĝas inter la tri plej bonaj urboj en la mondo laŭ vivokvalito.<ref>{{cite news | title = Vancouver and Melbourne top city league| publisher = BBC News| date = 4 October 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm | accessdate =2006-11-14 }}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver is 'best place to live' | publisher = BBC News | date = 4 October 2005| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4306936.stm | accessdate =2007-01-17}}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver world's second-best place to live: survey| publisher = CBC News| date = 3 March 2003| url = http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html | accessdate =2007-09-01|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071013223608/http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html|archivedate=2007-10-13}}</ref><ref>{{Cite web| title = Readers Choice Awards 2005| publisher = Condé Nast Traveler| url = http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| accessdate = 2006-11-23| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061114161312/http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| arkivdato = 2006-11-14}}</ref> Ekzemple, laŭ raporto de 2007 de Mercer Human Resource Consulting pri vivokvalito, Vankuvero okupis la trian lokon kune kun [[Vieno]] (post [[Zuriko]] kaj [[Ĝenevo]].<ref>{{Cite web| title = Vancouver leads Canadian cities in world survey| publisher = CBC.ca| url = http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| accessdate = 2007-04-02| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070406190710/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| archivedate = 2007-04-06}}</ref><ref>[http://www.cbc.ca/news/interactives/map-expensivecities/ Expensive cities: The global cost of living]. Interactive map. CBC.ca. Retrieved: 2007-06-19.</ref> Vankuvero estas la dua plej altkosta urbo en Kanado post [[Toronto]] kaj la 89a en la mondo.<ref>{{cite news|first=Eric|last=Beauchesne|title=Toronto pegged as priciest place to live in Canada|publisher=CanWest News Service|date=24 June 2006|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140|accessdate=2006-11-23}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091227122715/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |arkivdato=2009-12-27 }}</ref> La [[Vintraj Olimpikoj]] de 2010 okazis en Vankuvero kaj en la monta vintrosporta vilaĝo [[Whistler]] 115 kilometrojn pli nordoriente.<ref>{{Cite web|url=http://www.olympic.org/uk/games/vancouver/election_uk.asp|title=Vancouver 2010 Election|publisher=International Olympic Committee|accessdate=2007-01-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.winter2010.com/|title=Vancouver 2010|publisher=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic Games|accessdate=2007-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180504133529/http://winter2010.com/|archivedate=2018-05-04}}</ref><ref>{{cite news|author=|title=Vancouver to host 2010 Winter Olympics||publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/sport/newsid_3039000/3039690.stm|date=2003-07-18|accessdate=2007-01-17}}</ref> [[Dosiero:Vancouver-bridge.jpg|eta|maldekstra|Rigardo elde la ponto ''Granville'' al Vankuvero]] == Vidindaĵoj == * [[Ĝardeno Nitobe]] * [[Hotelo Vankuvero]] == Sporto == * [[Vankuveraj Kanadanoj]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Organizaĵoj == * ''[[Adbusters]]'' == Lokoj en Vankuvero == * [[B.C. Place]] * [[Universitato de Brita Kolumbio]] * [[Gastown]] * [[Stanley Park]] {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vankuvero | Nordokcidente = [[Okcidenta Vankuvero (Brita Kolumbio)|Okcidenta Vankuvero]] | Norde = [[Norda Vankuvero (Brita Kolumbio)|Urbo Norda Vankuvero]] | Nordoriente = [[Norda Vankuvero (distrikto)|Distrikto Norda Vankuvero]] | Oriente = [[Burnaby (Brita Kolumbio)|Burnaby]]<br />[[Nov-Vestminstro (Brita Kolumbio)|Nov-Vestminstro]] | Sudoriente = [[Surrey (Brita Kolumbio)|Surrey]] | Sude = [[Richmond (Brita Kolumbio)|Richmond]]<br />[[Delta (Brita Kolumbio)|Delta]] | Sudokcidente = ''[[Georgia Markolo]]'' | Okcidente = [[Universitataj Terenoj (Brita Kolumbio)|Universitataj Terenoj]] }} La Malalta Ĉeftero (angle ''Lower Mainland'') estas komunnomo por la metropola areo de la urbo Vankuvero. == Famuloj == * [[Dan George]] * [[Jeni LeGon]] * En Vankuvero mortis: ** hungara [[inĝeniero]] [[Sándor Jablánczy]] ** hungara [[karikaturisto]] [[György Bodola]] ** hungardevena inĝeniero [[János Szablya]]. == Ĝemelaj urboj == {| | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|25ra]] [[Pusano]] ([[Sud-Koreio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|25ra]] [[Edinburgo]], ([[Britio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]] ([[Ĉinio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Tajvano.svg|25ra]] [[Kaoŝiung|Kaohsiung]], ([[Tajvano]]) | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Los-Anĝeleso]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]) * [[Dosiero:Flago-de-Aŭstralio.svg|25ra]] [[Melburno]] ([[Aŭstralio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|25ra]] [[Odeso]] ([[Ukrainio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Jokohamo]] ([[Japanio]]) |} == Esperanto en Vankuvero == * Dum la somero de la jaro [[1984]] en la urbo okazis la '''[[UK 1984|69-a Universala Kongreso]]''' de [[UEA]] kun 802 partoprenantoj. * En Vankuvero loĝas Arono Chapman kaj Karlina Daley, kiuj faras la [[podkasto]]n [[Radio Verda]]. * La maldekstra politika librovendejo Spartacus Books havas sekcion de aĉeteblaj esperantaj libroj. * Estas gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie. {{-}} {{Granda dosiero|North shore pan.JPG|1500ra|Panoramo de la ''Norda Marbordo''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=vankuver}} * [[Historia tramo de Vankuvero]] * [[Kanad-Pacifika Fervojo]] * [[Trolebusa transporto en Vankuvero]] [[File:The Lions peaks (British Columbia) banner.jpg|775px]] {{Metropolo Vankuvero}} {{Navigilo Brita Kolumbio}} {{Granda dosiero|Vancouver dusk pano.jpg|3000ra|Panoramo de Vankuvero vidata norde el najbareco de Broadway kaj Oak Street. La ponto maldekstre estas [[Granville Street Bridge]].}} [[File:Vancouver WV banner.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vankuvero| ]] [[Kategorio:Urboj en Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Marbordaj urboj en Kanado]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] ozxu69hrww4md510u7ht406kya3ysfs 9397456 9397454 2026-06-09T21:10:56Z ThomasPusch 1869 9397456 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=kanada urbo Vankuvero (Vancouver)|apa=Vankuvero (apartigilo)}} {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vankuvero | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Vancouver''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = el la [[nederlanda]] "van [[Coevorden]]" | oficiala_nomo = Vancouver | moto = By Land, Air and Sea We Prosper<br />(Laŭ tero, aero kaj maro ni prosperas) | kromnomo = [[Holivudo]] de la nordo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Vancouver photo montage.jpg | dosiero2 = Vancouver Montage 2020.jpg | dosiero3 = VancouverMontage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosierfaldo = jes | dosiero_grandeco = 300ra | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Brita Kolumbio | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Malalta Ĉeflando | regiono_tipo = | distrikto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | limo = Georgia Markolo | rivero = Frejzero | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo1_tipo = fervojo | montaro = Marborda Montaro | orogenezo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Vankuvero | koordinatoj_ne_en_titolo = true | plej_alta_leviĝo = 167 | plej_malalta = 0 <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 114.67 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 2878.52 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 578041 | loĝantaro_dato = 2008 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 2524113 | loĝantaro_urbo_noto = [[Malalta Ĉeflando]] <small>(''regiono'' Lower Mainland)</small> | loĝantaro_metropolo = 2249725 | loĝantaro_metropolo_noto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | loĝantaro_metropolo_denseco = auto | establita = 6-a de aprilo 1886 | establita_tipo = | establita1 = [[George Vancouver]] | establita1_tipo = nomita laŭ | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | gvidantaro = Urbokonsilio de Vankuvero | horzono = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset = -8 | horzono_DST = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset_DST = -7 | poŝtkodo = V5K ĝis V6Z | areo_kodo = +1-604, +1-778 | areo_kodo_tipo = | kodo = JBRIK | kodo_tipo = GNBC | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = iso | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Vankuvero | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = | Mapo en angulo = <!--funkcias eĉ sen valoro!--> | regiono-ISO = CA-BC | mapligilo = jes | zomo = 9 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://vancouver.ca/ vancouver.ca] | commons = Vancouver <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} [[Dosiero:Vancouver ib.jpg|eta|La vankuvera urbocentro vidita de Fairview Slopes norden trans [[False Creek]]]] '''Vankuvero''' ({{lang-en|Vancouver}}, [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: /vɛŋkuvɚ/) estas havenurbo kiu troviĝas ĉe la kontinenta bordo en sudokcidenta [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]]. Ĝiaj limoj estas la [[Georgia Markolo]], la [[Rivero]] [[Frejzero]], kaj la Marbordaj Montoj. Vankuvero ricevis sian nomon de [[kapitano]] [[George Vancouver]], brita esploristo. En la urbo Vankuvero loĝas 611 869,<ref name="gvrdpop"/> kaj en la urba regiono, la [[Aglomeraĵo Vankuvero]] 2 249 725.<ref name="gvrdpop">{{Cite web |title=GVRD Population Estimates 1996 - 2006 |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |publisher=BC statistics |accessdate=2007-01-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |archivedate=2008-06-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 }}</ref> Ĝi estas do la plej granda urbo en [[Brita Kolumbio]] kaj okcidenta Kanado, kaj la tria plej granda en la lando.<ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |title=Population of census metropolitan areas (2001 Census boundaries) |publisher=[[Statistics Canada]] |accessdate=2006-09-15 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050724005426/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |arkivdato=2005-07-24 }}</ref> Vankuvero estas etne diversa. 52% de urbanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |title=2006 Census: Population by mother tongue - cities |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |archivedate=2008-01-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|title=City Facts 2004|publisher=City of Vancouver|accessdate=2006-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|archivedate=2006-02-06|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|arkivdato=2006-02-06}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |date=2006-02-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |arkivdato=2006-02-06 }}</ref> kaj 43% de urbregionanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |title=2006 Census: Population by mother tongue - Metro regions |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |archivedate=2008-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 }}</ref> parolas denaske alian lingvon ol la anglan. La tuta loĝantaro de la vankuvera regiono laŭprognoze atingos 2,6 milionoj antaŭ 2020.<ref> {{Cite web | title = Urban Statistics| publisher = City Mayors| url = http://www.citymayors.com/statistics/urban_2020_2.html Urban Statistics - 2020 projection| accessdate=2007-01-17}}</ref> La loĝantara denseco estas la kvara plej alta inter grandaj urboj de Nordameriko post [[Novjorko]], [[Sanfrancisko]], kaj [[Meksikurbo]]. Oni prognozas ke ĝi atingos la duan rangon antaŭ 2021.<ref>{{Cite web| title = Vancouver| publisher = Emporis, Inc.| url = http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| accessdate = 2007-11-25| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20070429181406/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| arkivdato = 2007-04-29}}</ref> La unuaj neindiĝenaj loĝantoj de Vankuvero alvenis en la [[1860aj jaroj]] precipe de Usono pro la malkovro de oro en Frejzer-[[Kanjono]], sed multaj enmigrintoj ne restis post la orĉasado. La urbo kreskis rapide de malgranda lignoprilabora urbo al grava centro post konektiĝo al la oriento per [[transkontinenta fervojo]] (Canadian Pacific Railway) en 1887. La haveno de Vankuvero iĝis internacie grava post la kompletigo de la [[Panama Kanalo]], kio malaltigis frajtojn en la [[1920aj jaroj]] kaj ebligis sendi grenon de la prerioj okcidenten kaj eksterlanden per Vankuvero.<ref>{{Cite journal| last = Stevens| first = Leah| title = Rise of the Port of Vancouver, British Columbia| journal = Economic Geography| volume = 12| issue = 1| pages = 61–70| publisher = Clark University| date = January 1936| url = http://links.jstor.org/sici?sici=0013-0095%28193601%2912%3A1%3C61%3AROTPOV%3E2.0.CO%3B2-R| doi= 10.2307/140264 |accessdate=2007-01-17 | issn=0013-0095 }}</ref> Hodiaŭ ĝi estas la plej uzata marhaveno en Kanado, kaj eksportas pli da kargo ol iu alia haveno en [[Nordameriko]].<ref>{{Cite web| title = Port Facts| publisher = Port of Vancouver| url = http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| accessdate = 2007-01-17| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061212075838/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| arkivdato = 2006-12-12| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| archivedate = 2008-09-25}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |arkivdato=2008-09-25 }}</ref> La ekonomio de Vankuvero dependas tradicie de la naturaj rimedoj de Brita Kolumbio: arbaroj, minado, fiŝkaptado kaj terkulturado. Ĝi tamen diversiĝis post tempo, kaj la hodiaŭa Vankuvero havas vibran servindustrion, kreskantan turismindustrion, kaj ĝi iĝis la tria plej granda filmprodukta centro post [[Losanĝeleso]] kaj [[Novjorko]].<ref>{{Cite web|url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|title=Overnight visitors to Greater Vancouver by volume, monthly and annual basis|publisher=Vancouver Convention and Visitors Bureau|accessdate=2006-11-16|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|arkivdato=2011-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|archivedate=2011-07-17}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |arkivdato=2011-07-17 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |title=Key Sectors |publisher=Vancouver Economic Development Commission |accessdate=2006-11-11 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2006-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |archivedate=2006-11-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080511233138/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2008-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Industry Profile|url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|publisher=BC Film Commission|accessdate=2006-12-24|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|arkivdato=2011-07-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Vancouver Film Industry|url=http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|publisher=Vancouver.com|accessdate=2006-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517112136/http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|archivedate=2008-05-17}}</ref><ref>{{Cite book| last = Gasher | first = Mike | title = Hollywood North: The Feature Film Industry in British Columbia|publisher = University of British Columbia Press | date = November 2002 | location = Vancouver | id = ISBN 0-7748-0967-1}}</ref> En Vankuvero plivastiĝis ankaŭ teĥnologiaj industrioj. Notinda ekzemplo estas produktado de videoludoj. Vankuvero ade rangiĝas inter la tri plej bonaj urboj en la mondo laŭ vivokvalito.<ref>{{cite news | title = Vancouver and Melbourne top city league| publisher = BBC News| date = 4 October 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm | accessdate =2006-11-14 }}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver is 'best place to live' | publisher = BBC News | date = 4 October 2005| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4306936.stm | accessdate =2007-01-17}}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver world's second-best place to live: survey| publisher = CBC News| date = 3 March 2003| url = http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html | accessdate =2007-09-01|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071013223608/http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html|archivedate=2007-10-13}}</ref><ref>{{Cite web| title = Readers Choice Awards 2005| publisher = Condé Nast Traveler| url = http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| accessdate = 2006-11-23| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061114161312/http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| arkivdato = 2006-11-14}}</ref> Ekzemple, laŭ raporto de 2007 de Mercer Human Resource Consulting pri vivokvalito, Vankuvero okupis la trian lokon kune kun [[Vieno]] (post [[Zuriko]] kaj [[Ĝenevo]].<ref>{{Cite web| title = Vancouver leads Canadian cities in world survey| publisher = CBC.ca| url = http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| accessdate = 2007-04-02| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070406190710/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| archivedate = 2007-04-06}}</ref><ref>[http://www.cbc.ca/news/interactives/map-expensivecities/ Expensive cities: The global cost of living]. Interactive map. CBC.ca. Retrieved: 2007-06-19.</ref> Vankuvero estas la dua plej altkosta urbo en Kanado post [[Toronto]] kaj la 89a en la mondo.<ref>{{cite news|first=Eric|last=Beauchesne|title=Toronto pegged as priciest place to live in Canada|publisher=CanWest News Service|date=24 June 2006|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140|accessdate=2006-11-23}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091227122715/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |arkivdato=2009-12-27 }}</ref> La [[Vintraj Olimpikoj]] de 2010 okazis en Vankuvero kaj en la monta vintrosporta vilaĝo [[Whistler]] 115 kilometrojn pli nordoriente.<ref>{{Cite web|url=http://www.olympic.org/uk/games/vancouver/election_uk.asp|title=Vancouver 2010 Election|publisher=International Olympic Committee|accessdate=2007-01-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.winter2010.com/|title=Vancouver 2010|publisher=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic Games|accessdate=2007-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180504133529/http://winter2010.com/|archivedate=2018-05-04}}</ref><ref>{{cite news|author=|title=Vancouver to host 2010 Winter Olympics||publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/sport/newsid_3039000/3039690.stm|date=2003-07-18|accessdate=2007-01-17}}</ref> [[Dosiero:Vancouver-bridge.jpg|eta|maldekstra|Rigardo elde la ponto ''Granville'' al Vankuvero]] == Vidindaĵoj == * [[Ĝardeno Nitobe]] * [[Hotelo Vankuvero]] == Sporto == * [[Vankuveraj Kanadanoj]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Organizaĵoj == * ''[[Adbusters]]'' == Lokoj en Vankuvero == * [[B.C. Place]] * [[Universitato de Brita Kolumbio]] * [[Gastown]] * [[Stanley Park]] {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vankuvero | Nordokcidente = [[Okcidenta Vankuvero (Brita Kolumbio)|Okcidenta Vankuvero]] | Norde = [[Norda Vankuvero (Brita Kolumbio)|Urbo Norda Vankuvero]] | Nordoriente = [[Norda Vankuvero (distrikto)|Distrikto Norda Vankuvero]] | Oriente = [[Burnaby (Brita Kolumbio)|Burnaby]]<br />[[Nov-Vestminstro (Brita Kolumbio)|Nov-Vestminstro]] | Sudoriente = [[Surrey (Brita Kolumbio)|Surrey]] | Sude = [[Richmond (Brita Kolumbio)|Richmond]]<br />[[Delta (Brita Kolumbio)|Delta]] | Sudokcidente = ''[[Georgia Markolo]]'' | Okcidente = [[Universitataj Terenoj (Brita Kolumbio)|Universitataj Terenoj]] }} La Malalta Ĉeftero (angle ''Lower Mainland'') estas komunnomo por la metropola areo de la urbo Vankuvero. == Famuloj == * [[Dan George]] * [[Jeni LeGon]] * En Vankuvero mortis: ** hungara [[inĝeniero]] [[Sándor Jablánczy]] ** hungara [[karikaturisto]] [[György Bodola]] ** hungardevena inĝeniero [[János Szablya]]. == Ĝemelaj urboj == {| | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|25ra]] [[Pusano]] ([[Sud-Koreio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|25ra]] [[Edinburgo]], ([[Britio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]] ([[Ĉinio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Tajvano.svg|25ra]] [[Kaoŝiung|Kaohsiung]], ([[Tajvano]]) | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Los-Anĝeleso]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]) * [[Dosiero:Flago-de-Aŭstralio.svg|25ra]] [[Melburno]] ([[Aŭstralio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|25ra]] [[Odeso]] ([[Ukrainio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Jokohamo]] ([[Japanio]]) |} == Esperanto en Vankuvero == * Dum la somero de la jaro [[1984]] en la urbo okazis la '''[[UK 1984|69-a Universala Kongreso]]''' de [[UEA]] kun 802 partoprenantoj. * En Vankuvero loĝas Arono Chapman kaj Karlina Daley, kiuj faras la [[podkasto]]n [[Radio Verda]]. * La maldekstra politika librovendejo Spartacus Books havas sekcion de aĉeteblaj esperantaj libroj. * Estas gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie. {{-}} {{Granda dosiero|North shore pan.JPG|1500ra|Panoramo de la ''Norda Marbordo''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=vankuver}} * [[Historia tramo de Vankuvero]] * [[Kanad-Pacifika Fervojo]] * [[Trolebusa transporto en Vankuvero]] [[File:The Lions peaks (British Columbia) banner.jpg|775px]] {{Metropolo Vankuvero}} {{Navigilo Brita Kolumbio}} {{Granda dosiero|Vancouver dusk pano.jpg|3000ra|Panoramo de Vankuvero vidata norde el najbareco de Broadway kaj Oak Street. La ponto maldekstre estas [[Granville Street Bridge]].}} [[File:Vancouver WV banner.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vankuvero| ]] [[Kategorio:Urboj en Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Marbordaj urboj en Kanado]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] jz6r79n44gs5sx592xdwc2mdd4op7bs 9397458 9397456 2026-06-09T21:15:17Z ThomasPusch 1869 9397458 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=kanada urbo Vankuvero (Vancouver)|apa=Vankuvero (apartigilo)}} {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vankuvero | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Vancouver''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = el la [[nederlanda]] "van [[Coevorden]]" | oficiala_nomo = Vancouver | moto = By Land, Air and Sea We Prosper<br />(Laŭ tero, aero kaj maro ni prosperas) | kromnomo = [[Holivudo]] de la nordo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Vancouver photo montage.jpg | dosiero2 = Vancouver Montage 2020.jpg | dosiero3 = VancouverMontage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosierfaldo = jes | dosiero_grandeco = 300ra | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Brita Kolumbio | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Malalta Ĉeflando | regiono_tipo = | distrikto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | limo = Georgia Markolo | rivero = Frejzero | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo1_tipo = fervojo | montaro = Marborda Montaro | orogenezo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Vankuvero | koordinatoj_ne_en_titolo = true | plej_alta_leviĝo = 167 | plej_malalta = 0 <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 114.67 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 2878.52 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 578041 | loĝantaro_dato = 2008 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 2524113 | loĝantaro_urbo_noto = [[Malalta Ĉeflando]] <small>(''regiono'' Lower Mainland)</small> | loĝantaro_metropolo = 2249725 | loĝantaro_metropolo_noto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | loĝantaro_metropolo_denseco = auto | establita = 6-a de aprilo 1886 | establita_tipo = | establita1 = [[George Vancouver]] | establita1_tipo = nomita laŭ | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | gvidantaro = Urbokonsilio de Vankuvero | horzono = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset = -8 | horzono_DST = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset_DST = -7 | poŝtkodo = V5K ĝis V6Z | areo_kodo = +1-604, +1-778 | areo_kodo_tipo = | kodo = JBRIK | kodo_tipo = GNBC | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = iso | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Vankuvero | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = | Mapo en angulo = <!--funkcias eĉ sen valoro!--> | regiono-ISO = CA-BC | mapligilo = jes | zomo = 9 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://vancouver.ca/ vancouver.ca] | commons = Vancouver }} [[Dosiero:Vancouver ib.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|La vankuvera urbocentro}}]] '''Vankuvero''' ({{lang-en|Vancouver}}, [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: /vɛŋkuvɚ/) estas havenurbo kiu troviĝas ĉe la kontinenta bordo en sudokcidenta [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]]. Ĝiaj limoj estas la [[Georgia Markolo]], la [[Rivero]] [[Frejzero]], kaj la Marbordaj Montoj. Vankuvero ricevis sian nomon de [[kapitano]] [[George Vancouver]], brita esploristo. En la urbo Vankuvero loĝas 611 869,<ref name="gvrdpop"/> kaj en la urba regiono, la [[Aglomeraĵo Vankuvero]] 2 249 725.<ref name="gvrdpop">{{Cite web |title=GVRD Population Estimates 1996 - 2006 |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |publisher=BC statistics |accessdate=2007-01-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |archivedate=2008-06-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 }}</ref> Ĝi estas do la plej granda urbo en [[Brita Kolumbio]] kaj okcidenta Kanado, kaj la tria plej granda en la lando.<ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |title=Population of census metropolitan areas (2001 Census boundaries) |publisher=[[Statistics Canada]] |accessdate=2006-09-15 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050724005426/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |arkivdato=2005-07-24 }}</ref> Vankuvero estas etne diversa. 52% de urbanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |title=2006 Census: Population by mother tongue - cities |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |archivedate=2008-01-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|title=City Facts 2004|publisher=City of Vancouver|accessdate=2006-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|archivedate=2006-02-06|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|arkivdato=2006-02-06}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |date=2006-02-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |arkivdato=2006-02-06 }}</ref> kaj 43% de urbregionanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |title=2006 Census: Population by mother tongue - Metro regions |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |archivedate=2008-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 }}</ref> parolas denaske alian lingvon ol la anglan. La tuta loĝantaro de la vankuvera regiono laŭprognoze atingos 2,6 milionoj antaŭ 2020.<ref> {{Cite web | title = Urban Statistics| publisher = City Mayors| url = http://www.citymayors.com/statistics/urban_2020_2.html Urban Statistics - 2020 projection| accessdate=2007-01-17}}</ref> La loĝantara denseco estas la kvara plej alta inter grandaj urboj de Nordameriko post [[Novjorko]], [[Sanfrancisko]], kaj [[Meksikurbo]]. Oni prognozas ke ĝi atingos la duan rangon antaŭ 2021.<ref>{{Cite web| title = Vancouver| publisher = Emporis, Inc.| url = http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| accessdate = 2007-11-25| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20070429181406/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| arkivdato = 2007-04-29}}</ref> La unuaj neindiĝenaj loĝantoj de Vankuvero alvenis en la [[1860aj jaroj]] precipe de Usono pro la malkovro de oro en Frejzer-[[Kanjono]], sed multaj enmigrintoj ne restis post la orĉasado. La urbo kreskis rapide de malgranda lignoprilabora urbo al grava centro post konektiĝo al la oriento per [[transkontinenta fervojo]] (Canadian Pacific Railway) en 1887. La haveno de Vankuvero iĝis internacie grava post la kompletigo de la [[Panama Kanalo]], kio malaltigis frajtojn en la [[1920aj jaroj]] kaj ebligis sendi grenon de la prerioj okcidenten kaj eksterlanden per Vankuvero.<ref>{{Cite journal| last = Stevens| first = Leah| title = Rise of the Port of Vancouver, British Columbia| journal = Economic Geography| volume = 12| issue = 1| pages = 61–70| publisher = Clark University| date = January 1936| url = http://links.jstor.org/sici?sici=0013-0095%28193601%2912%3A1%3C61%3AROTPOV%3E2.0.CO%3B2-R| doi= 10.2307/140264 |accessdate=2007-01-17 | issn=0013-0095 }}</ref> Hodiaŭ ĝi estas la plej uzata marhaveno en Kanado, kaj eksportas pli da kargo ol iu alia haveno en [[Nordameriko]].<ref>{{Cite web| title = Port Facts| publisher = Port of Vancouver| url = http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| accessdate = 2007-01-17| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061212075838/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| arkivdato = 2006-12-12| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| archivedate = 2008-09-25}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |arkivdato=2008-09-25 }}</ref> La ekonomio de Vankuvero dependas tradicie de la naturaj rimedoj de Brita Kolumbio: arbaroj, minado, fiŝkaptado kaj terkulturado. Ĝi tamen diversiĝis post tempo, kaj la hodiaŭa Vankuvero havas vibran servindustrion, kreskantan turismindustrion, kaj ĝi iĝis la tria plej granda filmprodukta centro post [[Losanĝeleso]] kaj [[Novjorko]].<ref>{{Cite web|url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|title=Overnight visitors to Greater Vancouver by volume, monthly and annual basis|publisher=Vancouver Convention and Visitors Bureau|accessdate=2006-11-16|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|arkivdato=2011-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|archivedate=2011-07-17}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |arkivdato=2011-07-17 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |title=Key Sectors |publisher=Vancouver Economic Development Commission |accessdate=2006-11-11 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2006-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |archivedate=2006-11-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080511233138/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2008-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Industry Profile|url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|publisher=BC Film Commission|accessdate=2006-12-24|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|arkivdato=2011-07-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Vancouver Film Industry|url=http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|publisher=Vancouver.com|accessdate=2006-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517112136/http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|archivedate=2008-05-17}}</ref><ref>{{Cite book| last = Gasher | first = Mike | title = Hollywood North: The Feature Film Industry in British Columbia|publisher = University of British Columbia Press | date = November 2002 | location = Vancouver | id = ISBN 0-7748-0967-1}}</ref> En Vankuvero plivastiĝis ankaŭ teĥnologiaj industrioj. Notinda ekzemplo estas produktado de videoludoj. Vankuvero ade rangiĝas inter la tri plej bonaj urboj en la mondo laŭ vivokvalito.<ref>{{cite news | title = Vancouver and Melbourne top city league| publisher = BBC News| date = 4 October 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm | accessdate =2006-11-14 }}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver is 'best place to live' | publisher = BBC News | date = 4 October 2005| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4306936.stm | accessdate =2007-01-17}}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver world's second-best place to live: survey| publisher = CBC News| date = 3 March 2003| url = http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html | accessdate =2007-09-01|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071013223608/http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html|archivedate=2007-10-13}}</ref><ref>{{Cite web| title = Readers Choice Awards 2005| publisher = Condé Nast Traveler| url = http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| accessdate = 2006-11-23| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061114161312/http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| arkivdato = 2006-11-14}}</ref> Ekzemple, laŭ raporto de 2007 de Mercer Human Resource Consulting pri vivokvalito, Vankuvero okupis la trian lokon kune kun [[Vieno]] (post [[Zuriko]] kaj [[Ĝenevo]].<ref>{{Cite web| title = Vancouver leads Canadian cities in world survey| publisher = CBC.ca| url = http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| accessdate = 2007-04-02| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070406190710/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| archivedate = 2007-04-06}}</ref><ref>[http://www.cbc.ca/news/interactives/map-expensivecities/ Expensive cities: The global cost of living]. Interactive map. CBC.ca. Retrieved: 2007-06-19.</ref> Vankuvero estas la dua plej altkosta urbo en Kanado post [[Toronto]] kaj la 89a en la mondo.<ref>{{cite news|first=Eric|last=Beauchesne|title=Toronto pegged as priciest place to live in Canada|publisher=CanWest News Service|date=24 June 2006|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140|accessdate=2006-11-23}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091227122715/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |arkivdato=2009-12-27 }}</ref> La [[Vintraj Olimpikoj]] de 2010 okazis en Vankuvero kaj en la monta vintrosporta vilaĝo [[Whistler]] 115 kilometrojn pli nordoriente.<ref>{{Cite web|url=http://www.olympic.org/uk/games/vancouver/election_uk.asp|title=Vancouver 2010 Election|publisher=International Olympic Committee|accessdate=2007-01-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.winter2010.com/|title=Vancouver 2010|publisher=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic Games|accessdate=2007-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180504133529/http://winter2010.com/|archivedate=2018-05-04}}</ref><ref>{{cite news|author=|title=Vancouver to host 2010 Winter Olympics||publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/sport/newsid_3039000/3039690.stm|date=2003-07-18|accessdate=2007-01-17}}</ref> [[Dosiero:Vancouver-bridge.jpg|eta|maldekstra|Rigardo elde la ponto ''Granville'' al Vankuvero]] == Vidindaĵoj == * [[Ĝardeno Nitobe]] * [[Hotelo Vankuvero]] == Sporto == * [[Vankuveraj Kanadanoj]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Organizaĵoj == * ''[[Adbusters]]'' == Lokoj en Vankuvero == * [[B.C. Place]] * [[Universitato de Brita Kolumbio]] * [[Gastown]] * [[Stanley Park]] {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vankuvero | Nordokcidente = [[Okcidenta Vankuvero (Brita Kolumbio)|Okcidenta Vankuvero]] | Norde = [[Norda Vankuvero (Brita Kolumbio)|Urbo Norda Vankuvero]] | Nordoriente = [[Norda Vankuvero (distrikto)|Distrikto Norda Vankuvero]] | Oriente = [[Burnaby (Brita Kolumbio)|Burnaby]]<br />[[Nov-Vestminstro (Brita Kolumbio)|Nov-Vestminstro]] | Sudoriente = [[Surrey (Brita Kolumbio)|Surrey]] | Sude = [[Richmond (Brita Kolumbio)|Richmond]]<br />[[Delta (Brita Kolumbio)|Delta]] | Sudokcidente = ''[[Georgia Markolo]]'' | Okcidente = [[Universitataj Terenoj (Brita Kolumbio)|Universitataj Terenoj]] }} La Malalta Ĉeftero (angle ''Lower Mainland'') estas komunnomo por la metropola areo de la urbo Vankuvero. == Famuloj == * [[Dan George]] * [[Jeni LeGon]] * En Vankuvero mortis: ** hungara [[inĝeniero]] [[Sándor Jablánczy]] ** hungara [[karikaturisto]] [[György Bodola]] ** hungardevena inĝeniero [[János Szablya]]. == Ĝemelaj urboj == {| | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|25ra]] [[Pusano]] ([[Sud-Koreio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|25ra]] [[Edinburgo]], ([[Britio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]] ([[Ĉinio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Tajvano.svg|25ra]] [[Kaoŝiung|Kaohsiung]], ([[Tajvano]]) | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Los-Anĝeleso]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]) * [[Dosiero:Flago-de-Aŭstralio.svg|25ra]] [[Melburno]] ([[Aŭstralio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|25ra]] [[Odeso]] ([[Ukrainio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Jokohamo]] ([[Japanio]]) |} == Esperanto en Vankuvero == * Dum la somero de la jaro [[1984]] en la urbo okazis la '''[[UK 1984|69-a Universala Kongreso]]''' de [[UEA]] kun 802 partoprenantoj. * En Vankuvero loĝas Arono Chapman kaj Karlina Daley, kiuj faras la [[podkasto]]n [[Radio Verda]]. * La maldekstra politika librovendejo Spartacus Books havas sekcion de aĉeteblaj esperantaj libroj. * Estas gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie. {{-}} {{Granda dosiero|North shore pan.JPG|1500ra|Panoramo de la ''Norda Marbordo''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=vankuver}} * [[Historia tramo de Vankuvero]] * [[Kanad-Pacifika Fervojo]] * [[Trolebusa transporto en Vankuvero]] [[File:The Lions peaks (British Columbia) banner.jpg|775px]] {{Metropolo Vankuvero}} {{Navigilo Brita Kolumbio}} {{Granda dosiero|Vancouver dusk pano.jpg|3000ra|Panoramo de Vankuvero vidata norde el najbareco de Broadway kaj Oak Street. La ponto maldekstre estas [[Granville Street Bridge]].}} [[File:Vancouver WV banner.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vankuvero| ]] [[Kategorio:Urboj en Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Marbordaj urboj en Kanado]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] 4ona21o3971den40lss4o5mnhxivtsn 9397466 9397458 2026-06-09T21:31:27Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9397466 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=kanada urbo Vankuvero (Vancouver)|apa=Vankuvero (apartigilo)}} {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vankuvero | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Vancouver''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = el la [[nederlanda]] "van [[Coevorden]]" | oficiala_nomo = Vancouver | moto = By Land, Air and Sea We Prosper<br />(Laŭ tero, aero kaj maro ni prosperas) | kromnomo = [[Holivudo]] de la nordo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Vancouver photo montage.jpg | dosiero2 = Vancouver Montage 2020.jpg | dosiero3 = VancouverMontage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosierfaldo = jes | dosiero_grandeco = 300ra | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Brita Kolumbio | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Malalta Ĉeflando | regiono_tipo = | distrikto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | limo = Georgia Markolo | rivero = Frejzero | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo1_tipo = fervojo | montaro = Marborda Montaro | orogenezo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Vankuvero | koordinatoj_ne_en_titolo = true | plej_alta_leviĝo = 167 | plej_malalta = 0 <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 114.67 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 2878.52 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 578041 | loĝantaro_dato = 2008 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 2524113 | loĝantaro_urbo_noto = [[Malalta Ĉeflando]] <small>(''regiono'' Lower Mainland)</small> | loĝantaro_metropolo = 2249725 | loĝantaro_metropolo_noto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | loĝantaro_metropolo_denseco = auto | establita = 6-a de aprilo 1886 | establita_tipo = | establita1 = [[George Vancouver]] | establita1_tipo = nomita laŭ | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | gvidantaro = Urbokonsilio de Vankuvero | horzono = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset = -8 | horzono_DST = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset_DST = -7 | poŝtkodo = V5K ĝis V6Z | areo_kodo = +1-604, +1-778 | areo_kodo_tipo = | kodo = JBRIK | kodo_tipo = GNBC | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = iso | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Vankuvero | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = | Mapo en angulo = <!--funkcias eĉ sen valoro!--> | regiono-ISO = CA-BC | mapligilo = jes | zomo = 9 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://vancouver.ca/ vancouver.ca] | commons = Vancouver }} [[Dosiero:Vancouver ib.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|La vankuvera urbocentro}}]] '''Vankuvero''' ({{lang-en|Vancouver}}, [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: /vɛŋkuvɚ/) estas havenurbo kiu troviĝas ĉe la kontinenta bordo en sudokcidenta [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]]. Ĝiaj limoj estas la [[Georgia Markolo]], la [[Rivero]] [[Frejzero]], kaj la Marbordaj Montoj. Vankuvero ricevis sian nomon de [[kapitano]] [[George Vancouver]], brita esploristo. En la urbo Vankuvero loĝas 611 869,<ref name="gvrdpop"/> kaj en la urba regiono, la [[Aglomeraĵo Vankuvero]] 2 249 725.<ref name="gvrdpop">{{Cite web |title=GVRD Population Estimates 1996 - 2006 |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |publisher=BC statistics |accessdate=2007-01-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |archivedate=2008-06-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 }}</ref> Ĝi estas do la plej granda urbo en [[Brita Kolumbio]] kaj okcidenta Kanado, kaj la tria plej granda en la lando.<ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |title=Population of census metropolitan areas (2001 Census boundaries) |publisher=[[Statistics Canada]] |accessdate=2006-09-15 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050724005426/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |arkivdato=2005-07-24 }}</ref> Vankuvero estas etne diversa. 52% de urbanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |title=2006 Census: Population by mother tongue - cities |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |archivedate=2008-01-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|title=City Facts 2004|publisher=City of Vancouver|accessdate=2006-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|archivedate=2006-02-06|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|arkivdato=2006-02-06}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |date=2006-02-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |arkivdato=2006-02-06 }}</ref> kaj 43% de urbregionanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |title=2006 Census: Population by mother tongue - Metro regions |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |archivedate=2008-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 }}</ref> parolas denaske alian lingvon ol la anglan. La tuta loĝantaro de la vankuvera regiono laŭprognoze atingos 2,6 milionoj antaŭ 2020.<ref> {{Cite web | title = Urban Statistics| publisher = City Mayors| url = http://www.citymayors.com/statistics/urban_2020_2.html Urban Statistics - 2020 projection| accessdate=2007-01-17}}</ref> La loĝantara denseco estas la kvara plej alta inter grandaj urboj de Nordameriko post [[Novjorko]], [[Sanfrancisko]], kaj [[Meksikurbo]]. Oni prognozas ke ĝi atingos la duan rangon antaŭ 2021.<ref>{{Cite web| title = Vancouver| publisher = Emporis, Inc.| url = http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| accessdate = 2007-11-25| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20070429181406/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| arkivdato = 2007-04-29}}</ref> La unuaj neindiĝenaj loĝantoj de Vankuvero alvenis en la [[1860aj jaroj]] precipe de Usono pro la malkovro de oro en Frejzer-[[Kanjono]], sed multaj enmigrintoj ne restis post la orĉasado. La urbo kreskis rapide de malgranda lignoprilabora urbo al grava centro post konektiĝo al la oriento per [[transkontinenta fervojo]] (Canadian Pacific Railway) en 1887. La haveno de Vankuvero iĝis internacie grava post la kompletigo de la [[Panama Kanalo]], kio malaltigis frajtojn en la [[1920aj jaroj]] kaj ebligis sendi grenon de la prerioj okcidenten kaj eksterlanden per Vankuvero.<ref>{{Cite journal| last = Stevens| first = Leah| title = Rise of the Port of Vancouver, British Columbia| journal = Economic Geography| volume = 12| issue = 1| pages = 61–70| publisher = Clark University| date = January 1936| url = http://links.jstor.org/sici?sici=0013-0095%28193601%2912%3A1%3C61%3AROTPOV%3E2.0.CO%3B2-R| doi= 10.2307/140264 |accessdate=2007-01-17 | issn=0013-0095 }}</ref> Hodiaŭ ĝi estas la plej uzata marhaveno en Kanado, kaj eksportas pli da kargo ol iu alia haveno en [[Nordameriko]].<ref>{{Cite web| title = Port Facts| publisher = Port of Vancouver| url = http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| accessdate = 2007-01-17| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061212075838/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| arkivdato = 2006-12-12| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| archivedate = 2008-09-25}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |arkivdato=2008-09-25 }}</ref> La ekonomio de Vankuvero dependas tradicie de la naturaj rimedoj de Brita Kolumbio: arbaroj, minado, fiŝkaptado kaj terkulturado. Ĝi tamen diversiĝis post tempo, kaj la hodiaŭa Vankuvero havas vibran servindustrion, kreskantan turismindustrion, kaj ĝi iĝis la tria plej granda filmprodukta centro post [[Losanĝeleso]] kaj [[Novjorko]].<ref>{{Cite web|url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|title=Overnight visitors to Greater Vancouver by volume, monthly and annual basis|publisher=Vancouver Convention and Visitors Bureau|accessdate=2006-11-16|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|arkivdato=2011-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|archivedate=2011-07-17}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |arkivdato=2011-07-17 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |title=Key Sectors |publisher=Vancouver Economic Development Commission |accessdate=2006-11-11 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2006-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |archivedate=2006-11-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080511233138/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2008-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Industry Profile|url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|publisher=BC Film Commission|accessdate=2006-12-24|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|arkivdato=2011-07-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Vancouver Film Industry|url=http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|publisher=Vancouver.com|accessdate=2006-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517112136/http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|archivedate=2008-05-17}}</ref><ref>{{Cite book| last = Gasher | first = Mike | title = Hollywood North: The Feature Film Industry in British Columbia|publisher = University of British Columbia Press | date = November 2002 | location = Vancouver | id = ISBN 0-7748-0967-1}}</ref> En Vankuvero plivastiĝis ankaŭ teĥnologiaj industrioj. Notinda ekzemplo estas produktado de videoludoj. Vankuvero ade rangiĝas inter la tri plej bonaj urboj en la mondo laŭ vivokvalito.<ref>{{cite news | title = Vancouver and Melbourne top city league| publisher = BBC News| date = 4 October 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm | accessdate =2006-11-14 }}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver is 'best place to live' | publisher = BBC News | date = 4 October 2005| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4306936.stm | accessdate =2007-01-17}}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver world's second-best place to live: survey| publisher = CBC News| date = 3 March 2003| url = http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html | accessdate =2007-09-01|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071013223608/http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html|archivedate=2007-10-13}}</ref><ref>{{Cite web| title = Readers Choice Awards 2005| publisher = Condé Nast Traveler| url = http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| accessdate = 2006-11-23| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061114161312/http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| arkivdato = 2006-11-14}}</ref> Ekzemple, laŭ raporto de 2007 de Mercer Human Resource Consulting pri vivokvalito, Vankuvero okupis la trian lokon kune kun [[Vieno]] (post [[Zuriko]] kaj [[Ĝenevo]].<ref>{{Cite web| title = Vancouver leads Canadian cities in world survey| publisher = CBC.ca| url = http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| accessdate = 2007-04-02| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070406190710/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| archivedate = 2007-04-06}}</ref><ref>[http://www.cbc.ca/news/interactives/map-expensivecities/ Expensive cities: The global cost of living]. Interactive map. CBC.ca. Retrieved: 2007-06-19.</ref> Vankuvero estas la dua plej altkosta urbo en Kanado post [[Toronto]] kaj la 89a en la mondo.<ref>{{cite news|first=Eric|last=Beauchesne|title=Toronto pegged as priciest place to live in Canada|publisher=CanWest News Service|date=24 June 2006|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140|accessdate=2006-11-23}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091227122715/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |arkivdato=2009-12-27 }}</ref> La [[Vintraj Olimpikoj]] de 2010 okazis en Vankuvero kaj en la monta vintrosporta vilaĝo [[Whistler]] 115 kilometrojn pli nordoriente.<ref>{{Cite web|url=http://www.olympic.org/uk/games/vancouver/election_uk.asp|title=Vancouver 2010 Election|publisher=International Olympic Committee|accessdate=2007-01-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.winter2010.com/|title=Vancouver 2010|publisher=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic Games|accessdate=2007-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180504133529/http://winter2010.com/|archivedate=2018-05-04}}</ref><ref>{{cite news|author=|title=Vancouver to host 2010 Winter Olympics||publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/sport/newsid_3039000/3039690.stm|date=2003-07-18|accessdate=2007-01-17}}</ref> [[Dosiero:Vancouver-bridge.jpg|eta|maldekstra|Rigardo elde la ponto ''Granville'' al Vankuvero]] == Vidindaĵoj == * [[Ĝardeno Nitobe]] * [[Hotelo Vankuvero]] == Sporto == * [[Vankuveraj Kanadanoj]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Organizaĵoj == * ''[[Adbusters]]'' == Lokoj en Vankuvero == * [[B.C. Place]] * [[Universitato de Brita Kolumbio]] * [[Gastown]] * [[Stanley Park]] {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vankuvero | Nordokcidente = [[Okcidenta Vankuvero (Brita Kolumbio)|Okcidenta Vankuvero]] | Norde = [[Norda Vankuvero (Brita Kolumbio)|Urbo Norda Vankuvero]] | Nordoriente = [[Norda Vankuvero (distrikto)|Distrikto Norda Vankuvero]] | Oriente = [[Burnaby (Brita Kolumbio)|Burnaby]]<br />[[Nov-Vestminstro (Brita Kolumbio)|Nov-Vestminstro]] | Sudoriente = [[Surrey (Brita Kolumbio)|Surrey]] | Sude = [[Richmond (Brita Kolumbio)|Richmond]]<br />[[Delta (Brita Kolumbio)|Delta]] | Sudokcidente = ''[[Georgia Markolo]]'' | Okcidente = [[Universitataj Terenoj (Brita Kolumbio)|Universitataj Terenoj]] }} La Malalta Ĉeftero (angle ''Lower Mainland'') estas komunnomo por la metropola areo de la urbo Vankuvero. == Famuloj == * [[Dan George]] * [[Jeni LeGon]] * En Vankuvero mortis: ** hungara [[inĝeniero]] [[Sándor Jablánczy]] ** hungara [[karikaturisto]] [[György Bodola]] ** hungardevena inĝeniero [[János Szablya]]. == Ĝemelaj urboj == {| | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|25ra]] [[Pusano]] ([[Sud-Koreio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|25ra]] [[Edinburgo]], ([[Britio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]] ([[Ĉinio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Tajvano.svg|25ra]] [[Kaoŝiung|Kaohsiung]], ([[Tajvano]]) | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Los-Anĝeleso]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]) * [[Dosiero:Flago-de-Aŭstralio.svg|25ra]] [[Melburno]] ([[Aŭstralio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|25ra]] [[Odeso]] ([[Ukrainio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Jokohamo]] ([[Japanio]]) |} == Esperanto en Vankuvero == * Dum la somero de la jaro [[1984]] en la urbo okazis la '''[[UK 1984|69-a Universala Kongreso]]''' de [[UEA]] kun 802 partoprenantoj. * En Vankuvero loĝas Arono Chapman kaj Karlina Daley, kiuj faras la [[podkasto]]n [[Radio Verda]]. * La maldekstra politika librovendejo Spartacus Books havas sekcion de aĉeteblaj esperantaj libroj. * Estas gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie. {{-}} {{Granda dosiero|North shore pan.JPG|1500ra|Panoramo de la ''Norda Marbordo''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=vankuver}} * [[Historia tramo de Vankuvero]] * [[Kanad-Pacifika Fervojo]] * [[Trolebusa transporto en Vankuvero]] [[Dosiero:The Lions peaks (British Columbia) banner.jpg|centre|900ra]] {{Metropolo Vankuvero}} {{Navigilo Brita Kolumbio}} {{Granda dosiero|Vancouver dusk pano.jpg|3000ra|Panoramo de Vankuvero vidata norde el najbareco de Broadway kaj Oak Street. La ponto maldekstre estas [[Granville Street Bridge]].}} [[Dosiero:Vancouver WV banner.jpg|centre|900ra]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vankuvero| ]] [[Kategorio:Urboj en Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Marbordaj urboj en Kanado]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] 75r0p14navvxw1c329x06te7uk0892l 9397467 9397466 2026-06-09T21:32:01Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9397467 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=kanada urbo Vankuvero (Vancouver)|apa=Vankuvero (apartigilo)}} {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vankuvero | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Vancouver''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = el la [[nederlanda]] "van [[Coevorden]]" | oficiala_nomo = Vancouver | moto = By Land, Air and Sea We Prosper<br />(Laŭ tero, aero kaj maro ni prosperas) | kromnomo = [[Holivudo]] de la nordo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Vancouver photo montage.jpg | dosiero2 = Vancouver Montage 2020.jpg | dosiero3 = VancouverMontage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosierfaldo = jes | dosiero_grandeco = 300ra | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Brita Kolumbio | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Malalta Ĉeflando | regiono_tipo = | distrikto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | limo = Georgia Markolo | rivero = Frejzero | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo1_tipo = fervojo | montaro = Marborda Montaro | orogenezo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Vankuvero | koordinatoj_ne_en_titolo = true | plej_alta_leviĝo = 167 | plej_malalta = 0 <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 114.67 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 2878.52 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 578041 | loĝantaro_dato = 2008 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 2524113 | loĝantaro_urbo_noto = [[Malalta Ĉeflando]] <small>(''regiono'' Lower Mainland)</small> | loĝantaro_metropolo = 2249725 | loĝantaro_metropolo_noto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | loĝantaro_metropolo_denseco = auto | establita = 6-a de aprilo 1886 | establita_tipo = | establita1 = [[George Vancouver]] | establita1_tipo = nomita laŭ | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | gvidantaro = Urbokonsilio de Vankuvero | horzono = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset = -8 | horzono_DST = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset_DST = -7 | poŝtkodo = V5K ĝis V6Z | areo_kodo = +1-604, +1-778 | areo_kodo_tipo = | kodo = JBRIK | kodo_tipo = GNBC | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = iso | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Vankuvero | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = | Mapo en angulo = <!--funkcias eĉ sen valoro!--> | regiono-ISO = CA-BC | mapligilo = jes | zomo = 9 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://vancouver.ca/ vancouver.ca] | commons = Vancouver }} [[Dosiero:Vancouver ib.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|La vankuvera urbocentro}}]] '''Vankuvero''' ({{lang-en|Vancouver}}, [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: /vɛŋkuvɚ/) estas havenurbo kiu troviĝas ĉe la kontinenta bordo en sudokcidenta [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]]. Ĝiaj limoj estas la [[Georgia Markolo]], la [[Rivero]] [[Frejzero]], kaj la Marbordaj Montoj. Vankuvero ricevis sian nomon de [[kapitano]] [[George Vancouver]], brita esploristo. En la urbo Vankuvero loĝas 611 869,<ref name="gvrdpop"/> kaj en la urba regiono, la [[Aglomeraĵo Vankuvero]] 2 249 725.<ref name="gvrdpop">{{Cite web |title=GVRD Population Estimates 1996 - 2006 |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |publisher=BC statistics |accessdate=2007-01-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |archivedate=2008-06-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 }}</ref> Ĝi estas do la plej granda urbo en [[Brita Kolumbio]] kaj okcidenta Kanado, kaj la tria plej granda en la lando.<ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |title=Population of census metropolitan areas (2001 Census boundaries) |publisher=[[Statistics Canada]] |accessdate=2006-09-15 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050724005426/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |arkivdato=2005-07-24 }}</ref> Vankuvero estas etne diversa. 52% de urbanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |title=2006 Census: Population by mother tongue - cities |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |archivedate=2008-01-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|title=City Facts 2004|publisher=City of Vancouver|accessdate=2006-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|archivedate=2006-02-06|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|arkivdato=2006-02-06}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |date=2006-02-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |arkivdato=2006-02-06 }}</ref> kaj 43% de urbregionanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |title=2006 Census: Population by mother tongue - Metro regions |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |archivedate=2008-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 }}</ref> parolas denaske alian lingvon ol la anglan. La tuta loĝantaro de la vankuvera regiono laŭprognoze atingos 2,6 milionoj antaŭ 2020.<ref> {{Cite web | title = Urban Statistics| publisher = City Mayors| url = http://www.citymayors.com/statistics/urban_2020_2.html Urban Statistics - 2020 projection| accessdate=2007-01-17}}</ref> La loĝantara denseco estas la kvara plej alta inter grandaj urboj de Nordameriko post [[Novjorko]], [[Sanfrancisko]], kaj [[Meksikurbo]]. Oni prognozas ke ĝi atingos la duan rangon antaŭ 2021.<ref>{{Cite web| title = Vancouver| publisher = Emporis, Inc.| url = http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| accessdate = 2007-11-25| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20070429181406/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| arkivdato = 2007-04-29}}</ref> La unuaj neindiĝenaj loĝantoj de Vankuvero alvenis en la [[1860aj jaroj]] precipe de Usono pro la malkovro de oro en Frejzer-[[Kanjono]], sed multaj enmigrintoj ne restis post la orĉasado. La urbo kreskis rapide de malgranda lignoprilabora urbo al grava centro post konektiĝo al la oriento per [[transkontinenta fervojo]] (Canadian Pacific Railway) en 1887. La haveno de Vankuvero iĝis internacie grava post la kompletigo de la [[Panama Kanalo]], kio malaltigis frajtojn en la [[1920aj jaroj]] kaj ebligis sendi grenon de la prerioj okcidenten kaj eksterlanden per Vankuvero.<ref>{{Cite journal| last = Stevens| first = Leah| title = Rise of the Port of Vancouver, British Columbia| journal = Economic Geography| volume = 12| issue = 1| pages = 61–70| publisher = Clark University| date = January 1936| url = http://links.jstor.org/sici?sici=0013-0095%28193601%2912%3A1%3C61%3AROTPOV%3E2.0.CO%3B2-R| doi= 10.2307/140264 |accessdate=2007-01-17 | issn=0013-0095 }}</ref> Hodiaŭ ĝi estas la plej uzata marhaveno en Kanado, kaj eksportas pli da kargo ol iu alia haveno en [[Nordameriko]].<ref>{{Cite web| title = Port Facts| publisher = Port of Vancouver| url = http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| accessdate = 2007-01-17| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061212075838/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| arkivdato = 2006-12-12| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| archivedate = 2008-09-25}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |arkivdato=2008-09-25 }}</ref> La ekonomio de Vankuvero dependas tradicie de la naturaj rimedoj de Brita Kolumbio: arbaroj, minado, fiŝkaptado kaj terkulturado. Ĝi tamen diversiĝis post tempo, kaj la hodiaŭa Vankuvero havas vibran servindustrion, kreskantan turismindustrion, kaj ĝi iĝis la tria plej granda filmprodukta centro post [[Losanĝeleso]] kaj [[Novjorko]].<ref>{{Cite web|url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|title=Overnight visitors to Greater Vancouver by volume, monthly and annual basis|publisher=Vancouver Convention and Visitors Bureau|accessdate=2006-11-16|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|arkivdato=2011-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|archivedate=2011-07-17}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |arkivdato=2011-07-17 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |title=Key Sectors |publisher=Vancouver Economic Development Commission |accessdate=2006-11-11 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2006-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |archivedate=2006-11-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080511233138/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2008-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Industry Profile|url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|publisher=BC Film Commission|accessdate=2006-12-24|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|arkivdato=2011-07-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Vancouver Film Industry|url=http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|publisher=Vancouver.com|accessdate=2006-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517112136/http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|archivedate=2008-05-17}}</ref><ref>{{Cite book| last = Gasher | first = Mike | title = Hollywood North: The Feature Film Industry in British Columbia|publisher = University of British Columbia Press | date = November 2002 | location = Vancouver | id = ISBN 0-7748-0967-1}}</ref> En Vankuvero plivastiĝis ankaŭ teĥnologiaj industrioj. Notinda ekzemplo estas produktado de videoludoj. Vankuvero ade rangiĝas inter la tri plej bonaj urboj en la mondo laŭ vivokvalito.<ref>{{cite news | title = Vancouver and Melbourne top city league| publisher = BBC News| date = 4 October 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm | accessdate =2006-11-14 }}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver is 'best place to live' | publisher = BBC News | date = 4 October 2005| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4306936.stm | accessdate =2007-01-17}}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver world's second-best place to live: survey| publisher = CBC News| date = 3 March 2003| url = http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html | accessdate =2007-09-01|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071013223608/http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html|archivedate=2007-10-13}}</ref><ref>{{Cite web| title = Readers Choice Awards 2005| publisher = Condé Nast Traveler| url = http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| accessdate = 2006-11-23| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061114161312/http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| arkivdato = 2006-11-14}}</ref> Ekzemple, laŭ raporto de 2007 de Mercer Human Resource Consulting pri vivokvalito, Vankuvero okupis la trian lokon kune kun [[Vieno]] (post [[Zuriko]] kaj [[Ĝenevo]].<ref>{{Cite web| title = Vancouver leads Canadian cities in world survey| publisher = CBC.ca| url = http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| accessdate = 2007-04-02| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070406190710/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| archivedate = 2007-04-06}}</ref><ref>[http://www.cbc.ca/news/interactives/map-expensivecities/ Expensive cities: The global cost of living]. Interactive map. CBC.ca. Retrieved: 2007-06-19.</ref> Vankuvero estas la dua plej altkosta urbo en Kanado post [[Toronto]] kaj la 89a en la mondo.<ref>{{cite news|first=Eric|last=Beauchesne|title=Toronto pegged as priciest place to live in Canada|publisher=CanWest News Service|date=24 June 2006|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140|accessdate=2006-11-23}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091227122715/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |arkivdato=2009-12-27 }}</ref> La [[Vintraj Olimpikoj]] de 2010 okazis en Vankuvero kaj en la monta vintrosporta vilaĝo [[Whistler]] 115 kilometrojn pli nordoriente.<ref>{{Cite web|url=http://www.olympic.org/uk/games/vancouver/election_uk.asp|title=Vancouver 2010 Election|publisher=International Olympic Committee|accessdate=2007-01-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.winter2010.com/|title=Vancouver 2010|publisher=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic Games|accessdate=2007-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180504133529/http://winter2010.com/|archivedate=2018-05-04}}</ref><ref>{{cite news|author=|title=Vancouver to host 2010 Winter Olympics||publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/sport/newsid_3039000/3039690.stm|date=2003-07-18|accessdate=2007-01-17}}</ref> [[Dosiero:Vancouver-bridge.jpg|eta|maldekstra|Rigardo elde la ponto ''Granville'' al Vankuvero]] == Vidindaĵoj == * [[Ĝardeno Nitobe]] * [[Hotelo Vankuvero]] == Sporto == * [[Vankuveraj Kanadanoj]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Organizaĵoj == * ''[[Adbusters]]'' == Lokoj en Vankuvero == * [[B.C. Place]] * [[Universitato de Brita Kolumbio]] * [[Gastown]] * [[Stanley Park]] {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vankuvero | Nordokcidente = [[Okcidenta Vankuvero (Brita Kolumbio)|Okcidenta Vankuvero]] | Norde = [[Norda Vankuvero (Brita Kolumbio)|Urbo Norda Vankuvero]] | Nordoriente = [[Norda Vankuvero (distrikto)|Distrikto Norda Vankuvero]] | Oriente = [[Burnaby (Brita Kolumbio)|Burnaby]]<br />[[Nov-Vestminstro (Brita Kolumbio)|Nov-Vestminstro]] | Sudoriente = [[Surrey (Brita Kolumbio)|Surrey]] | Sude = [[Richmond (Brita Kolumbio)|Richmond]]<br />[[Delta (Brita Kolumbio)|Delta]] | Sudokcidente = ''[[Georgia Markolo]]'' | Okcidente = [[Universitataj Terenoj (Brita Kolumbio)|Universitataj Terenoj]] }} La Malalta Ĉeftero (angle ''Lower Mainland'') estas komunnomo por la metropola areo de la urbo Vankuvero. == Famuloj == * [[Dan George]] * [[Jeni LeGon]] * En Vankuvero mortis: ** hungara [[inĝeniero]] [[Sándor Jablánczy]] ** hungara [[karikaturisto]] [[György Bodola]] ** hungardevena inĝeniero [[János Szablya]]. == Ĝemelaj urboj == {| | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|25ra]] [[Pusano]] ([[Sud-Koreio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|25ra]] [[Edinburgo]], ([[Britio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]] ([[Ĉinio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Tajvano.svg|25ra]] [[Kaoŝiung|Kaohsiung]], ([[Tajvano]]) | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Los-Anĝeleso]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]) * [[Dosiero:Flago-de-Aŭstralio.svg|25ra]] [[Melburno]] ([[Aŭstralio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|25ra]] [[Odeso]] ([[Ukrainio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Jokohamo]] ([[Japanio]]) |} == Esperanto en Vankuvero == * Dum la somero de la jaro [[1984]] en la urbo okazis la '''[[UK 1984|69-a Universala Kongreso]]''' de [[UEA]] kun 802 partoprenantoj. * En Vankuvero loĝas Arono Chapman kaj Karlina Daley, kiuj faras la [[podkasto]]n [[Radio Verda]]. * La maldekstra politika librovendejo Spartacus Books havas sekcion de aĉeteblaj esperantaj libroj. * Estas gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie. {{-}} {{Granda dosiero|North shore pan.JPG|1500ra|Panoramo de la ''Norda Marbordo''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=vankuver}} * [[Historia tramo de Vankuvero]] * [[Kanad-Pacifika Fervojo]] * [[Trolebusa transporto en Vankuvero]] [[Dosiero:The Lions peaks (British Columbia) banner.jpg|centre|900ra]] {{Metropolo Vankuvero}} {{Navigilo Brita Kolumbio}} {{Granda dosiero|Vancouver dusk pano.jpg|1500ra|Panoramo de Vankuvero vidata norde el najbareco de Broadway kaj Oak Street. La ponto maldekstre estas [[Granville Street Bridge]].}} [[Dosiero:Vancouver WV banner.jpg|centre|900ra]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vankuvero| ]] [[Kategorio:Urboj en Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Marbordaj urboj en Kanado]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] r3rbw3kksd1y06gvk9ceeyuhowwss64 9397468 9397467 2026-06-09T21:32:50Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9397468 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=kanada urbo Vankuvero (Vancouver)|apa=Vankuvero (apartigilo)}} {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vankuvero | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Vancouver''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = el la [[nederlanda]] "van [[Coevorden]]" | oficiala_nomo = Vancouver | moto = By Land, Air and Sea We Prosper<br />(Laŭ tero, aero kaj maro ni prosperas) | kromnomo = [[Holivudo]] de la nordo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Vancouver photo montage.jpg | dosiero2 = Vancouver Montage 2020.jpg | dosiero3 = VancouverMontage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosierfaldo = jes | dosiero_grandeco = 300ra | lando = Kanado | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Brita Kolumbio | ŝtato_tipo = Provinco | regiono = Malalta Ĉeflando | regiono_tipo = | distrikto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | limo = Georgia Markolo | rivero = Frejzero | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo_tipo = Transporto | ŝoseo = - | ŝoseo1 = [[Kanad-Pacifika Fervojo]] | ŝoseo1_tipo = fervojo | montaro = Marborda Montaro | orogenezo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Vankuvero | koordinatoj_ne_en_titolo = true | plej_alta_leviĝo = 167 | plej_malalta = 0 <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 114.67 | areo_rondumo = 2 | areo_metropolo = 2878.52 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 578041 | loĝantaro_dato = 2008 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 2524113 | loĝantaro_urbo_noto = [[Malalta Ĉeflando]] <small>(''regiono'' Lower Mainland)</small> | loĝantaro_metropolo = 2249725 | loĝantaro_metropolo_noto = [[Regiona distrikto Metropolo Vankuvero|Metropolo Vankuvero]] | loĝantaro_metropolo_denseco = auto | establita = 6-a de aprilo 1886 | establita_tipo = | establita1 = [[George Vancouver]] | establita1_tipo = nomita laŭ | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | gvidantaro = Urbokonsilio de Vankuvero | horzono = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset = -8 | horzono_DST = [[Pacifika tempa zono|PTZ]] | utc_offset_DST = -7 | poŝtkodo = V5K ĝis V6Z | areo_kodo = +1-604, +1-778 | areo_kodo_tipo = | kodo = JBRIK | kodo_tipo = GNBC | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = | mapo_lokumilo = iso | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = Vankuvero | mapo2 = | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = | Mapo en angulo = <!--funkcias eĉ sen valoro!--> | regiono-ISO = CA-BC | mapligilo = jes | zomo = 9 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://vancouver.ca/ vancouver.ca] | commons = Vancouver }} [[Dosiero:Vancouver ib.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|La vankuvera urbocentro}}]] '''Vankuvero''' ({{lang-en|Vancouver}}, [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: /vɛŋkuvɚ/) estas havenurbo kiu troviĝas ĉe la kontinenta bordo en sudokcidenta [[Brita Kolumbio]], [[Kanado]]. Ĝiaj limoj estas la [[Georgia Markolo]], la [[Rivero]] [[Frejzero]], kaj la Marbordaj Montoj. Vankuvero ricevis sian nomon de [[kapitano]] [[George Vancouver]], brita esploristo. En la urbo Vankuvero loĝas 611 869,<ref name="gvrdpop"/> kaj en la urba regiono, la [[Aglomeraĵo Vankuvero]] 2 249 725.<ref name="gvrdpop">{{Cite web |title=GVRD Population Estimates 1996 - 2006 |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |publisher=BC statistics |accessdate=2007-01-28 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |archivedate=2008-06-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080624221410/http://www.bcstats.gov.bc.ca/data/pop/pop/mun/Mun2007txt.pdf |arkivdato=2008-06-24 }}</ref> Ĝi estas do la plej granda urbo en [[Brita Kolumbio]] kaj okcidenta Kanado, kaj la tria plej granda en la lando.<ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |title=Population of census metropolitan areas (2001 Census boundaries) |publisher=[[Statistics Canada]] |accessdate=2006-09-15 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050724005426/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo05a.htm |arkivdato=2005-07-24 }}</ref> Vankuvero estas etne diversa. 52% de urbanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |title=2006 Census: Population by mother tongue - cities |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |archivedate=2008-01-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080126104933/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=7&GF=59&G5=0&SC=1&RPP=100&SR=401&S=0&O=A&D1=1 |arkivdato=2008-01-26 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|title=City Facts 2004|publisher=City of Vancouver|accessdate=2006-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|archivedate=2006-02-06|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf|arkivdato=2006-02-06}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |date=2006-02-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060206103440/http://www.city.vancouver.bc.ca/commsvcs/cityplans/CityFacts04.pdf |arkivdato=2006-02-06 }}</ref> kaj 43% de urbregionanoj<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |title=2006 Census: Population by mother tongue - Metro regions |accessdate=2007-12-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |archivedate=2008-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080504094744/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Language/Table401.cfm?Lang=E&T=401&GH=5&GF=59&SC=1&S=0&O=A |arkivdato=2008-05-04 }}</ref> parolas denaske alian lingvon ol la anglan. La tuta loĝantaro de la vankuvera regiono laŭprognoze atingos 2,6 milionoj antaŭ 2020.<ref> {{Cite web | title = Urban Statistics| publisher = City Mayors| url = http://www.citymayors.com/statistics/urban_2020_2.html Urban Statistics - 2020 projection| accessdate=2007-01-17}}</ref> La loĝantara denseco estas la kvara plej alta inter grandaj urboj de Nordameriko post [[Novjorko]], [[Sanfrancisko]], kaj [[Meksikurbo]]. Oni prognozas ke ĝi atingos la duan rangon antaŭ 2021.<ref>{{Cite web| title = Vancouver| publisher = Emporis, Inc.| url = http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| accessdate = 2007-11-25| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20070429181406/http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=100997| arkivdato = 2007-04-29}}</ref> La unuaj neindiĝenaj loĝantoj de Vankuvero alvenis en la [[1860aj jaroj]] precipe de Usono pro la malkovro de oro en Frejzer-[[Kanjono]], sed multaj enmigrintoj ne restis post la orĉasado. La urbo kreskis rapide de malgranda lignoprilabora urbo al grava centro post konektiĝo al la oriento per [[transkontinenta fervojo]] (Canadian Pacific Railway) en 1887. La haveno de Vankuvero iĝis internacie grava post la kompletigo de la [[Panama Kanalo]], kio malaltigis frajtojn en la [[1920aj jaroj]] kaj ebligis sendi grenon de la prerioj okcidenten kaj eksterlanden per Vankuvero.<ref>{{Cite journal| last = Stevens| first = Leah| title = Rise of the Port of Vancouver, British Columbia| journal = Economic Geography| volume = 12| issue = 1| pages = 61–70| publisher = Clark University| date = January 1936| url = http://links.jstor.org/sici?sici=0013-0095%28193601%2912%3A1%3C61%3AROTPOV%3E2.0.CO%3B2-R| doi= 10.2307/140264 |accessdate=2007-01-17 | issn=0013-0095 }}</ref> Hodiaŭ ĝi estas la plej uzata marhaveno en Kanado, kaj eksportas pli da kargo ol iu alia haveno en [[Nordameriko]].<ref>{{Cite web| title = Port Facts| publisher = Port of Vancouver| url = http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| accessdate = 2007-01-17| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061212075838/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| arkivdato = 2006-12-12| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html| archivedate = 2008-09-25}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080925021841/http://www.portvancouver.com/media/port_facts.html |arkivdato=2008-09-25 }}</ref> La ekonomio de Vankuvero dependas tradicie de la naturaj rimedoj de Brita Kolumbio: arbaroj, minado, fiŝkaptado kaj terkulturado. Ĝi tamen diversiĝis post tempo, kaj la hodiaŭa Vankuvero havas vibran servindustrion, kreskantan turismindustrion, kaj ĝi iĝis la tria plej granda filmprodukta centro post [[Losanĝeleso]] kaj [[Novjorko]].<ref>{{Cite web|url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|title=Overnight visitors to Greater Vancouver by volume, monthly and annual basis|publisher=Vancouver Convention and Visitors Bureau|accessdate=2006-11-16|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|arkivdato=2011-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf|archivedate=2011-07-17}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110717081342/http://www.tourismvancouver.com/pdf/research/monthly_overnight_visitors_1994_2005.pdf |arkivdato=2011-07-17 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |title=Key Sectors |publisher=Vancouver Economic Development Commission |accessdate=2006-11-11 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2006-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061123083436/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |archivedate=2006-11-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080511233138/http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/default.htm |arkivdato=2008-05-11 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Industry Profile|url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|publisher=BC Film Commission|accessdate=2006-12-24|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-03-29|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm|arkivdato=2011-07-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110707220257/http://www.bcfilmcommission.com/about_us/industry_profile.htm |arkivdato=2011-07-07 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Vancouver Film Industry|url=http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|publisher=Vancouver.com|accessdate=2006-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517112136/http://www.vancouver.com/movies/hollywood_north/vancouver_film_industry_overview/index.htm|archivedate=2008-05-17}}</ref><ref>{{Cite book| last = Gasher | first = Mike | title = Hollywood North: The Feature Film Industry in British Columbia|publisher = University of British Columbia Press | date = November 2002 | location = Vancouver | id = ISBN 0-7748-0967-1}}</ref> En Vankuvero plivastiĝis ankaŭ teĥnologiaj industrioj. Notinda ekzemplo estas produktado de videoludoj. Vankuvero ade rangiĝas inter la tri plej bonaj urboj en la mondo laŭ vivokvalito.<ref>{{cite news | title = Vancouver and Melbourne top city league| publisher = BBC News| date = 4 October 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2299119.stm | accessdate =2006-11-14 }}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver is 'best place to live' | publisher = BBC News | date = 4 October 2005| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4306936.stm | accessdate =2007-01-17}}</ref><ref>{{cite news | title = Vancouver world's second-best place to live: survey| publisher = CBC News| date = 3 March 2003| url = http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html | accessdate =2007-09-01|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071013223608/http://www.cbc.ca/money/story/2003/03/03/cities030303.html|archivedate=2007-10-13}}</ref><ref>{{Cite web| title = Readers Choice Awards 2005| publisher = Condé Nast Traveler| url = http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| accessdate = 2006-11-23| titolo = Arkivita kopio| alirdato = 2008-03-29| arkivurl = https://web.archive.org/web/20061114161312/http://www.concierge.com/bestof/readerschoice/top_cities/topcities_americas| arkivdato = 2006-11-14}}</ref> Ekzemple, laŭ raporto de 2007 de Mercer Human Resource Consulting pri vivokvalito, Vankuvero okupis la trian lokon kune kun [[Vieno]] (post [[Zuriko]] kaj [[Ĝenevo]].<ref>{{Cite web| title = Vancouver leads Canadian cities in world survey| publisher = CBC.ca| url = http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| accessdate = 2007-04-02| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070406190710/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2007/04/02/city-rankings-070402.html| archivedate = 2007-04-06}}</ref><ref>[http://www.cbc.ca/news/interactives/map-expensivecities/ Expensive cities: The global cost of living]. Interactive map. CBC.ca. Retrieved: 2007-06-19.</ref> Vankuvero estas la dua plej altkosta urbo en Kanado post [[Toronto]] kaj la 89a en la mondo.<ref>{{cite news|first=Eric|last=Beauchesne|title=Toronto pegged as priciest place to live in Canada|publisher=CanWest News Service|date=24 June 2006|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140|accessdate=2006-11-23}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091227122715/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=245b1dc8-1b43-46cb-bd84-6e78ab8a5afb&k=54140 |arkivdato=2009-12-27 }}</ref> La [[Vintraj Olimpikoj]] de 2010 okazis en Vankuvero kaj en la monta vintrosporta vilaĝo [[Whistler]] 115 kilometrojn pli nordoriente.<ref>{{Cite web|url=http://www.olympic.org/uk/games/vancouver/election_uk.asp|title=Vancouver 2010 Election|publisher=International Olympic Committee|accessdate=2007-01-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.winter2010.com/|title=Vancouver 2010|publisher=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic Games|accessdate=2007-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180504133529/http://winter2010.com/|archivedate=2018-05-04}}</ref><ref>{{cite news|author=|title=Vancouver to host 2010 Winter Olympics||publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/sport/newsid_3039000/3039690.stm|date=2003-07-18|accessdate=2007-01-17}}</ref> [[Dosiero:Vancouver-bridge.jpg|eta|maldekstra|Rigardo elde la ponto ''Granville'' al Vankuvero]] == Vidindaĵoj == * [[Ĝardeno Nitobe]] * [[Hotelo Vankuvero]] == Sporto == * [[Vankuveraj Kanadanoj]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Organizaĵoj == * ''[[Adbusters]]'' == Lokoj en Vankuvero == * [[B.C. Place]] * [[Universitato de Brita Kolumbio]] * [[Gastown]] * [[Stanley Park]] {{Geografia ĉirkaŭaĵo | Centro = Vankuvero | Nordokcidente = [[Okcidenta Vankuvero (Brita Kolumbio)|Okcidenta Vankuvero]] | Norde = [[Norda Vankuvero (Brita Kolumbio)|Urbo Norda Vankuvero]] | Nordoriente = [[Norda Vankuvero (distrikto)|Distrikto Norda Vankuvero]] | Oriente = [[Burnaby (Brita Kolumbio)|Burnaby]]<br />[[Nov-Vestminstro (Brita Kolumbio)|Nov-Vestminstro]] | Sudoriente = [[Surrey (Brita Kolumbio)|Surrey]] | Sude = [[Richmond (Brita Kolumbio)|Richmond]]<br />[[Delta (Brita Kolumbio)|Delta]] | Sudokcidente = ''[[Georgia Markolo]]'' | Okcidente = [[Universitataj Terenoj (Brita Kolumbio)|Universitataj Terenoj]] }} La Malalta Ĉeftero (angle ''Lower Mainland'') estas komunnomo por la metropola areo de la urbo Vankuvero. == Famuloj == * [[Dan George]] * [[Jeni LeGon]] * En Vankuvero mortis: ** hungara [[inĝeniero]] [[Sándor Jablánczy]] ** hungara [[karikaturisto]] [[György Bodola]] ** hungardevena inĝeniero [[János Szablya]]. == Ĝemelaj urboj == {| | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Sud-Koreio.svg|25ra]] [[Pusano]] ([[Sud-Koreio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|25ra]] [[Edinburgo]], ([[Britio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|25ra]] [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]] ([[Ĉinio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Tajvano.svg|25ra]] [[Kaoŝiung|Kaohsiung]], ([[Tajvano]]) | valign="top" | * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra]] [[Los-Anĝeleso]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]) * [[Dosiero:Flago-de-Aŭstralio.svg|25ra]] [[Melburno]] ([[Aŭstralio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|25ra]] [[Odeso]] ([[Ukrainio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra]] [[Jokohamo]] ([[Japanio]]) |} == Esperanto en Vankuvero == * Dum la somero de la jaro [[1984]] en la urbo okazis la '''[[UK 1984|69-a Universala Kongreso]]''' de [[UEA]] kun 802 partoprenantoj. * En Vankuvero loĝas Arono Chapman kaj Karlina Daley, kiuj faras la [[podkasto]]n [[Radio Verda]]. * La maldekstra politika librovendejo Spartacus Books havas sekcion de aĉeteblaj esperantaj libroj. * Estas gastiganto de [[Pasporta Servo]] tie. {{-}} {{Granda dosiero|North shore pan.JPG|1500ra|Panoramo de la ''Norda Marbordo''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=vankuver}} * [[Historia tramo de Vankuvero]] * [[Kanad-Pacifika Fervojo]] * [[Trolebusa transporto en Vankuvero]] [[Dosiero:The Lions peaks (British Columbia) banner.jpg|centre|900ra]] {{Metropolo Vankuvero}} {{Navigilo Brita Kolumbio}} {{Granda dosiero|Vancouver dusk pano.jpg|1500ra|{{centre|Panoramo de Vankuvero vidata norde el najbareco de Broadway kaj Oak Street. La ponto maldekstre estas [[Granville Street Bridge]].}}}} [[Dosiero:Vancouver WV banner.jpg|centre|900ra]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vankuvero| ]] [[Kategorio:Urboj en Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Marbordaj urboj en Kanado]] [[Kategorio:Vintrolimpikaj urboj]] svmvh6gzcmjn4dj0v4to2qbafz8zi7l 0 135067 9397810 9346413 2026-06-10T10:09:06Z Baba79 118684 9397810 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | Urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Ĥarkivo | alia_nomo = {{Lang-uk|Харків}} | alia_nomo1 = {{Lang-ru|Харьков}} | devena_nomo = | kategorio = urbo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Успенський собор взимку, аерофото.jpg | dosiero_priskribo = Ĉielira katedralo de Ĥarkivo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Kharkiv-town-flag.svg | flago_noto = flago <!-- por eviti nedeziratan ruĝan ligilon --> | blazono = Coat of arms of Kharkiv.svg | blazono_noto = blazono <!-- por eviti nedeziratan ruĝan ligilon --> <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Харків | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = {{Ukrainio}} | lando_flago = | ŝtato = | regiono_tipo = Provinco | regiono = Ĥarkiva provinco | distrikto = | municipo = | histregiono = Kieva Regno / Kijiva Regno | histregiono2 = <!-- *** Familio *** --> | parto = | rivero = Lopan | rivero1 = Ĥarkivo | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo_faldo = | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo2 = | memorindaĵo3 = | memorindaĵo4 = | konstruaĵo = Ĥarkiva Universitato | konstruaĵo_tipo = Universitato | orogenezo = | orogenezo_tipo = | ŝoseo = | ŝoseo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Ĥarkivo | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 152 | lat_d = 49 | lat_m = 59 | lat_s = 33 | lat_NS = N | long_d = 36 | long_m = 13 | long_s = 52 | long_EW = E | koordinatoj_tipo = | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 350.05 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1443886 | loĝantaro_dato = 2021 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1654 | establita_tipo = Fondo | urbestro = Terekhov Igor Aleksandroviĉ | ĉefulo_tipo = | ĉefulo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Orient-Eŭropa tempo|OET]] | utc_offset =+2 | horzono_DST = [[Orient-Eŭropa tempo|OEST]] | utc_offset_DST =+3 | poŝtkodo = 61001—61499 | areo_kodo = +380-57 | areo_kodo_tipo = | kodo = 6310100000 | kodo_tipo = KOATUU <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ukrainio | mapo_lokumilo = Ukrainio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Eŭropo | mapo1_lokumilo = Eŭropo | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | commons = Kharkiv | portalo = Ukrainio | retpaĝo = [http://www.city.kharkov.ua/ www.city.kharkov.ua] <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=10}} }} '''Ĥarkivo''' (ĝis la jaro 1991 ofte literumata '''Ĥarkovo''', {{lang-uk|Харків}} [Ĥarkiv], {{lang-ru|Харьков}} [Ĥarjkov])<ref>Filip Noubel, ''Lukaŝenka aŭ Lukaŝenko? Kial anglalingvaj amaskomunikiloj malsame skribas la familinomon de la belorusa ŝtatestro?'', Global Voices en Esperanto, la 7-an de septembro 2020.</ref> estas la dua plej granda urbo de [[Ukrainio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kompare, laŭ takso pri la jaro 2005 1.464.740 kaj je 2001 1.470.902. En 1989, tuj antaŭ la [[disfalo de Sovetunio]], ĝi havis 1.610.000 loĝantojn, La urbo estas la administra centro de unu el la 24 ukrainaj provincoj, kiuj nomiĝas "[[oblast]]": la [[Ĥarkiva provinco]] nomiĝas laŭ sia ĉefurbo. En la jaro 2012 urbo gastigis la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012|Eŭropan Futbal-Ĉampionadon 2012]]. De la jaro 1804 en la urbo funkcias [[Ĥarkiva Universitato]], kie diplomitiĝis multaj eminentaj homoj. De marto 2022 ĝi estas [[Urbo-Heroo de Ukrainio]]. == Geografio == === Situo === Ĥarkivo kuŝas 413 km oriente de [[Kijivo]] ĉe la kunfluejo de la tri riveroj [[Ĥarkivo (rivero)|Ĥarkivo]], Lopano kaj Udi, kiuj formas parton de la [[Akvokolekta areo|baseno]] de la [[Donec|Severskij Donec]] en nordorienta Ukrainio. La Severskij Donec estas la ĉefa alfluanto de la rivero [[Don (rivero)|Don]]. La urbo kovras areon de 306 km² je altitudo varianta de 94 ĝis 202 metroj. === Klimato === La klimato de Ĥarkivo estas humida kontinenta ([[klimata klasifiko de Köppen]] Dfa/Dfb) kun longaj, malvarmaj, neĝaj vintroj kaj varmaj ĝis varmegaj someroj. La averaĝa pluvokvanto estas 519 mm jare, kun la plej alta kvanto en junio kaj julio. <gallery mode="packed"> Kharkiv, Ukraine, city and vicinities, LandSat-5 satellite image, near natural colors, 2011-06-18.jpg|Ĥarkivo fotita de la sputniko [[Landsat 5]] en 2011 Kharkivstrelka.jpg|Kunfluejo de la riveroj [[Ĥarkivo (rivero)|Ĥarkivo]] kaj Lopano </gallery> == Historio == === De la fondo ĝis la dua mondmilito === Laŭ legendo, la urbo estis fondita en 1654 de ukraina [[Kozakoj|kozako]] nomita Ĥarko, kiel militista [[setlado|setlejo]]. En la [[17-a jarcento]], ĉi tiuj teroj apartenis al la [[Kozaka Hetmanato]]. La unua [[universitato]] estis fondata en 1804. En 1882 formiĝis rondo de [[judoj|judaj]] studentoj, kiu lanĉis [[slogano]]n de la reveno de judoj al [[Palestino]]. ''Domo de [[Jakobo]] ekstaru — kaj ni iros'', kio iĝis fundamento de [[cionismo]]. Ĥarkive ekzistas bela kaj granda [[Sinagogo ĥorala (Ĥarkivo)|sinagogo ĥorala]]. La fondo de politekniko okazis en 1885. Dum la Ukraina Milito de Sendependeco, la urbo origine estis parto de la [[Ukraina Popola Respubliko]] ĝis januaro 1918, poste la urbo estis nelonge transprenita de la [[bolŝeviko]]j, ekde la printempo de 1918 ĝi estis sub [[Germana Regno|germana]] kontrolo, poste okupita de junio ĝis decembro 1919 de la [[Sudaj Rusaj Armitaj Fortoj]] kaj metita sub la komandon de generalo Vladimir Maj-Mayevsky, sed en 1919 la urbo denove estis okupita de la Ruĝa Armeo. De 1917 ĝis 1934 Ĥarkivo estis ĉefurbo de [[Ukraina Soveta Socialisma Respubliko]]. En la jaroj 1932-1933 la [[holodomoro]] trafis la urbon. Tie fremdajn ĵurnalistoj unuafoje registris la vikitimoj. Aprile kaj maje de 1940 la [[NKVD]] murdis en sia sidejo ĉirkaŭ 3800 [[militkaptito]]jn de [[koncentrejo]] en [[Starobilsk]], enterigitaj poste en Pjatiĥatki. Tiu [[ekzekuto]] estas parto de la [[masakro de Katin|Katina murdo]]. Dum la [[Granda Purigo]], sovetiaj specialaj servoj ostaĝis reprezentantojn de la [[Ukrainoj|ukraina]] intelektularo. === Dua Mondmilito === Komence de la [[Dua Mondmilito|milito]], Ĥarkivo estis unu el la plej grandaj industriaj centroj en [[Sovetunio]]. Aŭtune de 1941, Ĥarkivo estis konsiderata unu el la plej gravaj strategiaj bazoj por la Sovetoj, servante kiel fervoja kaj aera nabo. Dum la fina fazo de [[Operaco Barbaroso]], la ĉefa celo de la germanaj trupoj estis konkeri fervojajn kaj militajn fabrikejojn, do ili provis konservi la industrian zonon de Ĥarkivo sendifekta. Lu urbo estis konkerita de la germanoj okaze de la [[Unua batalo de Ĥarkovo]] la 25-a de oktobro 1941. La [[Dua Batalo de Ĥarkovo]] aŭ ''Operaco Fredericus'' de la 12a ĝis 28a de majo 1942 estis soveta [[ofensivo]] en la regiono ĉirkaŭ [[Ĥarkovo]] (nune Ĥarkivo)<ref> Ĥarkovo estas la ruslingva nomo de la nuna urbo Ĥarkivo; kaj [[rusa]] kaj [[ukraina]] estis oficialaj lingvoj en [[Sovetunio]] (fonto: Language Policy in the Soviet Union by L.A. Grenoble, angle)</ref>al liu respondis germana kontraŭ-ofensivo kontraŭ la pontokapo de [[Izjum]] uzita de la Ruĝa Armeo super la [[Donec]] aŭ la "Barvenkovo kerno" (en rusa: Барвенковский выступ) kiu estis unu el la sovetaj ofensivaj areoj. Post vintra kontraŭ-ofensivo kiu forigis germanajn trupojn for el Moskvo sed elĉerpis la rezervojn de la [[Ruĝa Armeo]], la Ĥarkova ofensivo estis nova soveta klopodo etendi sian strategian iniciaton, kvankam al ĝi mankis grava elemento de surprizo. La [[Tria Batalo de Ĥarkovo]] estis serio de bataloj en la [[Orienta Fronto (Dua Mondmilito)|Orienta Fronto]] de la [[Dua Mondmilito]], luktita de la Germana Armegrupa Sudo kontraŭ la [[Ruĝa Armeo]], ĉirkaŭ [[Ĥarkovo]] inter la 19a de Februaro kaj la 15a de Marto [[1943]]. Konata de la germana flanko kiel ''Doneca Kampanjo'', kaj en Sovetunio kiel ''Donbas-Ĥarkova operaco'', la germana kontraŭfrapo kondukis al la rekapto de la urboj Ĥarkovo kaj [[Belgorodo]]. La [[Kvara Batalo de Ĥarkovo]] estis parto de la Operaco ''Polkovodets Rumiántsev'' (populare nomumita la ''Rumiántsev'') dum la [[Dua Mondmilito]]. Profitante la rezulton de la [[batalo de Kursk]] kaj la grandan elĉerpiĝon de la germanaj [[panzer]]-divizioj, la alta stabanaro de la [[Ruĝa Armeo]] (nome la ''Stavka'') starigis sukcesan kontraŭofensivon kontraŭ la elĉerpitaj soldatoj de [[Nazia Germanio]] cele al ilia forpelo for de Ĥarkovo kaj [[Belgorodo]], kaj por devigi ilin instali siajn liniojn malantaŭ la rivero [[Dnepro]]. Ĝi okazis el la 12a al la 23a de aŭgusto [[1943]]. Batalis 12 000 ĝis 15 000 germanoj, estritaj de [[Erich von Manstein]], kontraŭ 19 400 sovetoj, estritaj de [[Ivan Konev]]. La germanoj perdis 392 [[tanko]]jn, dum la sovetoj 434. Sed la fina rezulto estis venko por la sovetoj, kiuj finfine liberigis la areon. <gallery mode="packed"> Bundesarchiv Bild 183-L20582, Charkow, Strassenkämpfe.jpg|Stratbatalado en Ĥarkivo, 1941 1941oct25SumskayaStreetOccupation.jpg|Sumskaja strato en Ĥarkivo en la unua tago de la germana okupado de 1941-43. Bundesarchiv Bild 183-B12978, Charkow, Schützenpanzer und Sturmgeschütze in Straßen.jpg|Germanaj trupoj en Ĥarkivo, 1941 Т-34 на околицях Держпрому 16-02-1943.PNG|Sovetiaj tanko T-34 kaj soldatoj ĉe [[Derĵprom]], la 16-an de februaro 1943 </gallery> === 21-a jarcento === La urbo estis la scenejo de tumultoj en 2014, dum kiuj la loĝantaro estis profunde dividita inter "por-majdanaj" subtenantoj de la [[Eŭromajdano|Majdana Revolucio]] kaj "porrusaj" subtenantoj de la registaro de [[Viktor Janukoviĉ]] kaj la federaciigo de la lando<ref> [https://www.lemonde.fr/europe/portfolio/2014/02/24/a-kharkiv-les-deux-ukraine-se-font-face%204372526%203214.html À Kharkiv, les deux Ukraine se font face] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Feurope%2Fportfolio%2F2014%2F02%2F24%2Fa-kharkiv-les-deux-ukraine-se-font-face_4372526_3214.html arkivo]) ''Le Monde''</ref>. Ankaŭ en 2014, porrusaj aktivuloj levis la rusan flagon super la regiona administracia konstruaĵo<ref> « [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-26248275 Ukraine crisis: Timeline] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Fworld-middle-east-26248275 arkivo]) ''BBC'', 13-a de novembro 2014</ref> kaj proklamis la Ĥarkivan Popolan Respublikon. La ribelo tamen estis subpremita en malpli ol du tagoj pro la rapida respondo de la ukrainaj sekurecaj fortoj<ref>Olga Rudenko, « [https://www.kyivpost.com/article/content/war-against-ukraine/kharkiv-settles-down-while-pro-russian-separatists-still-hold-buildings-in-luhansk-donetsk-342517.html Kharkiv settles down, while pro-Russian separatists still hold buildings in Luhansk, Donetsk] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.kyivpost.com%2Farticle%2Fcontent%2Fwar-against-ukraine%2Fkharkiv-settles-down-while-pro-russian-separatists-still-hold-buildings-in-luhansk-donetsk-342517.html arkivo] ''kyivpost.com'', 8-a de aprilo 2014.</ref> sub la komando de la tiama ukraina ministro pri internaj aferoj, Arsen Avakov, kaj la [[Ministerio pri Defendo de Ukrainio|ministro pri defendo]], Stepan Poltorak. La urbestro de la urbo, Hennadij Kernes, kiu komence subtenis la [[Oranĝa Revolucio|Oranĝan Revolucion]] antaŭ ol aliĝi al la [[Partio de Regionoj (Ukrainio)|Partio de Regionoj]], decidis subteni la ukrainan registaron. Dum la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|rus-ukraina milito de 2022]], la urbo estis la loko de [[Batalo de Ĥarkivo (2022)|gravaj bataladoj]]. Situanta proksime al la limo inter Rusio kaj Ukrainio, Ĥarkivo estis unu el la ĉefaj celoj de la rusia armeo komence de la invado<ref>Higgins, Andrew (24 February 2022). "[https://www.nytimes.com/2022/02/24/world/europe/kharkiv-russia.html Kharkiv, Ukraine's second-largest city, is a major target of Russia. Here's why]". The New York Times. ISSN 0362-4331. ([https://web.archive.org/web/20220224215448/https://www.nytimes.com/2022/02/24/world/europe/kharkiv-russia.html Archivo])</ref>; ĝi estis atakita jam en februaro 2022 dum la ofensivo en nordorienta Ukrainio. Tamen, la rusiaj fortoj renkontis signifan reziston de la ukrainiaj defendoj kaj ne povis rapide konkeri la urbon. Komence de marto 2022, ili daŭrigis la ofensivon sudorienten direkte al [[Izjum]], samtempe daŭrigante siajn klopodojn en la batalo por Ĥarkivo, kiu eniris duan fazon de batalado. Dum pluraj semajnoj, la batalado daŭris ĉe la periferio de Ĥarkivo sen decida venko por ambaŭ flankoj, dum la rusia armeo intense bombadis la urbon, kaŭzante multajn civilajn viktimojn kaj ampleksajn damaĝojn, sed sen endanĝerigi ĝian kontrolon fare de Ukrainio. Komence de aprilo 2022, la milito eniris duan fazon post la fiasko de la ofensivo en Kievo kaj la ŝanĝo de prioritatoj orienten. La batalo por Ĥarkivo restas grava celo por Rusio, sed la ties tieaj trupoj adoptis defensivan sintenon, ĉar ili nun estas eksponitaj sur sia okcidenta flanko<ref>Norman, Greg (12-a de Majo 2022). "[https://www.foxnews.com/world/russia-withdrawing-troops-kharkiv-ukraine-war-uk-says Russia withdrawing troops after 'heavy losses', proving 'inability to capture key Ukrainian cities,' UK says]". Fox News.</ref>. Ekde meze de aprilo, Ukrainio lanĉis pli kaj pli fortajn kontraŭatakojn por puŝi rusiajn fortojn reen norden kaj orienten. Rusiaj fortoj estis puŝitaj reen 40 kilometrojn oriente de la urbo<ref>Hendrix, Steve; Korolchuk, Serhii; Dixon, Robyn (11-a de Septembro 2022). "[https://www.washingtonpost.com/world/2022/09/11/kharkiv-liberated-retreat-izyum-russia/ Amid Ukraine's startling gains, liberated villages describe Russian troops dropping rifles and fleeing]". The Washington Post.</ref>. En majo 2024, post du semajnoj da intensa batalado, kaj la perdo de kelkaj landlimaj vilaĝoj, ukrainiaj fortoj haltigis renoviĝintan rusian ofensivon direkte al Ĥarkivo<ref>Kottasová, Radina Gigova, Ivana (27-a de Majo 2024). "[https://edition.cnn.com/2024/05/27/europe/russian-strike-kharkiv-megastore-intl/index.html Russian strike kills 18 people in Kharkiv megastore, the deadliest attack Ukraine has seen in weeks]". CNN.</ref>. <gallery mode="packed"> Myronosytska 1 after Russian shelling on 2 March 2022 (05).jpg|Fakultato de Ekonomiko de la [[Ĥarkiva Universitato|Nacia Universitato de Ĥarkivo]] post rusia raketatako la 2-an de marto 2022. Collection of rockets fired on Kharkiv (2022-12-17) 06.jpg|Kolekto de raketoj kaj municio lanĉitaj de la rusia armeo sur Ĥarkivo. Je la 6a de decembro 2022, la loka Kriz-Servo de Ukrainio raportis kolekton de pli ol 5 000 objektoj. Fields in Kharkiv region after the battles (2022-11-10).webm|Kampoj en la Ĥarkiva regiono disŝutitaj de krateroj post la bataloj dum la rusia invado. Destructions in Kharkiv after missile strike, 2023-10-06 (20).jpg|Detruaĵoj en Ĥarkivo post rusia misila atako, 6-a de oktobro 2023 </gallery> == Administrado == [[Dosiero:Административное деление Харькова.svg|eta|1: Distrikto Ĥolodnohirskij 2: Distrikto Ŝevĉenkivskij 3: Distrikto Kievskij 4: Distrikto Saltivskij 5: Distrikto Nemiŝlianskij 6: Distrikto Industria 7: Distrikto Slobidskij 8: Distrikto Osnovjanskij 9: Distrikto Novobavarskij]] La urbestro de Ĥarkivo kaj la urba konsilantaro de Ĥarkivo regas ĉiujn komercajn kaj administrajn aferojn en la urbo Ĥarkivo. La urbestro de Ĥarkivo havas la plenumajn povojn; la urba konsilantaro havas la administrajn povojn rilate al registaraj aferoj. La urbestro de Ĥarkivo estas elektita per rekta publika elekto en Ĥarkivo ĉiujn kvar jarojn. La urba konsilantaro konsistas el elektitaj reprezentantoj, kiuj aprobas aŭ malakceptas la iniciatojn pri la buĝeta asigno, prioritatoj de taskoj kaj aliaj aferoj en Ĥarkivo. La reprezentantoj al la urba konsilantaro estas elektitaj ĉiujn kvar jarojn. La urbestro kaj la urba konsilantaro okazigas siajn regulajn kunvenojn en la Urbodomo en Ĥarkivo. La nuntempa (2026) urbestro estas [[Igor Tereĥov]], ekde 2021. Kvankam Ĥarkivo estas la administra centro de la [[Ĥarkiva oblasto|Ĥarkiva Oblasto]], la urbajn aferojn administras la Ĥarkiva Municipo. Ĥarkivo estas urbo sub oblasto. La teritorio de Ĥarkivo estas dividita en 9 administrajn raionojn (distriktojn). Ĝis februaro 2016, ili estis nomitaj laŭ homoj, lokoj, eventoj kaj organizoj asociitaj kun la fruaj jaroj de Sovetunio, sed multaj estis renomitaj en februaro 2016 por observi la leĝojn pri malkomunumigo<ref>[https://www.pravda.com.ua/news/2016/02/3/7097721/ У Харкові "декомунізували" ще 48 вулиць і 5 районів] ([https://web.archive.org/web/20230701072227/https://www.pravda.com.ua/news/2016/02/3/7097721/ arkivo]). ''Ukrainska Pravda''</ref>. Ankaŭ, pro ĉi tiu leĝo, pli ol 200 stratoj estis renomitaj en Ĥarkivo ekde la 20a de novembro 2015<ref>[http://www.rbc.ua/ukr/news/harkovskiy-gorsovet-pereimenoval-173-ulitsy-1448020126.html Харківська міськрада перейменувала 173 вулиці, 4 парки і станцію метро] ([https://web.archive.org/web/20160127033358/http://www.rbc.ua/ukr/news/harkovskiy-gorsovet-pereimenoval-173-ulitsy-1448020126.html arkivo]), 20-a de novembro 2015. ''RBC Ukraine''</ref>. == Loĝantaro == === Demografio === Laŭ la censo de [[Sovetunio]] en 1989, la loĝantaro de la urbo estis 1 593 970. En 1991, ĝi malpliiĝis al 1 510 200, inkluzive de 1 494 200 konstantaj loĝantoj<ref>"[http://www.kharkov.com/news/?p=25 Kharkiv today]" ([https://web.archive.org/web/20060822193837/http://www.kharkov.com/news/?p=25 arkivo]). Our Kharkiv </ref>. La loĝantaro en 2023 estis 1 430 885<ref>"[https://web.archive.org/web/20231012234615/https://world-meters.com/population/ukraine/kharkiv-706483 Population of Kharkiv, Ukraine (UA) 2023]". World Meters</ref>. Ĥarkivo estas la dua plej granda urbo en Ukrainio post la ĉefurbo, [[Kijivo]]<ref>"[http://ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/city/ Results / General results of the census / Number of cities]" ([https://web.archive.org/web/20060109012020/http://ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/city/ arkivo]). 2001 Ukrainian Census</ref>. La unua sendependa tut-ukraina censo estis farita en decembro 2001, kaj la sekva tut-ukraina censo estas dekretita esti farita post la fino de la daŭranta [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|rus-ukraina milito]]. En 2001, la loĝantaro de Ĥarkiva provinco estas jena: 78,5% loĝas en urbaj areoj, kaj 21,5% loĝas en kamparaj areoj<ref>"[http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/urban-rural/ Всеукраїнський перепис населення 2001] ". ([https://web.archive.org/web/20170422150832/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/urban-rural/ arkivo]) 2001.ukrcensus.gov.ua.</ref>. === Lingvoj === La plimulte parolata lingvo en Ĥarkivo estas la [[Rusa lingvo|rusa]]. Eĉ post kiam Ukrainio sendependiĝis, la rusa ankoraŭ estis uzata ĉefe de etnaj [[rusoj]] kaj [[ukrainoj]] egale, kvankam post la komenco de la rusa invado de Ukrainio en 2022, multaj loĝantoj de la urbo provis transiri al la [[Ukraina lingvo|ukraina]]<ref>Higgins, Charlotte; Mazhulin, Artem (24-a de Aprilo 2023). "[https://www.theguardian.com/world/2023/apr/24/russian-speaking-ukrainians-want-to-shed-language-of-the-oppressor Russian-speaking Ukrainians want to shed 'language of the oppressor']". ''The Guardian''. ISSN 0261-3077.</ref><ref>"[https://www.washingtonpost.com/world/2023/07/28/ukrainians-are-breaking-their-ties-with-russian-language/ Ukrainians are breaking their ties with the Russian language]" ([https://web.archive.org/web/20230810234417/https://www.washingtonpost.com/world/2023/07/28/ukrainians-are-breaking-their-ties-with-russian-language/ arkivo]). ''The Washington Post'', 13-a de aprilo 2024. </ref>. === Religioj === Ĥarkivo estas grava religia centro en orienta Ukrainio. La plimulto de la religiema loĝantaro apartenas al la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio (Moskva Patriarkeco)|Ortodoksa Eklezio]], kaj ekde la sendependeco de la lando, ankaŭ kreskis la ĉeesto de novaj [[Protestantismo|protestantaj religioj]]. Estas multaj malnovaj kaj novaj religiaj konstruaĵoj, asociitaj kun diversaj konfesioj en Ĥarkivo. La Ortodoksa Katedralo de Dormicio estis konstruita en Ĥarkivo en la 1680-aj jaroj kaj rekonstruita en la 1820-aj kaj 1830-aj jaroj<ref>"[http://www.eparchia.kharkov.ua/churchinfo/33 Харьковская епархия Украинской Православной Церкви]" ([https://web.archive.org/web/20160625042819/http://www.eparchia.kharkov.ua/churchinfo/33 arkivo]). Ĥarkiva Diocezo.</ref>. La Ortodoksa Preĝejo de Sankta Triunuo estis konstruita en Ĥarkivo en 1758-1764 kaj rekonstruita en 1857-1861<ref>"[http://www.eparchia.kharkov.ua/churchinfo/37 Харьковская епархия Украинской Православной Церкви]" [https://web.archive.org/web/20160624205113/http://www.eparchia.kharkov.ua/churchinfo/37 arkivo]). Ĥarkiva Diocezo.</ref>. La Ortodoksa Katedralo de Dianonco, unu el la plej altaj ortodoksaj preĝejoj en la mondo, estis kompletigita en Ĥarkivo la 2-an de oktobro 1888<ref>"[http://www.eparchia.kharkov.ua/churchinfo/5 Харьковская епархия Украинской Православной Церкви]" ([https://web.archive.org/web/20160612215608/http://www.eparchia.kharkov.ua/churchinfo/5 arkivo]). Ĥarkiva Diocezo.</ref>. Lastatempe konstruitaj preĝejoj inkluzivas la Ortodoksan Preĝejon de Sankta Valentino kaj la Ortodoksan Preĝejon de Sankta Tamara<ref>"[http://www.eparchia.kharkov.ua/churchinfo/52 Харьковская епархия Украинской Православной Церкви]" ([https://web.archive.org/web/20160624224343/http://www.eparchia.kharkov.ua/churchinfo/52 arkivo]). Ĥarkiva Diocezo.</ref>. La juda loĝantaro de Ĥarkivo estas taksita je ĉirkaŭ 8,000 homoj<ref>"[http://www.jewishkharkov.org/ Kharkov Jewish Community]" ([https://web.archive.org/web/20160603061208/http://www.jewishkharkov.org/ arkivo]). jewishkharkov.org.</ref>. Ĝin servas la malnova Ĥarkiva Ĥora Sinagogo, kiu estis plene renovigita en Ĥarkivo en 1991-2016. Estas du moskeoj, inkluzive de la Ĥarkiva Katedrala Moskeo, kaj unu islama centro en Ĥarkivo. == Ekonomio == Ĥarkivo havas diversigitan servan ekonomion, kun dungado disvastigita trans vasta gamo de profesiaj servoj, inkluzive de financaj servoj, fabrikado, turismo kaj alta teknologio. === Industriaj korporacioj === Dum la soveta epoko, Ĥarkivo estis la ĉefurbo de industria produktado en [[Ukraina Soveta Socialisma Respubliko|Ukrainio]] kaj granda centro de industrio kaj komerco en Sovetunio. Post la [[disfalo de Sovetunio]], la plejparte defendsistemo-orientita industria produktado de la urbo signife malpliiĝis. Komence de la 2000-aj jaroj, la industrio komencis resaniĝi kaj adaptiĝi al la bezonoj de la [[merkata ekonomio]]. La entreprenoj inkluzivis maŝinkonstruadon, elektroteknologion, instrumentfabrikadon kaj energiajn konglomeratojn. === Komputikaj servoj === En aprilo 2018, ekzistis 25 000 specialistoj en la komputika sektoro de la regiono de Ĥarkivo, 76% el ili rilatis al komputila programado. Tiel, Ĥarkivo konsistigis 14% de ĉiuj komputikistoj en Ukrainio, kio igis ĝin la dua plej granda komputik-loko en la lando, tuj post la ĉefurbo Kijivo<ref>"[https://kharkivobserver.com/research-reveals-kharkiv-it-industry-volume-is-second-in-ukraine/ Kharkiv]" ([https://web.archive.org/web/20190607091422/http://kharkivobserver.com/research-reveals-kharkiv-it-industry-volume-is-second-in-ukraine/ arkivo]). Kharkivoberver.</ref>. Pro la kompareble mallarĝa merkato por ciferecaj servoj en Ukrainio, la plimulto de la firmaoj de Ĥarkivo estas eksport-orientitaj, kun pli ol 95% de la totalaj vendoj generitaj eksterlande en 2017. Entute, la laŭtaksa enspezo de Ĥarkivaj komputikkompanioj estis kreskonta de 800 milionoj da dolaroj en 2018 ĝis 1,85 miliardoj da dolaroj antaŭ 2025. La ĉefaj merkatoj estas Nordameriko (65%) kaj Eŭropo (25%)<ref>"[https://www.pwc.com/ua/en.html Kharkiv]" ([https://web.archive.org/web/20190609211937/https://www.pwc.com/ua/en.html arkivo]). PWC Ukraine.</ref>. == Scienco kaj edukado == Ĥarkivo havas 212 mezlernejojn, inkluzive de 30 liceoj kaj gimnazioj. En majo 2024 la unua el disaj subteraj lernejoj en Ĥarkivo estis malfermita en la distrikto Industrialnij, por ke infanoj povu daŭrigi sian edukadon meze de la misilatakoj en Ĥarkivo fare de la rusaj armetrupoj dum la rusa invado de Ukrainio<ref>"[https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/05/12/7455435/ Trial lessons held in underground school in Kharkiv – photo]". Ukrainska Pravda. 12-a de Majo 2024.</ref>. La urbo havas 13 naciajn universitatojn kaj multajn profesiajn, teknikajn kaj privatajn altlernejojn, ofertante al siaj studentoj vastan gamon da disciplinoj. Inter tiuj universitatoj estas la [[Ĥarkiva Universitato|Ĥarkiva Nacia Universitato]] (12 000 studentoj), la Nacia Teknika Universitato "ĤPI" (20 000 studentoj), kaj la [[Ĥarkiva Nacia Universitato Radioelektroniko]] (12 000 studentoj). La urbo havas altan koncentriĝon de esplorinstitucioj, kiuj estas sendependaj aŭ malstrikte ligitaj kun la universitatoj. Inter ili estas tri naciaj scienccentroj: la Ĥarkiva Instituto de Fiziko kaj Teknologio, la Instituto de Meteologio, la Instituto por Eksperimenta kaj Klinika Veterinara Medicino kaj 20 naciaj esplorinstitucioj de la [[Ukraina Nacia Akademio de Sciencoj]]. Kelkaj mondfamaj sciencaj lernejoj aperis en Ĥarkivo, kiel ekzemple la Ĥarkiva Lernejo de Teoria Fiziko kaj la Ĥarkiva Lernejo de Matematiko. == Kulturo == Ĥarkivo estas unu el la ĉefaj kulturaj centroj en Ukrainio. Ĝi gastigas 20 muzeojn, pli ol 10 teatrojn kaj kelkajn artgaleriojn. Ĝis 2022, grandaj muzikaj kaj kinejaj festivaloj okazis en Ĥarkivo preskaŭ ĉiujare. === Teatro === La Ĥarkiva Nacia Akademia Opero kaj Baleta Teatro nomita laŭ N. V. Lisenko estas la plej granda teatro en Ĥarkivo<ref>[http://www.hatob.com.ua/ukr/ Головна – ХАТОБ, ХНАТОБ] ([https://web.archive.org/web/20160716084951/http://hatob.com.ua/ukr/ arkivo]). hatob.com.ua.</ref>. En 2017 la Ĥarkiva Ukraina Drama Teatro nomita laŭ T. G. Ŝevĉenko estis aparte populara inter teatraj publikoj pli emaj paroli la ukrainan en la ĉiutaga vivo<ref>"[http://www.theatre-shevchenko.com.ua/ Харківський Державний Академічний Драматичний Театр ім. Т.Г.Шевченка]" ([https://web.archive.org/web/20170615113628/http://www.theatre-shevchenko.com.ua/ arkivo]). theatre-shevchenko.com.ua.</ref>. Ekde la rusia invado, la teatro funkciis subtere<ref>Carey, Andrew; Tarasova-Markina, Daria (19-a de Majo 2024). "[https://www.cnn.com/2024/05/19/europe/life-goes-on-in-kharkiv-cmd-intl/index.html Life goes on in Kharkiv as Russian advance menaces city]". CNN.</ref><ref>"[https://www.theatre-shevchenko.com.ua/events/padati.-litati-art-area-dk-31-05-2024-18-00 Театр ім. Т.Г. Шевченка]" ([https://web.archive.org/web/20250311193505/https://www.theatre-shevchenko.com.ua/events/padati.-litati-art-area-dk-31-05-2024-18-00 arkivo]). www.theatre-shevchenko.com.ua. </ref>. === Beletro === En la 1930-aj jaroj, Ĥarkivo estis la centro por la verkaro de literaturaj figuroj kiel: [[Lesj Kurbas]], [[Mikola Kuliŝ]], [[Mikola Ĥvilovij]], [[Mikola Zerov]], [[Valerian Pidmohilnij]], Pavlo Filipovych, Marko Voronny, Oleksa Slisarenko. Pli ol 100 el ĉi tiuj verkistoj estis subpremitaj dum la stalinismaj elpurigoj de la 1930-aj jaroj. Ĉi tiu tragika evento en ukraina historio nomiĝas la "Ekzekutita Renesanco" (''Rozstrilene vidrodĵennia''). Hodiaŭ, literatura muzeo situanta sur la strato Frunze festas ilian laboron kaj atingojn. Hodiaŭ, Ĥarkivo ofte estas nomata la "ĉefurbo" de ukraina [[sciencfikcio]] kaj [[fantasto]]<ref>"[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7c95ba4d13-654f63b539a3-1000--kharkiv-city-guide/ Kharkiv city guide]" ([https://web.archive.org/web/20231002071042/https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7c95ba4d13-654f63b539a3-1000--kharkiv-city-guide/ arkivo]). UEFA. 25-a de Januaro 2010.</ref><ref>"[http://www.ukrainetravel.co/kharkiv Ukraine Travel Guide: Kharkiv, Ukraine]" ([https://web.archive.org/web/20150402100753/http://www.ukrainetravel.co/kharkiv arkivo]). ukrainetravel.co</ref>. Ĝi estas hejmo de kelkaj popularaj verkistoj, kiel H. L. Oldie, Alexander Zorich, Andrey Dashkov, Yuri Nikitin kaj Andrey Valentinov; la plej multaj el ili skribas en la rusa kaj estas popularaj en kaj Rusio kaj Ukrainio. La ĉiujara sciencfikcia kongreso "Stela Ponto" (''Звёздный мост'') okazas en Ĥarkivo ekde 1999<ref>"[https://old.karazin.ua/en/general/univer%20today/news?news%20id=63 Kharkiv International Festival of Science Fiction "Star Bridge – 2011"]" ([https://web.archive.org/web/20230701075808/https://old.karazin.ua/en/general/univer%20today/news?news%20id=63 arkivo]). V. N. Karazin Kharkiv National University. Septembro 2011</ref>. === Muziko === En la urbo troviĝas la Ĥarkiva Filharmonia Societo. La unua aktiva grupo en la Filharmonio estis la Akademia Simfonia Orkestro. Ĝi havis 100 muzikistojn de alta profesia nivelo, multaj el kiuj estas premiitoj en internaciaj kaj naciaj konkursoj. La Ĥarkiva Konservatorio kaj la Ĥarkiva Nacia Arta Universitato nomita laŭ I.P. Kotljarevskij estis la ĉefaj muziklernejoj<ref>"[http://num.kharkiv.ua/en/ Kharkiv I.P. Kotlyarevsky National University of Arts]" ([https://web.archive.org/web/20230701190717/https://num.kharkiv.ua/en/ arkivo]). num.kharkiv.ua.</ref>. == Vidindaĵoj == * [[Derĵprom]] * [[Sinagogo ĥorala (Ĥarkivo)|Sinagogo ĥorala]] <gallery mode="packed"> Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|Placo de Libereco Иоанно-Усекновенский храм. Харьков.jpg|Preĝejo de Johano la Baptisto Altana - Kharkiv Gorky Park.jpg|Centra Parko Shevchenko Garden, Kharkiv 2020 -07.jpg|Fontanoj en la Ĝardeno Ŝevĉenko </gallery> == Servoj == * [[Ĥarkiva Nacia Universitato Radioelektroniko]] * [[Ĥarkiva Universitato]] * [[Metroo de Ĥarkivo]] * [[Tramtransporto en Ĥarkivo]] * [[Trolebusa transporto en Ĥarkivo]] == Partneraj urboj == La partneraj urboj de Ĥarkivo estas<!-- - baze laŭ informoj de [[2024]] el la urba retejo-->:<ref>[https://www.city.kharkiv.ua/uk/o-xarkove/goroda-partneryi.html listo "Міста-партнери" (partneraj urboj) en la urba retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230513213548/https://www.city.kharkiv.ua/uk/o-xarkove/goroda-partneryi.html |date=2023-05-13 }}, vidita la 29-an de marto 2024 ({{uk}})</ref> *{{flago|Usono}} [[Albuquerque]], [[Usono]] (2023)<ref>{{citaĵo el la reto|titolo = artikolo "''Albuquerque welcomes new Ukrainian 'sister' city''" (angle: Albuquerque bonvenigas novan ukrainian partneran urbon)|url=https://www.krqe.com/news/albuquerque-welcomes-new-ukrainian-sister-city/|website= KRQE News 13 (www.krqe.com)|date= la 29-a de junio 2023|alirdato= la 10-an de julio 2023|arkivdato = la 10-a de julio 2023|arkivurl= https://web.archive.org/web/20230710023856/https://www.krqe.com/news/albuquerque-welcomes-new-ukrainian-sister-city/}}</ref> {{div col|cols=3}} *{{flago|TUR}} [[Ankaro]], Turkio (2013) *{{flago|ITA}} [[Bolonjo]], [[Italio]] (1966) *{{flago|CZE}} [[Brno]], [[Ĉeĥio]] (2005) *{{flago|MNE}} [[Cetinje]], [[Montenegro]] (2011) *{{flago|USA}} [[Cincinnati]], [[Ohio]], [[Usono]] (1989) *{{flago|POL}} [[Ĉenstoĥovo]], Pollando (2016) *{{flago|KOR}} [[Deĝon]] (대전), Sud-Koreio (2013) *{{flago|LVA}} [[Daugavpils]], Latvio (2006) *{{flago|HUN}} [[Debrecen]], Hungario (2016) *{{flago|TUR}} [[Gaziantep]], Turkio (2011) *{{flago|CYP}} Geroskipu (Γεροσκήπου), Kipro (2018) *{{flago|ITA}} [[Ĝenovo]], [[Italio]] (2012) *{{flago|CHN}} [[Ĝinano]] (济南市), Ĉinio (2004) *{{flago|LTU}} [[Kaŭno]] (Kaunas), Litovio (2001) *{{flago|GEO}} [[Kutaisi]] (ქუთაისი), Kartvelio (2005) *{{flago|FRA}} [[Lilo]] / [[Lille]], Francio (1978) *{{flago|POL}} [[Lublino]], Pollando (2022)<ref>[https://lublin.eu/lublin/wspolpraca-miedzynarodowa/miasta-partnerskie-i-zaprzyjaznione/charkow-ukraina,10740,w.html informo en la urba retejo ''lublin.eu''] ({{pl}})</ref> *{{flago|SVN}} [[Maribor]], Slovenio (2012) *{{flago|Germanio}} [[Nurenbergo]] (Nürnberg), Germanio (1990) *{{flago|CYP}} [[Polis (Kipro)|Polis]] (Πόλις), Kipro (2018) *{{flago|PRT}} [[Porto]], Portugalio (2011) *{{flago|POL}} [[Poznano]], Pollando (1998) *{{flago|ISR}} [[Riŝon-Le-Ciono]] (ראשון לציון), Israelo (2008) *{{flago|GEO}} [[Tbiliso]] (თბილისი), Kartvelio (2012) *{{flago|ALB}} [[Tirana]], Albanio (2017) *{{flago|CHN}} [[Tjanĝino]] (天津), Ĉinio (1993) *{{flago|SVK}} [[Trnava]], Slovakio (2013) *{{flago|FIN}} [[Turku]] / Åbo, Finnlando (2022)<ref>[https://www.turku.fi/turku-tieto/turun-ystavyyskaupungit informo en la urba retejo ''turku.fi'']{{404|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{fi}})</ref> *{{flago|Bulgario}} [[Varna]] (Варна), Bulgario (1995) *{{flago|POL}} [[Varsovio]], Pollando (2011) <!-- Laŭ pliaj informoj, ne konfirmita per la Ĥarkiva urba retejo, ankaŭ la sekva urbo havas partnerajn rilatojn al Ĥarkivo: *{{flago|GRE}} [[Patraso]], Grekio (antaŭ 2018)<ref>[https://www.patrasevents.gr/article/303087-i-lista-me-tis-23-adelfopoiimenes-poleis-tis-patras-iparxei-ousia-omos informo laŭ listo en la retejo ''patrasevents.gr'' de septembro 2017 ({{el}})</ref> --> {{div col end}} == Famuloj == * [[Jura Soyfer]] * [[Sergej Svjatĉenko]] * [[Ivan Franko]] * [[Józef Piłsudski]] * [[Serhij Ĵadan]] * [[Majk Johannsen]] * [[David Burljuk]] * [[Vladimir Drinfeld]] * [[Valentina Grizodubova]] * [[Simon Kuznets]] * [[Otto Struve]] == Esperanto en la urbo == * "[[Plugilano]]" - eldonejo kun Esperanta fako * [[La morto de Asuar]] - libro eldonita en la urbo en 1930 * [[Dmitrij Cibulevskij]], ''Kurta historio de E-movado en Ĥarkiv'', 1999, p. 84 * [[Ivan Jakovleviĉ Bril]], gvidanto de E-klubo, tradukisto <gallery> Dosiero:La Morto de Asuar 2.jpg|[[La morto de Asuar]] </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Ĥarkiv-Balaŝovskij (stacidomo)]] * [[Ĥarkiv-Levada (stacidomo)]] * [[Ĥarkiv-Pasaĵirskij (stacidomo)]] * [[Osnova (stacidomo)]] * [[Metroo de Ĥarkivo]] * [[Tramtransporto en Ĥarkivo]] * [[Internacia flughaveno Ĥarkiv]] * [[Flughaveno Ĥarkiv-Pivniĉnij]] * [[Tombejo de la Viktimoj de Totalismo en Ĥarkovo]] * [[Batalo de Ĥarkivo (2022)]] * [[Listo de urboj en Ukrainio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Bildoj == <gallery class="center"> Железно-дорожный вокзал в Харькове.jpg|{{centre|la ĉefa [[Ĥarkiv-Pasaĵirskij (stacidomo)|fervoja stacidomo]]}} Харьковская канатная дорога 2011 2.JPG|{{centre|Persona telfero}} Usp.JPG|{{centre|katedralo Uspenskij}} Pokrovsky Monastery01.jpg|{{centre|katedralo Pokrovskij }} Україна, Харків, пл. Конституції, 3 фото 1.JPG|{{centre|urbocentra domo en novgotika stilo}} "Metallist" palace of culture Kharkov.JPG|{{centre|kultura palaco "Metallist"}} Kharkiv-Lopan junction01.jpg|Riveroj Lopan (maldekstre) kaj Ĥarkivo (dekstre) en la urbo Особняк, флігель, вул. Сумська, 61, Харків.JPG|{{centre|la nuptopalaco}} </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=hxarkov|ReVo titolo=Ĥarkovo / Ĥarkivo}} * {{oficiala retejo}} ({{uk}}) * [http://www.metro.kharkov.ua/ retejo de la urba metroo] * [http://www.shops.kharkov.ua/ktinfo.php?info=galkh galerio "malnova Ĥarkovo". Fotoj, mapoj kaj pliaj historiaj dokumentoj.] [[Kategorio:Ĥarkivo| ]] [[Kategorio:Urboj en Ĥarkiva provinco]] [[Kategorio:Milionurboj]] kzaw5tyhnbjxzg7o0rd4ciav15w8ooi 0 138391 9397808 8772884 2026-06-10T10:05:35Z Sj1mor 12103 9397808 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} Kiel '''siderurgio''' resp. '''minindustrio''' oni nomas tiun [[industrio]]n, kies ĉefa celo estas la elminado de [[karbo]] aŭ [[fererco]], la traktado de karbo aŭ la produktado fero kaj [[ŝtalo]]. La termino '''siderurgio''' originas el la greka ''sideros'', kiu signifas [[fero]]n. Jam en la [[bronzepoko]] kaj la sekva [[ferepoko]] la homoj komencis prilabori metalojn per altaj temperaturoj. Ĝis en la [[18a jarcento]] forĝistoj metie prilaboris metalojn al varoj, armiloj kaj ornamaĵoj. Pro la [[industriigo]] kaj la invento de ŝtalo, la forĝejojn anstataŭis [[ŝtaluzino]]j kaj fabrikoj, kiuj povis surmerkatigi la produktojn dank‘ al favora amasproduktado. Ekestis la siderurgio. Pro la novaj [[teĥnologio]]j ebliĝis produktoj, kiuj antaŭe pro sia grandeco ne estus manipuleblaj, kiel ekz. reloj kaj lokomotivoj, kiuj antaŭenigis la industriigon, aŭ relative malmultekosta konstruŝtalo, sen tiu la konstruo de modernaj grandarkitekturaĵoj ne eblus. Ankaŭ la moderna [[veturilkonstruado]] ne penseblus sen produktiva siderurgio. La ŝtaluzinoj kaj ŝtalprilaboraj fabrikoj setlis prefere en la proksimeco de koncernaj [[krudaĵotrovejoj]]. Gravaj starejoj en [[Germanio]] estas la [[Ruhr-regiono]] (speciale [[Duisburg]]), la distrikto [[Aachen]] kaj [[Sarlando]], kie estas karbotrovejoj. En [[Usono]], la siderurgio ekestis pro similaj kaŭzoj en la regiono de [[Pittsburgh]]. Ankaŭ en [[Svedio]], evoluis surbaze de fererctrovejoj grava siderurgio. Ofte la malgrandaj [[urbo]]j proksimaj al la minoj kreskas al [[grandurbo]]j. Se la siderurgio en [[Germanio]] estis ĝis la [[1960aj jaroj]] la motoro de la [[ekonomia miraklo]], nun ekde la [[1970]]aj jaroj la graveco de la siderurgio ege malkreskis. Post multaj ŝtalkrizoj la malnovaj [[industrilandoj]] koncentrigis la produktkapablojn je nur malmultaj starejoj kaj tiel neniigis multajn laborpostenojn. Nun la ŝtalindustrio produktas pli ol ekz. en la [[1970aj jaroj]] kun malpli da laboristoj. En la koncernaj regionoj kaj urboj, tiu ŝanĝo kondukis de unustruktura [[industrio|industrisocio]] al [[servo]]-socio, sed plejofte ankaŭ kreskis la senlaboreco kaj iĝis daŭra fenomeno, tiel ke jam ekzistas homoj tie , kiuj neniam en sia vivo trovis laŭtarife pagatan dungadon. Nun la siderurgio precipe troviĝas en la t.n. [[sojlolando]]j, ĉar tie la salajroj estas ekspluece malaltaj kaj ofte ekzistas neniu aŭ nesufiĉe mediprotekta leĝdonado. == Vidu ankaŭ == {{Portalo Minado}} * [[Minado]] * [[Minejo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Ekonomio]] [[Kategorio:Ekonomia sektoro]] [[Kategorio:Industrio]] [[Kategorio:Pezindustrio]] [[Kategorio:Metalurgio]] m1r15i3p4hpq1oarft4k3o1sp1is5pj 0 138657 9397157 8222042 2026-06-09T14:07:20Z Sj1mor 12103 9397157 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Henri Eugene Augustin LE SIDANER''' estis [[Impresionismo|impresionista]] pentristo, naskiĝinta sur la insulo de [[Maŭricio]] en la jaro [[1862]]. Le Sidaner plejparte instruiĝis per la École des Beaux-Arts, sub instruado de Alexandre Cabanel, sed pli malfrue disiĝis kaŭze de artistaj diferencoj. Li mortis en [[1939]]. Li vojaĝis vaste tra [[Francio]] kaj ankaŭ vizitis multajn grandajn urbojn tra la mondo, ekzemple [[Londono]], [[Novjorko]], [[Venecio]], kaj [[Parizo]]; kaj ankaŭ iujn malgrandajn urbetojn tra [[Eŭropo]]. Le Sidaner ekspoziciis en la [[Pentrosalono de Parizo]], ĉe la Galerioj Georges Petit en Parizo, kaj en la Galerio Goupil en Londono. [[Dosiero:La rue de l'Eglise, Villefranche-sur-Mer.jpg|maldekstra|250px]] {{-|maldekstre}} == Vidu ankaŭ == * [[Goupil & Cie]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.lesidaner.com/ Retpaĝo de Le Sidaner] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120206034856/http://www.lesidaner.com/ |date=2012-02-06 }} (en la franca) {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Le Sidaner, Henri}} [[Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj]] lji6j1qjugp9du4kjmn7igtk05vhwxy 0 139975 9397578 8527392 2026-06-10T05:56:04Z Sj1mor 12103 9397578 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''PAIK Nam-june''' ankaŭ konata usone kiel '''Nam June PAIK''' ([[20-a de julio]] [[1932]] – [[29-a de januaro]] [[2006]]) estis sudkorea-devena usona [[artisto]]. Li verkis en multaj medioj de arto, sed estis konata por malkovrado kaj inventado de [[videa arto]]. <!-- Traduko daŭrigota... Born in [[Seoul]], he had a father who worked as a textile manufacturer and four older brothers. As he was growing up, he was trained as a classical pianist. In 1950, Paik and his family had to flee from their home in [[Korea]], due to the [[Korean War]]. His family first fled to [[Hong Kong]], but later moved to [[Japan]], for reasons unknown. Six years later, he graduated from the [[University of Tokyo]], thus concluding his studies on both the Histories of Art, and the Histories on Music. He wrote a thesis on [[Arnold Schoenberg]], an important composer, music theorist and teacher. --> {{Commons|Nam June Paik}} {{Ĝermo|usonano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sudkoreaj artistoj]] [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Popartistoj]] b384w296itjbd4667zs58a7peu44hiq 0 140496 9397609 9172536 2026-06-10T06:13:47Z Sj1mor 12103 9397609 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Marcel BROODTHAERS''' ([[28-a de januaro]] [[1924]] en [[Bruselo]], [[Belgio]] - 28-a de januaro [[1976]] en [[Kolonjo]], [[Germanio]]) estis belga poeto, filmisto kaj artisto kun altliteratura kaj ofte sprita maniero de krei artaĵojn. Li estis kuniĝinta kun la ''Groupe Surréaliste-revolutionaire'' en Bruselo ekde [[1945]] kaj [[diletanto|diletantis]] en [[ĵurnalismo]], [[filmo]], kaj [[poezio]]. En [[1964]], li faris la simbolan agon de enmeti kvindek kopiaĵojn de libro de siaj poemoj en plastro, tiel kreinte sian unuan artaĵon. Li laboris principe kun muntoj de trovitaj objektoj kaj kolaĝo, ofte enhavantaj skribitajn tekstojn. Lia plej rimarkita artaĵo estis instalo en lia Brusela domo, kiun li nomis ''Musée d'Art Moderne, Départment des Aigles'' ([[1968]]). Tiu instalo sekviĝis per aliaj dek-unuaj manifestaĵoj de la ''muzeo'', inkluzive ĉe la Düsseldorf Kunsthalle por ekspozicio en [[1970]] kaj ĉe ''documenta 5'' en [[Kaselo]] en [[1972]]. Por tiaj klopodoj li ofte kuniĝis kun la malfrua dudeka jarcenta tuttera disvastiĝo de ambaŭ instala arto, kaj ankaŭ "institucia kritikado," en kiuj interrilatoj inter artaĵoj, la artisto, kaj la muzeo estas fokuso. Broodthaers mortis en Kolonjo, Germanio, je sia 52-a naskiĝtago. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Broodthaers, Marcel}} [[Kategorio:Superrealismo]] erugwxuy44n6224uoi86bi8kgvlgstl 0 148110 9397841 879995 2026-06-10T10:44:38Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Joseph Gottlieb Kölreuter]] 9397841 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Joseph Gottlieb Kölreuter]] 7hvwd4jaxulbtmbcxfmaw2lmhmb55hd 0 148747 9397797 8710562 2026-06-10T09:53:01Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397797 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Abbeville (stacidomo)}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |statuso=Urbo |lando=Francio |nomo=Abbeville |flago= |blazono=Coat of Arms of Abbeville.svg |Herald=''el oro, kun tri bendoj el lazuro, kaj bordero el gorĝo, kun kapo el lazuro semita de lilioj el oro, kiu estas de Francio'' |devizo= |patrono= |bildo= |bildo-priskribo= |mapo= |situo sur mapo2=Francio |regiono-ISO=FR-80 |ŝtato= |provinco= |distrikto= |regiono=[[Hauts-de-France]] |departemento=[[Somme]]<br /><small>([[subprefektejo]])</small> |arondismento=Abbeville<br /><small>([[ĉefurbo]])</small>|kantono=Abbeville-Nord |subdistrikto= |fondo= |registaro= |estro= S-ro Nicolas Dumont<br /><small>[[2014]]-[[2020]]</small> }} '''Abbeville''' (prononcu [abvil]) estas mezgranda [[franca komunumo]] lokita en la [[Francaj departementoj|departemento]] [[Somme]] kaj en la [[Francaj regionoj|regiono]] [[Hauts-de-France]]. Ĝi estas unu el la [[subprefektejo]]j de la departemento, kaj estis malnovtempe la centro de la provinco [[Ponthieu]]. == Geografio == Abbeville troviĝas ĉe la [[Somme (rivero)|rivero Somme]], proksimume 20 kilometrojn oriente de la enfluejo de tiu ĉi en la [[Manika Markolo]]. [[Mezepoko|Mezepoke]], Abbeville estis la plej malalta loko, kie oni povis trapasi la riveron : proksimume pasis la armeo de la [[Listo de britaj reĝoj|angla reĝo]] [[Eduardo la 3-a (Anglio)|Eduardo la 3-a]] antaŭ la [[batalo de Crécy]] en [[1346]]. == Historio == Abbeville aperis je la [[9-a jarcento]]. Ĝi tiam apartenis al la abatejo [[Sankta Riquier]], sed estis pliposte regita de la [[Ponthieu|grafoj de Ponthieu]]. La urbo fariĝis definitive [[Francio|franca]] en [[1477]], per kapto fare de la [[Listo de francaj reĝoj|franca reĝo]] [[Ludoviko la 11-a (Francio)|Ludoviko la 11-a]]. En [[1514]] okazis en Abbeville la edziĝo de [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a]] kun [[Mary Tudor]], la filino de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]]. Abbeville estis relative grava urbo je la [[18-a jarcento]], ĉar la reĝa [[manufakturo]] Van Robais (unu el la unuaj atentindaj manufakturoj de Francio) alportis vastan riĉecon al la urbo. [[Voltaire]], inter alie, skribis pri tio, sed ankaŭ pri la misaventuro de la [[kavaliro de La Barre]], juna kaj malriĉa landsinjoro kiu estis ekzekutita pro laŭdira malpieco. La 12an de septembro 1939 en Abbeville dum la brita-franca konferenco okazis perfido de [[Aliancanoj]] - ĉefministroj de Britio kaj Francio decidis ne doni helpon al [[invado en Pollando|defende batalanta Pollando]] kaj ne sciigis tion al la pola registaro, kio instigis hezitantan [[Stalin]] agresi kontraŭ Pollando la [[soveta invado en Pollandon|17-an de septembro]]. Pli frue Francio kaj Britio havis subskribitan kun Pollando Traktaton pri la reciproka helpo - kaj post 5 jaroj ... la urbon fine de la [[Dua Mondmilito]] liberigis la 3-an de septembro 1944 pola brigado de [[Stanisław Maczek]] (pola militisto, armea generalo de Pola Soldataro, komandanto de la 10-a Brigado de Kiras-Kavalerio kreita en [[Francio]]). == Vidindaĵoj == Abbeville estis vere pentrinda urbo ĝis la komenco de la [[Dua mondmilito]], kiam ĝi estis bombardita kaj preskaŭ tute detruita de la [[Germanio|Germanoj]] dum unu sola nokto. La urbo estas hodiaŭ plejparte modernaspekta, sed kelkaj vidindaĵoj restas, interalie : * La '''preĝejo [[Sankta Vulfran]]''', starigita dum la [[15-a jarcento|15-a]], [[16-a jarcento|16-a]] kaj [[17-a jarcento]]j. La [[Gotiko|gotika]] fasado kaj la du samstilaj turoj estas precipe vidindaj. * La '''[[belfrido]]''', konstruita en [[1209]], estas unu el la plej malnovaj belfridoj de Francio. Ĝi estas nun parto de la francaj aŭ [[Belgio|belgaj]] belfridoj agnoskitaj de [[Unesko]]. * La '''[[kastelo Bagatelle]]''', konstruita en [[1752]]. * La '''parko Emonville''' kaj la '''biblioteko'''. == Ĝemelurboj == * [[Burgess Hill]] ([[West Sussex]]) == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Somme]] * [[Listo de urboj de Francio]] * [[Abbeville-kulturo]] * [[Abbeville (stacidomo)]] * [[Graflando Ponthieu]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ville-abbeville.fr/ Oficiala TTT-ejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121117103637/http://www.ville-abbeville.fr/ |date=2012-11-17 }} [[Dosiero:AbbevilleCollégialeStVulfran2004-04-27.jpg|eta|centra|200px|Preĝejo Sankta Vulfran]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Abbeville| ]] [[Kategorio:Urboj de Francio]] [[Kategorio:Komunumoj de Somme]] 57yfuca8vgzvn8ljxf34o3vuvczrqxh 0 148868 9397562 9388013 2026-06-10T05:47:30Z Sj1mor 12103 9397562 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Robert INDIANA''' (naskiĝis la {{daton|13|septembro|1928}}; mortis la [[19-an de majo]] [[2018]]) estas [[usono|usona]] [[artisto]] ligita al la [[poparto|poparta movado]]. Indiana naskiĝis '''Robert CLARK''' en [[New Castle (Indiana)|New Castle]], [[Indianao]], kaj poste ŝanĝis sian nomon al Indiana pro sia nasko-subŝtato. Indiana transloĝiĝis al [[Nov-Jorko]] en [[1954]] kaj aliĝis al la [[poparto|poparta]] movado. Liaj bildoj enhavas multon de [[komerca arto]] kunigita kun [[ekzistencialismo]]. Foje, tiuj verkaĵoj iĝis de li nomataj "skulptecaj poemoj". La verko de Indiano ofte konsistas el kuraĝa, simpla, ikonemaj bildoj, ĉefe mallongaj vortoj el la [[angla lingvo]] kiel "EAT", "HUG", kaj "LOVE" ("manĝu", "brakumo", "amu"). Li ankaŭ faris skulptaĵon en la antaŭĉambro de la turo [[Taipei 101]] en [[Tajpeo]], [[Tajvano]], nomata ''1-0'', kiu uzas buntajn nombrojn por sugesti la konduton de monda komerco kaj la strukturojn de homa vivo.<ref>Publike montrata teksto, Nivelo 89, Taipei 101. 2007-08-17.</ref> Indiana estis [[teatro|teatra]] kostumisto kaj fondezajnisto en la [[1970-aj jaroj]]. Li ankaŭ produktis serion de [[paco|pacpentraĵoj]] post la [[11-a de septembro 2001|atakoj de la 11-a de septembro 2001]], kiuj estis montrataj en [[Novjorko]] en [[2004]]. Li ankaŭ aperis kiel la sola "[[aktoro]]" en la [[1964]]-jara filmo ''Eat'' ("Manĝu") de [[Andy Warhol]], kiu montras 45-minutan scenon de Indiana manĝanta [[fungo]]n. Malgraŭ frua sukceso en la centro de la art-mondo, Indiana ermitigis sin mem en malfrua vivo. Li loĝas en la insula urbo [[Vinalhaven (Majno)|Vinalhaven]], [[Majno]] ekde [[1978]]. == LOVE == [[Dosiero:Lovestamp.png|eta|maldekstra|''LOVE''-poŝtmarko]] Indiana estas pleje konata pro sia bildo de la vorto "LOVE" ("amo") en kvadrato kun oblikva "O". Ĉi tiu bildo, unue kreita kiel [[Kristnaska karto]] por la [[novjorko|novjorka]] [[Muzeo de Moderna Arto]] en [[1964]], eldoniĝis kiel [[poŝtmarko]] de la [[Usona Poŝt-Servo]] en [[1973]], la unua en ofta serio de "amo-poŝtmarkoj". Skulptitaj versioj estas videblaj en [[Novjorko]], [[Brooklyn]], [[Indianapolis]], [[Scottsdale (Arizono)|Scottsdale]], [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]], [[Las Vegas]], kaj ekster la turo [[Taipei 101]] en [[Tajvano]] === Kopirajto === Indiana ne registris kopirajton por la LOVE-verko, kaj ne eblis malinstigi alian komercan utiligon. La bildo estas refarita multfoje en variaj formoj, inkluzive skulptaĵojn, bildojn kaj ornamaĵojn. Ĝi estas tradukita en la [[hebrea lingvo|hebrea]], [[ĉina lingvo|ĉina]] kaj [[hispana]] [[lingvoj]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indiana, Robert}} [[Kategorio:Popartistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] 3tdw3ahese460cypaxeub682h0c2s9s 9397563 9397562 2026-06-10T05:48:31Z Sj1mor 12103 9397563 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Robert INDIANA''' (naskiĝis la {{daton|13|septembro|1928}}; mortis la [[19-an de majo]] [[2018]]) estas [[usono|usona]] [[artisto]] ligita al la [[poparto|poparta movado]]. Indiana naskiĝis '''Robert CLARK''' en [[New Castle (Indiana)|New Castle]], [[Indianao]], kaj poste ŝanĝis sian nomon al Indiana pro sia nasko-subŝtato. Indiana transloĝiĝis al [[Nov-Jorko]] en [[1954]] kaj aliĝis al la [[poparto|poparta]] movado. Liaj bildoj enhavas multon de [[komerca arto]] kunigita kun [[ekzistencialismo]]. Foje, tiuj verkaĵoj iĝis de li nomataj "skulptecaj poemoj". La verko de Indiano ofte konsistas el kuraĝa, simpla, ikonemaj bildoj, ĉefe mallongaj vortoj el la [[angla lingvo]] kiel "EAT", "HUG", kaj "LOVE" ("manĝu", "brakumo", "amu"). Li ankaŭ faris skulptaĵon en la antaŭĉambro de la turo [[Taipei 101]] en [[Tajpeo]], [[Tajvano]], nomata ''1-0'', kiu uzas buntajn nombrojn por sugesti la konduton de monda komerco kaj la strukturojn de homa vivo.<ref>Publike montrata teksto, Nivelo 89, Taipei 101. 2007-08-17.</ref> [[dosiero:BobIndianaMaine.jpg|maldekstre|eta|]] Indiana estis [[teatro|teatra]] kostumisto kaj fondezajnisto en la [[1970-aj jaroj]]. Li ankaŭ produktis serion de [[paco|pacpentraĵoj]] post la [[11-a de septembro 2001|atakoj de la 11-a de septembro 2001]], kiuj estis montrataj en [[Novjorko]] en [[2004]]. Li ankaŭ aperis kiel la sola "[[aktoro]]" en la [[1964]]-jara filmo ''Eat'' ("Manĝu") de [[Andy Warhol]], kiu montras 45-minutan scenon de Indiana manĝanta [[fungo]]n. Malgraŭ frua sukceso en la centro de la art-mondo, Indiana ermitigis sin mem en malfrua vivo. Li loĝas en la insula urbo [[Vinalhaven (Majno)|Vinalhaven]], [[Majno]] ekde [[1978]]. == LOVE == [[Dosiero:Lovestamp.png|eta|maldekstra|''LOVE''-poŝtmarko]] Indiana estas pleje konata pro sia bildo de la vorto "LOVE" ("amo") en kvadrato kun oblikva "O". Ĉi tiu bildo, unue kreita kiel [[Kristnaska karto]] por la [[novjorko|novjorka]] [[Muzeo de Moderna Arto]] en [[1964]], eldoniĝis kiel [[poŝtmarko]] de la [[Usona Poŝt-Servo]] en [[1973]], la unua en ofta serio de "amo-poŝtmarkoj". Skulptitaj versioj estas videblaj en [[Novjorko]], [[Brooklyn]], [[Indianapolis]], [[Scottsdale (Arizono)|Scottsdale]], [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]], [[Las Vegas]], kaj ekster la turo [[Taipei 101]] en [[Tajvano]] === Kopirajto === Indiana ne registris kopirajton por la LOVE-verko, kaj ne eblis malinstigi alian komercan utiligon. La bildo estas refarita multfoje en variaj formoj, inkluzive skulptaĵojn, bildojn kaj ornamaĵojn. Ĝi estas tradukita en la [[hebrea lingvo|hebrea]], [[ĉina lingvo|ĉina]] kaj [[hispana]] [[lingvoj]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Indiana, Robert}} [[Kategorio:Popartistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] iduwmew67ws0n45g2f2yqwjzo5yr5s5 0 156825 9397067 8340090 2026-06-09T12:00:13Z Sj1mor 12103 9397067 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''M. H. MAXY''' (naskiĝinta '''Maximilian Herman MAXY'''; naskiĝinta en [[1895]] - mortinta en [[1971]]) estis [[Rumanio|rumana]] [[Kubismo|kubista]] pentristo. Maxy estis [[Germanio|german]]-[[Judoj|juddevena]]. Li studis unue en [[Bukareŝto]] kun Camil Ressu kaj Iosif Iser, kaj poste en [[Berlino]] kun Arthur Segal. {{Projektoj}} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Maxy, M. H.}} [[Kategorio:Rumanaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubismaj pentristoj]] fotakl7wfxsdz376gugslebwr2w2yah 0 160874 9397704 7872378 2026-06-10T07:41:45Z Sj1mor 12103 9397704 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Charles Hardin Holley''' ([[7-a de septembro]] [[1936]] - [[3-a de februaro]] [[1959]]), pli bone konata kiel [[w:en:File:Buddy Holly.jpg|'''Buddy Holly''']], estis [[usono|usona]] kantisto, komponisto kaj pioniro de [[rokenrolo]]. La ŝanĝo de "Holley" al "Holly" devenis de skriberaro en kontrakto. Buddy Holly estas konsiderata unu el la plej multe inflantaj fondintoj de rokenrolo. En [[2004]], [[Rolling Stone Magazine]] listis lin 13a en sia listo de la [http://www.rollingstone.com/news/story/5939214/the_immortals_the_first_fifty/ 100 Plejaj Artistoj de la Tuta Tempoj]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070810032605/http://www.rollingstone.com/news/story/5939214/the_immortals_the_first_fifty |date=2007-08-10 }}. Kvankam lia kariertempo estis ege mallonga, lia verkaro estas konsiderata unu el la plej bonaj en la historio de [[rokmuziko]]. Lia stilo influis ne nur samtempulojn sed ankaŭ la postan direkton de muziko. Li forpasis en aviadil-akcidento kune kun [[Ritchie Valens]] kaj [[Big Bopper]]. Tiu estis nomata "La tago kiam mortis la muziko". [[Dosiero:HollyMonument.jpg|eta|maldekstra|Memorloko honore al Buddy Holly]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|usona muzikisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Holly, Buddy}} [[Kategorio:Rok-muziko]] dy3zl9h2vis9cgwht1tkovbi7i6hg13 0 161095 9397236 8908289 2026-06-09T15:04:23Z Sj1mor 12103 9397236 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Katherine Linn SAGE''' (naskiĝinta je la [[25-a de junio]], [[1898]] - mortinta je la [[26-a de junio]], [[1963]]), kutime konata kiel '''Kay Sage''', estis [[Superrealismo|superrealista]] [[Artisto|artistino]] kaj [[Poeto|poetino]]. Ŝi naskiĝis en [[Albany (Nov-Jorkio)|Albany]], [[Nov-Jorkio]], la dua filino de prospera supra mezklasa familio. Multe da sia juneco pasis ŝi vojaĝante tra [[Eŭropo]] kun sia patrino, libera animo kies sufiĉega kvanto da mono permesis ŝin indulgi nesatigeblan vagemecon. Sage setlis en [[Rapallo]], [[Italio]] por alcecli artajn studojn en [[Romo]] dum la fruaj 1920-aj jaroj. En [[1924]], ŝi konatiĝis kun la Princo Ranieri di San Faustino, itala nobelulo kiu estiĝis ŝia unua edzo. Sed la vivo de la senfaraj riĉuloj ne satigis ŝin; post dek jaroj en la sociala cirkvito, kiun ŝi poste nomus "senmova marĉo," ŝi apartiĝis de sia edzo kaj vere ekalcelis siajn artajn aspirojn. Sage gravitiĝis al Parizo kaj kuniĝis kun la superrealisma movado. Unue ŝi ne estis rigardita tute varme per la superrealistoj, verŝajne malpli pro sia virineco (kvankam ili ja estis iom da "knabo-klubo") ol pro sia aristokrata, privilegia fono kiel la "Princino San Faustina." Ĉirkaŭ [[1937]] ŝi estis prezentita al kunpentristo [[Yves Tanguy]] fare de sia amiko Heinz Henghes kaj komencis longdaŭran interrilaton kun li. Je la erupto de la [[Dua Mondmilito]], Sage reekloĝis en [[Usono]] kaj aranĝis, ke kelke da siaj [[Francio|francaj]] kunartistoj ankaŭ rifuĝiĝi en Usono, inkluzive de Tanguy, kiu baldaŭ estiĝis ŝia dua edzo. Sage kaj Tanguy geedziĝis en Reno, Nevado, je la [[17-a de aŭgusto]], [[1940]]. Post la milito, la geedzoj aĉetis maljunan biendomon en Woodbury, [[Konetikuto]] kaj konvertis ĝin al artista ateliero. Ili pasus la ceteron de iliaj vivoj pentrante tie. Kiam Tanguy mortis en [[1955]], Sage estis profunde kortuŝita. Ŝi pentris malpli kaj malpli, ŝia foje sprita poezio ironiiĝis kaj cinikiĝis, kaj ŝi estiĝis preskaŭa ermitino. La malgranda kvanto da energio, kiun ŝi povis elvoki estis elspezita plejparte por defendi la laboron de Tanguy kontraŭ kritikistoj. Unua provo de sinmortigo malsukcesis en [[1959]]. La dua sukcesis je la 9-a de junio, 1963, tri tagojn post ŝia naskiĝtago. Ŝi estis dekses-kvar-jaraĝa. Ŝiaj cindroj estis ŝutitaj sur la marbordo de Bretonio, kun tiuj de ŝia edzo. Eble neeviteble, kritikistoj havas inklinon konsideri la pentraĵojn de Sage en la ombro de tiuj de ŝia edzo Yves Tanguy. Veras, ke la pentraĵoj de Sage, kiel tiuj de ŝia edzo, montras grandajn, superrealajn pejzaĝojn, sed la strangaj formoj, kiuj travagas ŝiajn mondojn, estas tiel similaj al tiuj de Giorgio de Chirico kiel ili estas al tiuj de Tanguy. Kompare de, ekzemple, ''Morgaŭ estas Neniam'' de Sage, kun ĝia drapiritaj figuroj leviĝante el la nebulo enhavita per skafoldo, kun ''Multiplication des Arcs'' de Tanguy, kun ĝiaj miksiĝantaj amasoj de ŝtonetoj ŝlimumantaj ĉirkaŭ spendantaj, akraj blokoj de lumo, montras du tre eksterterajn, sed tre malsamajn, universojn. == Nekompleta Verkaro == === Verkoj Kun Konataj Datoj === * [[1938]] ''A Little Later'' (Iome Pli Malfrue) * 1939 ''My Room Has Two Doors'' (Mia Ĉambro Havas Du Pordojn) * 1939 ''This Morning'' (Ĉi Tiu Mateno) * 1940 ''Danger, Construction Ahead'' (Danĝero, Konstruataĵo Antaŭen) * 1942 ''Margin of Silence'' (Marĝeno de Silento) * 1942 ''The Fourteen Daggers'' (La Dek-Kvar Ponardoj) * 1944 ''From Another Approach'' (El Alia Alveturejo) * 1944 ''I Saw Three Cities'' (Mi Vidis Tri Urbojn) * 1944 ''In the 3rd Sleep'' (En la Tria Dormo) * 1944 ''The Upper Side of the Sky'' (La Supra Flanko de la Ĉielo) * [[1947]] ''Ring of Iron, Ring of Wool'' (Ringo de Fero, Ringo de Lano) * [[1949]] ''The Instant'' (La Momento) * [[1950]] ''The Morning Myth'' (La Matena Mito) * 1950 ''Small Portrait'' (Malgranda Portreto) * 1951 ''Men Working'' (Viroj Laborantaj) * 1951 ''Tomorrow for Example'' (Morgaŭ, Ekzemple) * 1951 ''Unusual Thursday'' (Nekutima Ĵaŭdo) * 1952 ''On the Contrary'' (Je la Kontraŭa) * [[1953]] ''Third Paragraph'' (Tria Alineo) * [[1954]] ''No Passing'' (Neniu Paso) * 1955 ''Tomorrow is Never'' (Morgaŭ estas Neniam) * 1956 ''Le Passage'' (La Pasejo) === Verkoj Kun Nekonataj Datoj === * ''Summer'' (Somero) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ed.uiuc.edu/courses/EdPsy387-Sp95/Steven-Clark/project/Sage/Sage.html ''Superrealistaj Artistinoj''; Du Pentraĵoj de Sage] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050406081839/http://www.ed.uiuc.edu/courses/EdPsy387-Sp95/Steven-Clark/project/Sage/Sage.html |date=2005-04-06 }} (en la angla, sed precipe senteksta) {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sage, Kay}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Superrealismaj pentristoj]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] 001c0awr00w7qmn6fvwk1sjcppsayy4 0 161526 9397233 8515861 2026-06-09T15:03:29Z Sj1mor 12103 9397233 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Dorothea TANNING''' (naskiĝinta je la [[25-a de aŭgusto]], [[1910]], mortinta {{mortodato|2012|1|31}}) estis [[Usono|usona]] [[pentristo]], [[skulptisto]], [[presisto]], kaj [[verkisto]]. Ŝi ankaŭ desegnis dekoraciojn kaj kostumojn por baledo kaj teatro. Naskiĝinta en [[Galesburg, Ilinojo|Galesburg]], [[Ilinojo]], Tanning vivis en [[Parizo]] dum dudek-ok jaroj. Ŝi konatiĝis kun la germana pentristo [[Max Ernst]] en [[1942]], kaj edzigis lin kvar jarojn poste (lia kvara edzino, post [[Luise Straus-Ernst]] en [[1918]], Marie-Berthe Aurenche en [[1927]], kaj [[Peggy Guggenheim]] en [[1942]]). Li prezentis ŝin al la rondo de la [[Superrealismo|superrealistoj]]. Ŝia plej bone konata artaĵo, ''Eine kleine Nachtmusik'' (malhela pentraĵo plene je simbolismo; ironie nomita pro la gajkora serenado de [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]]), montras ke ŝi enmembriĝis de tiu grupo dum iom da tempo, sed pli malfrue ŝia pentrostilo ŝanĝiĝis al [[Impresionismo]]. Ŝi poste vivis kaj laboris en [[Novjorko]] kaj ĝuis duan karieron kiel poeto. == Fonto == Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio je la 29-a de januaro, 2007. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999961&workid=25977&searchid=5287 ''Eine Kleine Nachtmusik''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091005052226/http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999961&workid=25977&searchid=5287 |date=2009-10-05 }} (teksto en la angla) (1943) Galerio Tate, Londono, Britio * [http://www.tfaoi.com/newsm1/n1m58.htm Ekzemploj de pentraĵoj, 1978-1997] {{Ĝermo|usonano|pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tanning, Dorothea}} [[Kategorio:Superrealismaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj poetoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] joect5szaws0h2jm5zkso8f0f8cuhxn 0 161560 9397687 9192617 2026-06-10T07:24:29Z Sj1mor 12103 9397687 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Fernando Botero.jpg|eta|200px|Fernando BOTERO]] '''Fernando Botero''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1932|04|19}} en [[Medellin]], [[Kolombio]], mortis {{mortodato|2023|09|15}}) estis pentristo kaj skulptisto. Lia [[stilo]] estas markata de rondegaj aŭ dikegaj roluloj aŭ figuroj. De 1974 li famiĝis en la tuta mondo. Kiel infano li estis fascinita de [[Baroka arkitekturo]] kaj la ilustraĵoj de [[Dia Komedio]] de [[Gustave Doré]]. Poste li deklaros, ke li "''neniam pentris ion alian krom la mondo, kiel li konis ĝin en [[Medellín]]''". En la aĝo de 16 jaroj li jam projektas la ilustraĵojn por la aldonoj de "El Colombiano", la plej grava ĵurnalo en sia hejmurbo. Tre juna, en [[1948]] li ekspoziciis la unuan fojon en Medellín. En [[1952]] li gajnis la duan premion ĉe la IX Salono de kolumbiaj artistoj, organizitan ĉe la Nacia Biblioteko de [[Bogoto]]: li investas la premimonon por studvojaĝo al Eŭropo. En [[Hispanio]] li vizitas la [[Prado-Muzeo]]n en [[Madrido]], kie li konas interalie la verkojn de [[Francisco Goya]] kaj [[Ticiano]]. En [[Parizo]] li meditas pri franca avangarda arto kaj decidas interesiĝi pri la antikvaj pentristoj. Fine li alvenas en [[Italio]], kie li kontaktas la ĉefajn verkojn de la itala [[Renesanco]], precipe de [[Giotto]] kaj [[Andrea Mantegna]] kiuj inspiras lin aparte tiom, ke li reproduktas plurajn ekzemplerojn de iliaj ĉefverkoj, tamen ne malestimante la aliajn aŭtorojn de la lernejo [[Siena|Sieno]], kaj de [[Toskanio]] ĝenerale. En [[1955]] Fernando Botero revenas al sia patrujo kie li edziĝas kun [[Gloria Zea]], tiam Ministro pri Kulturo de Kolombio, kaj komencas ekspozicii siajn verkojn, sed ricevas fortajn kritikojn ĉar tiutempe la kolombia medio estis forte influita de la franca avangardo, kiun Botero anstataŭe malakceptis. Miskomprenita de la kolombia ĉirkaŭaĵo, Botero translokiĝas al [[Meksiko]], kie li malkovras por la unua fojo la eblojn plivastigi kaj dilatigi la volumon de formoj laŭ persona maniero. Trajto, kiu forte influos lian verkon. Sed ĝuste en [[1957]] li malkovras [[Abstrakta ekspresionismo|abstraktan ekspresionismon]], dum persona ekspozicio en [[Vaŝingtono]], danke al vizito al Novjorkaj muzeoj. Ankaŭ en [[1957]] li revenis al Bogoto, kie li gajnis la duan premion ĉe la X Salono de kolombiaj artistoj. En [[1958]] li akiris la katedron pri pentrado ĉe la Bogota Arta Akademio. En la sama jaro, li ekspoziciis denove en Vaŝingtono, ĉe la [[Gres Gallery]]. Liaj verkoj estas ĉiuj venditaj la tagon de la inaŭguro. Oni kontestis lin en Kolombio, pro kio Botero estas devigita forlasi sian landon, en malfortikaj ekonomiaj kondiĉoj. La Gres-Galerio en Vaŝingtono, kiu ĝis tiam subtenis lin, fermiĝas kaj la artisto, en severaj monaj malfacilaĵoj, eksedzigas sian edzinon. En [[1961]] io ŝajnas ŝanĝiĝi: la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko]] decidas aĉeti sian ''Gioconda en la aĝo de dek du'', sed lia unua novjorka ekspozicio montriĝas fiasko. En [[1969]] li ekspoziciis en [[Parizo]], kie li ekloĝis en [[1973]] kaj daŭre dediĉis sin al [[skulptaĵo]]. Meze [[1970 | 1970]] li dediĉis sin preskaŭ ekskluzive al skulptaĵo dum certa periodo, kaj prezentis siajn verkojn en Parizo en [[1977]]. En [[1983]] li revenis al Italio kaj malfermis studion en [[Pietrasanta]], kie li restis kelkajn monatojn de la jaro, por esti proksima al la marmoraj ŝtonminejoj En la urbo Versilia li kreis du freskojn pri la temo ''Paradizo'' kaj ''Infero'' en la preĝejo de la Miserikordio. En 1975 lia dua geedzeco finiĝas post la morto, en 1974, en trafika akcidento, de la tria filo Pedro, al kiu li dediĉos multajn el siaj verkoj. En la sama kazo Fernando Botero perdas la lastan falangon de la malgranda fingro de sia dekstra mano, kaj tio kondukos lin ofte skulpti grandegajn manojn. La plej aĝa filo, [[Fernando Botero Zea]], estis [[ministro]] pri defendo de Kolombio. En [[1978]] Botero geedziĝis kun Sophia Vari. Inter la plej gravaj eventoj estas la ekspozicio de liaj enormaj skulptaĵoj en [[Avenuo des Champs-Élysées|Champs-Elysées]] en [[1992]], kaj aliaj en la publikaj spacoj de iuj eŭropaj urboj en [[1994]]. == Video == * [http://www.documen.tv/asset/Botero.html Documentary 52': Fernando Botero, the rebel] == Kelkaj el liaj verkoj == <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="6"> dosiero:Botero Berlin - panoramio (2).jpg|{{centre|Ekspozicio en [[Berlino]]}} dosiero:Gato, Botero.JPG|{{centre|''Kato'', 1990, [[Barcelono]], Hispanio}} dosiero:Maternidad de Botero (Oviedo).jpg|{{centre|''Patrineco'', [[Oviedo]], Hispanio}} dosiero:Mujer con espejo-Botero.jpg|{{centre|''Virino kun spegulo'', 1987}} dosiero:Woman Smoking a Cigarette (36322452893).jpg|{{centre|''Virino kun cigaredoj'', [[Jerevano]]}} dosiero:Fernando Botero, Bird (1990), Singapore - 20040616.jpg|{{centre|''Birdo'', 1990, [[Singapuro]]}} dosiero:Centurion (5211881978).jpg|{{centre|''Romia Militisto'', Cafesjian Artmuzeo, Jerevano, [[Armenio]]}} dosiero:'Man on Horse', bronze sculpture by Fernando Botero (Colombian), 1992, Israel Museum, Jerusalem, Israel.JPG|{{centre|''Viro sur ĉevalo'', bronzo, 1992, en la [[Israela Muzeo]], [[Jerusalemo]], [[Israelo]]}} dosiero:2014 Erywań, Park przy Kaskadach (20).jpg|{{centre|"La Kato", Jerevano, Armenio}} dosiero:Botero.La mano.JPG|{{centre|''La Mano'', Madrido}} dosiero:Cascada, Ereván, Armenia, 2016-10-03, DD 19.jpg|{{centre|''Fumanta Virino'', Cafesjian Artmuzeo, Jerevano, Armenio}} dosiero:Bilbao -Fernando Botero, Caballo con bridas (2009).jpg|{{centre|''Caballo con bridas'', [[Bilbao]]}} dosiero:AdamandEve-FernandoBotero-20100414.jpg|{{centre|''Adamo kaj Eva'', Singapuro}} dosiero:Ladamadebotero.jpg|{{centre|''Sinjorino'', [[Medellín]]}} dosiero:Goslar Botero 02.jpg|{{centre|Skulpturo de Fernando Botero en [[Goslar]]}} dosiero:Kunstmuseum Liechtenstein 8a.JPG|{{centre|Skulpturo de Fernando Botero fronte de la [[Kunstmuseum Liechtenstein]], [[Vaduz]]}} dosiero:Broadgate Venus 2020.jpg|{{centre|''Broadgate Venus'', 1989, Londono}} dosiero:Cat statue created by Fernando Botero.jpg|{{centre|''Kato'', Cafesjian Artmuzeo, Jerevano, Armenio}} </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Botero, Fernando}} [[Kategorio:Kolombiaj pentristoj]] [[Kategorio:Kolombiaj skulptistoj]] g3zk8ftxuvt0ufj85ayb5kbt1eqmx85 0 161674 9397239 8242255 2026-06-09T15:05:14Z Sj1mor 12103 9397239 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Ismael Nery''' (naskiĝis la {{daton|9|oktobro|1900}}, [[Belém]], kaj mortis la {{daton|6|aprilo|1934}}, [[Rio-de-Ĵanejro]]) estis brazila pentristo. Li estis [[kubismo|kubista]] kaj [[surrealismo|surrealisma]] pentristo. Li estis influita de [[Giorgio de Chirico]] kaj [[Pablo Picasso]]. Li preferis [[portreto]]jn kaj nudojn. [[Dosiero:Ismaelnery_-_figura1927.jpg|eta|Figura (1927)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{pt}} [http://www.bolsadearte.com/cotacoes/nery.htm Bolsa de Arte] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071101070111/http://www.bolsadearte.com/cotacoes/nery.htm |date=2007-11-01 }} * {{pt}} [http://www.museus.art.br/autoretratos/ismael.htm Autoretrato] * {{pt}} [http://www.bcb.gov.br/htms/galeria/frmquadro.asp?nomeArq=/htms/galeria/neri/dancarina-russa.jpg&artista=Ismael%20Nery&obra Dançarina Russa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090907171653/http://www.bcb.gov.br/htms/galeria/frmquadro.asp?nomeArq=%2Fhtms%2Fgaleria%2Fneri%2Fdancarina-russa.jpg&artista=Ismael%20Nery&obra |date=2009-09-07 }} * {{pt}} [http://www.bcb.gov.br/htms/galeria/frmquadro.asp?nomeArq=/htms/galeria/neri/figura.jpg&artista=Ismael%20Nery&obra Figura] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090907020648/http://www.bcb.gov.br/htms/galeria/frmquadro.asp?nomeArq=%2Fhtms%2Fgaleria%2Fneri%2Ffigura.jpg&artista=Ismael%20Nery&obra |date=2009-09-07 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Nery, Ismael}} [[Kategorio:Superrealismaj pentristoj]] [[Kategorio:Brazilaj pentristoj]] ti7m5cj2kww2maqelep63akphucwt4j 0 162640 9397232 8323604 2026-06-09T15:03:11Z Sj1mor 12103 9397232 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Leonor Fini''' (naskiĝis la {{daton|30|aŭgusto|1908}} en [[Bonaero]], mortis la {{daton|18|januaro|1996}} en [[Parizo]]) estis [[Argentino|argentina]], [[Superrealismo|superrealista]] [[pentristo|pentristino]]. Ŝi naskiĝis en Bonaero de [[Italio|itala]] patrino kaj argentina patro, kiu forlasis la familion kiam ŝi ankoraŭ estis tre juna. Ŝi plenkreskis en [[Triesto]], poste iris al [[Parizo]] por pentristiĝi. Tie, ŝi konatiĝis kun [[Paul Éluard]], [[Max Ernst]], [[Georges Bataille]], [[Henri Cartier-Bresson]], [[André Pieyre de Mandiargues]], kaj [[Salvador Dalí]]. Ŝi pentris portretojn, ekzemple de [[Jean Genet]], [[Anna Magnani]], [[Jacques Audiberti]], [[Alida Valli]], kaj [[Suzanne Flon]]. Ŝi ankaŭ desegnis kostumojn kaj dekoraciojn por teatro. Multaj el ŝiaj pli malfruaj pentraĵoj temas pri erotikaj fantazioj kaj la morto. Dum la 1970-aj jaroj, ŝi verkis tri romanojn kaj amikiĝis kun [[Jean Cocteau]], [[Giorgio de Chirico]], kaj [[Alberto Moravia]]. Biografia kanto pri la vivo de Leonor Fini estas prezentita sur la dua albumo, "Jet", de [[Kimrio|kimra]] muzikisto [[Katell Keineg]] en [[1997]]. == Fonto == Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio je la 7-a de februaro, 2007. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.leonor-fini.com Oficiala Retpaĝo de Leonor Fini] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fini, Leonor}} [[Kategorio:Superrealismaj pentristoj]] [[Kategorio:Argentinaj pentristoj]] l3jptfn1dhdprzyen025b28zgxr7tss 0 162735 9397464 9382855 2026-06-09T21:26:24Z Araneo 2232 9397464 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''ZABUĴKO Oksana''' ukraine '''Оксана Забужко''' (naskiĝis la [[19-an de septembro]] [[1960]] en [[Lucko]]) - ukraina poetino, prozisto, eseisto, literatur- kaj kulturologo. Studis filozofion en [[Kijiva Universitato]], doktoriĝis pri filozofio je la temo "Estetika naturo de liriko kiel speco de arto" (1987). Instruis ukrainologion en diversaj universitatoj de [[Usono]] (1992-1994); nun - supera kunlaboranto de akademia Skovoroda Instituto de Filozofio. La unua poemaro "''La maja prujno''" (ukraine "Травневий іній") aperis en 1985. Ŝiaj poemoj estas tradukitaj en ĉ. 30 lingvojn. La plej fama romano "''Kampesplorado de l'ukraina sekso''" (ukraine "Польові дослідження з українського сексу") nur en la [[ukraina lingvo]] de 1996 estis eldonita 18-foje kaj tradukita en 25 lingvojn. Esperantigita fragmento (tradukis [[Viktor Pajuk]]) aperis en "[[Ukraina Stelo]]" (2026, n-ro 2). Aliaj libroj: novelaro "Fratino, mia fratino" (2003), romano "Muzeo de forlasitaj sekretoj" (2009). Aŭtoris multajn kulturologiajn artikolojn kaj eseojn, eldonitajn en [[Ukrainio]] kaj eksterlande. Ricevis multajn premiojn en [[Usono]], [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Rumanio]], [[Ĉeĥio]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.zabuzhko.com Oficiala paĝaro de O. Zabuĵko] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ukrainaj verkistoj]] {{Vivtempo|Zabuĵko, Oksana}} r1t6iwrbx0gzxxqpcbz5auj8kuietkz 0 165240 9397825 9268555 2026-06-10T10:30:05Z Sj1mor 12103 9397825 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=John Opie, ĉ. 1789}} '''John OPIE''' (naskiĝis je majo [[1761]] - mortis la {{daton|6|aprilo|1807}}) estis [[Anglio|angla]] [[pentristo]] el [[Kornvalo]]. Li plejparte kreis {{JN|historia pentraĵo}} kaj [[portreto]]jn. == Junaĝo == Li naskiĝis en vilaĝo St Agnes, apud [[Truro]] en Kornvalo. Lia intereso pri [[pentrado]] rapide disvolviĝis, sed li estis ankaŭ bona lernejano. Je la aĝo de dudek jaroj, li jam majstris [[Eŭklido]]n, kaj kreis vesperan lernejon pri [[aritmetiko]] kaj skribado. Li fariĝis fama, unue en sia regiono, pro siaj portretoj, kaj alvenis al [[Londono]] en [[1780]], kie li komencis pentri sub la patroneco de D-ro [[John Wolcot]] (Peter Pindar). Opie estis tiam prezentita kiel « la kornvala mirindaĵo », kaj kiel memlerninta genio. Liaj portretoj fariĝis tre popularaj, sed tio ne daŭris longe. == Kariero == Li tiam komenci plibonigi sian teknikon kaj sian stilon, kaj tiel meritis laŭdon de sia rivalo [[James Northcote]] : « ''Aliaj artistoj pentradas por vivi ; Opie vivas por pentradi'' ». En [[1786]], Opie malkovris sian unuan gravan historian temon, la « Murdo de Jakobo la 1-a ». Je la sekvinta jaro aperis la « Murdo de Rizzio », verko kies merito estis tuj agnoskita de la [[Royal Academy]], kie li fariĝis membro ekde [[1788]]. Ĝis sia morto, Opie daŭre pentris aŭ portretojn aŭ historiajn pentraĵojn. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Opie, John}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] 5gw973ba9xyvyywbkvuqlu82xs0geo0 0 171171 9397820 9192275 2026-06-10T10:17:33Z Sj1mor 12103 9397820 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Federico Jiménez Losantos''' naskiĝis en [[1951]] en [[Teruel]], [[ĵurnalisto]] kaj [[verkisto]] de [[Hispanio]]. Direktoro kaj prezentanto de la matena programo ''La Mañana'' ('La mateno') en la hispana [[radio]] [[COPE]], nuntempe unu el la plej popolaj programoj. Li skribas ankaŭ artikolejojn en ''El Mundo'' ('La mondo'). Eldonisto kaj kunlaboranto de la [[interreto|interreta]] [[ĵurnalo]] ''[[Libertad digital]]'' kaj la [[revuo]] ''[[La ilustración Liberal]]''. == Biografio == === Juneco === Lia patro kaj patrino estis ŝu-isto kaj instruistino, respektive. Dankon al [[stipendio]] li povis studi en la mezlernejo, kie liaj instruinstoj estis, inter aliaj la [[politikisto]] kaj [[kantaŭtoro]] [[José Antonio Labordeta]] kaj la verkisto [[José Sanchis Sinisterra]] – kaj poste, la du unuaj jaroj pri [[Filozofio]] en [[Zaragozo]]. En [[1971]] li iris [[Barcelono]]n por daŭrigi lia [[universitata|universitato]] kaj ĝin fingis tie. === Kontraŭfrankismo kaj maldekstra partoprenado === Dum la [[frankismo]], li partoprenis en maldekstraj kontraŭfrankisma neleĝaj organizoj, kaj kunlaboris kun kelkaj [[revuo]]j kaj [[arto|artaj]] grupoj de ekstrema maldekstra, ĝis la fino de la 70-a dekjaro, tiam li moderiĝis post [[vojaĝo]] al [[Ĉinio]], dum li vidis faktoj ne kongruaj kun lia ideologio. === ABC kaj Antena3 === En [[1982]], li iris loĝi en [[Madrido]] kaj ekslaboras en [[El País (hispana ĵurnalo)|El País]] por labori en [[Diario 16 (hispana ĵurnalo)|Diario 16]], samtempe li instruas [[literaturo]] en mezlernejo. Unu jaro poste, li ĉefiĝis pri la opicio en tiu ĵurnalo, kaj opiniartikolisto en [[Cambio 16 (hispana revuo)|Cambio 16]]. En [[1987]] li eklaboris kiel opiniartikolisto por [[ABC (hispana ĵurnalo)|ABC]]. Je la komenco de la 90-a jardeko li eklaboris en la radio [[Antena 3 (radio)|Antena 3]], kaj poste, kiam la privataj [[televido]]j komencis elsendi en Hispanio, en la televidnovaĵoj de [[Antena 3]] televido kiel [[politika komentisto]]. Samtempe, li konservis sian kolumnon en ABC, kaj kunlaboris en noktaj radiaj programoj. En [[1992]], la grupo de komunikado Antena 3 (partoprenis Antena3 Radio kaj Antena3 Televido) estis aĉtetita de [[Grupo Prisa]]. === COPE kaj Libertad digital === Pro la tuja malaperigo de Antena3, grupo de [[ĵurnalisto]]j ([[José María García (hispana ĵurnalisto)|José María García]], [[Luís Herrero (hispana ĵurnalisto)|Luís Herrero]], [[Antonio Herrero (hispana ĵurnalisto)|Antonio Herrero]] kaj Federico Jiménez Losantos, eniris en [[Cadena COPE (hispana radio)|Cadena COPE]]. Ili montriĝis ekde tiam tre agresema kontraŭ PRISA, kaj kontraŭ la [[PSOE]] == Ideologio == == Verkoj == == Ĵurnala stilo == {{Commons|Category:Federico Jiménez Losantos}} {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Jimenez Losantos, Federico}} [[Kategorio:Hispanaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj]] b7rxgoby6877a32c7nxvob04li2hkcu 0 177623 9397320 8228648 2026-06-09T19:15:30Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397320 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Ibach |blazono = DEU Ibach COA.svg |zomo = 10 |federacia_lando = [[Baden-Virtembergo]] |distriktaro = [[Distriktaro Freiburg]] |distrikto = [[Distrikto Waldshut]] |alto = 964 |areo = 21,39 |poŝtkodo = 79837 |tel_antaŭkodo = 07672 |aŭtokodo = WT |oficiala_kodo = 08337059 |adreso-komunumestraro = Oberibach 6<br />79837 Ibach |retpaĝaro = [http://www.ibach-schwarzwald.de www.ibach-schwarzwald.de] |komunumestro = Artur Meiners }} '''Ibach''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Waldshut]], en la [[Regiono Alta Rejno-Konstanca Lago]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[distriktaro Freiburg|Freiburg]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Baden-Virtembergo]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|08337059}}}} loĝantojn. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{de}}) {{Projektoj}} {{Distrikto Waldshut}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Waldshut]] [[Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo]] d4b6967hnuryqucaevu0q3qohu16ikm 0 177763 9397342 7582965 2026-06-09T19:30:52Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397342 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = |zomo = 10 |situo-bildo = {{PAĜONOMO}} in BK.png |federacia_lando = [[Saksio-Anhalto]] |distrikto = [[Distrikto Börde]] |komunumaro = [[Verbandsgemeinde Flechtingen]] |alto = |areo = 31,29 |poŝtkodo = 39343 |tel_antaŭkodo = 039400, 039050, 039052 |aŭtokodo = BK |oficiala_kodo = <!-- el vikidatumoj --> |adreso-komunumestraro = Lindenplatz 13–15<br />39345 Flechtingen |retpaĝaro = |komunumestro = Thorsten Kniep }} '''Ingersleben''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Börde]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Saksio-Anhalto]], kaj krome estas parto de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata ''[[Verbandsgemeinde Flechtingen]]''. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Saksio-Anhalto||STATO}}}}]] la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Saksio-Anhalto|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. [[Dosiero:Kroppenstedt.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>panoramo, vidita de la monteto ''Paulshöhe'']] {{projektoj}} {{Distrikto Börde}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Börde]] [[Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto]] dyfq12x814ml71cva47zdsfdo447gbh 0 178475 9397539 9356954 2026-06-10T03:46:02Z Gliwi 110867 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Langewiesen.PNG]] → [[File:DEU Langewiesen (Ilmenau) COA.svg]] PNG → SVG 9397539 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = DEU Langewiesen (Ilmenau) COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Stadtteile Ilmenau.png |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Ilm]] |komunumo = [[Ilmenau]] |loĝantaro = 3057  |loĝantaro-dato = komence de [[2019]] |alto = 454 |areo = 27.51 |poŝtkodo = 98704 |tel_antaŭkodo = 03677 |aŭtokodo = IK |retpaĝaro = [http://www.langewiesen.de/ www.langewiesen.de] }} [[Dosiero:Rathaus Langewiesen.JPG|eta|Urbodomo en la centro.]] [[Dosiero:Schwanenbrunnen Langewiesen.jpg|eta|fontano de la cigno sur la centra placo.]] [[Dosiero:Saint Mary church Langewiesen 2.JPG|eta|La protestanta Kirko Nia kara Sinjorino.]] [[Dosiero:Langewiesen.JPG|eta|Belvido disde monteto ''Kienberg''.]] '''Langewiesen''' estas loĝloko kaj eksa urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ilm]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]], kaj ekde julio [[2018]] estas parto de la urba komunumo [[Ilmenau]]. Komence de [[2019]] la loĝloko havis 3057 loĝantojn. La eksa urbo estas surborde de la rivero [[Ilm (Turingio)]]. <!-- Necesas ĝustigi tajperarojn kaj stilon antaŭ ol vidigi! == Historio == La unua dokumenta mencio de Langewiese datumas de la 1198-a jaro. En 1503 la vilaĝo nomumitis foirvilaĝo kun la rajto aranĝi ĉiujaran foiron. Kune kun la najbaraj vilaĝoj [[Großbreitenbach]] kaj [[Gehren]] ĝi ricevis la urbajn rajtojn en la 8-a de februaro 1855 far princo Carl Günther la 2-a de [[Schwarzburg-Sondershausen]]. Militoj kaj incendioj detruis la vilaĝon plurfoje kaj nur pro la volo firma de ĝia loĝantaro la rekonstruo ĉiam denove eblis. == Ekonomia evoluo == Ĝis la 19-a jc la loĝantoj de Langewiesen estis ministoj, lignistoj, kamparanoj kaj ekspedistoj, kiuj komercis kun regionoj ĝis Nederlando kaj Danujo. Longtempe brunŝtono, peĉo kaj kenfulgo, potaso kaj salmiako, koloroj, porcelanaĵoj kaj najloj (fabriko ĉe ''Gottessegen'') estis la ĉefaj produktoj de la urbo. Post la konekso al la fervojo en 1881/83 (hodiaŭ jam ne ekzistanta linio [[Ilmenau]]-[[Großbreitenbach]]) ekis la industriigo per la produktado de izolboteloj, speguloj, termometroj kaj vitraj prilaboritajxoj. Nuntempe etaj kaj mezaj entreprenoj karakterigas la prof ilon de nove kreitaj metizonoj. == Minekspluato == Havis ankaŭ la minindustrio sian gravecon en la regiono. La elmontra minejo ''Volle Rose'' en la idilieca [[Schorte-valo]] informas akurate pri la [[minekspluato|minekspluata]] tradicio de la regiono ĉirkaŭ Ilmenau. Apartaj aranĝoj okazas cxiujare dum la julia minista festo. --> == Konataj lokuloj == *[[Johannes Musaeus]], teologo *[[Peter Musaeus]], teologo *[[Richard Wiesel]], kuracisto kaj sanatoritenadanto *[[Wilhelm Heinse]] (1746-1803), poeto <!--*[[Wilhelm Höpflinger]] (1853-1927), inventisto sur la kampo de globlagroj *[[Hans Rinn]], olimpia ĉampiono--> En la elmontrejoj de la ''[[Heinse-domo]]'' oni informas pri ili kaj aliaj kun koneksoj al Langewiesen. == Urboaspekto == Gravas siluete la urbodomo (1676-78) kaj la najbara bazarplaco; la Mario-kirko, kies orgenon pruvludis en 1706 [[Johann Sebastian Bach]]; la Petro-kirko (samtempe la plej malnova konstruaĵo en la urbo) sur la tombejo. Ekde 1994 apartenas al Langewiesen la vilaĝo [[Oehrenstock]]. == Vidindaĵoj kaj monumentoj == *Heimatstube Oehrenstock *[[Heinse-domo|Heinse-Haus / Galerie am Markt]] *[[Kulturfabriko Langewiesen|KulturFabrik]] *[[Kirko Nia kara Sinjorino (Langewiesen)|Kirko Nia kara Sinjorino]] *[[Kirko Sankta Petro (Langewiesen)|Kirko Sankta Petro]] *Elmontra minejo ''Volle Rose'' kun Schortefeld-trajnoj == Metio kaj industrio == *Ateliero pri ceramikaĵoj kaj bronzaĵoj [http://www.skulpturelles.de] == Gastejoj dum ekskursoj == *Kienbergklause Oehrenstock *Restoracio ''Zur Schortenmühle'' *[[Miavojo]] == Sporto kaj libertempa pasigado == *Kradrostplacego ĉe Gottessegen *Kegloludejo *Pafejo *Tenisa ludkampo {{projektoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Ilmenau]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] c3ijqtz9bxw1n8b3yghk4qt8vn6f4z1 0 179466 9397393 9215891 2026-06-09T20:10:47Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397393 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzika artisto | nomo = Jethro Tull | dosiero = Jethrotull1997.png | priskribo de dosiero = Jethro Tull dum koncerto en Neapolo en [[1997 en muziko|1997]] | grandeco de dosiero = | larĝa dosiero = jes | fono = muzikgrupo | naskonomo = | alie nomata = | kromnomo = | naskiĝo = | morto = | deveno = {{Flago|Anglio}} [[Blackpool]] kaj [[Luton]], [[Anglio]] | instrumento = | tipo de voĉo = | ĝenro = [[ŝtonroko]]-[[folk-rokmuziko]], [[progresiva roko]] | profesio = | aktivaj jaroj = [[1968 en muziko|1968]] — nuntempo | eldoninto = [[Chrysalis Records]]<br />[[Eagle Records]]<br />[[Roadrunner Records]]<br />[[EMI]]<br />[[Capitol Records]]<br />[[Island Records]] | parencaj temoj = | ttt = [http://www.j-tull.com/ www.j-tull.com] | nuntempaj membroj = [[Ian Anderson]]<br />[[Martin Barre]]<br />[[Doane Perry]]<br />[[Andrew Giddings]]<br />[[Jonathan Noyce]] | antaŭaj membroj = | signifa instrumento = [[fluto]] }} '''Jethro Tull''' estas muzika grupo de [[progresiva roko]]. Ĝi estis fondita en [[1967]]. Ĝia muziko estas stampata per distinga voĉa kaj [[fluto|fluta]] stilo de ĉefgrupano [[Ian Anderson]]. Kvankam ĝi origine ludis [[bluso]]n, dum la jaroj ĝi uzis erojn de multaj muzikaj ĝenroj kiel [[ĵazo]], [[Klasika muziko|klasika]] kaj [[popola muziko]]j. Ĝi estis fondita en [[Luton]], [[Bedfordshire]], [[Anglio]], en decembro 1967.<ref name="official">Biography on official Jethro Tull web site http://www.jethrotull.com/press/tullbiolong.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110930072407/http://www.jethrotull.com/press/tullbiolong.html |date=2011-09-30 }} konsultita la [[15an de novembro]] 2011.</ref> Ĝia muziko estas karakterizita de la voĉo, akustika gitaro kaj fluto ludata de Ian Anderson, kiu estris la grupon ekde ties fondo, kaj la gitara laboro de Martin Barre, kiu estis en la grupo ekde 1969, kiam li anstataŭis Mick Abrahams. Ĝi estis unu el la plej sukcesaj muzikaj grupoj de la mondo, nome ĝi vendis pli ol 60 milionojn da albumoj tutmonde<ref name="official"/> dum kariero kiu daŭris dum pli ol kvardek jaroj. == Nomo de la grupo == La grupo prenis la nomon de la angla [[agronomo]] [[Jethro Tull (agrikulturisto)|Jethro Tull]] vivanta en la 18a jarcento. Li estas konsiderata en Anglio kiel "patro" de la moderna [[agrikulturo]]. == Historio == * 1962–68: originoj * 1969–76: disvolvas sian propran stilon * 1977–79: [[folk-roko|folk-roka]] trilogio * 1980–84: elektronika rok-muziko * 1987–94: durroko * 1995–2011: tutmonda muziko * 2011 – nuntempo == Koncerta historio == == Konsisto de la grupo laŭ jaroj == [[Dosiero:Jethro tull 1998.jpg|eta|dekstra|250px|Koncerto 1998 Neapolo]] [[Dosiero:Jethro Tull 5.jpg|eta|dekstra|200px|Ian Anderson de Jethro Tull ĉe Londona Hammersmith Odeon, Marto 1978]] [[Dosiero:Ian Anderson - Budapest - 2006.jpg|eta|Jethro Tull 2006 en koncerto en [[Budapeŝto]], [[Hungario]]]] [[Dosiero:Jethro.tull06.062007.jpg|eta|Ian Anderson en [[Belgio]] en 2007.]] {| class="toccolours" border=1 cellpadding=2 cellspacing=0 style="float: width: 375px; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse; border: 1px solid #E2E2E2;" |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1967 - 1968 | * [[Ian Anderson]] - soloa kantado, [[fluto]], [[harmoniko]], [[akustika gitaro]], [[piano]] * Mick Abrahams - [[gitaro]], [[kantado]] * Glenn Cornick - [[basgitaro]] * Clive Bunker - [[drumo]], [[frapinstrumento]] |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1968 - 1969 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, harmoniko, akustika gitaro, [[muzikila klavaro]], [[mandolino]] * Martin Barre - gitaro, fluto * Glenn Cornick - basgitaro * Clive Bunker - drumo, frapinstrumento |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1969 - 1970 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro * Martin Barre - gitaro, kantado * Glenn Cornick - basgitaro, kantado * Clive Bunker - drumo, frapinstrumento, kantado * John Evan - muzikila klavaro, piano, kantado |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1970 - 1971 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro * Martin Barre - gitaro, fluto, [[bekfluto]] * Jeffrey Hammond - basgitaro, bekfluto, kantado * Clive Bunker - drumo, frapinstrumento * John Evan - muzikila klavaro, piano |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1971 - 1975 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro, [[sopransaksofono]] * Martin Barre - gitaro * Jeffrey Hammond - basgitaro, kantado * Barriemore Barlow - drumo, frapinstrumento * John Evan - muzikila klavaro, piano |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1975 - 1976 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro * Martin Barre - gitaro * John Glascock - basgitaro, kantado * Barriemore Barlow - drumo, frapinstrumento * John Evan - muzikila klavaro, piano |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1976 - 1979 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro, [[stanfajfilo]] * Martin Barre - gitaro * John Glascock - basgitaro, kantado * Barriemore Barlow - drumo, frapinstrumento * John Evan - muzikila klavaro, piano * David Palmer - muzikila klavaro, [[sintezilo]] |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1979 - 1980 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro * Martin Barre - gitaro * Dave Pegg - basgitaro * Barriemore Barlow - drumo, frapinstrumento * John Evan - muzikila klavaro, piano * David Palmer - muzikila klavaro, sintezilo |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1980 - 1981 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro * Martin Barre - gitaro * Dave Pegg - basgitaro * Mark Craney - drumo * Eddie Jobson - muzikila klavaro, [[violono]] |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1982 - 1984 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro * Martin Barre - gitaro * Dave Pegg - basgitaro * Gerry Conway - drumo * Peter - John Vettese - muzikila klavaro |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1984 - 1985 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro * Martin Barre - gitaro * Dave Pegg - basgitaro * Gerry Conway - drumo * Doane Perry - drumo * Peter - John Vettese - muzikila klavaro |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1985 - 1987 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, gitaro, akustika gitaro * Martin Barre - gitaro * Dave Pegg - basgitaro * Gerry Conway - drumo * Doane Perry - drumo |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1987 - 1988 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro, muzikila klavaro * Martin Barre - gitaro * Dave Pegg - basgitaro * Doane Perry - drumo |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1988 - 1991 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro, harmoniko, mandolino * Martin Barre - gitaro, mandolino * Dave Pegg - basgitaro, mandolino * Doane Perry - drumo * Maartin Allcock - muzikila klavaro, akustika gitaro |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1991 - 1992 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro * Martin Barre - gitaro * Dave Pegg - basgitaro * Doane Perry - drumo * Dave Mattacks - drumo * Maartin Allcock - muzikila klavaro * Andrew Giddings - muzikila klavaro |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1992 - 1995 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro, harmoniko * Martin Barre - gitaro * Dave Pegg - basgitaro * Doane Perry - drumo * Andrew Giddings - muzikila klavaro |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />1995 - 2006 | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro, mandolino, [[mandoloĉelo]], harmoniko, [[bambua fluto]] * Martin Barre - gitaro * Steve Bailey - basgitaro (ludis en Roots to Branches en la jaro 1995) * Jonathan Noyce - basgitaro * Doane Perry - drumo * Andrew Giddings - muzikila klavaro |- ! bgcolor="#E7EBEE" | <br />2007 – ĝis hodiaŭ | * Ian Anderson - soloa kantado, fluto, akustika gitaro, mandolino, mandoloĉelo, harmoniko, bambusa fluto * Martin Barre - gitaro * David Goodier - basgitaro * Doane Perry/James Duncan - drumo * John O'Hara - muzikila klavaro |- |} == Diskaro == [[Dosiero:Jethro-Tull-cropped.jpg|eta|dekstra|[[Ian Anderson]] kaj [[Martin Barre]] de Jethro Tull en [[Ĉikago]], 1973]] [[Dosiero:Jethro.tull01.062007.jpg|eta|Jethro Tull en Belgio en 2007.]] [[Dosiero:Jethro.tull02.062007.jpg|eta|Ian Anderson en Belgio en 2007.]] [[Dosiero:Jethro.tull04.062007.jpg|eta|Jethro Tull en Belgio en 2007.]] * 1968: ''[[This Was]]'' * 1969: ''[[Stand Up]]'' * 1970: ''[[Benefit]]'' * 1971: ''[[Aqualung (albumo)|Aqualung]]'' * 1972: ''[[Living in the Past]]'' * 1972: ''[[Thick as a Brick]]'' * 1973: ''[[A Passion Play]]'' * 1974: ''[[War Child (albumo)|War Child]]'' * 1975: ''[[Minstrel in the Gallery]]'' * 1976: ''[[Too Old to Rock 'n' Roll: Too Young to Die!]]'' * 1977: ''[[Songs from the Wood]]'' * 1978: ''[[Heavy Horses]]'' * 1978: ''[[Bursting Out]]'' * 1979: ''[[Stormwatch]]'' * 1980: ''[[A (albumo)|A]]'' * 1982: ''[[The Broadsword and the Beast]]'' * 1984: ''[[Under Wraps]]'' * 1985: ''[[A Classic Case]]'' * 1987: ''[[Crest of a Knave]]'' * 1989. ''[[Rock Island]]'' * 1991: ''[[Catfish Rising]]'' * 1992: ''[[A Little Light Music]]'' * 1993: ''[[Nightcap]]'' * 1995: ''[[Roots to Branches]]'' * 1999: ''[[J-Tull Dot Com]]'' * 2003: ''[[The Jethro Tull Christmas Album]]'' *2022: ''[[The Zealot Gene]]'' *2023: ''[[RökFlöte]]'' *2025: ''[[Curious Ruminant]]'' <!--{{panorame|Ian Anderson OJT 1200.jpg|600|Ian Anderson mit Jethro Tull in Butzbach, Deutschland, am 6. Juni 2007}}--> == Filmaro == * ''Slipstream'' (1981) * ''20 Years of Jethro Tull'' (1988) * ''25th Anniversary Video'' (1994) * ''Living with the Past'' (2002) * ''A New Day Yesterday 1969-1994'' (2003) * ''Nothing Is Easy: Live at the Isle of Wight 1970'' (2005) * ''Ian Anderson Plays the Orchestral Jethro Tull'' (2005) * ''Live at Montreŭ 2003'' (2007) * ''Live in Bethlehem, PA, 2003'' (2008) * ''Jack In The Green: Live In Germany 1970-93'' (2008) * ''Their Full Authorised Story'' (2008) (2 DVD) * ''Live at Madison Square Garden 1978'' (2009) (+ 1 CD kun la sama koncerto) * ''Live At AVO Session Basel (2008)'' (2010) == Kun aliaj muzikistoj == == Bibliografio == * David Rees: ''Minstrels in the Gallery - Die Geschichte von Jethro Tull''. Star Cluster Verlag, Balve, ISBN 3-925005-60-9 * Didi Zill, Hermann Büchner: ''Jethro Tull. Die legendäre Band in Fotografien von 1969 bis 1984''. Schwarzkopf & Schwarzkopf Verlag, Berlin 2003, ISBN 3-89602-462-0 * Karl Schramm: ''Jethro Tull Songbook''. Palmyra Verlag, Heidelberg 1993, ISBN 3-9802298-5-8 == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Britaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1967]] ivmdqn0pkjaztxp5ep1w90ebv8qre4q 0 183462 9397261 9392478 2026-06-09T15:48:29Z Tirolischleioans 254019 /* Gefiloj de la urbo */ 9397261 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Naumburg}} {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = Stadtwappen Naumburg (Saale).svg |zomo = 10 |situo-bildo = |federacia_lando = [[Saksio-Anhalto]] |distrikto = [[Distrikto Burgenland]] |alto = 130 |areo = 76,04 |poŝtkodo = 06601–06618 |poŝtkodo_malnova = 4800 |tel_antaŭkodo = 03445 |aŭtokodo = BLK |oficiala_kodo = 15084355 |adreso-komunumestraro = Markt 1<br />06618 Naumburg (Saale) |retpaĝaro = [http://www.naumburg.de/ www.naumburg.de] |komunumestro = Bernward Küper |komunumestro-titolo = Oberbürgermeister |komunumestro-partio = CDU }} '''Naumburg''' estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Burgenland]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Saksio-Anhalto]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Saksio-Anhalto||STATO}}}} la urbo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Saksio-Anhalto|15084355}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Dum la lastaj jaroj la urba teritorio pro diversaj administraj reformoj signife grandiĝis: kiel ĝis nun lasta el tiuj ampleksigoj la 1-an de januaro 2010 la kvar ĝis tiam sendependaj komunumoj [[Bad Kösen]], [[Crölpa-Löbschütz]], [[Janisroda]] kaj [[Prießnitz]] iĝis urbopartoj. Naumburg situas borde de la riveroj [[Saale]] kaj [[Unstrut]]. == Historio == Naumburg iam estis rezidejo de la episkopo de la [[Episkopujo Naumburg-Zeitz]]. == Esperanto en Naumburg == Komence de la [[1990-aj jaroj]] la unua "liga kunveno" de la unuiĝinta [[Germana Esperanto-Asocio]] kaj ĝiaj regionaj suborganizoj el la antaŭaj du germanaj ŝtatoj kunvenis en Naumburg. Inter la [[27-a de decembro]] [[2003]] kaj la [[3-a de januaro]] [[2004]] la 47-a [[Internacia Seminario]] de [[Germana Esperanto-Junularo]] okazis en la urbo kaj pritraktis la temon "Naturmedio - strukturo, ekspluato, protekto". De la [[28-a de decembro]] [[2012]] ĝis la [[4-a de januaro]] [[2013]] okazis en la urbo la 4-a [[Junulara E-Semajno|JES]] (Junulara E-Semajno)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://jes.pej.pl/2012/loko.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-09-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121114052145/http://jes.pej.pl/2012/loko.php |arkivdato=2012-11-14 }}</ref>. == Gefiloj de la urbo == * [[August Gotthilf Gernhard]], filologo kaj lernejestro * [[Carl Peter Lepsius]], historiisto * [[Ellen Franz]], grafino de Heldburg, aktorino kaj pianistino *[[Ernst Mende]], lernejfondinto kaj pastoro *[[Friedrich August Weidenbach]], desegnisto kaj instruisto *[[Gustav Adolf Schultze]], pentristo kaj fotisto * [[Hermann Goethe]], hortikulturscienculo * [[Johann Friedrich Röhr]], teologo (kvartalano de Roßbach) * [[Johann Georg Rauhe]], instruisto kaj historia falsisto * [[Johannes Pretten]], teologo * [[Karl Richard Lepsius]], egiptologo * [[Mario Todte]], historiisto * [[Max Graumüller]], arĥitekto * [[Paul Schultze-Naumburg]], arĥitekto * [[Rudolf Goethe]], ĝardenisto ==Servoj== *[[Katedrala Gimnazio (Naumburg)|Katedrala Gimnazio]] == Vidindaĵoj == * [[Burgo Saaleck]] * [[Katedralo de Naumburg]], [[monda heredaĵo de Unesko]] * [[Luter-kirko (Bad Kösen)]] * [[Monumentoj ĉe Rudelsburg]], pri studenta historio * [[Romanika domo (Bad Kösen)]] * [[Rudelsburg]], kastelo * [[Saale-ponto (Bad Kösen)]] * [[Preĝejo Sankta Venceslao (Naumburg)|Ĉefkirko paroĥuja Sankta Venceslao]] * [[Zoo Bad Kösen]], bestoĝardeno laŭlonge de Saale-rivero {{-l}} <gallery widths=200> Dosiero:Marktplatz (Naumburg) 02.jpg|{{centre|merkata placo kun renesancaj domoj}} Dosiero:Naumburg (Saale), Topfmarkt, St. Wenzel 20170717 001.jpg|{{centre|preĝejo ''Wenzelskirche''}} Dosiero:Markt, Wenzelsbrunnen Naumburg (Saale) 20180808 010.jpg|{{centre|fontano ''Wenzelsbrunnen'' }} Dosiero:Hauptbahnhof naumburg saale.jpg|{{centre|la ĉefstacidomo}} </gallery> {{Projektoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Tramtransporto en Naumburg]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{de}}) <br/> {{Distrikto Burgenland}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Naumburg (Saale)| ]] [[Kategorio:Distrikto Burgenland]] [[Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto]] [[Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Saksio-Anhalto]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1020-1029]] [[Kategorio:Aperis en 1029]] 13gd3p79i0y7uz4ta6enkorgduhvi3t 0 196453 9397376 9375126 2026-06-09T20:02:01Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397376 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Pollando | pola_nomo = Iłowa | germana_nomo = Halbau | genitivo = Iłowej | blazono = POL Iłowa COA.svg | flago = | mapo = POL Iłowa map.svg | provinco = [[Lubuŝio]] | distrikto-rajta = | distrikto = [[distrikto Żagań]] | komunumo = komunumo Iłowa | komunumo-speco = Urbo-kampa | estro-titolo = Urbestro | estro = Adam Mieczysław Gliniak | urba_komunumo = | retpoŝto = | adreso-estraro = ul. Żeromskiego 27 | poŝtkodo-estraro = 68-120 | telefono-estraro = 068 368 14 00 | fakso-estraro = 068 368 14 01 | poŝto-estraro = ilowa@ilowa.pl | areo = 9.11 | alto = 125 | latitudo = 51/30/07 | longitudo = 15/12/21 | loĝantaro-dato = 2004 | loĝantaro = 4004 | denso = 439.5 | tel_antaŭkodo = 068 | poŝtkodo = 68-120 | aglomeraĵo = | aŭtokodo = | TERYT = 4081110044 | SIMC = | fondita = [[10-a jarcento]] | urborajtoj = [[1679]] | ĝemelaj_urboj = ([[Germanio]]) [[Rietschen]] | retpaĝaro = http://www.ilowa.pl | domajno = | vikinovaĵoj = }} '''Iłowa''' - {{l-de|Halbau}} - estas urbo en la provinco [[Lubuŝio]] de nuna [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samonoma komunumo Iłowa en [[distrikto Żagań]]. ==Gefiloj== * [[Oskar Kausch]], poŝta funkciulo kaj volapukisto [[Dosiero:Ilowa Palace Czerna Mala 2007-01.jpg|250px|eta|<!-- _Renesansowy_ palaco _nad_ [[_Czerna_ _Mała_|_Czerną_ _Małą_]] -->]] [[Dosiero:Ilowa foggy graveyard 2007.jpg|250px|eta|<!-- Tombejo _Komunalny_ w _Iłowej_ -->]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} de la urbo kaj komunumo ({{pl}}) <br/> {{Ĝermeto|Pollando}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Lubuŝa provinco]] [[Kategorio:Urboj en Pollando]] 4cir272j5aiez5j8eowrmu2b328tw7l 0 201129 9397583 9191034 2026-06-10T05:59:50Z Sj1mor 12103 9397583 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |loko de naskiĝo = Passaic en samnoma [[kantono Passaic]], [[Nov-Ĵerzejo]] |loko de morto = en aviadila akcidento proksime de [[Amarillo]], [[kantono Potter (Teksaso)|kantono Potter]] en [[Teksaso]] }} '''Robert Smithson''' estis [[Usono|usona]] [[skulptisto]], [[pentristo]] kaj [[artisto]] pri [[landarto]]. Li naskiĝis la [[2-an de januaro]] [[1938]] en Passaic en samnoma [[kantono Passaic]], [[Nov-Ĵerzejo]], [[Usono]] kaj mortis la [[20-an de julio]] [[1973]] en aviadila akcidento proksime de [[Amarillo]], [[kantono Potter (Teksaso)|kantono Potter]] en [[Teksaso]]. Lia plej fama artaĵo estas la [[Spirala Ĝeto]] konstruita en [[1970]] ĉe la [[Granda Sala Lago]]. [[dosiero:Viewing Robert Smithson's Spiral Jetty on June 18th, 2018.jpg|eta|maldekstra|{{centre|la [[Spirala Ĝeto]] fotita en junio 2018}}]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.robertsmithson.com ({{en}}) * [http://scenicutah.com/spiral-jetty/robertsmithson.php Bildoj de la ''Spiral Jetty''.] ({{en}}) * [http://3quarksdaily.blogs.com/3quarksdaily/2005/07/negotiations_4_.html Smithson Sightings] Short essay on Smithson by Timothy Don of [http://3quarksdaily.com ''3 Quarks Daily''] ({{en}}) * [http://dreher.netzliteratur.net/6_LandArt_Titel.html Thomas Dreher: Land Art] Robert Smithson: Land Reclamation and the (picturesque) Sublime ({{en}}) {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Smithson, Robert}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Postmodernismaj artistoj]] [[Kategorio:Landartistoj]] [[Kategorio:Mortintoj en aviadilaj akcidentoj en Usono]] hkmn0deg3k3wu7nip85ylwi26vgxg50 0 202234 9397199 8481085 2026-06-09T14:28:02Z Sj1mor 12103 9397199 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1548}} '''Tintoretto''', aŭ realnome '''Jacopo COMIN''', (naskiĝis la [[29-a de septembro|29-an de septembro]] [[1518]] en [[Venecio]] - mortis la [[31-a de majo|31-an de majo]] [[1594]] en [[Venecio]]) estis unu el la plej gravaj [[pentristo]]j de la [[Venecia Skolo]], kaj sendube la lasta eminenta pentristo de la [[Italio|itala]] [[Renesanco]]. [[Dosiero:Accademia - St Mark's Body Brought to Venice by Jacopo Tintoretto.jpg|eta|maldekstre|''Transigo de la korpo de Sankta Marko al Venecio'' (1548).]] Pro la freneza energio, kiun li demonstris en siaj pentraĵoj, oni kromnomis lin '''Il Furioso'''. La verko de Tintoretto estas giganta: krom la pentraĵoj, li lasis plurajn antaŭskizojn. Per la patosa uzado de perspektivo kaj per la tre luma stilo, Tintoretto anticipas la [[Baroko|barokan movadon]] kaj [[manierismo]]n. Ankaŭ lia filo [[Domenico Tintoretto]] estis pentristo. == Vidu ankaŭ == * [[9906 Tintoretto]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tintoretto}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] 6p14d2l6c8gejxafhlq3wxtdvx0ww3l 0 208601 9397422 9266203 2026-06-09T20:23:15Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397422 wikitext text/x-wiki {{prisupre|pri=kemia elemento|terhistoria epoko|Karbonio|solida fosilia brulaĵo|Terkarbo|apa=Karbo (apartigilo)}} {{Informkesto kemia elemento |simbolo=C |numero=6 |nukleona=12 |nomo=Karbono |latine=carboneum |super= |sub=[[Silicio|Si]] |maldekstre=[[boro]] |dekstre=[[nitrogeno]] |suba tabelo=jes |kemia grupo=Nemetaloj |RN-CAS=7440-44-0 |grupo=[[Elemento de grupo 14|14]] |periodo=[[Elemento de periodo 2|2]] |bloko=[[Bloko p|p]] |pezono en terkrusto=0,18 |koncentriteco en marakvo= |nombro de naturaj izotopoj=2 |dosiero=Diamond-and-graphite-with-scale.jpg |aspekto=nigra (grafito), travidebla (diamanto) |relativa atompezo=12.0096-12.0116 <ref>{{ref|en}}: [https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/pac.2016.88.issue-3/pac-2015-0305/pac-2015-0305.pdf Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)] (PDF), p. 8</ref> |atomradiuso=70 |kovalenta radiuso=77 |radiuso de van der waals=170 |elektrona konfiguracio=[[Heliumo|He]] 2s2 2p2 |elektronoj en surfacoj=2; 4 |oksidiĝa nombro=−4, −3, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4 |materia stato=[[Solido|solida]] |kristala strukturo=heksagona (grafito), kuba (diamanto) |denseco=(grafito) 2,26 g/cm3 (diamanto) 3,515 |malmoleco=0,5 (grafito), 10 (diamanto) |magneta konduto=[[Diamagnetismo|diamagneta]] |degelpunkto c=3550 |degelpunkto k=3823 |bolpunkto c=4827 |bolpunkto k=5100 |molarvolumeno=(grafito) 5,31 |premo de satura vaporo= |rapido de sono= |specifa varmokapacito=710 J/(kg·K) (grafito) |elektra konduktivo= 61,000 S/m (grafito) |elektra rezistivo= 1,64 · 10−5 (grafito) |termika konduktivo=119-165 W/(m·K) (grafito) 2000-2500 W/(m·K) (diamanto) |diversaj=jes |elektroda potencialo= |elektronegativeco=2,55 |brulvarmo je m3= |brulvarmo je kg= |ioniga energio=1086,5 kJ/mol |ionta radiuso= |izotopoj= {{Informkesto kemia elemento/Nestabila izotopo | A=11 | simbolo=C | apero=sinteza | duoniĝa tempo=20,334 min | speco=[[beta radiado|β+]] | MeV=0,960 | A de produkto=11 | simbolo de produkto=[[Boro|B]] }} {{Informkesto kemia elemento/Stabila izotopo | A=12 | simbolo=C | apero=98,93 % | n=6 }} {{Informkesto kemia elemento/Stabila izotopo | A=13 | simbolo=C | apero=1,07 % | n=7 }} {{Informkesto kemia elemento/Nestabila izotopo | A=14 | simbolo=C | apero=sinteza | duoniĝa tempo=5730 a | speco=[[beta disfalo|β−]] | MeV=0,156 | A de produkto=14 | simbolo de produkto=[[Nitrogeno|N]] }} }} '''Karbono''' ({{Lang-la|carbo}}: "karbo") estas [[kemia elemento]] kun [[Kemia simbolo|simbolo]] C kaj [[atomnumero]] 6. Ĝi estas [[Nemetalo|nemetala]] kaj [[Valento (kemio)|kvarvalenta]]—kvar el ĝiaj [[elektrono]]j povas formi [[Kovalenta ligo|kovalentajn ligojn]]. Ĝi apartenas al [[Elemento de grupo 14|grupo 14]] de la [[perioda tabelo]].<ref name="brit1">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.britannica.com/science/carbon-chemical-element|titolo=carbon {{!}} Facts, Uses, & Properties|dato=25-a de aŭgusto de 2017|arkivo-url=https://web.archive.org/web/20171024183827/https://www.britannica.com/science/carbon-chemical-element|arkivdato=17-a de oktobro de 2017|lingvo=en|eldonisto=Encyclopædia Britannica}}</ref> Karbono faras nur ĉirkaŭ 0,025% de la [[Terkrusto|krusto de Tero]].<ref name="brit1"/> Tri [[Izotopoj de karbono|izotopoj]] okazas nature, ¹²C kaj ¹³C restas stabilaj, kvankam [[Karbono-14|¹⁴C]] estas [[Radioĥemio|radioaktiva]] kaj havas [[Duoniĝa tempo|duonvivon]] de ĉirkaŭ 5 730 jaroj.<ref name="isotopes">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.webelements.com/webelements/elements/text/C/isot.html|titolo=Carbon: the essentials|eldonisto=WebElements|lingvo=en}}</ref> Karbono estas unu el la malmultaj elementoj konataj ekde antikvo.<ref name="D2">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.caer.uky.edu/carbon/history/carbonhistory.shtml|titolo=Carbon History|eldoninto=Center for Applied Energy Research|lingvo=en|alirdato=2021-02-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20121101085829/http://www.caer.uky.edu/carbon/history/carbonhistory.shtml|arkivdato=2012-11-01}}</ref> Karbono estas la 15-a [[Abundeco de elementoj en la terkrusto|plej abunda elemento en la krusto de la Tero]] kaj la kvara plej abunda en la universo post [[hidrogeno]], [[heliumo]] kaj [[oksigeno]]. Pro ĝia abundeco, unika diverseco de [[Organika kombinaĵo|organikaj substancoj]] kaj ĝia nekutima kapablo formi [[polimero]]jn je la temperaturoj pli oftaj sur [[Tero]], tiu elemento troviĝas en ĉiu konata vivo-formo. Ĝi estas la dua plej abunda elemento en la [[homa korpo]] (ĉirkaŭ 18,5% laŭ maso) post oksigeno. La atomoj da karbono aranĝas plurmaniere, kaj tio rezultas en diversaj alotropoj. Ĝiaj plej konataj alotropoj estas [[grafito]], [[diamanto]], amorfa karbono, kaj [[fulereno]].<ref name="therm prop">{{Citaĵo el la reto|url=http://invsee.asu.edu/nmodules/Carbonmod/point.html|titolo=Carbon|lingvo=en|alirdato=2021-02-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20081005162616/http://invsee.asu.edu/nmodules/Carbonmod/point.html|arkivdato=2008-10-05}}</ref> La [[fizika eco|fizikaj ecoj]] de karbono vaste varias laŭ la alotropa formo. Ekzemple, grafito estas [[Opakeco|maldiafana]] kaj nigra dum diamanto estas tre [[Travideblo|travidebla]]. Grafito estas sufiĉe mola por formi strion sur papero (tial ties nomo, el la [[Grekoj|greka]] verbo "γράφειν" kiu signifas "skribi"), dum diamanto estas la [[Dureco|plej dura]] nature okazanta materialo konata. Grafito estas bona [[Elektra konduktivo|elektra konduktanto]] sed diamanto estas [[izolaĵo]]. Sub normalaj kondiĉoj, diamanto, nanotuboj de karbono kaj [[grafeno]] estas la plej bonaj [[Varmokondukto|varmokonduktantoj]] de ĉiuj konataj materialoj. Sub [[normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo]], ĉiuj karbonalotropoj estas solidaj, kaj grafito estas la plej [[Termodinamika stato|termodinamike stabila]] formo. Ili estas inertaj kaj bezonas altan temperaturon por reagi eĉ kun oksigeno. La plej ofta [[oksidiĝa nombro]] de karbono en [[Neorganika kombinaĵo|neorganikaj kombinaĵoj]] estas +4, dum +2 troviĝas en [[karbona monooksido]] kaj en [[Transirmetalo|transirmetalaj]] [[Metala karbonilo|karbonilaj]] kompleksoj. La plej grandaj fontoj de neorganika karbono estas [[kalkoŝtono]]j, [[dolomito]]j kaj [[karbona dioksido]], sed signifaj kvantoj okazas en organikaj ercoj da karbo, [[torfo]], [[Nafto|petrolo]] kaj [[Metano-klatrato|metano-klatratoj.]] Karbono formas vastan nombron da kombinaĵoj, pli ol iu alia elemento, kun preskaŭ dek milionoj da kombinaĵoj konataj ĝis nun, tamen tiu nombro estas nur frakcieto de la nombro da teorie eblaj [[Kemia kombinaĵo|kombinaĵoj]] sub normaj kondiĉoj.<ref name="lanl">{{citaĵo el la reto|url=http://periodic.lanl.gov/elements/6.html|titolo=Carbon|eldoninto=[[Los Alamos National Laboratory]]|lingvo=en|arkivurl =https://web.archive.org/web/20080913063402/http://periodic.lanl.gov/elements/6.html|arkivdato=2008-09-13|alirdato=28-a de februaro 2021}}</ref> Tial, oni priparolas karbonon kiel la "reĝo de la elementoj". == Ecoj == [[Dosiero:Carbon-phase-diagramp.svg|maldekstra|eta|Teorie antaŭvidita fazan skemon de karbono]]Inter la [[alotropo]]j da karbono estas [[grafito]], unu el la plej molaj substancoj kaj [[diamanto]], la plej dura natura substanco. Ĝi facile ligiĝas kun aliaj malgrandaj atomoj, inkluzive kun aliaj karbonaj [[atomo]]j kaj povas formi plurajn stabilajn [[Kovalenta ligo|kovalentajn ligojn]] kun taŭgaj plurvalentaj atomoj. Karbono kapablas formi preskaŭ dek milionojn da kombinaĵoj, la plimulto de ĉiuj [[Kemia kombinaĵo|kemiaj kombinaĵoj]].<ref name="lanl" /> Karbono ankaŭ havas la plej altan [[Sublimado|subliman punkton]] de ĉiuj elementoj. Ĉe [[atmosfera premo]] ĝi ne havas [[fandopunkto]]n, ĉar ĝia [[triobla punkto]] estas ĉe 10,8 ± 0,2 megapaskaloj (106,6 ± 2,0 atm) kaj 4 600 ± 300 K (4 330 ± {{GdC|300}}), do ĝi sublimas ĉe pli ol 3 900 K (3 {{GdC|630}}).<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://lbruno.home.cern.ch/lbruno/documents/Bibliography/LHC_Note_78.pdf}}</ref> Grafito estas multe pli reaktiva ol diamanto ĉe normaj kondiĉoj, eĉ malgraŭ tio, ke grafito estas pli termodinamike stabila, ĉar ties pi sistemo estas multe pli vundebla. Ekzemple, sub normaj kondiĉoj, grafito [[Oksidigo|oksidiĝas]] de varma koncentrata [[nitrata acido]] al mielita acido, C₆(CO₂H)₆, kiu konservas la sesangulajn unuojn de grafito dum la pli granda strukturo rompiĝas.<ref name="Greenwood289">Greenwood and Earnshaw, pp. 289–292.</ref> Karbono sublimas en karbona arko, kiu havas temperaturon de ĉirkaŭ 5 800 K (5 {{GdC|530}}). Tiel, sendepende de ties alotropa formo, karbono restas solida ĉe pli altaj temperaturoj ol la metaloj kun la plej alta fandopunkto, kiel [[Volframo|tungsteno]] aŭ [[renio]]. Kvankam termodinamike vundebla al oksidiĝo, karbono rezistas pli efike ol elementoj kiel [[fero]] kaj [[kupro]], kiuj estas pli malfortaj reduktantaj agentoj ĉe ĉambra temperaturo. Karbono estas la sesa elemento, kun elektra konfiguracio de 1s²2s²2p², de kiu la kvar plej eksteraj elektronoj estas valentaj. Ĝiaj unuaj kvar [[Joniga energio|jonigaj energioj]], 1 086,5, 2 352,6, 4 620,5 kaj 6 222,7 kJ/Mol, estas multe pli altaj ol tiuj de la pli pezaj elementoj de grupo 14. La elektronegativeco de karbono estas 2,5, signife pli alta ol la pli pezaj elementoj de grupo 14 (1,8-1,9), sed proksime al la plimulto de la apudaj nemetaloj kaj ankaŭ al iuj el la [[transirmetalo]]j de la periodoj 3 kaj 4. La [[Kovalenta radiuso|kovalentaj radiusoj]] de karbono estas normale konsiderata kiel 77,2 pm (C-C), 66,7 pm (C=C) kaj 60,3 pm (C≡C), kvankam tiuj povas varii depende de kunordigonombro kaj de kio la karbono ligas. Ĝenerale, la kovalenta radiuso malpliiĝas kun pli malalta kunordigonombro kaj pli alta ligo-ordo. Karbonkombinaĵoj formas la bazon de ĉiuj konataj vivoformoj sur la [[Tero]], kaj la [[karbon-nitrogena ciklo]] provizas iom de la energio produktita de la [[Suno]] kaj aliaj [[stelo]]j. Kvankam karbono formas specialan gamon da kombinaĵoj, la plejparto de ĝiaj formoj estas relative nereaktivaj sub normaj kondiĉoj. Ĉe norma temperaturo kaj premo, ĝi rezistas al ĉiuj krom la plej fortaj oksidigantoj. Ĝi ne reagas kun [[sulfata acido]], [[klorida acido]], [[kloro]] aŭ ajnaj [[Alkala metalo|alkalaj metaloj]]. Ĉe altaj temperaturoj, karbono reagas kun oksigeno por formi karbonajn [[oksido]]jn, kaj ŝtelas oksigenon de metaloksidoj. Oni uzas tiun eksoterman reakcion en la [[metalurgio]] por [[Forĝado|forĝi]] feron kaj por regi la karbonenhavon de [[ŝtalo]]: : Fe₃O₄ + 4 C{{Ind|(s)}} → 3 Fe{{Ind|(s)}} + 4 CO{{Ind|(g)}} [[Karbona monooksido]] povas esti reciklata por forĝi eĉ pli da fero: : Fe₃O₄ + 4 CO{{Ind|(g)}} → 3 Fe{{Ind|(s)}} + 4 CO₂{{Ind|(g)}} kiu ligas al [[sulfuro]] por formi [[Karbona disulfido|karbonan disulfidon]] kaj kun vaporo en la karbo-gasa reago: : C_(s) + H₂O_(g) → CO_(g) + H_2(g). Karbono ligas al kelkaj metaloj ĉe altaj temperaturoj por formi metalajn karbidojn, kiel ekzemple la ferkarbidocementidon en ŝtalo, kaj volframkarbidon, vaste utiligata kiel [[Abrazio|abrazilo]]plej molaj kaj por farado de malmolaj pintoj por tranĉiloj. La sistemo de karbonalotropoj formas gamon da ekstremaĵoj: {| class="wikitable" |Grafito estas unu el la plej molaj materialoj. | style="width: 50%;" |Sinteza nanokrstala diamanto estas la plej dura materialo.<ref>{{Citaĵo el gazeto|doi=10.1038/421599b|titolo=Ultrahard polycrystalline diamond from graphite|persona nomo=Tetsuo|familia nomo=Irifune|eldoninto=Nature|lingvo=en|dato=6-a de februaro 2003|alirdato=28-a de februaro 2021}}</ref> |- |Grafito estas tre bona [[lubrikaĵo]], montrante superlubrikeco.<ref>{{Citaĵo el gazeto|doi=10.1103/PhysRevLett.92.126101|titolo=Superlubricity of Graphite|persona nomo=Martin|familia nomo=Dienwiebel|eldoninto=American Physical Society Physics|lingvo=en|dato=24-a de marto 2004|alirdato=28-a de februaro 2021}}</ref> |Diamanto estas la plej forta [[Abrazio|abrazivo]]. |- |Grafito estas [[Elektra konduktivo|elektra konduktanto]].<ref>{{Citaĵo el gazeto|doi=10.1088/0022-3727/21/1/015|titolo=The analysis of the electrical conductivity of graphite conductivity of graphite powders during compaction|persona nomo=N|familia nomo=Deprez|eldoninto=Journal of Physics D: Applied Physics|lingvo=en|dato=6-a de februaro 2003|alirdato=28-a de februaro 2021}}</ref> |Diamanto estas bonega elektra [[izolaĵo]] kaj havas la plej altan [[Elektra rezistanco|elektran rezistancon]].<ref>{{Citaĵo el gazeto|doi=10.1098/rsta.1993.0017|titolo=The optical and electronic properties of semiconducting diamond|persona nomo=Allen|familia nomo=Collins| lingvo=en|dato=15-a de novembro 1993|alirdato=28-a de februaro 2021}}</ref> |- |Kelkaj formoj de grafito estas uzataj por [[Varmoizolado|varmoizolaĵo]] (t.e. [[Fajrorezista materialo|refraktaraj materialoj]] kaj [[Kontraŭvarma ŝildo|kontraŭvarmaj ŝildoj]]), sed kelkaj aliaj formoj estas bonaj varmokonduktantoj. |Diamanto estas la plej bona varmokonduktanto nature okazanta. |- |Grafito estas [[Opakeco|opaka]]. |Diamanto estas tre travidebla. |- |Grafito kristaligas en [[Heksagona kristalsistemo|heksagona sistemo]]. |Diamanto kristaliĝas en [[Kuba kristalsistemo|kuba sistemo]]. |- |Amorfa karbono estas tute [[Izotropeco|izotropa]]. |Nanotuboj de karbono estas inter la plej [[Neizotropeco|anizotropaj]] materialoj. |} === Alotropoj === Atoma karbono estas tre efemera specio kaj tial, karbono stabilas en diversaj pluratomaj strukturoj kun diversaj molekulaj konfiguracioj kiuj nomiĝas [[alotropo]]j. La tri plej konataj alotropoj de karbono estas [[amorfa solido|amorfa karbono]], [[grafito]] kaj [[diamanto]]. Iam konsiderataj ekzotaj, [[fulereno]]j estas nuntempe ofte sintezataj por uzi en esploro; ili inkludas buckminster-fulerenojn, nanotubojn, nanobastonetojn kaj nanofibrojn de karbono.<ref name="buckyballs">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ch.ic.ac.uk/local/projects/unwin/Fullerenes.html|titolo=Fullerenes(An Overview)|familia nomo=Unwin|persona nomo=Peter|lingvo=en|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071201165240/http://www.ch.ic.ac.uk/local/projects/unwin/Fullerenes.html|arkivdato=1-a de decembro 2007|alirdato=28-a de februaro de 2021}}</ref> Aliaj ekzotaj alotropoj ankaŭ estis eltrovitaj, kiel [[lonsdalito]], vitreca karbono, karbono nanoŝauma kaj linia etina karbono (karbino).<ref>Heimann, Robert Bertram; Evsyukov, Sergey E. & Kavan, Ladislav (28 February 1999). Carbyne and carbynoid structures. Springer. pp. 1–. ISBN 978-0-7923-5323-2. Archived from the original on 23 November 2012. Retrieved 2011-06-06.</ref><ref name="LAC">{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=swSQZcTmo_4C&pg=PA1|titolo=Carbyne and Carbynoid Structures|lingvo=en}}</ref> [[Grafeno]] estas du-dimensiaj folioj de karbono kun atomoj aranĝitaj en sesangula krado. Ekde 2009, grafeno estas la plej forta materialo iam ajn elprovita.<ref>Lee, C.; Wei, X.; Kysar, J. W.; Hone, J. (2008). "Measurement of the Elastic Properties and Intrinsic Strength of Monolayer Graphene". Science. 321 (5887): 385–8. Bibcode:2008Sci...321..385L. doi:10.1126/science.1157996. PMID 18635798. S2CID 206512830.</ref><ref>Phil Schewe (July 28, 2008). "World's Strongest Material". Inside Science News Service (Press release). Archived from the original on 2009-05-31.</ref> La procezo apartigi ĝin de [[grafito]] postulos plian teknologian evoluadon antaŭ ol ĝi estu ekonomia por industriaj procezoj.<ref name="nypost">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nypost.com/seven/08252008/news/regionalnews/toughest_stuff__known_to_man_125993.htm|titolo=Toughest stuff known to man|dato=25-a de aŭgusto 2008|lingvo=en|alirdato=2021-02-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080906171324/http://www.nypost.com/seven/08252008/news/regionalnews/toughest_stuff__known_to_man_125993.htm|arkivdato=2008-09-06}}</ref> Se sukcesa, oni povos uzi grafenon en la konstruado de [[kosmolifto]]. Oni ankaŭ povus uzi ĝin por sekure enteni hidrogenon ene de motoroj de [[Hidrogena aŭtomobilo|hidrogenaj aŭtomobiloj]]. [[Dosiero:Glassy_carbon_and_a_1cm3_graphite_cube_HP68-79.jpg|maldekstra|eta|Vitreca karbono]] === Trovejoj === [[Dosiero:GraphiteOreUSGOV.jpg|eta|Grafita erco, montrita kun penco por skalo]] [[Dosiero:Rough_diamond.jpg|eta|Kruda diamanta kristalo]] [[Dosiero:Annual mean sea surface dissolved inorganic carbon for the 1990s (GLODAP).png|eta|"Nuntempa" (1990aj jaroj) koncentriteco de solvita neorganika karbono ĉe la mara surfaco (el GLODAP [[Klimatscienco|klimatologio]])]] Karbono estas la kvara plej abunda kemia elemento en la observebla universo post hidrogeno, heliumo kaj oksigeno. En julio 2020, astronomoj raportis indikon, ke karbono estis formita plejparte en [[Blanka nano|blankaj nanaj steloj]], precipe tiuj pli grandaj ol du sunaj masoj.<ref name="INV-20200706">{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.inverse.com/science/carbon-from-white-dwarfs|titolo=Astronomers have found the source of life in the universe|eldoninto=Inverse|persona nomo=Passant|familia nomo=Rabie|lingvo=en|dato=7-a de junio 2020|alirdato=28-a februaro 2021}}</ref><ref name="NA-20200706">{{Citaĵo el gazeto|url=https://www.nature.com/articles/s41550-020-1132-1|titolo=Carbon star formation as seen through the non-monotonic initial–final mass relation|eldoninto=Nature Astronomy|familia nomo=Marigo|persona nomo=Paola|lingvo=en|dato=6-a de julio 2020|alirdato=28-a de februaro 2021}}</ref> Karbono estas abunda en la [[Suno]], [[stelo]]j, [[kometo]]j kaj en la [[atmosfero]]j de plejmultaj [[planedo]]j.<ref name="NASA-20140221">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nasa.gov/ames/need-to-track-organic-nano-particles-across-the-universe-nasas-got-an-app-for-that/|titolo=Need to Track Organic Nano-Particles Across the Universe? NASA's Got an App for That|lingvo=en|dato=21-a de februaro 2014|alirdato=28-a de februaro 2021|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150906061428/http://www.nasa.gov/ames/need-to-track-organic-nano-particles-across-the-universe-nasas-got-an-app-for-that/|arkivdato=2015-09-06}}</ref> Kelkaj [[Meteorŝtono|aerolitoj]] enhavas mikroskopajn diamantojn kiuj estis formitaj kiam la [[Sunsistemo|suna sistemo]] estis ankoraŭ [[protoplaneda disko]].<ref name="Lauretta McSween 2006 p. 199">{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=FRc2iq9g9pkC&pg=PA199|titolo=Meteorites and the Early Solar System II|persona nomo=Dante|familia nomo=Lauretta|lingvo=en}}</ref> Mikroskopaj diamantoj ankaŭ povas formiĝi per intensa premo kaj alta temperaturo ĉe la ejoj de aerolitaj kolizioj. === Karbona ciklo === [[Dosiero:Carbon_cycle-cute_diagram.svg|eta|Skemo de karbona ciklo. La nigraj nombroj indikas kiom da karbono estas entenita en diversaj rezervujoj, en miliardoj da tunoj ("GtC" aŭ gigatunoj da karbono; ciferoj estas ĉirkaŭ 2004). La purpuraj nombroj indikas kiom da karbono moviĝas inter rezervujoj ĉiujare. La sedimentoj, kiel difinitaj en ĉi tiu skemo, ne inkludas la ≈70 milionojn GtC da karbonata roko kaj kerogeno.]] Ĉe surteraj kondiĉoj, tre malofte unu elemento konvertiĝas al alia. Tial, la kvanto de karbono sur Tero restas konstanta. Tiel, karbon-procezoj devas akiri ĝin de ie kaj forlasi ĝin alie. La vojoj de karbono en la naturmedio formas la [[karbono-ciklo]]n. Ekzemple, [[fotosintezo]] kaptas [[Karbona dioksido|karbonan dioksidon]] de atmosfero (aŭ marakvo) kaj ĝin konvertas al biomaso, kiel en la Kalvin-ciklo, procezo de [[karbona fiksado]]. Ioman biomason manĝas bestoj, kvankam ioman karbonon elspiris bestoj kiel karbona dioksido. La karbono-ciklo estas konsiderinde pli komplika ol tio; ekzemple, ioma karbona dioksido estas solvita en la oceanoj; se bakterioj ne konsumas ĝin, mortintaj plantoj aŭ bestaj ekskrementoj fariĝas [[petrolo]] aŭ karbo, kiu liberigas karbonon kiam oni bruligas ĝin.<ref>{{Citaĵo el gazeto|doi=10.1126/science.290.5490.291|titolo=The Global Carbon Cycle: A Test of Our Knowledge of Earth as a System|eldoninto=Science|persona nomo=P|familia nomo=Falkowski|lingvo=en|dato=13-a de oktobro 2000|alirdatp=28-a de februaro 2021}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|doi=10.1007/BF01104986|titolo=The global terrestrial carbon cycle|eldoninto=Springer|persona nomo=T. M|familia nomo=Smith|lingvo=en|dato=Oktobro 1993|alirdatp=28-a de februaro 2021}}</ref> == Kombinaĵoj == === Organikaj kombinaĵoj === [[Dosiero:Methane-2D-stereo.svg|maldekstra|eta|Struktura formulo de [[metano]], la plej simpla ebla [[organika kombinaĵo]].]] [[Dosiero:Auto-and_heterotrophs.png|eta|Korelacio inter la ''karbona ciklo'' kaj formado de [[organika kombinaĵo|organikaj kombinaĵoj]]. En plantoj, karbona dioksido formita de karbona fiksado povas kombini kun akvo en [[fotosintezo]] (<span style="color:green;">verda</span>) por formi organikajn kombinaĵojn, kiu povas esti uzita kaj transformita de ambaŭ plantoj kaj bestoj.]] Karbono povas formi tre longaj ĉenoj da ligoj karbono–karbono, eco konata kiel ''katenado''. Ligoj karbono-karbono estas tre fortaj kaj stabilaj. Tra katenado, karbono formas sennombrajn kombinaĵojn. Plejparte de ĉiuj unikaj kombinaĵoj enhavas karbonon.<ref name="Burrows Holman Parsons Pilling 2017 p. 70">{{Citaĵo el libro|ISBN=978-0-19-873380-5|url=https://books.google.com/books?id=YzbjDQAAQBAJ&pg=PA70|titolo=Chemistry3: Introducing Inorganic, Organic and Physical Chemistry|lingvo=en}}</ref> La saman oni povas diri por hidrogeno ĉar plejpartoj de organikaj kombinaĵoj enhavas hidrogenon ligita al karbono aŭ alia ofta elemento kiel oksigeno aŭ nitrogeno. La plej simpla klaso de organika molekulo estas la [[hidrokarbono]]j — granda familio de|organikaj molekuloj, kiu enhavas [[Hidrogeno|hidrogenajn]] atomojn ligitajn al ĉeno da karbonaj atomoj. Hidrokarbona spino povas anstataŭigis de aliaj atomoj, konata kiel ''heteroatomoj''. Oftaj heteroatomoj kiu aperas en organikaj kombinaĵoj estas oksigeno, nitrogeno, sulfuro, fosforo kaj la ne-radioaktivaj halogenoj, tiel kiel la metala litio kaj magnezio. Organikaj kombinaĵoj kun ligoj al metalo estas konataj kiel ''organometalaj kombinaĵoj''. Certaj grupoj da atomoj, ofte kun heteroatomoj, ripetiĝas en granda nombro da organikaj kombinaĵoj. Ĉi tiuj grupoj, nomita [[Funkcia grupo|''funkciaj grupoj'']], formas skemon kiu permesas nian sisteman studon kaj kategoriado de organikaj kombinaĵoj. Ĉena longeco, formo kaj funkciaj grupoj ĉiuj influas en la stabileco de organikaj molekuloj. == Historio kaj etimologio == [[Dosiero:Lavoisier, Antoine Laurent de (1743-1794) CIPB1171.jpg|maldekstra|eta|[[Antoine Lavoisier]] dum sia junaĝo.]] La [[Esperanto|esperanta]] nomo ''karbono'' venas el la [[Latina lingvo|latina]] ''carbo'' por terkarbo kaj lignokarbo, el kie ankaŭ venas la [[Franca lingvo|francan]] ''charbon'', signifanta karbo.<ref>Shorter Oxford English Dictionary, Oxford University Press</ref> En la [[Germana lingvo|germana]], [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] kaj [[Dana lingvo|dana]], oni nomiĝas [[Terkarbo|karbono]] ''Kohlenstoff'', ''koolstof'' kaj ''kulstof'' respektive, ĉiuj laŭvorte signifante karbo-substanco. Karbono estis eltrovita en prahistorio kaj estis konata de fruaj [[Civilizo|civilizacioj]] sub formo de [[fulgo]] kaj [[lignokarbo]]. Diamantoj verŝajne estas konata de 2 500 BCE en Ĉinio, kvankam karbono sub formo de [[Lignokarbo|karbo]] estis farita ekde Romaj tempoj de sama maniero ĝis nun, per varmiganta ligno en [[piramido]] kovrita kun [[argilo]] por ekskludi aeron.<ref name="ancient_China">{{Citaĵo el novaĵo|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4555235.stm|titolo=Chinese made first use of diamond|eldoninto=BBC|lingvo=en}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://elements.vanderkrogt.net/element.php?sym=C|titolo=Carbonium|lingvo=en}}</ref> [[Dosiero:Carl_Wilhelm_Scheele_from_Familj-Journalen1874.png|eta|[[Carl Wilhelm Scheele|Karlo Vilhelmo SCHEELE]]]] Dum 1722, [[René-Antoine Ferchault de Réaumur|René Antoine Ferchault de Réaumur]] montris ke fero estas transformita en ŝtalo tra la sorbo de iu substanco, nun sciita kiel karbono. Dum 1772, [[Antoine Lavoisier]] montris ke diamantoj estas formo de karbono; kiam li brulis specimenojn de karbo kaj diamanto kaj trovis ke ili ambaŭ ne produktis akvon kaj liberigis la saman kvanton de [[karbona dioksido]] por [[gramo]]. Dum 1779, [[Carl Wilhelm Scheele|Carl Vilhelmo Scheele]] montris ke grafito, kiu oni pensis esti formo de [[plumbo]], estis identa al karbo sed kun malgranda miksaĵo de fero kaj ke ĝi liberigas "aeran acidon" (lia nomo por karbona dioksido) kiam oksidiĝita kun nitroza acido.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.canadaconnects.ca/chemistry/1009|titolo=Carbon|lingvo=en|alirdato=2021-02-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101027222156/http://canadaconnects.ca/chemistry/1009/|arkivdato=2010-10-27}}</ref><ref name="antoine.frostburg.edu">{{Citaĵo el la reto|url=http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/inorganic/faq/discovery-of-carbon.shtml|titolo=Discovery of Carbon|lingvo=en|alirdato=2021-02-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071207230348/http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/inorganic/faq/discovery-of-carbon.shtml|arkivdato=2007-12-07}}</ref> En 1786, la francaj sciencistoj [[Claude Louis Berthollet|Klaŭdo Louis Berthollet]], [[Gaspard Monge]] kaj C. A. Vandermonde konfirmis ke grafito estas plejparte karbono per oksidado en oksigeno, simile al eksperimento de Lavoisier kun diamanto.<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://archive.org/details/cementationiron01rouigoog|titolo=The Cementation of Iron and Steel|lingvo=en}}</ref> Iu fero denove estis lasita, do la francaj sciencistoj pensis ke ĝi estis necesa al grafita strukturo. En ilia eldono ili proponis la nomon ''carbone'' (latine ''carbonum'') por la elemento en grafito kiu estis liberigita de brula grafito sub la formo de gaso. Antoine Lavoisier tiam enlistigis karbonon kiel [[Kemia elemento|elemento]] en sia lernolibro de 1789.<ref name="antoine.frostburg.edu"/> [[Jean-Baptiste Dumas]] kaj [[Jean Stas]] establis la [[atoma pezo|atompezon]] de karbono pesante specimenon de pura materialo, bruligante ĝin en pura oksigeno, kaj poste pesante la karbondioksidon produktitan ĉirkaŭ 1840. Nova [[alotropo]] de karbono, [[fulereno]], eltrovita dum 1985 enhavas nanostrukturajn formojn kiel ''[[Fulereno|buckminster-fulerenojn]]'' kaj [[nanotubo]]jn.<ref name="buckyballs" /> Iliaj eltrovintoj – [[Robert Curl]], [[Harold Walter Kroto]] kaj [[Richard E. Smalley|Richard Smalley]] – ricevis la [[Nobel-premio]]n de Kemio en 1996.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1996/index.html|titolo=The Nobel Prize in Chemistry 1996|eldoninto=The Nobel Prize|lingvo=en}}</ref> La rezultinta renoviĝinta intereso pri novaj formoj kondukis al eltrovo de aliaj alotropoj, inkluzivanta de vitreca karbono kaj la eltrovo de ke "senforma karbono" ne estas strikte [[Amorfa solido|senforma]].<ref name="glassy carbon">Harris, PJF (2004). "Fullerene-related structure of commercial glassy carbons" (PDF). Philosophical Magazine. 84 (29): 3159–3167. Bibcode:2004PMag...84.3159H. CiteSeerX 10.1.1.359.5715. doi:10.1080/14786430410001720363. S2CID 220342075. Archived from the original (PDF) on 2012-03-19. Retrieved 2011-07-06.</ref> == Produktado == === Grafito === Komerce uzeblaj naturaj rezervejoj da grafito ekzistas en multaj partoj de la mondo, sed la plej gravaj estas en [[Ĉinio]], [[Barato]], [[Brazilo]] kaj [[Nord-Koreio]]. Grafitaj ercoj havas [[Metamorfa rokaĵo|metamorfan]] devenon, kaj estas trovita kune kun [[kvarco]], [[glimo]] kaj [[feldspato]] en schists, [[gnejso]]j kaj metamorfaj [[grejso]]j kaj [[kalkoŝtono]] kiel lensoj aŭ vejnoj, foje de unu metro aŭ pli da dikeco. Rezervoj da grafito en Borrowdale, [[Cumberland]], [[Anglio]] estis tiom granda kaj pura ke, ĝis la 19a jarcento, oni faris [[krajono]]j simple per segado de blokoj de natura [[grafito]] en strioj antaŭ enfermante la striojn en ligno. Hodiaŭ, oni obtenis pli malgrandajn rezervojn da grafito per disbatado de la roko kaj flotado de ĝi sur akvo. === Diamanto === [[Dosiero:Global_Diamond_Output_in_2005.png|eta|Diamanta produktado en 2005]] La diamanta [[provizoĉeno]] estas kontrolita de limhava nombro de potencaj kompanioj kaj estas ankaŭ tre koncentrita en malgranda nombro de lokoj ĉirkaŭ la mondo (vidu bildon). En Usono, oni trovis [[diamanto]]jn en [[Arkansaso]], [[Koloradio]] kaj [[Montano]].<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.montanastandard.com/articles/2004/10/18/featuresbusiness/hjjfijicjbhdjc.txt|titolo=Microscopic diamond found in Montana|persona nomo=Sarah|familinomo=Cooke|lingvo=en|dato=17-a de oktobro 2004|alirdato=28-a de februaro 2021}}</ref> En 2004, surpriza eltrovo de mikroskopa diamanto en Usono kaŭzis amasan specimenigon de kimberlitaj pipoj en izolita parto de [[Montano]] dum Januaro de 2008.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.livescience.com/environment/wyoming_diamond_041019.html|titolo=Wyoming Diamond|eldonisto=Live Science|dato=19-a de oktobro 2004|lingvo=en|alirdato=2021-02-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080705160039/http://www.livescience.com/environment/wyoming_diamond_041019.html|arkivdato=2008-07-05}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.deltamine.com/release2008-01-08.htm|titolo=Carbon|eldoninto=Delta Mine|lingvo=en|alirdato=2021-02-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080526154238/http://www.deltamine.com/release2008-01-08.htm|arkivdato=2008-05-26}}</ref> Nuntempe, la plej grandaj diamantaj ercoj kun komerca valoro estas en [[Rusio]], [[Bocvano]], [[Aŭstralio]] kaj [[Demokratia Respubliko Kongo|Demokrata Respubliko Kongo]]. En 2005, Rusio produktis preskaŭ unu-kvinono de la tutmonda diamanta produktado, kiel raportas ''[[British Geological Survey]]''. Aŭstralio havas [[Minejo Argyle|la plej riĉan diamantan minejon]], kun produktadaj niveloj de 42 metraj tunoj (41 longaj tunoj; 46 mallongaj tunoj) jare dum la 1990-aj jaroj. Estas ankaŭ komercaj diamantaj minejoj aktivaj en la [[Nordokcidentaj Teritorioj]] de [[Kanado]], [[Siberio|Siberia]] (plejparte en [[Jakutio|Jakutia teritorio]]; ekzemple, [[Mir mino]] kaj [[Udachnaya mino]]), Brazilo kaj en Norda kaj Okcidenta [[Aŭstralio]]. == Aplikaĵoj == [[Dosiero:Mechanical_pencil_lead_spilling_out_051907.jpg|dekstra|eta|Krajonaj ingotoj por mekanikaj krajonoj estas faritaj de [[grafito]] (ofte miksita kun argilo aŭ sinteza ligilo).]] [[Dosiero:Charcoal_sticks_051907.jpg|maldekstra|eta|Bastonoj de vinberujo kaj premita [[Lignokarbo|karbo]]]] Karbono estas havenda al ĉiuj konataj vivaj sistemoj kaj sen ĝi vivo kiel ni scias ne povus ekzisti. Grava ekonomia uzo de karbono estas ne nur por manĝaĵo kaj ligno, sed ankaŭ por hidrokarbonoj, plej precipe la [[Fosilia brulaĵo|fosilia]] [[Metano|metana]] gaso kaj [[Nafto|kruda petrola]]. [[Nafto|Kruda petrolo]] estas [[Distilado|distilita]] en [[Nafta rafinejo|rafinejoj]] de la [[Petrokemiaĵo|petrolkemia industrio]] produkti [[benzino]]n, [[Keroseno|kerosene]] kaj aliaj produktoj. [[Celulozo]] estas natura karbonpolimero, produktita de plantoj sub la formo de [[ligno]], [[kotono]], [[lino]] kaj [[kanabo]]. [[Celulozo]] estas uzata por rezista strukturo en plantoj. [[Lano]], kaŝmirlano kaj [[silko]] estas karbono-polimeroj de komerca valora kaj de besta deveno. [[Plasto]]j estas faritaj de sinteza karbono-polimeroj, ofte kun oksigenaj kaj nitrogenaj atomoj regule inkluzivita en la ĉefa polimerĉeno. La kruda materialo por multaj da tiuj sintezaj substancoj venas de kruda petrolo. Uzado de karbono kaj de ties kombinaĵoj ekstreme varias. Ĝi formas [[alojo]]jn kun [[fero]], de kiuj [[karbonŝtalo]] estas la plej ofta. [[Grafito]] kombiniĝas kun [[argilo]]j por formi la ingoto uzata en [[krajono]]j por skribi kaj [[Desegnaĵo|desegni]]. Oni ankaŭ uzas ĝin kiel [[lubrikaĵo]] kaj [[pigmento]], kiel muldanta materialo en [[Vitro|glasa]] fabrikado, en [[elektrodo]]j por [[Akumulatoro|sekaj baterioj]] kaj en [[elektrolamenado]] kaj [[Electrometalurgio|elektrometalurgio]], en [[Karbobroso|brosoj]] por [[elektromotoro]]j kaj kiel [[Nuklea moderigilo|neŭtrona moderigilo]] en [[Nuklea reakciujo|nukleaj reaktoroj]]. == Priskribo == Estas proksimume dek milionoj da malsamaj karbonaj kombinaĵoj en nia planedo. La [[organika kemio]] temas pri ili. [[Petrolo]], [[alkoholo]], [[sukero]], [[ligno]], [[karbo]], [[lignokarbo]], kaj [[koakso]] donas al ni energion kaj varmon por vivi. Ankaŭ nutraĵo donas al niaj korpoj energion kaj varmon. Pura karbono troviĝas en la naturo nur kiel [[karbo]], [[grafito]] kaj [[diamanto]]. Jen la statoj de [[alotropo]] ekz.: [[grafito]], [[diamanto]], [[fulereno]] kaj [[grafeno]]. La plej abunda [[izotopo]] de karbono, karbono-12, havas ses [[protono]]jn, ses [[neŭtrono]]jn, kaj ses [[elektrono]]jn. Ĉi tiu izotopo adoptiĝis en [[1961]] kiel la [[atompezo|atompeza]] normo. Sub ordinara premo, karbono ne fandiĝas, sed je {{GdC|3500}} ŝanĝiĝas rekte en gason. Karbono povas esti uzata por scii, kiel malnova estas aĵo. Estas du stabilaj izotopoj de karbono: ¹²C kaj ¹³C. Krome, ekzistas radioaktiva izotopo ¹⁴C. En la naturo, estas miksaĵo de la izotopoj, do kiam planto kreskas kaj enprenas karbonon ĝi prenas la miksaĵon de la CO₂ en la atmosfero. Sed poste kiam la planto mortas, ĝi ne plu enprenas karbonon, kaj la izotopo 14 komencas malpliiĝi, ĉar ĝi estas radioaktiva. Kaj do post iom da tempo malpliiĝas la kompara kvanto de izotopo 14 kontraste al izotopo 12. Do, mezurante la du izotopojn, oni povas kalkuli, antaŭ kiom da tempo mortis la planto. Tio utilas ekzemple, kiam temas pri objekto farita el ligno. En aktivado de [[vulkano]]j ĝi aperas en formo de gasoj, nome CO₂, CO, HCN kaj CH₄. En sedimentoj ĝi troviĝas tre ofte kiel karbonatoj. La geokemia studo de la karbono alportas onin al [[organika geokemio]], branĉo de la [[geokemio]]. == Bildaro == <gallery> Dosiero:C-TableImage.svg|Karbono en [[perioda tabelo]]<!-- eta|maldekstra|180px|perioda tabelo, karbono --> Dosiero:C,6.jpg| Aspekto de [[grafito]] Dosiero:Eight Allotropes of Carbon.svg|a) [[diamanto]], b) [[grafito]]. c) sesangulaĵo, d) [[fulereno]] (C₆₀), e) C₅₄₀, f) C₇₀, g) [[amorfa solido]], h) [[nanotubo]] Dosiero:Carbon basic phase diagram.png|Baza [[fazodiagramo]] de karbono, kiu montras la statojn de materio por variaj temperaturo kaj premo. La kradaj regionoj indikas kondiĉojn, sub kiuj fazo estas metastabila, tiel ke du fazoj povas kunekzisti. </gallery> == Referencoj == {{referencoj|3}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Kemio}} {{kolumnoj|nombro=3| * [[Izotopoj de karbono]] ** [[Karbono-14]] * [[Grafito]] * [[Diamanto]] * [[Fulereno]] * [[Grafeno]] * [[Nanotubo]] * [[Alkano]] * [[Alkeno]] * [[Alkino]] * [[Hidrokarbono]] * [[Karbeno]] * [[Karbona stelo]] * [[Karbono-ciklo]] * [[Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo]] * [[Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo]] * [[Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero]] * [[Oksalito]] * [[Organika kemio]] * [[Perioda tabelo]] }} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |vikivortaro=karbono |ReVo=karbon}} * Carbon on In Our Time at the BBC * [http://www.periodicvideos.com/videos/006.htm Karbono] ĉe ''La Perioda Tablo de Videa'' (Universitato de Nottingham) * [http://www.britannica.com/eb/article-80956/carbon-group-element Karbono sur Britannica] * [https://web.archive.org/web/20100618165649/http://invsee.asu.edu/nmodules/Carbonmod/everywhere.html Vasta Karbona paĝo ĉe asu.Edu] * [https://web.archive.org/web/20011109080742/http://electrochem.cwru.edu/ed/encycl/art-c01-carbon.htm Elektrokemiaj uzoj de karbono] * [https://web.archive.org/web/20121109012854/http://www.forskning.no/Artikler/2006/juni/1149432180.36 Karbono—Ekstra Aĵo. Viveco kun sono kaj interaktiva 3D-modeloj.] {{PeriodaTabelo}} {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo|Karbono}} [[Kategorio:Karbono| ]] [[Kategorio:Karbonaj formoj]] [[Kategorio:Kemiaj elementoj]] [[Kategorio:Nemetaloj]] 3pyef5cwlyss5t9nd71umpmf4foiojh 0 209148 9397240 8169775 2026-06-09T15:05:43Z Sj1mor 12103 9397240 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Felix NUSSBAUM''' (naskiĝis la {{daton|11|decembro|1904}}, mortis verŝajne la {{daton|9|aŭgusto|1944}}) estis [[germanio|germana]] [[pentristo]]. Li estis judo kaj devis fuĝi pro la persekutoj per la nazioj. [[Dosiero:Berlin_GTafel_Nussbaum.jpg|eta|maldekstra|Memortabulo en [[Berlino]], Xantener Str. 23.]] == Felix-Nussbaum-Haus Osnabrück == [[Dosiero:FelixNussbaumHaus.jpg|eta|[[Felix Nussbaum Haus]] in [[Osnabrück]]]] [[Dosiero:OS-FelixNussbaumHaus-II-20071227.jpg|eta|La Felix-Nussbaum-domo (dekstre) en Osnabrück.]] En 1998 en [[Osnabrück]] la Felix-Nussbaum-Domo estis malfermita, en kiu granda parto de liaj verkoj estas montrita. De ĉirkaŭ 180 bildoj ĉirkaŭ 90 estas nun montritaj. Tiu tre interesa domo estas planita de la arkitekto [[Daniel Libeskind]]. {{Projektoj |commonscat=Felix Nussbaum |commonscat_title=Felix Nussbaum }} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Nussbaum, Felix}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Superrealismaj pentristoj]] [[Kategorio:Persono (Osnabrück)]] bidmhqv2qje3vbbrwt0nktev6nhanxk 0 217227 9397724 8438407 2026-06-10T07:58:40Z Sj1mor 12103 9397724 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''UMESAO Tadao''' ({{l-ja|梅棹忠夫}}, naskiĝis la [[23-an de junio]] [[1920]] - mortis la [[3-an de julio]] [[2010]]) estis sciencisto pri [[etnografio]] kaj [[etnologio]], [[japana esperantisto]]. == Vivo == Li naskiĝis en la [[Kioto|Kiota Urbo]] en la [[Kioto (prefektujo)|Kiota Prefektujo]]. Li studis zoologion en [[Universitato de Kioto]], sed poste dediĉis sin al kultura antropologio. Li diplomiĝis en septembro 1943. Li iĝis asistanta profesoro de fakultato pri teknologio de [[Osaka Urba Universitato]] en aprilo 1949. Li iĝis doktoro pri scienco. Li estas konata kiel pioniro pri [[etnografio]] kaj [[etnologio]]. Li apartenis al grimpista rondo kun [[Imanishi Kinji]] kaj [[Morishita Masaaki]] kiam li studis en la Kiota Universitato. Lia verko ''Bunmei no Seitaishikan'' (Historia Ekologio de Civilizacio) prezentis studon pri biogeografia historio. Lia sekva verko ''Chiteki Seisan no Gijutsu'' (Tekniko de Inteligenta Produktado) iĝis [[furorlibro]] kiu traktas lian sperton de studrondo pri [[homa scienco]] de la Kiota Universitato. Li klopodis fondon de [[Nacia Muzeo pri Etnologio (Japanio)|Nacia Muzeo pri Etnologio]] kaj iĝis estro de la muzeo. Li estas membro de [[Honora Patrona Komitato de UEA]]. En 1986, li perdis vidpovon. En 1988, li estis premiita la [[Medalo kun Purpura Kokardo|Medalon kun Purpura Kokardo]]. En [[1994]] li estis premiita la [[Ordeno de Kulturo|Ordenon de Kulturo]]. La japana civilizacio en la monda kunteksto (1967) estas unu el la plej influaj sciencaj libroj aperintaj en Japanio post la Dua Mondmilito. Por pli larĝa publiko li verkis La tekniko de intelekta produktado (1969). Umesao klarvide atentigis jam en 1963, ke tutmonde estiĝos "informad-socio". Laŭ lia instigo, sur la tereno apud Ôsaka, kie en 1970 okazis [[Internacia ekspozicio (1970)|Monda Ekspozicio]], estis kreita Nacia Muzeo de Etnologio. Li estis ĝia unua ĝenerala direktoro de 1974 ĝis 1993. Kvankam en 1986 li preskaŭ perdis sian vidkapablon, li plu verkadis; en 1994 estis kompletigita lia 23-voluma Plena Verkaro. Li ricevis multajn ordenojn kaj aliajn honorigojn, al kiuj ekde 1980 apartenis membreco en la Honora Patrona Komitato de UEA. Umesao lernis E-on tuj post la milito. Tra sia tuta vivo li de tempo al tempo konigis sian esperantistecon al la japana publiko. Li kuntradukis japanen Vivo de Zamenhof de E. Privat (1965) kaj verkis la eseon La spirito de Esperanto (1983). En E-traduko aperis la libro Sepdek-sep ŝlosiloj por la japana civilizacio (1987), kies precipa aŭtoro estis Umesao. En 1994 aperis lia japanlingva esearo Esuperanto taiken (Miaj travivaĵoj en Esperantujo). Dank’ al kunlaboro inter li kaj UEA, la Nacia Muzeo de Etnologio ekde 1983 posedas valoran kolekton de libroj en kaj pri E-o (ĉ. 2700 volumoj), kiu estas daŭre riĉigata. == Verkoj == * [[1967]] - ''Bunmei no Seitaishikan'' 文明の生態史観 (Historia Ekologio de Civilizacio) [[Chuko Bunko]] ISBN 4-12-203037-4 * [[1969]] - ''Chiteki Seisan no Gijutsu'' 知的生産の技術 (Tekniko de Inteligenta Produktado) [[Iwanami Shinsho]] ISBN 4-00-415093-0) * [[1989]] - ''Nihongo to Nihonbunmei'' 日本語と日本文明 (Japana lingvo kaj Japana Civilizo) Kumon Sensho ISBN 4-87-576411-1） * [[1997]] - ''Kōi to Mōsō - Watashi no Rirekisho'' 行為と妄想－私の履歴書 (Ago kaj Iluzio - Mia [[Kariertabelo]]) [[Nihon Keizai Shimbunsha]] ISBN 4-53-216220-3, Chuko Bunko ISBN 4-12-204006-X） {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Japanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Etnologio]] [[Kategorio:Etnografio]] 8oklu2e2s3y43a64xewzdkgf7h7jl6r 0 219359 9397172 8307914 2026-06-09T14:11:06Z Sj1mor 12103 9397172 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Rudolf Kremlička''' (naskiĝis la [[19-an de junio]] [[1886]] en [[Kolín]] – mortis la [[3-an de junio]] [[1932]] en [[Prago]]) estis [[ĉeĥa]] [[pentristo]] kaj [[grafikisto]]. Li estas unu el kunfondintoj de la moderna ĉeĥa pentroarto, unu el plej elstaraj personecoj de la eŭropa intermilita arto. Liatempe li estis unu el plej aprezataj ĉeĥaj artistoj eksterlande. Kremlička studis Akademion de figuraj artoj en [[Prago]], kie li estis influita de pentromaniero de [[Antonín Slavíček|Slavíček]] kaj [[Hanuš Schwaiger|Schwaiger]] kaj de malnovajn [[nederlanda]]j majstroj. Dum studvizitoj al [[Nederlando]] kaj [[Parizo]] li havis la eblecon konatiĝi kun verkoj de elstaraj [[impresionismo|impresionistoj]] ([[Edouard Manet]], [[Edgar Degas]], [[Pierre-Auguste Renoir]]), kies spuroj – kune kun novoklasikismo – videblas en specifa aspekto liaj verkoj. Li mortis pro kancero en aĝo de 46 jaroj. Lia multflanka verkaro inkluzivas ĝenrajn bildojn, pentraĵojn de pejzaĝoj, bildojn kun socialaj temoj, portretojn kaj precipe virtuozajn variaciojn pri la virina korpo, elirantajn el lia dumviva serĉado de la slava tipo de beleco. Kompleksaj ekspozicioj pri lia verkaro okazis en Ĉeĥio en [[Prago]] (2006-2007), [[Plzeň]] (2007) kaj [[Brno]] (2007). ==Bibliografio (monografioj)== *'' Srp, Karel:Rudolf Kremlička. Praha, Academia 2006. 422 s. ISBN 80-200-1424-1'' *'' Novák, Luděk: Rudolf Kremlička, Malá galerie č.3. Praha, SNKLU 1964.'' *'' Nezval, Vítězslav: Rudolf Kremlička. Současné umění, Sv. 16. Praha, SNKL 1955.'' <gallery> Dosiero:Kremlička - Myčky.jpg Dosiero:Kremlicka, Rudolf - Pobrezi (1927).jpg Dosiero:Kremlicka-chalupa v lese.jpg </gallery> {{Commons|Rudolf Kremlička}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kremlicka, Rudolf}} [[Kategorio:Novklasikaj pentristoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj grafikistoj]] [[Kategorio:Mortintoj en Prago]] b8z8os60wjz8v5r539ccd5gnrqqyn0p 0 219367 9397178 9258146 2026-06-09T14:13:34Z Sj1mor 12103 9397178 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Julius Mařák''' (naskiĝis la [[29-an de marto]] [[1832]] en [[Litomyšl]] - mortis la [[8-an de oktobro]] [[1899]] en Prago) estis [[ĉeĥa]] [[pentristo]] kaj [[grafikisto]]. Li verkis en stilo de malfrua [[romantismo]] influita de idealoj de la epoko de [[ĉeĥa nacia renaskiĝo]]. Li naskiĝis en [[Litomyšl]], pli poste li studis pentroarton en Akakademio de figuraj artoj en [[Prago]] kaj en Akademio en [[Munkeno]]. De tie li foriris al [[Vieno]], kie li instruis en nobelaj kaj urbanaj familioj desegnoarton. Li desegnis ankaŭ por gazetoj ''Waldheims illustrierte Monatshefte'', ''Über Land und Meer'', ''Květy'', ''Světozor''. Ekde [[1887]] li estis profesoro en Akademio de figuraj artoj en [[Prago]]. Mařák estis precipe bonega [[desegnado|desegnisto]]. La unuajn sukcesojn li havis pro siaj desegnaĵoj de arbaraj internaĵoj, kiel unusola pejzaĝisto li grave engaĝiĝis en generacio de Nacia teatro kaj kreis por ili bildojn de elstaraj lokoj de ĉeĥa historio en spirito de romantikaj ideoj de la nacia renaskiĝo. Ĉe [[romantismo|romantika]] koncepto pri la pejzaĝo li restis, kvankam li montris komprenon por revoluciaj postsekvoj de pejzaĝa pentrado ĉe siaj disĉiploj. Lia plej fama lernanto estis [[Antonín Slavíček]]. <gallery> Image:Julius Mařák - Návrat z pastvy.jpg|Reveno el paŝtejo Image:Julius Mařák - Plešné jezero.jpg|Lago de Pleš Image:Julius Mařák - les.jpg|Arbaro Image:Marak037.jpg|Rande de la arbaro </gallery> {{Projektoj|commonscat=Julius Mařák}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Marak, Julius}} [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] 4760t6u4r7v4x0v37nrm815lp1r7znz 0 220224 9397683 8305120 2026-06-10T07:23:21Z Sj1mor 12103 9397683 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Kārlis ZĀLE''' (n. la [[28-an de oktobro]] [[1888]] en [[Mažeikiai]] - m. la [[19-an de februaro]] [[1942]] en [[Inčukalns]]) estis [[Latvio|latva]] [[Skulptarto|skulptisto]]. Post trejnado en [[Rusio]] kaj [[Germanio]], Kārlis revenis al [[Rigo]], kie li samtempe praktikis kaj lernigis [[skulptarto]]n. Li estas plej fama pro siaj monumentaj skulptaĵoj, inkluzive de la "Tombejo de la Fratoj" kaj de la [[Monumento de Libereco (Rigo)|Monumento de Libereco]] en Rigo. == Fontoj == * Apsitis, V., 1982 (3-a eld, 1993). ''Latvian Art in 1915 - 1940'' (comp. I. Burane). Stockholm: Latvian State Academy of Arts. == Eksteraj ligiloj == * '''(en)''' [http://classic.culture.lv/classic//En/Zale/default.htm Classic.Culture.lv: Mallonga biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080523224331/http://classic.culture.lv/classic/En/Zale/default.htm |date=2008-05-23 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj|GND=119379430|LCCN=n/89/666845|VIAF=32805223}} [[Kategorio:Latvaj skulptistoj|Zale, Karlis]] 1cl86mb7ujb9wt3240dwzlmoltz75bs 0 222457 9397175 9147570 2026-06-09T14:13:12Z Sj1mor 12103 9397175 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Václav Špála''' ([[1885]]-[[1946]]) estis [[ĉeĥa]] pentristo, grafikisto kaj ilustristo. Inter kolektantoj li estas unu el la plej elserĉataj ĉeĥaj artistoj de la moderna arto. Li studis artmetian lernejon en [[Hradec Králové]] kaj Figurartan akademion en [[Prago]]. Li apartenas al arta generacio Osma (Oko), influita de ekspresionismo de [[Edvard Munch|Munch]], pli poste ankaŭ de [[faŭvismo]] kaj [[kubismo]], de kiu li dekliniĝis post la jaro [[1923]]. Tiam li komencis pentri pejzaĝojn, tipajn per alternado de plejparte verda aŭ blua koloro. Li mem kreis propran specifan stilon bazitan sur ritmo de simpligitaj formoj kaj kolora gamo. Špála prezenzis siajn verkojn kune kun la artgrupo Tvrdošíjní (Durkapuloj). En [[1945]] li akiris honoran titolon nacia artisto. ==Rilataj artikoloj== * [[Červená nad Vltavou (pereinta vilaĝo)|Červená nad Vltavou]] - pereinta vilaĝo == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.galeriekodl.cz/index.php?stranka=2&obraz=38 Bildo Koupání (Banado), tipa ekzemplo de la blua periodo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071213182400/http://www.galeriekodl.cz/index.php?stranka=2&obraz=38 |date=2007-12-13 }} * [http://reprodukce.euweb.cz/pages/spala_tul_kant.htm Bildo Tulipoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080612065213/http://reprodukce.euweb.cz/pages/spala_tul_kant.htm |date=2008-06-12 }} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Spala, Vaclav}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj ilustristoj]] l3fdvmx41xblv46izurpev1k0f9oezf 0 222463 9397174 8972549 2026-06-09T14:12:59Z Sj1mor 12103 9397174 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan Bauch''' (naskiĝis la [[16-an de novembro]] [[1898]] en [[Prago]] - mortis la [[9-an de januaro]] [[1995]]) estis [[ĉeĥa]] pentristo kaj skulptisto. Antaŭ ol ekstudi Artmetian lernejon kaj Figurartan Akademion en [[Prago]], li eklernis ĉe sia patro metion de lignogravuristo. Kiel 18-jaraĝa li travivis kiel soldato la [[unua mondmilito|unuan mondlimiliton]]. Tiu ĉi vivsperto ne restis ĉe lia personeco sen reeĥo. En lia bildoj estas profunde travivita tradicio de la ĉeĥa [[baroko]]. Baroka ekscitiĝo kaj ritmo estas precipe en temperamentaj linioj de la peniko kaj en plasteca tavoligo de farbo, same kiel en kontrastoj kaj drameca konstruo de la temoj. Ili prezentas eble ĝojon pro koloroj, sed ne optimismo - pli senteblas en ili tragikeco kaj amareco. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://sbirky.cmvu.cz Virtuala galerio de verkoj] {{Ĝermo|ĉeĥo|pentristo}} {{Vivtempo|Bauch, Jan}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] 9z86kdvn6xixzeh946ghju2qeewmp85 0 222467 9397069 8901500 2026-06-09T12:00:58Z Sj1mor 12103 9397069 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Emil FILLA''' (naskiĝis la [[4-an de aprilo]] [[1882]] en [[Chropyně]], [[Moravio]] - mortis la [[7-an de oktobro]] [[1953]] en [[Prago]]) estis [[ĉeĥa]] [[pentristo]] kaj [[grafikisto]]. Li apartenas al la plej gravaj reprezentantoj de ĉeĥa [[kubismo]]. == Biografio == Filla naskiĝis kiel filo de fervojisto en stacidomo en Chropyně. Li estis lernanto de kroata pentristo [[Vlaho Bukovac]]. Komence, influite de [[ekspresionismo]] vi fondis artgrupon Osma (Oko), baldaŭ poste li transiris al [[kubismo]]. Dum la [[dua mondmilito]] li estis arestita en koncentrejoj [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Dum la komunisma reĝimo en [[Ĉeĥoslovakio]] li estis igita retiriĝi el la publika vivo kaj li dediĉis sin al pentrado de pejzaĝoj. == Literaturo == * Johannes Urzidil: ''Zeitgenössische Maler der Tschechen: Čapek, Filla, Justitz, Špála, Zrzavý.'' Bratislava/Preßburg, Forum 1936. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |commonscat=Emil Filla |commonscat_title=Emil Filla }} *[http://sbirky.cmvu.cz/index.php?request=list_artworks&param=Filla+Emil&sf_queryLine=...+hledej&qsf_where=on Virtuala galerio de verkoj] *[http://sigma.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=nkc&ccl_term=wau=jk01031203+or+wkw=jk01031203 Bibliografio de verkoj pri Filla en la fonduso de Ĉeĥa nacia biblioteko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071111202441/http://sigma.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=nkc&ccl_term=wau=jk01031203+or+wkw=jk01031203 |date=2007-11-11 }} *[http://www.emil-filla.com/index.shtml Biografio kun fotoportreto kaj listo de literaturo] angle {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Filla, Emil|1882|1953}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubismaj pentristoj]] qhx307xaixqcfy97hxrqvghz187bvih 0 222579 9397181 9272659 2026-06-09T14:15:52Z Sj1mor 12103 9397181 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Vaclav Brozik.jpg|eta|dekstra|Ĉeĥa pentristo Václav Brožík (1851-1901)]] '''Václav Brožík''' ( naskiĝis la [[6-an de marto]] [[1851]] en [[Třemošná]] apud [[Plzeň]] – mortis la [[15-an de aprilo]] [[1901]] en [[Parizo]]) estis la plej granda [[ĉeĥa]] akademia [[pentristo]]. == Biografio == Li devenis el tre malriĉa familio kaj lernis metion de litografisto kaj en porcelanfabriko. Ekde [[1868]] li studis en Akademio de figuraj artoj en [[Prago]], [[Dresdeno]] kaj [[Munkeno]]. En [[1879]] li realigis studvojaĝon al [[Nederlando]], kie li studis verkojn de [[Flandrio|flandraj]] kaj [[Nederlando|nederlandaj]] pentristoj. Li edziĝis al filino de riĉa [[Parizo|pariza]] artkomercisto, kiu helpis lin eniri altan francan societon. Ekde tiam li dividis sian vivon inter [[Parizo]]n, kie li havis familion, kaj [[Prago]]n, kie li instruis kiel profesoro en la Akademio. Dank‘ al sia bopatro li akiris multajn aprezojn kaj li fariĝis la plej konata ĉeĥa pentristo en Eŭropo de la lasta kvarono de la [[19-a jarcento]], kiu kiel membro de la '''Franca instituto''' eniris inter la „kvardek senmortulojn", kion neniam iu alia ĉeĥa artisto sukcesis. Li akiris grandegan publikan sukceson kaj estis honorigata kiel la plej granda vivanta ĉeĥa pentristo. Li mortis subite pro infakrto kaj estas entombigita en la franca [[Montmartre]]. == Verkaro == Brožík estas reprezentanto de la akademia historiisma pentroarto. Krom '''grandformataj pentraĵoj kun historiaj temoj''' li dediĉis sin ankaŭ pentrado de pejzaĝoj kaj [[portreto]]j. Dum sia relative mallonga vivo li pentris 700 bildojn, el kiu estis trovitaj ĉ. 400. Oni supozas, ke la resto estas dissemita nekonate kie en [[Usono]]. La ĉefa esprimmaniero de la artisto estis koloro, el kiu li kapablis profiti maksimumon. [[Dosiero:Jan Hus-Council of Constance.jpg|eta|dekstra|[[Jan Hus]] dum la koncilio de [[Konstanco]]]] Al liaj konataj bildoj apartenas: * ''Eva z Lobkovic u svého otce v žaláři'' (Eva el Lobkovice ĉe sia patro en malliberejo) ([[1871]]) * ''Svatební průvod královny Kunhuty'' (Geedziĝa ceremonio de la reĝino Kunhuta) ([[1872]]) * ''Loučení Přemysla Otakara II. s rodinou před válečným tažením do Rakous'' (Adiaŭo de Přemysl Otakar la 2-a kun la familio antaŭ milita marŝado al Aŭstrio) ([[1873]]) * ''Messalina'' ([[1876]]) * ''Svatební průvod královny Dagmary''(Geedziĝa ceremonio de la reĝino Dagmar) [[1877]] * ''Oběť náboženského fanatismu'' (Viktimo de religia fanatismo) 1877 * ''Svatební poselstvo krále Ladislava Pohrobka na francouzském dvoře Karla VII.'' (Nuptodeputitaro de la reĝo Ladislav Pohrobek en la kortego de la franca reĝo Karolo la 7-a – ora medalo por eksterlandaj artistoj en Salono [[1878]] * ''Mistr Jan Hus na koncilu kostnickém'' (Majstro Jan Hus dum la koncilio de Konstanco) ([[1883]]) ''(bildo)'' * ''Kryštof Kolumbus na dvoře španělském'' (Kristoforo Kolombo en la ghispana kortego) ([[1885]]) * ''Selský genre'' (Kamparana ĝenrobildo) [[1890]] * ''Zvonice ve Vilamé v Bretani'' (Sonorilejo en Vilamé en Bretonio) ([[1893]]) * ''Nokturno'' ([[1901]]) * ''Císař Ferdinand I. na Pražském hradě mezi svými umělci'' (Imperiestro Ferndinando la 1-a en Praga burgo kun siaj artistoj) ([[1901]]) == Literaturo == * ''Václav Brožík. Národní galerie, Praha 2003. 300 p.&nbsp;ISBN 80-7035-238-8 EAN: 9788070352380'' - Ampleksa katalogo pri la ekspozicio dediĉita al la verkaro de Brožík, organizita de la Nacia galerio en Prago en la jaro 2003. == Bildaro == <gallery> File:Brozik, Vaclav - J.A. Komensky se louci s Karlem starsim ze Zerotina (1873).jpg Dosiero:Václav Brožík l Columbus and Isabella.JPG Dosiero:Brožík.Konversacio.jpg Dosiero:Brozik, Vaclav - Prvni krucky (1882).jpg Image:Brožík.RudolfII.ve.společnosti.učenců.1883.jpg Image:Brozik, Vaclav - Pasacka hus.jpg Dosiero:Brozik, Vaclav - Portret madame Christiane Fuller.jpg </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.zboray.com/graves/Paris/Montmartre/brozik.htm Fotaĵoj de la tombo de Brožík en la pariza Montmartre] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Brožik, Vaclav}} [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] phbuxz5ez2larholvwnqew59xe0g6io 9397214 9397181 2026-06-09T14:46:54Z Sj1mor 12103 9397214 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Václav Brožík''' ( naskiĝis la [[6-an de marto]] [[1851]] en [[Třemošná]] apud [[Plzeň]] – mortis la [[15-an de aprilo]] [[1901]] en [[Parizo]]) estis la plej granda [[ĉeĥa]] akademia [[pentristo]]. == Biografio == Li devenis el tre malriĉa familio kaj lernis metion de litografisto kaj en porcelanfabriko. Ekde [[1868]] li studis en Akademio de figuraj artoj en [[Prago]], [[Dresdeno]] kaj [[Munkeno]]. En [[1879]] li realigis studvojaĝon al [[Nederlando]], kie li studis verkojn de [[Flandrio|flandraj]] kaj [[Nederlando|nederlandaj]] pentristoj. Li edziĝis al filino de riĉa [[Parizo|pariza]] artkomercisto, kiu helpis lin eniri altan francan societon. Ekde tiam li dividis sian vivon inter [[Parizo]]n, kie li havis familion, kaj [[Prago]]n, kie li instruis kiel profesoro en la Akademio. Dank‘ al sia bopatro li akiris multajn aprezojn kaj li fariĝis la plej konata ĉeĥa pentristo en Eŭropo de la lasta kvarono de la [[19-a jarcento]], kiu kiel membro de la '''Franca instituto''' eniris inter la „kvardek senmortulojn", kion neniam iu alia ĉeĥa artisto sukcesis. Li akiris grandegan publikan sukceson kaj estis honorigata kiel la plej granda vivanta ĉeĥa pentristo. Li mortis subite pro infakrto kaj estas entombigita en la franca [[Montmartre]]. == Verkaro == Brožík estas reprezentanto de la akademia historiisma pentroarto. Krom '''grandformataj pentraĵoj kun historiaj temoj''' li dediĉis sin ankaŭ pentrado de pejzaĝoj kaj [[portreto]]j. Dum sia relative mallonga vivo li pentris 700 bildojn, el kiu estis trovitaj ĉ. 400. Oni supozas, ke la resto estas dissemita nekonate kie en [[Usono]]. La ĉefa esprimmaniero de la artisto estis koloro, el kiu li kapablis profiti maksimumon. [[Dosiero:Jan Hus-Council of Constance.jpg|eta|dekstra|[[Jan Hus]] dum la koncilio de [[Konstanco]]]] Al liaj konataj bildoj apartenas: * ''Eva z Lobkovic u svého otce v žaláři'' (Eva el Lobkovice ĉe sia patro en malliberejo) ([[1871]]) * ''Svatební průvod královny Kunhuty'' (Geedziĝa ceremonio de la reĝino Kunhuta) ([[1872]]) * ''Loučení Přemysla Otakara II. s rodinou před válečným tažením do Rakous'' (Adiaŭo de Přemysl Otakar la 2-a kun la familio antaŭ milita marŝado al Aŭstrio) ([[1873]]) * ''Messalina'' ([[1876]]) * ''Svatební průvod královny Dagmary''(Geedziĝa ceremonio de la reĝino Dagmar) [[1877]] * ''Oběť náboženského fanatismu'' (Viktimo de religia fanatismo) 1877 * ''Svatební poselstvo krále Ladislava Pohrobka na francouzském dvoře Karla VII.'' (Nuptodeputitaro de la reĝo Ladislav Pohrobek en la kortego de la franca reĝo Karolo la 7-a – ora medalo por eksterlandaj artistoj en Salono [[1878]] * ''Mistr Jan Hus na koncilu kostnickém'' (Majstro Jan Hus dum la koncilio de Konstanco) ([[1883]]) ''(bildo)'' * ''Kryštof Kolumbus na dvoře španělském'' (Kristoforo Kolombo en la ghispana kortego) ([[1885]]) * ''Selský genre'' (Kamparana ĝenrobildo) [[1890]] * ''Zvonice ve Vilamé v Bretani'' (Sonorilejo en Vilamé en Bretonio) ([[1893]]) * ''Nokturno'' ([[1901]]) * ''Císař Ferdinand I. na Pražském hradě mezi svými umělci'' (Imperiestro Ferndinando la 1-a en Praga burgo kun siaj artistoj) ([[1901]]) == Literaturo == * ''Václav Brožík. Národní galerie, Praha 2003. 300 p.&nbsp;ISBN 80-7035-238-8 EAN: 9788070352380'' - Ampleksa katalogo pri la ekspozicio dediĉita al la verkaro de Brožík, organizita de la Nacia galerio en Prago en la jaro 2003. == Bildaro == <gallery> File:Brozik, Vaclav - J.A. Komensky se louci s Karlem starsim ze Zerotina (1873).jpg Dosiero:Václav Brožík l Columbus and Isabella.JPG Dosiero:Brožík.Konversacio.jpg Dosiero:Brozik, Vaclav - Prvni krucky (1882).jpg Image:Brožík.RudolfII.ve.společnosti.učenců.1883.jpg Image:Brozik, Vaclav - Pasacka hus.jpg Dosiero:Brozik, Vaclav - Portret madame Christiane Fuller.jpg </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.zboray.com/graves/Paris/Montmartre/brozik.htm Fotaĵoj de la tombo de Brožík en la pariza Montmartre] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Brožik, Vaclav}} [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] cmdmmuomdvscj2nz4mxlqwq46qk76oj 0 222668 9397226 7939740 2026-06-09T14:55:35Z Sj1mor 12103 9397226 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Antonín Mánes.jpg|eta|200px|dekstra|Panoramo de la [[Praga burgo]]]] '''Antonín Mánes''' (naskiĝis la [[3-an de novembro]] [[1784]] en [[Prago]] – mortis la [[23-an de julio]] [[1843]] en [[Prago]]), estis [[ĉeĥa]] pentristo, patro de pentristoj [[Josef Mánes]] kaj [[Quido Mánes]] kaj de pentristino kaj artpedagogino [[Amálie Mánesová]], profesoro de pejzaĝista skolo en Akademio de figuaj artoj en [[Prago]]. Inter liaj disĉiploj estis [[Bedřich Havránek]]. == Verkaro == Lia verkaro troviĝas surlime inter [[klasikismo]] kaj [[romantismo]]. Elstaras precipe liaj studoj en plenero. == Eksteraj ligiloj al gravaj verkoj == (fonto: fonduso de Nacia galerio en Prago): * ''Pohled na Pražský hrad'' (Panoramo de Praga burgo) (''bildo supre'') * ''Krajina s Belvedérem'' (Pejzaĝo kun Belvedero) * [https://archive.is/20130630181907/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/358990E3/CF60DF78_LX.jpg bildo] * ''Pohled na Bubeneč'' (Panoramo de praga kvartalo Bubeneč) * [https://archive.is/20130630180329/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/358990E3/FA277035_LX.jpg bildo] * ''Krajina v bouři'' (Pejzaĝo en tempesto) * [https://archive.is/20130630182143/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/4C7190F2/5830F0CE_LX.jpg bildo] * ''Kokořín'' (Burgo Kokořín) * [https://archive.is/20130630181000/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/5C289100/78EB0E6E_LX.jpg bildo] * ''Křivoklát'' (Burgo Křivoklát) * [https://archive.is/20130630182447/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/408990EC/0E8D4559_LX.jpg bildo] * ''Údolí Svatého Jana pod skalou'' (Valo de (vilaĝo) Sankta Johano sub roko) * [https://archive.is/20130630175902/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/5C289100/A48CF793_LX.jpg bildo] * ''Zřícenina v lese'' (Burgruino en arbaro) * [https://archive.is/20130630175921/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DB/4D4E919B/6E97A4B5_LX.jpg bildo] * ''Horská krajina'' (Montara pejzaĝo) * [https://archive.is/20130630180338/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/408890EC/D669661E_LX.jpg bildo] * ''Krajina s chrámovou zříceninou'' (Pejzaĝo kun preĝeja ruino) * [https://archive.is/20130630180935/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/4C7190F2/E71580E3_LX.jpg bildo] * ''Krajina s potokem'' (Pejzaĝo kun rivereto) * [https://archive.is/20130630180509/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/358990E3/F420DEEA_LX.jpg bildo] * ''Krajina s mostem'' (Pejzaĝo kun ponto) * [https://archive.is/20130630180948/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/5C289100/A48CF78D_LX.jpg bildo] * ''Karlštejn'' ((Burgo) Karlštejn) * [https://archive.is/20130630180448/ng.bach.cz/ces/extdoc/540E2DA6/002611DC/09EF8874/F592067E_LX.jpg bildo] * ''Zříceniny anglického opatství'' (Ruino de angla abatejo) * [https://archive.is/20130630175919/ng.bach.cz/ces/extdoc/A60744B9/000E11D8/8ED0BF78/23E89E0A_LX.jpg bildo] * ''Zámek Děčín'' (Kastelo Děčín) * [https://archive.is/20130630180934/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/4C7290F2/C09A8C04_LX.jpg bildo] * ''Tilio'' (Lípa) * [https://archive.is/20130630182411/ng.bach.cz/ces/extdoc/09C9DC6C/001111DA/358990E3/F420DEF0_LX.jpg bildo] == Literaturo == E. Reitharová: Antonín Mánes, Praha 1967 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Manes, Antonin}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] 85op8vvt7m4mi75yimcks3744bkwq49 0 224296 9397369 8520165 2026-06-09T19:57:21Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397369 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''NAGY István''' [pr. nadj] estis rumanuja hungara verkisto naskiĝinta en [[Kolozsvár]] la [[22-an de februaro]] [[1904]] kaj mortinta samloke la [[24-an de aprilo]] [[1977]]. == Biografio == István Nagy naskiĝis en laboristfamilio, kaj post la fino de kvina klaso prilernis lignaĵistmetion. Jam ekde [[1920]] li partoprenis en laboristmovado. Li laboris en [[Bukareŝto]], [[Brăila]] kaj [[Galaţi]]. Reveninte Koloĵvaron li iĝis meblisto. Plurfoje li estis en malliberejoj ([[Jilava]] kaj [[Doftana]]). En [[1940]] li estis deviglaboristo kaj oni internis lin [[Karakalo (Rumanio)|Karakalo]]n . En [[1943]] li partoprenis la konferencon de [[Szárszó]]. Post [[1945]] li estis deputito kaj inter [[1948]]-[[1952]] instruisto kaj rektoro de [[Bolyai Tudományegyetem]] de [[Kluĵo]]. Liajn unuajn verkojn publikis la revuo ''[[Korunk]]''. En [[1936]] kun sia dramo (''Özönvíz előtt'') li gajnis la konkurspremion de [[Erdélyi Helikon]]. Li estis la kunlaboranto de ''[[Magyar Csillag]]'', ''[[Kelet Népe]]'', a ''[[Szabad Szó]]'' kaj ''[[Népszava]]'' . == Verkoj == * Földi Jánost bekapta a város, kisregény, Kolozsvár, 1932 * Nincs megállás, regény, Kolozsvár, 1933 * Vékony az ajtó, novellák, Kolozsvár, 1934 * Külváros, Kolozsvár, 1939 * Oltyánok unokái I. Kolozsvár, 1941, I-II. Budapest, 1941 * A szomszédság nevében, regény, Budapest, 1941 * A Boldog utcán túl, elbeszélések, Budapest, 1943 * Bérmunkások, munkásjellemek, Kolozsvár, 1945 * Özönvíz előtt, dráma, Kolozsvár, 1945) * Ember a jég hátán, kisregény, Kolozsvár * A gyár ostroma, színdarab, Kolozsvár, 1947 * Réz Mihályék kóstolója, regény, Budapest, 1946 * Erdélyi úton, cikkgyűjtemény, Kolozsvár, 1947 * Minden jog a szerzőé, kisregény, 1950 * A legmagasabb hőfokon, regény, 1951 * Egy év a harmincból, regény, 1951 * Ünnep a mi utcánkban, novellák, 1952 * A mi lányaink, regény, 1954 * Huszonöt év I-II., karcolatok, novellák, elbeszélések, 1956 * A harc hevében, irodalmi vallomások és észrevételek, Marosvásárhely, 1957 * Hetedhét országon keresztül Indiába, riportkönyv, 1957 * Szívesen, máskor is, novellák, 1959 * Ácsék tábort vernek, ifjúsági regény, 1961 * Íróavatás, vallomások, 1961 * Nézd meg az anyját, vígjáték, 1964 * Szépségverseny, novellák, 1964 * Városi hétköznapok, regény, 1964 * Sáncalja, önéletrajzi regény I., 1968 * Ki a sánc alól, önéletrajzi regény II., 1969 * Hogyan tovább? önéletrajzi regény III., 1971 * Az aranykakas krónikája. A Dermata cipő- és bőrgyár története, Kolozsvárm 1971 * Szemben az árral, önéletrajzi regény, IV. 1974. == Bibliografio == * [[Pál Sőni|Sőni Pál]]: ''Nagy István'', monografio, 1977. == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/03600/03628/ Romániai magyar irodalmi lexikon] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj|Nagy, I.]] [[Kategorio:Hungaraj verkistoj|Nagy, I.]] k6o5xalp4lpi5f866wpm3l1irgv8dmk 0 227580 9397853 1505509 2026-06-10T10:46:28Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Vercingetorikso]] 9397853 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Vercingetorikso]] g7a0wfs71lovfjneakowpfjzsrjotka 1 227581 9397855 1505511 2026-06-10T10:46:48Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Diskuto:Vercingetorikso]] 9397855 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Vercingetorikso]] tj1sxz2tsfwvzvkggw42m2p5vf2gvib 4 227735 9397274 9395334 2026-06-09T17:06:06Z Moldur 2507 /* Ŝajna heredanto -> Heredonto */ 9397274 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) bzoap88e3w3dymq3hb9cj36h2ye63o7 9397339 9397274 2026-06-09T19:26:52Z Filozofo 3592 /* Ŝajna heredanto -> Heredonto */ Respondo 9397339 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) p6zlyuxtimhz8kqtv9ijb8kzst9ac00 0 229949 9397725 9358307 2026-06-10T07:59:21Z Crosstor 3176 /* Famuloj */ 9397725 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Ĥust (stacidomo)}} {{Geokesto | Urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Ĥust | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|uk|-|''Хуст''}} | alia_nomo1 = {{LingvoKunNomo|ry|-|''Хуст''}} | alia_nomo2 = {{LingvoKunNomo|ru|-|''Хуст''}} | alia_nomo3 = {{LingvoKunNomo|hu|-|''Huszt''}} | alia_nomo4 = {{LingvoKunNomo|cs|-|''Chust''}} | alia_nomo5 = {{LingvoKunNomo|sk|-|''Chust''}} | devena_nomo = | kategorio = urbo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Church in Khust (5680).jpg | dosiero_priskribo = Preĝejo de sankta Elizabero el la 13-a jarcento <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Khust prapor.png | blazono = Hust gerb.png <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Хуст | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ukrainio | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono_tipo = Provinco | regiono = Transkarpata provinco | disktrikto_tipo = Distrikto | distrikto = Xhusta distrikto | histregiono = Supra Hungarujo | histregiono1 = Karpata Rutenio <!-- *** Familio *** --> | parto = | rivero = Rika | rivero1 = Tiso <!-- *** Situo *** --> | situo = Ĥust | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 113 | lat_d = 48 | lat_m = 10 | lat_s = 27 | lat_NS = N | long_d = 23 | long_m = 17 | long_s = 23 | long_EW = E | koordinatoj_tipo = | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 164 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 22.0 | areo_rondumo = 1 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1090 | establita_tipo = Fondo | urbestro = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+2 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+3 | poŝtkodo = 90400 | areo_kodo = +380 3142 | areo_kodo_tipo = | kodo = 2110800000 | kodo_tipo = KOATUU | kodo1 = AO / 07 | kodo1_tipo = Aŭtokodoj <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ukrainio | mapo_lokumilo = Ukrainio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Transkarpata provinco | mapo1_lokumilo = Transkarpata provinco <!-- *** Retpaĝoj *** --> | commons = Khust | retpaĝo = [http://www.khust.org www.khust.org] <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Ĥust''' ({{lang-uk|Хуст}}, {{lang-hu|Huszt}}, {{lang-de|Hus(s)t}}) estas [[urbo]] kun distriktorajto en [[Ukrainio]] en [[Transkarpata provinco]] en distrikto '''Ĥust''', kies distriktejo estas. == Situo == La urbo situas en [[valo]] de [[rivero]] [[Tiso]], ĉe renkontiĝo de [[ebenaĵo]] kaj [[monto]]j, laŭ ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]] [[Tjaĉiv]]-[[Vinohradiv]]. La lasta troviĝas 24 km. == Historio == En [[1090]] [[Ladislao la 1-a (Hungario)|Sankta Ladislao]] konstruis [[fortikaĵo]]n kontraŭ [[kumanoj]]. La loko ricevis privilegiojn de la [[reĝo]] en [[1329]]. La ribelantaj kamparanoj okupis la komunumon en [[1514]]. Post disfalo de [[Hungario]] la regiono apartenis al princlando [[Transilvanio]], pli precize ties aldonaĵoj. En [[1546]] [[Ferdinando]] [[Habsburgo]] okupis la fortikaĵon. La [[tataro]]j ruinigis en [[1594]] la komunumon, sed la fortikaĵo sukcese kontraŭstaris. En [[1657]] la [[poloj]], en [[1662]] la [[turkoj]] sieĝis la fortikaĵon. Tie mortis en [[1667]] princo de Transilvanio Ferenc Rhédey. En [[1703]] [[Francisko Rákóczi la 2-a]] okupis la fortikaĵon kaj deklaris Transilvanion sendependa. En [[1711]] la [[aŭstroj]] okupis la fortikaĵon la lasta kaj simbole finiĝis la liberecbatalo. En [[1766]] [[fulmo]] faris ruina kaj neuzebla la fortikaĵon. Hungara poeto [[Ferenc Kölcsey]] verkis pri la fortikaĵo [[poemo]]n Huszt (...fortikaĵo staris, nun ĝi estas ŝtonoholmo...). Post [[1920]] la regiono apartenis al [[Ĉeĥoslovakio]], kondiĉe, ke estos [[aŭtonomio]] (sed ne okazis). <ref>PRECLÍK, Vratislav. Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 str., first issue vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karviná) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (in asociation with Masaryk democratic movement, Prague), 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, s. 28 - 30, 48 - 51, 73 - 100, 108 - 121, 123 - 134, 136 - 144, 164 - 177</ref> En [[1939]] la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan [[respubliko]]n '''[[Karpata Ukrainio]]''', kies ĉefurbo estis ĉi tiu urbo. Iom poste [[Hungario]] okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion. En [[1944]] la [[judoj]] estis deportitaj. Ekde [[1945]] [[Ĥust (Ukrainio)|Ĥust]] apartenis al [[Sovetunio]], fine ekde [[1991]] al Ukrainio. Vidindaĵoj estas fortikaĵo-ruino, mezepoka kalvinana [[burgo]][[preĝejo]], katolika kaj grek-katolika [[preĝejo]]j, ambaŭ el la 18-a j.c. == Demografio == En [[1910]] Ĥust havis 10292 da loĝantoj (5230 [[rutenoj]], 3505 [[hungaroj]], 1535 [[germanoj]]). En [[2001]] loĝis 28500 [[ukrainoj]], 1700 hungaroj, 1200 [[rusoj]]. == Famuloj == * en la urbo naskiĝis: ** [[hungaroj|hungara]] [[poeto]] [[Ernő Szép]] ** [[Jaromír Hořec]] ([[1921]]–[[2009]]) - ĉeĥa poeto kaj publicisto ** [[Antonín Moskalyk]] (1930-2006), ĉeĥa reĝisoro ** hungara [[ekonomikisto]] [[István Gáthy]] ** hungara [[juĝisto]] [[Ödön Horváth (juĝisto)|Ödön Horváth]] ** hungara [[József Illés (juristo)]] ** hungaraj [[ĵurnalisto]]j [[Jenő Benda]] kaj [[Aladár György]] ** [[József Teleki (krongardisto)]] ** hungara [[politikisto]] [[Endre György]] ** [[József Koller (kanoniko)]] * en la urbo mortis rutena-hungara grekokatolika [[pastro]], [[filozofo]] [[Vazul Dohovics]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Ĥust (stacidomo)]] * [[Listo de urboj en Ukrainio]] {{Gravaj komunumoj de Transkarpatio}} [[Kategorio:Ĥust| ]] [[Kategorio:Urboj en Transkarpata provinco]] [[Kategorio:Urboj ĉe Tiso]] bwr2n2fhfq9e4jk0ir6obnkwzkfy20m 0 230950 9397177 8358328 2026-06-09T14:13:23Z Sj1mor 12103 9397177 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Max ŠVABINSKÝ''' (naskiĝinta je [[17-a de septembro]] [[1873]] en [[Kroměříž]] - mortinta en [[10-a de februaro]] [[1962]] en [[Prago]]) estis [[Ĉeĥio|ĉeĥa]] pentristo, desegnisto, grafikisto, kaj profesoro en la Akademio de Grafiko en [[Prago]]. Švabinský konsideriĝas kiel unu el la plej grandaj roluloj en la historio de ĉeĥa pentrado, kaj eble la plej signifoplena el la unua duono de la [[20-a jarcento]]. Li estis unu el nur kelkaj reprezentantoj de moderna arto, kiun pozitive akceptis la [[Komunismo|komunista]] reĝimo. {{Projektoj}} {{Ĝermo|ĉeĥo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Svabinsky, Max}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] t3y7bnvayg5nq97ibjjko8bxkmwuvov 0 234550 9397727 8469707 2026-06-10T08:00:48Z Crosstor 3176 /* Famuloj */ 9397727 wikitext text/x-wiki '''Szirák''' [sirAk] estas [[vilaĝo]] en [[Hungario]], en [[regiono]] [[Norda Hungario]], en [[departemento]] [[Nógrád]], en [[Distrikto Pásztó]]. [[Dosiero:Szirák - Palace.jpg|eta|maldekstre|<center>Kastelo de Szirák]] [[Dosiero:Sziráki római katolikus templom.jpg|eta|<center>Katolika preĝejo de Szirák]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 19&nbsp;km² * [[koordinato]]j de [[Tutmonda loktrova sistemo]]: 47.8295/19.5313 * [[Loĝantaro]]: 1190 * [[Poŝtkodo]]: 3044 * [[Telefonprefikso]]: 32 == Situo == Szirák situas en [[valo]] de [[rojo]] en [[montaro]] [[Cserhát]], laŭ flanko[[vojo]]j, for de ĉefvojo, [[fervojo]] kaj [[rivero]]. [[Budapeŝto]] troviĝas 65 km-ojn, [[Pásztó]] 24 km-ojn for. == Historio == La [[komunumo]] estis loĝata dum la [[neolitiko]] kaj [[bronzepoko]], poste [[avaroj]] kaj [[sarmatoj]] loĝis tie. La unua skriba mencio okazis el [[1219]], kavalira ordeno fondis [[abatejo]]n. Tiu detruiĝis en [[1241]] dum la [[tataroj|tatara]] invado, sed poste refondiĝis. La [[kampo]]j en la [[14-a jarcento]] apartenis al la reĝino. La [[turkoj]] faris preskaŭ senhoma la vilaĝon, [[slovakoj]] refondis ĝin en [[1692]]. [[Incendio]] okazis en [[1832]]. La vilaĝo iĝis distriktejo de [[Nógrád (reĝa departemento)]] kaj [[grandvilaĝoj en Hungario|grandvilaĝo]] en [[1880]]. Dum la [[socialismo]] ŝtata bieno kaj [[kolĥozo]] funkciis en la vilaĝo. Vilaĝservoj estas [[aŭtonomio]] de [[ciganoj]], [[lernejo]], [[infanĝardeno]], [[biblioteko]], kuracejo, [[dento]]kuracejo, [[apoteko]]. == Vidindaĵoj == * [[Kastelo Teleki-Degenfeld (Szirák)]] el [[1690]], nun 4-stela [[hotelo]] * luterana [[preĝejo]] el [[1788]] * katolika [[preĝejo]] * nobeldomo de Bozó el [[1840]] == Famuloj == * En Szirák naskiĝis [[bestokuracisto]] [[Kálmán Bölcsházy]]. * En Szirák mortis [[József Teleki (krongardisto)]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] 8pzcv6ap1evng5isea6ml12vtnxj3i1 0 237057 9397200 9327999 2026-06-09T14:28:25Z Sj1mor 12103 9397200 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><span style="color:yellow;"><big><big>'''Hans Holbein la Juna<br />(1497–1543)'''</big></big></span></span> |dosiero =HolbeindJ.jpg |priskribo =Miniatura portreto de Hans Holbein la pli juna,<br> pentrita en [[1543]], de "Lucas Horenbout (1490–1544)". |dato de naskiĝo =[[1497]] |loko de naskiĝo = [[Augsburg|Aŭgsburgo]], [[Germanio]] |dato de morto =[[29-a de novembro]] 1543 |loko de morto = [[Londono]], [[Anglio]] | alma_mater = }} '''Hans Holbein la pli juna''' (naskiĝis ĉirkaŭ [[1497]] - m. antaŭ la [[29-a de novembro]] [[1543]]) estis [[Germanio|germana]] artisto kaj gravuristo, kiu famiĝis pro sia aparta [[Norda Renesanco|nordrenesanca]] stilo. Li restas plejkonata pro siaj multnombraj portretoj, kaj pro sia serio da lignaj gravuraĵoj titolitaj ''[[Danse Macabre]]''. Li estas rigardita kiel unu el la plej eminentaj portretistoj de sia tempo. Hans Holbein precipe bone montris la personecon de siaj pozistoj per sia peniktuŝo, ekzemple en la portretoj de [[Thomas Cromwell]], [[Desiderius Erasmus]] kaj [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a de Anglio]]. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Holbein, H}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] rx61dtts1o7f7erirgbrlmweexlr38e 9397399 9397200 2026-06-09T20:13:21Z Moldur 2507 9397399 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><span style="color:yellow;"><big>'''Hans Holbein la pli juna'''</big></span></span> |dosiero =HolbeindJ.jpg |priskribo =Miniatura portreto de Hans Holbein la pli juna,<br> pentrita en [[1543]], de "Lucas Horenbout (1490–1544)". |dato de naskiĝo =[[1497]] |loko de naskiĝo = [[Augsburg|Aŭgsburgo]], [[Germanio]] |dato de morto =[[29-a de novembro]] 1543 |loko de morto = [[Londono]], [[Anglio]] | alma_mater = }} '''Hans Holbein la pli juna''' (naskiĝis ĉirkaŭ [[1497]] - m. antaŭ la [[29-a de novembro]] [[1543]]) estis [[Germanio|germana]] artisto kaj gravuristo, kiu famiĝis pro sia aparta [[Norda Renesanco|nordrenesanca]] stilo. Li restas plejkonata pro siaj multnombraj portretoj, kaj pro sia serio da lignaj gravuraĵoj titolitaj ''[[Danse Macabre]]''. Li estas rigardita kiel unu el la plej eminentaj portretistoj de sia tempo. Hans Holbein precipe bone montris la personecon de siaj pozistoj per sia peniktuŝo, ekzemple en la portretoj de [[Thomas Cromwell]], [[Desiderius Erasmus]] kaj [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a de Anglio]]. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Holbein, Hans, Juna}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] hauwtxb3d7plexyxng4lpuo8cv8fs6s 0 239535 9397219 9231347 2026-06-09T14:52:30Z Sj1mor 12103 9397219 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Bedřich Havránek''' (naskiĝis la [[4-an de januaro]] [[1821]] en [[Prago]] - mortis la [[11-an de marto]] [[1899]]) estis [[ĉeĥa]] [[romantisma]] [[pentristo]]. Lia patrino estis [[Francio|Francino]], filino de fervojinĝeniero, kiu elmirgis al [[Bohemio]] en la tempo de [[Napoleono|napoleonaj]] militoj . Kiel dekkvinjaraĝa li komencas studi en la praga Akademio pejzaĝpentroarton ĉe [[Antonín Mánes]]. Post lia morto li daŭrigas ĉe [[Christian Ruben]] kaj poste ĉe [[Max Haushofer]]. Li apartenis al favorataj pentristoj de aŭstra ĉefduko kaj vojaĝisto [[Ludvík Salvátor Toskánský]], por kiu li prilaboris bildomaterialon por liaj libroj. <gallery> Bedřich Havránek – Pohled na zámek v Českém Krumlově (1882).jpg|Český Krumlov Bedřich Havránek.jpg|Ponto en [[Alpoj]] </gallery> == Literaturo == * ''Bedřich Havránek'' (1821-1899) Praha : Národní galerie, 1985 .78 p.,[98] p. bild. * ''Bedřich Havránek'' . Praha : Odeon, 1994. 94 p. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://referaty-seminarky.cz/bedrich-havranek/ {{Ĝermo|ĉeĥo|pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Havranek, Bedrich}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] pldxtrc8w01hf6ocf6pm2n721tlulbj 0 240933 9397209 8575526 2026-06-09T14:41:30Z Sj1mor 12103 9397209 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="yellow"><big><big>'''Filippo Lippi<br />(1406-1469)<br />'''</font></big></big></span> |dosiero =Lippi z09.jpg |priskribo =Lippi kaj liaj lernantoj<br> Fra Diamante kaj Pier Matteo d'Amelia. |dato de naskiĝo =[[1406]] |loko de naskiĝo = [[Florenco]], [[Italio]] |dato de morto =[[8-a de oktobro]] [[1469]] |loko de morto = [[Spoleto]], [[Italio]] }} '''Filippo LIPPI''' (n. en [[1406]] en [[Florenco]] - m. en [[1469]] en [[Spoleto]]) estis [[Italio|itala]] [[pentristo]] de la [[Florenco|florenca]] [[Renesanco]]. Li estis [[orfo]] kaj la [[monaĥo]]j de [[konvento]] kreskigis lin. Ek de sia infaneco, li montris intereson ne pri religio sed pri pentrado kaj li eĉ povis vidi [[Masaccio]]-n, kiu [[fresko|freske]] pentris [[kapelo]]n de la preĝejo de lia konvento (la faman Kapelon Brancacci en preĝejo Madono de Karmelo). Li iĝis monaĥo kaj pentristo kaj multe laboris en sia urbo. En 1452 la estro de la [[katedralo de Prato]] petis lin por freski la plej gravan kapelon. Li pentris historiojn pri [[Sankta Stefano]] kaj [[Sankta Johano la Baptisto]] tiel majstre, ke ili iĝis modelo por la venontaj pentristoj. Sed en [[Prato]] okazis ankaŭ skandalo. Li renkontis monaĥinon de Prata konvento kaj ili enamiĝis unu al la alia. Laŭ la katolika kredo gemonaĥoj ne povas amori, sed ili eĉ havis filon, tiun Filippino kiu siavice iĝis fama pentristo. La Papo liberigis ilin el la religiaj votoj kaj ili povis geedziĝi. En preskaŭ ĉiuj pentraĵoj de Filippo, Madono havas la dolĉajn trajtojn de Lukrecja (tio estis la nomo de la eksa monaĥino) kaj Jesu-infano tiujn ĉarmajn de Filippino. [[Filippino Lippi]], post la morto de la patro, vizitadis en Florenco la metiejon de la fama pentristo [[Botticelli]]. Li laboris precipe en Florenco kaj en Romo kaj liaj pentraĵoj , kiel tiuj de lia patro, estas nuntempe en la plej gravaj muzeoj de la tuta mondo. {{Projektoj}} == La alia Lippi == Lippi estas la familia nomo de du famaj pentristoj de la Florenca [[renesanco]] : Filippo Lippi kaj [[Filippino Lippi]] (Prato 1457-Florenco 1504), kiu estis lia filo (en la itala lingvo Filippino signifas "eta Filippo"). {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj pentristoj|Lippi, Filippo]] [[Kategorio:Mortintoj la 8-an de oktobro]] rp0iddcu964v77ufoz883bafm9kcmmy 0 242496 9397493 9395067 2026-06-09T22:42:58Z Kani 670 9397493 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Trogonoj |koloro = pink |dosiero = Harpactes erythrocephalus - Khao Yai.jpg | dosiero larĝo=200px |priskribo de dosiero = [[Ruĝkapa trogono]], ''Harpactes erythrocephalus'' |dosiero2 = Red-naped Trogon (Harpactes kasumba) (W HARPACTES KASUMBA R1 C3).ogg | dosiero2 larĝo=200px |priskribo de dosiero2 = Voĉo de [[Ruĝnuka trogono]], ''Harpactes kasumba'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = '''Trogonoformaj''' ''Trogoniformes'' |familio = '''Trogonedoj''' ''Trogonidae'' |familio aŭtoritato = [[Rene Primevere Lesson|Lesson]], [[1828]] |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = ''[[Apaloderma]]''<br /> ''[[Euptilotis]]''<br /> ''[[Harpactes]]''<br /> ''[[Apalharpactes]]''<br /> ''[[Kecaloj|Pharomachrus]]''<br /> ''[[Priotelus]]''<br /> ''[[Trogon (genro)|Trogon]]''<br /> |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Tutmonda natura [[arealo]] |vikispecio = |komunejo = }} La [[trogonoj]] kaj [[kecaloj]] estas [[birdo]]j de la [[ordo (biologio)|ordo]] '''Trogonoformaj''' kiu enhavas ununuran familion, nome la '''Trogonedoj'''. Ili estas la ununura tipo de animaloj kun heterodaktileco, tio estas du fingroj malantaŭen. Alternative, ili povas esti konsiderataj kiel membro de la baza radiado de la ordo [[Koracioformaj]] (Johansson & Ericson, 2003). La vorto "trogono" estas [[greka]] por "roduli" kaj aludas la fakton, ke tiuj birdoj rodas truojn en arboj por fari siajn nestojn. ==Priskribo== Trogonoj estas loĝantoj de tropikaj arbaroj tutmonde, kun plej granda diverseco en [[Centrameriko|Centra]] kaj [[Sudameriko]]. La genro ''Apaloderma'' enhavas la tri specion de [[Afrotropiso|Afriko]], kaj ''Harpactes'' la [[Orientaliso|aziajn]]. La cetero estas [[Neotropiso|neotropisa]], tio estas sud-centramerikaj. Ili manĝas [[insekto]]jn kaj [[frukto]]jn, kaj ties larĝaj bekoj kaj malfortaj kruroj respegulas siajn dietojn kaj arbajn kutimarojn. Kvankam ties flugo estas rapida, Ili ne estas flugemaj kaj preferas salteti el arbo al arbo. Trogonoj ne [[birdomigrado|migras]]. Trogonoj havas mildajn, ofte koloregajn, plumojn kun distinga plumaro por maskloj kaj inoj, ne tiom buntaj tiuj lastaj. Ili nestumas en arbotruoj aŭ termitejoj, kie la ino demetas blankajn aŭ kremokolorajn ovojn. Ambaŭ gepatroj kovas. La Trogonoj de la genroj ''Pharomachrus'' kaj ''Euptilotis'' estas nomitaj "[[kecaloj]]". == Listo de specioj == * Ordo '''Trogonoformaj''' ** Familio '''Trogonedoj''' {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Genro !! Vivantaj specioj |- |[[File:Narina Trogon, Apaloderma narina MALE at Lekgalameetse Provincial Reserve, Limpopo, South Africa (14654439002).jpg|175px]]||'''''[[Apaloderma]] ''''' {{small|Swainson, 1833}}|| * [[Narina trogono]], ''Apaloderma narina'' * [[Flavavanga trogono]], ''Apaloderma aequatoriale'' * [[Strivosta trogono]], ''Apaloderma vittatum'' |- |[[File:Javan Trogon (Harpactes reinwardtii reinwardtii).jpg|175px]]||'''''[[Apalharpactes]] ''''' {{small|Bonaparte, 1854}}|| * [[Java trogono]], ''Apalharpactes reinwardtii'' * [[Sumatra trogono]] ''Apalharpactes mackloti'' |- |[[File:Harpactes oreskios - Kaeng Krachan.jpg|175px]]||'''''[[Harpactes]] ''''' {{small|Swainson, 1833}}|| * [[Blankkoluma trogono]], ''Harpactes fasciatus'' * [[Ruĝnuka trogono]], ''Harpactes kasumba'' * [[Diarda trogono]], ''Harpactes diardii'' * [[Filipina trogono]], ''Harpactes ardens'' * [[Grizbrusta trogono]], ''Harpactes whiteheadi'' * [[Cinampuga trogono]], ''Harpactes orrhophaeus'' * [[Skarlatpuga trogono]], ''Harpactes duvaucelii'' * [[Ruĝkapa trogono]], ''Harpactes erythrocephalus'' * [[Oranĝbrusta trogono]], ''Harpactes oreskios'' * [[Rozvosta trogono]], ''Harpactes wardi'' |- |[[File:Cuban trogon (Priotelus temnurus).JPG|175px]]||'''''[[Priotelus]]''''' {{small|G.R. Gray, 1840}}|| * [[Kuba trogono]], ''Priotelus temnurus'' * [[Hispaniola trogono]], ''Priotelus roseigaster'' |- |[[File:Black-headed Trogon-Trogon melanocephalus-Male.jpg|175px]]||''''' [[Trogon (genro)|Trogon]]''''' {{small|Gould, 1836}}|| * [[Nigrakapa trogono]], ''Trogon melanocephalus'' * [[Citreola trogono]], ''Trogon citreolus'' * [[Verda trogono]], ''Trogon viridis'' * [[Blankvosta trogono]], ''Trogon chionurus'' * [[Bairda trogono]], ''Trogon bairdii'' * [[Viola trogono]], ''Trogon violaceus'' * [[Amazonia trogono]], ''Trogon ramonianus'' * [[Verdavosta trogono]], ''Trogon caligatus'' * [[Montotrogono]], ''Trogon mexicanus'' * [[Blankokula trogono]], ''Trogon comptus'' * [[Kolumtrogono]], ''Trogon collaris'' * [[Eleganta trogono]], ''Trogon elegans'' * [[Kuprovosta trogono]], ''Trogon ambiguus'' * [[Maskotrogono]], ''Trogon personatus'' * [[Centramerika trogono]], ''Trogon tenellus'' * [[Ĉokoa trogono]], ''Trogon cupreicauda'' * [[Nigragorĝa trogono]], ''Trogon rufus'' * [[Atlantika trogono]] ''Trogon chrysochloros'' * [[Surukua trogono]], ''Trogon surrucura'' * [[Blukrona trogono]], ''Trogon curucui'' * [[Nigravosta trogono]], ''Trogon melanurus'' * [[Ekvadora trogono]], ''Trogon mesurus'' * [[Grizvosta trogono]], ''Trogon massena'' * [[Ĵaluzivosta trogono]], ''Trogon clathratus'' |- |[[File:Euptilotis neoxenus.jpg|175px]]||'''''[[Euptilotis]] ''''' {{small|Gould, 1858}}|| * [[Orelkecalo]], ''Euptilotis neoxenus'' |- |[[File:Pharomachrus mocinno -male.jpg|175px]]||'''''[[Pharomachrus]]''''' {{small|La Llave, 1832}}|| * [[Kecalo]], ''Pharomachrus mocinno'' * [[Krestokecalo]] aŭ Kresta kvecalo, ''Pharomachrus antisianus'' * [[Blankvosta kvecalo]], ''Pharomachrus fulgidus'' * [[Orkapa kecalo]], ''Pharomachrus auriceps'' * [[Pavkvecalo]], ''Pharomachrus pavoninus'' |- |} == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Collared trogon - Mexico S4E7481 (16120375880).jpg|''Trogon collaris'' Dosiero:Golden-headed Quetzal (Pharomachrus auriceps) (20700858382).jpg|[[Orkapa kecalo]] Dosiero:Priotelus temnurus -Matanzas Province, Cuba-8.jpg|''Priotelus temnurus'' Dosiero:Sumatran Trogon 2.jpg|''Apalharpactes mackloti'' Dosiero:Eared Quetzal (Euptilotis neoxenus).jpg|''Euptilotis neoxenus'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Johansson, Ulf S. & Ericson, Per G. P. (2003): Molecular support for a sister group relationship between Pici and Galbulae (Piciformes sensu Wetmore 1960). ''Journal of Avian Biology'' '''34''': 185–197. [http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520&%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181004210235/http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520%26%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf |date=2018-10-04 }} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Portalo Birdoj}} * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=87 Filmoj de Trogonoj] ĉe Interreta Birdokolekto {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Trogonoformaj]] [[Kategorio:Birdordoj]] [[Kategorio:Trogonedoj]] [[Kategorio:Birdofamilioj]] [[Kategorio:Afrotropisa faŭno]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] [[Kategorio:Birdordoj]] 2pt0o6bae220k4exov3uvbc70moq0e5 0 243885 9397507 9116639 2026-06-09T23:03:24Z Kani 670 /* Specioj */ 9397507 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = Alcedo |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Alcedo atthis 2 (Marek Szczepanek).jpg |priskribo de dosiero = [[Eŭropa alciono]] |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = '''Alcedo''' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[10-a eldono de Systema Naturae|1758]] |specioj de subdivizio = Specioj |vikispecio = |komunejo = }} '''''Alcedo''''' estas [[genro]] de [[birdo]]j el [[familio (biologio)|familio]] de [[alcededoj]], alinome alcionoj, kaj [[subfamilio]] de [[riveralcionoj]]. Al ĝi apartenas, inter aliaj, [[Eŭropa alciono]], la plej konata alciono kaj la sola kiu vivas en Eŭropo. '''''Alcedo''''' tiele en la latina scienca nomo estas la nomo de la genro, sed '''Alcedo''' povas esti ankaŭ vorto uzebla kiel sinonimo de [[Eŭropa alciono]]. ==Priskribo== Malsimile al multaj aliaj alcionoj, ĉiuj specioj de ''Alcedo'' estas specialistaj fiŝmanĝuloj. Ĉiuj ili havas almenaŭ ioman bluan koloron en supraj partoj de [[plumaro]], kaj la [[beko]] de plimulto de la specio estas plene aŭ parte nigra.<ref name=moyle2007>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> Krom la [[ĉielblua alciono]], ĉiuj havas ankaŭ ioman rufan koloron. Kiam la malsupra [[makzelo]] de la beko havas ioman ruĝan koloron, inoj kutime havas na pli da ĝi ol iĉoj.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 }}</ref> Ĉielblua alciono estas la plej malgranda specio de la genro, ne pli ol 13&nbsp;cm longa. La plej granda estas [[herkula alciono]], kiu longas averaĝe 22&nbsp;cm.<ref name=fry/> ==Taksonomio== {{cladogram|title=Filogenio de genro ''Alcedo'' |caption=Kladogramo surbaze de: Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref> |clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Blubrusta alciono]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Bluorela alciono]] |2=[[Herkula alciono]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Duonkoluma alciono]] |2=[[Brilblua alciono]] }} |2={{clade |1=[[Ĉielblua alciono]] |2=[[Eŭropa alciono]] }} }} }} }} }} }} La genron ''Alcedo'' unue enkondukis [[Karolo Lineo]] en la [[10-a eldono de Systema Naturae|10-a eldono]] de sia fundamenta verko ''[[Systema Naturae]]'' (jaro [[1758]]).<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=C. | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1| volume=1 | edition=10th | page=115 | publisher=Holmiae:Laurentii Salvii | language=la | url= https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020 }}</ref> La [[tipo (biologio)|tipa]] specio estas deklarita [[Eŭropa alciono]] (sub nomo ''Alcedo ispida'', nun [[subspecio]] ''Alcedo atthis ispida'').<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=170 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181 }}</ref> ''Alcedo'' estas nomo por alciono en la [[latina]].<ref name=job>{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | page = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n4040]}}</ref> ===Specioj=== Laŭ la nuna sistematiko la genro enhavas la sekvajn ok [[specio]]jn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2016 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 6.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=25a de Septembro 2016 }}</ref><ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> {| class="wikitable " |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Kutima nomo !! Distribuo |- |[[File:Small Blue Kingfisher - Bali Barat MG 8808 (29543595122).jpg|120px]]||''Alcedo coerulescens''||[[Ĉielblua alciono]] || [[Indonezio]] |- |||''Alcedo euryzona''|| [[Blubenda alciono]] || [[Javo]] |- |[[File:Alcedo-peninsulae.jpg|120px]]||''Alcedo peninsulae''|| [[Malajzia alciono]] || [[Birmo]], [[Malaja duoninsulo]], [[Sumatro]], sud-uesta [[Tajio]], kaj [[Borneo]] |- |[[File:Shining-blue Kingfisher - Kibale Uganda 06 4094 (16316147381).jpg|120px]]||''Alcedo quadribrachys'' ||[[Brilblua alciono]] || de [[Senegalo]] kaj [[Gambio]] tra uesta centra [[Nigerio]] ĝis [[Kenjo]], norduesta [[Zambio]] kaj norda [[Angolo]] |- |[[File:Blue-eared Kingfisher(1).jpg|120px]]||''Alcedo meninting''||[[Bluorela alciono]]|| [[Hindia subkontinento]] kaj [[Sudeosta Azio]] |- |[[File:♂ Common Kingfisher (Alcedo atthis) Photograph By Shantanu Kuveskar, Mangaon, Maharashtra, India.jpg|120px]]||''Alcedo atthis'' || [[Eŭropa alciono]] || tra tuta [[Eŭropazio]] kaj partoj de [[Norda Afriko]] |- |[[File:Half-collared Kingfisher - Malawi S4E4593.jpg|120px]]||''Alcedo semitorquata''|| [[Duonkoluma alciono]]|| suda kaj eosta Afriko |- |[[File:Blyth's Kingfisher - Rarest Kingfisher found in India.jpg|120px]]||''Alcedo hercules''||[[Herkula alciono]] || [[Ĉinio]], [[Vjetnamio]], [[Birmo]], [[Bhutano]], kaj nord-eosta [[Bharato]]; renkontebla en [[Bangladeŝo]] kaj eosta [[Nepalo]] |- |} ==Referencoj== {{referencoj}}{{Projektoj|ReVo=alcion.0o}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] jogoqh5cz7dmae0yr5jqmj8wx71lb6m 9397868 9397507 2026-06-10T11:09:18Z Kani 670 9397868 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = Alcedo |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Alcedo atthis 2 (Marek Szczepanek).jpg |priskribo de dosiero = [[Eŭropa alciono]] |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = '''Alcedo''' |genro aŭtoritato = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[10-a eldono de Systema Naturae|1758]] |specioj de subdivizio = Specioj |vikispecio = |komunejo = }} '''''Alcedo''''' estas [[genro]] de [[birdo]]j el [[familio (biologio)|familio]] de [[alcededoj]], alinome alcionoj, kaj [[subfamilio]] de [[riveralcionoj]]. Al ĝi apartenas, inter aliaj, [[Eŭropa alciono]], la plej konata alciono kaj la sola kiu vivas en Eŭropo. '''''Alcedo''''' tiele en la latina [[scienca nomo]] estas la nomo de la genro, sed '''Alcedo''' povas esti ankaŭ vorto uzebla kiel sinonimo de [[Eŭropa alciono]]. ==Priskribo== Malsimile al multaj aliaj alcionoj, ĉiuj specioj de ''Alcedo'' estas specialistaj fiŝmanĝuloj. Ĉiuj ili havas almenaŭ ioman bluan koloron en supraj partoj de [[plumaro]], kaj la [[beko]] de plimulto de la specio estas plene aŭ parte nigra.<ref name=moyle2007>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> Krom la [[ĉielblua alciono]], ĉiuj havas ankaŭ ioman rufan koloron. Kiam la malsupra [[makzelo]] de la beko havas ioman ruĝan koloron, inoj kutime havas na pli da ĝi ol iĉoj.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 }}</ref> Ĉielblua alciono estas la plej malgranda specio de la genro, ne pli ol 13&nbsp;cm longa. La plej granda estas [[herkula alciono]], kiu longas averaĝe 22&nbsp;cm.<ref name=fry/> ==Taksonomio== {{cladogram|title=Filogenio de genro ''Alcedo'' |caption=Kladogramo surbaze de: Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref> |clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Blubrusta alciono]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Bluorela alciono]] |2=[[Herkula alciono]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Duonkoluma alciono]] |2=[[Brilblua alciono]] }} |2={{clade |1=[[Ĉielblua alciono]] |2=[[Eŭropa alciono]] }} }} }} }} }} }} La genron ''Alcedo'' unue enkondukis [[Karolo Lineo]] en la [[10-a eldono de Systema Naturae|10-a eldono]] de sia fundamenta verko ''[[Systema Naturae]]'' (jaro [[1758]]).<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=C. | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1| volume=1 | edition=10th | page=115 | publisher=Holmiae:Laurentii Salvii | language=la | url= https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020 }}</ref> La [[tipo (biologio)|tipa]] specio estas deklarita [[Eŭropa alciono]] (sub nomo ''Alcedo ispida'', nun [[subspecio]] ''Alcedo atthis ispida'').<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=170 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181 }}</ref> ''Alcedo'' estas nomo por alciono en la [[latina]].<ref name=job>{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | page = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n4040]}}</ref> ===Specioj=== Laŭ la nuna sistematiko la genro enhavas la sekvajn ok [[specio]]jn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2016 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 6.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=25a de Septembro 2016 }}</ref><ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> {| class="wikitable " |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Kutima nomo !! Distribuo |- |[[File:Small Blue Kingfisher - Bali Barat MG 8808 (29543595122).jpg|120px]]||''Alcedo coerulescens''||[[Ĉielblua alciono]] || [[Indonezio]] |- |||''Alcedo euryzona''|| [[Blubenda alciono]] || [[Javo]] |- |[[File:Alcedo-peninsulae.jpg|120px]]||''Alcedo peninsulae''|| [[Malajzia alciono]] || [[Birmo]], [[Malaja duoninsulo]], [[Sumatro]], sud-uesta [[Tajio]], kaj [[Borneo]] |- |[[File:Shining-blue Kingfisher - Kibale Uganda 06 4094 (16316147381).jpg|120px]]||''Alcedo quadribrachys'' ||[[Brilblua alciono]] || de [[Senegalo]] kaj [[Gambio]] tra uesta centra [[Nigerio]] ĝis [[Kenjo]], norduesta [[Zambio]] kaj norda [[Angolo]] |- |[[File:Blue-eared Kingfisher(1).jpg|120px]]||''Alcedo meninting''||[[Bluorela alciono]]|| [[Hindia subkontinento]] kaj [[Sudeosta Azio]] |- |[[File:♂ Common Kingfisher (Alcedo atthis) Photograph By Shantanu Kuveskar, Mangaon, Maharashtra, India.jpg|120px]]||''Alcedo atthis'' || [[Eŭropa alciono]] || tra tuta [[Eŭropazio]] kaj partoj de [[Norda Afriko]] |- |[[File:Half-collared Kingfisher - Malawi S4E4593.jpg|120px]]||''Alcedo semitorquata''|| [[Duonkoluma alciono]]|| suda kaj eosta Afriko |- |[[File:Blyth's Kingfisher - Rarest Kingfisher found in India.jpg|120px]]||''Alcedo hercules''||[[Herkula alciono]] || [[Ĉinio]], [[Vjetnamio]], [[Birmo]], [[Bhutano]], kaj nord-eosta [[Bharato]]; renkontebla en [[Bangladeŝo]] kaj eosta [[Nepalo]] |- |} ==Referencoj== {{referencoj}}{{Projektoj|ReVo=alcion.0o}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] o1jpstwo5hw7t170i0263npw0arg3vg 0 245349 9397343 8777673 2026-06-09T19:31:13Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397343 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = |lando = Francio |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = FR-75C |situo sur mapo2= |zomo = 13 |retejo = |tipo1 = reliefo }} La '''Instituto pri ĝeneralaj kaj aplikitaj lingvistiko kaj fonetiko''' ([[Franca|franclingve]]: ''Institut de linguistique et phonétique générales et appliquées'' aŭ ''ILPGA'') estas [[UFR]] de Universitato Parizo 3 en [[Francio]]. Ĝi dediĉas sin al instruado kaj esploro en la ĝenerala fako de la lingvo (pritraktita kiel multlernofaka studtemo) kaj de la lingvoj (sinkrona kaj diakrona studo) kaj en certaj specialaj fakoj ([[fonetiko]], [[fonologio]], afrika lingvistiko, finn-ugra lingvistiko, komputila lingvistiko). Tiu instituto estas historie gravega, ĉar ĝi estis unu el la pioniroj pri [[fonetiko]]. == Diplomaro == === Nacia diplomaro === * Licencio pri Lingvosciencoj ** Ĝenerala vojiro ** Vojiro "Eŭropaj lingvoj kaj civilizacioj": Germana ** Vojiro "Eŭropaj lingvoj kaj civilizacioj": Hungara ** Vojiro "Eŭropaj lingvoj kaj civilizacioj": Itala ** Vojiro "Lingvistiko, Literaturo kaj Sciencoj" * Magistro pri Lingvosciencoj "Lingvosciencoj; Lingvodidaktiko" ** Specialaĵo "Lingvo, Lingvoj, Ŝablonoj" ** Specialaĵo "Komputila lingvistiko" ** Specialaĵo "Fonetiko" === Universitata diplomaro === * Diplomo pri ĝenerala fonetiko * Atesto pri fonetiko aplikata al franca lingvo == Adreso == La ''ILPGA'' lokiĝas ĉe la 19 rue des Bernardins en la [[5-a arondismento de Parizo]], apud la metroa stacio Maubert-Mutualité ĉe la [[Linio 10 de la metroo de Parizo|linio 10]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.cavi.univ-paris3.fr/ilpga/ilpga/ Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080331092858/http://www.cavi.univ-paris3.fr/ilpga/ilpga/ |date=2008-03-31 }} [[Kategorio:Lingvoscienco]] [[Kategorio:Fonetiko]] [[Kategorio:Komputila lingvistiko]] [[Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj de Parizo]] hwwc2euoo6s9ejdkhtgm18x90qblap4 1 246145 9397104 9397060 2026-06-09T12:51:38Z ThomasPusch 1869 /* Pliaj malkompreneblaj ligiloj */ 9397104 wikitext text/x-wiki == Arkiva noto == Laŭ la protokolo de la laborpaĝo [[Vikipedio:elstaraj artikoloj]] la artikolo je la {{dato|26|06|2006}} elektiĝis elstara. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:00, 3 dec. 2022 (UTC) == Malelstarigo == La artikolo perdis elstaran statuson, vidu [[Vikipedio:Ne plu elstaraj artikoloj/Kalgario|balotpaĝon]]. --[[Uzanto:KuboF|KuboF]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF|diskuto]]) 21:30, 30 Jan. 2013 (UTC) == Vandalo == Ŝajnas al mi, ke la redaktoj far uzanto 82.12.214.93 je 21:34, 3. Jan 2008 malbonigis la artikolon, eble vandale. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:29, 25. Maj 2008 (UTC) Ankaŭ la tri post ĝi. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:41, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi absolute konsentas post kontrolo: Mi blokis la koncernan adreson (fakte temas pri du adresoj de evidente la sama persono) por tri monatoj ("por doni tempon por lerni la lingvon" - kvankam en ĉi-tiu kazo mi havas la impreson, ke temis pri intenca fiago kaj ne pri nekono de la lingvo) kaj nuligis la ŝangojn. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 22:53, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi krome protektis la artikolon kontraŭ ne ensalutintaj personoj. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 23:22, 25. Maj 2008 (UTC) == Kolegio Mount Royal == ʉ Sal, mi havas novan konton do mi ne eblas redakti la artikolon mem, sed Kolegio Mount Royal nun nomiĝas Mount Royal Universitato, kaj la Alberta Kolegio de Arto kaj Desegnado nun nomiĝas Alberta Universitato de la Artoj. Aldone, la artikolo evidente ne ĝisdatiĝis dum longa tempo - la trajnaj linioj nun estas de Tuscany al Somerset-Bridlewood, kaj 69a Strato al Saddletowne, kaj la Kalgaria Esperanto-Centro ne plu ekzistas... --notis, sen subskribo, uzanto Kalgariano en novembro 2020 == Pliaj malkompreneblaj ligiloj == Kaj estas pliaj malkompreneblaj ligiloj, kiuj ne nur estas pro malaktualiĝo, sed pro aucdaca metado de iuj plene inventitaj ruĝaj ligiloj. Ekzemple mi ĵus havis nenian ideon kio povus esti la ligilo [[Nacia Bastonoluda Ligo]]. Serĉante per Vikipedio, la serĉado nur trovuis por mi du paĝojn pri golfo - bone, golfo iusence ludiĝas per bastono, sed ne teame. Mi suspektis ke povus esti basbalo, sed basbalo estas en la linio tuj poste, do ne, aŭ eble pri la somera variaĵo de [[hokeo]] sur herbejoj, sed por [[golfo]], [[basbalo]] kaj [[hokeo]] estas esperantaj vortoj - kial ne uzi ilin? Finfine mi komprenis ke la inventita ruĝa ligilo estas pri [[Kanada bastonludo]] (aŭ "lakroso") - pri tio eble aŭtomate pensas ĉiu kanadano, sed ne-kanadanoj ne. Do ĝis iam iu absoluta entuzasmulko faros esperantan tekston pri tiu ligo, mi proponas ke pli helpa estas la vortumo "Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo". Pri sportaj stadionoj aldona problemo estas, ke ili ĉiujn kelkajn jarojn ŝanĝas sian nomon, ekzemple Pengrowth Saddledome jam nomiĝas Scotiabank Saddledome, ĉiam kiam montriĝas nova mondonanto. Pri tiu stadionoj, kiuj ĉi tie metiĝis laŭ stato de la 2000-aj jaroj (2007), antaŭ du jardekoj, vere ne sencas ruĝaj ligiloj. Mi hieraŭ kontribuis tute unuan tekston pri sporto de Kalgario, pri la teamo [[Flamoj de Kalgario]] (Calgary Flames) - la esperantan titolon ne invenis mi, sed la listo en la paĝo [[Nacia Hokea Ligo]]. Unua teksto post 19 aŭ 20 jaroj de atendanta ruĝa ligilo ne estas multo; se ni statistike kalkulas ke sen ligiloj por la stadionoj nur en la listeto pri urbaj sportteamoj estas ankoraŭ 17 ruĝaj ligiloj, kun [[Kalgaria Rapid-Sketa Asocio]], [[Rapid-Sketado Kanada]] kaj [[Nacia Bastonoluda Ligo]] 19, kalkuleblas ke nur la tekstoj de tiu listeto en '''sama rapideco''' estos komencitaj post '''361 jaroj, en 2387 (!)'''. Tion ĝisvivos neniu el ni, kaj neniu scias ĉu tiam ankoraŭ estos komputiloj, interreto kaj vikipedio kiel ni nun konas ilin... Do la kvanto de ruĝaj ligiloj ĉi tie ŝajnas al mi tro ambicia - oni povus rezigni pri ruĝaj ligiloj pri lokaj teamoj, nur metante bluajn ligilojn se iu kiel mi nun hazarde faras tekston, kaj povus koncentriĝi pri la 7 tutkanadaj ligoj de diversaj sportaj fakoj en tiu listo... Sed ĉiukaze mi jam ĝojas ke mi nun malkovris la misteron de [[Kanada bastonludo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:54, 9 jun. 2026 (UTC) :PS: Flanke mi ankoraŭ petas ne meti falsajn ruĝajn ligilojn, kiel [[alposkiado]], kiu devus esti [[alpa skiado]] - nur du karaktroj da diferenco, sed unu ligilo ne funkcias kaj la alia jes. Kvankam, mi ĵus vidis ke la teksto [[alpa skiado]] nur estas de aŭg. 2009, do se ĉi tie neniam iu pridubis la ruĝajn ligilojn de 2006 kaj 2007, ne estas miraklo ke iuj estas "pseŭdo-ruĝaj". Kaj kio estas la vintrosporto [[skisaltegado]]??? La teksto pri [[skisaltado]] donas neniun indikon ke ankoraŭ povis esti "pli granda" variaĵo - kaj en la kategorioj [[:kategorio:Skisaltado|skisaltado]] kaj [[:Kategorio:Skiado|skiado]] estas nenio. Se inventi tiajn arbitrajn teoriajn titolonomojn, mi petas pri vortoj en aliaj vintrosporte aparte kutimaj naciaj lingvoj, plej bone pri vikdatuma kodo. Ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 9 jun. 2026 (UTC) 1tgdqlg474sq70myyl226h5ojsqtssh 9397105 9397104 2026-06-09T12:53:32Z ThomasPusch 1869 /* Kolegio Mount Royal */ 9397105 wikitext text/x-wiki == Arkiva noto == Laŭ la protokolo de la laborpaĝo [[Vikipedio:elstaraj artikoloj]] la artikolo je la {{dato|26|06|2006}} elektiĝis elstara. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:00, 3 dec. 2022 (UTC) == Malelstarigo == La artikolo perdis elstaran statuson, vidu [[Vikipedio:Ne plu elstaraj artikoloj/Kalgario|balotpaĝon]]. --[[Uzanto:KuboF|KuboF]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF|diskuto]]) 21:30, 30 Jan. 2013 (UTC) == Vandalo == Ŝajnas al mi, ke la redaktoj far uzanto 82.12.214.93 je 21:34, 3. Jan 2008 malbonigis la artikolon, eble vandale. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:29, 25. Maj 2008 (UTC) Ankaŭ la tri post ĝi. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:41, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi absolute konsentas post kontrolo: Mi blokis la koncernan adreson (fakte temas pri du adresoj de evidente la sama persono) por tri monatoj ("por doni tempon por lerni la lingvon" - kvankam en ĉi-tiu kazo mi havas la impreson, ke temis pri intenca fiago kaj ne pri nekono de la lingvo) kaj nuligis la ŝangojn. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 22:53, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi krome protektis la artikolon kontraŭ ne ensalutintaj personoj. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 23:22, 25. Maj 2008 (UTC) == Kolegio Mount Royal == ʉ Sal, mi havas novan konton do mi ne eblas redakti la artikolon mem, sed Kolegio Mount Royal nun nomiĝas Mount Royal Universitato, kaj la Alberta Kolegio de Arto kaj Desegnado nun nomiĝas Alberta Universitato de la Artoj. Aldone, la artikolo evidente ne ĝisdatiĝis dum longa tempo - la trajnaj linioj nun estas de Tuscany al Somerset-Bridlewood, kaj 69a Strato al Saddletowne, kaj la Kalgaria Esperanto-Centro ne plu ekzistas... --notis, sen subskribo, uzanto [[:uzanto:Kalgariano|Kalgariano]] en novembro 2020 == Pliaj malkompreneblaj ligiloj == Kaj estas pliaj malkompreneblaj ligiloj, kiuj ne nur estas pro malaktualiĝo, sed pro aucdaca metado de iuj plene inventitaj ruĝaj ligiloj. Ekzemple mi ĵus havis nenian ideon kio povus esti la ligilo [[Nacia Bastonoluda Ligo]]. Serĉante per Vikipedio, la serĉado nur trovuis por mi du paĝojn pri golfo - bone, golfo iusence ludiĝas per bastono, sed ne teame. Mi suspektis ke povus esti basbalo, sed basbalo estas en la linio tuj poste, do ne, aŭ eble pri la somera variaĵo de [[hokeo]] sur herbejoj, sed por [[golfo]], [[basbalo]] kaj [[hokeo]] estas esperantaj vortoj - kial ne uzi ilin? Finfine mi komprenis ke la inventita ruĝa ligilo estas pri [[Kanada bastonludo]] (aŭ "lakroso") - pri tio eble aŭtomate pensas ĉiu kanadano, sed ne-kanadanoj ne. Do ĝis iam iu absoluta entuzasmulko faros esperantan tekston pri tiu ligo, mi proponas ke pli helpa estas la vortumo "Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo". Pri sportaj stadionoj aldona problemo estas, ke ili ĉiujn kelkajn jarojn ŝanĝas sian nomon, ekzemple Pengrowth Saddledome jam nomiĝas Scotiabank Saddledome, ĉiam kiam montriĝas nova mondonanto. Pri tiu stadionoj, kiuj ĉi tie metiĝis laŭ stato de la 2000-aj jaroj (2007), antaŭ du jardekoj, vere ne sencas ruĝaj ligiloj. Mi hieraŭ kontribuis tute unuan tekston pri sporto de Kalgario, pri la teamo [[Flamoj de Kalgario]] (Calgary Flames) - la esperantan titolon ne invenis mi, sed la listo en la paĝo [[Nacia Hokea Ligo]]. Unua teksto post 19 aŭ 20 jaroj de atendanta ruĝa ligilo ne estas multo; se ni statistike kalkulas ke sen ligiloj por la stadionoj nur en la listeto pri urbaj sportteamoj estas ankoraŭ 17 ruĝaj ligiloj, kun [[Kalgaria Rapid-Sketa Asocio]], [[Rapid-Sketado Kanada]] kaj [[Nacia Bastonoluda Ligo]] 19, kalkuleblas ke nur la tekstoj de tiu listeto en '''sama rapideco''' estos komencitaj post '''361 jaroj, en 2387 (!)'''. Tion ĝisvivos neniu el ni, kaj neniu scias ĉu tiam ankoraŭ estos komputiloj, interreto kaj vikipedio kiel ni nun konas ilin... Do la kvanto de ruĝaj ligiloj ĉi tie ŝajnas al mi tro ambicia - oni povus rezigni pri ruĝaj ligiloj pri lokaj teamoj, nur metante bluajn ligilojn se iu kiel mi nun hazarde faras tekston, kaj povus koncentriĝi pri la 7 tutkanadaj ligoj de diversaj sportaj fakoj en tiu listo... Sed ĉiukaze mi jam ĝojas ke mi nun malkovris la misteron de [[Kanada bastonludo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:54, 9 jun. 2026 (UTC) :PS: Flanke mi ankoraŭ petas ne meti falsajn ruĝajn ligilojn, kiel [[alposkiado]], kiu devus esti [[alpa skiado]] - nur du karaktroj da diferenco, sed unu ligilo ne funkcias kaj la alia jes. Kvankam, mi ĵus vidis ke la teksto [[alpa skiado]] nur estas de aŭg. 2009, do se ĉi tie neniam iu pridubis la ruĝajn ligilojn de 2006 kaj 2007, ne estas miraklo ke iuj estas "pseŭdo-ruĝaj". Kaj kio estas la vintrosporto [[skisaltegado]]??? La teksto pri [[skisaltado]] donas neniun indikon ke ankoraŭ povis esti "pli granda" variaĵo - kaj en la kategorioj [[:kategorio:Skisaltado|skisaltado]] kaj [[:Kategorio:Skiado|skiado]] estas nenio. Se inventi tiajn arbitrajn teoriajn titolonomojn, mi petas pri vortoj en aliaj vintrosporte aparte kutimaj naciaj lingvoj, plej bone pri vikdatuma kodo. Ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 9 jun. 2026 (UTC) thflcfq97gfc0x833f8g2qaidol1zy3 9397106 9397105 2026-06-09T12:56:06Z ThomasPusch 1869 /* Kolegio Mount Royal */ 9397106 wikitext text/x-wiki == Arkiva noto == Laŭ la protokolo de la laborpaĝo [[Vikipedio:elstaraj artikoloj]] la artikolo je la {{dato|26|06|2006}} elektiĝis elstara. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:00, 3 dec. 2022 (UTC) == Malelstarigo == La artikolo perdis elstaran statuson, vidu [[Vikipedio:Ne plu elstaraj artikoloj/Kalgario|balotpaĝon]]. --[[Uzanto:KuboF|KuboF]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF|diskuto]]) 21:30, 30 Jan. 2013 (UTC) == Vandalo == Ŝajnas al mi, ke la redaktoj far uzanto 82.12.214.93 je 21:34, 3. Jan 2008 malbonigis la artikolon, eble vandale. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:29, 25. Maj 2008 (UTC) Ankaŭ la tri post ĝi. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:41, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi absolute konsentas post kontrolo: Mi blokis la koncernan adreson (fakte temas pri du adresoj de evidente la sama persono) por tri monatoj ("por doni tempon por lerni la lingvon" - kvankam en ĉi-tiu kazo mi havas la impreson, ke temis pri intenca fiago kaj ne pri nekono de la lingvo) kaj nuligis la ŝangojn. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 22:53, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi krome protektis la artikolon kontraŭ ne ensalutintaj personoj. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 23:22, 25. Maj 2008 (UTC) == Kolegio Mount Royal == ʉ Sal, mi havas novan konton do mi ne eblas redakti la artikolon mem, sed Kolegio Mount Royal nun nomiĝas Mount Royal Universitato, kaj la Alberta Kolegio de Arto kaj Desegnado nun nomiĝas Alberta Universitato de la Artoj. Aldone, la artikolo evidente ne ĝisdatiĝis dum longa tempo - la trajnaj linioj nun estas de Tuscany al Somerset-Bridlewood, kaj 69a Strato al Saddletowne, kaj la Kalgaria Esperanto-Centro ne plu ekzistas... -- notis, sen subskribo, uzanto {{uzanto2|Kalgariano}} en novembro 2020 (li nur estis vikipediano je tiu konto dum malpli ol horo - eble poste plu sub alia nomo) == Pliaj malkompreneblaj ligiloj == Kaj estas pliaj malkompreneblaj ligiloj, kiuj ne nur estas pro malaktualiĝo, sed pro aucdaca metado de iuj plene inventitaj ruĝaj ligiloj. Ekzemple mi ĵus havis nenian ideon kio povus esti la ligilo [[Nacia Bastonoluda Ligo]]. Serĉante per Vikipedio, la serĉado nur trovuis por mi du paĝojn pri golfo - bone, golfo iusence ludiĝas per bastono, sed ne teame. Mi suspektis ke povus esti basbalo, sed basbalo estas en la linio tuj poste, do ne, aŭ eble pri la somera variaĵo de [[hokeo]] sur herbejoj, sed por [[golfo]], [[basbalo]] kaj [[hokeo]] estas esperantaj vortoj - kial ne uzi ilin? Finfine mi komprenis ke la inventita ruĝa ligilo estas pri [[Kanada bastonludo]] (aŭ "lakroso") - pri tio eble aŭtomate pensas ĉiu kanadano, sed ne-kanadanoj ne. Do ĝis iam iu absoluta entuzasmulko faros esperantan tekston pri tiu ligo, mi proponas ke pli helpa estas la vortumo "Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo". Pri sportaj stadionoj aldona problemo estas, ke ili ĉiujn kelkajn jarojn ŝanĝas sian nomon, ekzemple Pengrowth Saddledome jam nomiĝas Scotiabank Saddledome, ĉiam kiam montriĝas nova mondonanto. Pri tiu stadionoj, kiuj ĉi tie metiĝis laŭ stato de la 2000-aj jaroj (2007), antaŭ du jardekoj, vere ne sencas ruĝaj ligiloj. Mi hieraŭ kontribuis tute unuan tekston pri sporto de Kalgario, pri la teamo [[Flamoj de Kalgario]] (Calgary Flames) - la esperantan titolon ne invenis mi, sed la listo en la paĝo [[Nacia Hokea Ligo]]. Unua teksto post 19 aŭ 20 jaroj de atendanta ruĝa ligilo ne estas multo; se ni statistike kalkulas ke sen ligiloj por la stadionoj nur en la listeto pri urbaj sportteamoj estas ankoraŭ 17 ruĝaj ligiloj, kun [[Kalgaria Rapid-Sketa Asocio]], [[Rapid-Sketado Kanada]] kaj [[Nacia Bastonoluda Ligo]] 19, kalkuleblas ke nur la tekstoj de tiu listeto en '''sama rapideco''' estos komencitaj post '''361 jaroj, en 2387 (!)'''. Tion ĝisvivos neniu el ni, kaj neniu scias ĉu tiam ankoraŭ estos komputiloj, interreto kaj vikipedio kiel ni nun konas ilin... Do la kvanto de ruĝaj ligiloj ĉi tie ŝajnas al mi tro ambicia - oni povus rezigni pri ruĝaj ligiloj pri lokaj teamoj, nur metante bluajn ligilojn se iu kiel mi nun hazarde faras tekston, kaj povus koncentriĝi pri la 7 tutkanadaj ligoj de diversaj sportaj fakoj en tiu listo... Sed ĉiukaze mi jam ĝojas ke mi nun malkovris la misteron de [[Kanada bastonludo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:54, 9 jun. 2026 (UTC) :PS: Flanke mi ankoraŭ petas ne meti falsajn ruĝajn ligilojn, kiel [[alposkiado]], kiu devus esti [[alpa skiado]] - nur du karaktroj da diferenco, sed unu ligilo ne funkcias kaj la alia jes. Kvankam, mi ĵus vidis ke la teksto [[alpa skiado]] nur estas de aŭg. 2009, do se ĉi tie neniam iu pridubis la ruĝajn ligilojn de 2006 kaj 2007, ne estas miraklo ke iuj estas "pseŭdo-ruĝaj". Kaj kio estas la vintrosporto [[skisaltegado]]??? La teksto pri [[skisaltado]] donas neniun indikon ke ankoraŭ povis esti "pli granda" variaĵo - kaj en la kategorioj [[:kategorio:Skisaltado|skisaltado]] kaj [[:Kategorio:Skiado|skiado]] estas nenio. Se inventi tiajn arbitrajn teoriajn titolonomojn, mi petas pri vortoj en aliaj vintrosporte aparte kutimaj naciaj lingvoj, plej bone pri vikdatuma kodo. Ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 9 jun. 2026 (UTC) lxunm7mu5r60m31wc3tc3gadutd7jfe 9397205 9397106 2026-06-09T14:37:10Z ThomasPusch 1869 /* Kolegio Mount Royal */ 9397205 wikitext text/x-wiki == Arkiva noto == Laŭ la protokolo de la laborpaĝo [[Vikipedio:elstaraj artikoloj]] la artikolo je la {{dato|26|06|2006}} elektiĝis elstara. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:00, 3 dec. 2022 (UTC) == Malelstarigo == La artikolo perdis elstaran statuson, vidu [[Vikipedio:Ne plu elstaraj artikoloj/Kalgario|balotpaĝon]]. --[[Uzanto:KuboF|KuboF]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF|diskuto]]) 21:30, 30 Jan. 2013 (UTC) == Vandalo == Ŝajnas al mi, ke la redaktoj far uzanto 82.12.214.93 je 21:34, 3. Jan 2008 malbonigis la artikolon, eble vandale. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:29, 25. Maj 2008 (UTC) Ankaŭ la tri post ĝi. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:41, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi absolute konsentas post kontrolo: Mi blokis la koncernan adreson (fakte temas pri du adresoj de evidente la sama persono) por tri monatoj ("por doni tempon por lerni la lingvon" - kvankam en ĉi-tiu kazo mi havas la impreson, ke temis pri intenca fiago kaj ne pri nekono de la lingvo) kaj nuligis la ŝangojn. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 22:53, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi krome protektis la artikolon kontraŭ ne ensalutintaj personoj. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 23:22, 25. Maj 2008 (UTC) == Kolegio Mount Royal == ʉ Sal, mi havas novan konton do mi ne eblas redakti la artikolon mem, sed Kolegio Mount Royal nun nomiĝas Mount Royal Universitato, kaj la Alberta Kolegio de Arto kaj Desegnado nun nomiĝas Alberta Universitato de la Artoj. Aldone, la artikolo evidente ne ĝisdatiĝis dum longa tempo - la trajnaj linioj nun estas de Tuscany al Somerset-Bridlewood, kaj 69a Strato al Saddletowne, kaj la Kalgaria Esperanto-Centro ne plu ekzistas... -- <small>notis, sen subskribo, uzanto {{uzanto2|Kalgariano}} en novembro 2020 (li nur estis vikipediano je tiu konto dum malpli ol horo - eble poste plu sub alia nomo)</small> :Bone, do universitato Mount Royal ([[d:Q13650869]], havebla en 10 lingvoj), Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]], nur havebla en be, en, ru). Pri la forvelko de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]] mi notis en tiu teksto kaj tiu pri la eksorganizaĵo [[Esperanto Antaŭen]]. Sed pri trajnaj linioj en urbo kie mi neniam estis kaj kiu estas pli ol 6 800 kilometrojn for de kie mi nun estas, mi ne orientiĝas - tio restas por alia vikpediano, aŭ ne aktualiĝu (mi ne garantias ke la stato ankoraŭ estas tiu kiun Kalgariano notis en 2020, povas jam esti aliaj konektoj nun). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:37, 9 jun. 2026 (UTC) == Pliaj malkompreneblaj ligiloj == Kaj estas pliaj malkompreneblaj ligiloj, kiuj ne nur estas pro malaktualiĝo, sed pro aucdaca metado de iuj plene inventitaj ruĝaj ligiloj. Ekzemple mi ĵus havis nenian ideon kio povus esti la ligilo [[Nacia Bastonoluda Ligo]]. Serĉante per Vikipedio, la serĉado nur trovuis por mi du paĝojn pri golfo - bone, golfo iusence ludiĝas per bastono, sed ne teame. Mi suspektis ke povus esti basbalo, sed basbalo estas en la linio tuj poste, do ne, aŭ eble pri la somera variaĵo de [[hokeo]] sur herbejoj, sed por [[golfo]], [[basbalo]] kaj [[hokeo]] estas esperantaj vortoj - kial ne uzi ilin? Finfine mi komprenis ke la inventita ruĝa ligilo estas pri [[Kanada bastonludo]] (aŭ "lakroso") - pri tio eble aŭtomate pensas ĉiu kanadano, sed ne-kanadanoj ne. Do ĝis iam iu absoluta entuzasmulko faros esperantan tekston pri tiu ligo, mi proponas ke pli helpa estas la vortumo "Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo". Pri sportaj stadionoj aldona problemo estas, ke ili ĉiujn kelkajn jarojn ŝanĝas sian nomon, ekzemple Pengrowth Saddledome jam nomiĝas Scotiabank Saddledome, ĉiam kiam montriĝas nova mondonanto. Pri tiu stadionoj, kiuj ĉi tie metiĝis laŭ stato de la 2000-aj jaroj (2007), antaŭ du jardekoj, vere ne sencas ruĝaj ligiloj. Mi hieraŭ kontribuis tute unuan tekston pri sporto de Kalgario, pri la teamo [[Flamoj de Kalgario]] (Calgary Flames) - la esperantan titolon ne invenis mi, sed la listo en la paĝo [[Nacia Hokea Ligo]]. Unua teksto post 19 aŭ 20 jaroj de atendanta ruĝa ligilo ne estas multo; se ni statistike kalkulas ke sen ligiloj por la stadionoj nur en la listeto pri urbaj sportteamoj estas ankoraŭ 17 ruĝaj ligiloj, kun [[Kalgaria Rapid-Sketa Asocio]], [[Rapid-Sketado Kanada]] kaj [[Nacia Bastonoluda Ligo]] 19, kalkuleblas ke nur la tekstoj de tiu listeto en '''sama rapideco''' estos komencitaj post '''361 jaroj, en 2387 (!)'''. Tion ĝisvivos neniu el ni, kaj neniu scias ĉu tiam ankoraŭ estos komputiloj, interreto kaj vikipedio kiel ni nun konas ilin... Do la kvanto de ruĝaj ligiloj ĉi tie ŝajnas al mi tro ambicia - oni povus rezigni pri ruĝaj ligiloj pri lokaj teamoj, nur metante bluajn ligilojn se iu kiel mi nun hazarde faras tekston, kaj povus koncentriĝi pri la 7 tutkanadaj ligoj de diversaj sportaj fakoj en tiu listo... Sed ĉiukaze mi jam ĝojas ke mi nun malkovris la misteron de [[Kanada bastonludo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:54, 9 jun. 2026 (UTC) :PS: Flanke mi ankoraŭ petas ne meti falsajn ruĝajn ligilojn, kiel [[alposkiado]], kiu devus esti [[alpa skiado]] - nur du karaktroj da diferenco, sed unu ligilo ne funkcias kaj la alia jes. Kvankam, mi ĵus vidis ke la teksto [[alpa skiado]] nur estas de aŭg. 2009, do se ĉi tie neniam iu pridubis la ruĝajn ligilojn de 2006 kaj 2007, ne estas miraklo ke iuj estas "pseŭdo-ruĝaj". Kaj kio estas la vintrosporto [[skisaltegado]]??? La teksto pri [[skisaltado]] donas neniun indikon ke ankoraŭ povis esti "pli granda" variaĵo - kaj en la kategorioj [[:kategorio:Skisaltado|skisaltado]] kaj [[:Kategorio:Skiado|skiado]] estas nenio. Se inventi tiajn arbitrajn teoriajn titolonomojn, mi petas pri vortoj en aliaj vintrosporte aparte kutimaj naciaj lingvoj, plej bone pri vikdatuma kodo. Ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 9 jun. 2026 (UTC) 38d7e5z4xe9xvk452ejeudwp89a9eh9 9397237 9397205 2026-06-09T15:04:37Z ThomasPusch 1869 /* Kolegio Mount Royal */ 9397237 wikitext text/x-wiki == Arkiva noto == Laŭ la protokolo de la laborpaĝo [[Vikipedio:elstaraj artikoloj]] la artikolo je la {{dato|26|06|2006}} elektiĝis elstara. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:00, 3 dec. 2022 (UTC) == Malelstarigo == La artikolo perdis elstaran statuson, vidu [[Vikipedio:Ne plu elstaraj artikoloj/Kalgario|balotpaĝon]]. --[[Uzanto:KuboF|KuboF]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF|diskuto]]) 21:30, 30 Jan. 2013 (UTC) == Vandalo == Ŝajnas al mi, ke la redaktoj far uzanto 82.12.214.93 je 21:34, 3. Jan 2008 malbonigis la artikolon, eble vandale. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:29, 25. Maj 2008 (UTC) Ankaŭ la tri post ĝi. [[Vikipediisto:Eb.eric|Eb.eric]] 22:41, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi absolute konsentas post kontrolo: Mi blokis la koncernan adreson (fakte temas pri du adresoj de evidente la sama persono) por tri monatoj ("por doni tempon por lerni la lingvon" - kvankam en ĉi-tiu kazo mi havas la impreson, ke temis pri intenca fiago kaj ne pri nekono de la lingvo) kaj nuligis la ŝangojn. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 22:53, 25. Maj 2008 (UTC) :Mi krome protektis la artikolon kontraŭ ne ensalutintaj personoj. Amike [[Vikipediisto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] 23:22, 25. Maj 2008 (UTC) == Kolegio Mount Royal == ʉ Sal, mi havas novan konton do mi ne eblas redakti la artikolon mem, sed Kolegio Mount Royal nun nomiĝas Mount Royal Universitato, kaj la Alberta Kolegio de Arto kaj Desegnado nun nomiĝas Alberta Universitato de la Artoj. Aldone, la artikolo evidente ne ĝisdatiĝis dum longa tempo - la trajnaj linioj nun estas de Tuscany al Somerset-Bridlewood, kaj 69a Strato al Saddletowne, kaj la Kalgaria Esperanto-Centro ne plu ekzistas... -- <small>notis, sen subskribo, uzanto {{uzanto2|Kalgariano}} en novembro 2020 (li nur estis vikipediano je tiu konto dum malpli ol horo - eble poste plu sub alia nomo)</small> :Bone, do universitato Mount Royal ([[d:Q13650869]], havebla en 10 lingvoj), Alberta Universitato de la Artoj ([[d:Q4063387]], nur havebla en be, en, ru). Pri la forvelko de la [[Kalgaria Esperanto-Centro]] mi notis en tiu teksto kaj tiu pri la eksorganizaĵo [[Esperanto Antaŭen]]. Sed pri trajnaj linioj en urbo kie mi neniam estis kaj kiu estas pli ol 6 800 kilometrojn for de kie mi nun estas, mi ne orientiĝas - tio restas por alia vikpediano, aŭ ne aktualiĝu (mi ne garantias ke la stato ankoraŭ estas tiu kiun Kalgariano notis en 2020, povas jam esti aliaj konektoj nun). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:37, 9 jun. 2026 (UTC) ::Plie: "Progresema Konservativa Partio de Alberto" devas esti [[Progresisma Konservativa Asocio de Alberto]] - mi nun faris alidirektilon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:04, 9 jun. 2026 (UTC) == Pliaj malkompreneblaj ligiloj == Kaj estas pliaj malkompreneblaj ligiloj, kiuj ne nur estas pro malaktualiĝo, sed pro aucdaca metado de iuj plene inventitaj ruĝaj ligiloj. Ekzemple mi ĵus havis nenian ideon kio povus esti la ligilo [[Nacia Bastonoluda Ligo]]. Serĉante per Vikipedio, la serĉado nur trovuis por mi du paĝojn pri golfo - bone, golfo iusence ludiĝas per bastono, sed ne teame. Mi suspektis ke povus esti basbalo, sed basbalo estas en la linio tuj poste, do ne, aŭ eble pri la somera variaĵo de [[hokeo]] sur herbejoj, sed por [[golfo]], [[basbalo]] kaj [[hokeo]] estas esperantaj vortoj - kial ne uzi ilin? Finfine mi komprenis ke la inventita ruĝa ligilo estas pri [[Kanada bastonludo]] (aŭ "lakroso") - pri tio eble aŭtomate pensas ĉiu kanadano, sed ne-kanadanoj ne. Do ĝis iam iu absoluta entuzasmulko faros esperantan tekston pri tiu ligo, mi proponas ke pli helpa estas la vortumo "Nacia [[Kanada bastonludo|Bastonoluda]] Ligo". Pri sportaj stadionoj aldona problemo estas, ke ili ĉiujn kelkajn jarojn ŝanĝas sian nomon, ekzemple Pengrowth Saddledome jam nomiĝas Scotiabank Saddledome, ĉiam kiam montriĝas nova mondonanto. Pri tiu stadionoj, kiuj ĉi tie metiĝis laŭ stato de la 2000-aj jaroj (2007), antaŭ du jardekoj, vere ne sencas ruĝaj ligiloj. Mi hieraŭ kontribuis tute unuan tekston pri sporto de Kalgario, pri la teamo [[Flamoj de Kalgario]] (Calgary Flames) - la esperantan titolon ne invenis mi, sed la listo en la paĝo [[Nacia Hokea Ligo]]. Unua teksto post 19 aŭ 20 jaroj de atendanta ruĝa ligilo ne estas multo; se ni statistike kalkulas ke sen ligiloj por la stadionoj nur en la listeto pri urbaj sportteamoj estas ankoraŭ 17 ruĝaj ligiloj, kun [[Kalgaria Rapid-Sketa Asocio]], [[Rapid-Sketado Kanada]] kaj [[Nacia Bastonoluda Ligo]] 19, kalkuleblas ke nur la tekstoj de tiu listeto en '''sama rapideco''' estos komencitaj post '''361 jaroj, en 2387 (!)'''. Tion ĝisvivos neniu el ni, kaj neniu scias ĉu tiam ankoraŭ estos komputiloj, interreto kaj vikipedio kiel ni nun konas ilin... Do la kvanto de ruĝaj ligiloj ĉi tie ŝajnas al mi tro ambicia - oni povus rezigni pri ruĝaj ligiloj pri lokaj teamoj, nur metante bluajn ligilojn se iu kiel mi nun hazarde faras tekston, kaj povus koncentriĝi pri la 7 tutkanadaj ligoj de diversaj sportaj fakoj en tiu listo... Sed ĉiukaze mi jam ĝojas ke mi nun malkovris la misteron de [[Kanada bastonludo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:54, 9 jun. 2026 (UTC) :PS: Flanke mi ankoraŭ petas ne meti falsajn ruĝajn ligilojn, kiel [[alposkiado]], kiu devus esti [[alpa skiado]] - nur du karaktroj da diferenco, sed unu ligilo ne funkcias kaj la alia jes. Kvankam, mi ĵus vidis ke la teksto [[alpa skiado]] nur estas de aŭg. 2009, do se ĉi tie neniam iu pridubis la ruĝajn ligilojn de 2006 kaj 2007, ne estas miraklo ke iuj estas "pseŭdo-ruĝaj". Kaj kio estas la vintrosporto [[skisaltegado]]??? La teksto pri [[skisaltado]] donas neniun indikon ke ankoraŭ povis esti "pli granda" variaĵo - kaj en la kategorioj [[:kategorio:Skisaltado|skisaltado]] kaj [[:Kategorio:Skiado|skiado]] estas nenio. Se inventi tiajn arbitrajn teoriajn titolonomojn, mi petas pri vortoj en aliaj vintrosporte aparte kutimaj naciaj lingvoj, plej bone pri vikdatuma kodo. Ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 9 jun. 2026 (UTC) 2qg1zvc0naztquokh1p1uozpt05lwej 0 247944 9397404 9051212 2026-06-09T20:16:27Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397404 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo|regiono-ISO=SI|tersituo =Centra Mariboro/Mariboro|zomo=13}} La '''juĝturo''' en [[Maribor]], konstruita en [[1310]], gardis la [[urbo]]n de sudokcidento. Nuntempe ĝi prezentas bedaŭrinde nur iel solecan, nostalgian parton de la kvartalo [[Lent (maribor)|Lent]]. La ronda [[turo]] havas nun tipan konusforman [[tegmento]]n, sed siatempe ĝi havis platon por [[kanono]]j, kiun ĉirkaŭis dentforma muro. La turo estis pli foje rekonstruita, pro tio enhavas ankaŭ [[renesanco|renesancaj]] elementoj. En jaro [[1540]] ĝi estis kovrita por konusa tegmento, kiu en 17-a jarcento bruligis. En jaro [[1937]] la turo denove bruligis kaj en 50-aj jaroj de 20-a jarcento estis renovigita. Ĝia nomo estas ligita al [[sorĉistino|sorĉistinaj]] procesoj, kiuj okazis en Maribor ĝis la 18-a jarcento. La unua sorĉistina proceso en Maribor estas dokumentita el la jaro [[1546]], kiam oni publike bruligis plurajn virinojn. Inter la juĝturo kaj la [[Akvaturo (Maribor)|akvaturo]] etendiĝas malnova urbocentro, konata kiel Lent kaj [[Pristan]]. La [[strato]]j tie iom similas la stratojn de la marbordaj [[havenurbo]]j. En Lent nome ĝis la komenco de la dua mondmilito ekzistis haveno por [[floso]]j, kiuj transportis [[ligno]]n de [[Pohorje]] lau la [[rivero]] Dravo ĝis [[Serbio]]. Tio estis ekonomie tre grave por Maribor, ĉar la flosistoj devis pagi paspagon kaj ankaŭ multaj lignonegocoj okazis tie. == Fonto de Informoj == Laŭ [[broŝuro]] por partoprenantoj de [[Kongreso de Eŭropa Esperanto-Unio]] en Maribor [[2007]], kiu prilaboris Janko Štruc. {{Commons|Maribor}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en Slovenio]] [[Kategorio:Turoj en Eŭropo]] [[Kategorio:Mariboro]] itwsk37ptmt0mtrycyfwojzakcbuhbk 0 250365 9397658 8737256 2026-06-10T07:07:02Z Sj1mor 12103 9397658 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''FERENCZ Béla''' (ferenc) rumanuja hungara skulptisto. Li naskiĝis en [[Târgu Mureş]] la [[27-an de marto]] [[1920]]. == Biografio == Béla Ferencz estis memlerninto. Li studis en [[Odorheiu Secuiesc]], [[Braŝovo]] kaj [[Budapeŝto]]. Dum la [[dua mondmilito]] li venis al [[Italujo]], [[Germanujo]]. En [[1951]] li vojaĝis al [[USA]]. En [[1966]] li loksidiĝis en [[Los Angeles]] kaj tie komencis skulptadi denove. == Individuaj ekspozicioj == * 1992 • Gellért Szálló, Budapest. == Publikplacaj kreaĵoj == * Katolika preĝejo [[Sankta Stefano]], kompleta aranĝo de liturgika spaco (1981-86, Los Angeles) * Sziklakápolna oltára (1992, [[Budapest|Gellérthegy]]). == Fonto == * [http://artportal.hu/ Artportalo.hu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110902012046/http://artportal.hu/ |date=2011-09-02 }} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj|Ferencz, B]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj|Ferencz, B]] bpdk88kky62p86vfpt2y3b267fvzt1u 0 252265 9397410 8261442 2026-06-09T20:19:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397410 wikitext text/x-wiki '''Kalorimetria termoanalizo''' aŭ ''diferenca skana kalorimetrio'' estas tekniko de [[termoanalizo]], branĉo de [[fizika kemio]] por [[Materiala scienco|esplorado de materialoj]]. Aparato por kalorimetria termoanalizo kontinue mezuras la diferencon inter la varmo bezonata por (mal)varmigi specimenon kaj por (mal)varmigi inertan referencan materialon, kiel funkcio de temperaturo kaj tempo. Plej ofte oni programas la temperaturoregilon por ke la temperaturo de la specimeno kaj referenco pliiĝu aŭ malpliiĝu je konstanta rapido, do la specimeno kaj referenco estas proksimume je la sama temperaturo.<ref>Hanuš Landsperský, Metodoj de termoanalizo, Scienca Revuo, vol 33, n-ro 2, (140) 47-57, 1982</ref> == Historio == Kalorimetria termoanalizo estas simila al la pli malnova tekniko [[diferenca termoanalizo]], per kiu oni same varmigas specimenon kaj referencon sed mezuras la temperaturdiferencon anstataŭ la energidiferencon. Ĝi havas similajn aplikaĵojn al kalorimetria termoanalizo sed ĝi ĝenerale estas malpli preciza, parte ĉar ĝia sentivo estas nelineara. Kalorimetrian termoanalizon evoluigis la kompanio [[Perkin-Elmer]], kiu unue publikigis ĝin en 1964. == Aparato == La aparato bezonas varmigiletojn apud la specimeno kaj apud la referenco. Kalorimetria termoanalizo limiĝas al maksimumo de ĉirkaŭ 750&nbsp;°C pro la materialoj uzeblaj por la varmigiletoj kaj dratetoj. La aparato ankaŭ bezonas regilon por la hejtilo aŭ por malvarmigilo kaj registrilon por la rezultoj. == Registri fazajn transformiĝojn == Kiam fizika aŭ kemia transformiĝo okazas en la specimeno, pli aŭ malpli da energio estas bezonata de la specimeno por ke ties temperaturo daŭre estu sama al tiu de la referenco. Oni registras la diferencon inter la energio bezonata. Ekzemple, kiam solida specimeno [[fandopunkto|fandiĝas]], [[endoterma reakcio]] registriĝas, ĉar la specimeno bezonas ekstran energion por fandi ĝin. Se la specimeno [[kristaliĝo|kristaliĝas]], [[eksoterma reakcio]] registriĝas, ĉar la specimeno eligas iometan energion. Aparatoj por kalorimetria termoanalizo estas ĝenerale tre sentivaj kaj povas detekti tre subtilajn reakciojn, ekzemple vitrajn transirojn. Tiel oni povas mezuri fandotemperaturon, temperaturon de faza transformiĝo kaj la entalpion de la reakcioj. En industrio oni povas tiel kontroli kvaliton de produktoj.<ref name=Dean>Dean, John A. ''The Analytical Chemistry Handbook''. New York. McGraw Hill, Inc. 1995. pp. 15.1–15.5</ref><ref name=Pugnor>Pungor, Erno. ''A Practical Guide to Instrumental Analysis''. Boca Raton, Florida. 1995. pp. 181–191.</ref><ref name=Skoog> Skoog, Douglas A., F. James Holler and Timothy Nieman. ''Principles of Instrumental Analysis''. Fifth Edition. New York. 1998. pp. 905–908.</ref> == Rezultaj kurboj == La rezulto de eksperimento de kalorimetria termoanalizo estas kurbo de energifluo kontraŭ temperaturo (aŭ tempo). Pozitiva energifluo estas la rezulto de endoterma reakcio kaj tradicie oni grafikas ĝin kiel pozitivan bendon. Ĉar endoterma reakcio donas negativan temperaturan diferencon en diferenca termoanalizo, la bendo havas la kontraŭan senson. Tamen oni povas facile grafiki ĝin inverse. Por kalkuli la [[entalpio]]n de ĉiu reakcio, oni kalkulas la [[integralo]]n de ĉiu bendo en la kurbo. Estas sciate ke la entalpio de transiro estas esprimebla per la ekvacio: <math>\Delta H = K A</math> kie <math>\Delta H</math> estas la entalpio de reakcio, <math>A</math> estas la areo de la bendo, kaj <math>K</math> estas la kalorimetria konstanto. Tiu lasta varias laŭ la aparato uzata kaj oni povas kalibri ĝin per eksperimentoj je bone konataj specimenoj kun donita entalpio de reakcio.<ref name=Pugnor/>, ekzemple uzante [[indio]]n, kiu havas konvenan fandopunkton (156,634&nbsp;°C) dum varmigo kaj dum malvarmigo. == Aplikaĵoj == Oni povas uzi kalorimetrian termoanalizon por mezuri diversajn atributojn de specimenoj, ekzemple fandiĝon, kristaliĝon, vitrajn faztransirojn, oksidiĝon.<ref name=Dean/><ref name=Pugnor/><ref name=Skoog/> Vitraj transiroj eble okazas kiam la temperaturo de [[amorfa]] substanco pliiĝas. Tia transiro aperas kiel ŝtupo en la bazlinio de la rezulta kurbo. Tion kaŭzas [[paradokso de Kauzmann|ŝanĝiĝo en la varmkapacito]]; nenia vera faza transiro okazas.<ref name=Dean/><ref name=Skoog/> Dum la temperaturo pliiĝas, se amorfa specimeno kristaliĝas, eksoterma bendo aperas. Se ĝi fandiĝas, endoterma bendo aperas. Dum malvarmiĝo la eventualaj bendoj estas inversaj: eksoterma por solidiĝo. Tiu facileco mezuri [[transira temperaturo|transiran temperaturon]] kaj [[entalpion]] igas kalorimetrian termoanalizon konvena tekniko por produkti fazdiagramon por diversaj kemiaj sistemoj.<ref name=Dean/> La tekniko estas vaste uzata por diversaj aplikaĵoj, kaj rutine por kontroli kvaliton kaj por esplorado. === Likvaj kristaloj === Kiam iuj substancoj transiras inter solida kaj likva fazoj, ili trairas alian staton, kiu havas trajtojn de ambaŭ fazoj. Tiu [[neizotropa]] stato nomiĝas [[likva kristalo]] aŭ [[mezomorfa]] stato. Per kalorimetria termoanalizo oni povas observi la etajn energiŝanĝiĝojn kiuj okazas kiam substanco transiras de solido al likva kristalo kaj de likva kristalo al likvo.<ref name=Pugnor/> === Oksidiga stabileco === Por studi la stabilecon de specimeno oni devas regi la gasojn ĉirkaŭ la specimeno. Unu metodo estas fluigi [[nitrogeno]]n aŭ [[argono]]n ĉirkaŭ la specimeno dum oni varmigas ĝin al specifa temperaturo, tiam fluigi [[oksigeno]]n ĉirkaŭ la specimeno. Eventuala oksidiĝo kaŭzas eksoterman bendon. Tia analizo utilas por konstati la optimuman konservan temperaturon. === Medikamentoj === En la farmacia industrio necesas mezuri la faztransirajn temperaturojn de kombinaĵoj por difini parametrojn de produkto. Ekzemple, se necesas produkti medikamenton en amorfa formo, estas preferate procesi ĝin je temperaturoj sub tiuj, je kiuj okazas kristaliĝo.<ref name=Pugnor/> === Manĝaĵoj === En la produktado de manĝaĵoj, interesas la dinamiko de akvo en la produktado. Ŝanĝoj pri la distribuo de akvo eble influas la teksturon de la produkto. Ankaŭ eblas studi la hardadon de frandaĵoj. === Polimeroj === La [[retiĝo]] de [[polimero|polimeraj]] molekuloj kiu okazas dum [[hardado]] estas eksoterma, kaj ties bendo ofte troviĝas post la vitra transiro. Kalorimetria termoanalizo utilas por mezurila purecon de medikamentoj (kaj aliaj substancoj). La temperatura amplekso laŭ kiu fandiĝas miksaĵo de substancoj dependas de la proporcioj en la miksaĵo. Tiu efiko nomiĝas [[malleviĝo de solidiĝopunkto]], kaj okazas kiam fremda substanco aldoniĝas al [[solvaĵo]]. Tial nepuraj substancoj donas plilarĝan bendon de fandiĝo kiu komenciĝas je malpli alta temperaturo ol por pura substanco.<ref name=Pugnor/><ref name=Skoog/> [[Fandopunkto]]j kaj [[temperaturo de vitra transiro|temperaturoj de vitraj transiroj]] troviĝas en la literaturo por multaj ordinaraj polimeroj, kaj kalorimetria termoanalizo povas montri eventualan dispolimeriĝon laŭ la malaltigo de fandopunkto, ekzemple. La fandopunkto dependas de la molekula maso de la polimero do plimalaltaj gradoj havas malpli altan fandopunton ol la atendita. === Metaloj === Kalorimetria termoanalizo ebligas konstrui fazdiagramojn por [[metalo]]j kaj [[alojo]]j. Diversaj faztransiroj estas mezureblaj, ekzemple grajnkreskado, delokiĝa moviĝo, ktp. Ankaŭ eblas mezuri la proporcion kristalan laŭ la varmo sorbita de la specimeno. == Vidu ankaŭ == * [[Termodinamiko]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Termoanalizo]] [[Kategorio:Materiala scienco]] [[Kategorio:Kemia analizo]] 2kvr88oj1c03b76mpg6fpo82grt34lw 0 252844 9397819 9198416 2026-06-10T10:17:26Z Sj1mor 12103 9397819 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Pálffy György''' (pa:lfi) ''Österreicher'' estis hungara divizia generalo. Li naskiĝis en [[Temeŝvaro]] la [[16-an de septembro]] [[1909]] kaj mortis en [[Budapeŝto]] la [[24-a de septembro]] [[1949]]. == Biografio == György Pálffy estis ĉefstaba oficiro en [[Miklós Horthy|Horthy]]-armeo. En [[1939]] pro sia kontraŭgermaneco li forlasis la armeon kaj iĝis oficisto. En [[1942]] li enpaŝis la komunistan partion. Li agadis kiel kontraŭfaŝisto ankaŭ en la intelektulara sekcio de la ''Független Kisgazda Párt''. Li havis grandajn nmeritojn en la kontraŭstara movado de Budapeŝto. Ekde marto de [[1945]] li estis la gvidanto de armepolitika sekcio de la Defenda Ministerio. En printempo de [[1948]] li estis vicministro, pli poste ano de la centra komitato de [[Magyar Dolgozók Pártja]] (Hungara Laborista Partio). En majo de [[1949]] laŭ eltrovitaj akuzoj oni arestis lin, kondamnis lin al morto kaj ekzekutis lin kiel [[László Rajk]]on. En [[1955]] oni rehonorigis lin. == Literaturo == * Nagy Gábor: P. Gy. (Párttört. Közl. 1964., 4. sz.); Emlékezés egy kiváló kommunista katonára (Népszabadság, 1964., 217. sz.). == Fonto == * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html Magyar Életrajzi Lexikon] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Palffy, Gyorgy}} [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj soldatoj]] [[Kategorio:Transilvaniaj hungaroj]] a88jxexg9nnghp7zy10gnim9zrm4zm5 0 256888 9397638 9139912 2026-06-10T06:44:05Z Sj1mor 12103 9397638 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Arnold_Schoenberg_la_1948.jpg|dekstra|eta|230px|Arnold Schönberg (1938), komponisto, fondinto de la Dua Viena Skolo kaj inventinto de la [[dekdutonismo]]]] Kiel '''Dua Viena Skolo''' ankaŭ '''Nova Viena Skolo''' oni nomas en la [[muzikhistorio]] la komponistaron, formiĝintan ĉirkaŭ [[Arnold Schönberg]] (pro tio ankaŭ nomata '''Schönberg-Skolo''') komence de la [[20-a jarcento]] en [[Vieno]], kiu decide influis la evoluon de la [[Nova Muziko]]. Krom Schönberg al la pli malvasta rondo apartenis liaj du lernantoj [[Alban Berg]] kaj [[Anton Webern]], kiuj ekde [[1904]] sekvis siajn lecionojn (poste alvenis iliaj kaj pluaj lernantoj de Schönberg). Post fazo de libera [[Maltonala muziko|maltonaleco]] (ekde [[1908]]) Schönberg evoluigis komence de la [[1920-aj|20-aj]] jaroj la t.n. [[Dekdutonismo|dekdutonisman teknikon]], kiun transprenis kaj memstare modifis kaj pluevoluigis liaj lernantoj. Schönberg je tio defendis sian opinion, ke li nur trovis kaj ne eltrovis la dekdutonisman muzikon, ĉar ĝi laŭ sia opinio jam ĉiam ekzistis, sed nur estis malkovrita per li. Malgraŭ ĉi tiu novigo, precipe por la muzika publiko ŝajne radikala, la Dua Viena Skolo sin konsideris ero de tradicilinio ekde la komponistoj de la [[Klasika epoko (eŭropa muziko)|Viena klasiko]] trans [[Johannes Brahms]] ĝis [[Gustav Mahler]]. Kiel komuna komponprincipo de ĉi tiuj antaŭuloj, ĉe kiu oni teorie ekligis, oni konsideris la prilaboradon de muzikaj motivoj kaj temoj en la [[Variacio|variacia formo]]. Ĉi tiu konscia daŭrigo de la tradicio distingas la Duan Vienan Skolon ekz. disde la dua grava tendenco en la muziko de la [[1920-aj|20-aj]] jaroj, la [[Novklasikismo (muziko)|novklasikismo]], en kiu oni strebis distancigi sin disde la antaŭa epoko de la [[Romantikisma muziko|romantiko]]. La Dua Viena Skolo disfalis en la [[1930-aj|30-aj]] jaroj. La decidaj kaŭzoj estus la deviga elmigrado de Schönberg Usonen post la [[Nazia potencopreno en Germanio]] en Germanio samkiel la morto de ([[1935]]). Tamen ekde ĝi post la Dua Mondmilito devenis granda influo sur multajn komponistojn. Pluaj gravuloj de la Dua Viena Skolo estis i.a. * der [[Philosoph]], [[Musiksoziologie|(Musik-)Soziologe]] kaj komponisto Theodor W. Adorno ( lernanto de Alban Berg) * la komponisto [[Hanns Eisler]] (dumtempe lernanto de Arnold Schönberg) * la komponisto Hans Erich Apostel (lernanto de Arnold Schönberg und Alban Berg) * la komponisto, [[Muzikologio|muziksciencisto]] kaj Schönberg-[[Biografio|biografiisto]] Egon Wellesz [[Dosiero:Anton_webern.jpg|eta|Anton Webern, lernanto de Schönberg kaj grava komponisto de la Dua Viena Skolo]] == Literaturo == * René Leibowitz: ''Schoenberg et son école'' (1947). Parizo: Janin, 1947 * Rudolf Stephan (Hg.): ''Die Wiener Schule'', = Wege der Forschung Bd.643, Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft 1989. – 23 analytische Aufsätze zu den Werken Arnold Schönbergs, Alban Bergs, Anton Weberns. * ''Schönbergs Verein für musikalische Privataufführungen'', Musik-Konzepte Bd. 36 (Hg: Heinz-Klaus Metzger und Rainer Riehn), München 1984. – mit detailliertem Überblick aller Konzerte des Vereins. * Carl Dahlhaus (Hg.): ''Die Wiener Schule heute'', = Veröffentlichungen des Instituts für Neue Musik und Musikerziehung Bd.24, Mainz 1983. – 9 Beiträge * Briefwechsel der Wiener Schule [http://www.sim.spk-berlin.de/wiener_schule_301.html] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.musiker.at/sengstschmidjohann/twelvetoneschools.php3 Die 3 Wiener Zwölftonschulen] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120425051727/http://www.musiker.at/sengstschmidjohann/twelvetoneschools.php3 |date=2012-04-25 }} * [http://www.klangreihen.at Institut für Klangreihenmusik, Wien] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Nova Muziko]] bh32yb1rzyxn5sov5rb4gsxexd3ovug 0 264611 9397643 9183653 2026-06-10T06:52:16Z Sj1mor 12103 9397643 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Hans_Holbein_the_Younger_-_The_Ambassadors_-_Google_Art_Project.jpg|eta|200px|''La Ambasadoroj'', fare de [[Hans Holbein la malpliaĝa]], estas kompleksa verko, kies ikonografio restas ĝis hodiaŭ debatata.]] '''Ikonografio''' estas la branĉo de [[Historio de arto|arthistorio]], kiu temas pri la identigo, priskribo kaj interpretado de [[bildo]]j. La vorto "ikonografio" laŭlitere signifas "bildo-skribado", kaj originas de la [[Greka lingvo|greka]] ''εικον'' (bildo) kaj ''γραφειν'' (skribi). Dua difino de la sama vorto rilatas al la pentrado de [[ikono (religio)|ikonoj]] laŭ [[Bizanca imperio|bizanca]] kaj [[Ortodoksismo|ortodoksa]] tradicioj. Krom arthistorio, la vorto estas ankaŭ uzita en aliaj fakoj, ekzemple [[semiotiko]] aŭ por la studado de amaskomunikiloj. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''Ikonografio''' estas ''Priskribo de bildoj, ilia stilo k. simboleco.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 93.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el greka ''eikon + graphos'' (bildo priskribo) kaj el tie la latina ''iconographio'',<ref>Azorín, samloke, paĝo 92.</ref> kaj li aldonas terminon ''ikonologio'', por ''Traktato pri ikonoj''.<ref>Azorín, samloke, paĝo 93.</ref> == Aprezo kaj perikonografia kulto en kristanismo == Rilate aprecon kaj kulton al la kaj per la bildoj en kristanismo, rimarkindas diversaj konceptaj pozicioj, kvankam ĉiuj kuniĝantaj al la sama definitiva konkludo, kiu rekonas ke, laŭ la [[Dua koncilio de Niceo|Dua Nicea Koncilio]] (8a jarcento), la adorado «pere de la bildo pasas al prototipo», nome al Jesuo Kristo. Eblas pri tio distingi kvar poziciojn: 1) Laŭ kristanaj ortodoksuloj kaj orientaj eklezioj, sen bildoj (ikonoj kaj relikvoj) ne eblas realigi la aŭtenta ortodoksion. 2) Laŭ katolikismo, la bildoj (kaj relikvoj) memorigas kaj altiras adori Jesuon Kriston kaj al la imito de sanktuloj. 3) Laŭ protestantal fluoj, kaj eble, ankaŭ katolikaj, opinias ke eblas vivi sian fidon sen nenia alia «ikono» de Kristo (aŭ aliaj kristanaj bildato) ol la Parolo de Kristo, escepte foje de la kruco. 4) Aliaj kristanoj eliminas, praktike se ne principe, ĉiujn bildojn (kaj relikvojn) por ne forŝteli la atenton al la unika adorinda Jesuo Kristo. Eblus, fakte, per tiu kulto cedis al superstiĉo. Foje oni diras, kaj en tio ĉiuj kunvenas, ke Dio estas ĉie adorebla en «spirito kaj vero» (Johana evangelio). Do, la kristana tradicio komplekse – kaj aparte katolikismo – rilate ikonografaĵojn kaj bildojn kaj relikvojn, sin prezentas vere pluralista. Se pliprecizigi la katolikan pozicion, oni vidu la oficialan katolikan instruaĵon rilate la nemanfaritan bildon de Kristo en la tuko dirita mortotuko de Kristo, nun protektita en Torino. [http://www.avvenire.it/Cultura/Bibbia+contro+Sindone+falso+dilemma_201006240800462830000.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100627201238/http://www.avvenire.it/Cultura/Bibbia+contro+Sindone+falso+dilemma_201006240800462830000.htm |date=2010-06-27 }} (Vidu ''Francesco Pieri'' docento pri historio de antikva eklezio kaj patristiko) == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Historio de arto]] [[Kategorio:Ikonografio| ]] acoyj5ema449hcvy5w2hr8crmskxnnp 9397869 9397643 2026-06-10T11:17:08Z Moldur 2507 9397869 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Hans_Holbein_the_Younger_-_The_Ambassadors_-_Google_Art_Project.jpg|eta|200px|''La Ambasadoroj'', fare de [[Hans Holbein la pli juna]], estas kompleksa verko, kies ikonografio restas ĝis hodiaŭ debatata.]] '''Ikonografio''' estas la branĉo de [[Historio de arto|arthistorio]], kiu temas pri la identigo, priskribo kaj interpretado de [[bildo]]j. La vorto "ikonografio" laŭlitere signifas "bildo-skribado", kaj originas de la [[Greka lingvo|greka]] ''εικον'' (bildo) kaj ''γραφειν'' (skribi). Dua difino de la sama vorto rilatas al la pentrado de [[ikono (religio)|ikonoj]] laŭ [[Bizanca imperio|bizanca]] kaj [[Ortodoksismo|ortodoksa]] tradicioj. Krom arthistorio, la vorto estas ankaŭ uzita en aliaj fakoj, ekzemple [[semiotiko]] aŭ por la studado de amaskomunikiloj. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''Ikonografio''' estas ''Priskribo de bildoj, ilia stilo k. simboleco.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 93.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el greka ''eikon + graphos'' (bildo priskribo) kaj el tie la latina ''iconographio'',<ref>Azorín, samloke, paĝo 92.</ref> kaj li aldonas terminon ''ikonologio'', por ''Traktato pri ikonoj''.<ref>Azorín, samloke, paĝo 93.</ref> == Aprezo kaj perikonografia kulto en kristanismo == Rilate aprecon kaj kulton al la kaj per la bildoj en kristanismo, rimarkindas diversaj konceptaj pozicioj, kvankam ĉiuj kuniĝantaj al la sama definitiva konkludo, kiu rekonas ke, laŭ la [[Dua koncilio de Niceo|Dua Nicea Koncilio]] (8a jarcento), la adorado «pere de la bildo pasas al prototipo», nome al Jesuo Kristo. Eblas pri tio distingi kvar poziciojn: 1) Laŭ kristanaj ortodoksuloj kaj orientaj eklezioj, sen bildoj (ikonoj kaj relikvoj) ne eblas realigi la aŭtenta ortodoksion. 2) Laŭ katolikismo, la bildoj (kaj relikvoj) memorigas kaj altiras adori Jesuon Kriston kaj al la imito de sanktuloj. 3) Laŭ protestantal fluoj, kaj eble, ankaŭ katolikaj, opinias ke eblas vivi sian fidon sen nenia alia «ikono» de Kristo (aŭ aliaj kristanaj bildato) ol la Parolo de Kristo, escepte foje de la kruco. 4) Aliaj kristanoj eliminas, praktike se ne principe, ĉiujn bildojn (kaj relikvojn) por ne forŝteli la atenton al la unika adorinda Jesuo Kristo. Eblus, fakte, per tiu kulto cedis al superstiĉo. Foje oni diras, kaj en tio ĉiuj kunvenas, ke Dio estas ĉie adorebla en «spirito kaj vero» (Johana evangelio). Do, la kristana tradicio komplekse – kaj aparte katolikismo – rilate ikonografaĵojn kaj bildojn kaj relikvojn, sin prezentas vere pluralista. Se pliprecizigi la katolikan pozicion, oni vidu la oficialan katolikan instruaĵon rilate la nemanfaritan bildon de Kristo en la tuko dirita mortotuko de Kristo, nun protektita en Torino. [http://www.avvenire.it/Cultura/Bibbia+contro+Sindone+falso+dilemma_201006240800462830000.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100627201238/http://www.avvenire.it/Cultura/Bibbia+contro+Sindone+falso+dilemma_201006240800462830000.htm |date=2010-06-27 }} (Vidu ''Francesco Pieri'' docento pri historio de antikva eklezio kaj patristiko) == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Historio de arto]] [[Kategorio:Ikonografio| ]] ha2jjpwc1bz2h9vbop3d16vkk5kf866 0 267349 9397544 7221612 2026-06-10T05:16:27Z Wheatley2 216749 Wheatley2 movis paĝon [[Kavaliro Bors]] al [[Kavaliro Borso]]: Esperantigita 7221612 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo | nomo = | bildo = | bildoteksto = | kreita de = | verko = | interpretita de = | voĉigita de = | reala nomo = | kaŝnomo = | sekso = | specio = | povoj = | naskiĝis = | mortis = | loĝloko = | okupo = | titolo = | familio = | amikoj = | malamiko = | parencoj = }} '''Bors''', kavaliro de [[Reĝo Arturo]]. Li estis la filo de Reĝo Bors kaj nevo de Reĝo Ban, la patro de [[Lanceloto]], kaj la frato de [[Kavaliro Lionel]]. La du reĝoj estis forpelataj de siaj regnoj kiam Claudas invadis. La sekvantoj de Claudas prizorgis la du knabojn post la morto de Reĝo Bors, sed tiuj fine ribelis kontraŭ Claudas kaj mortigis ties kruelan filon Dorin. Antaŭ ol Claudas punus ilin, la Damo de la Lago forprenis ilin al sia magia regno, kie Lanceloto jam estis. La tri junuloj iris al la kortego de Arturo kie ili kavaliriĝis. Ili estis fortaj batalistoj. Bors partoprenis multajn militojn de Arturo, inkl. la finan batalon kontraŭ Claudas: la armeo de Arturo venkis kaj la landoj de la patro de Bors liberiĝis. Pro trompo per magia ringo, Bors amoris Claire, la filino de Reĝo Brandegoris. Oni diris ke tio estis la sola okazo kiam Bors rompis ĵuron de ĉasto. Poste Claire naskis Elyan la Blankan: kiam tiu estis plenaĝa, ankaŭ li kavaliriĝis ĉe la Artura kortego. Pluraj aventuroj rilatas al la ĉasto de Bors. Ekzemple, iam damo diris ke ŝi sinmortigus se Bors ne amorus ŝin: Bors rifuzis, kaj la damo kaj tri servistinoj ĵetis sin de la krenelaro de sia kastelo. Farante tion, ili malkaŝis ke ili estas demonoj. Dum la serĉo de la [[Sankta Gralo]], Bors devis elekti inter savi sian fraton Lionel (kiun viraĉoj vipegis) kaj savi junulinon forkaptatan de malbona kavaliro. Li decidis savi la damon, sed preĝas, ke Lionel estu sekura. Lionel fine eskapis, kaj kolere penis mortigi Bors, kiu rifuzis defendi sin kontraŭ la atako de sia frato. Kavaliro Calogrenant kaj religia ermito, kiuj klopodis interveni, estis mortigataj de Lionel, sed la Dio ĵetis kolumnon de fajro sur Lionel antaŭ ol tiu mortigus Bors. Pro sia pureco Bors rajtis akompani [[Galahad]] kaj [[Parsifalo|Parsifalon]] kiam ili trovis la Gralon. Nur Bors revenis al la kortego de Arturo. Laŭ [[Thomas Malory]], Bors senentuziasme konsentis ĉampioni [[Reĝino Ginevra|Ginevran]] kiam oni asertis, ke ŝi venenis kavaliron. Sed kiam li estis turnironta, Lanceloto alvenis kaj anstataŭis lin. Post la malkaŝo de la am-rilatoj de Lanceloto kaj Ginevra, Bors kaj lia familio akompanis Lanceloton en ekzilon. Dum la sekva milito inter Lanceloto kaj Arturo, li estis fidata konsilanto de Lanceloto. Post la [[Batalo de Camlann]], la sekvantoj de Lanceloto batalis kontraŭ la filoj de [[Mordred]]: Melehan mortigis Lionel kaj Bors venĝis lian morton. {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Bors, Kavaliro}} [[Kategorio:Kavaliroj de la Ronda Tablo]] b9nsry8ejqda7pol5p1j1a4cqegyx58 9397546 9397544 2026-06-10T05:16:51Z Wheatley2 216749 9397546 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo | nomo = | bildo = | bildoteksto = | kreita de = | verko = | interpretita de = | voĉigita de = | reala nomo = | kaŝnomo = | sekso = | specio = | povoj = | naskiĝis = | mortis = | loĝloko = | okupo = | titolo = | familio = | amikoj = | malamiko = | parencoj = }} '''Borso''' (angla: Bors), kavaliro de [[Reĝo Arturo]]. Li estis la filo de Reĝo Bors kaj nevo de Reĝo Ban, la patro de [[Lanceloto]], kaj la frato de [[Kavaliro Lionel]]. La du reĝoj estis forpelataj de siaj regnoj kiam Claudas invadis. La sekvantoj de Claudas prizorgis la du knabojn post la morto de Reĝo Bors, sed tiuj fine ribelis kontraŭ Claudas kaj mortigis ties kruelan filon Dorin. Antaŭ ol Claudas punus ilin, la Damo de la Lago forprenis ilin al sia magia regno, kie Lanceloto jam estis. La tri junuloj iris al la kortego de Arturo kie ili kavaliriĝis. Ili estis fortaj batalistoj. Bors partoprenis multajn militojn de Arturo, inkl. la finan batalon kontraŭ Claudas: la armeo de Arturo venkis kaj la landoj de la patro de Bors liberiĝis. Pro trompo per magia ringo, Bors amoris Claire, la filino de Reĝo Brandegoris. Oni diris ke tio estis la sola okazo kiam Bors rompis ĵuron de ĉasto. Poste Claire naskis Elyan la Blankan: kiam tiu estis plenaĝa, ankaŭ li kavaliriĝis ĉe la Artura kortego. Pluraj aventuroj rilatas al la ĉasto de Bors. Ekzemple, iam damo diris ke ŝi sinmortigus se Bors ne amorus ŝin: Bors rifuzis, kaj la damo kaj tri servistinoj ĵetis sin de la krenelaro de sia kastelo. Farante tion, ili malkaŝis ke ili estas demonoj. Dum la serĉo de la [[Sankta Gralo]], Bors devis elekti inter savi sian fraton Lionel (kiun viraĉoj vipegis) kaj savi junulinon forkaptatan de malbona kavaliro. Li decidis savi la damon, sed preĝas, ke Lionel estu sekura. Lionel fine eskapis, kaj kolere penis mortigi Bors, kiu rifuzis defendi sin kontraŭ la atako de sia frato. Kavaliro Calogrenant kaj religia ermito, kiuj klopodis interveni, estis mortigataj de Lionel, sed la Dio ĵetis kolumnon de fajro sur Lionel antaŭ ol tiu mortigus Bors. Pro sia pureco Bors rajtis akompani [[Galahad]] kaj [[Parsifalo|Parsifalon]] kiam ili trovis la Gralon. Nur Bors revenis al la kortego de Arturo. Laŭ [[Thomas Malory]], Bors senentuziasme konsentis ĉampioni [[Reĝino Ginevra|Ginevran]] kiam oni asertis, ke ŝi venenis kavaliron. Sed kiam li estis turnironta, Lanceloto alvenis kaj anstataŭis lin. Post la malkaŝo de la am-rilatoj de Lanceloto kaj Ginevra, Bors kaj lia familio akompanis Lanceloton en ekzilon. Dum la sekva milito inter Lanceloto kaj Arturo, li estis fidata konsilanto de Lanceloto. Post la [[Batalo de Camlann]], la sekvantoj de Lanceloto batalis kontraŭ la filoj de [[Mordred]]: Melehan mortigis Lionel kaj Bors venĝis lian morton. {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Bors, Kavaliro}} [[Kategorio:Kavaliroj de la Ronda Tablo]] mo957p4djwimsbqbqzqmfis4tv4pfh0 9397547 9397546 2026-06-10T05:19:11Z Wheatley2 216749 9397547 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo | nomo = | bildo = | bildoteksto = | kreita de = | verko = | interpretita de = | voĉigita de = | reala nomo = | kaŝnomo = | sekso = | specio = | povoj = | naskiĝis = | mortis = | loĝloko = | okupo = | titolo = | familio = | amikoj = | malamiko = | parencoj = }} '''Borso''' (angla: Bors), kavaliro de [[Reĝo Arturo]]. Li estis la filo de Reĝo Borso kaj nevo de Reĝo Ban, la patro de [[Lanceloto]], kaj la frato de [[Kavaliro Lionel]]. La du reĝoj estis forpelataj de siaj regnoj kiam Claudas invadis. La sekvantoj de Claudas prizorgis la du knabojn post la morto de Reĝo Borso, sed tiuj fine ribelis kontraŭ Claudas kaj mortigis ties kruelan filon Dorin. Antaŭ ol Claudas punus ilin, la Damo de la Lago forprenis ilin al sia magia regno, kie Lanceloto jam estis. La tri junuloj iris al la kortego de Arturo kie ili kavaliriĝis. Ili estis fortaj batalistoj. Borso partoprenis multajn militojn de Arturo, inkl. la finan batalon kontraŭ Claudas: la armeo de Arturo venkis kaj la landoj de la patro de Bors liberiĝis. Pro trompo per magia ringo, Borso amoris Claire, la filino de Reĝo Brandegoris. Oni diris ke tio estis la sola okazo kiam Borso rompis ĵuron de ĉasto. Poste Claire naskis Elyan la Blankan: kiam tiu estis plenaĝa, ankaŭ li kavaliriĝis ĉe la Artura kortego. Pluraj aventuroj rilatas al la ĉasto de Bors. Ekzemple, iam damo diris ke ŝi sinmortigus se Borso ne amorus ŝin: Borso rifuzis, kaj la damo kaj tri servistinoj ĵetis sin de la krenelaro de sia kastelo. Farante tion, ili malkaŝis ke ili estas demonoj. Dum la serĉo de la [[Sankta Gralo]], Borso devis elekti inter savi sian fraton Lionel (kiun viraĉoj vipegis) kaj savi junulinon forkaptatan de malbona kavaliro. Li decidis savi la damon, sed preĝas, ke Lionel estu sekura. Lionel fine eskapis, kaj kolere penis mortigi Borso, kiu rifuzis defendi sin kontraŭ la atako de sia frato. Kavaliro Calogrenant kaj religia ermito, kiuj klopodis interveni, estis mortigataj de Lionel, sed la Dio ĵetis kolumnon de fajro sur Lionel antaŭ ol tiu mortigus Borso. Pro sia pureco Borso rajtis akompani [[Galahad]] kaj [[Parsifalo|Parsifalon]] kiam ili trovis la Gralon. Nur Borso revenis al la kortego de Arturo. Laŭ [[Thomas Malory]], Borso senentuziasme konsentis ĉampioni [[Reĝino Ginevra|Ginevran]] kiam oni asertis, ke ŝi venenis kavaliron. Sed kiam li estis turnironta, Lanceloto alvenis kaj anstataŭis lin. Post la malkaŝo de la am-rilatoj de Lanceloto kaj Ginevra, Bors kaj lia familio akompanis Lanceloton en ekzilon. Dum la sekva milito inter Lanceloto kaj Arturo, li estis fidata konsilanto de Lanceloto. Post la [[Batalo de Camlann]], la sekvantoj de Lanceloto batalis kontraŭ la filoj de [[Mordred]]: Melehan mortigis Lionel kaj Borso venĝis lian morton. {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Bors, Kavaliro}} [[Kategorio:Kavaliroj de la Ronda Tablo]] s8tkd83qpvihmltpbyegrqwn6f6wtfw 9397548 9397547 2026-06-10T05:21:06Z Wheatley2 216749 Nuligis version 9397546 de [[Uzanto:Wheatley2|Wheatley2]] ([[Speciala:Contributions/Wheatley2|kontribuoj]], [[Uzanto-Diskuto:Wheatley2|diskutpaĝo]]) 9397548 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo | nomo = | bildo = | bildoteksto = | kreita de = | verko = | interpretita de = | voĉigita de = | reala nomo = | kaŝnomo = | sekso = | specio = | povoj = | naskiĝis = | mortis = | loĝloko = | okupo = | titolo = | familio = | amikoj = | malamiko = | parencoj = }} '''Bors''', kavaliro de [[Reĝo Arturo]]. Li estis la filo de Reĝo Borso kaj nevo de Reĝo Ban, la patro de [[Lanceloto]], kaj la frato de [[Kavaliro Lionel]]. La du reĝoj estis forpelataj de siaj regnoj kiam Claudas invadis. La sekvantoj de Claudas prizorgis la du knabojn post la morto de Reĝo Borso, sed tiuj fine ribelis kontraŭ Claudas kaj mortigis ties kruelan filon Dorin. Antaŭ ol Claudas punus ilin, la Damo de la Lago forprenis ilin al sia magia regno, kie Lanceloto jam estis. La tri junuloj iris al la kortego de Arturo kie ili kavaliriĝis. Ili estis fortaj batalistoj. Borso partoprenis multajn militojn de Arturo, inkl. la finan batalon kontraŭ Claudas: la armeo de Arturo venkis kaj la landoj de la patro de Bors liberiĝis. Pro trompo per magia ringo, Borso amoris Claire, la filino de Reĝo Brandegoris. Oni diris ke tio estis la sola okazo kiam Borso rompis ĵuron de ĉasto. Poste Claire naskis Elyan la Blankan: kiam tiu estis plenaĝa, ankaŭ li kavaliriĝis ĉe la Artura kortego. Pluraj aventuroj rilatas al la ĉasto de Bors. Ekzemple, iam damo diris ke ŝi sinmortigus se Borso ne amorus ŝin: Borso rifuzis, kaj la damo kaj tri servistinoj ĵetis sin de la krenelaro de sia kastelo. Farante tion, ili malkaŝis ke ili estas demonoj. Dum la serĉo de la [[Sankta Gralo]], Borso devis elekti inter savi sian fraton Lionel (kiun viraĉoj vipegis) kaj savi junulinon forkaptatan de malbona kavaliro. Li decidis savi la damon, sed preĝas, ke Lionel estu sekura. Lionel fine eskapis, kaj kolere penis mortigi Borso, kiu rifuzis defendi sin kontraŭ la atako de sia frato. Kavaliro Calogrenant kaj religia ermito, kiuj klopodis interveni, estis mortigataj de Lionel, sed la Dio ĵetis kolumnon de fajro sur Lionel antaŭ ol tiu mortigus Borso. Pro sia pureco Borso rajtis akompani [[Galahad]] kaj [[Parsifalo|Parsifalon]] kiam ili trovis la Gralon. Nur Borso revenis al la kortego de Arturo. Laŭ [[Thomas Malory]], Borso senentuziasme konsentis ĉampioni [[Reĝino Ginevra|Ginevran]] kiam oni asertis, ke ŝi venenis kavaliron. Sed kiam li estis turnironta, Lanceloto alvenis kaj anstataŭis lin. Post la malkaŝo de la am-rilatoj de Lanceloto kaj Ginevra, Bors kaj lia familio akompanis Lanceloton en ekzilon. Dum la sekva milito inter Lanceloto kaj Arturo, li estis fidata konsilanto de Lanceloto. Post la [[Batalo de Camlann]], la sekvantoj de Lanceloto batalis kontraŭ la filoj de [[Mordred]]: Melehan mortigis Lionel kaj Borso venĝis lian morton. {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Bors, Kavaliro}} [[Kategorio:Kavaliroj de la Ronda Tablo]] c165sq5mw1tng19on5v9evp6fxh678b 9397549 9397548 2026-06-10T05:21:11Z Wheatley2 216749 Wheatley2 movis paĝon [[Kavaliro Borso]] al [[Kavaliro Bors]] anstataŭigante alidirektilon 9397548 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo | nomo = | bildo = | bildoteksto = | kreita de = | verko = | interpretita de = | voĉigita de = | reala nomo = | kaŝnomo = | sekso = | specio = | povoj = | naskiĝis = | mortis = | loĝloko = | okupo = | titolo = | familio = | amikoj = | malamiko = | parencoj = }} '''Bors''', kavaliro de [[Reĝo Arturo]]. Li estis la filo de Reĝo Borso kaj nevo de Reĝo Ban, la patro de [[Lanceloto]], kaj la frato de [[Kavaliro Lionel]]. La du reĝoj estis forpelataj de siaj regnoj kiam Claudas invadis. La sekvantoj de Claudas prizorgis la du knabojn post la morto de Reĝo Borso, sed tiuj fine ribelis kontraŭ Claudas kaj mortigis ties kruelan filon Dorin. Antaŭ ol Claudas punus ilin, la Damo de la Lago forprenis ilin al sia magia regno, kie Lanceloto jam estis. La tri junuloj iris al la kortego de Arturo kie ili kavaliriĝis. Ili estis fortaj batalistoj. Borso partoprenis multajn militojn de Arturo, inkl. la finan batalon kontraŭ Claudas: la armeo de Arturo venkis kaj la landoj de la patro de Bors liberiĝis. Pro trompo per magia ringo, Borso amoris Claire, la filino de Reĝo Brandegoris. Oni diris ke tio estis la sola okazo kiam Borso rompis ĵuron de ĉasto. Poste Claire naskis Elyan la Blankan: kiam tiu estis plenaĝa, ankaŭ li kavaliriĝis ĉe la Artura kortego. Pluraj aventuroj rilatas al la ĉasto de Bors. Ekzemple, iam damo diris ke ŝi sinmortigus se Borso ne amorus ŝin: Borso rifuzis, kaj la damo kaj tri servistinoj ĵetis sin de la krenelaro de sia kastelo. Farante tion, ili malkaŝis ke ili estas demonoj. Dum la serĉo de la [[Sankta Gralo]], Borso devis elekti inter savi sian fraton Lionel (kiun viraĉoj vipegis) kaj savi junulinon forkaptatan de malbona kavaliro. Li decidis savi la damon, sed preĝas, ke Lionel estu sekura. Lionel fine eskapis, kaj kolere penis mortigi Borso, kiu rifuzis defendi sin kontraŭ la atako de sia frato. Kavaliro Calogrenant kaj religia ermito, kiuj klopodis interveni, estis mortigataj de Lionel, sed la Dio ĵetis kolumnon de fajro sur Lionel antaŭ ol tiu mortigus Borso. Pro sia pureco Borso rajtis akompani [[Galahad]] kaj [[Parsifalo|Parsifalon]] kiam ili trovis la Gralon. Nur Borso revenis al la kortego de Arturo. Laŭ [[Thomas Malory]], Borso senentuziasme konsentis ĉampioni [[Reĝino Ginevra|Ginevran]] kiam oni asertis, ke ŝi venenis kavaliron. Sed kiam li estis turnironta, Lanceloto alvenis kaj anstataŭis lin. Post la malkaŝo de la am-rilatoj de Lanceloto kaj Ginevra, Bors kaj lia familio akompanis Lanceloton en ekzilon. Dum la sekva milito inter Lanceloto kaj Arturo, li estis fidata konsilanto de Lanceloto. Post la [[Batalo de Camlann]], la sekvantoj de Lanceloto batalis kontraŭ la filoj de [[Mordred]]: Melehan mortigis Lionel kaj Borso venĝis lian morton. {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Bors, Kavaliro}} [[Kategorio:Kavaliroj de la Ronda Tablo]] c165sq5mw1tng19on5v9evp6fxh678b 9397551 9397549 2026-06-10T05:24:23Z Wheatley2 216749 Nuligis version 9397547 de [[Uzanto:Wheatley2|Wheatley2]] ([[Speciala:Contributions/Wheatley2|kontribuoj]], [[Uzanto-Diskuto:Wheatley2|diskutpaĝo]]) 9397551 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo | nomo = | bildo = | bildoteksto = | kreita de = | verko = | interpretita de = | voĉigita de = | reala nomo = | kaŝnomo = | sekso = | specio = | povoj = | naskiĝis = | mortis = | loĝloko = | okupo = | titolo = | familio = | amikoj = | malamiko = | parencoj = }} '''Bors''', kavaliro de [[Reĝo Arturo]]. Li estis la filo de Reĝo Bors kaj nevo de Reĝo Ban, la patro de [[Lanceloto]], kaj la frato de [[Kavaliro Lionel]]. La du reĝoj estis forpelataj de siaj regnoj kiam Claudas invadis. La sekvantoj de Claudas prizorgis la du knabojn post la morto de Reĝo Bors, sed tiuj fine ribelis kontraŭ Claudas kaj mortigis ties kruelan filon Dorin. Antaŭ ol Claudas punus ilin, la Damo de la Lago forprenis ilin al sia magia regno, kie Lanceloto jam estis. La tri junuloj iris al la kortego de Arturo kie ili kavaliriĝis. Ili estis fortaj batalistoj. Bors partoprenis multajn militojn de Arturo, inkl. la finan batalon kontraŭ Claudas: la armeo de Arturo venkis kaj la landoj de la patro de Bors liberiĝis. Pro trompo per magia ringo, Bors amoris Claire, la filino de Reĝo Brandegoris. Oni diris ke tio estis la sola okazo kiam Bors rompis ĵuron de ĉasto. Poste Claire naskis Elyan la Blankan: kiam tiu estis plenaĝa, ankaŭ li kavaliriĝis ĉe la Artura kortego. Pluraj aventuroj rilatas al la ĉasto de Bors. Ekzemple, iam damo diris ke ŝi sinmortigus se Bors ne amorus ŝin: Bors rifuzis, kaj la damo kaj tri servistinoj ĵetis sin de la krenelaro de sia kastelo. Farante tion, ili malkaŝis ke ili estas demonoj. Dum la serĉo de la [[Sankta Gralo]], Bors devis elekti inter savi sian fraton Lionel (kiun viraĉoj vipegis) kaj savi junulinon forkaptatan de malbona kavaliro. Li decidis savi la damon, sed preĝas, ke Lionel estu sekura. Lionel fine eskapis, kaj kolere penis mortigi Bors, kiu rifuzis defendi sin kontraŭ la atako de sia frato. Kavaliro Calogrenant kaj religia ermito, kiuj klopodis interveni, estis mortigataj de Lionel, sed la Dio ĵetis kolumnon de fajro sur Lionel antaŭ ol tiu mortigus Bors. Pro sia pureco Bors rajtis akompani [[Galahad]] kaj [[Parsifalo|Parsifalon]] kiam ili trovis la Gralon. Nur Bors revenis al la kortego de Arturo. Laŭ [[Thomas Malory]], Bors senentuziasme konsentis ĉampioni [[Reĝino Ginevra|Ginevran]] kiam oni asertis, ke ŝi venenis kavaliron. Sed kiam li estis turnironta, Lanceloto alvenis kaj anstataŭis lin. Post la malkaŝo de la am-rilatoj de Lanceloto kaj Ginevra, Bors kaj lia familio akompanis Lanceloton en ekzilon. Dum la sekva milito inter Lanceloto kaj Arturo, li estis fidata konsilanto de Lanceloto. Post la [[Batalo de Camlann]], la sekvantoj de Lanceloto batalis kontraŭ la filoj de [[Mordred]]: Melehan mortigis Lionel kaj Bors venĝis lian morton. {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Bors, Kavaliro}} [[Kategorio:Kavaliroj de la Ronda Tablo]] b9nsry8ejqda7pol5p1j1a4cqegyx58 0 267631 9397800 9353948 2026-06-10T09:57:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397800 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Abd al Malik''' estas la artista nomo de Régis Fayette-Mikano (nask. la [[14-an de marto]] [[1975]] en [[Parizo]]), afrikdevena [[repo|repisto]]. == Biografio == La patro de Malik estis alta ŝtatfunkciulo el la [[Popola Respubliko Kongo]]. Inter [[1977]] kaj [[1981]], Régis Fayette-Mikano vivis kun sia familio en [[Brazavilo]]. Post reveno al [[Francio]], li vivis en moderpreza loĝejo de la kvartalo [[Neuhof]] de [[Strasburgo]]. Kiam eksedziĝis liaj gepatroj, li vivis kun sia patrino kaj siaj ses fratoj kaj fratinoj. Deliktinto dum periodo (poŝoŝtelisto, drogvendisto), li studis en la kolegio Saint-Anne de Strasbourg, kaj poste en la liceo Notre-Dame des Mineurs kaj fine en la Universitato Marc Bloch de Strasburgo, en duobla kurso pri [[filozofio]] kaj [[klasika literaturo]]. Li fondis repgrupon [[NAP]] (New African Poets — Nov-Afrikaj Poetoj, N.A.P.), kiun li estris. Abd al Malik elektis sian scenejan nomon reference al sia persona naskiĝnomo "Regis" , kiu signifas "reĝo" en la latina dum en la araba ĝi estas "Malik". Li edziĝis kun la kantistino [[Wallen (kantistino)]] kaj estas patro de knabo, Muhammed Hamza. == Muzika kariero == Denaske kristano, Abd al Malik multe inspiriĝis el [[islamo]] ([[Sufismo]] al kiu li konvertiĝis dum la adoleska periodo. De tiam, Abd al Malik aktivas por paco kaj kunvivado. Li fariĝis oficiale, en 1999, disĉiplo de la granda spirita maroka Majstro Sidi Hamza al Qâdiri Boutchichi. Li daŭrigas nun sian karieron sola. Lia serioza stilo estas ne vere klasifikebla pro mikseco de repo, [[ĵazo]] kaj [[Slamo (poezio)|slamo]] kun referencoj al franclingvaj kantistoj el kiuj [[Jacques Brel]]. En liaj kanzonoj, la teksto estas forta, sencoriĉa kaj emociplena; la muziko plifortigas la intensecon de liaj vortoj, foje kantitaj, foje parolataj. Lia estika kondutlinio por la kreado de sia albumo ''[[Gibraltar (album)|Gibraltar]]'' konsistis ''''malkonstrui en la formo la nocion mem de la repo restante tamen [[hiphopo]]''". Li ekkonsciis ke en la slamo, same kiel en islamo, li estis "''en pozicio aperi kaj ne esti''“, " ''ĉar tro malkvieta pri la reago de la publiko, zorgoplena pro la opinio de la homoj.'' “''Necesis al mi malkonstrui por rekonstrui". Sed nenio bona povas eliri ekster amo kaj akcepto de la alia''" <ref>(Intervjuo kun [[Pierre Delanoë]] ĉe [[France Inter]], julio 2006.</ref>. En novembro 2007, dum intervjuo, li anoncis sian engaĝiĝon kontraŭ nelegoscieco kadre de nova projekto kiun li nomis BENI SNASSEN, konsistanta el N.A.P, Wallen, Bil'in, Hancho, Matteo Falkone kaj li mem <ref>[http://www.5styles.com/PDF/5s52web.pdf Interview de Abd al Malik], 5styles, nov.2007. (fr) PDF</ref>. En majo 2008, li partoprenis en la albumo [[Last Night]] de [[Moby]] sub la titolo "La même nuit" (La saman nokton, franclingva versio de la titolo "Alice"). En januaro 2008, li estis ordenita fare de [[Christine Albanel]], [[ministrino pri Kulturo]], kavaliro pri artoj kaj beletro dum la MIDEM <ref>MIDEM : Marché International de la Musique — Internacia Merkato pri Muziko.</ref></small>. == Verkisto == Abd al Malik estas ankaŭ aŭtoro de aŭtobiografia libro aperinta en 2004 : "'''Qu'Allah bénisse la France'''" (Alaho benu Francion; eld. [[Albin Michel]]), en kiu li liveras klarigojn pri sia evoluo kaj vivo. Li pledas por pripensita islamo tolerema kaj akceptanta la integriĝon. Li ricevis pro ĝi la premion Laurence Trân en [[Belgio]]. La kritiko reagis pozitive. En prezento de sia libro, li skribis : "''La duopa debato de la koroj, tio estas unue galanta rendevuo kun si mem... Mi revenas de tie, kie oni neniam estus devinta foriri : Paco, Amo kaj Unueco... La Hiphopo estus unue - mi pardonpetas - spirita... Esti kapabla preterpasi sian kondiĉon, siajn alkutimiĝojn, kaj renkonti la Aliulon per la muziko. La Repo estas mia arto''“ == Diskografio == * 2004 : Albumo "Le Face à face des cœurs" (Universal Music Group / Universal Music France) * 2006 : Albumo "Gibraltar" (Atmosphériques) * 2008 Albumo "Dante" (Polydor) == Rekompencoj == * 2004 : [[Premio Laurence Trân]] en Belgio por la romano '''[[Qu’Allah bénisse la France]]'''. * 2006 : [[Premio Constantin]] kaj Premio de la Akademio [[Académie Charles-Cros]] por la albumo "Gibraltar". * 2007 : Trofeo Hiphop [[Europe 2]] de la plej bona slamisto 2006. * 2007 : [[Victoires de la musique]], kategorio "Musiques urbaines" (urbaj muzikoj) por la albumo "Gibraltar". * 2007 : [[Prix Raoul Breton]] aljuĝita de [[SACEM]] <ref>SACEM : Société des Auteurs, Compositeurs et Éditeurs de Musique — Societo de la Aŭtoroj, Komponistoj kaj Muzik-eldonistoj.</ref></small> por la albumo Gibraltar. * 2007 : Trofeo de la plej bona albumo aljuĝita de Césaire<ref>"Les Césaires de la Musique", aŭ, mallonge, "Les Césaires", estas muzika ceremonio kreita memore al [[Aimé Césaire]] por rekompensi franclingvajn nigrulajn artistojn kaj rimarkindulojn. La premioj estas aljuĝitaj tiuokaze al meritantoj.</ref></small> de la musique por la albumo "Gibraltar". * 2008 : Ordenita Kavaliro de la Artoj kaj Beletroj fare de la Ministrino pri Kulturo Christine Albanel. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * (fr) [http://www.abdalmalik.fr/ Oficiala retejo de la artisto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150518134629/http://www.abdalmalik.fr/ |date=2015-05-18 }} * (fr) [http://www.mc-abdalmalik.skyrock.com/ Blogo pri Abd Al Malik] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081224131730/http://mc-abdalmalik.skyrock.com/ |date=2008-12-24 }} == Fonto == La baza materialo de tiu artikolo fontas el [[:fr:Abd Al Malik]] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Abd al Malik)}} [[Kategorio:Francaj kantistoj]] [[Kategorio:Francaj repkantistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1975]] [[Kategorio:Artistnomoj]] i4w4id2nr0qz2tncoa3tt2qdfs8eo4f 0 267746 9397222 8256820 2026-06-09T14:53:34Z Sj1mor 12103 9397222 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo=''Memportreto'' (ĉ. [[1799]]) }} '''Joseph Mallord William TURNER''' (n. la [[23-an de aprilo]] [[1775]] - m. la [[19-an de decembro]] [[1851]]) estis [[Britio|brita]] [[Romantikismo|romantikista]] [[pentristo]], [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]], [[Akvarelo|akvarelisto]] kaj gravuristo. Oni ofte konsideras, ke lia stilo fondis la bazon de [[impresionismo]]. Kvankam Turner estis sufiĉe polemika persono siatempe, li nun estas ĝenerale rigardita kiel la artisto, kiu plej nobeligis pejzaĝismon en epoko, kiam la plej prestiĝa ĝenro restis [[historia pentrado]]. == Kelkaj verkoj == <gallery> Dosiero:Joseph Mallord William Turner 012.jpg|''Incendio de la Parlamento'' ([[1834]]) Dosiero:Joseph Mallord William Turner 065.jpg|''[[Ponto de Londono]]'' Dosiero:Ausbruch des Vesuvs, 1817.jpg|''Vesuvio'' </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Turner, Joseph Mallord William}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] cajom4brjay524o9dh7bw60lngcdg3a 0 267747 9397218 9267458 2026-06-09T14:51:59Z Sj1mor 12103 9397218 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:ConstableSelfPortrait.png|eta|dekstra|200px|''Memportreto'', [[1806]], krajono sur papero, [[Tate Gallery]] ([[Londono]]).]] '''John CONSTABLE''' (n. la [[11-an de junio]] [[1776]] - m. la [[31-an de marto]] [[1837]]) estis [[Britio|brita]] [[Romantikismo|romantikista]] [[pentristo]]. Li naskiĝis en [[Suffolk]] kaj precipe famiĝis pro siaj [[pejzaĝo]]j de [[Dedham Vale]], la areo ĉirkaŭ sia hejmo ankaŭ konita kiel "Constable Country". "''Mi devus pentri miajn proprajn lokojn plej bone''", li skribis al sia amiko John Fisher en [[1821]]. Inter liaj plej famaj pentraĵoj estas ''Dedham Vale'' ([[1802]]) kaj ''[[The Hay Wain]]'' ([[1821]]). Kvankam liaj verkoj nun viciĝas inter la plej popularaj kaj altvaloraj de la tuta brita arto, li neniam sukcesis finance, kaj ne vere famiĝis antaŭ ol esti finfine akceptita en la [[Royal Academy of Arts|Reĝan Artakademion]] je la aĝo 52. Li fakte vendis pli multajn pentraĵojn en [[Francio]] ol en [[Anglio]]. == Kelkaj verkoj == <gallery> Dosiero:Constable DeadhamVale.jpg|''Dedham Vale'' Dosiero:John_Constable_The_Hay_Wain.jpg|''The Hay Wain'' Dosiero:John Constable - Weymouth Bay, c. 1816.jpg|''Weymouth Bay'' </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Constable, John}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] l34p4xruhv9cethp6vfu1g55oyuxc90 0 267753 9397220 9268539 2026-06-09T14:52:47Z Sj1mor 12103 9397220 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Franz Gerhard VON KÜGELGEN''' (n. la [[26-an de februaro]] [[1772]] - m. la [[27-an de marto]] [[1820]] en [[Dresdeno]]) estis [[Germanio|germana]] [[Romantikismo|romantikista]] [[pentristo]], kiu famiĝis pro siaj [[portreto]]j kaj {{J|historia pentraĵo}}. Li cetere estis profesoro en la Artakademio de Dresdeno kaj membriĝis en Prusa kaj Rusa Artakademioj. Lia ĝemelfrato, [[Karl von Kügelgen]], ankaŭ estis rimarkinda pentristo. Dum lia kariero, Gerhard von Kügelgen ekzemple pentris portretojn de [[Caspar David Friedrich]], [[Johann Wolfgang von Goethe]], [[Johann Gottfried Herder]], [[August von Kotzebue]], [[Friedrich Schiller]], [[Johann Gottfried Seume]], [[Ludwig Uhland]], [[Zacharias Werner]], [[Christoph Martin Wieland]] kaj de aliaj verkistoj, artistoj kaj kleruloj de sia tempo. Li estis mortigita de ŝtelisto en [[1820]] survoje al Dresdeno el sia apartamento de [[Loschwitz]]. == Kelkaj verkoj == <gallery> Dosiero:Gerhard von Kügelgen 001.jpg|''[[Friedrich Schiller]]'' Dosiero:Gerhard von Kügelgen portrait of Friedrich.jpg|''[[Caspar David Friedrich]]'' </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kugelgen, Gerhard von}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] 7kgwtch3n8et6uwjkw6b588kprsxh7l 0 268728 9397328 9373687 2026-06-09T19:19:41Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397328 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro | titolo = Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism | aŭtoro = Benedict Anderson | eldonjaro = 1983 | eldoninto = [[Verso Books]] | paĝoj = 160 | isbn = 0860910598 }} La '''"imagita komunumo"''' estas nocio kreita cele al analizo de [[naciismo]] fare de [[Benedict Anderson]]. Li asertas, ke [[nacio]] estas socie konstrukciita [[komunumo]], t.e. imagita de la homoj, kiuj perceptas sin kiel membrojn de tiu grupo. La libro de Anderson ''Imagined Communities'' [Imagitaj Komunumoj], en kiu li klarigas tiun koncepton profunde, eldoniĝis en 1983.<ref name="ic">{{citaĵo el libro |titolo=Imagined communities: reflections on the origin and spread of nationalism |familia nomo=Anderson |persona nomo=Benedict R. O'G. |jaro=1991 |eldoninto=Verso |loko=London |isbn=978-0-86091-546-1 |paĝoj=6–7 |url=https://books.google.com/books?id=4mmoZFtCpuoC |alirdato=2010-09-05}}</ref> == Origino == Laŭ Anderson, kreado de imagitaj komunumoj ebliĝis pro la "preskapitalismo".<ref name=nationalismproject>{{citaĵo el la reto|url=http://www.nationalismproject.org/books/a_b.htm|titolo=The Nationalism Project: Books by Author A-B|alirdato=2019-02-11|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060707110800/http://www.nationalismproject.org/books/a_b.htm|arkivdato=2006-07-07}}</ref> Kapitalistaj entreprenistoj presis siajn librojn en la popola lingvo (anstataŭ en ekskluzivaj skriblingvoj kiel la latina) por maksimumigi la disvendadon. Sekve, legantoj parolantaj diversajn lokajn dialektojn ekkapablis kompreni unu la alian, kaj komuna diskurso estiĝis. Anderson argumentis, ke la unuaj eŭropaj [[nacio-ŝtato]]j tiel formiĝis ĉirkaŭ siaj "naciaj preslingvoj". == Nacioj kaj naciismo == Benedict Anderson difinis nacion kiel "imagitan politikan komunumon, kiun oni imagas kaj kiel imanente limhavan kaj kiel [[suvereneco|suverenan]]". Imagita komunumo diferencas de efektiva komunumo per tio, ke ĝi ne estas (nek povas esti) bazita sur ĉiutaga senpera homa interagado inter siaj membroj. Anstataŭe, membroj tenas enmense imagon pri sia afineco. Ekzemplo estas la komuna nacieco, kiun oni sentas kun aliaj nacianoj, kiam la propra "imagita komunumo" partoprenas pli grandan eventon kiel la [[Olimpiaj ludoj|Olimpikojn]]. Anderson klarigas, ke nacio estas "imagita, ĉar la membroj eĉ de la plej malgranda nacio neniam konos la plimulton de siaj kunmembroj, renkontos ilin aŭ eĉ aŭdos pri ili, sed en la kapo de ĉiu el ili vivas la imagbildo de ilia komuneco". Verŝajne la anoj de la komunumo neniam senpere ekkonos unu la alian, sed ili eble havas similajn interesojn aŭ identiĝas kiel partoj de la sama nacio. Ankaŭ la [[amaskomunikilo]]j kreas imagitajn komunumojn per direktiĝado al amasa ricevantaro aŭ per ĝeneraligado, alparolante civitanojn kiel publikon. Oni imagas, tiujn komunumojn limhavaj kaj suverenaj. Ili estas limhavaj pro tio, ke nacioj havas "finiajn, kvankam elastajn limojn, malantaŭ kiuj troviĝas aliaj nacioj". Ili estas suverenaj tiom, kiom neniu [[dinastio|dinastia]] [[monarkio]] rajtas pretendi aŭtoritaton super ili, laŭ ideo estiĝinta en la frua [[moderna epoko]]: {{citaĵo|... la koncepto naskiĝis en epoko, en kiu [[klerismo]] kaj [[revolucio]]j detruis la [[legitimeco]]n de la die instalita hierarkia dinastia regno. Maturiĝante en stadio de la homa historio, en kiu eĉ la plej piaj adeptoj de iu ajn universala religio seneskape alfrontiĝis al la vivanta plurismo de tiaj religioj kaj la [rekta rilato] inter la ontologiaj pretendoj kaj teritoria etendiĝo de ĉiu kredo, nacioj revas esti liberaj, kaj, eĉ se sub Dio, senpere liberaj. La garantianto kaj la emblemo de tiu libereco estas la suverena ŝtato. }} Eĉ se ni eble neniam vidos iujn anojn de nia imagita komunumo, ni scias pro komunikado, ke ili ekzistas. Fine, nacio estas imagita komunumo, ĉar {{citaĵo|senkonsidere pri la efektiva malegaleco kaj ekspluatado, kiuj eble regas en ĉiu el ili, nacio estas ĉiam konceptata kiel profunda, horizontala kamaradaro. Finfine, tiu frateco estas tio, kio ebligas, ke dum la pasintaj du jarcentoj tiom da milionoj da homoj pretis ne tiom mortigi kiom morti pro tiaj limigitaj imagataĵoj.<ref name="ic"/>}} Provante difini la naciismon, Anderson identigas tri paradoksojn: {{citaĵo|(1) La objektiva moderneco de nacioj en la okuloj de la historiistoj, kontraste kun ilia subjektiva antikveco en la okuloj de naciistoj. (2) La formala universaleco de nacieco kiel socia-kultura koncepto [kaj] (3) la 'politika' povo de tiaj naciismoj kontraste kun ilia filozofia malriĉeco kaj eĉ senkohero"<ref name="ic" />}} == Kunteksto kaj influo == Benedict Anderson alvenis al sia teorio, ĉar li opiniis nek la marksisman nek la liberalan teorion adekvata por klarigi la [[naciismo]]n. Anderson povas alkalkuliĝi al la "historiisma" aŭ "[[modernismo|modernisma]]" skolo en [[naciismo-studoj]] kune kun [[Ernest Gellner]] kaj [[Eric Hobsbawm]], ĉar li tezas, ke nacioj kaj naciismo estas produktoj de la moderna epoko kreitaj kiel rimedoj por atingi politikajn kaj ekonomiajn celojn. Ĉi tiu skolo estas kontraŭa al tiu de la [[pratempismo|pratempistoj]], kiuj kredas, ke nacioj, se ne naciismo, ekzistas jam ekde la frua homa historio. La nocion de imagitaj komunumoj eblas konsideri formo de [[socia konstrukciismo]] egala al la koncepto de [[imagita geografio|imagitaj geografioj]], kiu devenas de [[Edward Said]]. Kontraste kun Gellner kaj Hobsbawm, Anderson ne estas malamika al la naciisma ideo, nek kredas, ke naciismo estas kadukiĝinta afero en tutmondiĝanta mondo. Anderson aprezas la utopian elementon en la naciismo. Laŭ lia teorio pri imagitaj komunumoj, la ĉefaj kaŭzoj de naciismo estas la malaltiĝanta signifo de privilegia aliro al apartaj skriblingvoj (kiel la latina) pro amasa legopovo en la popolaj lingvoj; la movado por abolicii la ideon de regado pro didonita rajto kaj la heredan monarkion; kaj la estiĝo de presmaŝina kapitalismo – kiuj ĉiuj estas fenomenoj aperantaj ekde la komenco de la [[Industria Revolucio]]. Laŭ Harald Bauder, la koncepto de imagitaj komunumoj restas altgrade temrilata en nuntempa kunteksto de la maniero, per kiu [[Nacio-ŝtato|naciaj ŝtatoj]] formulas siajn identecojn en kunligo kun la enlanda kaj eksterlanda politikoj, ekzemple la politiko pri enmigrantoj kaj migrado.<ref>Bauder, H. (2011) Immigration Dialectic: Imagining Community, Economy and Nation. Toronto: University of Toronto Press.</ref> Laŭ Euan Hague, "la koncepto de Anderson pri nacioj, kiuj estas 'imagitaj komunumoj' iĝis norma en libroj, kiuj superrigardas la geografian pensadon".<ref name=sage>{{citaĵo el la reto|url=http://www.sagepub.com/upm-data/9613_020037ch1and2.pdf|titolo=Benedict Anderson|alirdato=2015-12-15|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150414021426/http://www.sagepub.com/upm-data/9613_020037ch1and2.pdf|arkivdato=2015-04-14}}</ref> Kvankam la termino estis kreita por specife priskribi la naciismon, oni uzas ĝin nun pi vaste, preskaŭ forviŝante la diferencon inter ĝi kaj [[intereskomunumo]]. Eblas, ekzemple, referenci per ĝi al komunumo bazita sur [[seksa orientiĝo]]<ref>Ross, C. (2012). Imagined communities: initiatives around LGBTQ ageing in Italy. ''Modern Italy'', 17(4), 449-464. doi:10.1080/13532944.2012.706997</ref> aŭ konscio pri tutteraj riskfaktoroj.<ref>Beck, U. 2011, "Cosmopolitanism as Imagined Communities of Global Risk", ''American Behavioral Scientist'', 55, 10, p. 1346-1361, Academic Search Complete, EBSCOhost, rigardita 2013-02-02.</ref> == Vidu ankaŭ == [[naciismo]], [[Benedict Anderson]], [[Ernest Gellner]], [[Eric Hobsbawm]] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Politika filozofio]] [[Kategorio:Sociologiaj teorioj]] qbgwr6bnwcgovd0nf6jjxicgx4mu7yu 0 269475 9397732 8137406 2026-06-10T08:07:13Z Sj1mor 12103 9397732 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:The Horse in Motion.jpg|eta|Muybridge's ''The Horse in Motion''.]] [[Dosiero:Muybridge horse jumping.jpg|eta|Saltanta ĉevalo.]] '''Eadweard J. Muybridge''' ({{dato|9|aprilo|1830}}, [[Kingston upon Thames]] – {{dato|8|majo|1904}}, samloke; origine ''Edward James Muggeridge'') estis [[Britio|angla]]-[[Usono|usona]] [[Listo de fotistoj|fotisto]], ĉefe konata pro sia pionira uzo de pluraj [[sinkronigado|sinkronigitaj]] [[kamerao]]j por registri [[moviĝo]]jn. Li inventis [[zoopraksiskopo]]n, aparaton por la [[projekciado]] de [[moviĝantaj bildoj]] kiu antaŭeniris la [[kinematografio]]n per [[celuloido|celuloida filmo]]. Kune kun [[Étienne-Jules Marey]] kaj [[Ottomar Anschütz]] li estis pioniro de [[Ĥronofotografio|fotado de rapidaj procezoj]]. == Vivo kaj kariero == [[Dosiero:Eadweard Muybridge, Park House, Kingston. Plaque.jpg|eta|maldekstre|Memorplakedo]] Post lernado en gimnazio li estis dungito de ''London Printing and Publishing Co.'' kaj en 1852 kiel ties agento iris al [[Usono]]. Ne klaras, kiam kaj kie li lernis pri fotografio. Li ŝanĝis sian nomon al ''Muybridge'' kaj post 1866 en [[San Francisco]] rapide sukcesis kiel fotisto, ĉefe per arkitekturaj fotoj kaj pejzaĝaj fotoj de la ''"sovaĝa okcidento"'' (publikigitaj sub pseŭdonimo “Helios”. Tre famiĝis lia fotoserio el 1867 pri [[Nacia Parko Yosemite]] kaj en 1867 Muybridge estis komisiita fotisto de [[Usono|US]]-armea ekspedicio. <gallery> Image:Muybridge horse walking animated.gif| <small>Ĉevalo en paŝado </small> Image:Muybridge race horse animated.gif| <small>Ĉevalo en galopo</small> Image:Muybridge Buffalo galloping.gif| <small>[[Amerika bizono|Bizono]] en galopo</small> Image:Dog galloping slow motion.gif| <small>Galopanta hundo</small> </gallery> En 1872 [[Leland Stanford]], eksa [[guberniestro de Kalifornio]], fervoja entreprenegisto kaj posedanto de [[ĉevalkonkurso|konkursa]] ĉevalo, taskigis lin eltrovi la ekzaktan moviĝon de la ĉevalpiedoj dum [[troto]] kaj [[galopo]]. Muybridge solvis la taskon per [[seria fotado]] per pluraj [[kuplado|kuplitaj]] kameraoj (komence 12, poste 24 kaj fine 36 fotoaparatoj) kaj povis pruvi per la fotoj, de galopanta ĉevalo dum certa tempo vere ''ŝvebas'' kun ĉiuj kvar piedoj en la aero. Por montri siajn fotojn kiel [[moviĝantaj bildoj]] li konstruis specialan aparaton, la [[zoopraksiskopo]]n. <gallery> Image:Phenakistoscope 3g07690u.jpg| <small>[[Fenakistiskopo|Fenakistiskopa]] disko de Muybridge (1893)</small> Image:Phenakistoscope 3g07690b.gif| <small>Dancanta paro</small> </gallery> Dum la [[Chicago|Ĉikaga]] [[Monda ekspozicio]] 1893 Muybridge donis serion da prelegoj pri la ''Scienco pri bestmoviĝo'' en la - speciale tiucele konstruita - "Zoopraksigrafia halo". Li uzis sian [[zoopraksiskopo]]n por montri siajn moviĝantajn bildojn al paginta publiko (''Zoopraksigrafia halo'' do estis la unua komerca kinejo de la mondo). Dum vizito ĉe [[Étienne-Jules Marey]] Muybridge vidis ties laboron, la tiel nomatajn "stop-motion" (''moviĝo-haltigajn'') bildojn (unu kamerao kaptas plurajn bildojn). == Privata vivo == En 1874 Muybridge eltrovis ke lia edzino havis amanton, majoron Harry Larkyns. Muybridge mortpafis lin. Sekvis tribunalo, sed li eliris sen esti kondamnita, ĉar - tiel la verdikto - estis ''"pardonebla murdo"''. Li ankaŭ pridubis la patrecon de la filo, kvankam poste montriĝis ke ja estis lia filo. Kiam li entreprenis ekspedicion al Centrameriko, li lasis sian filon en orfejo. En 1894 Muybridge revenis al sia naskiĝlando, publikigis du pliajn verkojn kaj mortis en 1904 en [[Kingston upon Thames]]. == Vidu ankaŭ == * [[Harold E. Edgerton]] * [[Étienne-Jules Marey]] * [[Ottomar Anschütz]] * [[Thomas Eakins]] * [[Fairman Rogers]] == Literaturo == ;De Muybridge : * [[1887]]: ''Animal Locomotion; An Electro-Photographic Investigation of Consecutive Phases of Animal Movement'', Philadelphia – Elf Bände mit über 100.000 Aufnahmen auf 781 Platten aus den Jahren 1872 bis 1885 * [[1901]]: ''The Human Figure in Motion'', Philadelphia === Plua legado === * Arthur P. Shimamura. ''Muybridge in Motion: Travels in Art, Psychology, and Neurology'', 2002, History of Photography, Volume 26, Number 4, 341-350. {{en}} * Rebecca Solnit. ''River of Shadows: Eadweard Muybridge and the Technological Wild West'', 2003 ISBN 0-670-03176-3. {{en}} == Eksteraj ligiloj == * {{PND|118735438}} {{Projektoj|commonscat=Eadweard Muybridge|Eadweard Muybridge}} * Fotoj faritaj de Muybridge: ** [http://thehive.modbee.com/?q=node/1620 1872, Indianoj en Josemiti-parko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081216072337/http://thehive.modbee.com/?q=node%2F1620 |date=2008-12-16 }} ** [http://www.calisphere.universityofcalifornia.edu/browse/azBrowse/Modoc+War Stereo-fotoj de Eadweard Muybridge] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081121004130/http://www.calisphere.universityofcalifornia.edu./browse/azBrowse/Modoc+War |date=2008-11-21 }}, Calisphere, California Digital Library * Muzeoj: ** [http://www.archives.upenn.edu/primdocs/upt/upt50/upt50m993/upt50m993.html Kelkaj objektoj el "Eadweard Muybridge Collection"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081216072501/http://www.archives.upenn.edu/primdocs/upt/upt50/upt50m993/upt50m993.html |date=2008-12-16 }}, University Archives and Record Center, Universitato de Pensilvanio ** [https://archive.is/20121223193758/www.kingston.gov.uk/browse/leisure/museum/museum_exhibitions/muybridge.htm Muybridge en sia naskiĝurbo] ([[Kingston Museum]], Kingston Upon Thames, Surrey) ** [http://www.precinemahistory.net/1870.htm Historio de la malkovro de kino], ilustrita kronologio de Paul Burns (angle) * Filmo pri Muybridge: ** [http://tesseractfilm.com/ Tesseract] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060813130928/http://www.tesseractfilm.com/ |date=2006-08-13 }} 20-minuta eksperimenta filmo pri Muybridge kaj lia manio pri bildo kaj tempo ** [http://www.freezingtime.net/ Retejo de filmo: ''Freezing Time'' pri Muybridge], reĝisorata de [[Andy Serkis]], verkita de [[Keith Stern]]. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Muybridge, Eadweard}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Usonaj fotistoj]] [[Kategorio:Pioniroj de fotografio]] [[Kategorio:Historio de kino]] 8119kawu1laar195bqr9ludk60tev29 9397733 9397732 2026-06-10T08:07:37Z Sj1mor 12103 9397733 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Eadweard J. Muybridge''' ({{dato|9|aprilo|1830}}, [[Kingston upon Thames]] – {{dato|8|majo|1904}}, samloke; origine ''Edward James Muggeridge'') estis [[Britio|angla]]-[[Usono|usona]] [[Listo de fotistoj|fotisto]], ĉefe konata pro sia pionira uzo de pluraj [[sinkronigado|sinkronigitaj]] [[kamerao]]j por registri [[moviĝo]]jn. Li inventis [[zoopraksiskopo]]n, aparaton por la [[projekciado]] de [[moviĝantaj bildoj]] kiu antaŭeniris la [[kinematografio]]n per [[celuloido|celuloida filmo]]. Kune kun [[Étienne-Jules Marey]] kaj [[Ottomar Anschütz]] li estis pioniro de [[Ĥronofotografio|fotado de rapidaj procezoj]]. [[Dosiero:Eadweard Muybridge, Park House, Kingston. Plaque.jpg|eta|maldekstre|Memorplakedo]] [[Dosiero:The Horse in Motion.jpg|eta|Muybridge's ''The Horse in Motion''.]] [[Dosiero:Muybridge horse jumping.jpg|eta|Saltanta ĉevalo.]] == Vivo kaj kariero == Post lernado en gimnazio li estis dungito de ''London Printing and Publishing Co.'' kaj en 1852 kiel ties agento iris al [[Usono]]. Ne klaras, kiam kaj kie li lernis pri fotografio. Li ŝanĝis sian nomon al ''Muybridge'' kaj post 1866 en [[San Francisco]] rapide sukcesis kiel fotisto, ĉefe per arkitekturaj fotoj kaj pejzaĝaj fotoj de la ''"sovaĝa okcidento"'' (publikigitaj sub pseŭdonimo “Helios”. Tre famiĝis lia fotoserio el 1867 pri [[Nacia Parko Yosemite]] kaj en 1867 Muybridge estis komisiita fotisto de [[Usono|US]]-armea ekspedicio. <gallery> Image:Muybridge horse walking animated.gif| <small>Ĉevalo en paŝado </small> Image:Muybridge race horse animated.gif| <small>Ĉevalo en galopo</small> Image:Muybridge Buffalo galloping.gif| <small>[[Amerika bizono|Bizono]] en galopo</small> Image:Dog galloping slow motion.gif| <small>Galopanta hundo</small> </gallery> En 1872 [[Leland Stanford]], eksa [[guberniestro de Kalifornio]], fervoja entreprenegisto kaj posedanto de [[ĉevalkonkurso|konkursa]] ĉevalo, taskigis lin eltrovi la ekzaktan moviĝon de la ĉevalpiedoj dum [[troto]] kaj [[galopo]]. Muybridge solvis la taskon per [[seria fotado]] per pluraj [[kuplado|kuplitaj]] kameraoj (komence 12, poste 24 kaj fine 36 fotoaparatoj) kaj povis pruvi per la fotoj, de galopanta ĉevalo dum certa tempo vere ''ŝvebas'' kun ĉiuj kvar piedoj en la aero. Por montri siajn fotojn kiel [[moviĝantaj bildoj]] li konstruis specialan aparaton, la [[zoopraksiskopo]]n. <gallery> Image:Phenakistoscope 3g07690u.jpg| <small>[[Fenakistiskopo|Fenakistiskopa]] disko de Muybridge (1893)</small> Image:Phenakistoscope 3g07690b.gif| <small>Dancanta paro</small> </gallery> Dum la [[Chicago|Ĉikaga]] [[Monda ekspozicio]] 1893 Muybridge donis serion da prelegoj pri la ''Scienco pri bestmoviĝo'' en la - speciale tiucele konstruita - "Zoopraksigrafia halo". Li uzis sian [[zoopraksiskopo]]n por montri siajn moviĝantajn bildojn al paginta publiko (''Zoopraksigrafia halo'' do estis la unua komerca kinejo de la mondo). Dum vizito ĉe [[Étienne-Jules Marey]] Muybridge vidis ties laboron, la tiel nomatajn "stop-motion" (''moviĝo-haltigajn'') bildojn (unu kamerao kaptas plurajn bildojn). == Privata vivo == En 1874 Muybridge eltrovis ke lia edzino havis amanton, majoron Harry Larkyns. Muybridge mortpafis lin. Sekvis tribunalo, sed li eliris sen esti kondamnita, ĉar - tiel la verdikto - estis ''"pardonebla murdo"''. Li ankaŭ pridubis la patrecon de la filo, kvankam poste montriĝis ke ja estis lia filo. Kiam li entreprenis ekspedicion al Centrameriko, li lasis sian filon en orfejo. En 1894 Muybridge revenis al sia naskiĝlando, publikigis du pliajn verkojn kaj mortis en 1904 en [[Kingston upon Thames]]. == Vidu ankaŭ == * [[Harold E. Edgerton]] * [[Étienne-Jules Marey]] * [[Ottomar Anschütz]] * [[Thomas Eakins]] * [[Fairman Rogers]] == Literaturo == ;De Muybridge : * [[1887]]: ''Animal Locomotion; An Electro-Photographic Investigation of Consecutive Phases of Animal Movement'', Philadelphia – Elf Bände mit über 100.000 Aufnahmen auf 781 Platten aus den Jahren 1872 bis 1885 * [[1901]]: ''The Human Figure in Motion'', Philadelphia === Plua legado === * Arthur P. Shimamura. ''Muybridge in Motion: Travels in Art, Psychology, and Neurology'', 2002, History of Photography, Volume 26, Number 4, 341-350. {{en}} * Rebecca Solnit. ''River of Shadows: Eadweard Muybridge and the Technological Wild West'', 2003 ISBN 0-670-03176-3. {{en}} == Eksteraj ligiloj == * {{PND|118735438}} {{Projektoj|commonscat=Eadweard Muybridge|Eadweard Muybridge}} * Fotoj faritaj de Muybridge: ** [http://thehive.modbee.com/?q=node/1620 1872, Indianoj en Josemiti-parko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081216072337/http://thehive.modbee.com/?q=node%2F1620 |date=2008-12-16 }} ** [http://www.calisphere.universityofcalifornia.edu/browse/azBrowse/Modoc+War Stereo-fotoj de Eadweard Muybridge] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081121004130/http://www.calisphere.universityofcalifornia.edu./browse/azBrowse/Modoc+War |date=2008-11-21 }}, Calisphere, California Digital Library * Muzeoj: ** [http://www.archives.upenn.edu/primdocs/upt/upt50/upt50m993/upt50m993.html Kelkaj objektoj el "Eadweard Muybridge Collection"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081216072501/http://www.archives.upenn.edu/primdocs/upt/upt50/upt50m993/upt50m993.html |date=2008-12-16 }}, University Archives and Record Center, Universitato de Pensilvanio ** [https://archive.is/20121223193758/www.kingston.gov.uk/browse/leisure/museum/museum_exhibitions/muybridge.htm Muybridge en sia naskiĝurbo] ([[Kingston Museum]], Kingston Upon Thames, Surrey) ** [http://www.precinemahistory.net/1870.htm Historio de la malkovro de kino], ilustrita kronologio de Paul Burns (angle) * Filmo pri Muybridge: ** [http://tesseractfilm.com/ Tesseract] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060813130928/http://www.tesseractfilm.com/ |date=2006-08-13 }} 20-minuta eksperimenta filmo pri Muybridge kaj lia manio pri bildo kaj tempo ** [http://www.freezingtime.net/ Retejo de filmo: ''Freezing Time'' pri Muybridge], reĝisorata de [[Andy Serkis]], verkita de [[Keith Stern]]. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Muybridge, Eadweard}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Usonaj fotistoj]] [[Kategorio:Pioniroj de fotografio]] [[Kategorio:Historio de kino]] 0likhc7e4pka9j06hdxp0hg7dztsmrm 0 269730 9397224 9267528 2026-06-09T14:54:47Z Sj1mor 12103 9397224 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, ĉ. 1802}} '''Philipp Otto RUNGE''' (n. la [[23-an de julio]] [[1777]] - m. la [[2-an de decembro]] [[1810]]) estis [[Romantikismo|romantikista]] [[Germanio|germana]] [[pentristo]] kaj [[Desegno|desegnisto]]. Kvankam li komencis sian artan karieron sufiĉe maljunaĝe kaj mortis frue, li estas rigardata kiel la dua plej grava germana romantikista pentristo post [[Caspar David Friedrich]]. Li loĝis en [[Hamburgo]] dum la plej granda parto de sia vivo. Runge estis [[Mistikismo|mistikema]] kaj [[Panteismo|panteista]] : li en siaj verkoj provis esprimi la harmonion de la universo per simbolaj [[koloro]]j, formoj kaj numeroj. Li ankaŭ verkis [[poezio]]n. == Kelkaj verkoj == <gallery> Dosiero:Philipp Otto Runge - Die Hülsenbeckschen Kinder.jpg|''La infanoj Hunselbeck'' Dosiero:Philipp Otto Runge - Der Morgen.jpg|''Mateno'' Dosiero:Runge Farbenkugel.jpg|''Kolorsfero'' </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Runge, Philipp Otto}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj poetoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] 8h9v3brsd0qcl48hvvu8zad0ucyu2z9 0 271590 9397371 9263056 2026-06-09T19:59:40Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397371 wikitext text/x-wiki {{Informkesto pereinta ŝtato}} '''Itala Somalio''', Italia Somalio aŭ Itala Somallando (konata ankaŭ kiel '''Italia Somalilando''') estis kolonio de la [[Itala reĝlando]] (''Regno d'Italia'') el la 1880-aj jaroj ĝis [[1941]] (kiam iĝis [[Protektorato de Somalio]]) en la teritorio de la nuntempa [[Korno de Afriko|nordorientafrika]] lando de [[Somalio]]. == Historio == Fine de la [[19a jarcento]] okazis gravaj eventoj en la [[Korno de Afriko]]. La eŭropaj potencoj ([[Italio]], [[Britio]] kaj [[Francio]]) ekeniris en Somalio pere de diversaj traktatoj kun la Sultanoj kiuj tiam kontrolis la regionon. Ties intereso en tiu ege seka lando ĉefe centriĝis ĉirkaŭ la aliro al ties havenoj, kiuj sekurigis al ili la strategie gravan [[Sueza Kanalo|Suezan Kanalon]] kaj la [[Adena Golfo|Adenan Golfon]].<ref name=Fitz-33>Fitzgerald, Nina J. ''Somalia'' (New York: Nova Science, 2002), p 33</ref> La lasta teritoriero akirita de Italio en Somalio por formi sian Somalion estis la regiono de Kisimajo (Jubalando), kiu estis iam kontrolita de Britio antaŭ la [[2MM]]. <ref name=Fitz-33/> Fine de la 19a jarcento, kreskanta socipolitika movado disvolviĝis en Italio cele la etendo de sia influo, dum multaj aliaj eŭropaj landoj jam estis farinta same dum Italio malfruis. <ref>Tripodi, Paolo. ''The Colonial Legacy in Somalia''. New York: St. Martin's P Inc,, 1999. p 16</ref> Cesare Correnti organizis ekspedicion por la "Societa Geografica Italiana" en 1876. Venontjare "L’Esploratore" estis fondita de Manfredo Camperio kiel ĵurnalo de vojaĝoj. En 1879 estis kreita la "Societa di Esplorazioni Commerciali in Africa", kun helpo de la Italia Industria Entreprenaro. "Club Africano" stariĝis en Somalio (tri jarojn poste iĝus "Societa Africana D’Italia") en 1879. Kelkaj historiistoj asertas, ke Italio havis malmulte da intereso en la ŝafaro kaj gregaro kiu estis en Somalio, kaj aliaj indikas ke Italio, pli ol pri la teroj de Somalio, havis intereson en la havenaj regionoj kaj ties alirejoj.<ref>Tripodi, Paolo. ''The Colonial Legacy in Somalia'', p 12-13</ref> Italio akiris kontrolon de kelkaj partoj de Somalio en la [[1880-aj jaroj]], kaj dum la venontaj jardekoj oni kuraĝigis la italian setladon. Tamen, en januaro de 1887 italiaj trupoj el Somalio luktis kontraŭ Ras Alula Engida en Dogali, [[Eritreo]], kie ili perdis 500 homojn. La Ĉefministro, [[Agostino Depretis]], rezignis pro tiu malvenko en julio de 1887. [[Francesco Crispi]] anstataŭis lin kaj havis novajn planojn por krei novajn areojn por enmigrado de italoj. La [[2an de majo]] de [[1889]] [[Menelik la 2-a]], [[Imperiestro de Etiopio]] kaj Italio subskribis pactraktaton. Ĉirkaŭ 1895 Italio lanĉis la [[Unua Ital-Abisena Milito|Unuan Ital-Abisenan Militon]] kontraŭ Etiopio el siaj teritorioj en [[Eritreo]] kaj Somalio. En 1905, Italio finfine akceptis la responson krei kolonion en Suda Somalio, post kelkaj malsukcesaj klopodoj. <ref>Hess, Robert L. ''Italian Colonialism in Somalia'' Chicago: University of Chicago P, 1966. p 101</ref> La administraj funkciuloj estis la Guberniestro Mercantelli kun la ses subdividoj de [[Brava]], [[Merca]], Lugh, Itala, [[Bardera]] kaj Jumbo. [[Dosiero:Luigi Amedeo, Duke of the Abruzzi.jpg|eta|maldekstra|200px|[[Luigi Amedeo, Duko de Abruzzi]], fondinto de la ĉefa [[Jovharo|agrikultura kolonio]] en Italia Somalio.]] La [[5a de aprilo]] de [[1908]] la Itala Parlamento aprobis leĝon por unuigi ĉiujn partojn de la suda Somalio en areo nomita "Itala Somalio". La kolonia povo estis tiam dividita inter la Parlamento, la Metropola registaro kaj la kolonia guberniestro. <ref name=Hess-102>Hess, Robert L. ''Italian Colonialism'', p 102</ref>. En 1920 la ''Societa Agricola Italo-Somala'' (SAIS) estis fondita de la Princo [[Luigi Amedeo, Duko de Abruzzi]], por ekspluati la agrikulturajn kapablojn de Afriko. La [[5an de decembro]] de [[1923]] [[Faŝismo]] venis al Somalio pere de la Guberniestro Cesare Maria De Vecchi di Val Cismon. Li kunportis perfortajn koloniajn sistemojn kaj ideojn. Post la malvenko de la movado de Muhammad Abdullah Hassan, okazis diversajn ribelojn kaj disputoj inter diversaj triboj de Norda Somalio. La tiama guberniestro kunlaboris kun la malnovaj tribestroj por pluhavi pacon inter la diversaj triboj kaj kontroli la militajn fortojn. <ref>Hess, Robert L. ''Italian Colonialism'', p 146</ref> Post la [[Unua Mondmilito]] la kolonio de Somalio estis pliampleksigita kiam [[Jubalando]] estis akirita el la brita kolonio de [[Kenjo]]. En 1923, la faŝista guberniestro [[Cesare Maria De Vecchi]] ekkontrolis la nordan Somalion post kiam la somalaj [[Sultanlando]]j de [[Sultanato de Hobio|Hobio]] kaj [[Majertio]]. En 1926, post violenta perforto, suda Somalio estis entute pacigita kaj ekĝuis periodon de ekonomia disvolviĝo. La somaliaj koloniaj trupoj nomitaj ''Dubatoj'' (kaj la polico ''Zaptié'') estis uzataj de De Vecchi en sia milita kampanjo. En fruaj [[1930-aj jaroj]], la novaj italaj guberniestroj, Guido Corni kaj Maurizio Rava, komencis politikon por amika asimilado de la [[Somaloj]] kaj ties klanoj. Multaj Somaloj aliĝis al la italia kolonia truparo. Miloj da italaj koloniistoj translokiĝis al Mogadiŝo, kiu iĝis komerca centro kun kelkaj malgrandaj fabrikaj entreprenoj, kaj al kelkaj agrikulturaj areoj ĉirkaŭ la ĉefurbo (kiel tiuj de "Villaggio duca degli Abruzzi" kaj "Genale").<ref> Bevilacqua, Piero. ''Storia dell'emigrazione italiana''. p. 233</ref> Italia esploristo kaj nobelulo Luigi Amedeo Savoia-Aosta fondis en 1920 la kolonio de [[Jovharo|Villaggio Duca degli Abruzzi]] kiel agrikultura setliĝo en Italia Somalio por eksperimenti per novaj kultivteknikoj. En 1926, la kolonio enhavis 16 vilaĝojn, kun ĉirkaŭ 3,000 somalaj kaj 200 italaj loĝantoj, kaj estis konektitaj de [[fervojo]] de 114 km. al Mogadiŝo. En 1940, la Villaggio Duca degli Abruzzi (mallongige "Villabruzzi") jam havis populacion de 12,000 loĝantoj, el kiuj preskaŭ 3,000 estis [[Italsomaloj]], kaj ĝuis elstaran nivelon de disvolviĝo per miksigo de fabrika areeto kun agrikultura industrio (sukermuelejoj, ktp)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://xoomer.alice.it/fernandotermentini/somalia.htm |titolo=Artikolo kun fotoj de vizito al la 'Villaggio Duca degli abruzzi' kaj aliaj areoj de la tiama Italia Somalio en 2005 (en itala) |alirdato=2009-01-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181020020255/http://xoomer.alice.it/fernandotermentini/somalia.htm |arkivdato=2018-10-20 }}</ref> == Italia Somalio ene de la Italia Imperio == En [[Oktobro]] de 1935, la suda fronto de la [[Dua Ital-Abisena Milito]] estis lanĉita kontraŭ Etiopio el Italia Somalio. Itala [[Generalo]] [[Rodolfo Graziani]] estris la invadtrupojn en la sudo. Junie de 1936, post la komenco de la milito, Italia Somalio iĝis parto de la [[Italia Orientafriko]]. La nova kolonio de la [[Italia Imperio]] inkludis ankaŭ [[Etiopio]]n kaj [[Eritreo]]n kaj estis nomita ''Africa Orientale Italiana''. El 1936 al 1940, oni konstruis novajn ŝoseojn (kiel tiu nomita "Imperia Vojo", el Mogasdiŝo al [[Adis-Abebo]]) en la regiono, krom novaj fervojoj (114 km el Mogadiŝo al [[Jovharo]]) kaj multaj lernejoj, hospitaloj, havenoj, pontoj, ktp. [[Dosiero:GrandeSomaliasettembre1940.gif|eta|dekstra|400px|La Italia "Granda Somalio" ampleksigis siajn limojn dum la 2MM, sub la guberniestro Carlo De Simone]] En la unua duono de 1940, estis 22,000 italoj loĝantaj en Somalio kaj la kolonio estis unu el la plej disvastigata de [[Afriko]] laŭ takso de vivnivelo de la kolonoj kaj de la somaloj, ĉefe en la urbaj areoj. Pli ol 10,000 italoj loĝis en Mogadiŝo, administra ĉefurbo de ''Africa Orientale Italiana''. En la dua duono de 1940, Italia truparo invadis la teritorion de la [[Brita Somalio]]<ref>http://books.google.it/books?id=_PwCu_D-HiUC&pg=PT1&lpg=PT1&dq=''Mussolini+unleashed+1939-1941''&source=web&ots=bmUFdHvwt3&sig=jC3JifKMffvOg6Ss83em2gWtQm4&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result#PPA154,M1</ref> kaj forigis la britojn. Italoj eĉ okupis la areojn de Kenjo borde kun [[Jubalando]] ĉirkaŭ la vilaĝoj de [[Mojale]] kaj [[Buna]]. <ref>http://www.lasecondaguerramondiale.it/africa_orie_2.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090802101751/http://www.lasecondaguerramondiale.it/africa_orie_2.html |date=2009-08-02 }} La unua mapo montras la de Italio okupitajn areojn ĉe Mojale/Buna</ref> Aŭguste de 1940 [[Mussolini]] bombastis al grupo de somaloj en [[Romo]] ke per la konkero de la Brita Somalio (kiun li aldonis al la Italia Somalio) preskaŭ ĉiuj somaloj estis unuŝtate unuigitaj, plenumante la revon de unio de ĉiuj somaloj ([[Granda Somalio]])<ref>Antonicelli, Franco. ''Trent'anni di storia italiana 1915 - 1945''. p. 47</ref>. Printempe de 1941, Britio rekuperis kontrolon de la [[Brita Somalio]], kaj konkeris la Italian Somalion kun la regiono de [[Ogadeno]], sed estis ĝis somero de 1943 [[Italia gerilo en Etiopio|Italia gerilo]] en ĉiuj areoj de la konkerita ''Africa Orientale Italiana''. Italia Somalio estis sub britia administrado ĝis 1949 kiam ĝi iĝis [[Protektorato de Somalio]] sub italia administrado. Tiu administrado daŭris dek jarojn, el 1950 al 1960. [[Somalio]] iĝis sendependa en 1960 per la unuigo de la ĝistiamaj Itala Somalio kaj Brita Somalio, sed ankoraŭ daŭris enlandaj militoj kaj nestabilaj postkoloniaj registaroj dum multaj jaroj. == Italiaj guberniestroj == * 1908-1910 Tommaso Carletti * 1910-1916 Giacomo De Martino * 1916-1919 Giovanni Cherina Ferroni * 1920-1923 Carlo Ricci * 1923-1928 Cesare Maria De Vecchi * 1928-1931 Guido Corni * 1931-1935 Maurizio Rava * 1935-1936 Rodolfo Graziani * 1936-1937 Angelo De Ruben - Ruggiero Santini * 1937-1939 Francesco Saveno * 1939-1940 Gustavo Pesenti * 1940-1941 Carlo De Simone == Bildaro == <gallery> Dosiero:Mogadishu1936.jpg|Mogadiŝo en 1936, kun la katolika katedralo kaj la Triumfa Arko dediĉita al la Reĝo de Italio Dosiero:Fiatmogadiscio1940.png|La Konstruaĵo Boero de Fiat en Mogadiŝo (1940) Dosiero:JubalandPostageStamps.jpg|Poŝtmarkoj de 1926 celebrantaj la unuigon de Jubalando al la Italia Somalio Dosiero:Albergo1938villaggioducaabruzzi.png|Hotelo en la agrikultura rura areo de "Villaggio Duca degli Abruzzi", konstruita de la Duko Luigi Amedeo de Savojo Dosiero:CinemaitaliaMogadiscio.png|La unua kinejo malfermita en Mogadiŝo </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Referencoj == * Antonicelli, Franco. ''Trent'anni di storia italiana 1915 - 1945''. Mondadori Editore. Torino, 1961. * Hess, Robert L. ''Italian Colonialism in Somalia''. University of Chicago P. Chicago, 1966. * Tripodi, Paolo. ''The Colonial Legacy in Somalia''. St. Martin's P Inc. New York, 1999. * Fitzgerald, Nina J. ''Somalia''. Nova Science, Inc. New York, 2002. == Vidu ankaŭ == * [[Italia Imperio]] * [[Luigi Amedeo, Duko de Abruzzi]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de Somalio]] [[Kategorio:Eksaj kolonioj de Italio]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1880]] [[Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1936]] almr1matsjch5p1yzdyhad9rfccol7h 0 274660 9397176 8543533 2026-06-09T14:13:17Z Sj1mor 12103 9397176 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Preisler obecni dum Alegorie.jpg|150px|eta|''"Alegorio"'' ''(1910-1912)'' - Galerio de la ĉefurbo [[Prago]]]] '''Jan PREISLER''' (legu ''[Prajsler]''; naskiĝis la [[17-an de februaro]] [[1872]] en [[Popovice (Králův Dvůr)|Králův Dvůr-Popovice]] – mortis la [[27-an de aprilo]] [[1918]] en [[Prago]]), estas [[ĉeĥa]] pentristo kaj grafikisto. Disĉiplo de [[František Ženíšek]], profesoro de Figurarta akademio en [[Prago]], unu el fondintoj de la ĉeĥa moderna arto. En sia verkaro evoluis ekde [[naturalismo]] de la [[1890-aj jaroj]] kaj [[secesio|secesia]] [[simbolismo]] ĝis inspiriĝo per verkoj de [[Paul Cézanne|Cézanne]]. [[Dosiero:Jan Preisler tryptich Jaro 1900.jpg|eta|400px|maldekstra|Triptiko ''"Printempo"'' (''1900'') - Okcidentbohemia galerio en [[Plzeň]]]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://abart.artarchiv.cz/osoby.php?Fvazba=osobavdokumentech&i=&Fprijmeni=Preisler&Fjmeno=Jan/ Jan Preisler en datumbazo ''Artarchiv'']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Preisler, Jan}} [[Kategorio:Ĉeĥaj artistoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] a1815t0dk4pcraiw5ab23c5uy592wj6 9397179 9397176 2026-06-09T14:14:22Z Sj1mor 12103 9397179 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan PREISLER''' (legu ''[Prajsler]''; naskiĝis la [[17-an de februaro]] [[1872]] en [[Popovice (Králův Dvůr)|Králův Dvůr-Popovice]] – mortis la [[27-an de aprilo]] [[1918]] en [[Prago]]), estas [[ĉeĥa]] pentristo kaj grafikisto. [[Dosiero:Preisler obecni dum Alegorie.jpg|maldekstre|200px|eta|''"Alegorio"'' ''(1910-1912)'' - Galerio de la ĉefurbo [[Prago]]]] Disĉiplo de [[František Ženíšek]], profesoro de Figurarta akademio en [[Prago]], unu el fondintoj de la ĉeĥa moderna arto. En sia verkaro evoluis ekde [[naturalismo]] de la [[1890-aj jaroj]] kaj [[secesio|secesia]] [[simbolismo]] ĝis inspiriĝo per verkoj de [[Paul Cézanne|Cézanne]]. [[Dosiero:Jan Preisler tryptich Jaro 1900.jpg|eta|450px|maldekstra|Triptiko ''"Printempo"'' (''1900'') - Okcidentbohemia galerio en [[Plzeň]]]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://abart.artarchiv.cz/osoby.php?Fvazba=osobavdokumentech&i=&Fprijmeni=Preisler&Fjmeno=Jan/ Jan Preisler en datumbazo ''Artarchiv'']{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Preisler, Jan}} [[Kategorio:Ĉeĥaj artistoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] i3uwubsul4fefokdumzd5wol9oc6qw4 0 278577 9397485 9347053 2026-06-09T22:20:13Z Ollin Masa 256399 File 9397485 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | nomo = Maurice Utrillo | dosiero = [[Dosiero:Portrait de Maurice Utrillo par sa mère Suzanne Valadon.jpg|180px|center]] | priskribo = ''Portreto de Maurice Utrillo'' fare de lia patrino Suzanne Valadon (1925) | dato de naskiĝo = {{naskiĝdato|1883|12|26}} | loko de naskiĝo = [[Parizo]] | nacieco = franca | sukcesis kiel = pentristo | dato de morto = {{mortodato kaj aĝo|1955|11|5|1883|12|26}} | loko de morto = [[Dax]] | artista nomo = | artista celigo = | reprezentaj verkoj = pejzaĝoj }} [[File:Maurice Utrillo, ca. 1915-1920.jpg|thumb|Maurice Utrillo]] '''Maurice UTRILLO''', naskiĝnome '''Maurice VALADON''' (naskiĝis la {{daton|26|decembro|1883}} en [[Parizo]] - mortis la {{daton|5|novembro|1955}} en [[Dax]]) estas [[Francio|franca]] pentristo. == Biografio == Naskiĝinta iun tagon de [[Kristnasko]], straton Du Poteau en [[Montmartre]], kvartalo de [[Parizo]], Utrillo estas unu el malmultaj famaj pentristoj de Montmartre kiu naskiĝis tie. Li estas la filo de [[Suzanne Valadon|Marie-Clémentine Valadon]], kiu ŝanĝis sian antaŭnomon al «Suzanne», kiun ŝi opiniis pli eleganta, kaj de nekonata patro. Ŝi fariĝis modelo de [[Pierre Puvis de Chavannes|Puvis de Chavannes]], [[Pierre-Auguste Renoir]] (kiu nomis ŝin «Maria»), de [[Henri de Toulouse-Lautrec|Toulouse-Lautrec]] kaj multaj aliaj montmartraj pentristoj. Observante ilin ŝi lernis pentradon kaj ekfaris siajn unuajn desegnojn (ŝia filo estis unu el ŝiaj preferataj modeloj kiam li akceptis pozi). Ŝi estis prezentita al la majstro [[Edgar Degas]] kiu instruis al ŝi kelkajn teĥnikaĵojn, kuraĝigis ŝin pentri kaj estis ŝia unua aĉetanto. La infaneco de Maurice disvolviĝis ĉe sia avino, al kiu sia patrino konfidis lin. Ekde la aĝo de 18 jaroj, li plurfoje restadis en frenezulejo. Li iom post iom dronis en alkoholo, kiu kaŭzis al li multajn damaĝojn (perforto, demenco). Liaj studoj estis afektitaj pro tio. Tamen, liaj terapioj savis lin kaj eble kontribuis riveli lian genion. Ĉiuokaze, li ricevis kuraĝigojn de sia patrino kiam ŝi pensis malkovri novan talenton en li. Maurice Utrillo tiam renkontis pentriston [[Alphonse Quizet]] kaj komencis regule pentri ekde 1910 kaj sukcesis vivteni sin per sia pentrado. Li faris multajn pentraĵojn dum pluraj jardekoj kaj estis multe kopiata (ekzistas amaso da falsaj kaj pridubindaj verkoj). Ekde la 1920-aj jaroj, li fariĝis famkonata pentristo kaj la franca registaro honorigis lin per kruco de [[Honora Legio]] en 1929. En 1935, li edziĝis al [[Lucie Valore]] kun kiu li poste loĝis en [[Le Vésinet]]. Ŝi ludis rolon en la mastrumado de la financoj de la paro kaj prizorgis Maurice por malhelpi lian refalon en alkoholismo. Li mortis la {{daton|5|novembro|1955}} en [[Dax]], kie li vizitis [[kuracbanloko]]n kun sia edzino kaj estis enterigita en [[Tombejo Saint-Vincent]] en [[Montmartre]], [[Parizo]], fronte al kabaredo [[Lapin Agile]]. == Lia verkaro == '''Maurice Utrillo''' plejparte pentris pejzaĝojn, kie ofte aperas homaj konstruaĵoj. Dum lia kariero, li pentris multnombrajn urbajn pejzaĝojn, plejparte vidaĵojn de Kvartalo [[Montmartre]]. Lia stilo estas tiom specifa, ke estas malfacile klasifiki lin en tiun aŭ alian movadon. Eblas distingi tri periodojn en lia verkaro: * Periodo de [[Montmagny (Val-d'Oise)|Montmagny]] de 1904 al 1910; * Blanka periodo de 1910 al 1914: blankaj formoj kaj tonoj elstaras; * Bunta periodo de 1922 al 1955: vivaj kaj gajaj tonoj elstaras. == Liaj verkoj == * ''Moulin de la Galette'' en [[San Francisco Museum of Modern Art]] en [[San Francisco]] * ''La maison Rose à Montmartre'' en [[San Francisco Museum of Modern Art]] en [[San Francisco]] * ''Rue Custine à Montmartre'' en [[Ermitejo (muzeo)]] en [[Sankt-Peterburgo]] en [[Rusio]] * ''Église du Sacré-Cœur, de la rue Saint-Rustique'' en [[Museum of Fine Arts]] en [[Bostono]] * ''Scène d'une rue de banlieue'' en [[Museum of Fine Arts]] en [[Bostono]] * ''Le Lapin Agile'' en [[Arthur Ross Gallery]] en la [[Universitato de Pensilvanio]] * ''Le mur Rouge'' aŭ ''Boulevard de la Chapelle'' en [[Cincinnati Art Museum]] en [[Ohio]] * ''The Inn at Robinson'' en [[Cleveland Museum of Art]] en [[Ohio]]. * ''Rue à Sannois'' en [[Courtauld Institute of Art]] en [[Londono]] * ''La butte Pinson'' (1906) en [[Stiftung Sammlung E. G. Bührle]] en [[Zuriko]] * ''Porte Saint-Martin à Paris'' (1908) en [[Stiftung Sammlung E. G. Bührle]] en [[Zuriko]] * ''Eglise de Villiers le Bel'' (1910) en Privata Kolekto * ''Fleurs'' en [[Fred Jones Jr. Museum of Art]] en la [[Universitato de Oklahoma]] * ''Église Saint Pierre de Montmartre'' (1930) en [[Židovské muzeum v Praze]] en [[Prago]] * ''Le Donjon rue de Veaux'' (1932) en [[Židovské muzeum v Praze]] en [[Prago]] * ''Tarbes'' aŭ ''Winter street scene in Tarbes'' (1935) == Muzeo == La [[musée Utrillo-Valadon]] situanta en [[Sannois]], urbo de [[Val-d'Oise]], estas la sola en la mondo ekskluzive dediĉita al la pentristo kaj lia patrino, [[Suzanne Valadon]]. Ĝi prezentas tridekon da verkoj de la artisto kaj rekonstruon de lia ateliero. == Bibliografio == * ''Utrillo, sa vie, son œuvre'', Jean Fabris, Claude Wiart, Alain Buquet, [[Jean-Pierre Thiollet]], Jacques Birr, Catherine Banlin-Lacroix, Joseph Foret, Éditions Frédéric Birr, Parizo, 1982 * ''Utrillo Folie ?'' Jean Fabris, Editions Galerie Pétridès, Parizo 1992. * ''Suzanne Valadon'', Michel Peyramaure, 2 volumoj, Robert Laffont Pocket N°10683-10684 == Vidu ankaŭ == * [[Suzanne Valadon]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.photo.rmn.fr Grupiĝo de naciaj muzeoj] Alklaku al "Recherche", kaj skribu la nomon de la artisto en "Recherche simple". * [http://www.utrillo.com/ Oficiala retejo de Maurice Utrillo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110201174434/http://utrillo.com/ |date=2011-02-01 }} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/utrillo_maurice.html Maurice Utrillo en Artcyclopedia] * [http://www.utrillo.com/client/document/biographie_utrillo_10.pdf Biografio de Maurice Utrillo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110927173330/http://www.utrillo.com/client/document/biographie_utrillo_10.pdf |date=2011-09-27 }} * [http://www.pinacotheque.com/index.php?id=280 Ekspozicio Utrillo Valadon] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Utrillo, Maurice}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Saint-Vincent]] [[Kategorio:Hispandevenaj francoj]] 7r61wv1mfzoy7u6cdmhg81y0gdu0btk 0 279228 9397345 9336849 2026-06-09T19:31:48Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397345 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Insula makisgarolo |koloro = pink |dosiero = Aphelocoma insularis Bouton 2.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = Insula makisgarolo |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes'' |familio = [[Korvedoj]] ''Corvidae'' |genro = ''[[Aphelocoma]]'' |specio = '''''A. insularis''''' |statuso = NT |dunomo = ''Aphelocoma insularis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Henry Wetherbee Henshaw|Henshaw]], [[1886]]) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Aphelocoma insularis range.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }}La '''Insula makisgarolo''' ('''''Aphelocoma insularis''''') <ref> [[Etimologio]]: ''Aphelocoma'', el latinigita [[greka]] ''aphelo-'', "milda" (greka: apalos, απαλός) + Latina ''coma'' "hararo", pro la milda plumaro de la birdoj de tiu genro kompare al aliaj korvedoj. ''insularis'', [[latina]] por "insula".</ref>) aŭ '''Insula garolo''' estas unu el la [[specio]]j de la [[makisgaroloj]] (aŭ genro ''[[Aphelocoma]]'') kiu estas indiĝena de [[Nordameriko]] kaj pli precize [[endemismo]] de la [[Insulo Santa Cruz]] ĉe la marbordo de [[Suda Kalifornio]]. Ĝi estas tre rilata al la kalifornia makisgarolo – tio estas la marborda [[Okcidenta makisgarolo]] kiu troviĝas ĉe la proksima interna lando (Rice ''et al.'' 2003 <ref>'''Rice''', Nathan H.; Martínez-Meyer, Enrique & Peterson, A. Townsend (2003): Ecological niche differentiation in the ''Aphelocoma'' jays: a phylogenetic perspective. ''Biological Journal of the Linnean Society'' '''80'''(3): 369–383. {{DOI|10.1046/j.1095-8312.2003.00242.x}} [http://www.ansp.org/research/biodiv/ornithology/pdf/Jay-phylogeny.pdf PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070221042412/http://www.ansp.org/research/biodiv/ornithology/pdf/Jay-phylogeny.pdf |date=2007-02-21 }}</ref>) - sed diferenciĝas ĉar estas '''pli granda, pli brilkolora''' kaj havas evidentan pli fortikan bekon, krom genetika konsisto. La bekogrando rilatas al ties dieto, kiu enhavas dikŝelajn [[glano]]jn de la [[Insula kverko]] (''Quercus tomentella''). == Aspekto == Kiel aliaj makisgaroloj la Insula makisgarolo havas '''bluajn suprajn partojn''' kaj '''blankajn subajn partojn kun blugriza brustostrio'''. Tiu specio estas pli brilblua ol la Okcidenta kaj la Florida makisgaroloj. Ĝi distingiĝas ankaŭ el aliaj makisgaroloj pro sia plia grando. Ili havas longan voston tipe de plej parto de aliaj garoloj. Ili havas grandajn '''grizbrunan makulon en la supra parto de la dorso'''. Junuloj estas grizblankaj, sed havas bluajn flugilojn kaj voston. Ili havas akran voĉon kiel "ŝriip" inter aliaj. La ondeca flugo estas simila al tiu de la [[Blua garolo]], sed la Insula makisgarolo ne havas blankajn pintojn en flugiloj kaj vosto. == Kutimoj == La specio reproduktiĝas en marbordaj arbaroj de kverkoj aŭ arbustejoj. Ili estas tre agreseme '''defendemaj'''. La reproduktaj habitatoj ŝajne estas malbundaj en la insulo kaj pro tio junaj individuoj prokrastas sian reproduktadon dum kelkaj jaroj. Malkiel la [[Florida makisgarolo]] kaj aliaj [[garolo]]j, tiu specio ne ĝuas la avantaĝon de la [[kooperativa reproduktado]]. Ĝis kiam estos disponebla repodukta spaco neparigitaj individuoj uzas marĝenajn habitatojn netaŭgajn por reproduktado. Nereproduktuloj ne defendas teritoriojn, sed manĝas kaj ripozas en propraj grupoj. Reproduktado okazas printempe kiam plantoj floras, kreskas folioj kaj abundas [[artropodo]]j. Nestoj estas konstruitaj el bastonetoj kaj kovritaj el pli maldikaj bastonetoj kaj radikoj kaj estas bone kaŝitaj en ĉiu ajn alto el grundonivelo al 12 m alte. Oni demetas 2 al 5 ovojn kaj abundas nestopredado fare de serpentoj, Okcidenta Punktomefito, Insula vulpo, [[korako]]j kaj eble aliaj Insulaj makisgaroloj. Post [[elnestiĝo]] meza vivodaŭro estas 4.8 jaroj. == Disvastiĝo == La insulo Santa Cruz estas '''je 29&nbsp;km''' de la kalifornia marbordo sude de [[Santa Barbara]] kaj estas la plej granda el la konataj tie kiel la insuloj Channel Islands kaj ĝi funkcias kiel rezervejo, parte pro ''[[The Nature Conservancy]]'' kaj parte pro la [[Nacia Parko Channel Islands]]. La Insula makisgarolo povas ofte esti vidata ĉe la ''Prisoner's Cove'', kie multaj boatoj vizitantaj la insulon lasas kaj prenas pasaĝerojn. Tiu specio estas relative abunda (ĉ '''9,000 individuoj'''); sed ĝi estis klasita kiel "Preskaŭ Minacata" de la [[IUCN]] ĉefe por konsiderigi ke eventuala katastrofo, malsano aŭ [[invada specio]] (kiel la jam enmetitaj [[ŝafo]]j, [[porko]]j kaj [[kapro]]j) povus rapide mortigi la ĝis nun prosperan populacion sed kiu estas limigita al unusola insulo. La Insula makisgarolo ne loĝis laŭ nuna kono en iu ajn alia loko historie kaj ne estas [[fosilio]]j de la tre bone priserĉitaj najbaraj insuloj (Curry & Delaney 2002 <ref>'''Curry''', Robert L. & '''Delaney''', Kathleen Semple (2002): Island Scrub-Jay (''Aphelocoma insularis''). ''In:'' Poole, A. & Gill, F. (eds.): ''The Birds of North America'' '''713'''. Academy of Natural Sciences, Philadelphia, PA & [[American Ornithologists' Union]], Washington, D.C. Online version, retrieved 2007-FEB-25. {{DOI|10.2173/bna.713}} (postulas subskribon)</ref>). == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * {{Citaĵo el libro|titolo=Crows of the World 2nd ed|familia nomo=Goodwin|persona nomo=Derek|kunaŭtoroj=Gillmor, Robert|jaro=1986|loko=Seatlo|eldoninto=University of Washington Press|ISBN=0565009796}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Crows and jays: a guide to the crows, jays and magpies of the world|familia nomo=Madge|persona nomo=Steve|kunaŭtoroj=Burn, Hilary|jaro=1994|loko=Londono|eldoninto=A & C Black|ISBN=0713639997}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Audubon WatchList: [http://audubon2.org/webapp/watchlist/viewSpecies.jsp?id=109 Insula makisgarolo]. Elŝutita la 2007-FEB-26 kaj la [[14a de marto]] de 2009. [[Kategorio:Korvedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] dxbpgpj5u4xr4ktao2stfq2jkyggnk2 0 280508 9397375 8243944 2026-06-09T20:01:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397375 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo=Ixtlahuacán de los Membrillos | lando=Meksiko | statuso=Komunumo | | | devizo= | patrono= | mapo2 ={{Situo sur mapo|Meksiko |Teksto = Situo de {{PAĜNOMO}} en Meksiko |Lat-dir = N | Lon-dir = U |Lat-g = 20 | Lat-m = 21| Lat-s =00 |Lon-g = 103 | Lon-m = 12 | Lon-s =00 |floso=center |Larĝo=300 }} | bildo= | longitudo-gradoj=103 | longitudo-minutoj=12 | longitudo-sekundoj= | longitudo-direkto= U | latitudo-gradoj=20 | latitudo-minutoj=21 | latitudo-direkto= N | montrukoordinatojn = entekste | ŝtato=Jalisco | regiono=Centro | provinco= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | distrikto= | fondo= | registaro= | estro= | alto= 1590 | areo= 184,25 km² | loĝ=23420 | dens= | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono=UTC -6 | pk= | tel= | aŭto= | kodo= | laŭ= | TTTejo= | }} '''Ixtlahuacán de los Membrillos''' estas unu el la 126 komunumoj de la [[Meksiko|meksika]] subŝtato [[Jalisco]]. La ĉefurbo de la komunumo estas [[Ixtlahuacán de los Membrillos]]. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la [[INEGI]], do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 044. La nomo '''Ixtlahuacán de los Membrillos''' estas tute ekzemple de la kultura miksaĵo, ĉar ''Ixtlahuacán'' estas indiĝena vorto, dum "de los Membrillos" signifas en la [[hispana]] "de la Cidonioj". == Geografio == '''Ixtlahuacán de los Membrillos''' apartenas al la regiono [[Centro (regiono)|Centro]] kiu situas, kiel jam diras la nomo, en la centro de la subŝtato Jalisco (la ĉefa urbo estas [[Guadalajara]]). Al tiu regiono apartenas 14 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la [[INEGI]]) 23420 loĝantojn. El tiuj estis 11522 viroj kaj 11898 virinoj. La komunumo havas surfacon de 184,25 km². La meza alteco estas 1590 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 19,8 C. En la komunumo estas 797,9 mm da precipitaĵo jare. [[Dosiero:Regiones de Jalisco.svg|eta|maldekstra|270px|Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.]] == Sociogeografio == En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 6492 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 6025 scipovis legi kaj skribi kaj 461 viroj estis analfabetoj. Do 7.1 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 6537 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 6073 sciis legi kaj skribi kaj 454 virinoj estis analfabetoj. Do 6,95 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Ixtlahuacán de los Membrillos vivis 17956 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 34 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,189 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. Fontoj: Statistikoj de la [[INEGI]]: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado). == Eksteraj ligiloj == *[http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/jalisco/mpios/14044a.htm Ixtlahuacán de los Membrillos] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061129060549/http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/jalisco/mpios/14044a.htm |date=2006-11-29 }} en ''Enciclopedia de los Municipios de México'' ({{es}}) [[Kategorio:Komunumoj de Jalisco]] g4pg939kjj433ldf39akutnlw0h8gt4 0 283511 9397085 9011538 2026-06-09T12:10:28Z Sj1mor 12103 9397085 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Porträt_Schinkel1.JPG|eta|Karl Schinkel dum la jaro 1836]] '''Karl Friedrich Schinkel''' (naskiĝis la [[13-an de marto]] [[1781]] en [[Neuruppin]] ([[Brandenburgio]]); mortis la [[9-an de oktobro]] [[1841]] en [[Berlino]]; ankaŭ literumita ''Carl''), estis [[Prusio|prusia]] [[arkitekto]], urboplanisto kaj [[pentristo]]. Li decide realigis la [[klasikismo|klasikisman]] [[arkitekturo]]n en la reĝlando [[Prusio]], aparte la [[klasikismo|klasikisman]] aspekton de la [[Berlin-Mitte|urbocentro]] de [[Berlino]], kaj estis fondinto de klasikisma arkitektura skolo nomita laŭ li. == Vivo == === Juneco === En la aĝo de ses jaroj Karl Schinkel perdis sian patron, kiu volontulis estingi la fajron de fortega [[incendio]] en sia hejmurbo, sekve ekhavis [[pneŭmonio]]n kaj mortis pro ĝi. Dum la jaro [[1794]] la familio translokiĝis al [[Berlino]], kie la 13-jara Karl iĝis lernanto en la urbocentra gimnazio ''zum Grauen Kloster'' ("griza monaĥejo"). Jam frue la knabo konvinkiĝis, ke li volus esti arkitekto kaj urboplanisto, kaj li multe desegnis. === Studo === Dum [[1798]] li forlasis la gimnazion, aliĝis al la privata arkitekta lernejo de [[Friedrich Gilly]] kaj ties patro [[David Gilly]], kaj amikiĝis kun Friedrich. Sekvajare li aldone aliĝis kiel studento en la nove fondita Berlina Akademio pri Konstruado. La eduko estis praktika: Nur vintre antaŭvidiĝis [[leciono]]j, kaj la somerojn la studentoj pasigis sur konstruejoj. Aldone Karl Schinkel vizitis prelegojn en la urba Akademio de Belaj Artoj. Li estis inter la unuaj studentoj, kiuj sukcesis pri fakaj ekzamenoj pri ŝtata deĵoro kaj ricevis la titolon de "konstrueja inspektoro". Post la frua morto de lia amiko Friedrich Gilly somere de 1800 li daŭrigis ties konstruajn projektojn gvide de David Gilly, interalie la konstruon de la klasikisma kastelo Owinsk, proksime de [[Toruń]], en tiu parto de la okcidenta reĝlando Pollando dum [[1793]] okupita de [[Prusio]]. === Pentrado === Dum 1803 Karl Schinkel unuafoje vojaĝis al [[Italio]]. En Romo li renkontiĝis kaj amikiĝis kun [[Wilhelm von Humboldt]]. Reveninte du jarojn pli poste al Berlino, li perfektiĝis kiel pentristo kaj pruvis, ke pri pentrado li same talentis kiom pri arkitekturo. Liaj motivoj ofte estis utopiaj kaj idealaj urbaj pejzaĝoj. Dum 1809 li edziĝis. La elstara signifo de la pentrado en la vivoverko de Karl Schinkel rekoneblas per tio, ke ankaŭ poste, kiam liaj taksoj kiel arkitekto pli kaj pli intensiĝis, li konstante dediĉis parton de sia tempo al pentrado. Fakte la du fakoj intermiskiĝis: en plej multaj el liaj pentraĵoj rekoneblas la arkitekto, kaj en liaj konstruaĵoj rekoneblas la pentristo. === Ŝtata konstrua konsilisto === [[Dosiero:Schloss_Tegel1.JPG|eta|maldekstra|kastelo Berlino-Tegel]] Laŭ perado de Wilhelm von Humboldt, Karl Schinkel dum la jaro 1810 dungiĝis en la Berlina supera oficejo pri konstruado. Dum 1815 li deklariĝis konstrua konsilisto kaj fine povis dediĉi sin al sia vera profesio, la arkitekturo. En tiu pozicio li ne nur respondecis pri la transformo de Berlino al reprezenta ĉefurbo por Prusio, sed ankaŭ gvidis multajn pliajn konstruajn projektojn en la prusiaj teritorioj de [[Rejnlando]] okcidente ĝis la urboj [[Kaliningrado|Königsberg]] kaj [[Klaipėda|Memel]] en [[Orienta Prusio]]. [[Dosiero:Drake Schinkel.jpg|eta|statuo pri li sur la Schinkel-placo en [[Berlin-Mitte]]]] Krome li verkis atestojn pri ekzistantaj arkitektaj projektoj – interalie li entuziasmiĝis pri la nefinkonstruita [[katedralo]] de [[Kolonjo]] kaj tre luktis cele al ĝia finigo. Li pledis kontraŭ la neglekto kaj posta malkonstruo de historiaj konstruaĵoj kaj verkigis listojn de konservindaj arkitekturaj monumentoj. Inter kaj jaroj [[1819]] kaj [[1840]] li publikigis 28 kajerojn kun sume 174 grandformataj kuproĉize presitaj desegnaĵoj pri arkitektaj projektoj. Dum [[1829]] li dum pluraj monatoj stude vojaĝis al [[Francio]], [[Anglio]] kaj [[Skotio]], por studi la tieajn arkitekturon kaj alte evoluintan inĝenieran arton. Ekde la jaro [[1830]] li estis supera gvidanto de la prusia oficejo pri konstruado, kiu devis doni sian konsenton por ĉiuj unuopaj konstruaj projektoj en Prusio. Li insistis stile perfektigi arkitekturajn planojn, kaj lia klasikisma arkitektura stilo pli kaj pli disvastiĝis en la tuta teritorio de Prusio – inter [[Nederlando]] kaj la [[Rusia Imperio]]. Dum [[1838]] li ankoraŭfoje ricevis pli altrangan titolon, tiun de "ŝtata konstrua direktoro", konstigeriĝis<!-- ? --> "la arkitekto de la reĝo" kaj estis ĉe la kulmino de sia kariero. Kiam li fine de la 1830-aj jaroj malsaniĝis, li tamen apenaŭ bremsis la profesian agadon. Dum septembro 1840 li suferis je [[apopleksio]] kaj jaron poste mortis. == Verkaro == === Arkitekturo === ==== Klasikismo ==== [[Dosiero:Konzerths_3a.jpg|eta|la koncertejo de Berlino]] [[Dosiero:AltMuseum_1a.jpg|eta|maldekstra|la "malnova muzeo" en Berlino]] Karl Schinkel ne nur estis la klasikisma pinta arkitekto de la Reĝlando Prusio, sed ankaŭ aktivis pri [[interna arkitekturo]], dezajno kaj pentrado. Liaj klaraj kaj rektaj formoj, influitaj de lia instruisto ''Friedrich Gilly'', tre kontrastis al la konkavaj kaj konveksaj pompaj fasadoj de la antaŭa [[baroka epoko]], kaj tiu arkitekturo respondis al la epoko de [[raciismo]] en Prusio. Grandan influon al li kaj aliaj klasikismaj arkitektoj de la epoko havis la esploroj de la angloj ''James Stuart'' kaj ''Nicholas Revett'' pri la arkitekturo de la [[antikva epoko]]. La uzo de antikvaj arkitekturaj elementoj plisistemiĝis kaj ne plu dependis de la persona gusto de la arkitekto. Dum ekzemple la [[Brandenburga Pordego]] de la arkitekta kolego [[Carl Gotthard Langhans]], starigita dum la jaro [[1788]], ankoraŭ havis iom liberajn stilajn interpretojn, la verkoj de Karl Schinkel ĝuste aplikis la leĝojn de antikva arkitekturo. La plej famaj konstruaĵoj de Karl Schinkel troveblas en kaj apud [[Berlino]]. Inter la kulminoj estas la koncertejo ĉe la placo "ĝendarma bazarejo" (''Gendarmenmarkt''), kiu anstataŭis pli fruan kaj en incendio detruitan teatrejon. Elstaras ankaŭ la "malnova muzeo" (''Altes Museum'') en la centro de Berlino, kiu estis la unua publika muzeo de la urbo kaj arkitekture kompletigis la parkon vidalvide de la reĝa kastelo. ==== Novgotiko ==== [[Dosiero:Berlin Friedrichswerdersche Kirche a.jpg|eta|preĝejo Friedrichswerder en Berlino]] Krom liaj klasikismaj konstruaĵo Karl Schinkel ankaŭ revivigis la formojn de la mezepoka [[gotika arkitekturo]] kaj kreis la "novgotikan" stilon. Inter la unuaj tiustilaj konceptoj estis [[Kastelo Ehrenburg (Koburgo)|Kastelo Ehrenburg]] en [[Coburg]] dum la jaro [[1810]]. La preĝejo Friedrichswerder en Berlino, konstruita inter la jaroj 1824 kaj 1830, establis gotikajn formojn kaj nekovritajn ruĝajn brikojn en la fasado, kies stilo poste multfoje kopiiĝis. Inter liaj plej elstaraj novgotikaj konstruaĵoj sendube estas la berlina akademio pri konstruo (''Berliner Bauakademie'') (1832–1836), kiu havis modelan disdividon kaj same nekovritan brikan fasadon kun multaj artaj terakoraj reliefoj. En sia funkcia simpleco ĝi influis tutajn generaciojn de arkitektoj ĝis la modernisma stilo [[Bauhaus]]. === Pentrado, sceneja dekoro kaj dezajno === [[Dosiero:Mozart magic flute.jpg|eta|maldekstra|sceneja dekoro por la opero ''Zauberflöte'' de [[Mozarto]]]] Krom siaj multnombraj konstruaĵoj Karl Schinkel ankaŭ kreis verkojn de pentrado, sceneja dekoro, interna arkitekturo kaj dezajno. En siaj pentraĵoj parte montriĝis solvoj de arkitekturaj problemoj, kiujn li nur poste havis ŝancon vere realigi. La Berlina Akademio de la Artoj akceptis la artiston dum 1811 kiel membron. Ekde 1815 li produktis grandformatajn pentraĵojn. [[Dosiero:Gemälde_August_Haun.jpg|eta|''La ĝardena bieno en Potsdamo-Glienicke'']] Famiĝis liaj scenejaj dekoroj kadre de reformo de la berlina teatra arto, kiel ekzemple dum la jaro 1816 por la opero ''Zauberflöte'' de [[Mozarto]]. Lia pentrista majstroverko estis mura pentraĵaro por la "malnova muzeo" de Berlino, kiu prezentis sintezon inter la gotika kaj klaskisma stiloj kaj okupis lin de la jaro 1823 ĝis lia morto. Por reĝaj kasteloj li konceptis la internan arkitekturaĵon kaj multnombrajn meblojn. Feraj ĝardenaj mebloj laŭ liaj modeloj ankoraŭ nuntempe produktiĝas. == Eksteraj ligiloj == * {{projektoj}} * [http://www.schinkel-gesellschaft.de retejo de la Schinkel-societo (germane)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050909190441/http://www.schinkel-gesellschaft.de/ |date=2005-09-09 }} * [http://www.stanford.edu/dept/german/berlin_class/archives/schinkel_gallery.html galerio pri la arkitektaj verkoj de li en la retejo de la usona universitato Stanford (angle)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081013111257/http://www.stanford.edu/dept/german/berlin_class/archives/schinkel_gallery.html |date=2008-10-13 }} * {{PND|118607782}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Schinkel, Karl Friedrich}} [[Kategorio:Klasikismo]] [[Kategorio:Prusio]] [[Kategorio:Berlino]] [[Kategorio:Germanaj arkitektoj]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] 3vdjbi37d4xv0intjkgy1yt07kdtqoz 0 287102 9397344 8938067 2026-06-09T19:31:29Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397344 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Leon Theremin.jpg|eta|150px|dekstra|[[Léon Theremin]], 1924]] [[Dosiero:Harry Partch Institute-3.jpg|eta|150px|Quadrangularus Reversum, [[Harry Partch]] ±1960]] [[Dosiero:Moodswinger.jpg|eta|150px|[[Moodswinger]], [[Yuri Landman]], 2006]] '''Instrumentoscienco''' estas akademia natur- kaj mensoscienca fako pri esploro, dokumentado kaj instruo de [[muzikinstrumento]]j. Ĝi sin subdividas en: * ''Historia instrumentoscienco'' esploras malnovajn muzikilojn kaj muzikilajn familiojn kaj observas iliajn evoluojn dum la paso de la tempo. * ''Moderna instrumentoscienco'' okupiĝas pri instrumentoj kaj parte ankaŭ pri ludmanieroj, kiuj ekestis nur dum la lastaj cent jaroj. * ''Teknika instrumentoscienco'' ampleksas la teknikan esploron de muzikiloj, do strukturo kaj la sonecoj rezultaj el tio. La scienco pri la enmetado de instrumentoj en [[kompozicio|komponaĵojn]] kaj [[aranĝo (muziko)|aranĝaĵojn]] ([[instrumentado]]) oni nomas instrumentadoscienco. == Instrumentosciencistoj == Historie gravaj personoj en ĉi tiu fako estis [[Xavier Mahillon]] (Bruselo), [[Erich Moritz von Hornbostel]] (Vieno) kaj [[Curt Sachs]] (Berlino). Nuntempe instrumentosciencistoj aktivas precipe ĉe muzikinstrumentaj muzeoj, muzikaltlernejoj kaj universitatoj. Ekde la digitaligo ankaŭ virtualaj muzikiloj estas objekto de esploro. Ankaŭ multaj faprikantoj de muzikiloj esploras. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://vsl.co.at/de/70/149/150/46.vsl Vienna Symphonic Library] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090618225553/http://vsl.co.at/de/70/149/150/46.vsl |date=2009-06-18 }} Detaillierte Informationen über alle modernen Instrumente [[Kategorio:Muzikaj instrumentoj]] 0j9l203p0bg98s4aipn6xr6jjjsx12o 0 291169 9397102 9312365 2026-06-09T12:45:43Z ThomasPusch 1869 /* Slalomego */ 9397102 wikitext text/x-wiki {{Informkesto Sporta fako | sporta fako = Alpa skiado | dosiero = Christel Pascal 01.jpg | dosiero priskribo = Christel Pascal dum slalomo | supera fako = [[Skiado]] | fakoj = Slalomo - Slalomego - Super G<br /> Malsuprenglito - Kombino -Superkombino | konkurso1 = [[Olimpikoj]] | konkursojaro1 = ekde la jaro [[Vintra Olimpiko 1936|1936]] | konkurso2 = [[Monda ĉampionado en alpa skiado|Monda ĉampionado]] | konkursojaro2 = ekde la jaro 1931 | konkurso3 = [[Monda pokalo en alpa skiado|Monda pokalo]] | konkursojaro3 = ekde la jaro 1966/67 | konkurso4 = [[Eŭropa pokalo en alpa skiado|Eŭropa pokalo]] | konkursojaro4 = ekde la jaro 1986 | konkurso5 = <!--(nedeviga)--> | konkursojaro5 = <!--ekde la jaro / deviga, se estas antaŭa--> | nomo de federacio = [[Federacio Internacia de Skiado]] | fondo de federacio = [[1924]] | ttt de federacio = [http://www.fis-ski.com/ www.fis-ski.com] | nomo de asocio = <!--(nedeviga)--> | fondo de asocio = <!--(nedeviga)--> | ttt de asocio = <!--(nedeviga)--> | kategorio =Alpa skiado }} '''Alpa skiado''' estas [[fako (figure)|fako]] de konkursa [[skiado]], en kiu la skiisto klopodas traveturi donitan vojon sur [[neĝo]] el deklivo malsupren en kiel eble plej mallonga tempo. La vojo estas sur la deklivo markita per pordegoj, tra kiuj la konkursantoj devas traveturi per maniero preskribita al la reguloj de konkreta fako. == Konkursoj == === Malsuprenira skiado === {{Ĉefartikolo|Descendskiado}} Malsuprenira skiado estas plej rapida konkurso, ĉar sportistoj povas veturi eĉ 130 km/h, kaj sur plej fama malsuprenirejo [[Kitzbühel]] (AUT) eĉ 150 km/h. Diferenco inter supra kaj suba nivelo estas 800-1100m por viroj kaj 500-800m por virinoj. Sur trako estas nur 4 slaloma golejoj kaj 2 flagaj golejoj. === Slaloma skiado === Slaloma skiado estas teknika konkro. Diferencon inter supra nivelo kaj suba nivelo por viroj 180-200[[metro|m]], por virinoj 140-200m. Sportisto dum malsuprenigo devas subigi inter stangetoj alterne bluajn kaj ruĝajn. Paro de stangetoj formas golejo. Larĝeco de golejo estas 4-6 metroj. En slalomo por viroj kutime estas ekde 55 ĝis 75 golejoj, por virinoj ekde 45 ĝis 65. === Slalomego === [[Slalomego]] estas simila al slalomo. Sed diferenco inter niveloj estas pli granda kaj estas por viroj 250-450 m kaj por virinoj 250-400 m. === Liberstila skiado === {{Ĉefartikolo|Liberstila skiado}} En la fakoj de liberstila skiado, la atletoj skiadas tra deklivoj ekipitaj per multaj ondaj montetoj kaj valetoj. [[Dosiero:Base del Cerro Catedral en Bariloche. (Patagonia Argentina) 01.JPG|eta|maldekstra|{{centre|alpa skiejo en [[Bariloche]] ([[Argentino]])}}]] {{Projektoj}} {{Olimpikaj sportoj}} [[Kategorio:Skiado]] [[Kategorio:Alpa skiado]] [[Kategorio:Olimpia sportfako]] [[Kategorio:Vintra sporto]] 76t3kwiqs77zjbixabgdvhhegyc0swn 9397103 9397102 2026-06-09T12:46:19Z ThomasPusch 1869 /* Slaloma skiado */ 9397103 wikitext text/x-wiki {{Informkesto Sporta fako | sporta fako = Alpa skiado | dosiero = Christel Pascal 01.jpg | dosiero priskribo = Christel Pascal dum slalomo | supera fako = [[Skiado]] | fakoj = Slalomo - Slalomego - Super G<br /> Malsuprenglito - Kombino -Superkombino | konkurso1 = [[Olimpikoj]] | konkursojaro1 = ekde la jaro [[Vintra Olimpiko 1936|1936]] | konkurso2 = [[Monda ĉampionado en alpa skiado|Monda ĉampionado]] | konkursojaro2 = ekde la jaro 1931 | konkurso3 = [[Monda pokalo en alpa skiado|Monda pokalo]] | konkursojaro3 = ekde la jaro 1966/67 | konkurso4 = [[Eŭropa pokalo en alpa skiado|Eŭropa pokalo]] | konkursojaro4 = ekde la jaro 1986 | konkurso5 = <!--(nedeviga)--> | konkursojaro5 = <!--ekde la jaro / deviga, se estas antaŭa--> | nomo de federacio = [[Federacio Internacia de Skiado]] | fondo de federacio = [[1924]] | ttt de federacio = [http://www.fis-ski.com/ www.fis-ski.com] | nomo de asocio = <!--(nedeviga)--> | fondo de asocio = <!--(nedeviga)--> | ttt de asocio = <!--(nedeviga)--> | kategorio =Alpa skiado }} '''Alpa skiado''' estas [[fako (figure)|fako]] de konkursa [[skiado]], en kiu la skiisto klopodas traveturi donitan vojon sur [[neĝo]] el deklivo malsupren en kiel eble plej mallonga tempo. La vojo estas sur la deklivo markita per pordegoj, tra kiuj la konkursantoj devas traveturi per maniero preskribita al la reguloj de konkreta fako. == Konkursoj == === Malsuprenira skiado === {{Ĉefartikolo|Descendskiado}} Malsuprenira skiado estas plej rapida konkurso, ĉar sportistoj povas veturi eĉ 130 km/h, kaj sur plej fama malsuprenirejo [[Kitzbühel]] (AUT) eĉ 150 km/h. Diferenco inter supra kaj suba nivelo estas 800-1100m por viroj kaj 500-800m por virinoj. Sur trako estas nur 4 slaloma golejoj kaj 2 flagaj golejoj. === Slaloma skiado === [[Slaloma skiado]] estas teknika konkuro. Diferencon inter supra nivelo kaj suba nivelo por viroj 180-200[[metro|m]], por virinoj 140-200m. Sportisto dum malsuprenigo devas subigi inter stangetoj alterne bluajn kaj ruĝajn. Paro de stangetoj formas golejo. Larĝeco de golejo estas 4-6 metroj. En slalomo por viroj kutime estas ekde 55 ĝis 75 golejoj, por virinoj ekde 45 ĝis 65. === Slalomego === [[Slalomego]] estas simila al slalomo. Sed diferenco inter niveloj estas pli granda kaj estas por viroj 250-450 m kaj por virinoj 250-400 m. === Liberstila skiado === {{Ĉefartikolo|Liberstila skiado}} En la fakoj de liberstila skiado, la atletoj skiadas tra deklivoj ekipitaj per multaj ondaj montetoj kaj valetoj. [[Dosiero:Base del Cerro Catedral en Bariloche. (Patagonia Argentina) 01.JPG|eta|maldekstra|{{centre|alpa skiejo en [[Bariloche]] ([[Argentino]])}}]] {{Projektoj}} {{Olimpikaj sportoj}} [[Kategorio:Skiado]] [[Kategorio:Alpa skiado]] [[Kategorio:Olimpia sportfako]] [[Kategorio:Vintra sporto]] 5xx0qgjzb8tl6rm3uxh1h19unk6emge 0 293391 9397084 8948714 2026-06-09T12:10:03Z Sj1mor 12103 9397084 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo=Johann Gottfried Schadow, memportreto }} '''Johann Gottfried Schadow''' (nask. la {{daton|20|majo}} [[1764]] en [[Berlino]]; mortis la {{daton|27|januaro}} [[1850]] en Berlino) estis [[Prusio|prusa]] [[grafikisto]] kaj la plej grava [[skulptisto]] de la germana [[klasikismo]]. Liaj ĉefaj verkoj estas Mortomonumento de l' Duko de la Marko" (''Grabmal des Grafen von der Mark'') (1790) kaj la [[kvadrigo]] sur la [[Brandenburga Pordego]] (1794). Schadow estas rigardata kiel la fondinto de la Berlina Skolo de Skulptado. Al liaj disĉiploj apartenis [[Christian Friedrich Tieck]] kaj [[Christian Daniel Rauch]]. [[Dosiero:Johann Gottfried Schadow, Daguerreotypie, 1849.jpg|eta|Johann Gottfried Schadow, 1849]] [[Dosiero:Kaehler-schadow01.jpg|eta|La tombo de Schadow kun statuo (kopio) de lia lasta disĉiplo Heinrich Kaehler]] [[Dosiero:Schadowstraße 10-11, 1898.jpg|eta|upleft|La domo en Schadowstraße ĉ. 1898]] [[Dosiero:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|eta|La plej konata verko: la [[kvadrigo]] sur la [[Brandenburga Pordego]].]] == Skulpturaj verkoj == Schadow kreis [[epitafo]]jn kaj monumentojn, statuojn de unuopaj figuroj kaj de grupoj, bustojn kaj pli ol 2200 [[akvaforto]]jn kaj [[litografio]]jn. Li krome publikigis arthistoriajn kaj teoriajn studojn. Al liaj plej konataj verkoj apartenas: * ''Busto de [[Henriette Herz]]'', 1783 * ''Monumento de la duko [[Alexander von der Mark]]'' (Berlin, [[Alte Nationalgalerie]]), 1790, * ''[[kvadrigo]]'' (Berlino, grupo sur la [[Brandenburga Pordego]]), 1793 * ''Monumento de [[Hans Joachim von Zieten]]'' (Berlino, [[Wilhelmplatz (Berlin-Mitte)|Wilhelmplatz]]) * ''Busto de la princino [[Friederike von Mecklenburg-Strelitz]]'', 1794 * ''Busto de la princino [[Luise von Mecklenburg-Strelitz]]'', 1794 aŭ 1795 * la ''Dupersona statuo de la princinoj [[Friederike von Mecklenburg-Strelitz|Friederike]] und [[Luise von Mecklenburg-Strelitz]]'' konata kiel [[princina grupo]] (Berlino, Alte Nationalgalerie), 1797, marmoro. Kopio en la Kirko de Friedrichswerder ([[Friedrichswerdersche Kirche]]) == Studoj pri arthistorio == * ''Lehre von den Knochen und Muskeln'', 1830. * ''Polyklet oder von der Massen der Menschen nach dem Geschlechte und Alter'', 1834. * ''National-Physiognomien oder Beobachtungen über den Unterschied der Gesichtszüge und der äusseren Gestalt des Körpers'', 1835. * ''Kunstwerke und Kunstansichten - Ein Quellwerk zur Berliner Kunst- und Kulturgeschichte zwischen 1730 und 1845'', 1849. Reprint Götz Eckard 3. Bd., Berlin 1987 * ''Wittenbergs Denkmäler der Bildnerei, Baukunst und Malerei, mit historischen und artistischen Erläuterungen'', Hg. 1825 Wittenberg Zimmermannische Buchhandlung, Reprint 1993 == Literaturo == * Mackowsky, Hans: Die Bildwerke Johann Gottfried Schadows. Hg. v. Paul Ortwin Rave. Berlin 1951. * Mackowsky, Hans: Schadows Graphik. Berlin 1936 (= Forschungen zur deutschen Kunstgeschichte 19). * Eckardt, Götz, ''Johann Gottfried Schadow (1764-1850): Der Bildhauer''. Leipzig 1990. ISBN 3-363-00408-7. * Johann Gottfried Schadow und die Kunst seiner Zeit: Kunsthalle Düsseldorf [5. November 1994 – 29. Januar 1995], Germanisches Nationalmuseum, Nürnberg, [30. März – 18. Juni 1995], Nationalgalerie Berlin [14. Juli – 24. September 1995] / Hg. Bernhard Maaz; mit Beitr. von Peter Bloch… [et al.], Köln 1994. * Krenzlin, Ulrike, Johann Gottfried Schadow. [Ein Künstlerleben in Berlin]. Stuttgart - Berlin 1990. * Badstübner-Gröger, Sibylle; Claudia Czok; Jutta von Simson: „Johann Gottfried Schadow“. Die Zeichnungen. Mit einem einführenden Essay von Werner Hofmann. Hg. Rüdiger Becksmann. 1-3. 3&nbsp;Bände, Berlin 2006. ISBN 978-3-87157-190-9. * Blisniewski, Thomas: Rezension von: Sibylle Badstübner-Gröger / Claudia Czok / Jutta von Simson: Johann Gottfried Schadow. Die Zeichnungen, Berlin: Deutscher Verlag für Kunstwissenschaft 2006, in: sehepunkte 7 (2007), Nr. 5 [15.05.2007], URL: http://www.sehepunkte.de/2007/05/10095.html * Mirsch, Beate Christine: Anmut und Schönheit. Schadows Prinzessinnengruppe und ihre Stellung in der Skulptur des Klassizismus, Berlin 1998, ISBN 978-3-871-57179-4 * Lacher, Reimar: ''Schadows Prinzessinnengruppe. Die schöne Natur'', Berlin Story Verlag 2007, ISBN 978-3-929829-67-9. * Schadow, Gottfried : Aufsätze und Briefe, herausgegeben von Julius Friedländer, Düsseldorf 1864 * [[Günter de Bruyn]], ''Preußens Luise. Vom Entstehen und Vergehen einer Legende'', Berlin 2001; passim zu Kunstwerken von Schadow und weiterführende Literatur. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{PND|118606115}} * http://www.diegeschichteberlins.de/personen/gruppen/schadow_sohn.shtml {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041105140151/http://www.diegeschichteberlins.de/personen/gruppen/schadow_sohn.shtml |date=2004-11-05 }} * http://www.schadow-gesellschaft.org/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091003024245/http://www.schadow-gesellschaft.org/ |date=2009-10-03 }} * http://www.schadow-gesellschaft-berlin.de/ * http://www.art-perfect.de/johann-gottfried-schadow.htm/ nova kolekto de 2200 desegnaĵoj de Schadow <gallery> Image:Johann-Gottfried-Schadow-Lu.jpg|Schadow kun la modelo de sia [[Marteno Lutero|Luter]]-monumento por [[Wittenberg]]. Image:Schadow Grabmal Alexander 4.jpg|Monumento de la princo [[Alexander von der Mark]] (parto). Image:Schadow-Prinzessinnen.jpg|La princina grupo en la Kirko de Friedrichswerder en Berlino. Image:Rostock Blücher Denkmal.jpg|Monumento de Blücher en [[Rostock]]. </gallery> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schadow, Johann Gottfried}} [[Kategorio:Germanaj skulptistoj]] [[Kategorio:Prusio]] [[Kategorio:Klasikismo]] 2a87741uu42yb5twc25akwpncv24loz 0 299152 9397126 9303778 2026-06-09T13:47:21Z Näin on näreet 255377 /* Virolainen kaj la sveda lingvo */ 9397126 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto | titolo = [[ĉefministro de Finnlando]] | dosiero = Johannesvirolainen.jpg | grandeco de dosiero = 250px | priskribo = Johannes Virolainen 1955 |vico = |ofico = [[ĉefministro de Finnlando]] |de = [[1963]] |ĝis = [[1966]] |dato de naskiĝo = [[31-an de januaro]] [[1914]] |loko de naskiĝo = komunumo [[Viborg]] ([[finne]] ''Viipuri'') en [[Karelio]] |dato de morto = [[11-an de decembro]] [[2000]] |loko de morto = ''Lohja'' en [[Suda Finnlando]] |nacieco = {{Finnlando}} |edzo/ino = |partio = |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Johannes VIROLAINEN''' [ {{Audio|Fi-Johannes_Virolainen.ogg}} {{IPA|ˈjɔhɑnːɛs ˈvirɔlɑi̯nɛn}} ] (naskiĝis la [[31-an de januaro]] [[1914]] en [[Kampara komunumo de Viipuri]] en la vilaĝo Yläsommee, mortis la [[11-an de decembro]] [[2000]] en [[Lohja]]) estis finna [[politikisto]]. Li estis [[ĉefministro de Finnlando]] de la [[18-a de decembro]] [[1963]] ĝis la [[27-a de majo]] [[1966]]. Virolainen estas la plej longatempa ministro de Finnlando kaj la kvara plej longtempa membro de finna parlamento. Li estas en Finnlando memorata speciale kiel helpanto de la loĝantoj de [[ceditaj areoj (Finnlando)|ceditaj areoj]], apoganto de la redono la ceditaj areoj al Finnlando, reklamanto de la establado de altlernejoj ekster la reĝionoj de Helsinko kaj Turku, kreanto de bazlerneja deviga svedinstruo kaj fortega kontraŭalkoholulo. Li estis unu el la plej gravaj efikantoj en la finna politiko en 1950–70-aj jaroj. Li naskiĝis proksime de la urbo [[Viborg|Viipuri]] en [[Karelio]], tiam la dua plej granda urbo de Finnlando. Post la [[Vintra Milito]] de 1939/1940 kaj ties daŭrigo de 1941 ĝis 1944, la atakinta Sovetunio konkeris kaj aneksis tiun parton de Finnlando kaj la urbon al sia teritorio. La plej multaj finnaj loĝantoj de Viipuri kaj ankaŭ Johannes Virolainen estis evakuitaj al la "resta" Finnlando. Li ekloĝis en Lohja en [[Suda Finnlando]], kie li iĝis unu el la gvidantoj de la fuĝintaj finnoj. Li estis konvinkita malalkoholisto, dum sia tuta vivo abstinis pri alkoholaĵoj kaj foje diris, ke li trinkus sian unuan bieron en la tago en kiu [[Sovetunio]] redonus Karelion al Finnlando. Inter la jaroj [[1945]] kaj [[1983]] kaj de [[1987]] ĝis [[1991]] li estis membro de la nacia parlamento kaj reprezentis la [[politika partio|politikan partion]] [[Finnlanda Centro]]. Inter [[1965]] kaj [[1980]] kaj post la tiama ŝtata prezidento [[Urho Kekkonen]] estis la dua plej potenca homo ene de la partio. De [[1966]] ĝis [[1968]] kaj de [[1979]] ĝis [[1983]] li estis prezidanto de la [[Finnlanda Parlamento]], kaj inter la jaroj [[1950]] kaj [[1979]] li plenumis diversajn ministrajn oficojn en naciaj registaroj, interalie estis ministro pri edukado, pri agrikulturo, pri financoj kaj [[ministro pri eksteraj aferoj]]. En septembro [[1964]] li mem iĝis ĉefministro de koalicia registaro el sia partio, [[Nacia Koalicio (Finnlando)|Nacia Koalicio]], [[Sveda Popola Partio (Finnlando)|Sveda Popola Partio]] kaj la Liberala Popola Partio. Post plifortiĝo de la maldekstraj politikistoj en la parlamenta baloto de majo 1966 li demisiis kaj anstataŭiĝis per la socialdemokrato [[Rafael Paasio]]. Tamen la koaliciaj plimultoj en la Finnlanda Parlamento dum la sekvaj jaroj ankoraŭ plurfoje ŝanĝiĝis, tiel ke li kiel menciite ĝis [[1979]] plu plenumis ministrajn postenojn. Virolainen estis prezidanta kandidato en 1982. [[Mauno Koivisto]] venkis. Virolainen estis en geedzecon du fojojn: unue kun Kaarina Virolainen kaj laste kun Kyllikki Virolainen. Kaarina estis alkoholisto; laŭ taksoj parte tial Johannes fariĝis forta kontraŭalkoholulo. Johannes havis infane [[mumpso]]n, kiu peris [[testiko|testikan]] inflamon. Tial Johannes Virolainen ne estis fertila. Kyllikki Virolainen havis unu filon en sia antaŭa geedzeco. == Virolainen kaj la sveda lingvo == Virolainen estas memorita ankaŭ pri tio, ke lia pensado pri la sveda lingvo ŝanĝiĝis multe. Eĉ en la 1940-aj jaroj, Virolainen ankoraŭ estis tre kritika en sia rilato al la [[sveda lingvo]]. Kiel freŝa parlamentano en 1945, li forte kritikis ĉefministron [[Juho Kusti Paasikivi]] pri lingva klaŭzo aldonita al la Leĝo pri Terakiro, laŭ kiu la parto de finnparolantoj en la svedlingvaj regionoj de Finnlando povus pliiĝi je maksimume du procentoj dum loĝado de kamparanaj loĝantoj de [[ceditaj areoj (Finnlando)|ceditaj areoj]]. Paasikivi konsideris la svedan lingvon grava pro la longa komuna historio inter Finnlando kaj la aliaj nordiaj landoj kaj trovis grava zorgi pri ĝia instruado por ricevi protekton el [[Svedio]] (li parolis pri ''lännen turva'', "sekurigo de la okcidento") kaj sekve li severe instruis Virolainen pri sia sinteno. Post kiam li mem iĝis ministro, Virolainen ĝisfunde reviziis sian pozicion. En la jaroj 1968–1970, kiel ministro pri edukado de la dua registaro de [[Mauno Koivisto]], li ludis ŝlosilan rolon en tio, ke la lerni la svedan estis difinita por la ĉiuj finnlingvaj junuloj en la bazlernejaj jaroj 7 - 9. Virolainen estis vere fiera pri tio, ke li sukcesis en tio. Virolainen ankaŭ konsideris la instruadon de fremda lingvo kiel tre grava eksterpolitika afero. Lia hejmurbo Lohja estas plu dulingva, kvankam en Lohja ne loĝas tiel multe svedlingvanoj, ke Lohja havus devon esti tia. Pro siaj meritoj favore al la sveda lingvo, Virolainen ricevis la arĝentan Medalon [[Axel Olof Freudenthal]] kaj la svedan Grandkrucon de la [[Ordeno de la Polusa Stelo]], ĉi lasta estis transdonita al li persone de la reĝo [[Gustavo la 6-a Adolfo (Svedio)|Gustavo la 6-a Adolfo]].<ref>Sarlund 1999, p. 48–50.</ref> Gustavo ankaŭ ofertis al li jubilean manĝon. <!--En sia lasta libro ''Valtioneuvos muistelee'', kiun li publikigis en sia mortjaro, Virolainen skribas, ke li instigis bazlernejan devigan svedinstruon por ke Svedio estu lojala al Finnlando kaj havu motivon helpi ĝin. {{mankas fonto}}--> == Kromnomoj == Johannes Virolainen estas konata ankaŭ per kromnomo ''Vironperän Jussi'' – li loĝis en Lohja en urboparto aŭ vilaĝo kies nomo estis Vironperä - Jussi estas en Finnlando ordinara porvira oficiala antaŭnomo, sed tion oni uzas ankaŭ kromnome por ''Johannes''. El lia nomo tre multe oni uzas [[kontraŭknalo]]n ''Vihannes Jorolainen'' ''vihannes'' signifas [[legomo]]n. Ĝi estas unu el la plej ordinaraj kontraŭknaloj en Finnlando. Krome, el la vortoj ''tohtori Virolainen'' (doktoro Virolainen) oni uzas kontraŭknalon ''Vihtori Torolainen'' – ''Vihtori'' estis finna en lia generacio ordinara vira antaŭnomo, parenca al la esperantlingva antaŭnomo [[Viktoro]], kaj krome kontraŭknalo ''Vihtori Torolainen'' ankaŭ idiotisme povus signifi "la vento el Toro". == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĉefministroj de Finnlando}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Virolainen, Johannes}} [[Kategorio:Ĉefministroj de Finnlando]] [[Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Finnlando]] [[Kategorio:Finnaj politikistoj]] [[Kategorio:Kontraŭalkoholuloj]] e3do2ct5y403wepwxxmhmm0nc7om2vo 0 299199 9397266 9392894 2026-06-09T16:27:14Z CommonsDelinker 2357 Forigis la dosieron [[commons:File:AAK_Aleanca.png|AAK_Aleanca.png]] forigitan el la Komunejo de [[commons:User:Gnangarra|Gnangarra]]: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): content was: "{{Logo above threshold of origi 9397266 wikitext text/x-wiki {{Informkesto partio |emblemo= |propra nomo= Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës |lingvo=[[albana]] |esperanta nomo= Alianco por la Estonto de Kosovo |lando=Kosovo |fondiĝo= la 29-an de aprilo [[2001]] |dissolvo= |sidejo= |estro= Ramush Haradinaj }} La '''Alianco por la Estonto de Kosovo''' - [[albane]] ''Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK)'' - estas nacia [[centrismo|centrisma]] [[politika partio]] en la juna ŝtato [[Kosovo]] kun grandparte albana enloĝantaro, memstara nur ekde februaro 2008 kaj antaŭe aŭtonoma regiono de [[Serbio]] sub administrado de la [[Unuiĝintaj Nacioj]]. <ref>Vidu ankaŭ la artikolon pri la [[Unuiĝintaj-Nacioj-Misio pri Intertempa administrado de Kosovo]] (UNMIK - la esperanta titolo estas iom tordita, sed tiel ĝi kongruas al la internacia mallongigo).</ref> La partio fondiĝis en aprilo 2001 kaj laŭ la stato de 2009 estas la tria plej forta politika partio en la nove plurpartia Kosovo. Nuna gvidanto de la partio estas ''Ramush Haradinaj'' kaj laŭ la stato de aŭtuno 2009 la partio havas tri vicprezidantojn: ''Ahmet Isufi, Naim Maloku'' kaj [[Bajram Kosumi]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aleanca.info oficialaj paĝoj de la partio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090529081002/http://www.aleanca.info/ |date=2009-05-29 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|politiko}} [[Kategorio:Politikaj partioj de Kosovo]] [[Kategorio:Konservativaj partioj]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2001]] 9ajl2ecijrmye5wh6s42o8aso7927y7 0 299758 9397308 9396092 2026-06-09T18:55:15Z Kani 670 /* Verkaro */ 9397308 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Ángela VALLVEY ARÉVALO''' ([[San Lorenzo de Calatrava]], [[Ciudad Real (provinco)|Ciudad Real]], [[1964]]) estas [[Hispanio|hispana]] aŭtorino. Ŝi studis Modernan [[Historio]]n en la [[Universitato de Granado]]. Ŝi komencis skribi porinfanan literaturon kaj poste poezion. Ŝi laboris en babilrondoj en televido kaj radio (''Herrera en la onda'', ''Madrid opina'' kaj ''Las mañanas de cuatro''). == Verkaro == * ''Mientras los demás bailan'' (2014) * ''La velocidad del mundo'' (2012) * ''El hombre del corazón negro'' (2011) * ''Muerte entre poetas'' (2008) Finalista de la [[Premio Planeta]] * ''Todas las muñecas son carnívoras'' (2006) * ''La ciudad del diablo'' (2005) * ''No lo llames amor'' (2003) * ''[[Los estados carenciales]]'' ([[Premio Nadal]], 2002) * ''Extraños en el paraíso'' (2001) * ''Vías de extinción'' (2000), * ''enlared.com'' (2000) * ''A la caza del último hombre salvaje'' (1999) * ''El tamaño del universo'' (1998) * ''Donde todos somos John Wayne'' (1997) * ''Vida sentimental de Bugs Bunny'' (1997) * ''Capitales de tiniebla'' (1997) * ''Kippel y la mirada electrónica'' (1995) == Premioj == * Premio Jaén de Poesía (1999) ''El tamaño del universo'' * [[Premio Nadal]] LVII (2002) ''Los estados carenciales''. * finalista de la [[Premio Planeta]] (2008). ''Muerte entre poetas'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{es}} [http://www.angelavallvey.com/ Oficiala retpaĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100326000132/http://www.angelavallvey.com/ |date=2010-03-26 }} * {{es}} [http://www.edestino.es/FichaAutor.aspx?IdPack=3&IdPildora=EXT27 Ficha de Ángela Vallvey] - Premio Nadal {{Ĝermo|hispano|verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vallvey, Angela}} [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Hispanaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispanaj porinfanaj verkistoj]] [[Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Hispanaj romanistoj]] kd48caqpg5bsp73sydkradvw12n12sh 0 301364 9397170 8880163 2026-06-09T14:10:31Z Sj1mor 12103 9397170 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Leo von KLENZE''' ([[1784]]-[[1864]]), novklasika germana [[arkitekto]], [[pentristo]] de [[novklasikismo]] kaj [[verkisto]]. Lia frato estis la jurhistoriisto [[Clemens August Carl Klenze]]. == Vivo == Li elstaris kiel arkitekto de la bavara nobelaro sub la regado de [[Ludoviko la 1-a (Bavario)|Ludoviko la 1-a]]. Aŭtoro de la [[Gliptoteko de Munkeno]] (1816-34), por kiu li inspiriĝis en la verkado de Durand. Li ankaŭ dizajnis Ruhmeshalle en la [[Theresienwiese]], kie elstariĝas la majesta statuo de [[Bavaria (alegorio)|Bavaria]], la Reĝa Rezidejo, [[Königsplatz]]. Aliaj elstaraj verkaĵoj de tiu ĉi kreivulo estis [[Kastelo Wilhelmshöhe]] en [[Kassel]], [[Valhalo (monumento)]] apud [[Ratisbono]], kaj [[Befreiungshalle]] en [[Kelheim]]. La caro [[Nikolao la 1-a (Rusio)]] okaze de vizito al Bavario entuziasmiĝis pro sia verkaĵo kaj dungis lin por la konstruado de la Nova [[Muzeo Ermitejo|Ermitejo]] en [[Sankt-Peterburgo]], kiu konkretiĝis inter 1839 kaj 1852. Von Klenze estis elstara reprezentanto de la skolo kiu revivigis la grekan stilon en [[Eŭropo]] kaj oni eĉ dungis lin por la renovigado de Ateno mem, okaze de la alveno de la monarĥio de [[Otto la 1-a (Grekio)]]. == Vidu ankaŭ == [[Dosiero:Leo von Klenze 002.jpg|eta|200px|maldekstra|''Napoleon in Portoferraio'', 1839]] * [[Gliptoteko (Munkeno)]] == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|}} * {{DNB-Portal|118563211}} * [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118563211 ligiloj ĉe DDB] * [http://www.zeno.org/Kunstwerke/A/Klenze,+Leo+von verkoj ĉe Zeno.org] * [https://deu.archinform.net/arch/347.htm biografio sur arkitektura informpaĝo] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Klenze, Leo von}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Novklasikaj pentristoj]] [[Kategorio:Arkitektoj de novklasikismo]] [[Kategorio:Germanaj arkitektoj]] r5o9fnl2hag9buh2wlf5lkl0s10u0dz 0 309455 9397587 9192618 2026-06-10T06:00:56Z Sj1mor 12103 9397587 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Per KIRKEBY''' (naskiĝis la [[1-a de septembro|1-an de septembro]] [[1938]] en [[Kopenhago]], mortis la [[9-a de majo|9-an de majo]] [[2018]] en [[Kopenhago]] en aĝo de 79 jaroj) estis [[Danio|dana]] [[artisto]], [[verkisto]], [[reĝisoro]] kaj [[geologo]] [[pentristo]], [[skulptisto]], kaj [[poeto]], li estas la ĉefa reprezentanto de la [[nuntempa arto]] en Danio. == Vivo == Lia patro estis inĝeniero pri municipa servo de [[Kopenhago]], kaj lia avo, pentrartisto en [[Kanado]]. Suferinte malakutan [[disleksio]]n, Per Kirkeby preferis esprimi per desegnoj, li komencis en la [[pentrado]] 14-jaraĝa. Li lernis pri [[naturscienco]]j en la [[universitato de Kopenhago]] kaj de [[1958]] al [[1965]], partoprenis, kiel [[geologo]] al sciencaj [[ekspedicio]]j en [[Gronlando]]n. En [[1971]] li estis nacia komisaro, reprezentanto de Danio en la [[Bienalo de Parizo]], kaj iĝis ano de la Dana Akademio en [[1982]]. En [[2000]], [[cerbovaskula akcidento]] trafis lin. Danke al grava operacio, li retrovas siajn kapablojn kaj, en [[2004]], povas fini [[fresko]]jn por la Kopenhaga Muzeo pri Geologio, inspiritaj el siaj ekspedicioj en Gronlando. == Verko == Li vivas kaj pentras en Kopenhago, kaj, somere, en insulo [[Læsø]]. Li ĉerpas inspiron de siaj pentroj el tero, ŝtonoj, likenoj, arboj, akvo, glacio... kaj estas admiranto de [[Paul Cézanne]], [[Édouard Manet]], [[Madame de Staël]], [[Eugène Leroy]] kaj de la [[Majaoj|Majaa]] arkitekturo. Li realigas monumentajn skulptaĵojn-arkitekturaĵojn el [[briko]]j; unu el ili estas videbla en la [[Furkopasejo]]. <gallery> Dosiero:Kirkeby Frankfurt 01.JPG Dosiero:Kirkeby Groningen 01.JPG Dosiero:Kirkeby Raumskulptur documenta IX Kassel 1.JPG Dosiero:Verkehrsbetriebe Bremen.jpg </gallery> == Eksteraj ligiloj == * {{en}} [http://www.art-directory.info/fine-art/per-kirkeby-1938/index.shtml Per Kirkeby, el "Fine Art Directory"] * {{en}} [http://www.youtube.com/watch?v=lJOEyoMMYY4 kvin minutoj de Per Kirkeby (filmo)] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20110728091923/http://www.lalouver.com/html/kirkeby_97.html Biografio de Per Kirkeby en "LA Louver gallery", arkivigita en julio 2011] * {{fr}} [http://www.moreeuw.com/histoire-art/per-kirkeby.htm Biografio de Per Kirkeby (el la paĝaro de Francis Moreeuw)] * [http://www.schaefergrafik.dk/per-kirkeby/ Desegnoj de Per Kirkeby] ([[dana lingvo]]) {{Projektoj}} {{Ĝermo|Biografio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Popartistoj]] 67dzw1bhny25orzwp7wq3p8cf04arav 0 310604 9397774 9383497 2026-06-10T08:56:31Z Sj1mor 12103 9397774 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=''La Ukraina Aŭroro'', unu el la skulptaĵoj de Mikola Ŝmatko}} <!--[[Dosiero:Timoshenko_Shmatko.jpg|eta|]]--> '''Mikola Ŝmatko''' ({{LingvoKunNomo|uk|ukrain|Микола Гаврилович Шматько, ''Mikola Havríloviĉ Ŝmatkó''}}, {{LingvoKunNomo|ru|rus|Николай Гаврилович Шматько, ''Nikoláj Gavríloviĉ Ŝmatkó''}}; naskiĝis la [[17-a de aŭgusto|17-an de aŭgusto]] [[1943]] - mortis la [[15-a de septembro|15-an de septembro]] [[2020]]) estis ukraina pentristo kaj skulptisto. Lia naskiĝurbo estas vilaĝo [[Krasnohorivka]] en [[Donecka provinco]] de la [[Ukraina SSR]], [[Sovetunio]]. Li laboris en [[Ukrainio]] kun 2 filoj. Li kreis pli ol 750 skulptaĵojn kaj preskaŭ 500 bildojn. En la ekspozicio "Ŝmatko kaj filoj" estas 70 skulptaĵoj kaj preskaŭ 300 bildoj. Ekde la 2000-a jaro li estas profesoro de la Katedro de Popola Arto en la Moskva Instituto de la Mondaj Civilizacioj. [[Dosiero:Svyatogorskaya Blessed Virgin by Nicolai Shmatko.jpg|250px|eta|maldekstra|"Sanktmontara Madono", la skulptaĵo de Mikola Ŝmatko]] [[Dosiero:Soshenko.jpg|eta|[[Ivan Soŝenko]], unu el la skulptaĵoj de Mikola Ŝmatko]] En la jaro 2004 (post la peto) Ŝmatko komencis krei la skulptaĵon "Sanktmontara Madono". En 2005 la Epifania kirko estis fondita en la vilaĝo Keleberda en [[Poltava provinco]], [[Ukrainio]]. Oni metis tien unu el la skulptaĵoj de Ŝmatko, nome "Krucifikso de Kristo". == Ekspozicioj == === La ekspozicio "Ŝmatko kaj filoj" === * 1985—1991: [[Bolhrado]], [[Odesa provinco]] * 1991—2003: [[Luhanska provinco]] * 2003—2004: [[Slavjansk]], [[Donecka provinco]] * 2004—2010: [[Luhansko]] === Aliaj ekspozicioj === * 1992: [[Luhansko]] * 1993: [[Kievo]] * 2000: Moskva Instituto de la Mondaj Civilizacioj, [[Moskvo]] * 2003: [[Donecko]] * 2007: [[Florenco]], [[Italio]] * 2009: [[Florenco]], [[Italio]] * [[2012]]: [[Art Monaco]] [[2012]], [[Monaco]], [[Francio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.kingofmarble-shmatko.com/ Marmoraj skulptaĵoj de la Marmorreĝo Mikola Ŝmatko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090106035309/http://kingofmarble-shmatko.com/ |date=2009-01-06 }}{{ref-ru}}{{ref-en}}{{ref-de}} * [http://basmahbintsaud.com/blog/a-sculpture-has-been-made-in-honour-of-hrh-princess-basmah/ The official website of HRH Princess Basmah Bint Saud. A Sculpture has been made in honour of HRH Princess Basmah] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130323190808/http://basmahbintsaud.com/blog/a-sculpture-has-been-made-in-honour-of-hrh-princess-basmah/ |date=2013-03-23 }} * [http://www.segodnya.ua/news/12077369.html Italio atendas la apostolojn de Ŝmatko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081011054232/http://www.segodnya.ua/news/12077369.html |date=2008-10-11 }}{{ref-ru}} * [http://www.day.kiev.ua/103504/ La Hipogea skulptoro Mikola Ŝmatko]{{ref-ru}} * [http://www.facts.kiev.ua/archive/2008-01-03/21679/index.html "Akcizistoj diras ke la vojaĝo ĉe Biennale en Italio estas mia privata afero sed mia premio estas ne nur por mi sed por ĉiu Ukrainio"]{{ref-ru}} * [https://archive.is/20120530200822/www.zn.ua/3000/3680/63562/ Marmora homo]{{ref-ru}} <!--* [http://www.segodnya.ua/news/10052133.html «СЕГОДНЯ»: Бродский хочет купить голую Юлю для Шуфрича]--> * [http://www.facts.kiev.ua/archive/2003-09-10/40946/index.html «Mi vivis en hipogeo dum 13 jaroj», — diras la skulptoro Mikola Ŝmatko, hodiaŭ nomata "La Marmorreĝo"]{{ref-ru}} * [http://rerter.livejournal.com/ J. Timoŝenko restos en la historio nude]{{ref-ru}} <!--Kategorioj--> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ŝmatko, Mikola}} [[Kategorio:Ukrainaj skulptistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj skulptistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj pentristoj]] <!--Intervikiaj ligiloj--> 2oapoe65ukqbr3syxmxe5d8vlj3rwtr 9397775 9397774 2026-06-10T08:56:48Z Sj1mor 12103 9397775 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=''La Ukraina Aŭroro'',<br> unu el la skulptaĵoj de Mikola Ŝmatko}} <!--[[Dosiero:Timoshenko_Shmatko.jpg|eta|]]--> '''Mikola Ŝmatko''' ({{LingvoKunNomo|uk|ukrain|Микола Гаврилович Шматько, ''Mikola Havríloviĉ Ŝmatkó''}}, {{LingvoKunNomo|ru|rus|Николай Гаврилович Шматько, ''Nikoláj Gavríloviĉ Ŝmatkó''}}; naskiĝis la [[17-a de aŭgusto|17-an de aŭgusto]] [[1943]] - mortis la [[15-a de septembro|15-an de septembro]] [[2020]]) estis ukraina pentristo kaj skulptisto. Lia naskiĝurbo estas vilaĝo [[Krasnohorivka]] en [[Donecka provinco]] de la [[Ukraina SSR]], [[Sovetunio]]. Li laboris en [[Ukrainio]] kun 2 filoj. Li kreis pli ol 750 skulptaĵojn kaj preskaŭ 500 bildojn. En la ekspozicio "Ŝmatko kaj filoj" estas 70 skulptaĵoj kaj preskaŭ 300 bildoj. Ekde la 2000-a jaro li estas profesoro de la Katedro de Popola Arto en la Moskva Instituto de la Mondaj Civilizacioj. [[Dosiero:Svyatogorskaya Blessed Virgin by Nicolai Shmatko.jpg|250px|eta|maldekstra|"Sanktmontara Madono", la skulptaĵo de Mikola Ŝmatko]] [[Dosiero:Soshenko.jpg|eta|[[Ivan Soŝenko]], unu el la skulptaĵoj de Mikola Ŝmatko]] En la jaro 2004 (post la peto) Ŝmatko komencis krei la skulptaĵon "Sanktmontara Madono". En 2005 la Epifania kirko estis fondita en la vilaĝo Keleberda en [[Poltava provinco]], [[Ukrainio]]. Oni metis tien unu el la skulptaĵoj de Ŝmatko, nome "Krucifikso de Kristo". == Ekspozicioj == === La ekspozicio "Ŝmatko kaj filoj" === * 1985—1991: [[Bolhrado]], [[Odesa provinco]] * 1991—2003: [[Luhanska provinco]] * 2003—2004: [[Slavjansk]], [[Donecka provinco]] * 2004—2010: [[Luhansko]] === Aliaj ekspozicioj === * 1992: [[Luhansko]] * 1993: [[Kievo]] * 2000: Moskva Instituto de la Mondaj Civilizacioj, [[Moskvo]] * 2003: [[Donecko]] * 2007: [[Florenco]], [[Italio]] * 2009: [[Florenco]], [[Italio]] * [[2012]]: [[Art Monaco]] [[2012]], [[Monaco]], [[Francio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.kingofmarble-shmatko.com/ Marmoraj skulptaĵoj de la Marmorreĝo Mikola Ŝmatko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090106035309/http://kingofmarble-shmatko.com/ |date=2009-01-06 }}{{ref-ru}}{{ref-en}}{{ref-de}} * [http://basmahbintsaud.com/blog/a-sculpture-has-been-made-in-honour-of-hrh-princess-basmah/ The official website of HRH Princess Basmah Bint Saud. A Sculpture has been made in honour of HRH Princess Basmah] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130323190808/http://basmahbintsaud.com/blog/a-sculpture-has-been-made-in-honour-of-hrh-princess-basmah/ |date=2013-03-23 }} * [http://www.segodnya.ua/news/12077369.html Italio atendas la apostolojn de Ŝmatko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081011054232/http://www.segodnya.ua/news/12077369.html |date=2008-10-11 }}{{ref-ru}} * [http://www.day.kiev.ua/103504/ La Hipogea skulptoro Mikola Ŝmatko]{{ref-ru}} * [http://www.facts.kiev.ua/archive/2008-01-03/21679/index.html "Akcizistoj diras ke la vojaĝo ĉe Biennale en Italio estas mia privata afero sed mia premio estas ne nur por mi sed por ĉiu Ukrainio"]{{ref-ru}} * [https://archive.is/20120530200822/www.zn.ua/3000/3680/63562/ Marmora homo]{{ref-ru}} <!--* [http://www.segodnya.ua/news/10052133.html «СЕГОДНЯ»: Бродский хочет купить голую Юлю для Шуфрича]--> * [http://www.facts.kiev.ua/archive/2003-09-10/40946/index.html «Mi vivis en hipogeo dum 13 jaroj», — diras la skulptoro Mikola Ŝmatko, hodiaŭ nomata "La Marmorreĝo"]{{ref-ru}} * [http://rerter.livejournal.com/ J. Timoŝenko restos en la historio nude]{{ref-ru}} <!--Kategorioj--> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ŝmatko, Mikola}} [[Kategorio:Ukrainaj skulptistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj skulptistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj pentristoj]] <!--Intervikiaj ligiloj--> l587j42g8a0d259ild6gdnsf5b3jwh3 0 312507 9397360 9231984 2026-06-09T19:51:02Z ThomasPusch 1869 9397360 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |bildo=EastRutherfordNJ.png |bildo-larĝeco = 300ra |tipo1=reliefo |regiono-ISO=US-NJ |situo sur mapo2= |tipo1=reliefo |tipo2=reliefo |zomo=11 }} [[Dosiero:Bergen_County_New_Jersey_Incorporated_and_Unincorporated_areas_East_Rutherford_Highlighted.svg|dekstra|200px|Situo de East Rutherford en Nov-Ĵerzejo.]] '''East Rutherford''' estas areo en la [[Kantono Bergen (Nov-Ĵerzejo)|kantono Bergen]] en la [[Usono|usona]] [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Nov-Ĵerzejo]]. Ĝi laŭ stato de la censo de aprilo [[2000]] havis 8 716 loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la areo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. East Rutherford estas proksima ĉirkaŭurbo de [[Novjorko]], okcidente de [[Manhatano]]. Parto de la areo estas interalie la stadiono ''MetLife'', de unuavice [[usona piedpilkado]], sed parte ankaŭ [[futbalo]] kaj aliaj sportoj. En ĝi la 19-a de julio 2026 okazas la finala matĉo de la 23-a turniro pri la [[Futbala Mondpokalo]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{en}}) {{Projektoj}} [[Kategorio:Urboj de Nov-Ĵerzejo]] jfo0gtb9zcwo73y7iq7mk3i3t7g65ea 0 313573 9397184 8954676 2026-06-09T14:17:20Z Sj1mor 12103 9397184 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Vasilij Vasiljeviĉ Vereŝĉagin''' (naskiĝis la {{JULGREGDATO|26|10|1842|FormatJUL=j"-an"|ligilo="jes"|akuzativo=jes}} en [[Ĉerepovec]], [[Vologda provinco]] - mortis la {{JULGREGDATO|13|4|1904|ligilo="jes"|akuzativo=jes}} en Port Arthur, nun [[Luŝun]], [[Ĉinio]]) estis [[Rusio|rusa]] pentristo kaj [[verko|verkisto]], tre fama pro pentrado de bataloj, unu el la plej frue konataj rusaj [[artisto]]j eksterlande. '''Vasilij Vereŝĉagin''' naskiĝis en familio de nobela bienposedanto. Li havis tri fratojn. Ĉiuj lernis en militistaj kaj edukaj institucioj. Jam 8-jara, Vasilij estis sendita al militlernejo de Carskoje Selo (iama rezidejo de la imperiestra familio, nun [[Puŝkin (urbo)|Puŝkin]]). De tie li eliris tri jarojn poste por eniri la maristan militlernejon de [[Sankt-Peterburgo]]. Li faris sian unuan vojaĝon en 1858. Li servis sur la velfregato ''Kamĉatka'', kiu iris al [[Danio]], [[Francio]] kaj [[Egiptio]]. En 1860, kvankam diplomita kaj en unua loko sur la listo de la lernantoj, li forlasis la mararmeon por lerni desegno-arton. Du jarojn poste, en 1863, li ricevis medalon de la Sankt-Peterburga Akademio. En 1864, li iris al [[Parizo]], kie li studis sub gvidado de [[Jean-Léon Gérôme]], pentristo-skulptisto, membro de la Akademio de Belartoj, sed li ne akordiĝis kun la metodoj de sia instruisto. En marto 1865, Vereŝĉagin vojaĝis al [[Kaŭkazio]]. En aŭtuno, li vizitis Sankt-Peterburgon kaj revenis Parizen por daŭrigi siajn studojn. Dum la vintro de 1865-1866, li studis en la Akademio de Belartoj de Parizo. Printempe de 1866, post finstudo kaj diplomiĝo, li rehejmiĝis. == Vojaĝo en [[Centra Azio]] == En 1867, [[Konstantin Petroviĉ Kaufman]], ĝenerala guberniestro de la regiono [[Turkestano]] kaj komandanto de la rusaj trupoj en centra Azio, invitis Vereŝĉagin pentri je sia servo kun grado de leŭtenanto. En aŭgusto 1867, li estis sendita al [[Taŝkento]] kaj [[Samarkando]]. Li travivis la defendon de la sieĝitoj en Samarkando kiel oficiala artisto de la armeo. Vundita, li ricevis la ordenon de Sankta-Georgo, 4a klaso : "''Citaĵo en rekompenco de bonegeco dum la sieĝo de Samarkando, de la 2a ĝis la 8a de junio 1868.''" Fine de 1868, la artisto iris al Sankt-Peterburgo, poste al Parizo kaj revenis al Sankt-Peterburgo. En 1869, li helpis en organizado de ekspozicio pri Turkestano por montri la realigojn de la guberniestro Kaufman. [[Dosiero: Apotheosis.jpg|eta|[[Apoteozo]] de la milito, 1871.]] En 1871, Vereŝĉagin transloĝiĝis al [[Munkeno]] kaj komencis pentri pri orientaj temoj. Fama estas lia prentraĵo "Apoteozo de la milito" (1871), per kiu li volis kondamni tiun "''grandan maljustaĵon''". En dezerto kaj sur fono de detruita, ruinigita urbo, ĝi montras amason da homaj kranioj ĉirkaŭ kiu vivas nur korvoj. En 1873, li ekspoziciis sola siajn pentraĵojn pri Turkestano en la Palaco Crystal de Londono. Printempe de 1874, li ekspoziciis en Sankt-Peterburgo kaj vojaĝis al [[Hindio]], kie li restis du jarojn. Printempe de 1876, li revenis al Parizo kaj [[Maisons-Laffitte]], en la okcidenta ĉirkaŭurbo, kie li havis studion.<ref>{{fr}} [http://www.larousse.com/encyclopedie/peinture/Verechtchaguine/154785 Vassili Vassilievitch Verechtchaguine]</ref> En 1877, Vereŝĉagin forlasis sian parizproksiman studion kaj sekvis la rusan armeon. Li travivis la rusan konkeron de centra Azio, la Rusan-Turkan Militon de 1877-1878, la Batalon de [[Ŝipka]] por liberigo de [[Bulgario]]. Li estis grave vundita en junio 1877. Tiu batalo forte influis lian percepton kaj vidmanieron de la mondo. La hororaĵoj de tiu milito decidigis lin montri realisme la abomenindecon de la milito. En 1879, li denove ekspoziciis en Londono, en South Kensington. En 1882, li vojaĝis al diversaj urboj inter kiuj Vieno kaj Berlino. Poste, li reiris al Hindio, kie li restis en 1884. Post reveno, li vizitis [[Sirio]]n kaj [[Palestino]]n, kie li pentris pri Evangelio, i.a. pri la vivo de [[Kristo]] kun priatento al pejzaĝo, [[naturalismo]] kaj [[etnografio]]. La [[realismo]] de liaj pentraĵoj pri Kristo foje levis protestojn kaj riproĉojn, i.a. de la [[episkopo|ĉefepiskopo]] de [[Vieno]], pro krudeco de detaloj.<ref>{{fr}}[http://www.larousse.com/encyclopedie/peinture/Verechtchaguine/154785 Vassili Vassilievitch Verechtchaguine].</ref> En 1901, li estis proponita por la Nobel-pacpremio.<ref name = "virtualmuseum.ca"> {{ citaĵo el la reto | url = http://www.virtualmuseum.ca/exhibitions/horizons/fr/bio-507.html | titolo = Horizons - Biographies des artistes - Vassily Vassilievitch Verechtchaguine | alirdato = 2024-03-29 | jaro = 2003 | verko = RCIP | lingvo = fr | arkivurl = https://web.archive.org/web/20100510011221/http://www.virtualmuseum.ca/exhibitions/horizons/fr/bio-507.html | arkivdato = 2010-05-10 | citaĵo = }} </ref> [[Dosiero: Vasili Vereshchagin, 1902.jpg|150ra|eta|dekstra|Vasilij Vasiljeviĉ Vereŝĉagin en 1902]] Li vojaĝis tra Rusio, orienta Eŭropo kaj fine en [[Filipinoj]] en 1901, [[Usono]] en 1902 kaj [[Japanio]] en 1903. Dum la [[Rusa-japana milito]], la admiralo Stepan Makarov invitis Vereŝĉagin surŝipiĝi sur la [[kirasŝipo]] ''Petropavlovsk''.<ref>La kirasŝipo Petropavlosk estis la unua el la tiutempe plej modernaj militŝipoj konstruitaj por la rusa mararmeo. Ĝi estis lanĉita en 1894 kaj armita, batalpreta, en 1898. Longeco : 112,5 metroj. Tonelo : 11 354 tunoj. Blendodikeco — zono : 200-300 mm; transversaj septoj : 203-208 mm. Ŝipanaro : 662 oficiroj kaj ŝipanoj.</ref> En la batalo de [[Port Arthur]], la [[31an de marto]] [[1904]], la ŝipo sinkis tuj post kolizio kun du japanaj minoj dum ĝi eniris la havenon. Plejparto el la ŝipanaro mortis, inkluzive la admiralo Makarov kaj Vereŝĉagin. == "'''Apostolo de la Paco'''"<ref>{{en}} [http://www.gbv.de/dms/sub-hamburg/27027328X.pdf Apostle of Peace]</ref> == Pri Vereŝĉagin, la japana verkisto Nakazato Kaizan<ref>Konsiderata kiel la patro de la populara japana literaturo, Nakazato Kaizan publikigis unu el la plej longaj verkoj de la mondo en 41 volumoj kaj 1533 ĉapitroj; tiu historia romano enhavas 5,7 milionojn da japanaj signoj. {{Alilingve|fr|Listo de la plej longaj romanoj|Liste des plus longs romans}}</ref> (1885-1944), diris : "''Same kiel [[Lev Tolstoj|Tolstoj]], kiu uzis sian parolon por persvadi la homojn pri la pacbezono, Vereŝĉagin uzis sian penikon por montri la militon, kiel la plej teruran kaj absurdan aferon en la mondo''". La nomo de Vereŝĉagin (angle : Vereshchagin) aperis en dokumento de la Pac-Konferenco de Hago en 1999 <ref>{{en}} [http://www.gbv.de/dms/sub-hamburg/27027328X.pdf "'''The Hague Peace Conference — The Parliament of Man, The Federation of the World'''"], Arthur Eyffinger </ref>. La franca sociologo kaj politika aktivulo [[Augustin Hamon]] menciis la nomon de Vasilij Vereŝĉagin inter multaj aliaj subtenantoj de porpacaj iniciatoj en sia libro "'''Psychologie du militaire professionnel'''" (Psikologio de la profesia militisto, p. 200)<ref>"'''Psychologie du militaire professionnel'''" Parizo : A.L. Charles — Bruselo : C. Rozez. 1894. 216 p.. Libere legebla [http://www.archive.org/stream/psychologiedumi02hamogoog#page/n9/mode/1up interrete] kaj [http://www.archive.org/details/psychologiedumi02hamogoog elŝutebla]. Tradukoj al la [[itala lingvo|itala]] (1895 kaj 1901), [[germana lingvo|germana]], [[portugala lingvo|portugala]], [[rusa lingvo|rusa]], [[hispana lingvo|hispana]].</ref>, en kiu li konkludis ke "''militarismo estas krimlernejo''". === Entuziasmo de esperantisto<ref>La informoj de tiu artikolparto fontas el {{fr}} [https://www.persee.fr/doc/cmr_0008-0160_1970_num_11_4_1827 "Vassili Vereščagin et l'Exposition universelle de Paris — Quelques lettres inédites"] (Vasilij Vasiljeviĉ Vereŝĉagin kaj la Universala Ekspozicio de Parizo — Kelkaj neeldonitaj leteroj) Elaine S. McAllister kaj Joseph O. Baylen. "'''Cahiers du Monde russe et soviétique'''", Vol. 11, No. 4 (Okt. - Dec. 1970), pp. 621-625.</ref> === Ĉefredaktoro kaj posedanto de la brita Revuo de la Revuoj ("'''Review of Reviews'''"), [[William Thomas Stead]] entuziasmiĝis pri la ekspozicio de Vasilij Vereŝĉagin "1812, Napoleono la 1-a en Rusio", okazinta en la galerio Grafton de Londono en januaro 1899. Stead estis ne nur pacisto, sed ankaŭ fervora subtenanto de Esperanto. Kiel pacisto, li vidis en la ekspozicio bonegan propagandon por packampanjo, kiun li mem kaj pacistaj organizoj gvidis favore al la skriba propono per kiu la caro [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]] invitis al unua internacia Konferenco de la Paco en Hago en 1899. Stead konatiĝis kun Vereŝĉagin en 1886, en londona salono de komuna amikino, s-ino Olga Novikov (1840-1925). Li opiniis lin "''granda moralisto''". En serio de realismaj pentraĵoj pri Napoleono, Vereŝĉagin montris lin, tiel ke li aspektas kiel ekmalfortiĝanta diktatoro, ne kiel nevenkebla dio de la milito. Tiuj pentraĵoj malplaĉis al oficialaj reprezentantoj de la [[Tria Respubliko de Francio]]; ankaŭ la raporto, kiun Stead faris en sia publikaĵo pri la londona ekspozicio en kiu evidentiĝis ĝia karaktero kontraŭmilita kaj kontraŭmilitarista, tiel ke la francaj aŭtoritatoj premis sur la cara registaro por ke ĝi rifuzu prezentadon okaze de la [[Universala Ekspozicio de Parizo (1900)|Universala Ekspozicio de Parizo en 1900]]. Vereŝĉagin amare plendis al Stead pro la sinteno de la franca registaro. Li tamen povis ekspozicii en la galerio Georges Petit (8 strato de Sèze) en Parizo. La sinteno de la publiko, ĉu indiferenta, ĉu malamika, seniluziigis lin. En letero de la 10a de julio 1900 al Stead, Vereŝĉagin ironie kondamnis la francajn aŭtoritatojn, kiuj, ekskludis liajn pentraĵojn pri milito pro la motivo ke li reprezentis Napoleonon kun peltaĵo kaj felĉapelo : "''Do, vidu tiujn fervoruloj de la respubliko, tiuj admirantojn de la konferenco de Hago — pli ĝuste tiujn hipokritojn.''" Tio des pli ke, tiam, okcidentaj potencoj sendis militistajn ekspediciojn al Tjanĝino, en Ĉinio, kie ili havis [[legacio]]jn ([[Rusia Imperio|Rusio]], [[Brita Imperio|Britio]], [[Franca Imperio|Francio]], [[Belgio]], [[Japanio]], [[Italio]], [[Aŭstrio-Hungario]] kaj [[Germana Regno]]) por subpremi [[ribelo]]jn. Post la [[Universala Ekspozicio (1878)|pariza ekspozicio]], Vereŝĉagin vojaĝis en Ekstrem-Oriento kaj vizitis Filipinojn por krokizi la insurekcion. En 1902, li iris al Usono kaj tie li faris pentraĵon, kiun prezidento [[Theodore Roosevelt]] petis de li pri militoperaco en [[Kubo]]. Post sukcesaj ekspozicioj en [[Ĉikago]] kaj [[Novjorko]], la rusa registaro aĉetis liajn pentraĵojn pri Filipinoj kaj Kubo. Li revenis Eŭropen, kie li restis ĝis eksplodo de la Rusa-japana milito, en 1904, la lasta en kiu li partoprenis kiel observanto-desegnisto, sur la kirasŝipo Petropavlovsk.<ref>La dato de sinko de la ŝipo indikita sur tiu dokumento — la 12a de aprilo 1904 — aspektas erara, ĉu pro la diferenco de kalendaro ?</ref> "''Sortmalicaĵo : Vereŝĉagin mortis en maro sekvante la celon de sia vivo, senkreditigi la militon; kaj Stead siavice, al kiu la sekvantaj leteroj estis adresitaj, mortis sur la ŝipo [[RMS Titanic|Titanic]] la [[15an de aprilo]] [[1912]] dum li trairis [[Atlantiko]]n por pledi en Usono la aferon de paco en la mondo.''" (Elaine S. McAllister kaj Joseph O. Baylen) == Pentraĵoj == '''Serio Turkestano''' * "Religia procesio en celebrado de Moharram en Choucha" (1865) * "Strato en la vilaĝo Hodzhagente" (1868) * "Plifortigi malnovan Kosh-Tigermen" (1868) * "Progresoj en la Zindan (Donĵono), en Samarkando" (1868) * "Eniro de la urbo [[Katakurgano]]" (1868) (Aliaj ortografioj: Kattakurgan; {{lang-uz|Kattaqo‘rg‘on}}, Каттақўрғон, کته قورغان, {{lang-ru|Каттакурган}}) * "Post la malvenko", 1868, RM * "La ruinoj de la teatro de [[Taĉengo]]" (1869). Alilingvaj ortografioj: {{lang-en|Chuguchak}}, {{lang-fr|Tchougoutchak}}, Tacheng; 塔城 ; piĝino : Tǎchéng ; ujgure : چۆچەك / Çöçek; kazaĥe: شاۋەشەك / Шәуешек / Şäwesek. * "Kirgiza tendo ĉe la rivero Ĉu" (1869) * "Almozuloj en Samarkando" (1870) * "La politikistoj de la opiobutiko". Taŝkento (1870) * "[[derviŝo|Derviŝoj]] kaj festkostumoj". Taŝkento (1870) * "La ĥoro de la Derviŝoj, la almozpetado". Taŝkento (1870) * "La Apoteozo de la milito" , (1871) (Nacia Galerio Tretiakov) * La serio de la «Barbaroj»: "Spioni" (1873), "Surpriza atako" (1871), “Ili ĉirkaŭiris — persekuti ..." (1872), "Reprezenti trofeojn" (1872), "Celebrado" (1872). * "La Pordoj de Timur (Tamerlan)" (1871-1872), (Nacia Galerio Tretiakov) * "La Maŭzoleo [[Taj Mahal]] en Agra" (1874-76), (Nacia Galerio Tretiakov) * "Ŝipka-Ŝejnovo. Skobelev ĉe [[Ŝipka]]"(1878-1879) * "Post atako. Sukurejo de [[Plevno]]"({{lang-bg|Плевен}}) (1881), (Nacia Galerio Tretiakov) * "En la turka kadavrejo" (pentraĵo) (1881) * "Subpremo de hindia insurekcio fare de britaj trupoj" (1887) * Gravuro sur ligno "Koloro" "Napoleono en [[Kremlo]] "(en la Muzeo-apartamento de Gorki en [[Niĵnij Novgorod]]). == Verkoj == * {{ru}} "'''На войне в Азии и Европе. Воспоминания'''". (Pri la milito en Azio kaj Eŭropo) Moskvo, 1894. * {{ru}} "'''Переписка В. В. Верещагина и В. В. Стасова'''" (Korespondaĵoj de V V V, Moskvo, 1950. * {{ru}}"'''Наполеон I в России'''" (Napoleono la 1a en Rusio). Тверь ([[Tver]]), 1993. == Bibliografio == * {{ru}}Лебедев А. К., В. В. Верещагин, М., / Lebedev, AK, VV Verechtchaguine, Moskvo, 1958. * {{ru}} Лебедев А. К., Солодовников А. В. Василий Васильевич Верещагин. Л.: Художник РСФСР, 1987 / Lebedev, AK, Solodovnikov AV Vassili Vereŝĉaguin. L.: Artiste de la RSFSR, 1987 * {{ru}}Володарский В. Василий Верещагин. М.: Белый город, 2000 / Volodarskij B. Vasilij Vereŝĉaguin. M.: White City, 2000 * {{ru}}Верещагин В. В. Воспоминания сына художника. Л.: Художник РСФСР, 1978 / VV Vereŝĉagin filo Memoraĵoj de la artisto. L.: Artisto de la RSFSR, 1978 == Omaĝoj == * En Permja regiono, en Rusio, la urbo Voznesenskaja (ruse : Вознесенская), fondita en 1898, nomiĝis ekde 1915 [[Vereŝĉagino]] (ruse : Верещагино). Ĝi havas la statuson de urbo ekde 1942. * Moskva strato Vereŝĉaguin ricevis lian nomon en la vilaĝo de la artistoj. * Vojo Vereŝĉagina ekzistas en [[Lipeck]], ĉefurbo de [[Lipecka provinco]]. * La monumento-busto VV Vereŝĉagin en Ĉerepovec estis konstruita en 1957. * En Ĉerepovec, la domo kie li naskiĝis en 1843 kaj kie li vivis ĝis 1850, fariĝis Muzeo VV Vereŝĉagin. * [[Asteroido]], kiun malkovris la [[Sovetio|sovetia]] [[astronomio|astronomino]] [[Ljudmila Ĵuravljova]] en 1978, ricevis la numeron kaj nomon "[[3410 Vereŝĉagin]]". == Galerio == <gallery> Dosiero: Афганец.jpg|Afgano, pentrita en 1867-1868 Dosiero: Араб на верблюде.jpg|Arabo sur kamelo, 1869-1870 Dosiero: В горах Алатау.jpg|En la montaroj [[Alatuo]]. 1869-1870 Dosiero: Киргизские кибитки на реке Чу.jpg | Kirgiza tendo ĉe la Ĉu-rivero<ref>Ĉirkaŭ 1300-kilometra rivero situanta norde de [[Kirgizio]] kaj sude de [[Kazaĥio]], la plej longa el Kirgizio (ruse : Чу, kirgize : Чүй, kazaĥe : Шу. Transskribo en la angla kaj franca : Chu aŭ Chui aŭ Chuy).</ref>, 1869-1870 Dosiero: Wassilij Wassiljewitsch Wereschtschagin 001.jpg|[[Derviŝo]]j, 1870 Dosiero: Wassilij Wassiljewitsch Wereschtschagin 002.jpg|Subita atako, 1871 Dosiero:Apotheosis.jpg|La apoteozo de la milito, 1871 Dosiero:У крепостной стены.jpg|La muro de la fortikaĵo. "''Lasu ilin eniri !''" Dosiero: Двери Тимура (Тамерлана).jpg| Pordoj de Timur (Tamerlan), 1872 Dosiero:Wassilij Wassiljewitsch Wereschtschagin 003.jpg|Paŭzo antaŭ la batalo, 1873 Dosiero: Высматривают.jpg|Spionado (gvatado), 1873 Dosiero: Мулла Рахим и мулла Керим по дороге на базар ссорятся.jpg | La mulaho Rahim kaj la mullaho Karim kverelas survoje al la bazaro, 1873 Dosiero: Бухарский солдат (сарбаз).jpg|La soldatoj de Boukhara soldats (Sarbaz), 1873 Dosiero: Священник парс.jpg| Parsia pastro. Bombajo, 1874-1876 Dosiero: Бания (торговец). Бомбей.jpg|Banya (komercisto). [[Bombajo]], 1874-1876 Dosiero: Мавзолей Тадж-Махал в Агре.jpg| [[Taĝ-Mahalo]]-Maŭzoleo, 1874-1876 Dosiero: Мавзолей Тадж-Махал.jpg| [[Taĝ-Mahalo]]-Maŭzoleo, 1874-1876 Dosiero: Горный ручей в Кашмире.jpg|Montara torento en [[Kaŝmiro]], 1875 Dosiero: Гималаи вечером.jpg|Vespero en Himalajo, 1875 Dosiero: Гималайский пони.jpg|Himalaja poneo, 1875 Dosiero: 1878 Vereshchagin Schlachtfeld am Schipkapass anagoria.JPG|Shipka-Sheinovo. Generalo Skobelev antaŭ [[Ŝipka]], 1878 Dosiero:Пикет на Балканах.jpg|Pikedo en [[Balkanio]], 1878 Dosiero: Два ястреба (Башибузуки).jpg| Du falkonoj (baĉi-buzuk), 1878-1879 Dosiero: Всадник-воин в Джайпуре.jpg|Rajdmilitisto en Ĵaipuro, 1881 Dosiero: Перед атакой. Под Плевной.jpg|Antaŭ atako, 1881 Dosiero: Два еврея.jpg| Du judoj, 1883-1884 Dosiero: Бхил (Бхилы - одно из горных племен Декана).jpg| Bhil, unu el la triboj de [[Dekkano]], 1884 Dosiero:Vereshchagin-Blowing from Guns in British India.jpg|Subpremo de hindia insurekcio fare de britaj trupoj, 1887 Dosiero: В покоренной Москве.jpg|Moskvo konkero, 1887-1888 Dosiero: Икона Николы с верховья реки Пинеги.jpg|Ikono de Sankta Nikolao ĉe la almonta parto de la rivero Pinega, 1894 Dosiero:Vereshchagin Napoleon near Borodino.jpg|Napoleono en la Batalo de [[Borodino]]'', 1897. Dosiero:Peaceatallcosts.JPG|Napoleono kaj la marŝalo Loriston : "''Pacon, ajnakoste !''"1899-1900 Dosiero: Японка.jpg|Japana virino, 1903 Dosiero: Вид Крымских гор.jpg|Tipa Krimea Montaro. (sen indiko de jaro) </gallery> == Eksteraj ligiloj == * {{ru}} [http://www.staratel.com/pictures/ruspaint/126.htm ВЕРЕЩАГИН Василий Васильевич] Vereŝĉagin Vasilij Vasiljeviĉ. * {{fr}} [http://www.virtualmuseum.ca/Exhibitions/Horizons/Fr/bio-507.html Vassily Vassilievitch Verechtchaguine] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100510011221/http://www.virtualmuseum.ca/Exhibitions/Horizons/Fr/bio-507.html |date=2010-05-10 }} * {{fr}} [http://fr.academic.ru/dic.nsf/frwiki/1697431 Vassili Verechtchaguine] == Referencoj == {{Referencoj|}} == Fonto == La baza materialo de tiu artikolo fontas el la versioj rusa, angla kaj franca de Wikipedia kaj el indikitaj retejaj paĝoj. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vereŝĉagin, Vasilij}} [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] [[Kategorio:Rusiaj memoraĵistoj]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Homoj de la Rusa-turka milito (1877–1878)]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Vologda provinco]] o91by0hlwlp236fgdomgavgiqc2erg3 0 315045 9397309 9390430 2026-06-09T18:56:06Z Kani 670 /* 21a jarcento */ 9397309 wikitext text/x-wiki {{Informkesto premio |priskribo de bildo= }} La '''Premio Nadal de romano''' estas komerca [[literatura premio]] kiu ekzistas en [[Hispanio]] el [[1944]] por la plej bona neeldonita verko elektita de '''Eldonejo Destino''' (apartenanta nun al ''Grupo Planeta'' ekde komencoj de la [[1990-aj jaroj]]). Ĝi estas la literatura premio plej malnova en [[Hispanio]] kaj inter ties premiitoj troviĝas gravaj figuroj de la [[hispana literaturo]] de la [[20a jarcento]]. En 2010 la premio konsistis el 18 000 eŭroj kaj oni ricevas ĝin komence de januaro ĉiujare en [[Barcelono]]. ==Historio== La unua romano premiita estis '''''[[Nada (romano)|Nada]]''''', de '''[[Carmen Laforet]]'''. Post la akiro de ''Eldonejo Destino'' fare de la ''Grupo Planeta'' komence de la 1990-aj jaroj, la Premio Nadal iĝis multe pli komerca, kaj ekricevis ĝin jam famaj verkistoj anstataŭ novaj, kio okazis ĝis tiam. Inter la premiitaj verkoj elstare pasis al la historio de la [[hispana literaturo]], kune kun ''[[Nada]]'' (1944), de [[Carmen Laforet]], ''[[La sombra del ciprés es alargada]]'' (1947), de [[Miguel Delibes]], ''[[El Jarama]]'' (1955), de [[Rafael Sánchez Ferlosio]], ''[[Entre visillos]]'' (1957), de [[Carmen Martín Gaite]], kaj ''La soledad era esto'' (1990), de [[Juan José Millás]]. Aliaj prestiĝaj verkistoj kiuj ricevis la Premion Nadal estas [[Elena Quiroga]] (en 1950), [[Ana María Matute]] (en 1959), [[Ramiro Pinilla]] (en 1960), [[Álvaro Cunqueiro]] (en 1968) kaj [[Francisco Umbral]] (en 1975) aŭ, pli ĵuse, [[Fernando Arrabal]] (en 1982), [[Manuel Vicent]] (en 1986), [[Gustavo Martín Garzo]] (en 1999), [[Lorenzo Silva]] (en 2000) kaj [[Andrés Trapiello]] (en 2003). En 2009 estis la lasta fojo en kiu oni havigis ankaŭ duan premion nomita "finalisto"; ekde tiam nur la unua premio, tio estas la Premio Nadal estas havigita. Inter gravaj verkistoj kiuj iam iĝis finalistoj, sed ne ricevis la premion Nadal menciindas [[Manuel Mur Oti]] (1948), [[Jesús López Pacheco]] (1956), [[Lauro Olmo]] (1957), [[Armando López Salinas]] (1959), ktp. ==Venkintoj== * 1944: [[Carmen Laforet]] pro ''Nada'' * 1945: José Félix Tapia pro ''La Luna ha entrado en casa'' * 1946: [[José María Gironella]] pro ''Un hombre'' * 1947: [[Miguel Delibes]] pro ''La sombra del ciprés es alargada'' * 1948: [[Sebastián Juan Arbó]] pro ''Sobre las piedras grises'' * 1949: José Suárez Carreño pro ''Las últimas horas'' * 1950: [[Elena Quiroga]] pro ''Viento del Norte'' * 1951: [[Luis Romero]] pro ''La noria'' * 1952: [[Dolores Medio]] pro ''Nosotros, los Rivero'' * 1953: Lluïsa Forrellad pro ''Siempre en capilla'' * 1954: Francisco José Alcántara pro ''La muerte le sienta bien a Villalobos'' * 1955: [[Rafael Sánchez Ferlosio]] pro ''[[El Jarama]]'' * 1956: José Luis Martín Descalzo pro ''La frontera de Dios'' * 1957: [[Carmen Martín Gaite]] pro ''Entre visillos'' * 1958: José Vidal Cadellans pro ''No era de los nuestros'' * 1959: [[Ana María Matute]] pro ''Primera memoria'' * 1960: [[Ramiro Pinilla]] pro ''Ciegas hormigas'' * 1961: Juan Antonio Payno pro ''El curso'' * 1962: José María Mendiola pro ''Muerte por fusilamiento'' * 1963: [[Manuel Mejía Vallejo]] pro ''El día señalado'' * 1964: Alfonso Martínez Garrido pro ''El miedo y la esperanza'' * 1965: [[Eduardo Caballero Calderón]] pro ''El buen salvaje'' * 1966: [[Vicente Soto]] pro ''La zancada'' * 1967: José María Sanjuán pro ''Réquiem por todos nosotros'' * 1968: [[Álvaro Cunqueiro]] pro ''Un hombre que se parecía a Orestes'' * 1969: [[Francisco García Pavón]] pro ''Las hermanas coloradas'' * 1970: [[Jesús Fernández Santos]] pro ''Libro de las memorias de las cosas'' * 1971: [[José María Requena]] pro ''El cuajarón'' * 1972: [[José María Carrascal]] pro ''Groovy'' * 1973: [[José Antonio García Blázquez]] pro ''El rito'' * 1974: Luis Gasulla pro ''Culminación de Montoya'' * 1975: [[Francisco Umbral]] pro ''[[Las ninfas]]'' * 1976: [[Raúl Guerra Garrido]] pro ''Lectura insólita de "El Capital"'' * 1977: José Asenjo Sedano pro ''Conversación sobre la guerra'' * 1978: [[Germán Sánchez Espeso]] pro ''Narciso'' * 1979: [[Carlos Rojas Vila|Carlos Rojas]] pro ''El ingenioso hidalgo y poeta Federico García Lorca asciende a los infiernos'' * 1980: Juan Ramón Zaragoza pro ''Concerto grosso'' * 1981: [[Carmen Gómez Ojea]] pro ''Cantiga de agüero'' * 1982: [[Fernando Arrabal]] pro ''La torre herida por el rayo'' * 1983: Salvador García Aguilar pro ''Regocijo en el hombre'' * 1984: José Luis de Tomás pro ''La otra orilla de la droga'' * 1985: Pau Faner Coll pro ''Flor de sal'' * 1986: [[Manuel Vicent]] pro ''[[Balada de Caín]]'' * 1987: [[Juan José Saer]] pro ''La ocasión'' * 1988: Juan Pedro Aparicio pro ''Retratos de ambigú'' * 1989: Ne atribuita * 1990: [[Juan José Millás]] pro ''La soledad era esto'' * 1991: Alfredo Conde pro ''Los otros días'' * 1992: Alejandro Gándara pro ''Ciegas esperanzas'' * 1993: [[Rafael Argullol]] pro ''La razón del mal'' * 1994: [[Rosa Regàs]] pro ''[[Azul]]'' * 1995: Ignacio Carrión pro ''Cruzar el Danubio'' * 1996: [[Pedro Maestre Herrero]] pro ''[[Matando dinosaurios con tirachinas]]'' * 1997: Carlos Cañeque pro ''Quién'' * 1998: [[Lucía Etxebarria]] pro ''[[Beatriz y los cuerpos celestes]]'' * 1999: [[Gustavo Martín Garzo]] pro ''[[Las historias de Marta y Fernando]]'' ===21a jarcento=== * 2000: [[Lorenzo Silva]] pro ''El alquimista impaciente'' * 2001: [[Fernando Marías Amondo]] pro ''El niño de los coroneles'' * 2002: [[Ángela Vallvey]] pro ''[[Los estados carenciales]]'' * 2003: [[Andrés Trapiello]] pro ''[[Los amigos del crimen perfecto]]'' * 2004: [[Antonio Soler (verkisto)|Antonio Soler]] pro ''[[El camino de los Ingleses]]'' * 2005: [[Pedro Zarraluki]] pro ''[[Un encargo difícil]]'' * 2006: [[Eduardo Lago]] pro ''[[Llámame Brooklyn]]'' * 2007: [[Felipe Benítez Reyes]] pro ''[[Mercado de espejismos]]'' * 2008: [[Francisco Casavella]] pro ''[[Lo que sé de los vampiros]]'' * 2009: [[Maruja Torres]] pro ''[[Esperadme en el cielo]]'' * 2010: [[Clara Sánchez]] pro ''[[Lo que esconde tu nombre]]''<ref>{{cite news |url = http://www.elpais.com/articulo/cultura/thriller/psicologico/gana/Nadal/elpepicul/20100107elpepicul_1/Tes/ |title = Un 'thriller' psicológico gana el Nadal |access-date = 7a de Januaro, 2010 |author = Carles Geli |date = 1a de Januaro, 2010 |work = [[El País]]}}</ref> * 2011: [[Alicia Giménez Bartlett]] pro ''[[Donde nadie te encuentre]]'' * 2012: [[Álvaro Pombo]] pro ''[[El temblor del héroe]]''<ref>[http://www.elmundo.es/elmundo/2012/01/06/barcelona/1325880141.html Álvaro Pombo gana el Premio Nadal]</ref> * 2013: [[Sergio Vila-Sanjuán]] pro ''[[Estaba en el aire]]'' <ref>Staff writer {{cite web |url=http://www.elmundo.es/elmundo/2013/01/06/cultura/1357512610.html |title=Sergio Vila-Sanjuán gana el Nadal con 'Estaba en el aire' |work=El Mundo |language=es |author= |author-link=Staff writer |date=7a de Januaro, 2013 |access-date=9a de Januaro, 2013}}</ref> * 2014: [[Carmen Amoraga]] pro ''[[La vida era eso (romano)|La vida era eso]]''<ref>[http://www.elmundo.es/cultura/2014/01/06/52cb330122601db8098b4577.html Carmen Amoraga, Premio Nadal 2014 por su obra 'La vida era eso']</ref> * 2015: [[José C. Vales]] pro ''[[Cabaret Biarritz]]''<ref name=nespolo>{{cite web |url=http://www.elmundo.es/cultura/2015/01/06/54ac4a97268e3e1e688b4575.html |title=El traductor José C. Vales gana el Premio Nadal con su novela 'Cabaret Biarritz' |work=El Mundo |language=es |author=Matias Nespolo |date=7a de Januaro, 2015 |access-date=12a de Januaro, 2015}}</ref> * 2016: [[Víctor del Árbol]] pro ''[[La víspera de casi todo]]''<ref>[http://www.elmundo.es/cultura/2016/01/06/568d969ee2704ed7028b45b6.html Víctor del Árbol gana el Premio Nadal 2016 con la novela 'La víspera de casi todo']</ref> * 2017: [[Care Santos]] pro ''[[Media vida]]'' * 2018: [[Alejandro Palomas]] pro ''[[Un amor]]'' * 2019: [[Guillermo Martínez]] pro ''[[Los crímenes de Alicia]]'' * 2020: [[Ana Merino]] pro ''[[El mapa de los afectos]]'' * 2021: [[Najat El Hachmi]] pro ''[[El lunes nos querrán]]'' * 2022: [[Inés Martín Rodrigo]] pro ''[[Las formas del querer]]'' * 2023: [[Manuel Vilas]] pro ''[[Nosotros]]'' * 2024: [[César Pérez Gellida]] pro ''[[Bajo tierra seca]]'' * 2025: [[Jorge Fernández Díaz]] pro ''[[El secreto de Marcial]]'' * 2026: [[David Uclés]] pro ''[[La ciudad de las luces muertas]]''<ref>Mar Rocabert Maltas [https://elpais.com/cultura/2026-01-06/david-ucles-ficha-por-planeta-al-ganar-el-premio-nadal-con-una-nueva-novela-de-realismo-magico.html David Uclés ficha por Planeta al ganar el Premio Nadal con una nueva novela de realismo mágico], [[El País]], 6a de januaro 2026 - Alirita la 7an de januaro 2026</ref><ref>EFE, [https://www.publico.es/culturas/libros/escritor-david-ucles-gana-82o-edicion-premio-nadal-ciudad-luces-muertas.html El escritor David Uclés gana la 82º edición del Premio Nadal con 'La ciudad de las luces muertas'] [[Público]] 6a de januaro 2026 - Alirita la 7an de januaro 2026</ref> == Kelkaj gravaj finalistoj == * 1956, [[Jesús López Pacheco]], ''Central eléctrica'' * 1959, [[Armando López Salinas]], ''La mina'' * 1967, [[Francisco García Pavón]], ''El reinado de Witiza'' * 1986, [[Horacio Vázquez-Rial]], ''Historia del Triste'' * 1987, [[José Ferrater Mora]], ''El juego de la verdad'' * 1994, [[José Ángel Mañas]], ''Historias del Kronen'' * 1997, [[Lorenzo Silva]], [[La flaqueza del bolchevique|''La flaqueza del bolchevique'']] * 1998, [[Ignacio García-Valiño]], ''La caricia del escorpión'' ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Hispanaj literaturaj premioj|Nadal]] bauipbyab6rpkne00vh6296w9xq0bn2 0 318212 9397731 9375204 2026-06-10T08:03:57Z Sj1mor 12103 9397731 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''BÖSZÖRMÉNYI Jenő''' [pr. boesoerme:nji], ''Goldhammer'' estis hungara inĝeniero pri mekaniko, pioniro de motorfabrikado Diesel kaj aŭtofabrikado en [[Hungarujo]] naskiĝinta en [[Érkeserű]] la [[23-an de aprilo]] [[1872]] kaj mortinta en [[Budapeŝto]] la [[8-an de aŭgusto]] [[1957]]. Lia filo estis [[Miklós Böszörményi]]. ==Kariero== Jenő Böszörményi naskiĝis en [[juda]] familio. Li finis siajn studojn en [[Zuriko]] en [[1893]]. Li fabrikis la unuan hungaran Dieselmotoron en [[1899]] en Ganz-fabriko. Ekde [[1903]] li laboris kiel ĉefinĝeniro en [[Le Havre]] kaj poste en [[Londono]] kiel dungito de aŭtofabriko [[Westinghouse]]. Pli poste li venis al la filiuzino de [[Arad]] de la sama fabriko. Lia merito estas la enkonduko de la serifabrikado de la bone konataj aŭtotipoj MAGOMOBIL kaj MAGOSIX en [[Hungarujo]]. ==Verkoj== *''Tökéletesítések a benzinelektronos vasúti motoros kocsik szerkezetén'' (Magy. Mérnök és Építész Egyl. Közl. 1912). ==Fontoj== *Magyar Életrajzi Lexikon == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Boszormenyi, Jeno}} [[Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj]] [[Kategorio:Transilvaniaj hungaroj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} j7nul22hkdxaelu5ocp6yor7fozyy0s 0 323817 9397414 9396209 2026-06-09T20:20:33Z ThomasPusch 1869 /* Vidindaĵoj */ 9397414 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Newark October 2016 panorama.jpg|eta|750px|center|Larĝa panoramo de Newark de 2016]] {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |regiono-ISO=US-NJ|situo sur mapo2=Usono|zomo=10}} '''Newark''' estas [[urbo]] en [[Kantono Essex (Nov-Ĵerzejo)|kantono Essex]], en [[usona subŝtato|membroŝtato]] [[Nov-Ĵerzejo]] (kies plej granda urbo ĝi estas), en [[Usono]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la areo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². [[Dosiero:Newark Bay.jpg|eta|maldekstre|Golfo kaj ponto de Newark]] == Bazaj informoj == * [[Alto]] super [[marnivelo]]: 0–83 m * [[Horzono]]: UTC-5 (somere: UTC-4) * [[Poŝtkodo]]: 071xx * [[Telefonkodo]]: +1 862, 973 == Situo == Newark situas preskaŭ ĉe [[marbordo]] de [[Atlantika Oceano]] laŭ [[rivero]] ''Passaic'', tial havanta apartan [[haveno]]n. == Historio == [[Puritanoj]] fondis la [[komunumo]]n en [[1666]]. Newark, kiel [[urbo]] estiĝis en [[1693]]. Ekde [[1836]] ĝi estas sidejo de Nov-Ĵerzejo. Tiutempe komenciĝis ankaŭ la industria evoluo kaj prospero de la urbo. Komence la ĉirkaŭaĵo estis [[marĉo]], kiun paŝo post paŝo oni faris seka tero. Krom la industriaĵoj en la urbo funkcias ankaŭ [[universitato]]j. == Vidindaĵoj == * novgotika [[katedralo]] omaĝe al Sankta Koro * [[muzeo]] pri la regiono kaj [[Tibeto]] * [[publika biblioteko]] * [[nubskrapulo]]j el la [[1920-aj jaroj]] * [[sinagogo]] kaj muzeo pri [[judoj]] == Sporto == * [[Diabloj de Nov-Ĵerzejo]], profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo kaj membro de la [[Nacia Hokea Ligo]] == Klimato == Newark havas humidan subtropikan klimaton. La proksimeco de la oceano havas moderigan efikon, tial la [[vintro]] estas pli varma (averaĝe 3-6&nbsp;°C). Somere estas 27-32&nbsp;°C, foje 38&nbsp;°C. Ĉiumonate estas [[pluvo]] (70–110&nbsp;mm), vintre [[neĝo]]. == Trafiko == [[Dosiero:New Jersey Transit Newark Light Rail Kinkisharyo104.jpg|eta|maldekstre|Tramo de Newark]] Newark havas internaciajn [[flughaveno]]n kaj havenon. La urbo estas atingebla ankaŭ laŭ [[aŭtovojo]]j kaj vagonare. == Famuloj == * naskiĝis en [[1963]] [[Whitney Houston]], kantistino * naskiĝis en [[1943]] [[Joe Pesci]], [[aktoro]] * naskiĝis en [[1938]] [[Connie Francis]], kantistino * naskiĝis en [[1933]] [[Philip Roth]], verkisto * naskiĝis en [[1925]] [[Bernard Golden]], esperantisto * naskiĝis en [[1924]] [[Sarah Vaughan]], ĵazkantistino kaj pianistino * naskiĝis en [[1888]] [[William Edward Baff]], esperantisto * naskiĝis en [[1871]] [[Stephen Crane]], [[verkisto]] * mortis hungara jezuito [[Jakab Raile]] [[Dosiero:Sacred Heart fr hill center jeh.jpg|eta|Katedralo de Newark]] == [[Ĝemelurbo]]j == * {{Flago|Bahamoj}} [[Freeport]], [[Bahamoj]] * {{Flago|Kameruno}} [[Douala]], [[Kameruno]] * {{Flago|Ĉinio}} [[Ŝuĝoŭo]] ''(Xuzhou)'', [[Ĝjangsuo]], [[Ĉinio]] * {{Flago|Portugalio}} [[Aveiro]], [[Portugalio]] * {{Flago|Brazilo}} [[Belo Horizonte]], [[Brazilo]] * {{Flago|Gambio}} [[Banĝulo]], [[Gambio]] * {{Flago|Ganao}} [[Kumasi]], [[Ganao]] * {{Flago|Brazilo}} [[Porto Alegre]], [[Brazilo]] * {{Flago|Liberio}} [[Monrovio]], [[Liberio]] * {{Flago|Azerbajĝano}} [[Ganĝo]], [[Azerio]] [[Dosiero:Panorama of Newark NJ Feb 5 2006.jpg|eta|750px|center|Larĝa panoramo de Newark de 2006]] == Vidu ankaŭ == {{projektoj}} * [[Diabloj de Nov-Ĵerzejo]], profesia glacihokea teamo * [[Port Authority Trans-Hudson]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Nov-Ĵerzejo]] [[Kategorio:Havenurboj]] 6w0awchmyv366dyen5t70fse1dwkfxr 0 332645 9397400 9386695 2026-06-09T20:13:32Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397400 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzikgrupo}} '''Joy Division''' estis brita rokmuzika grupo formita en [[1976]] en [[Salford]], [[Greater Manchester]]. Originale nomita [[Warsaw]], kaj la grupo komence konsistis el [[Ian Curtis]] (kanto kaj foja gitaro), [[Bernard Sumner]] ([[gitaro]] kaj [[klavaro]]j), [[Peter Hook]] ([[basgitaro]] kaj malantaŭeniranta kanto) kaj [[Stephen Morris]] ([[tamburo]]j kaj [[perkutado]]). '''Joy Division''' rapide evoluis el iliaj komencaj punkrokaj influoj, ĝi evoluigis la sonon kaj stilon kiuj iniciatis la post-punkan movadon de finoj de la [[1970-aj jaroj]]. Laŭ muzikrecenzisto Jon Savage, la grupo "ne estis punko sed estis rekte inspirita per ĝia energio". Ilia turnira debuto de [[1978]] "EP, An Ideal for Living", kaptis la atenton de la manĉestra televida figuro [[Tony Wilson]]. La debutalbumo de Joy Division ''[[Unknown Pleasures]]'', estis eldonita en [[1979]] de la sendependa muzikeldonejo Wilson Factory Records, kaj desegnis kritikan agnoskon de la brita gazetaro. Malgraŭ la kreskanta sukceso de la grupo, la kantisto Ian Curtis suferis deprimon kaj personajn malfacilaĵojn, inkluzive de geedziĝ-nuligo kaj la diagnozo je epilepsio. Por Curtis ĉiam estis pli malfacile ĉeesti vivajn koncertojn, kaj ofte li havis atakojn dum la koncertado. En [[majo]] [[1980]], sojle de la unua amerika turneo de la grupo, Curtis, sufokita pro la deprimo, sinmortigis. Joy Division lanĉis duan albumon post la morto de Curtis, "Closer" (1980), kaj la solula kanto "Love Will Tear Us Apart" iĝis unu el la plej aŭskultataj eldonoj de la grupo. Post la morto de Curtis, la ceteraj membroj reariĝis kiel [[New Order]], atingante kritikan kaj komercan sukceson. == Diskaro == === Kompaktdiskoj === * ''An Ideal For Living (7") - [[1978]]'' * ''An Ideal For Living (12") - [[1978]]'' * ''Transmission (7") - [[1979]]'' * ''Licht und Blindheit (7") - [[1980]]'' * ''Komakino (7") - [[1980]]'' * ''Love Will Tear Us Apart (7") - [[1980]]'' * ''She's Lost Control / Atmosphere (12") - [[1980]]'' * ''Love Will Tear Us Apart (12") - [[1980]]'' * ''Transmission (12") - [[1980]]'' * ''The First Peel Session (12"/CD) - [[1986]]'' * ''The Second Peel Session (12"/CD) - [[1987]]'' * ''Atmosphere (7"/12"/CD) - [[1988]]'' * ''Love Will Tear Us Apart (12"/CD) - [[1995]]'' === Studiaj diskoj === * ''[[Unknown Pleasures]] - [[1979]]'' * ''[[Closer (muzikalbumo)|Closer]] - [[1980]]'' === Dumkoncertaj diskoj === * ''Preston 28 February 1980 - [[1999]]'' * ''Les Bains Douches 1979 - [[2001]]'' * ''Fractured Box Set - [[2001]]'' * ''Re-Fractured Box Set - [[2003]]'' * ''Let The Movie Begin - [[2005]]'' === Radiaj elsendoj === * ''Peel Sessions - [[1990]]'' * ''The Complete BBC Recordings - [[2000]]'' * ''Before and After / The BBC Sessions - [[2002]]'' === Kompilaĵoj === * ''[[Still (Joy Division)|Still]]'' - [[1981]] * ''[[Substance (Joy Division)|Substance]]'' - [[1988]] * ''Permanenent'' - [[1995]] * ''Warsaw'' - [[1995]] * ''Heart and Soul'' - [[1997]] ==== Kromaj kompilaĵoj ==== * ''Short Circuit'' (10"/12"/CD) - [[1978]] - "At a Later Date" * ''A Factory Sample'' (7") - [[1979]] - "Digital"; "Glass" * ''Earcom 2: Contradiction'' (12") - [[1979]] - "Autosuggestion"; "From Safety to Where…?" == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.iancurtis.org/ Joy Division Fans Club] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080701114812/http://www.iancurtis.org/ |date=2008-07-01 }} – biografioj, detaligita diskografio, ktp. * [http://www.joydiv.org/ Joy Division Central] * [http://www.enkiri.com/joy/joy_division.html Joy Division - The Eternal] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglaj rokmuzikaj grupoj]] [[Kategorio:Britaj punkaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1976]] 2579zs12ktypyxhw71xnmrsqw7duixw 0 333029 9397538 9235316 2026-06-10T03:29:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397538 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:6-plus-6-Glockenspiel.jpg|eta|6-plus-6-[[kampaneto]]; <br/>supra vico : G#, A#, C, D, E, F#, G#, A#, C, D, E, F# ,<br/> malsupra vico: G, A, H, C#, D#, F, G, A, H, C#, D#, F, G .]] '''6+6-instrumentoj''' estas [[kromata gamo|kromataj]] [[muzikaj instrumentoj]], ĉe kiuj la klavoj, butonoj, kordoj aŭ tonplatoj en ĉiu el du vicoj estas en tona distanco de unu tono. Ambaŭ vicoj mem havas distancon inter si de duona tono. Ĉi tiu ordo kaŭzas ĉiam la saman fingradon por unu muzikaĵoj en ĉiuj kazoj en kiuj la komenca tono estas en la sama vico. Se la komenca tono estas en la alia vico, la fingrado estas spegulita. Se ekzistas tria vico, kiu estas identa kun la unua, tiukaze eĉ por ĉiuj gamoj estas la sama fingrado, ekzemple ĉe la trivica [[akordiono]]. La 6+6-sistemon enhavas la muzikprincipo de Beyreuther. Jenaj 6+6-instrumentoj estas konataj: == Klavaraj instrumentoj == *Piano kun la nov[[klavaro (muziko)|klavaro]] de Heinrich Josef Vincent *Piano kun la [[klavaro (muziko)|klavaro]] de [[Paul de Janko]] *Trivica kromata [[akordiono]] == Kordoinstrumentoj == *Kromata [[zimbalono]] *Kromata [[harpo]] == Batinstrumentoj == * ''[[Kampaneto|Glockenspiel]]'' *[[Ksilofono]] Ĉi tiuj instrumentoj estas haveblaj kun ŝanĝeblaj tonplatoj, tiele ke eblas ŝanĝi normalan kromatan instrumenton al 6-plus-6-instrumento. == Blovinstrumentoj == * [[Fluto de Pan]] La basa fluto de Pan havas du vicojn da tuboj. La aliajn oni kreas per unu vico da tubetoj en la distanco de unu tono. Por ricevi la tonojn en distanco de duona tono oni devas ŝanĝi la angulon de la fluto al la buŝo. == Elektraj instrumentoj == * La japana [[Muzikila_klavaro|klavaro]] Chromatone == Instrumentoj kun translokita 6-plus-6-sistemo == Ĉe ĉi tiuj instrumentoj unu el la du vicoj estas translokita en unu direkton je pli ol duona tono. * [[Wicki-Hayden-sistemo|Hayden]]-duet-[[koncertino]]: Ankaŭ ĝi havas la saman fingradon ĉe ĉiuj tonaloj. == Eksteraj ligiloj == * [http://improvise.free.fr/altinst.htm Alternative Musical Instruments ] * [http://www.beyreuther-musikprinzip.de/ Ausführliche Informationen zum Beyreuther Musikprinzip] * [http://vlp.mpiwg-berlin.mpg.de/library/data/lit38212 Vincent, Heinrich Josef. 1875. Die Neuklaviatur. Ihre Vortheile gegenüber den Nachteilen der alten ] * [http://vlp.mpiwg-berlin.mpg.de/library/data/lit38215 Jankó, Paul von. 1886. Eine neue Claviatur. Theorie und Beispiele zur Einführung in die Praxis. ] * [http://www.volksmusikschule.at/hackbrett.htm Das Hackbrett, Geschichtliches von Fritz Stradner, Klosterneuburg, 1966] * [http://www.klangwerkstatt.de/body_chromdet.htm Ausführliche Informationen zur Chromatischen Harfe von der Klangwerkstatt in Markt Wald] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090627084153/http://www.klangwerkstatt.de/body_chromdet.htm |date=2009-06-27 }} * [http://www.engadget.com/2005/03/04/music-thing-the-chromatone-312/ Chromatone 312] [[Kategorio:Muzikaj instrumentoj]] [[Kategorio:Muzikinstrumenta konstruado]] snoj2eselj6dr05v49oghye9bblfm9e 0 333128 9397599 6915661 2026-06-10T06:08:33Z Sj1mor 12103 9397599 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Bodo SPERLING''' (naskita la 6an de majo 1952 en [[Hanau]], [[Germanio]]) estas germana [[artisto]], [[pentristo]], [[inventisto]] kaj sinestetikisto. [[Dosiero:1.Kristallobject, Objectivism, 8°36'44" 49°43'33", Bodo Sperling.png|eta|Crystal Object, Objectivism, 8°36'44" 49°43'33" 19:00h]] == Vivo == Bodo Sperling kreskis en [[Frankfurto ĉe Majno]], [[Leipzig]], [[Amsterdamo]] kaj [[Berlino]]. Li kreis kaj vendis siajn unuajn [[pentraĵo]]jn sur la stratoj kaj en la kluboj de Amsterdamo. Arta influo venis de sia preskaŭ ĉiutaga ĉeesto en la [[Paradiso (Amsterdamo)|Paradiso]], muzika kaj kultura centro kien li venis kune kun artistoj de ĉirkaŭ la mondo. Unu fokuso de lia laboro estas la evoluo de [[sciencaj modeloj]] per aspektado ĉe la [[estetiko]], kaj la [[efektivigo]] de sciencaj modeloj en objektoj. En 1985 li evoluigis la artodirekton "Objektivismo". <ref>÷ VG Bild-Kunst, US 173012 15-a februaro 1985, Verkinto kaj artodirekto "Objektivismo"</ref><ref>÷ Mannheimer Morgen, 31. MAI 1990/"objektivismus" - Kunst und Philosophie ("Objektivismo" - arto kaj filozofio)</ref><ref>÷http://foliomagazine.de/</ref> En 1991 li kreis ĉe la nacia ekspozicio en Kaselo, videinstalaĵo kiu alfrontis la spektanton pri la objektiva dokumentado de [[tempo]]. Ĝi estis instalita sur pluraj tunoj da ŝtonaltaro sur kiu eltenis ŝtalobaseno. En tiu ŝtalobaseno formiĝis tempokristaloj de bolanta solvo. La tuta procezo estis dokumentita dum pluraj semajnoj per aŭtomata fotilo. <ref>÷''Hessiale 94, National Art Exhibition' Kassel</ref> La bazon de lia laboro li vidas en linio kun esplorado de [[Rupert Sheldrake]] kaj lia teorio de ''morfia kampo''. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sperling, Bodo}} [[Kategorio:Moderna arto]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Konceptaj artistoj]] cija2r10lenz0d2meq6eht9cay2lt2n 0 333860 9397524 9082309 2026-06-10T00:56:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397524 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 484 ''Pittsburghia'' |Kategorio = asteroido |Numero = |Bildo = |Bildo_priskribo = |Dato_de_malkovro = {{dato|29|aprilo|1902}} |Malkovrinto = [[Max Wolf]] |Loko_de_malkovro = [[Hejdelbergo]] ([[Germanio]]) |Oficiala_nomo = 484 Pittsburghia |Aliaj_nomoj = '''1902 HX'''; 1936 EB; <br />1963 HB |Granda_duonakso = 398,946 [[1 E9 m|Gm]] (2,667 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 375,638 Gm (2,511 AU) |Apoapsido = 422,253 Gm (2,823 AU) |Discentreco = 0,058 |Periodo = 1 590,642 [[tago]]j (4,355 [[jaro]]j) |Cirkulrapido = 18,22 km/s |Klinangulo = 12,497° |Meza_anomaliangulo = 162,385° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 127,407° |Argumento_de_periapsido = 189,073° |Naturaj_satelitoj = |Diametro = 31,6 km |Dimensioj = |Denso = ~ 2 000 kg/m³ ? |Maso = 3,31 × 10¹⁶ kg |Falakcelo = 0,0088 m/s² |Liberiga_rapido = 0,0167 km/s |Rotacia_periodo = 0,4429 [[tago]] (10,63 [[horo]]j) |Aksa_kliniteco = |Albedo_geom = 0,201 |Temperaturo = ~ 165 [[Kelvino|K]] |Temperaturo_maks = |Absoluta_magnitudo = 9,86 |Spektroklaso = S |Videbla_magnitudo_min = |Videbla_magnitudo_maks = |Angula_diametro_min = |Angula_diametro_maks = }} '''484 ''Pittsburghia''''' estas granda hela [[asteroido]] de la ĉefa [[asteroida zono]]. == Malkovro == Ĝi estis malkovrita la {{daton|29|aprilo|1902}} de la [[Germanio|germana]] [[astronomo]] [[Max Wolf]] elde la [[Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl]]. == Nomo == Ĝi ricevis nomon devenantan de tiu de la [[Usono|usona]] urbo [[Pittsburgh]].<ref>[http://johnbrashear.tripod.com/askbrashear.htm You Had to Ask... Where is the planet Pittsburghia...? (''Kie estas la planedo Pittsburghia ?'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140310195328/http://johnbrashear.tripod.com/askbrashear.htm |date=2014-03-10 }} {{PlurajLingvokodoj|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo: http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|484-pittsburghia-a902-ha}} {{Sinsekvo |antaŭ = ''[[483 Seppina]]'' |dosiero = |post = ''[[485 Genua]]'' |titolo = [[Listo de asteroidoj (1–1000)#451–500|Listo de asteroidoj (1 - 1000)]] |periodo = '''484 ''Pittsburghia''''' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Pittsburghia}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Picburgo]] [[Kategorio:Malkovrita de Max Wolf]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1902]] pcx2rbh9ehedy6yy56jj81eizftquac 0 337402 9397078 9150139 2026-06-09T12:04:37Z Sj1mor 12103 9397078 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Amedeo Modigliani Photo.jpg|200px|eta|dekstra]] '''Amedeo Clemente MODIGLIANI''' (n. en [[Livorno]] la {{daton|12|julio|1884}} - m. en [[Parizo]] la {{daton|24|januaro|1920}}). Li estis itala artisto kiu laboris plejparte en [[Francio]]. Unuavice metafora artisto, li iĝis konata pro pentraĵoj kaj skulptaĵoj en moderna stilo karakterizita de mask-similaj vizaĝoj kaj plilongigo de formoj. Li mortis en Parizo pro tuberkuloza meningito, pliseverigita pro malriĉeco, troa streĉiĝo, kaj dependeco al alkoholo kaj drogo. Artisme, li estas unu el la plej grandaj eŭropaj pentristoj de ĉiuj epokoj kaj sendube, aŭtenta reprezentanto de vera inspiro kiel kreema fonto. == Bildgalerio == <gallery> Juan Gris (1887–1927) MET DT2533.jpg|Portreto de [[Juan Gris]] (1915) Amedeo Modigliani, c.1915, Portrait de Picasso, oil on cardboard, 43.2 x 26.7 cm.jpg|Portreto de [[Pablo Picasso|Picasso]] (1915) Amedeo Modigliani - Chaim Soutine (1917).jpg|Portreto de [[Ĥaim Sutin]] (1917) Modigliani - Blue Eyes (Portrait of Madame Jeanne Hébuterne), 1917.jpg|Portreto de [[Jeanne Hébuterne]] (1917) </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Jeanne Hébuterne]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.modigliani-amedeo.com/HomeFRA.htm Arkivoj Modigliani] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110904002359/http://www.modigliani-amedeo.com/HomeFRA.htm |date=2011-09-04 }} (france) * [http://art.mygalerie.com/les%20maitres/modigliani.html Pentraĵoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100810192629/http://art.mygalerie.com/les%20maitres/modigliani.html |date=2010-08-10 }} * [http://www.arteseleccion.com/maestros-es/modigliani-amedeo-203 Amedeo Modigliani: Biografio kaj kritika analizo.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100730105815/http://www.arteseleccion.com/maestros-es/modigliani-amedeo-203 |date=2010-07-30 }} {{-}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Modigliani, Amedeo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj skulptistoj]] [[Kategorio:Italaj judoj]] 21itjx7w25jlvgipgdtgz5wchorlcb8 0 339222 9397679 9102935 2026-06-10T07:20:01Z Sj1mor 12103 9397679 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Ahmed Al Safi''' (arabe احمد الصافي) naskiĝis en Diwaniya, [[Irako]] en [[1971]]. Li estas [[skulptisto]] kaj [[pentristo]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.alsafiart.fr AlSafiArt] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181202070536/http://www.alsafiart.com/ |date=2018-12-02 }} * [http://www.saatchionline.com/alsafiart Saatchi Gallery] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110807082431/http://www.saatchionline.com/alsafiart |date=2011-08-07 }} * [http://www.artnet.com/Magazine/features/mumford/mumford10-5-11.asp Baghdad Journal - Artnet.com] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Al Safi, Ahmed}} [[Kategorio:Irakaj skulptistoj]] [[Kategorio:Irakaj pentristoj]] s66z5yq50vi5ghke42qofv36vtc8d4r 0 339634 9397196 9347896 2026-06-09T14:27:12Z Sj1mor 12103 9397196 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Piero della Francesca''' [PJEro DEla franĈEska] (* proksimume [[1416]]<ref name="WDL">{{cite web |url = http://www.wdl.org/en/item/10646/ |title = On the Sphere and the Cylinder; On the Measurement of the Circle; On Conoids and Spheroids; On Spirals; On the Equilibrium of Planes; On the Quadrature of the Parabola; The Sand Reckoner |website = [[World Digital Library]] |date = 1450-1460 |accessdate = 2013-07-13 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210321051747/https://www.wdl.org/en/item/10646/ |archivedate = 2021-03-21 }}</ref> en Borgo San Sepolcro (nun: [[Sansepolcro]]), [[Toskanio]]; m. [[12-an de oktobro]] [[1492]] samloke; fakte ''Pietro di Benedetto dei Franceschi'', ankaŭ ''Pietro Borgliese'') estis [[itala]] pentristo de la [[Renesanco|frurenesanco]], artoteoriisto kaj matematikisto.[[Dosiero:Delparto.jpg|eta|250px|''Madonna del Parto'' (Madono de la nasko)]] == Vivo kaj verkado == Aparte arthistorie gravaj estas liaj [[fresko]]j en la preĝejo [[San Francesco (Arezzo)|San Francesco]] en [[Arezzo]], kiuj estis restaŭritaj ekde 1991 ĝis 1996: ''La sonĝo de Konstantino'', ''La reĝino de Saba adoras la krucolignon'' (ambaŭ en la ciklo „Legendo de la vera kruco“). Plua fresko troviĝis kun sia mondfama ''Madonna del Parto'' (Madono de la nasko) en la pentrinda vilaĝo (10 km sude de Sansepolcro en Toskanio) en la tiea kapelo. Ekde la multekosta restaŭrado en 1992/93 oni povas rigardadi la freskon en aparte instalita muzeo en la iama bazlernejo de Monterchi. Pluaj famaj verkoj estas ''Baptado de Kristo'', ''Pala Montefeltro'', ''Il doppio ritratto dei duchi di Urbino: Battista Sforza e Federico da Montefeltro, e i Trionfi'', same kiel la ''Releviĝo de Kristo''. Li verkis grandaĝe ankaŭ gravajn artteoriajn librojn, kiuj unuavice okupiĝas pri [[perspektivo]], [[geometrio]] kaj [[trigonometrio]]: ''De prospectiva pingendi'' kaj ''Libellus de quinque corporibus regularibus''. Piero della Francesca estis la unua pentristo, kiu provis solvi perspektivajn problemojn helpe de matematiko resp. perfektigi la traktadon de perspektivo per geometriaj kaj matematikaj rimedoj. Krome en Biblioteca Laurenziana en [[Florenco]] ekzistas traktaĵo de li nome ''Del Abaco''. Al liaj lernantoj supozeble apartenus [[Luca Signorelli]] kaj Pietro [[Perugino]] same kiel matematikisto [[Luca Pacioli]] (proksimume 1445-1514). Sian testamenton li skribis la 5-an de julio 1487. Kvin jarojn poste li mortis blindiĝinte kaj soliĝinte en sia naskiĝloko. == Verkoj == * ''Il Battesimo di Cristo'' (Taufe Christi), 1440. [[National Gallery (London)|National Gallery]], Londono * ''Il Polittico della Misericordia'' (Madono de la kompato), proksimume 1445-1462. Museo Civico, Sansepolcro * ''La Madonna del Parto'' (Madono de la nasko), Fresko, proksimume 1450-1455 oder 1475. Museo della Madonna del Parto, Monterchi * ''San Gerolamo'' kaj ''San Gerolamo e un devoto'', proksimume 1448-1451. [[Staatliche Museen Berlin|Staatliche Museen zu Berlin]] kaj [[Accademia (Venedig)|Gallerie dell’Accademia]], Venecio * ''Sigismondo Pandolfo Malatesta'', 1450/51. [[Louvre|Musée du Louvre]], Parizo * ''Sigismondo Pandolfo Malatesta in preghiera davanti a San Sigismondo'' (Sigismondo Malatesta kaj Sankta Sigismmondo), Fresko, 1451. Tempio Malatestiano, Rimini * ''La Leggenda della Vera Croce'' (la legendo de la vera kruco), Fresko, proksimume 1454 ĝis 1459. preĝejo de San Francesco, Arezzo * ''La Flagellazione'' (La skurĝado de Kristo), proksimume 1452 aŭ 1460. [[Palazzo Ducale (Urbino)#Galleria Nazionale delle Marche|Galleria Nazionale delle Marche]] , Urbino * ''Il Polittico di Sant’Antonio'', inter 1460 kaj. Galleria Nazionale dell’Umbria, Perugia * ''Il Polittico di Sant’Agostino'', 1460-1469. National Gallery, Londono kaj [[Frick Collection]], Novjorko kaj Museo Poldi Pezzoli, Milano kaj Museu Nacional de Arte Antiga, Lisbono kaj [[National Gallery of Art]], Vaŝingtono * ''La Resurrezione'' (Releviĝo de Kristo), Fresko, proksimume 1460. Museo Civico, Sansepolcro * ''La Maddalena'', Fresko, proksimume 1466. katedralo, Arezzo * ''Ercole'', Fresko, um 1470. [[Isabella Stewart Gardner Museum]], Bostono * ''Il doppio ritratto dei duchi di Urbino: Battista Sforza e Federico da Montefeltro, e i Trionfi'' (Duobla portreto de la gedukoj de Urbino: Battista Sforza kaj Federico da Montefeltro), diptiko, 1465/66 aŭ proksimume 1473. [[Uffizien|Galleria degli Uffizi]], Florenco * ''La [[Pala Montefeltro]]'' (Maria kun fileto, ĉirkaŭataj de sanktuloj), 1459-1462 aŭ 1465. [[Pinacoteca di Brera]], Milano * ''La Madonna col Bambino e quattro Santi'', inter 1450 kaj 1470. Clark Art Institute, Williamstown (Masaĉuseco) * ''La Madonna di Senigallia'' (Madono kun fileto), 1472. Galleria Nazionale delle Marche, Urbino * ''La Natività'' (La naskiĝo de Kristo), 1470. National Gallery, Londono == Traktaĵoj == * ''De prospectiva pingendi''. Eldonita far G. Nicco-Fasola. Florenco 1984. * ''Trattato d’abaco''. Eldonita far Gino Arrighi. PiZo 1970. * ''De corporis regolaribus.'' Eldonita far G. Mancini. Romo 1909. == Literaturo == * Carlo Bertelli: ''Piero della Francesca. Leben und Werk des Meisters der Frührenaissance''. Kolonjo 1992, ISBN 3-7701-3058-8 * Birgit Laskowski: ''Meister der italienischen Kunst – Piero della Francesca''. Ullmann/Tandem, 2007, ISBN 3-8331-3753-3 * Anna Maria Maetzke: ''Piero della Francesca''. Silvana Editoriale, Milano 1998, ISBN 88-8215-124-7 * Bernd Roeck: ''Mörder, Maler und Mäzene. Piero della Francescas „Geißelung“. Eine kunsthistorische Kriminalgeschichte''. eldonejo C. H. Beck, Munkeno 2006, ISBN 3-406-55035-5 == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.pierodellafrancesca.it Retpaĝo Progetto Piero della Francesca] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060507015356/http://www.pierodellafrancesca.it/ |date=2006-05-07 }} * [http://www.ilpozzeto.it/dellafrancesca/ Piero della Francesca] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140122073745/http://www.ilpozzeto.it/dellafrancesca/ |date=2014-01-22 }} * [http://www.mostrapierodellafrancesca.it/default_de.asp?m=2&pg=art_vita ekspozicio Arezzo] * [http://www.italienwelten.de/Piero_della_Francesca.658.0.html ''Italienwelten''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101110203046/http://www.italienwelten.de/Piero_della_Francesca.658.0.html |date=2010-11-10 }} {{de}} {{Tradukita|lingvo=de|artikolo=Piero della Francesca|revizio=79238164}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Francesca, Piero della}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1420]] [[Kategorio:Mezepokaj matematikistoj]] t53j0m16y4gqqgp686z2xrqbbmmtcac 0 339770 9397396 8255806 2026-06-09T20:11:54Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397396 wikitext text/x-wiki {{Informkesto valuto |Valuto = Jordania dinaro |Ŝtato = [[Jordanio]] kaj ankaŭ en [[Cisjordanio]] |Subdivido = 10 dirhamoj, 100 kirŝoj resp. 1000 filsoj |ISO-kodo = [[JOD]] |Mallongigo = JD |Kurzo = 1 [[usona dolaro]] = 0,709 JOD (fikse)<br /> 1 [[eŭro]] = 0,9895 JOD |Kurza dato = la 1-an de novembro 2010 |Bildo ={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |Bildo-grandeco= |Bildo-priskribo= }} La '''jordania [[dinaro]]''' - [[arabe]] دينار أردني - estas la nacia valuto de [[Jordanio]]. Unu dinaro estas dividita je 10 dirhamoj, 100 kirŝoj resp. 1000 filsoj. La internacia valuta kodo laŭ la normo [[ISO 4217]] estas [[JOD]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.cbj.gov.jo retejo de la centra banko de Jordanio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130116061440/http://www.cbj.gov.jo/ |date=2013-01-16 }} {{-|maldekstre}}{{Ĝermo|Jordanio}} {{Valutoj de Azio}} [[Kategorio:Monunuoj]] [[Kategorio:Ekonomio de Jordanio]] d4bwiwvb316v0j3t1aoyx08wk9t7q8o 0 341282 9397322 9136997 2026-06-09T19:16:36Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397322 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{DISPLAYTITLE:iGEM}} {{Informkesto |<!--bilda nomo = IGEM official logo.png |bilda priskribo = iGem logo--> |priskribo1 = Dato | datoj1 = 9-a ĝis 13-a de Novembro 2017 24-a ĝis 28-a de Oktobro 2018 31-a de Oktobro ĝis 4-a de Novembro 2019 28-a de Oktobro ĝis 2-a de Novembro 2020 |priskribo2 = Loko | datoj2 = [[Massachusetts Institute of Technology]], [[Massachusetts]], [[Usono]] |priskribo3 = Inaŭgurita | datoj3 = 2003 |priskribo4 = Pleja aktuala | datoj4 = [https://2019.igem.org/Main_Page 2019] }} La '''Internacia Genetike Inĝenierita Maŝino''' ('''iGEM''') konkurso estas tutmonda konkurso pri [[Sinteza Biologio]] celanta de la [[Bakalaŭro|bakalaŭra]] nivelo studentoj. == Konkursaj detaloj == Studento teamoj estas alportita ilaron de biologiaj partoj je la komenco de la somero de la [[Registrejo de Normo Biologiaj Partoj]]. Labor ĉe siaj propraj lernejoj dum la somero, ili uzas ĉi tiuj partoj kaj novaj partoj la propra dizajno konstruadi biologiajn sistemojn kaj funkcii ilin en viv ĉeloj. [[Randy Rettberg]], inĝeniero kiuj(n) havas labor por firmaoj inter kiuj estanta [[Apple Inc.|Apple]], [[Sun Microsystems|Sun]] kaj [[BBN Technologies|BBN]],<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://ieeexplore.ieee.org/iel3/40/14233/00653009.pdf?arnumber=653009|titolo=HE LEEDING DGE|alirdato=2010-03-17|eldoninto=IEEE}}</ref> estas la direktoro de la iGEM konkurso. == Biologiajn sistemojn / BioBrikoj == Unu celo de la konkurso estos provo konstrui simplaj biologiaj sistemoj de normo, interŝanĝeblaj partoj kaj uzi ilin en vivanta ĉeloj. La iGEM konkurso facilig ĉi tiu de provizanta biblioteko de normaj partoj (nomita [[BioBriko]] normo biologiaj partoj) al studentoj, kaj peti ili al dezajno kaj konstrui genetikajn maŝinojn kun ili. Studento teamoj ankaŭ povas submetiĝi sian propran BioBrikoj. Sukcesaj projektoj produktas ĉelojn ke elmontr nova kaj nekutimaj nemoveblaĵoj de inĝenierado aroj da multoblaj genoj kune kun mekanismoj reguligi ilian esprimon. Informoj pri BioBrick normo biologiaj partoj, kaj ilaro al far kaj manipul ili, estas proviz de la Registrejo de Normo Biologiaj Partoj, aŭ simple, la Registrejo. Ĉi tiu estas kerno rimedo por la iGEM programo, kaj tiu, kiu estas evolu rapide al plenum la bezonojn de la programo. === Pli larĝaj celoj === Preter nur konstruaĵo biologiaj sistemoj, pli larĝaj celoj de iGEM inkluzivas: * Eblos, ke la sistema inĝenierado de biologio. * Antaŭenigi la malferman kaj travideblan evoluadon de iloj por inĝenierado biologio. * Kaj helpi fabriki socion kiu povas produktive apliki biologian teknologion. iGEM-aj duoblaj flankoj de sinorganizaĵo kaj sprita manipulado de genetika materialo havis montrita novan manieron al intereso studentoj en moderna biologio kaj al pliign ilian sendependan lerni kapabloj. == Kresko kaj lastaj jaroj == iGEM kreskis rapide, de nur kvin teamoj en ĝia unua jaro (2004) al pli ol 110 teamoj kaj pli ol 1100 studentoj en 2009.<ref>{{cite web |url=http://www.bio-pro.de/standort/5_bioregionen/bioregio_freiburg/index.html?lang=en&artikelid=/artikel/04525/index.html |title=GEM team Freiburg: a standing order for gold medals |publisher=BioPro |date=2009-11-17 |accessdate=2010-03-17 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110929174037/http://www.bio-pro.de/standort/5_bioregionen/bioregio_freiburg/index.html?lang=en&artikelid=%2Fartikel%2F04525%2Findex.html |arkivdato=2011-09-29 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.bio-pro.de/standort/5_bioregionen/bioregio_freiburg/index.html?lang=en&artikelid=%2Fartikel%2F04525%2Findex.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110929174037/http://www.bio-pro.de/standort/5_bioregionen/bioregio_freiburg/index.html?lang=en&artikelid=%2Fartikel%2F04525%2Findex.html |arkivdato=2011-09-29 }}</ref> La 2009 iGEM Jamboree estis tenata inter Oktobro 30 kaj Novembro 2, 2009, kaj la 2010 evento estis tenata la MIT universitatejon de 5 - 8 Novembro kun 128 teamoj partoprenintaj. La (societa) akcepto estis ĉe [[Jillian's]] Bostono. Estis limo de 190 teamoj por 2010 pro la spaco havebla sur la MIT universitatejo. == Competition results == {| class="wikitable" |+iGEM competition results |- ! !!Finalist !!Finalist !!Finalist !!Finalist !!Finalist !!Grand Prize Winner !!Complete Results |- ! 2010 | [[Imperial College London]] || [[Cambridge]] || [[TU Delft]] || [[University of Bristol|BCCS Bristol]] (2nd runner-up) || [[Peking University|Peking]] (1st runner-up) || style="background:#62cc52;"| [[Ljubljana University|Slovenia]] || [http://2010.igem.org/Jamboree/Results iGEM 2010 Results] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20130112213609/http://2010.igem.org/Jamboree/Results |date=2013-01-12 }} |- ! 2009 | [[Imperial College London|Imperial]] || [[University of Freiburg|Freiburg-bioware]] || [[University of Groningen|Groningen]] || [[University of Valencia|Valencia]] (2nd runner-up) || [[University of Heidelberg|Heidelberg]] (1st runner-up) || style="background:#62cc52;"| [[Cambridge University|Cambridge]] || [http://2009.igem.org/Jamboree/Results iGEM 2009 Results] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20130113023735/http://2009.igem.org/Jamboree/Results |date=2013-01-13 }} |- ! 2008 | [[UCBerkeley]] ||[[Harvard]] || [[National Yang Ming University|NYMU-Taipei]]|| [[Caltech]] (2nd runner-up) || [[University of Freiburg|Freiburg]] (1st runner-up)|| style="background:#62cc52;"| [[Ljubljana University|Slovenia]] || [http://2008.igem.org/Jamboree/Results iGEM 2008 Results]{{404|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- ! 2007 | [[UC Berkeley]]||[[Paris University|Paris]]||[[Ljubljana University|Slovenia]] ||[[UCSF]]|| [[USTC]]|| style="background:#62cc52;"| [[Peking University|Peking]] ||[http://parts.mit.edu/igem07/index.php/Presentations iGEM 2007 Results] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100613112752/http://parts.mit.edu/igem07/index.php/Presentations |date=2010-06-13 }} |- ! 2006 | || || || [[Princeton University|Princeton]] (2nd runner-up)|| [[Imperial College London|Imperial]] (1st runner-up)|| style="background:#62cc52;"| [[Ljubljana University|Slovenia]] ||[http://igem2006.com/results.htm iGEM 2006 Results] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100914095324/http://www.igem2006.com/results.htm |date=2010-09-14 }} |- ! 2005 | || || || || || ||[http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Igem_2005 iGEM 2005] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101026011556/http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Igem_2005 |date=2010-10-26 }} |- ! 2004 | || || || || || ||[http://partsregistry.org/cgi/htdocs/SBC04/index.cgi SBC 2004] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20121209132727/http://partsregistry.org/cgi/htdocs/SBC04/index.cgi |date=2012-12-09 }} & [http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Iap_2004 IAP 2004] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110609043452/http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Iap_2004 |date=2011-06-09 }} |- ! 2003 | || || || || || ||[http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Iap_2003 IAP 2003] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110609044330/http://parts.mit.edu/wiki/index.php/Iap_2003 |date=2011-06-09 }} |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Further reading == * {{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2010/02/14/magazine/14Biology-t.html|titolo=Do-It-Yourself Genetic Engineering|alirdato=2010-05-04|familia nomo=Mooallem|persona nomo=Jon|dato=2010-02-14|eldoninto=New York Times}} * {{Citaĵo el la reto|url=http://www.newyorker.com/reporting/2009/09/28/090928fa_fact_specter|titolo=A Life of Its Own: Where will synthetic biology lead us?|alirdato=2010-05-04|dato=2009-09-28|eldoninto=New Yorker}} == Eksteraj ligiloj == <!-- {{commons category|iGEM}} --> * [http://www.igem.org/ iGEM] * [http://2010.igem.org/ iGEM 2010] * [http://partsregistry.org Registry of Standard Biological Parts] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170408112552/http://www.partsregistry.org/ |date=2017-04-08 }} * [http://www.biobricks.org/ The BioBricks Foundation] [[Kategorio:Biotekniko]] [[Kategorio:Organizaĵoj en Usono]] [[Kategorio:Edukado en Usono]] [[Kategorio:Genetic engineering]] [[Kategorio:Synthetic biology]] [[Kategorio:Recurring events established in 2003]] [[Kategorio:Educational organizations based in the United States]] k1k6r8g2gzd3icsnthgu6ikxwrx6kr7 0 345635 9397186 9257206 2026-06-09T14:17:38Z Sj1mor 12103 9397186 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Wilhelm Leibl.jpg|eta|Wilhelm Leibl]] ''' Wilhelm LEIBLl'''; Wilhelm Maria Hubertus Leibl, n. 23-a [[oktobro]] [[1844]] en [[Kolonjo]], [[Germanujo]], m. 4-a [[decembro]] [[1900]] en urbo [[Würzburg|Würzburgo]], [[Germanujo]], estis germana [[pentristo]]. (La paĝo estas traduko de hispana kaj germana vikipedio.) == Stilo == Wilhelm Leibl pentris realistajn, kaj tre detalajn [[bildo]]jn de [[homo]]j de la [[Lando|landa]] vivo. Li ne volis pentri en la [[Arto|arta]] situacio de metiejo. Ekde de jaroj [[1890]] li aproksimis al [[Impresionismo]]. == Verkoj == (Listo en hispana vikipedio) [[Dosiero:Wilhelm Maria Hubertus Leibl 006.jpg|eta|192ra|Pariza maljunulino, 1869-1870, Oleo-pentrado sur breto, 81,5 × 64,5 cm, [[Muzeo Wallraf-Richartz]], [[Kolonjo]], [[Germanujo]].]] [[Dosiero:Wilhelm Maria Hubertus Leibl 008.jpg|eta|231ra|Tri virinoj en la preĝejo (de Berbling), [[1881]], Oleo-pentrado sur breto, 113 × 77 cm, [[Kunsthalle de Hamburgo]].]] [[Dosiero:Wilhelm Maria Hubertus Leibl 010.jpg|eta|222ra|La ŝpinistino, 1892, Oleo-pentrado sur tolo, 65 × 74 cm, Muzeo de Belaj Artoj e de [[Leipzig]].]] * ''Frau Gedon (Sinjorino Gedon) '' ([[Munkeno]], [[Nova pinakoteko]]), 1869, Oleo-pentrado sur tolo, 119,5 x 93,7 cm * ''Die junge Pariserin'' ([[Kolonjo]], [[Muzeo Wallraf-Richartz]]), 1869, Oleo-pentrado sur tolo, 64,5 x 52,5 cm * ''Schlafender Savoyardenknabe'' ([[Sankta Petersburgo]], [[Muzeo de Hermitage]]), 1869, Oleo-pentrado sur breto, 44 x 64 cm * ''Der Maler Paul von Szinyei-Merse'' ([[Budapest]], [[Muzeo de Belartoj de Budapeŝto|Museo de Belartoj]]), 1869, Oleo-pentrado sur tolo, 139,5 x 102 cm * ''Die alte Pariserin (maljuna parizanino)'' (Kolonjo, Muzeo Wallraff-Richartz), 1869-70, Oleo-pentrado sur breto, 81,5 x 64,5 cm * ''Der Maler Sattler mit seiner Dogge'' [[Munkeno]] [[Nova pinakoteko]] ''(Neue Pinakothek)'', 1870, Oleo-pentrado sur breto, 72,5 x 62 cm * ''Konzertstudie'' (Colonia, Muzeo Wallraff-Richartz), h. 1870, Oleo-pentrado sur breto, 44 x 40 cm * ''Johann Heinrich Pallenberg'' (Kolonjo, Muzeo Wallraff-Richartz), 1871, Oleo-pentrado sur tolo, 118 x 95,5 cm * ''Lina Kirchdorffer'' ([[Munkeno]], [[Nova pinakoteko]] ''Neue Pinakothek'', ''Inv.'' Numero 8446), 1871, Oleo-pentrado sur tolo, 111,5 x 83,2 cm * ''Dachauerin mit Kind'' ([[Berlino]], [[Alte Nationalgalerie]]), 1874-75, Oleo-pentrado sur breto, 86 x 68 cm * ''Dachauer Bäuerinnen'' (o Quellenangabe: Berlino, Nationalgalerie), 1874-75 * ''Der Maler Carl Schuch'' ([[Munkeno]] , [[Nova pinakoteko]] ''Neue Pinakothek'', Inv. Numero 8620), 1876, Oleo-pentrado sur tolo, 58,6 x 50,5 cm * ''Bauernmädchen mit weißem Kopftuch'' ([[Munkeno]], [[Nova pinakoteko]] ''(Neue Pinakothek)'', h. 1876, Oleo-pentrado sur breto, 21,5 x 17 cm * ''Das ungleiche Paar'' ([[Frankfurto]], [[Instituto Städel]]), 1876-77, Oleo-pentrado sur tolo, 75,5 x 61,5 cm * ''Die Dorfpolitiker'' (Vinterturo, [[Fondaĵo Oskar Reinhart]]), 1877, Oleo-pentrado sur tolo, sur breto, 76 x 97 cm * ''Rosina Fischler, Gräfin Treuberg'' ([[Vieno]], [[Österreichische Galerie Belvedere|Österreichische Galerie]], Inv. Nr. 1497), 1877, Oleo-pentrado sur breto, 88 x 66,8 cm * ''Der Spargroschen'' (Wuppertal, [[Muzeo Von der Heydt]]), 1877, Oleo-pentrado sur breto, 39 x 31 cm * ''Dr. med. Friedrich Rauert'' ([[Hamburgo]], [[Kunsthalle de Hamburgo|Kunsthalle]]), 1877, temple sobre lienzo, 50 x 40 cm * ''Rosine Fischler, Gräfin Treuberg'' (Kunsthalle de Hamburgo), 1877-78, Oleo-pentrado sur tolo, 104,1 x 82,2 cm * ''Kopf eines Bauernmädchens'' ([[Dresden]], [[Gemäldegalerie de Dresden|Gemäldegalerie]]), 1879, Oleo-pentrado sur breto, 31 x 24 cm * ''Kopf eines Bauernmädchens'' (Vieno, Österreichische Galerie, Inv. Nr. 594), h. 1880, Oleo-pentrado sur breto, 30 x 27,5 cm * ''Die drei Frauen in der Kirche (Tre virinoj en la preĝejo)'' (Kunsthalle de Hamburgo), 1881, Oleo-pentrado sur breto, 113 x 77 cm * ''Die Wildschützen'' (Berlino, Alte Nationalgalerie), 1882-86, Oleo-pentrado sur tolo, 55 x 42 cm * ''In der Bauernstube'' ([[Munkeno]], [[Nova pinakoteko]] Neue Pinakothek), 1890, Oleo-pentrado sur breto, 37 x 38 cm * ''Der Tierarzt Dt. Reindl in der Laube'' ([[Munkeno]], [[Städtische Galerie im Lenbachhaus]]), h. 1890, Oleo-pentrado sur breto, 26 x 19,5 cm * ''Leibl und Sperl auf der Hühnerjagd'' ([[Munkeno]], [[Nova pinakoteko]] ''Neue Pinakothek''), 1890-95, Oleo-pentrado sur tolo, 40 x 58 cm * ''Der Zeitungsleser'' ([[Essen]], [[Muzeo Folkwang]]), 1891, Oleo-pentrado sur tolo, 63 x 48,5 cm * ''Die Spinnerin (La ŝpinistino)'' ([[Leipzig]], [[Muzeo de Belaj Artoj de Leipzig|Muzeo de Belaj Artoj ]]), 1892, Oleo-pentrado sur tolo, 65 x 74 cm * ''Strickende Mädchen auf der Ofenbank'' ([[Dresden]], ''Gemäldegalerie''), h. 1892-95, Oleo-pentrado sur tolo, 59 x 42 cm * ''Mädchen am Herd'' (Kolonjo, Muzeo Wallraff-Richartz), 1895, Oleo-pentrado sur breto, 41 x 32 cm * ''Miesbacher Bäuerin'' ([[Wuppertal]], ''Städtisches Museum'', urba muzeo), h. 1896, Oleo-pentrado sur breto, 37 x 29 cm * ''In Erwartung'' (Leipzig, Muzeo de Belaj Artoj ), 1898, Oleo-pentrado sur breto, 35 x 26,5 cm * ''In der Küche'' (Kolonjo, Muzeo Wallraff-Richartz), 1898, Oleo-pentrado sur tolo, 84 x 64,5 cm * ''Mädchen am Fenster'' (Kolonjo, Muzeo Wallraff-Richartz), 1899, Oleo-pentrado sur tolo, 109 x 72 cm == Libroj == * Forster-Hahn, Françoise, kaj aliaj ([[2001]]). ''Spirit of an Age: Nineteenth-Century Paintings From the Nationalgalerie, Berlin'', [[Berlino]]. [[Londono]]: ''National Gallery Company''. ISBN 1-85709-981-8 * ''Diccionario de Arte'', ''Pintores del siglo XIX'', ''Editorial'' LIBSA, 2001. ISBN 84-7630-842-6. * Walter, Ingo F. (eldonisto), ''Los maestros de la pintura occidental'', Taschen, [[2005]], ISBN 3-8228-4744-5 == Vidu ankaŭ == * [[Oleo-pentrado]] * Oleo-pentrado sur tolo; * Oleo-pentrado sur breto; * [[Kunsthalle (Hamburgo)]] {{Commons|Wilhelm Leibl}} == Eksteraj ligiloj == === Ligiloj === * [http://www.staedelmuseum.de/sm/index.php?StoryID=338 pri Wilhelm Leibl en ''Städel-Museums'', ("Johann Friedrich Städel artoinstituto, muzeo"), [[Frankfurto ĉe Majno]], [[Germanujo]]] * [http://www.zeno.org/Kunstwerke/A/Leibl,+Wilhelm+Maria+Hubertus bildoj, verkolisto Zeno.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090304094032/http://www.staedelmuseum.de/sm/index.php?StoryID=338 |date=2009-03-04 }} * [https://portal.d-nb.de/opac.htm?query=118571222&method=simpleSearch germana nacia biblioteko libroj (118571222)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305230138/https://portal.d-nb.de/opac.htm?query=118571222&method=simpleSearch |date=2016-03-05 }} * [http://www.main.de/wuerzburg/wuerzburg/altstadt_wue./art1530,355638 detala '''Biografio''' pri Wilhelm Leibl]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de W. Dürrnagel en main.de {{de}} === Filmo === * [http://www.br-online.de/bayerisches-fernsehen/lido/wilhelm-leibl-malerei-lido-2010-ID1289140293292.xml filmo de Tilman Urbach, LIDO] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101212105844/http://www.br-online.de/bayerisches-fernsehen/lido/wilhelm-leibl-malerei-lido-2010-ID1289140293292.xml |date=2010-12-12 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Leibl, Wilhelm}} [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] nsmik9z3rinztod01hid8l46oiwajc5 0 345691 9397168 8657447 2026-06-09T14:09:47Z Sj1mor 12103 9397168 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Aleksander_Ivanov_-_The_Apparition_of_Christ_to_the_People_(PR).jpg|eta|''Apero de Jesuo Kristo antaŭ la popolo'']] '''Aleksandr Andrejeviĉ IVANOV''' ({{lang-ru|Алекса́ндр Андре́евич Ива́нов}}; naskiĝis la {{daton|28|julio|1806}} en [[Sankt Peterburgo]], mortis la {{daton|15|julio|1858}} samurbe. Li estis eminenta rusa pentristo, kiu famiĝis ĉefe pro liaj bildoj prezentantaj la religiajn temojn. Kiel talenta knabo li studis en la [[Rusia Akademio de Belartoj]], kie li praktikis la pentrarton ĉe sia patro, fama pentristo ''Andrej Ivanoviĉ Ivanov''. Liajn sukcesojn oni baldaŭ rimarkis kaj en [[1824]] li gajnis du Arĝentajn kaj unu Oran medalojn pro siaj laboroj. La bildo ''Priamo petegas Aĥilon eldoni korpon de lia filo Hektoro'' donis al li la rangon de libera pentristo kaj rajtigis al li vojaĝon al [[Eŭropo]] por perfektiĝi tie senpage. En [[1830]] Ivanov komencis sian vojaĝon al [[Germanio]] kaj poste al [[Italio]], kie li loĝis kaj laboris dum dudek ses jaroj. En [[1834]] la pentristo faris bildon ''Apero de Jesuo Kristo antaŭ Maria Magdalina'', kiu donis al li la rangon de akademiano. En [[1836]] li komencis pentri la bildon ''Apero de Jesuo Kristo antaŭ la popolo'' kaj finis laboron nur en [[1857]]. Ĝi estas lia ĉefverko, kiun oni nun povas vidi en moskva [[Tretjakova galerio]]. Ĝi estas plej granda (540x750 cm) tiea eksponaĵo, por kiu [[Paŭlo Tretjakov]] aranĝis la apartan alon. La pentristo mortis la {{daton|15|julio|1858}} pro ĥolero kaj estis sepultita en tombejo de ''Aleksander-Nevskij Laŭro'' de [[Sankt Peterburgo]]. {{Projektoj}} {{Projektoj}} <gallery> File:Alexandr Ivanov 005.jpg|''Priamo petegas Aĥilon eldoni korpon de lia filo Hektoro'' [[1824]] File:Alexander Ivanov - Christ's Appearance to Mary Magdalene after the Resurrection - Google Art Project.jpg|''Apero de Jesuo Kristo antaŭ Maria Magdalina'' [[1835]] File:N.Gogol by A.Ivanov (1841, Russian museum).jpg|portreto de [[Nikolaj Gogol]] [[1847]] File:Tomb of Alexandr Andreevich Ivanov.jpg|lia tombo </gallery> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ivanov, Aleksandr}} {{Vivtempo|Ivanov, Aleksandr}} [[Kategorio:Novklasikaj pentristoj]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] 3g44nygq9w0x01j6nkna0pjryllwu9o 0 346586 9397337 8732021 2026-06-09T19:25:12Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan dosieron]] 9397337 wikitext text/x-wiki {{Informkesto nacia himno | nomo = {{lang|en|In Plenty and In Time of Need}} | eonomo = Dum Multhava kaj Malhava Tempoj | flago = Flago-de-Barbado.svg | lando = {{Barbado}} | kantoteksto = [[Irving Burgie]] | muziko = C. Van Roland Edwards | ekde = 1966 | ĝis = }} '''{{lang|en|In Plenty and In Time of Need}}''' (esperante: ''Dum Multhava kaj Malhava Tempoj'') estas la [[nacia himno]] de [[Barbado]]. Oni selektis ĝin kiel la nacia himno kiam Barbado gajnis [[sendependeco]] en [[1966]]. == Kompono == === Muziko === C. Van Roland Edwards ([[1912]]–[[1985]]) komponis la muzikon por la himno. Kvankam li havis ne formalan trejnadon, Edwards estis membro de la Britia Kanta Societo ekde [[1933]]. Li komponis kelkajn konatajn komponaĵojn, inkluzive kanton por bonvenigi [[Elizabeto la 2-a (Britio)|Elizabeton la 2-a]] en Barbado je [[februaro]] [[1966]] <ref name="BGISAnthem">{{citaĵo el la reto |url=http://www.barbados.gov.bb/natanthem.htm |titolo=The National Anthem of Barbados |eldonisto=BGIS |alirdato=2010-12-29 }}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kiam li komponis la muzikon, li estis preskaŭ [[Blindeco|blinda]], do liaj filinoj Nannette kaj Eullia devis helpi lin.<ref name="BGISAnthem"/> En [[1967]] [[Inspektoro]] Prince Cave de la [[Reĝa Barbada Polica Bando]] rearanĝis la muzikon. Li konservis la melodion, sed kreis plian daŭran harmonion. Tiu versio nune estas la oficiala versio.<ref name="BGISAnthem"/> === Paroloj === [[Irving Burgie]], pli bone konata kiel Lord Burgess, skribis la kantotekston. Burgie naskiĝis en [[Broklino]], [[Novjorko]], sed lia patrino estis de Barbado. == Paroloj == {|style="border-spacing: 5em 1em;" |- |style="padding: 0.5em 2em;"| {{Lang|en|In plenty and in time of need,<br /> When this fair land was young,<br /> Our brave forefathers sowed the seed<br /> From which our pride was sprung.<br /> A pride that makes no wanton boast<br /> Of what it has withstood,<br /> That binds our hearts from coast to coast;<br /> The pride of nationhood.}} |style="padding: 0.5em 2em;"| ''Dum multhava kaj malhava tempoj,<br /> Kiam tiu ĉi bela lando estis juna,<br /> Niaj kuraĝaj prapatroj semis la semon<br /> Ekde kiu nia fiero fariĝis.<br /> Fiero kiu ne sensence fanfaronus<br /> Pri kio ĝi kontraŭstaris,<br /> Kiu kunligas niajn korojn de marbordo el marbordo;<br /> La fiero de nacieco.'' |-style="background: #dfd; background: rgba(0,255,0,0.1);" |style="padding: 0.5em 2em;"| '''Refreno:''' {{Lang|en|We, loyal sons and daughters all,<br /> Do hereby make it known:<br /> These fields and hills beyond recall<br /> Are now our very own.<br /> We write our names on history's page<br /> With expectations great,<br /> Strict guardians of our heritage,<br /> Firm craftsmen of our fate.}} |style="padding: 0.5em 2em;"| '''Refreno:''' ''Ni, lojalaj filoj kaj filinoj ĉiuj,<br /> Ja ĉi-pere igis konata:<br /> Tiuj ĉi kampoj kaj montetoj ekde antaŭ memoro<br /> Nun estas niaj propraj.<br /> Ni skribas niajn nomojn en historiaj paĝoj<br /> Kun grandaj anticipoj,<br /> Striktaj kuratoroj de nia heredaĵo,<br /> Firmaj metiistoj de nia fatalo.'' |- |style="padding: 0.5em 2em;"| {{Lang|en|The Lord has been the people's guide<br /> For past three hundred years.<br /> With Him still on the people's side,<br /> We have no doubts or fears.<br /> Upward and onward we shall go,<br /> Inspired, exulting, free,<br /> And greater will our nation grow<br /> In strength and unity.}} |style="padding: 0.5em 2em;"| ''La Mastro estas la gvidanto de la gento<br /> Dum tricent jaroj.<br /> Kun li ankoraŭ partiĝas kun la gento,<br /> Ni ne havas dubojn aŭ timojn.<br /> Supren kaj antaŭen ni ja iros,<br /> Inspirataj, ĝojegantaj, liberaj,<br /> Kaj pli granda nia nacio kreskos<br /> Potencen kaj unuecen.'' |-style="background: #dfd; background: rgba(0,255,0,0.1);" |style="padding: 0.5em 2em;"|'''Ripeti refreno''' |style="padding: 0.5em 2em;"|'''Ripeti refreno''' |} == Muziko == La himno norme ludas en la tonalo G maĵora, je 88 kvaronnotoj per minuto.<ref name="etiketo"/> La kantaĵo similas: [[Dosiero:In Plenty and In Time of Need sheet music.svg]] == Reguloj pri la himno == La registaro de Barbado establis regulojn pri la uzado de la himno.<ref name="etiketo">{{citaĵo el la reto |url=http://www.barbados.gov.bb/bdoscodeitq.htm |titolo=Code of Etiquette |alirdato=2010-12-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091113144617/http://www.barbados.gov.bb/bdoscodeitq.htm |arkivdato=2009-11-13 }}</ref> <ol> <li>Kiam ajn la himnon ludis, ĉiuj civiluloj ĉeestantaj devus stari rekte, viroj kun senvestaj kapoj. Personoj uniformaj devus agi laŭ instruo.</li> <li>Normale nur unu verso kaj la refreno ludos. Kiam mallongigata versio de la Nacia Himno ludas, ĝi devus konsisti el la unua dek du mezuroj de la verso kaj la finaj kvar mezuroj de la refreno. La Nacia Himno devus ludi - <ol style="list-style-type:lower-alpha"> <li>Por esti saluto ĉe ceremoniaj aŭ oficialaj okazoj, ĉe la alveno kaj foriro de <ol style="list-style-type:lower-roman"> <li>La Guberniestro Ĝenerala. <li>La Suverenulo aŭ membro de la Reĝa familio, <li>alilanda Suvereno, Ŝtatestro aŭ membro de reĝada alilanda imperia aŭ Reĝa Familio, <li>Guberniestroj Ĝeneralaj de Sendependaj Komunumaj landoj. <li>Guberniestroj de la Asociaj Ŝtatoj, kaj <li>Guberniestroj, Altaj Kommisiaroj de Funkciistoj kiuj administras la Registaron de dependa teritorio interne de la Komunumo </ol> </li> <li>ĉe komenco de ĉiuj publikaj prezentoj ĉe kinejo.</li> </ol> </li> <li>La Nacia Himno rajtas ludi <ol style="list-style-type:lower-alpha"> <li>ĉe finaĵo de iu publika funkcio, aŭ</li> <li>kiam toston proponas en oficialaj funkcioj.</li> </ol> </li> <li>La Nacia Himno ne devus parodii verse aŭ kanto aŭ ludi en ajna alia tempo krom la oficiale aprobata (okdek ok kvaronnotoj en minuto). Specife, la melodio ne devus uzi kiel danca melodio aŭ por reklami.</li> <li>Kiam pli ol unu himnon ludus, la Barbadan himnon devus fine ludi.</li> </ol> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * '''Aŭdovidaj dosieroj ''' ** [http://www.navyband.navy.mil/anthems/ANTHEMS/Barbados.mp3 MP3] ** [http://www.youtube.com/watch?v=pSUJPfFBF0o Video] [[Kategorio:Naciaj himnoj|Barbado]] [[Kategorio:Naciaj simboloj de Barbado]] [[Kategorio:Barbada muziko]] gccnghxdvrcwysb6seky8ezm0tozzne 0 350193 9397707 9225502 2026-06-10T07:43:06Z Sj1mor 12103 9397707 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Micromoog.jpg|eta|Micromoog]] [[Dosiero:MinimoogVoyager.jpg|eta|Minimoog Voyager]] '''Moog-sintezilo''' aŭ '''Moog-Synthesizer''' nomiĝas la [[sintezilo]]j de la entrepreno Moog, fondita de [[Robert Moog]]. En la komenco li evoluigis modulan sintezilo-sistemon. Fine de la [[1960-aj]] jaroj la Moog-sintezilo famiĝis per la vojrompa sondisko ''Switched-On Bach'', kiu sonigis la muzikon de [[Johann Sebastian Bach]] tute nova. Ĝin registris Walter Carlos, kiu post seksoŝanĝo en 1972 nomiĝas Wendy Carlos. Ĉi tiu disko fariĝis Album la mondvaste plejofte vendata disko pri klasika muziko. Carlos registris la sondiskon per ''Moog Modular-System'', oni muntis per oktraka surbendigilo. Ĉar Moog-sintezilo estas unuvoĉa, oni devi registri plurajn trakojn unu post la alia kaj poste konvene kunmunti. [[Gershon Kingsley]] estis [[pioniro]] de [[elektronika muziko]] kaj de Moog-sintezilo, partnero de la elektronikmuzika duopo Perrey kaj Kingsley. La trarompon sukcesis la entrepreno tamen per ''Minimoog'', la unua portebla kompaktsintezilo kun integrita klavaro. En la [[1970-aj]] jaroj ĉi tiun aparaton trouzis ekzemple [[Keith Emerson]] kaj [[Chick Corea]]. Krome ĝi estas konata de la sondiskoj de [[Stevie Wonder]], [[Uriah Heep]], [[Kraftwerk]], [[Manfred Mann]] kaj [[Tangerine Dream]]. [[Pink Floyd]] uzis ĝin en 1975 por la peco ''[[Shine On You Crazy Diamond]]'', en kiu ĝia sono imitas la sonon de trumpeto. [[Steve Winwood]] ekkonis aparte la taŭgecon de la sintezilo por fortikaj bassonoj. Ekde 1978 la kanada pomproka bando [[Saga (Bando)|Saga]] uzis Moog-sintezilojn por sia klavarile stampita muziko. En la 90-aj jaroj la Moog-sintezilo estis ŝatata instrumento en ''[[geto]]-[[funko]]'', reprezentata i.a. de [[Warren G]] aŭ [[Dr. Dre]]. Ĝi donis tie krom la tipaj bassonoj ankaŭ la altfrekvencan fajfadon, ekipitan per [[portamento]]j. [[Klaus Schulze]] kaj [[Pete Namlook]] dediĉis kompletan sondisko-serion sub la nomo [[Dark Side of the Moog]] al la sintezilo kaj ĝia inventinto. ''Minimoog'' nun ankoraŭ esta uzata kiel referencaparato por la sona prijuĝo de aktualaj aparatoj. Al ''Minimoog'' tamen mankas la [[MIDI]]-taŭgeco, [[frapdinamiko]] kaj la ebleco konservi sonojn. Krome ''Minimoog'' estis ludebla nur [[unuvoĉeco|unuvoĉe]]. Pro tio la entrepreno evoluigis sekvomodelojn, ekzemple ''Memorymoog'' aŭ en [[1976]] „Polymoog“<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.bernhard-doering.de/Synthi-Museum/Museums-Guide/Moog/Polymoog/polymoog.html |titolo=Modell „Moog Polymoog“ |alirdato=2011-01-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20041118053512/http://www.bernhard-doering.de/Synthi-Museum/Museums-Guide/Moog/Polymoog/polymoog.html |arkivdato=2004-11-18 }}</ref>. Por fari perlaborebla la faman Moog-sonon ankaŭ por ĉiuj, Moog poste evoluigis „Prodigy“<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.retrosound.de/prodigy.html |titolo=Modell „Moog Prodigy“ |alirdato=2011-01-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110518013355/http://www.retrosound.de/prodigy.html |arkivdato=2011-05-18 }}</ref>. Ĉi tiu tre kompakta sintezilo estis fariĝonta la plej sukcesa modelo post ''Minimoog''. Pro aparta aperaĵo okulfrapis la modelo „[[Moog Liberation|Liberation]]“, la unua serie produktata [[Keytar]]. Ĝin i.a. popularigis [[Nena]], [[Spider Murphy Gang]], [[Asia (Bando)|Asia]] kaj [[Jan Hammer]]. Laŭteknike ĝi baziĝas sur ''Moog Opus 3'' kaj havis [[polifonio]]n baziĝanta sur frekvencdividila sistemo. Intertempe famiĝis la malofta bas[[pedalaro]] „Moog Taurus“<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.retrosound.de/taurus.html |titolo=Modell „Moog Taurus“ |alirdato=2011-01-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120204075034/http://www.retrosound.de/taurus.html |arkivdato=2012-02-04 }}</ref>, kiu generas tre volumenan sonon. La pratipo de Moog-sintezilo, kiun Robert Moog konstruis por la komponisto [[Max Brand (komponisto)|Max Brand]] ĉirkaŭ la jaro 1960, staras en la ''Max-Brand-arĥivo'' en [[Langenzersdorf]] ([[Aŭstrujo]]). [[Jean Michel Jarre]] uzas por siaj produktaĵoj multnombron de diversaj modeloj de Moog. Ekzemple por ''Oxygène'' li uzis i.a. ''Moog Modular'', ''Minimoog'' kaj ankaŭ ''Liberation Keytar''. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Klangbeispiel: Der legendäre [http://dot.kelder.net/~jones/popcorn/mp3/1973/jean_michel_jarre.mp3 Popcorn Song] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071107074102/http://dot.kelder.net/~jones/popcorn/mp3/1973/jean_michel_jarre.mp3 |date=2007-11-07 }} der Moog-Band [[Hot Butter]] (nachgespielt) * http://www.moogarchives.com * http://www.moogmusic.com * http://www.synthmuseum.com/moog/index.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110124014314/http://www.synthmuseum.com/moog/index.html |date=2011-01-24 }} * [http://www.wendycarlos.com/ Wendy Carlos' offizielle Seite] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Tradukitaĵo|de|Moog-Synthesizer|revizio=83925222|revizio=}} [[Kategorio:Sinteziloj]] [[Kategorio:Klavarinstrumentoj]] qunf24oeglrrajxn4w48itob66bdlqr 0 351699 9397428 9117075 2026-06-09T20:26:35Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397428 wikitext text/x-wiki {{Informkesto pereinta ŝtato}}La '''Kartvela reĝlando''' estis mezepoka [[monarkio]] establita en 978 fare de [[Bagrato la 3-a]]. Ĝi prosperis dum la 11-a kaj 12-a jarcentoj, la tielnomita "ora epoko" de la historio de Kartvelio. Ĝi falis sub la mongolaj invadoj de la 13-a jarcento, sed administris suverenecon ekde 1327. Sed renoviĝintaj turk-mongolaj trudeniroj de 1386 kondukis al la fina kolapso de la regno en anarkio antaŭ 1453. [[Dosiero:Geor tamro aandersen.png|eta|Mapo de la Kartvela reĝlando en ĝia pinto sub [[Tamara de Kartvelio]] kaj [[Georgo la 4-a (Kartvelio)|Georgo la 4-a]] (1184-1223)]] == Originoj == La [[Bagratida dinastio]] povas esti spurata al la [[6-a jarcento]]. Ili regis Tao-Klarjeti en la [[9-a jarcento]]. La unuiĝo de Kartvelio komenciĝas en 888, kiam Adarnase la 2-a prenis la titolon "Reĝo de ĉiuj [[kartveloj]]". La Unuiĝinta Reĝlando de Kartvelio estis establita en 978. En tiu jaro Bagrato la 3-a, filo de Gurgeno la 2-a, iĝis la reganto de la Reĝlando de Okcidenta Kartvelio (Reĝlando de Abĥazeti)), inkluzive de la Princlandoj [[Imeretio]], [[Samegrelo]], Abĥazeti ([[Abĥazio]]), [[Gurio]] kaj [[Svanetio]]. La patrino de Bagrato estis la reĝino Guranduĥt, filino de Georgo la 2-a de Abĥazeti. == Orepoko == [[Dosiero:Queentamar giorgi.jpg|eta|Reĝino Tamara kaj ŝia patro reĝo Georgo la 3-a, fresko de la [[monaĥejo Betanio]])]] La unuigita monarkio konservis ĝian malfirman sendependecon de Bizancio kaj de la selĝukaj imperioj ĝenerale en la [[11-a jarcento]], kaj prosperis sub [[Davido la 4-a de Kartvelio|Davido la 4-a la Konstruanto]] ([[1089]]-[[1125]]), kiu forpuŝis la selĝukajn atakojn kaj esence kompletigis la unuigon de Kartvelio kun la rekonkero de [[Tbiliso]] en [[1122]]. Kun la malkresko de bizanca potenco kaj la disiĝo de la [[turko-Selĝukoj|Granda Selĝuka Imperio]], Kartvelio iĝis unu el la elstaraj nacioj de la Kristana Oriento, ĝia tut-kaŭkaza imperio etendiĝanta, ĉe la plej granda amplekso, de [[Norda Kaŭkazio]] al pli norda [[Irano]], kaj orienten en [[Malgranda Azio]]. Malgraŭ ripetaj okazaĵoj de dinastia tumulto, la regno daŭre prosperis dum la regadoj de Demetrio la 1-a ([[1125]]-[[1156]]), [[Georgo la 3-a (Kartvelio)|Georgo la 3-a]] ([[1156]]-[[1184]]), kaj aparte, lia filino, [[Tamara de Kartvelio]] ([[1184]]-[[1213]]). Kun la morto de Georgo la 3-a, ĉefa virlinio malaperis kaj la dinastio estis daŭrigita per la geedziĝo de Tamara kun la [[alanio|alana]] princo [[David Soslan]] de laŭdire bagratida deveno. == Mongola invado == La invadoj de la [[ĥorezmio|ĥorezmoj]] en 1225 kaj la [[mongoloj]] en 1236 metis finon al la "ora epoko" de Kartvelio. La lukto kontraŭ la mongola regado kreis [[diarkio]]n, kun ambicia flankbranĉo de la Bagratida dinastio aranĝanta balanciĝadon sur Imeretio, okcidenta Kartvelio. == Fino == Ekzistis mallonga periodo de reunuiĝo kaj reviviĝo sub Georgo la 5-a la Brila (1299-1302, 1314-1346), sed la ok alsturmoj de la turk-mongola konkerinto Timuro inter 1386 kaj 1403 entreprenis grandan baton al la kartvela reĝlando. Ĝia unuiĝo estis finfine frakasita kaj, en 1490/91, la iama potenca monarkio disiĝis en tri memstaraj regnoj - [[Kartli]] (centra al orienta Kartvelio), [[Kaĥeti]] (orienta Kartvelio), kaj [[Imeretio]] (okcidenta Kartvelio), ĉiu gvidita de la rivalofilioj de la Bagratida dinastio, kaj en kvin duon-sendependaj princlandoj, Odishi, (Mingrelio), Gurio, Abĥazio, Svanetio, kaj [[Samcĥe]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Historio de Kartvelio]] [[Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Azio|Kartvela Reĝlando]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1000-1009]] [[Kategorio:Aperis en 1008]] [[Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1460-1469]] [[Kategorio:1466]] gwa5up177rfwgnw2asfzk9ng71ojs1l 0 359556 9397740 7059012 2026-06-10T08:17:26Z Sj1mor 12103 9397740 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Ludolibro''' estas aventura romano, prezentante elektojn al la leganto en la formo de ciferitaj paragrafoj. Laŭ ili la leganto povas decidi kiamaniere plu evoluas la romana historio. == Konciza ekzemplo == {| |- | style="border:1px solid; padding:3px; background-color:#fdfddd" | ''' 1 ''' Vi estas enfermita en nekonata ĉambro, kiu aspektas kvazaŭ kontrolejo de iu esplora stacio. Kiel vi eliru? Antaŭ vi estas granda ruĝa butono kaj super ĝi ŝildo estas fiksita al la muro. Ĉe la flanka muro de la kontrolejo estas peza ŝtala pordo. Vi povas * Premi la ruĝan butonon. Legu plu en sekcio '''3''' * Legi la signon. Legu plu en sekcio '''6''' * Provi malfermi la pordon. Legu plu en sekcio '''5''' '''2''' En kutima ludolibro tute ne ekzistas ĉapitro 2, ĉar per elektoj laŭ la romana strukturo ne eblas atingi ĝin. Ĝi estas nur listigita por atentigi la leganton ke la senco de la libro ne estas legi unu ĉapitron post la alia, sed vere sekvi la proponitajn elektojn. '''3''' Kiam la butono estas puŝita, la tuta konstruaĵo eksplodas kaj entombigas vin sub la ruinoj. Rekomencu de la komenco. '''4''' Post kiam vi tajpis la kodon, verda lampo lumiĝas kaj la ŝtala pordo malfermiĝas kun mallaŭta siblo. * Se vi volas forlasi la ĉambron, legu plu en sekcio '''7'''. * Se vi preferas premi la ruĝan butonon, do legu plu en sekcio '''3'''. | valign=top style="border:1px solid; padding:3px; background-color:#fdfddd" |''' 5 ''' La pordo estas ŝlosita, sed vi malkovras malgrandan skatolon apud la pordo, kun ekrano, sur kiu lumas la vortoj "enigu la kodon". Se vi konas la kodon, plulegu en la sekcio '''4'''. Vi ne konas lin, do vi havas ĉe '' '1' '' ri. '''6''' Sur la signo legeblas: '''Jen malgranda ekzemplo por ilustri la tipan strukturon de ludolibro. Ĝi estis skribita specife por Vikipedio. La kodo por la ŝtala pordo estas '4'. Amuzan plulegadon, kaj nepre ne premu la ruĝan butonon!"''. Eksciinte tion, vi probable scias kion fari, ĉu? * Se vi neglektas la averton kaj tamen premas la ruĝan butonon, do legu plu en sekcio '''3'''. * Alternative, vi povas pli proksime rigardi kaj ekzameni la ŝtalan pordon. Legu plu en sekcio '''5''' '''7''' Gratulon, vi sukcesis kaj estas libera! '''Fino''' |} {{ĝermo|literaturo}} [[Kategorio:Libroj]] [[Kategorio:Rolludoj]] 6gzf2l607wfd3asooxnox76cc7bcvkk 9397741 9397740 2026-06-10T08:17:39Z Sj1mor 12103 9397741 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Ludolibro''' estas aventura romano, prezentante elektojn al la leganto en la formo de ciferitaj paragrafoj. Laŭ ili la leganto povas decidi kiamaniere plu evoluas la romana historio. {{-}} == Konciza ekzemplo == {| |- | style="border:1px solid; padding:3px; background-color:#fdfddd" | ''' 1 ''' Vi estas enfermita en nekonata ĉambro, kiu aspektas kvazaŭ kontrolejo de iu esplora stacio. Kiel vi eliru? Antaŭ vi estas granda ruĝa butono kaj super ĝi ŝildo estas fiksita al la muro. Ĉe la flanka muro de la kontrolejo estas peza ŝtala pordo. Vi povas * Premi la ruĝan butonon. Legu plu en sekcio '''3''' * Legi la signon. Legu plu en sekcio '''6''' * Provi malfermi la pordon. Legu plu en sekcio '''5''' '''2''' En kutima ludolibro tute ne ekzistas ĉapitro 2, ĉar per elektoj laŭ la romana strukturo ne eblas atingi ĝin. Ĝi estas nur listigita por atentigi la leganton ke la senco de la libro ne estas legi unu ĉapitron post la alia, sed vere sekvi la proponitajn elektojn. '''3''' Kiam la butono estas puŝita, la tuta konstruaĵo eksplodas kaj entombigas vin sub la ruinoj. Rekomencu de la komenco. '''4''' Post kiam vi tajpis la kodon, verda lampo lumiĝas kaj la ŝtala pordo malfermiĝas kun mallaŭta siblo. * Se vi volas forlasi la ĉambron, legu plu en sekcio '''7'''. * Se vi preferas premi la ruĝan butonon, do legu plu en sekcio '''3'''. | valign=top style="border:1px solid; padding:3px; background-color:#fdfddd" |''' 5 ''' La pordo estas ŝlosita, sed vi malkovras malgrandan skatolon apud la pordo, kun ekrano, sur kiu lumas la vortoj "enigu la kodon". Se vi konas la kodon, plulegu en la sekcio '''4'''. Vi ne konas lin, do vi havas ĉe '' '1' '' ri. '''6''' Sur la signo legeblas: '''Jen malgranda ekzemplo por ilustri la tipan strukturon de ludolibro. Ĝi estis skribita specife por Vikipedio. La kodo por la ŝtala pordo estas '4'. Amuzan plulegadon, kaj nepre ne premu la ruĝan butonon!"''. Eksciinte tion, vi probable scias kion fari, ĉu? * Se vi neglektas la averton kaj tamen premas la ruĝan butonon, do legu plu en sekcio '''3'''. * Alternative, vi povas pli proksime rigardi kaj ekzameni la ŝtalan pordon. Legu plu en sekcio '''5''' '''7''' Gratulon, vi sukcesis kaj estas libera! '''Fino''' |} {{ĝermo|literaturo}} [[Kategorio:Libroj]] [[Kategorio:Rolludoj]] nyfmq5yn4ymnnfx8r7xd6ojldqszw2t 0 364589 9397166 8521176 2026-06-09T14:09:39Z Sj1mor 12103 9397166 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Jean Auguste Dominique INGRES''' (naskiĝis la [[26-an de aŭgusto]] [[1780]] - mortis la [[14-an de januaro]] [[1867]]) estis grava [[Francio|franca]] [[pentristo]] de la [[Klasicismo|klasicisma]] movado, kiu disĉiplo de [[Jacques-Louis David]] kaj aperis je la komenco de la [[19-a jarcento]]. Famaj verkoj estas ''[[La Grande Odalisque]]'' kaj ''Le Bain turc''. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Image:Ingres, Napoleon on his Imperial throne.jpg|''Napoléon Ier sur le trône impérial''. Image:Le Voeu de Louis XIII.jpg|''Le Vœu de Louis XIII''. Image:Ingres, Madame Riviere.jpg|''Madame Rivière''. Image:Jean Auguste Dominique Ingres, La Grande Odalisque, 1814.jpg|''[[La Grande Odalisque]]''. Image:Jean_Auguste_Dominique_Ingres_-_Roger_Delivering_Angelica.jpg|''Roger délivrant Angélique''. Image:Jean-Paul_Flandrin_-_Odalisque_with_Slave_-_Walters_37887.jpg|''L'Odalisque à l'esclave''. Image:Louis-Francois Bertin.jpg|''Portrait de monsieur Bertin''. Image:Mathieu-Louis Molé.JPG|''Portrait du comte Louis-Mathieu Molé''. image:Louise de Broglie by Jean Auguste Dominique Ingres.jpg|''Louise de Broglie, Comtesse d’Haussonville''. image:Ingres coronation charles vii.jpg|''Jeanne d’Arc au sacre du roi Charles VII''. Image:Júpiter y Tetis, por Dominique Ingres.jpg|''Jupiter et Thétis''. Image:Le_Bain_Turc,_by_Jean_Auguste_Dominique_Ingres,_from_C2RMF_retouched.jpg|''Le Bain turc''. Image:Jean Auguste Dominique Ingres - The Spring - Google Art Project 2.jpg| ''[[Fonto|La Fonto]]''. Image:IngresDeathOfDaVinci.jpg|''La Morto de Leonardo da Vinci''. </gallery> {{Projektoj|commonscat= Jean Auguste Dominique Ingres}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ingres, Jean Auguste Dominique}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Novklasikaj pentristoj]] ku8jqeb6hygbnhsj7wjbjfs4bkbxx74 9397169 9397166 2026-06-09T14:10:04Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9397169 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Jean Auguste Dominique INGRES''' (naskiĝis la [[26-an de aŭgusto]] [[1780]] - mortis la [[14-an de januaro]] [[1867]]) estis grava [[Francio|franca]] [[pentristo]] de la [[Klasicismo|klasicisma]] movado, kiu disĉiplo de [[Jacques-Louis David]] kaj aperis je la komenco de la [[19-a jarcento]]. Famaj verkoj estas ''[[La Grande Odalisque]]'' kaj ''Le Bain turc''. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Image:Ingres, Napoleon on his Imperial throne.jpg|''Napoléon Ier sur le trône impérial''. Image:Le Voeu de Louis XIII.jpg|''Le Vœu de Louis XIII''. Image:Ingres, Madame Riviere.jpg|''Madame Rivière''. Image:Jean Auguste Dominique Ingres, La Grande Odalisque, 1814.jpg|''[[La Grande Odalisque]]''. Image:Jean_Auguste_Dominique_Ingres_-_Roger_Delivering_Angelica.jpg|''Roger délivrant Angélique''. Image:Jean-Paul_Flandrin_-_Odalisque_with_Slave_-_Walters_37887.jpg|''L'Odalisque à l'esclave''. Image:Louis-Francois Bertin.jpg|''Portrait de monsieur Bertin''. Image:Mathieu-Louis Molé.JPG|''Portrait du comte Louis-Mathieu Molé''. image:Louise de Broglie by Jean Auguste Dominique Ingres.jpg|''Louise de Broglie, Comtesse d’Haussonville''. image:Ingres coronation charles vii.jpg|''Jeanne d’Arc au sacre du roi Charles VII''. Image:Júpiter y Tetis, por Dominique Ingres.jpg|''Jupiter et Thétis''. Image:Le_Bain_Turc,_by_Jean_Auguste_Dominique_Ingres,_from_C2RMF_retouched.jpg|''Le Bain turc''. Image:Jean Auguste Dominique Ingres - The Spring - Google Art Project 2.jpg| ''[[Fonto|La Fonto]]''. Image:IngresDeathOfDaVinci.jpg|''La Morto de Leonardo da Vinci''. </gallery> {{Projektoj|commonscat= Jean Auguste Dominique Ingres}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ingres, Jean Auguste Dominique}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Novklasikaj pentristoj]] jsmkxkwacc5gbgm3hwxfdrcjb1cngr6 9397173 9397169 2026-06-09T14:11:46Z Sj1mor 12103 9397173 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Jean Auguste Dominique INGRES''' (naskiĝis la [[26-an de aŭgusto]] [[1780]] - mortis la [[14-an de januaro]] [[1867]]) estis grava [[Francio|franca]] [[pentristo]] de la [[Klasicismo|klasicisma]] movado, kiu disĉiplo de [[Jacques-Louis David]] kaj aperis je la komenco de la [[19-a jarcento]]. Famaj verkoj estas ''[[La Grande Odalisque]]'' kaj ''Le Bain turc''. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Image:Ingres, Napoleon on his Imperial throne.jpg|''Napoléon Ier sur le trône impérial''. Image:Le Voeu de Louis XIII.jpg|''Le Vœu de Louis XIII''. Image:Ingres, Madame Riviere.jpg|''Madame Rivière''. Image:Jean_Auguste_Dominique_Ingres_-_Roger_Delivering_Angelica.jpg|''Roger délivrant Angélique''. Image:Jean-Paul_Flandrin_-_Odalisque_with_Slave_-_Walters_37887.jpg|''L'Odalisque à l'esclave''. Image:Louis-Francois Bertin.jpg|''Portrait de monsieur Bertin''. Image:Mathieu-Louis Molé.JPG|''Portrait du comte Louis-Mathieu Molé''. image:Louise de Broglie by Jean Auguste Dominique Ingres.jpg|''Louise de Broglie, Comtesse d’Haussonville''. image:Ingres coronation charles vii.jpg|''Jeanne d’Arc au sacre du roi Charles VII''. Image:Júpiter y Tetis, por Dominique Ingres.jpg|''Jupiter et Thétis''. Image:Le_Bain_Turc,_by_Jean_Auguste_Dominique_Ingres,_from_C2RMF_retouched.jpg|''Le Bain turc''. Image:Jean Auguste Dominique Ingres - The Spring - Google Art Project 2.jpg| ''[[Fonto|La Fonto]]''. Image:IngresDeathOfDaVinci.jpg|''La Morto de Leonardo da Vinci''. Image:Jean Auguste Dominique Ingres, La Grande Odalisque, 1814.jpg|''[[La Grande Odalisque]]''. </gallery> {{Projektoj|commonscat= Jean Auguste Dominique Ingres}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ingres, Jean Auguste Dominique}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Novklasikaj pentristoj]] 5fp4yl2uoogmaoegaj04b3mj36xrs1u 4 366080 9397299 9396106 2026-06-09T18:33:33Z ThomasPusch 1869 /* Katolikismo en Finnlando */ 9397299 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosioeron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu ke Aidas same post "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 10 junio 2026 9:42 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) 0c0dz9joyav8hht4sim2herf71fqt3i 9397300 9397299 2026-06-09T18:35:07Z ThomasPusch 1869 /* Katolikismo en Finnlando */ 9397300 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosioeron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 10 junio 2026 9:42 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) 3kr66t7n7rhev3965qax8mkqmtkfeox 9397310 9397300 2026-06-09T18:57:51Z ThomasPusch 1869 /* Karim Tabti */ 9397310 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosioeron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 10 junio 2026 9:42 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) :::La tekstoŝajnas troglata AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie, kiu jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigas ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia" - la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte nenion. Sed se oni mem enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 21 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) av8gm9ydimdgh9x56cmdl2ni5tza73h 9397312 9397310 2026-06-09T19:02:14Z ThomasPusch 1869 /* Karim Tabti */ 9397312 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosioeron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) 9pbdhmsbct029d70jmg3j8y1y7kpv1t 9397313 9397312 2026-06-09T19:07:45Z ThomasPusch 1869 /* N. Robert Branch */ 9397313 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosioeron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) jqyk0u6hg2m2p57bbwcxc3s5ljln3on 9397333 9397313 2026-06-09T19:22:03Z ThomasPusch 1869 /* N. Robert Branch */ Respondo 9397333 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosioeron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton kontraŭ forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda teksto: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento de ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) pbop9ed0v8ylo7b8zowgbfkmzqyvx4p 9397334 9397333 2026-06-09T19:23:48Z ThomasPusch 1869 /* N. Robert Branch */ 9397334 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosioeron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) s0xjl0oyow8ilex6o9e3pap03y03abr 9397350 9397334 2026-06-09T19:35:26Z ThomasPusch 1869 /* Denove La aŭtodafeo de Barcelono (1861) */ 9397350 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosioeron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem). Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne preti fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) naaf2tnr2so69g60ni6kuyo1ado75um 9397351 9397350 2026-06-09T19:36:33Z ThomasPusch 1869 /* Denove La aŭtodafeo de Barcelono (1861) */ 9397351 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosioeron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) cyyr2flc4nadznedngeqbajwaxma50e 9397352 9397351 2026-06-09T19:37:00Z ThomasPusch 1869 /* Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 */ 9397352 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) s3ktgqin9t5yvmtsapgb1w95rw4pkgf 9397367 9397352 2026-06-09T19:56:30Z Claudio Pistilli 25073 /* Denove La aŭtodafeo de Barcelono (1861) */ Respondo 9397367 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion prie. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) 6vsm8a9zlo3ucp9qxdi3gj3zp5secq5 0 366388 9397149 6964411 2026-06-09T14:05:46Z Sj1mor 12103 9397149 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Fjell mural.jpg|eta|dekstra|250px|Murpentraĵo fare de Kai Fjell.]] '''Kai Breder FJELL''' (n. la [[2-an de marto]] [[1907]] - m. la [[10-an de januaro]] [[1989]]) estis [[Norvegio|norvega]] [[pentristo]]. Li naskiĝis en farmodomo en la vilaĝo [[Skoger]], proksime al [[Drammen]]. Lia patro estis la farmisto kaj pentristo Conrad Bendiks Fjeld. Li fariĝis lernoknabo de [[Carl von Hanno]] en [[Oslo]] in [[1926]]. Fjell disvolvis dekoracian [[ekspresionismo]]n. Liaj verkoj estis forte influitaj de kampara vivo kaj tradicia norvega popolarto. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fjell, Kai}} [[Kategorio:Norvegaj pentristoj]] [[Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj]] r0qny6y0jqs1gnvk8334zkwm346dwn2 0 366531 9397665 8137770 2026-06-10T07:09:20Z Sj1mor 12103 9397665 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Edvards Liedskalniņš''' (angle: '''Edward Leedskalnin''') (12-a de januaro 1887 [[Stāmeriena]], [[Livonio]]; 7-a de decembro 1951, [[Miami]]) estis [[Latvio|Latva]] elmigrinto al [[Usono]] kaj amatora [[skulptisto]] kiu konstruis monumenton [[Korala Kastelo]] en [[Florido]]. Li estis ankaŭ konata pro lia nekutimaj teorioj pri [[magnetismo]].[[Dosiero:Coral Castle 2.jpg|eta|350px|Aspekto de la Korala Kastelo de Liedskalniņš]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Liedskalnins, Edvards}} [[Kategorio:Latvaj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Latvodevenaj usonanoj]] biae2nyyclf814fl2xq6h6n33kiidya 0 372835 9397806 8939633 2026-06-10T10:05:14Z Sj1mor 12103 9397806 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Peza industrio''' estas kategoria termino por [[minado]] de [[karbo]] kaj [[erco]]j, fera kaj ŝtala industrioj kaj la "peza" [[kemia industrio]]. La peza industrio ekkreskis komence de la [[industria revolucio]]. Aparte la konstruado de [[fervojo]]j kaj [[ŝipo]]j, ekde la komenco de la [[20-a jarcento]] ankaŭ de pezaj armiloj, necesigis grandajn kvantojn da karbo kaj ŝtalo, kaj kaŭzis floradon de la peza industrio de la fina 19-a jarcento ĝis la fino de la [[Dua Mondmilito]] en [[1945]]. [[Dosiero:Bucket_wheel_excavator_in_Ferropolis.jpg|eta|maldekstra|<center>sitelorada [[fosmaŝino]]]] [[Dosiero:Hochofen.jpg|eta|<center>[[altforno]] kun parto de aldonaj instalaĵoj]] Post la Dua Mondmilito la industriaj ŝtatoj ekonomie pli fokusiĝis je la produktado de porkonsumaj varoj kaj [[servosektoro|servoj]]. Tio en la centroj de la peza industrio, ekzemple en la germania regiono [[Ruhr-regiono]], kaŭzis ampleksajn sociajn problemojn pro la alta grado de senlaboreco post malfondo de multaj pezindustriaj instalaĵoj. En [[Pollando]] tamen ĝi estis, ekde 1950, altrudita de komunistaj regopovoj malgraŭ bezonoj de la socio. La peza industrio kaŭzas [[poluo]]n. == Branĉoj == * [[konstrufako|konstrufaka]] industrio * [[kemia industrio]] * [[metalurgio|metalurgia]] industrio * [[armindustrio]] == Vidu ankaŭ == * [[Malpeza industrio]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Peza industrio| ]] ptyfqqtubq9i44v27e98x0y2y9mplpo 0 375474 9397672 8279948 2026-06-10T07:11:49Z Sj1mor 12103 9397672 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Korczak ZIÓŁKOWSKI''' [KORĉak ZJUŬkovski] (naskiĝis la 6-an de septembro 1908 en [[Bostono]], mortis la 20-an de oktobro 1982 en Crazy Horse, [[Suda Dakoto]]) estis usona [[skulptisto]] poldevena. [[Orfo (familio)|Orfigita]] en la aĝo de du jaroj estis edukito en kelkaj infandomoj. Kvankam li neniam finis [[arto|artisman]] lernejon, de la plej junaj jaroj montris grandan [[skulptarto|skulptartan]] talenton. Post fino de teknikumo eklaboris kiel ŝipa [[ĉarpentisto]] en ŝipfarejo, kie post laborhoroj komencis ankaŭ skulpti [[ligno]]n, kio donis al li rekonon de kreinto de artismaj [[meblo]]j. Lia unua [[skulptaĵo]] en [[marmoro]] estis [[busto]] de financanta lin bostona juĝisto Frederick P. Cabot. En 1932 translokiĝis al [[Hartford (Konektikuto)|Hartford]] en la subŝtato [[Konektikuto]], kie komencis profesie skulpti. Jam baldaŭ vendis siajn verkojn en Bostono, [[Nov-Jorko]] kaj en teritorio de [[Nov-Anglio]]. En 1939 skulptisto Gutzon Borglum proponis al li postenon de asistanto dum kreado de monumenta verko - Kapoj de Prezidentoj en la deklivo de la [[Monto Rushmore]] en la Nigra Montaro de [[Suda Dakoto]]. La saman jaron lia marmora busto de [[Ignacy Jan Paderewski]] gajnis la unuan premion en [[Internacia ekspozicio]] en Nov-Jorko. Dum laborado en la Monto Rushmore venis al li kelkaj estroj de la gento [[Siuoj]] kun la demando, ĉu li ne povus krei monumenton omaĝe al [[indianoj]]. La estro Henry Standing Bear skribis la li: ''Ni, estroj, volus, ke la blanka homo eksciu, ke la ruĝa homo ankaŭ havas siajn [[heroo]]jn''. Ziółkowski tuj alpaŝis ekplani [[Monumento al Freneza Ĉevalo|monumenton]] al [[Freneza Ĉevalo]]. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] {{Vivtempo|Ziolkowski, Korczak}} 25bpz4g3d61gqsj5chlb4o3x6i5uumt 0 377519 9397636 8882384 2026-06-10T06:42:44Z Sj1mor 12103 9397636 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Hugo Darnaut Kornernte.jpg|eta|Grenrikolto - pentraĵo de Darnaut, la instruisto de Vikas.]] [[Dosiero:Dürnstein - Stift mit Kirche Maria Himmelfahrt und Stadtmauerteil.jpg|eta|En Dürnstein okazis regulaj ekspozicioj de la artista societo "Wachauer Künstlerbund".]] '''Karlo VIKAS''' (naskiĝinta la 19-an de septembro 1875 en Ternitz/[[Malsupra Aŭstrio]], mortinta en [[Krems]] la 30-an de aŭgusto 1934) estis aŭstria pentristo. == Kreada vivo == Li estis memkleriĝanta adepto de la [[Pejzaĝismo|pejzaĝa pentristo]] Hugo Darnaut (1851-1937), ĉar la mono por akademia trejnado ne sufiĉis. Kiel sukcesplena pentristo de pejzaĝoj kaj aĵpentraĵoj ([[muta naturo]]), ĉefe laŭ komisio, li povis permesi al si la akiron de domo en Mautern en la regiono [[Wachau]], kie li vivis ĝis la morto. Lia verko karakteriziĝis per realismaj idilioj kun [[Impresionismo|impresionismaj]] momentoj enmiksitaj laŭ la tradicio de [[Emil Jakob Schindler]]. Vikas estis en la 1919-a jaro kunfondinto de la ''Wachauer Künstlerbund'' ("Societo de artistoj en Wachau"), kiu ekzistis ĝis 1978. Tiam la granda tempo de la Wachau-pejzaĝpentraĵo estis definitive for kaj la pavilono en la urboparko, konstruita kiel societejo, servas hodiaŭ kiel artgalerio. === Membroj de la artistaro Wachauer Künstlerbund === * Otto Bestereimer (1900–1967) * Franz Vinzenz Dressler (1918–2002) * Traude Dressler (1922–2003) * Johann Nepomuk Geller (1860–1954) * Karl Götz (1873–1956) * Johann Gröll (1908–1979) * Josef Hauptmann (1852–1938) * Gottfried Hofmann (1894–1985) * Franz Kampas (1889–1950) * Liesl Kinzel (1886–1961) * Otto Luhde (1874–1957) * Walter Prinzl (1891–1937) * Hans Ranzoni der Ältere (1868–1956) * Rupert Schweiger (1922–1997) * Hermann Steininger (1915–2000) * Gustav Steinschorn (1895–1969) * Siegfried Stoitzner (1892–1976) * Emil Strecker (1841–1924) * Maximilian Suppantschitsch (1865–1953) * Franz Traunfellner (1913–1986) * Karl Vikas (1875–1934) * Anna Weber-Tischler (1881–1955) * Rudolf (Rudolph) Weber (Künstler) (1872–1949) * Franz Zelezny (1866–1832) * Eduard Zetsche (1844–1927) === Gasteksponintoj ĉe la artistaro Wachauer Künstlerbund (elekto) === * Ferdinand Andri (1871–1956) * Charlotte Hampel (1863–1945) * Franz Bilko (1894–1968) * Wilhelm Frass (1886–1968) * Ernst Graner (1865–1943) * Anton Hlavaček (1842–1926) * Hugo Kirsch (1880–1948) * Wilhelm Legler (1875–1951) * Berthold Löffler (1874–1960) * Ernst Nepo (1895–1971) * Othmar Ruzicka (1877–1950) * Ernst Stöhr (1860–1917) == Literaturo == * H. u. R. Rathei: ''Karl Vikas, ein Maler der Wachau (1875-1934)'', 1994. * Wolfgang Krug: ''Wachau, Bilder aus dem Land der Romantik'', Vieno 2003, ISBN 3-85498-316-6. * Wolfgang Krug: ''Karl Vikas'', 2007. == Ligiloj == * [http://www.galeriestadtpark.at Galerio en la eksaj ejoj de la arta societo Wachauer Künstlerbund.] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vikas, Karl}} [[Kategorio:Aŭstraj pentristoj]] [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Pejzaĝistoj]] oj4hqrlfuun93ch8ni0hcz0zcagrlg0 0 377727 9397640 9065217 2026-06-10T06:45:00Z Sj1mor 12103 9397640 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Grete YPPEN''' (naskiĝinta la 11-an de oktobro 1917 en Liesing ĉe [[Vieno]], mortinta en 2008) estis aŭstria pentristino. [[Dosiero:Secession Eingang.JPG|eta|Eniro al la Viena secesio, kie Yppen estis estanta membrino longjara.]] Dum la jaroj 1935-1946 ŝi estis studanta ne nur ĉe la ''Akademie der Bildenden Künste Wien'' ("Viena Akademio de Belaj Artoj") kiel disĉiplino de majstro [[Herbert Boeckl]] sed ankaŭ en [[Milano]] ĉe la fama ''Accademia di Belle Arti di Brera''. En la 1951-a jaro ŝi aliĝis al la [[Viena secesio]]. En 1959 ŝi edziniĝis al la pentristo Walter Eckert (1913-2001). == Biografio == * Robert Waissenberger: ''Die Wiener Secession'', Jugend & Volk, Vieno 1971. * Christa Steinle (Eld.): ''Grete Yppen'', Universitata Presejo Klampfer, Graz 2006. * ''Grete Yppen - vom Klang des Malens'' (Katalogo de la samtitola ekspozicio okazinta en 2010 en la haloj de la Federacia muzeo de Malsupra Aŭstrio/[[St. Pölten]]), Eldonejo Bibliothek der Provinz, Weitra 2010. == Eksteraj Ligiloj == * [http://www.basis-wien.at/cgi-bin/browse.pl?t=aust.tpl&austid=65587 Portreto de la artistino.] * [http://www.herbert-boeckl.at Paĝaro pri majstro Herbert Boeckl en la germana kaj la angla.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Yppen, Grete}} [[Kategorio:Aŭstraj pentristoj]] [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Vienanoj]] q0gwrpk4xk5kw9xbdhryp0wr4fk8j6s 0 378216 9397851 7008809 2026-06-10T10:46:08Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Ornama spizaeto]] 9397851 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ornama spizaeto]] [[Kategorio:Accipitridae]] 86t0opdlgiqouskxrdeta9i77nrsuhc 0 380162 9397436 9069374 2026-06-09T20:32:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397436 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Katedralo de<br />Tri Hierarkoj | larĝo de informkesto = | dosiero = Timişoara Orthodox Cathedral Landscape.JPG | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = ortodoksa katedralo de Tri Hierarkoj en Timişoara | eklezio = ortodoksa | provinco = | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = [[Rumanio]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Timișoara]] | geo = | konsekro = [[1946]] | konsekrinto = | titolo = katedralo | uzado = | arkitekto = | stilo = | ark tipo = | fondo = [[1937]] | finigo = [[1940]] | kapacito = 4000 homoj | konstruado = | longo = 65 m | larĝo = 32 m | alto = 96 m (la plej alta turo) | lokigo de altaro = | materialo = masonita | adreso = | ttt = | commons = | regiono-ISO = RO | ŝanĝebla mapo = Centra Timișoara/Timișoara }} '''Katedralo de Tri Hierarkoj''' estas ortodoksa [[katedralo]] en [[Rumanio]], en [[urbo]] [[Timișoara]], en la urbocentro. La Tri Hierarkoj estas [[Sankta Bazilio]], [[Gregorio la 1-a]] kaj [[Johano Krizostomo]]. La katedralo estas hejmo de valoraj manuskriptoj kaj diversaj religiaj objektoj. == Historio == La [[2-a mondmilito]] malhelpis la konstruadon, tial kelkaj negravaj partoj pretiĝis poste. == Konstruaĵo == La katedralo trovis malpenan lokon en iama [[marĉo]], tial oni metis 20 metrojn longajn [[betono|betonajn]] [[kolono]]jn en la [[tero]]n. La preĝejo havas 11 [[turo]]jn. La ikonaro havas 135 m2. == Fontoj == * angla Vikipedio {{Galerio |larĝo =300px |titolo = Bildoj pri Katedralo de Tri Hierarkoj |pozicio =left |fono =#EFDECD |bordero =#00008B |Dosiero:Catedrala Mitropolitana Timisoara (interior).JPG|Interna parto de la katedralo |5=|6=Katedralo|7=Dosiero: Catedrala Ortodoxa Timisoara.jpg|8=Katedralo}} {{Commons|Category: {{PAĜNOMO}}}} [[Kategorio:Katedraloj en Rumanio]] [[Kategorio:Timișoara]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1940]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1940-1949]] jncjg2aowsshmoqae4xil4xeszpb7ov 9397437 9397436 2026-06-09T20:33:01Z Stefangrotz 91903 9397437 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Katedralo de<br />Tri Hierarkoj | larĝo de informkesto = | dosiero = Timişoara Orthodox Cathedral Landscape.JPG | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = ortodoksa katedralo de Tri Hierarkoj en Timişoara | eklezio = ortodoksa | provinco = | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = [[Rumanio]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Timișoara]] | geo = | konsekro = [[1946]] | konsekrinto = | titolo = katedralo | uzado = | arkitekto = | stilo = | ark tipo = | fondo = [[1937]] | finigo = [[1940]] | kapacito = 4000 homoj | konstruado = | longo = 65 m | larĝo = 32 m | alto = 96 m (la plej alta turo) | lokigo de altaro = | materialo = masonita | adreso = | ttt = | commons = | regiono-ISO = RO | ŝanĝebla mapo = Centra Timișoara/Timișoara }} '''Katedralo de Tri Hierarkoj''' estas ortodoksa [[katedralo]] en [[Rumanio]], en [[urbo]] [[Timișoara]], en la urbocentro. La Tri Hierarkoj estas [[Sankta Bazilio]], [[Gregorio la 1-a]] kaj [[Johano Krizostomo]]. La katedralo estas hejmo de valoraj manuskriptoj kaj diversaj religiaj objektoj. == Historio == La [[2-a mondmilito]] malhelpis la konstruadon, tial kelkaj negravaj partoj pretiĝis poste. == Konstruaĵo == La katedralo trovis malpenan lokon en iama [[marĉo]], tial oni metis 20 metrojn longajn [[betono|betonajn]] [[kolono]]jn en la [[tero]]n. La preĝejo havas 11 [[turo]]jn. La ikonaro havas 135 m2. == Fontoj == * angla Vikipedio {{Galerio |larĝo =300px |titolo = Bildoj pri Katedralo de Tri Hierarkoj |pozicio =left |fono =#EFDECD |bordero =#00008B |Dosiero:Catedrala Mitropolitana Timisoara (interior).JPG|Interna parto de la katedralo |Dosiero: Catedrala Ortodoxa Timisoara.jpg|Katedralo}} {{Commons|Category: {{PAĜNOMO}}}} [[Kategorio:Katedraloj en Rumanio]] [[Kategorio:Timișoara]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1940]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1940-1949]] sfpaceapb6a2329bfq40nr1836mwyhr 0 380792 9397370 9242986 2026-06-09T19:59:08Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397370 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Itacoatiara | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Itacoatiara | moto = | kromnomo = | kromnomo_tipo = <!-- *** Dosiero *** --> | flago = Bandeira de Itacoatiara am.jpg | blazono = Brasão de Itacoatiara am.jpg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Brazilo | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = Amazonio [[Dosiero:Bandeira do Amazonas.svg|20px]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Centro Amazonense]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Itacoatiara (mikroregiono)|Itacoatiara]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 03 | lat_m = 08 | lat_s = 34 | lat_NS = S | long_d = 58 | long_m = 26 | long_s = 38 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = 26 <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 8891.993 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 86839 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-4 | kodo = | kodo_noto = | kodo_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Amazonas Municip Itacoatiara.svg | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo ene de Amazonio | mapo_lokumilo = | mapo1 = Relief Map of Brazil.jpg | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.itacoatiara.am.gov.br | commons = Itacoatiara <!-- *** Notoj *** --> | notoj = [[Dosiero:Portal.svg|15px]] [[Portalo:Brazilo|Portalo pri Brazilo]] }} '''Itacoatiara''' estas municipo de la [[brazilo|brazila]] subŝtato [[Amazonio]], kiu taksis 86.839 loĝantojn en [[2010]] <ref name="ibge-loĝ">{{citaĵo el la reto|url=http://www.censo2010.ibge.gov.br/|titolo=Censo 2010|jaro=2010|alirdato=29 de oktobro 2011|formato=HTML|aŭtoro=IBGE|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101126040344/http://www.censo2010.ibge.gov.br/|arkivdato=2010-11-26}}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Amazonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.bv.am.gov.br/portal/conteudo/municipios/itacoatiara.php Virtuala Biblioteko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071013094617/http://bv.am.gov.br/portal/conteudo/municipios/itacoatiara.php |date=2007-10-13 }} == Referencoj == {{referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Amazonio]] mcgicil4esye10ftybijlwmhefdrogh 0 383984 9397372 5152437 2026-06-09T20:00:15Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397372 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Itamari | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Itamari | kromnomo_tipo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Brazilo | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Bahio]] [[Dosiero:Bandeira da Bahia.svg|20px]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Sul Baiano]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Ilhéus-Itabuna]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 13 | lat_m = 46 | lat_s = 40 | lat_NS = S | long_d = 39 | long_m = 41 | long_s = 02 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 111.088 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 7903 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-3 | kodo = | kodo_noto = | kodo_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Bahia Municip Itamari.svg | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo ene de Bahio | mapo_lokumilo = | mapo1 = Relief Map of Brazil.jpg | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.itamari.ba.gov.br | commons = Itamari | portalo = Brazilo }} '''Itamari'' estas municipo en la brazila subŝtato [[Bahio]], kiu havis 7.903 loĝantojn en 2010 <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=291570 |titolo=Itamari |alirdato=2011-11-26 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Bahio]] == Referencoj == {{referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Bahio]] d1ztusaku91wz6jmkqfu0v8hbnlbmk0 9397373 9397372 2026-06-09T20:00:38Z Stefangrotz 91903 stilo 9397373 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Itamari | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Itamari | kromnomo_tipo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Brazilo | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Bahio]] [[Dosiero:Bandeira da Bahia.svg|20px]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Sul Baiano]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Ilhéus-Itabuna]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 13 | lat_m = 46 | lat_s = 40 | lat_NS = S | long_d = 39 | long_m = 41 | long_s = 02 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 111.088 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 7903 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-3 | kodo = | kodo_noto = | kodo_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Bahia Municip Itamari.svg | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo ene de Bahio | mapo_lokumilo = | mapo1 = Relief Map of Brazil.jpg | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.itamari.ba.gov.br | commons = Itamari | portalo = Brazilo }} '''''Itamari''''' estas municipo en la brazila subŝtato [[Bahio]], kiu havis 7.903 loĝantojn en 2010 <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=291570 |titolo=Itamari |alirdato=2011-11-26 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Bahio]] == Referencoj == {{referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Bahio]] k51x6bd2i24mg5fhmows5akn99wya3k 0 384892 9397642 9382581 2026-06-10T06:52:01Z Sj1mor 12103 9397642 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Panorama San Juan de los Reyes, Toledo.jpg|eta|775x775px|Interno de [[Sankta Johano de la Reĝoj]], [[Toledo]].|centra]] {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Valladolid San Gregorio 20080815.jpg|eta|Fasado de la [[Lernejo de Sankta Gregorio]], [[Valladolid]].]] [[Dosiero:Burgos - Catedral 055 - Capilla del Condestable.jpg|eta|Ekstera ornamo de la Kapelo de la Konestablo, [[Burgos]].]] '''Izabela gotiko''', nomata ankaŭ '''stilo Katolikaj Gereĝoj''', estas stilo propra de la [[Regno de Kastilio]] dum la regado de la [[Katolikaj Gereĝoj]], kiu reprezentaa la transiron inter la fina [[gotiko]] kaj la komenca [[renesanco]], kun karakteroj kaj proprak kaj influaj de la [[islama arto]] kaj de la [[mudeĥaro]], el [[Flandrio]] kaj malpli el [[Italio]]. La konsidero ĉu la izabela estas stilo aŭ gotika aŭ renesanca, aŭ [[eklektikismo|eklektika]], aŭ fazo ene de la plej ĝenerala [[plateresko]], estas demando pridiskutata ankoraŭ de la arthistoriistoj kaj ankoraŭ ne solvita.<ref>''...tampoco es satisfactoria la pretendidamente esclarecedora denominación de gótico plateresco, a partir de la terminología adoptada por D. Bayón para lo que Durliat llamara estilo Isabel y como aglutinante de lo uno y lo otro (Marías), pues si conceptualmente existe una continuidad, el repertorio ornamental empleado es bien distinto, y no existe constancia del uso del vocablo para las fantasías decorativas medievales.'' Virginia Soto Caba [http://www.artehistoria.jcyl.es/artesp/contextos/7626.htm ''La cuestión plateresca''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120301233038/http://www.artehistoria.jcyl.es/artesp/contextos/7626.htm |date=2012-03-01 }}, en ''Artehistoria'' (ankaŭ ne estas sufiĉiga la supozate klariga nomado de gotika plateresko, laŭ la terminologio adoptita de D. Bayón por kio Durliat nomis Izabelan stilon kaj kiel kunigaĵo de unu kun alia (Marías), ĉar se koncepte ekzistas kontinueco, la repertuaro ornameca oficiale estas tre malsama, kaj ne ekzistas konstato de la uzado de la vorto por la mezepokaj ornamaj fantazioj).</ref> La stilo izabela enkondukas plurajn ornamajn elementojn pli ol strukturajn, ĉu de la kastilia tradicio kaj ĉu ornamaĵoj de islama influo kaj aliaj devenaj el Flandrio, tipe la formoj flamecaj. Multaj de la konstruaĵoj kiujn oni konstruis en ĉi tiu stilo estis komisioj (mendoj) de la Katolikaj Gereĝoj aŭ estis de iu modo patronitaj de ili. Kurioze kaj paralele disvolviĝas en [[Portugalio]] tre simila arto nomita [[manuelismo]]. Kiel karaktero plej evidenta estas la dominado de la motivoj heraldikaj kaj epigrafiaj; speciale la simboloj de la jugo kaj la sagoj kaj la [[granato]], kiuj faras referencon al la monarkoj. Ankaŭ estas karakteriza de ĉi tiu periodo la ornamado per buloj. == Ekzemploj == * [[Palaco Infantado]] de [[Gvadalaharo (Hispanio)|Gvadalaharo]] == Vidu ankaŭ == * [[Gotika arkitekturo]] <!--La referencoj al la klasika Antikva tempo en Hispanio apenaŭ estas io pli ol literatura, kontraŭe al en Italio, kie la ĉeesto de romaj konstruaĵoj estis multe pli abunda kaj tio ''gotika'' estis ricevita de formo tre adaptata al la gusto klasika surloka. Ĝis la jardeko de 1530 ne finis de postuli lin roma al lin moderna en la hispana arkitekturo. La uzo de ĉi tiuj terminoj raportis, en la intenco de kiuj ilin uzis, al malsamaj aĵoj al kio hodiaŭ povus pensi : lin roma estis la stilo de la renaskiĝo italianizante, clasicista aŭ purista; dum kiu lin moderna estis por ili la gotika fino kaj la ornama vortotrezoro plateresco.--> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Arkitekturo]] [[Kategorio:Historio de arto]] [[fr:Plateresque#Formes diverses du plateresque]] 52wtdb5rz7rbu02dqnd0ixe95qpfcry 0 385686 9397380 5153148 2026-06-09T20:04:06Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397380 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Jaguaquara | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Jaguaquara | kromnomo_tipo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | lando = Brazilo | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Bahio]] [[Dosiero:Bandeira da Bahia.svg|20px]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Centro-Sul Baiano]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Jequié (mikroregiono)|Jequié]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 13 | lat_m = 31 | lat_s = 51 | lat_NS = S | long_d = 39 | long_m = 58 | long_s = 15 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 928.235 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 51011 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-3 | kodo = | kodo_noto = | kodo_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Bahia Municip Jaguaquara.svg | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo ene de Bahio | mapo_lokumilo = | mapo1 = Relief Map of Brazil.jpg | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.jaguaquara.ba.gov.br | commons = Jaguaquara | portalo = Brazilo }} '''Jaguaquara''' estas [[municipo]] en la brazila subŝtato [[Bahio]], kiu havis 51.011 loĝantojn en 2010 <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=291760 |titolo=Jaguaquara |alirdato=2011-12-14 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Bahio]] == Referencoj == {{referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Bahio]] nmwmnrjn4oywn4pl6jpalwpwpm259im 0 385769 9397632 9273995 2026-06-10T06:40:54Z Sj1mor 12103 9397632 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Krippenfigurenverkauf am Salzburger Weihnachtsmarkt.JPG|eta|Kripfigurvendado ĉe la Kristnaska bazaro en [[Salcburgo]].]] '''Alexander''' ''Xandi'' '''SCHLÄFFER''' (naskiĝinta la [[30-an de januaro]] [[1899]] en Saalfelden, mortinta la [[18-an de novembro]] [[1984]] samloke) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[Lignoprilaboro|lignoskulptisto]] de [[kripo]]j kaj la unua estro de la regionhistoria muzeo je [[Kastelo Ritzen]] en [[Saalfelden]]. == Kripskulptadaj tradicioj en Saalfelden == En Saalfelden jam ĉirkaŭ la jaro 1770 estis fama certa lignoskulptisto Jozefo Mayr pro tiu ĉi metio. Schläffer mem organizis plurfoje kripajn ekspoziciojn, i.a. en 1923 kaj 1956. Filio de tirola kripo-societo fondiĝis en 1934 kaj la unua kripa muzeeto surloke malfermiĝis en 1955 en eklezia ejo<ref>[[Josef Lahnsteiner]]: ''Mitterpinzgau'', Eldonejo Lahnsteiner, Hollersbach 1980, pp. 191-192.</ref>. Lia grandega [[Pinzgau|pincgaŭa]] kripo estis montrata ĉe la [[Monda Ekspozicio]] en [[Meksik-urbo]] en la 1968-a jaro. La tradicia kripa ekspozicio de la popolarta sekcio de la Muzeo Carolino Augusteum en [[Salcburgo]] en 1999 estis dediĉata al lia kreada vivo<ref>[http://service.salzburg.gv.at/lkorrj/Index?cmd=detail_ind&nachrid=21262 Pri la malfermo de la ekspozicio "Xandi Schläffer kaj Sicilio".]</ref>. En decembro 2003 la menciita muzeo elektis lian kripon ''[[Bet-Leĥem]] troviĝas en Pinzgau'' (germane: ''Bethlehem liegt im Pinzgau'') artefakto de la monato. La 18-an de novembro 2011 oni inaŭguris la novan kripan ekspozicion ene de la Kastelo Ritzen<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.salzburgermuseen.at/aktuelles |titolo=Anonco sur muzea retpaĝaro. |alirdato=2011-12-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111118083626/http://www.salzburgermuseen.at/aktuelles/ |arkivdato=2011-11-18 }}</ref>. == Vidu ankaŭ == [[Kripoj hejmecaj de Aŭstrio]] == Literaturo == * Eder Alois (red.): ''Alexander Schläffer (1899–1984). Zum Gedenken an den ersten Kustos des Heimatmuseums Schloss Ritzen. Dokumentation zu Leben und Werk'' (=Ritzenpost, 14), Saalfelden 2000. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.museum-saalfelden.at/xandi.htm Biografio kune kun fotoj de la lignoskulptisto kaj de kelkaj kripoj respektive kriperoj.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130709005719/http://www.museum-saalfelden.at/xandi.htm |date=2013-07-09 }} * [http://www.salzburg.com/wiki/index.php/Datei:Saalfeldner_Krippe_von_Xandi_Schl%C3%A4ffer.jpg Foto de la famekonata Saalfelden-kripo.] * [http://www.museum-saalfelden.at Hejmpaĝo de la regionhistoria muzeo.] * [http://service.salzburg.gv.at/lkorrj/Index?cmd=detail_ind&nachrid=48074 Detala priskribo de la renovigita kripa ekspozicio.] * [http://www.salzburgmuseum.at/635.html?pmid=323 Superrigardo pri la diversaj tipoj de salcburgiaj kripoj.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120327122053/http://www.salzburgmuseum.at/635.html?pmid=323 |date=2012-03-27 }} * [http://www.museum-saalfelden.at/ritzenpost/ritzenpost14.htm Instrukcio por arte metiadi laŭ la Schläffer-metodo.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130710175639/http://www.museum-saalfelden.at/ritzenpost/ritzenpost14.htm |date=2013-07-10 }} * [http://www.rts-salzburg.at/content/show/id/723 Dokumentada filmeto pri la malfermo de la nova ekspozicio.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111202022747/http://www.rts-salzburg.at/content/show/id/723 |date=2011-12-02 }} == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schlaffer, Alexander}} [[Kategorio:Homoj rilataj al Saalfelden]] [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Lignoprilaboro]] [[kategorio:Salcburgianoj]] 18pafasr2dgoyaltjt9bfcb32lajt1c 0 386100 9397250 8516335 2026-06-09T15:10:50Z Sj1mor 12103 9397250 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''RÉVÉSZ Endre''' (re:ve:s) estis hungara/israela skulptisto naskita en [[Marosvásárhely]] la [[27-an de oktobro]] [[1912]] kaj mortinta la [[24-an de decembro]] [[1999]] en [[Tel-Avivo]]. Li estis la filo de libroeldonisto [[Béla Révész]]. == Kariero == Révész Endre devenis el [[juda]] [[familio]]. Li studis en [[Budapeŝto]], poste en [[Parizo]] de [[Paul Landowski]]. Post la nazia okupado de Francio li revenis al Budapeŝto. En [[1943]] li estis trudlaboristo. Post reveno el deportejo de [[Aŭŝvico]] en [[1945]] li laboris en [[Târgu Mureș]]. En 1947 li havis memstaran ekspozicion en [[Bukareŝto]]. Li elmigris [[Israelo]]n kaj de 1959 li havis skulptadlaborejon en [[Jafo]]. En 1960 li gajnis la konkurson faritan al memoro de getoribelo de [[Varsovio]]. En 1983 li partoprenis en mondekspozicio de [[Bazelo]]. En [[Florenco]] en 1974 aperis sia albumo de verkaro. == Premioj, distingoj == * Nordau-premio (1968), Roboz-premio (1988). == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/03600/03628/ Romániai magyar irodalmi lexikon] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Revesz, Endre}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Israelaj skulptistoj]] 38w5lo4vfnvyy91lsv0dcxvzdjd7a00 0 394763 9397577 8572969 2026-06-10T05:55:56Z Sj1mor 12103 9397577 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo = Wolf Vostell, 1980}} [[Dosiero:Vostell klaus skulptur01 malpartida.jpg|eta|maldekstre|240ra|''¿Por qué el juicio entre Pilatos y Jesús duró sólo dos minutos?'' (Kial la juĝo inter Pilato kaj Jesuo daŭris nur du minutojn?, 1996. [[Muzeo Vostell Malpartida]], ([[Malpartida de Cáceres]])]] [[Dosiero:Wolf Vostell.jpg|dekstre|240ra|Subskribo de Wolf Vostell (von einer Zeichnung)]] '''Wolf VOSTELL''' (naskita la {{daton|14|oktobro|1932}} en [[Leverkusen]] ; mortinta la {{daton|3|aprilo|1998}} en [[Berlin]]) estis germana aktiveca [[artisto]], [[skulptisto]] kaj [[grafikisto]] de la movado [[Fluxus]]. Li estas konsiderata unu de la plej gravaj artistoj de la 20-a jarcento. Ekde la [[1970-aj jaroj]] li almenaŭ parte setlis en [[Ekstremaduro]], [[Hispanio]], kie li muntis tute alternativan artan spacon kie poste oni kreis la Muzeon Vostell de [[Malpartida de Cáceres]]. == Eksteraj ligiloj == {{Vikicitaro|Wolf Vostell|Wolf Vostell}} {{Projektoj}} * [http://museovostell.gobex.es Museo Vostell Malpartida en Hispanio] {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vostell, Wolf}} [[Kategorio:Germanaj artistoj]] [[Kategorio:Germanaj skulptistoj]] [[Kategorio:Germanaj desegnistoj]] e5y72ggzx0cji0bp975o0jah60sjkx6 0 400774 9397397 9376733 2026-06-09T20:12:35Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397397 wikitext text/x-wiki {{Ĝermo|komunumo de Morbihan}} {{Geokesto | komunumo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Josselin | devena_nomo = | alia_nomo = {{br}} Josilin | alia_nomo1 = [[galoa lingvo]] ''Jocelein'', ''Jocelin'' aŭ ''Joczelein'' | kategorio = Komunumo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Josselin | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Josselin.jpg | dosiero_priskribo = La centro de Josselin kaj la [[kastelo de Josselin|kastelo de Rohan]] ĉe la bordoj de la rivero [[Oust (rivero)|Oust]] <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Francio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Bretonio | ŝtato_tipo = [[Regionoj de Francio|Regiono]] | regiono = [[Morbihan]] | regiono_noto = | regiono_tipo = [[Departementoj de Francio|Departemento]] | distrikto = [[Arondismento de Pontivy|Pontivy]] | distrikto_tipo = [[Arondismentoj de Francio|Arondismento]] | distrikto_noto = | kantono = [[kantono de Josselin|Josselin]] ([[ĉefurbo]]) | kantono_tipo = [[Kantono]] | kantono_noto = |intercomm= | municipo = [[Interkomunumo de la komunumoj de la lando de Josselin|Lando de Josselin]] | municipo_tipo = Interkomunumo | histregiono = Bretona duklando | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = 1 | parto_tipo = | parto = | parto1 = | rivero = | rivero1 = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = | ŝoseo = | ŝoseo1 = | konstruaĵo_faldo = | konstruaĵo = | konstruaĵo1 = | konstruaĵo2 = | konstruaĵo3 = | montaro = <!-- *** Situo *** --> | situo = Josselin | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 47 | lat_m = 57 | lat_s = 24 | lat_NS = N | long_d = 02 | long_m = 32 | long_s = 50 | long_EW = U | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 93 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = 32 | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 4.48 | areo_rondumo = 2 | areo_urbo = | areo_metropolo = <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 2674 | loĝantaro_dato = 2009 | loĝantaro_noto = <ref>http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?annee=2009&depcom=56091 Oficialaj datumoj de 2009 sur la retpaĝejo de Insee]</ref> | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = | dato = [[2008]]-[[2014]] | urbestro = Joseph Seveno | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 56120 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = 56091 | kodo_tipo = INSEE | kodo1 = | kodo1_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo kadre de Francio | mapo_lokumilo = Francio | mapo1_priskribo = Situo kadre de Morbihan | mapo1_lokumilo = Morbihan | mapo2_priskribo = | mapo2_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.josselin.com/ Oficiala retpaĝejo de Pont-Croix] | commons = Josselin <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Josselin''' estas [[komunumo (Francio)|franca komunumo]], situanta en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Morbihan]], kiu estas en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Bretonio]], kiu mem estas en [[Francio]]. Kun siaj mezepokaj domoj kun ardezaj tegmentoj, kiuj staras flanke de deklivo, kaj la [[kastelo de Josselin|kastelo de Rohan]], kiu speguliĝas trankvile en la rivero [[Oust (rivero)|Oust]], Josselin aspektas tre pitoreska. Situanta ĉe la limo inter la galolingva lando kaj la bretonlingva lando, kore de la iama vicgraflando de Porhôët, ĝia loko ebligas malkovri Argoaton riĉan je turismaĵoj. * La nomo en la [[galoa lingvo]] de la komunumo estas ''Jocelein'', ''Jocelin'' aŭ ''Joczelein''. * La nomo en la [[bretona]] de la komunumo estas ''{{lang|br|Josilin}}''. == Geografio == * Josselin situas je 44 km de [[Vannes]], 73 km de [[Lorient]] kaj 81 km de [[Rennes]]. * Josselin situas inter la rapida vojo [[Rennes]] / [[Lorient]] kaj la [[kanalo inter Nantes kaj Brest]] (la rivero [[Oust (rivero)|Oust]]). == Historio == * Tiu urbeto kun karaktero pli turisma estas fama pro sia impona kastelo, restadejo de la [[Domo de Rohan|dukoj de Rohan]]. * Mezvoje inter Josselin kaj Ploërmel, okazis la fama [[batalo de la Tridek]] en la [[hereda milito de Bretonio]] en la mezepoko. * Oni rakontas ke [[sankta Mériadec]] tie fondis kapelon en la 4-a jc * Origine, la [[kastelo de Josselin]] posedis naŭ turojn. Nun, restas nur kvar, ĉar la kastelo estis parte detruita en 1629 laŭ ordono de la kardinalo [[Richelieu]]. * Ĝi estis ĉefurbo de la distrikto de Josselin de [[1790]] ĝis [[1795]]. [[Dosiero:Josselin Château.jpg|eta|maldekstra| La kastelo vidata de la kajoj ĉe la rivero Oust]] {{-}} <!-- == Blasonnement == {{Blason-ville-fr |img1=Blason_ville_fr_Josselin_(Morbihan).svg |l1=120px |legende1= |texte= Les armoiries de Josselin se [[blasonnement|blasonnent]] ainsi : <br />''Parti, au un, de gueules au lion d’argent couronné d’or ; au deŭ, aussi de gueules au château d’or donjonné de trois tours, ajouré de sable, au franc-canton d’hermine.'' (Autre blasonnement de ce même blason : au un de Clisson, et au deŭ du comté de Porhoët.) }} --> == Administrado == [[Dosiero:Josselin mairie.jpg|eta|Urbodomo de Josselin]] <!--{{ÉluDébut|Titre=Liste des maires successifs}} {{Élu |Début= 1792 |Fin= 1793 |Identité= Jean Cassac |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1793 |Fin= 1798 |Identité= Claude Meunier |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1798 |Fin= 1800 |Identité= [[Joseph Yves Roüault de Cosquéran|Joseph Yves Roüault]] |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1800 |Fin= 1815 |Identité= Jean Baptiste Chaye |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1815 |Fin= 1820 |Identité= André Gabriel Goguet |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1820 |Fin= 1826 |Identité= Julien Marie Rouillé |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1826 |Fin= 1830 |Identité= Jean Marie Roussin |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1830 |Fin= 1832 |Identité= Joachim Gaillard |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1832 |Fin= 1837 |Identité= Dominique Le Cottico |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1837 |Fin= 1840 |Identité= Philippe Joseph Bourgogne |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1840 |Fin= 1848 |Identité= Alphonse Le Gal |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1848 |Fin= 1852 |Identité= Henry Souvay |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1852 |Fin= 1864 |Identité= Julien Marie Herviault |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1864 |Fin= 1873 |Identité= Paul Paulus |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1873 |Fin= 1878 |Identité= [[Charles de Rohan-Chabot|Charles Louis de Rohan-Chabot]] |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1878 |Fin= 1881 |Identité= Pierre Auguste Danet |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1881 |Fin= 1885 |Identité= Ferdinand Bourgogne |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1885 |Fin= |Identité= Aristide Delebecque |Parti= |Qualité= }} {{Élu |Début= 1965 |Fin= 2001 |Identité= [[Josselin de Rohan]] |Parti=[[Rassemblement pour la République|RPR]]-[[Union pour un mouvement populaire|UMP]] |Qualité=Sénateur }} {{Élu |Début= 2001 |Fin= |Identité= Joseph Seveno |Parti= |Qualité= }} {{ÉluDonnées}} {{ÉluFin}} --> == Demografio == === Demografia evoluo === En 2008, Josselin enhavis {{unuo|2604|loĝantojn}} (t.e. kresko de 8 % kompare al 1999). <!-- La commune occupait le {{formatnum:3905}}{{e}} rang au niveau national, alors qu'elle était au {{formatnum:3839}}{{e}} en 1999, et le 70{{e}} au niveau départemental sur 261 communes. L'évolution du nombre d'habitants depuis 1793 est connue à travers les recensements de la population effectués à Josselin depuis cette date. À partir du {{s-|XXI|e}}, les recensements réels des communes de moins de {{formatnum:10000}} habitants ont lieu tous les cinq ans. Pour Josselin, cela correspond à 2006, 2011, etc. Les autres dates de « recensements » (2008, etc.) sont des estimations<ref>{{Légifrance|url=http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000593100&fastPos=1&fastReqId=2036940488&categorieLien=cid&oldAction=rechTexte|texte=Loi {{n°}}2002-276 du 27 février 2002}} relative à la démocratie de proximité et notamment le titre V des « opérations de recensement »</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |url=http://www.insee.fr/fr/publics/default.asp?page=communication/recensement/particuliers/repartition/comd56.htm|titre=Calendrier de recensement|site=[http://www.statistiques-locales.insee.fr insee.fr]|consulté le=16 juillet 2011}}</ref>{{,}}<ref>Afin de permettre une comparaison entre communes, le principe a été retenu, pour les populations légales postérieures à 1999, de présenter :<br /> * pour 2004 et 2005 la population réelle publiée dans la base Cassini (attribuée par convention à l'année 2006 par l'EHESS) si elle existe ;<br /> * la population 2006, première population légale connue post-1999 publiée par l’Insee ;<br /> * les populations suivantes correspondant aŭ années réelles de recensement publiées par l’Insee ;<br /> * la dernière population légale publiée par l’Insee.</ref>. Le maximum de la population a été atteint en 1861 avec {{formatnum:3151}} habitants.--> {{Demografio2 |kolonoj =9 |tabelo-larĝo =60% |titolo = |interlinio =18px |mezuro de teksto =90% |linio-alto =120% |hiperligo =jes |jaroj-fono =#F5F5F5 |loĝantaro-fono =#F3FFF3 |notoj-fono =#F5F5F5;font-size:90% |stilo-notoj = | 1793 | {{formatnum:3112}} | 1800 | {{formatnum:2559}} | 1806 | {{formatnum:2692}} | 1821 | {{formatnum:2740}} | 1831 | {{formatnum:2654}} | 1836 | {{formatnum:2879}} | 1841 | {{formatnum:2756}} | 1846 | {{formatnum:3091}} | 1851 | {{formatnum:2808}} | 1856 | {{formatnum:2645}} | 1861 | {{formatnum:3151}} | 1866 | {{formatnum:2766}} | 1872 | {{formatnum:2604}} | 1876 | {{formatnum:2712}} | 1881 | {{formatnum:2651}} | 1886 | {{formatnum:2631}} | 1891 | {{formatnum:2448}} | 1896 | {{formatnum:2453}} | 1901 | {{formatnum:2500}} | 1906 | {{formatnum:2254}} | 1911 | {{formatnum:2351}} | 1921 | {{formatnum:2135}} | 1926 | {{formatnum:2238}} | 1931 | {{formatnum:2099}} | 1936 | {{formatnum:2195}} | 1946 | {{formatnum:2260}} | 1954 | {{formatnum:2328}} | 1962 | {{formatnum:2231}} | 1968 | {{formatnum:2283}} | 1975 | {{formatnum:2611}} | 1982 | {{formatnum:2548}} | 1990 | {{formatnum:2338}} | 1999 | {{formatnum:2421}} | 2006 | {{formatnum:2582}} | 2008 | {{formatnum:2604}} | 2009 | {{formatnum:2553}} |sources=base Cassini de l'[[École des hautes études en sciences sociales|EHESS]] pour les nombres retenus jusque 1962<ref name="fcass"> {{Lien web |url=http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=17905 |titre=Des villages de Cassini aŭ communes d'aujourd'hui |site =[http://cassini.ehess.fr Base Cassini de l'École des hautes études en sciences sociales] |consulté le= 16 juillet 2011 }} </ref>, et à partir de 1968 : [[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]] ([[Chiffres de population en France|population sans doubles comptes]] puis [[Chiffres de population en France|population municipale]] à partir de [[2006]])<ref name="Insee"> {{Lien web |url=http://www.recensement-2008.insee.fr/chiffresCles.action?codeZone=56091-COM&idTheme=3 |titre=Évolution et structure de la population |site =[http://www.statistiques-locales.insee.fr Résultats du recensement de la population - 2008] |consulté le= 16 juillet 2011 }} </ref>{{,}}<ref name="Population2006"> {{Lien web |url=http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=56091&annee=2006 |titre=Recensement de la population au {{1er}} janvier 2006 |site =[http://www.statistiques-locales.insee.fr insee.fr] |consulté le= 16 juillet 2011 }} </ref>. }} <!-- <center>'''Histogramme''' <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:750 height:340 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:250 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 bar:2008 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 3112 bar:1800 from:0 till: 2559 bar:1806 from:0 till: 2692 bar:1821 from:0 till: 2740 bar:1831 from:0 till: 2654 bar:1836 from:0 till: 2879 bar:1841 from:0 till: 2756 bar:1846 from:0 till: 3091 bar:1851 from:0 till: 2808 bar:1856 from:0 till: 2645 bar:1861 from:0 till: 3151 bar:1866 from:0 till: 2766 bar:1872 from:0 till: 2604 bar:1876 from:0 till: 2712 bar:1881 from:0 till: 2651 bar:1886 from:0 till: 2631 bar:1891 from:0 till: 2448 bar:1896 from:0 till: 2453 bar:1901 from:0 till: 2500 bar:1906 from:0 till: 2254 bar:1911 from:0 till: 2351 bar:1921 from:0 till: 2135 bar:1926 from:0 till: 2238 bar:1931 from:0 till: 2099 bar:1936 from:0 till: 2195 bar:1946 from:0 till: 2260 bar:1954 from:0 till: 2328 bar:1962 from:0 till: 2231 bar:1968 from:0 till: 2283 bar:1975 from:0 till: 2611 bar:1982 from:0 till: 2548 bar:1990 from:0 till: 2338 bar:1999 from:0 till: 2421 bar:2006 from:0 till: 2582 bar:2008 from:0 till: 2604 TextData= fontsize:S pos:(50,15) text:Sources - base Cassini de l'EHESS et Insee. </timeline> </center> === Pyramide des âges === La population de la commune est relativement âgée. Le taŭ de personnes d'un âge supérieur à 60 ans (35 %) est en effet supérieur au taŭ national (22,1 %) et au taŭ départemental (25,7 %). À l'instar des répartitions nationale et départementale, la population féminine de la commune est supérieure à la population masculine. Le taŭ (52,2 %) est du même ordre de grandeur que le taŭ national (51,6 %). La répartition de la population de la commune par tranches d'âge est, en [[2008]], la suivante : * 47,8 % d’hommes (0 à 14 ans = 16,7 %, 15 à 29 ans = 18,3 %, 30 à 44 ans = 17,1 %, 45 à 59 ans = 18,7 %, plus de 60 ans = 29,3 %) ; * 52,2 % de femmes (0 à 14 ans = 13,5 %, 15 à 29 ans = 12,7 %, 30 à 44 ans = 15,5 %, 45 à 59 ans = 18,1 %, plus de 60 ans = 40,3 %). {{Pyramide des âges 2 |float=left |width=49% |maxvalue=40 |bg=rgb(100%,100%,100%) |border=1px solid black|margin-top=1ex |caption=[[Pyramide des âges]] à Josselin en 2008 en pourcentage<ref name="Insee"/> |charte=commune |90&nbsp;ans&nbsp;ou&nbsp;+|1.5|3.6 |75&nbsp;à&nbsp;89&nbsp;ans|12.8|19.2 |60&nbsp;à&nbsp;74&nbsp;ans|15.0|17.5 |45&nbsp;à&nbsp;59&nbsp;ans|18.7|18.1 |30&nbsp;à&nbsp;44&nbsp;ans|17.1|15.5 |15&nbsp;à&nbsp;29&nbsp;ans|18.3|12.7 |0&nbsp;à&nbsp;14&nbsp;ans|16.7|13.5 }} {{Pyramide des âges 2 |float=right |width=50% |maxvalue=40 |bg=rgb(100%,100%,100%) |border=1px solid black|margin-top=1ex |caption=Pyramide des âges du département du Morbihan en 2008 en pourcentage<ref> {{Lien web |url = http://www.recensement-2008.insee.fr/chiffresCles.action?codeMessage=5&codeZone=56-DEP&idTheme=3 |titre = Résultats du recensement de la population du Morbihan en 2008 |site = [http://www.recensement-2008.insee.fr insee.fr] |consulté le= 16 juillet 2011 }}</ref> |charte=commune |90&nbsp;ans&nbsp;ou&nbsp;+|0.3|1.2 |75&nbsp;à&nbsp;89&nbsp;ans|6.9|11.3 |60&nbsp;à&nbsp;74&nbsp;ans|14.9|16.2 |45&nbsp;à&nbsp;59&nbsp;ans|21.5|20.7 |30&nbsp;à&nbsp;44&nbsp;ans|20.2|18.7 |15&nbsp;à&nbsp;29&nbsp;ans|17.4|15.1 |0&nbsp;à&nbsp;14&nbsp;ans|18.8|16.9 }} --> == Bretona lingvo == * Komence de la lerneja jaro en 2007, 17,1 % el la komunumaj infanoj estis registritaj en dulingvaj elementaj lernejoj<ref>{{fr}} ''Ofis ar Brezhoneg'': [http://www.ofis-bzh.org/fr/services/observatoire/travaŭ.php?travail_id=83 ''Enseignement bilingue'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Lokoj kaj monumentoj == === Religia heredaĵo === La [[baziliko Notre-Dame-du-Roncier]], ankaŭ nomata ''paroĥa preĝejo Notre-Dame-du-Roncier'', konstruita fine de la 12-a jc kaj plurfoje pligrandigita kaj modifita estas klasita monumento historia ekde 1927 kaj 1929<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=INSEE&VALUE_1=56091&NUMBER=83&GRP=0&REQ=%28%2856091%29%20%3aINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%24%2534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous base Mérimée]</ref>. Ĝi enhavas la kuŝostatuojn de Olivero la Kvina de Clisson, konestablo de Francio, kaj de ties edzino Margareta de Rohan (ĉ. 1330-1406). La Fontano de la Dipatrino, dirata Mirakla Fontano, fontano de devoteco al Notre-Dame-du-Roncier, datiĝanta de 1675, restaŭrita en 1958 estas murfontano registrita monumento historia en 1928. <gallery> Dosiero:Josselin8.JPG|Baziliko Dosiero:Josselin16.JPG|Gargojloj de la preĝejo Dosiero:Fontaine de Josselin.jpg|Fontano de la Dipatrino, dirata mirakla fontano </gallery> La ''preĝejo Sainte-Croix'' fondita en 1060 sur la loko dirata la priorejo de Josthon de Porhoët. Ĝiaj navo de la 11-a jc kun ebena absido, masiva turo kaj flanka kapelo estis registritaj monumentoj historiaj en la {{dato|9|Septembro|1975}}<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=INSEE&VALUE_1=56091&NUMBER=74&GRP=0&REQ=%28%2856091%29%20%3aINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%24%2534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la culture - Mérimée]datumbazo Mérimée</ref>. La kalvario, el granito, vidigas krucumitan Kriston, sanktan Laŭrencon, sanktan Johanon la Baptisto, kronitan sanktan annan kaj la Dipatrino kun infano, piede estas skribita 'registrita monumento historia' ekde la {{dato|25|Septembro|1928}}. La preĝejo ''Saint-Martin'', kiu dependis de la priorejo fondita en 1105, fariĝis paroĥa en ĉ. 1400. Ĝi estis multe modifita en la 17-a jc, la navo estis detruita en la 19-a jc kaj kapelo estis rekonstruita surloke. Ĝi gravas por la romanika bretona arkitekturo caxr ĝi estas kopio de la vera benediktana plano. Ĝi estis registrita monumento historia en la {{dato|16|Decembro|2003}}<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=INSEE&VALUE_1=56091&NUMBER=73&GRP=0&REQ=%28%2856091%29%20%3aINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%24%2534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous base Mérimée]</ref> <!-- Le ''couvent de Carmes Saint-Joachim'' dit de la Retraite, des Sœurs de la Sagesse a été construit à partir de 1640, agrandi en 1750 et la chapelle a été reconstruite en 1975. Du couvent des ''Ursulines Notre-Dame'' qui se sont établies en 1646 il ne reste que des vestiges restaurés. La chapelle de bénédictins dite de la congrégation a été construite à partir de 1702 et surmontée d'un clocheton au {{s-|XIX|e}}. --> === Laika heredaĵo === La centro de la urbo inter la baziliko kaj la kastelo konsistas el mezepokaj lignostrukturaj domoj kaj el ŝtonaj domoj. Estis registritaj monumentoj historiaj : * la domo de la placo Notre-Dame konstruita en la 15-a jc, registrita en la {{dato|17|Aprilo|1931}}, * la domo datita de 1538 kun spindelformaj pilastroj teretaĝe kaj ligna strukturo de la 3-a rue Georges-Le-Berd, la malnova Grande-Rue la {{daton|17|Majo|1933}}, * tiu de la strato Glatinier datita de 1602, registrita la {{daton|16|Majo|1944}}, * tiu de la 21-a strato Olivier-de-Clisson registrita en 1933 poste klasita en la {{dato|9|Marto|1939}}, * tiu de la 27-a strato Olivier-de-Clisson registrita en 1931, * tiu de la 4-a placo de la résistance registrita la {{daton|19|Majo|1944}}, * du domoj sur strato Saint-Michel, <!-- * l'immeuble du {{s-|XVI|e}} du 3 rue des devins le 16 mai 1944, * l'hôtel particulier construit en 1763 au 6 rue des devins le 4 juin 2007 * le logis du 4 rue Olivier-de-Clisson, le seul de cette époque en pierre. Certains autres bâtiments sont datés de 1538, 1634, 1653, 1680, 1683, 1754, 1769 --> <gallery> Dosiero:Josselin1.JPG|Mezepoka domo Dosiero:Josselin2.JPG|Alia mezepoka domo Dosiero:Josselin10.JPG|Turismoficejo </gallery> <!--{{message galerie}}--> <!--{{article détaillé|Château de Josselin}}--> === Media heredaĵo === [[Dosiero:Josselin23.JPG|eta|La rivero Oust]] La rivero [[Oust (rivero)|Oust]] konsistigas, kun la malnovaj remparoj, la limon de la mezepoka urbo. <!-- La commune ne compte aucune [[ZNIEFF]], ni espaces protégés. --> === Elstaraj personoj ligitaj al la komunumo === * [[Olivero la 5-a (Clisson)|Olivero la Kvina de Clisson]] * [[Josselin de Rohan]], malnova [[urbestro]], [[Senato (Francio)|senatano]] partio UMP de [[Morbihan]], prezidanto de la grupo UMP en senato. * Philippe Jouet RCC DePuy France == Ĝemeliĝoj == * {{Ĝemeleco|Alzey|Germanio|dato=1973}} * {{Ĝemeleco|Quiberon|Francio}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj | commons = Category:Josselin }} * [[Listo de la komunumoj de Morbihan]] * [[Europig]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.josselin.com/ Oficiala retpaĝejo de la komunumo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110206002139/http://www.josselin.com/ |date=2011-02-06 }} * [http://archive.wikiwix.com/cache/20110223221321/http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087 Josselin en la retpaĝejo de la nacia geografia Instituto] [[Kategorio:Komunumoj de Morbihan]] [[Kategorio:Josselin (Morbihan)|*]] [[Kategorio:Artaj kaj historiaj urboj]] [[Kategorio:Iamaj ĉefurboj de distrikto]] 60m3t1s3ibrrze5xogg89fcxec2bc1k 4 407965 9397673 9394087 2026-06-10T07:12:28Z RG72 11847 /* Ruĝaj ligiloj */ 9397673 wikitext text/x-wiki {{DiskutejoEnkondukoSubpaĝo |nomo=Administrejo |bildo = Admin_mop.PNG |bildhelpilo = Administrejo |priskribo = La sekcio de la Diskutejo por informi kaj diskuti pri administraj aferoj rilate al Vikipedio. Ekz. demandoj kaj petoj al administrantoj, raportoj pri vandalismo, redaktomilitoj, interrilataj problemoj, ktp. |mallongigo = VP:DA }}[[Kategorio:Vikipedio:Diskutejo]] == [[Vikipedio:Artikolo de la monato]] (ADLM) == Al la aliaj 9 administrantoj {{re|Blahma|Gamliel Fishkin|Narvalo|KuboF Hromoslav|Salatonbv}} {{re|Tlustulimu|Yekrats|LiMr|Kani}}, al {{re|Dominik|Fordaemdur}} aparte interesitaj pri la servo ADLM, {{re|RG72|Marcos}}, la lastaj du en 2024 pensiiĝintaj eksadministrantoj, kaj aldone iom arbitre ankoraŭ {{re|Filozofo|Arbarulo|Sj1mor|Crosstor}} {{re|Moldur|Aidas|Verdulo|Taylor 49}}, kelkaj el la en la lastaj jaroj plej aktivaj kunlaborantoj (la listo certe ankoraŭ ampleksigeblus, mi nur volas enplekti iujn el la fidindaj homoj kiuj neniam akceptis iun apartan vikipedian funkcion): La 1-an de januaro montriĝis eta vikipedia paneo, kiun mi komentis interalie en [[diskuto:Pingveno]]: Mi volas havi rapidan solvon por uzo kiel [[vikipedio:Artikolo de la monato|Artikolo de la monato]], ĉar oni forgesis antaŭvidi ion tie kaj la unua tago de januaro 2026 jam '''preskaŭ pasis''' kun granda truo en la esperanta ĉefpaĝo. Tial mi proponas reprezenti la paĝon paĝon [[Pingveno]] tie, post preskaŭ 20 jaroj. Mi konsciis ke la monato jam disvolviĝis kaj mankis tempo por vasta interkonsiliĝo pri temo, tial mi konscie elektis malpolitikan kaj supozeble ne demagogiigan temon, por improvizite ŝtopi la truon de januaro kaj tiam havi monaton por elekti la aliajn 11 prezentindajn temojn de 2026. Tamen, pli ol tagon poste, vespere la 2-an de januaro, kiam la krizo jam longe estis pasinta, uzanto de tute nova konto [[uzanto:Spel713|Spel713]], kreita aparte por tiu kampanjo je 20:06, 2 jan. 2026, sed evidente teknike sperta vikipediano, kiu sendube jam antaŭe per alia konto redaktis kaj por la kampanjo elektis malfermi anonimigan novan pseŭdonimon "Spel713", elektis renversi la senpolitikan, zoologian temon "pingveno" kaj anstataŭe decidi pri metado de ĉiuj 12 temoj de 2026, kaj ankaŭ jam duona 2027, kaj elektis por tio tute tiklajn kaj demagogiajn temojn. Por 2026 trifoje Nazia Germanio 1939-1945 (Nazia Germanio, Batalo de Ardenoj, Adolf Hitler), trifoje mezazia eksa Sovetunio (Azerbajĝano, Karakalpakio, Uzbekio), dufoje Pollando (Podlaĥia Provinco, Silezio, sed Pollando ankaŭ ludas gravan rolon en la tekstoj Nazia Germanio kaj Adolf Hitler), unu esperantistan temon (SAT-ano [[Francisco Azorín Izquierdo|Azorín]]) kaj tri ŝajne arbitre elektitaj temoj, kiuj ne estas elstaraj tekstoj kaj fakte tiom malgrandas ke du el ili ankoraŭ estas artikolaj ĝermoj: [[Ozzy Osbourne]] kun 11 frazoj, sed ankoraŭ nepreta duonla informkesto, [[iPad]] kun 6 frazoj kaj [[Dendrobates azureus|sudafrika blua rano]] kun 4 frazoj, ankoraŭ manka teksto pri genro kaj taksonomia aŭtoritato - kontentiga ek-paĝo sed neniel leginda aŭ elstara teksto (tion mi kuraĝas juĝi ĉar estis mi kiu faris la artikolan ĝermon en 2012, do mi ne ofendas kolegon se mi tiel juĝas mian propran ek-paĝon). Tiel ĉi la tekstoelekto ne rajtas resti. Por januaro oni evidente bezonas rapidan solvon, pri la pli postaj tekstoj oni nun voĉdonu kaj interkonsiliĝu. Sed klaras ke estu ekvilibro, ne estu kvin temoj pri nazi-polaj rilatoj kaj ne tri pri mezazia Ekssovetio, sed estu ekvilibro inter artaj, politikaj, geografiaj, biologiaj, fizikaj kaj homsciencaj temoj, en geografio estu ankaŭ temoj el Ameriko kaj Afriko, Suda kaj Orienta Azio, Oceanio, kaj ĉiukaze ĉiuj 12 tekstoj estu tekstoj kiuj pasis la voĉdonon al elstara aŭ almenaŭ leginda teksto. Tiel 11 el la 12 tekstoj, kiuj estas nek elektitaj elstara aŭ leginda, ankoraŭ ne elekteblas, nur [[Azerbajĝano]] estis en "nekonata dato akceptita en la liston de elstaraj artikoloj" (he?), jam estis ĉefpaĝa artikolo de la semajno en somero 2010, sed havas du intertempe paneajn referencojn kaj ankoraŭ tre multajn ruĝajn ligilojn, kiujn elstara artikolo fakte ne havu. Ĉu vi konsentus pri mia propono, A) reinstali la elstaran, maturiĝintan kaj malpolitikan tekston [[pingveno]] por januaro, b) proponi la tekston [[Azerbajĝano]] por februaro kaj uzi la restajn kvar semajnojn ĝis tiam por komune forigi la mankojn, kaj tiam pri la monatoj ekde marto 2026 havi tute laŭregulajn voĉdonojn pri prezentindaj tekszoj el inter la deciditaj prefere elstaraj, sed konsenteble ankaŭ legindaj artikoloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:49, 3 jan. 2026 (UTC) :Jes ja. Mi samopinias kun vi kaj kani. Tio kio okazis estas nur ekzempleto kio okazas kiam ni malsukcesas defendi nian vikipedion kaj rezulte ĝi estis kidnapita. La fiuloj ĉiam fariĝas pli kaj pli ruzecaj kaj ŝajne tio kio ne havas por protekti estas valora al ili por kidnapi al alproprigi. Ni simple devas pliigi la ŝlosilecon kaj se eblas la kontroladon sur niaj resoursoj, inter ili ĉefe tiuj kiuj estas elmontrataj en la ĉefpaĝo. Dankon pro via zorgo, Amike [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 18:01, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi absolute konsentas. Kaj mi pretas iom plibonigi elektotajn artikolojn, kondiĉe, ke oni forigu la tutan proponitan liston, eĉ pri mia samlandano Azorín por kiu mi iam ege laboris. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:06, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi tute subtenas vian opinion kaj laboron, krom la konata temo de la ruĝaj ligiloj. Certe la elekto de artikoloj de la monato ne estas afero por novuloj, kiuj ensaltas nur por tio. Ĉu tio estas afero kiun oni povus ŝlosi, ekzemple nur por patrolantoj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:24, 3 jan. 2026 (UTC) ::Mi subtenas la proponon: 1 = Pingveno, 2 = Azerbajĝano, pliaj = decidotaj. ::Ĉu endas forbari la entrudiĝulon pro vandalismo? ::Ĉu eblas protekti la liston tiel ke ĝin redakti rajtas nur vikipedianoj kiuj jam ĉeestas minimume longan tempon kaj jam faris minimuman nombron da kontribuoj? - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:34, 3 jan. 2026 (UTC) :::Mi subtenas la du kromajn proponojn de Moldur. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:56, 3 jan. 2026 (UTC) ::::Reage al la demandoj de {{re|Moldur|Arbarulo|Kani}} Eĉ mi kiel unu el 3 burokratoj, kaj la aliaj 7 administrantoj ĉiukaze, nur havas teknikan elekton tute ne protekti paĝon, protekti ĝin tiel ke anonimuloj ne povas redakti ĝin aŭ draste protektegi ĝin tiel ke ekskluzive nur ĉiuj aliaj administrantoj povas redakti kaj ankaŭ reforigi la protekton. Inter tiuj sufiĉe radikalaj elektoj teknike ne estas elektebla iu meza vojo. Bedaŭrinde. Sed pri forbaro de la novulo pro vandalismo: La homo agis malsincere, elektinte por la kampanjo tute novan pseŭdoniman salutnomon, sed la redaktostilo supozigas ke la kolego bone regas Esperanton kaj ankaŭ tre bone regas ĉiujn kutimajn redaktajn kutimojn de Vikipedio - do mi supozas ke li estas esperantista kolego. Ke la uzanto ne malkaŝas sian kutiman salutnomon estas malkolegeca kaj iom malica stilo, sed ne estas devigo malkaŝi sian nomon dum redaktado, kvankam la elekto de aparta nova salutnomo por specifa ago kaj redaktado per pluraj pseŭdonimoj nomiĝas [[gantopupo]] kaj ne estas antaŭvidata - sed ke la homo agas kiel "gantopupo" estas nur mia subjektiva diveno, kaj sen pli klaraj spuroj de "gantopupado" mi ne facilanime forblokus la novan salutnomon. Estas sendube tiel ke ni dormetis kaj neniu en 2025 atentis elekti artikolojn de la monatoj por 2026 - do ni mem kolektive kulpis pri la vakuo de la 1-a de januaro. Povas esti ke la homo vidis la vakuon samtempe kiel mi, sed iom aŭtisme ne vidis ke mi tuj proponis solvon por la tago kaj monato, sed dum tago faris por si planon kiel plenigi la venontajn 18 monatojn kaj simple enkopiis siajn rezultojn la 2-an kaj 3-an de januaro. Estas naive pensi ke la uzanto ne rimarkis ke en tio li forĵetis la intertempe metitan januaran proponon "pingveno" (elstara teksto) kaj anstataŭigis ĝin per la multe pli demagogia kaj disputebla teksto "Nazia Germanio" (ne jam elstara teksto), sed pri la postaj monatoj oni povus ruze argumenti ke tie la vakuo ankoraŭ estis kaj la kolego nur "volis helpeme plenigi la truojn". Do mi nur forbarus la pseŭdonime agantan kolegon, se tiu aktive kaj videble malice pluan fojon forĵetus proponojn kiuj ne plaĉas al lia subjektiva prefero. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:40, 3 jan. 2026 (UTC) :::::La fiulo kontraŭatakis. Endas tuja forbaro. Mi ne scias kie trovi lin. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 02:01, 4 jan. 2026 (UTC) ::::::Denove same okazis fare de [[Uzanto:Spel713|<bdi>Spel713</bdi>]] je la 2:00 horo. Nazia Germanio kaj la svastiko denove aperas en la ĉefpaĝo. Okazas io serioza kaj ni devas reagi serioze. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:34, 4 jan. 2026 (UTC) :::::::Mi detale kaj ĝentile klarigis al la homo hieraŭ en sia diskutopaĝo, kaj en redaktoresumoj de ĉiuj malfaroj, kial ne eblas lia/ŝia agado. La kolego evidente ne komprenas aŭ ne akceptas kompreni, ke li/ŝi ĉi tie persone kontraŭagas komunajn decidojn. Mi protektis la januaran artikolon kontraŭ redakto de ne-administrantoj dum januaro, sed ne volas fari tion por ĉiu estonta monato. Tial nur restas la ebleco dumtempe forbari lin/ŝin de redaktado - provizore por monato. Sed mi avertis la uzanton: se tiam daŭriĝos agadoj kontraŭ la komunumaj reguloj, tiam forbaro ankaŭ povas esti unujara, aŭ por ĉiam. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:38, 4 jan. 2026 (UTC) :::::::Atentu ke nur por la prezentopaĝeto de la "Artikolo de la monato" de januaro 2026 tiu protekto signifas, ke ĝis la fino de januaro nur la 10 administrantoj povos fari redaktojn. La paĝeto tiom malgrandas ke tio probable ne estos problemo. Sed se iu ne-administranto vidas eraron en la paĝeto, tiu devos peti iun ajn el la 10 administrantoj ĝustigi tiun eraron, nur ĝis fino de la monato. Tiu duobla protekto, kun la aldona forbaro de uzantokonto Spel713, sencas, ĉar ĉiuj konscias, ke la homo povos fulmrapide registri novajn salutokontojn Spel714, Spel715, Spel716 aŭ iujn aliajn nomojn, kaj ankaŭ povos fari malaprobindajn redaktojn kontraŭ komunaj decidoj simple sen ensaluto, krom se unuopa paĝo estos protektota kontraŭ redaktoj de anonimuloj, kio estas la absoluta escepto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:59, 4 jan. 2026 (UTC) : Stranga ulo [[:m:Special:CentralAuth/Spel713]]: mi petas IP-kontrolon far stevardo. Supozeble temas pri nova gantopupo de iu aŭ forbarito, aŭ iu problemulo. Mi konsentas pri ĉiuj agoj de Thomas ĉe [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/01]], la temo [[Pingveno]] ("konscie elektis malpolitikan kaj supozeble ne demagogiigan temon"), kaj la unumonata forbaro (probable porĉiama forbaro indas, kiam estas pruvo de gantopupumado). Demando restas ĉu la ulo estas esperantisto, aŭ agas per maŝintradukado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:28, 4 jan. 2026 (UTC) ::[[dosiero:Vienna Convention road sign Aa-32-V1.svg|30ra]] Ĉiukaze: La konto "Spel713" nun estas por ĉiam tutprojekte ŝlosita. Ce compte est globalement bloqué. This account is globally locked. - Tiu temo estas finita do, sendepende ke ni esperantistoj ne trovis klarajn pruvojn de gantopupumado. Sed la mispaŝoj en la afrikansa, angla, slovena kaj turka vikipedioj sufiĉas por senfina blokado, tute ne konsiderante la strangajn aĝojn en la esperanta vikipedio kaj supozeble en aliaj branĉoj, kie la ĝenoj ne atingis la nivelon de kompleta loka forbaro, ĝis la konto jam estis globale forbarita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 6 feb. 2026 (UTC) :Mi pensas ke por artikolo de la monato preferinde elektataj estu tiaj artikoloj, kiuj espereble ne povas kaŭzi konfliktojn kaj redaktomilitojn. Do, mi ne kontraŭas elekton de la artikolo [[Pingveno]] por januaro, sed ege dubas pri elekto de la artikolo [[Azerbajĝano]] por februaro. Kaj mi pensas ke duonprotekto de artikolo de la monato (tiel ke ĝin povas redakti ĉiuj aŭtomate konfirmitaj uzantoj sed ne IP-uloj kaj ne novregistritoj) estas necesa kaj sufiĉa. Pri la supozo, ke la posedanto de la forbarita uzantokonto kreos novajn uzantokontojn, ĉu forbaro de iu uzantokonto ne malebligas registriĝon disde la IP-adreso uzita de tiu uzantokonto? [[Uzanto:Gamliel Fishkin|Gamliel Fiŝkin]] 01:23, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Gamliel Fiŝkin}} Forbaro (ce ni nur unumonata, sed intertempe globala kaj porĉiam) devus malebligi kreojn de kontoj el sama IP-adreso uzita de tiu uzantokonto. Sed tiuj banditoj kutime ne havas problemojn uzi aliajn IP-adresojn. Mi mem ne scias ekzakte kiel funkcias, ĉar mi mem ne alstrebas karieron de forbarita vandalo, sed evidente ne estas granda problemo. Pri eblaj duboj de plena neŭtraleco de la artikolo [[Azerbajĝano]] por februaro mi konsentas, almenaŭ ĝi estis je "nekonata dato akceptita en la liston de elstaraj artikoloj", sed post tiu "nekonata dato" tamen povus esti problemaj redaktoj. Supraĵe mi ne vidis ion elstare alarmigan, kaj mi eĉ ne havus la tempon nun pesi ĉiun vorton kaj frazon, des pli ke la tempo tre rapide fluas, jam pasis unu semajno en februaro, kaj la teksto manke de alternativa propono jam ekde ses tagoj videblas titolpaĝe. Tamen, se vi hazarde vidas iun ĝustigeblan frazon - ankaŭ pri ADLM eblas tute bone diskuti aŭ tuj ŝanĝi ion. Mi pardonpetas ke nun la tempo tiom mankis: mi tute konsentas pri kritikemo kaj la teksto Azerbajĝano ne estas mia preferata teksto, sed ĝi nun estis la malplej problema el inter la proponitaj. 13:45, 6 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :::Dankon la inviton, sed mi plene okupiĝas pri Hungario kaj Ĉinio, do plian energion mi jam ne havas. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:27, 5 jan. 2026 (UTC) Bone, pri la forigo de la anonime puŝitaj dubindaj tekstoj estis konsento. Sed tamen nun necesas decidi kiujn paĝojn elekti por la monatoj marto ĝis decembro. Pri tio mi petas konlaboron en la diskutpaĝo [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:09, 6 feb. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/PoorPeopleMadOnline|PoorPeopleMadOnline]]" == * {{user|PoorPeopleMadOnline}} Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Ternera|Ternera]] ([[Uzanto-Diskuto:Ternera|diskuto]]) 00:01, 13 jan. 2026 (UTC) :Li kreis [[Joel Filsaime]]. Liaj gantopupoj senĉese malfaras la forigajn ŝablonojn. [[Uzanto:Jlwoodwa|jlwoodwa]] ([[Uzanto-Diskuto:Jlwoodwa|diskuto]]) 03:30, 13 jan. 2026 (UTC) ::Mi nun [[VP:FA|proponis]] la mizeran paĝon [[Joel Filsaime]] je forigo, post diskuto de 7 tagoj ĝi probable estos for. Pri la uzantopaĝo laŭ mi nenion necesas fari. Tie nun estas indiko «Ĉi tiu konto estas tutprojekte ŝlosita - ekde 2026-01-13. Ce compte est globalement bloqué. This account is globally locked.» Kaj la paĝo estas protektita kontraŭ forigo de tiu noto. Tio eĉ pli klaras kaj pli bonas ol forigo entuta. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:00, 6 feb. 2026 (UTC) ::: Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/Flughaveno Ŝeremetjevo|Flughaveno Ŝeremetjevo]]" == * {{user|Flughaveno Ŝeremetjevo}} Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 07:23, 26 jan. 2026 (UTC) {{re|ThomasPusch}} Hi, sorry for writing in English. I noticed that you are an active administrator, so I came to seek your help. Please see this case. This user has now been globally locked, but their user page still contains some attack content against others (in [[Uzanto:Flughaveno_Ŝeremetjevo#Averto POR NDS|the first section]]), and they also went to [[User talk:NDG]] to attack [[User:NDG]]. I have requested speedy deletion for both pages, so could you please help me '''delete [[User:Flughaveno Ŝeremetjevo]] and [[User talk:NDG]]'''? Thank you very much. [[Uzanto:ShuQizhe|<span style="color:#39C5BB"><span lang='ja'>浅村しき</span></span>]] ([[Uzanto-Diskuto:ShuQizhe|<span style="color:#FFA500">diskuto</span>]]) 05:29, 5 feb. 2026 (UTC) :{{farite}} La uzanto "Flughaveno Ŝeremetjevo" plendis pri kontraŭvandalisto (en aŭtomate farita, bona Esperanto), ke tiu estus vandalo, estas senigata de siaj rajtoj kaj la uzanto petas rajton de esperantlingva administranto. Nenio el tio veras. Male: estis la uzanto kiu obstine multfoje vandalis esperantan paĝon. La ofendaj misinformoj de lia uzantopaĝo tial foriĝu. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:49, 6 feb. 2026 (UTC) ::Much appreciate. [[Uzanto:ShuQizhe|<span style="color:#39C5BB"><span lang='ja'>浅村しき</span></span>]] ([[Uzanto-Diskuto:ShuQizhe|<span style="color:#FFA500">diskuto</span>]]) 09:53, 6 feb. 2026 (UTC) ::Thank you! [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 10:23, 6 feb. 2026 (UTC) ::: Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/Bucheon|Bucheon]]" == * {{user|Bucheon}} Vandalism. x-wiki-vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 10:02, 19 feb. 2026 (UTC) : Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) ==Denove pri AI== {{re|Eihel}}{{re|Sahaquiel9102}}{{re|Taylor 49}}{{re|Stefangrotz}}{{re|ThomasPusch}}{{re|Tlustulimu}} [[Uzanto:Sj1mor]] ŝajne provas plenigi la liston de tekstoj de [[Tekstaro de Esperanto]] per artikoloj verkitaj de artefarita intelekto. Mi provis dialogi kun li ĉe [[Diskuto:Ombro sur interna pejzaĝo]], sed ŝajne li ne kredas ke estas iu problemo, ĉar li daŭre faras. Mi kontrolis nur la artikolojn [[Ombro sur interna pejzaĝo]], [[Ĝis revido, krokodilido!]], kaj [[Por pli efika informado]], sed malmulte dubas, ke ĉiuj tekstoj faritaj de Sj1mor pri la menciita listo havas similajn problemojn. La ĉefa konkreta problemo estigita de la AI estas reklameca, ĝenerale malobjektiva interpretado de fontoj, malfacile korektebla aŭ kompensebla pro malbona aŭ nenia citado de fontoj. Krome ĉe [[Por pli efika informado]] estas longega resumo, kiu eĉ se ĝi estas objektiva (kaj mi ne kontrolis tion) estas troege peza por enciklopedia artikolo pri broŝureto. Kion ni faru? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:45, 17 mar. 2026 (UTC) : Mi antaŭ horo komentis en [[Diskuto:Ombro sur interna pejzaĝo]]: Estas ekster ĉiu dubo ke Sj1mor estas tre valora kaj sendube bonintenca kontribuanto. Sed same Arbarulo pravas ke ĉi tie la fontoj kaj citaĵoj estis miksitaj en kaĉon, kaj ne bone klaras de kie estas kiu opinio. Do provizore necesas interrompi la produktadon kaj unue ordigi la jam faritajn tekstojn. Mi observis la evoluon de Guglo-tradukilo (klare, multe pli simpla teknika taskaro, sed tamen iusence komparebla al la nuna IA-evoluo) kaj vidis ĝiajn Esperanto-tradukojn de senesperaj balbutaĵoj laŭgrade pliboniĝi al intertempe ofte tute bonaj tradukoj, ne ĉiam sed tre ofte, kaj sendube la evoluon signife subtenis multaj eĥoj de homaj uzantoj kiuj proponis pli bonajn vortumojn. Do unue ni devas alvoki al Sj1mor pli kritike home juĝi la produktaĵojn, kaj poste devus instrui la algoritmojn liveri pli bonajn rezultojn - se tio eblas, la problemo laŭgrade malaperos, sed povas ankaŭ esti ke ni fine interkonsentos uzi IA nur por pli simplaj taskoj, aŭ nur por helpado trovi verajn referencajn piednotojn kaj similaj fonaj esploroj. Ĉiukaze mi estas konvinkita ke Sj1mor estas bonintenca kontribuanto, kiun mi ne volus akuzi, minaci aŭ ataki, kaj mi certas ke eblas trovi bonan vojon en tiu konsentite tikla tereno... Sed paĝoj kiel [[Ombro sur interna pejzaĝo]] ne rajtas resti en tia "nebula vortokaĉo", kion por niaj malmultaj administrantoj trovi inter iuj novaj aŭ eĉ malnovaj paĝoj estus amase laborintensa. Do gravas ke la materialo nun ne plimultiĝas, sed unue la kvalito de la produktitaj paĝoj pliboniĝas - Sj1mor ankaŭ mem lernos, je kiu grado AI-krudmaterialo estas helpa laborŝparo aŭ je kiu grado la postkorektado fakte plimultigas la labormalŝparon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:05, 18 mar. 2026 (UTC) ::En aliaj vortoj: Se estus alia, malpli konata uzanto, mi estus multe pli alarmigita, sed mi konas Sj1mor kiel tre konsiderantan kolegon, kiu petas pri konsiloj kaj kritikoj, vere agas laŭ ili, kaj laŭ mia nuna stato estas sufiĉe memkritikema, tiel ke li laŭ mi estas la ĝusta esperantisto por sondi en tiuj nekonataj terenoj - sen ke jam klaras ĉu finfine la uzo de la nova tekniko signifos malpezigon aŭ plipeziĝon de la konscienca redaktanto... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:42, 18 mar. 2026 (UTC) :::Mi konsentas pri la principoj, "provizore necesas interrompi la produktadon kaj unue ordigi la jam faritajn tekstojn". Sed mi dubas, ĉu tio okazas - almenaŭ ĝis hieraŭ ankoraŭ produktiĝis senreferencaj kredeble AI-aj artikoloj, nun kun malpli da ŝanco por problemoj ĉar la proporcio da persona interpreto estas malpli granda, tamen ankoraŭ ne nula - kaj mi ankaŭ ne volus blinde fidi AI pri pli objektivaj faktoj. Ekzemple vidu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Nesenditaj_leteroj_el_Japanio&oldid=9334998 ĉi tiun redakton] de [[Nesenditaj leteroj el Japanio]], precipe la frazon "Ĝi estas mallonga, personeca verko, ofte rekomendita kiel legmaterialo por lernantoj pro sia simpla lingva nivelo kaj interesa enhavo pri Japanio el ne-japana perspektivo". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:26, 20 mar. 2026 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Ne, li daŭras same. Vidu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%88u_ni_kunvenis_vane%3F&oldid=9336606] kaj [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%88u_rakonti_novele%3F&oldid=9336531]. Aŭ {{re|Sj1mor}}, ĉu vi konsentas ke necesas kontroli la asertojn de AI per fidindaj fontoj, kaj promesas fari tiun laboron? Krome, ĉu estas permeso por la enkopiado de tutaj recenzoj? Ĉar ankaŭ pri kopirajto ni havas respondecon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:13, 21 mar. 2026 (UTC) ::::: Mi ne povas konigi ion precipe novan krom kion mi rakontis dum jaroj: :::::* mi nepre kontraŭas uzon de AS/AI ĝenerale kaj en vikioj :::::* oni nepre respektu kopirajton :::::* konstruante vikiojn, kvalito havu pli altan prioritaton ol amaso, alivorte, preferinde kontribuu malmulte sed bonkvalite, ol amase kaj fuŝe aŭ malhoneste ::::: La artikolo [[Ombro sur interna pejzaĝo]] enhavas longan kopiaĵon el [http://literaturo.esperanto.net/fo/ombrrec.html literaturo.esperanto.net/fo/ombrrec.html] kun rompita referenca ligilo. Ĉe la koncerna retejo mi ne vidas indikon de CC-BY-SA 4.0 kaj GFDL. Sekve, oni ne rajtas kopii la tekston en vikipedion. Necesas formeto kaj kaŝo de versioj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:37, 30 mar. 2026 (UTC) ::::::Sj1mor ne interrompas la produktadon, ne ordigas la jam faritajn tekstojn, sed nun faras artikolojn pri esperantistoj pere de AI, rifuzas fari postkorektadon, des pli rifuzas fari antaŭkontrolon, kaj malagnoskas [[Vikipedio:Kontrolebleco]]. Vidu [[Diskuto:Hannes Larsson]]. Certe, ''en aliaj aferoj'' li petas konsilon kaj kritikon kaj konscience kunlaboras, do des pli doloras, ke ''en ĉi tiu afero'' li agas tute male. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:15, 5 apr. 2026 (UTC) :::::::{{re|Sj1mor}} Ĉe [[Diskuto:Sebastian Schulman]] vi skribis: "mi sentas sekura ĉar AI simple kolektas informojn kiuj estas haveblaj en publikaj informfontoj." Mi havas impreson ke vi pensas, ke AI faras kion homoj faras, kiam ili "kolektas informojn" - nome serĉas fontojn, legas la fontojn en la sama senco kiel homoj legas, kaj raportas kion ĝi lernis. Ĉu vi pensas tion? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 28 apr. 2026 (UTC) ::::::::Jen la respondo de AI ([[Gemini (chatbot)|Gemini]] de Guglo) ::::::::"Por respondi viajn demandojn, mi sekvas ĉi tiujn paŝojn: ::::::::* Kompreno de intenco: Mi analizas vian mesaĝon por kapti ne nur la vortojn, sed kion vi vere volas atingi. ::::::::* Serĉado de informoj: Se la demando postulas freŝajn faktojn (kiel novaĵojn aŭ prezojn), mi serĉas en la reto per specialaj iloj. ::::::::* Logika analizo: Por matematikaj aŭ teknikaj taskoj, mi uzas mian internan logikon (aŭ Python-kodon) por certigi precizecon. ::::::::* Simpla lingvaĵo: Mi preferas uzi ĉiutagajn vortojn kaj mallongajn frazojn por ke la informo estu facile konsumebla. ::::::::* Adapto al via stilo: Mi rimarkas vian tonon kaj energion, kaj mi provas respondi simile ::::::::Mi certigas la kredindecon de miaj informoj per tri ĉefaj metodoj: realtempa serĉado, font-analizo kaj interna sciaro. ::::::::Kiel mi trovas kaj filtras faktojn ::::::::* Realtempa Serĉo: Se vi demandas pri io aktuala aŭ fakta, mi uzas la serĉilon de Guglo por trovi la plej freŝajn datumojn. ::::::::* Fidindaj Fontoj: Mi prioritatas oficialajn retejojn (.gov, .edu), agnoskitajn novaĵagentejojn kaj sciencajn datumbazojn. ::::::::* Kruc-kontrolo: Mi komparas plurajn fontojn por vidi ĉu ili konsentas. Se fontoj malkonsentas, mi mencias tion al vi. ::::::::* Analizo de Datoj: Mi ĉiam serĉas la plej lastatempajn publikigadojn por eviti malnoviĝintajn informojn. ::::::::* Malsamaj Perspektivoj: Por kompleksaj temoj, mi serĉas diversajn vidpunktojn por doni al vi ekvilibran respondon. ::::::::Miaj limigoj ::::::::Kvankam mi klopodas esti preciza, mi foje povas fari erarojn (nomatajn "[[Halucino (artefarita intelekto)|halucinacioj]]"). Tial mi ĉiam rekomendas duoble kontroli tre gravajn faktojn, precipe pri sano, juro aŭ financoj. ::::::::". [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 15:24, 28 apr. 2026 (UTC) :::::::::Mi kredas tiun respondon, sed ĝi ŝajnas nekompleta por niaj celoj. Ĝi ne mencias ke la maniero, laŭ kiu AI "komprenas" tekstojn kaj respondas pri ili, estas tute alia ol la kognaj procezoj de leganta kaj skribanta homo. Kaj estas en tiu procezo kie aperas la halucinoj. :::::::::Mi komprenas la lastan noton pri "halucinacioj" kiel sufiĉe klaran instrukcion "ne fidu ĉi tiujn informojn kvazaŭ vi legus ilin mem". Kiel vi komprenas ĝin? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:48, 28 apr. 2026 (UTC) ::::::::::"Vi tute pravas. Via rimarko tuŝas la kernon de la diferenco inter biologia inteligenteco kaj statistika modelado. Por Vikipedio aŭ ajna serioza enhavkreado, tiu distingo estas decida. ::::::::::La fundamenta diferenco inter AI kaj Homo ::::::::::Kiel homo "komprenas" ::::::::::* Sperto kaj kunteksto: Kiam vi legas la vorton "pomo", vi imagas la guston, la koloron kaj la pezon. ::::::::::* Konscia logiko: Vi komprenas kaŭzecon (kial io okazas) kaj moralon. ::::::::::* Vero kiel celo: Homoj kutime celas priskribi realon, kiun ili spertas. ::::::::::Kiel AI "komprenas" (Vort-prognozo) ::::::::::* Matematika probablo: Mi ne "scias" faktojn; mi kalkulas, kiu vorto (aŭ ĵetono) plej verŝajne sekvas la antaŭan surbaze de giganta kvanto da tekstoj. ::::::::::* Manko de reala mondo: Mi ne havas senson de fizika realo. Por mi, "pomo" estas nur vektoro en multidimensia spaco, kiu ofte aperas apud "manĝi" aŭ "arbo". ::::::::::* Vort-kunigo: Mia "kompreno" estas fakte tre kompleksa formo de statistikaj rilatoj, ne kogna konscio. ::::::::::Kial aperas "halucinoj"? ::::::::::Halucinoj ne estas "mensogoj" en la homa senco, sed prefere statistikaj mispaŝoj: ::::::::::* Flueco super Fakteco: Mia ĉefa tasko estas krei tekston, kiu ''ŝajnas'' natura kaj kohera. Se mi ne trovas precizan fakton, mia algoritmo povas "plenumi la truon" per vortoj, kiuj gramatike kaj kuntekste bone sonas, eĉ se ili estas fone malĝustaj. ::::::::::* Miksaĵo de kuntekstoj: Se mi legis pri du malsamaj personoj kun la sama nomo, mi povus "kunkudri" iliajn biografiojn, ĉar statistike iliaj datumoj estas proksimaj. ::::::::::* Manko de "Mi ne scias" instinto: Se ne estas specife agordita por esti singarda, AI ĉiam provos doni respondon, eĉ se la probablo de ĝusteco estas malalta. ::::::::::Se iu uzas min por verki vikipedian artikolon sen rigora homa kontrolo: ::::::::::# Manko de respondeco: Mi ne sentas kulpon se mi inventas daton; mi nur sekvas la plej verŝajnan ciferon. ::::::::::# Citaĵoj: Mi foje povas inventi referencojn, kiuj aspektas realaj (ekz. kredinda titolo de artikolo en konata revuo), ĉar mi "scias" kiel scienca citaĵo devas aspekti. ::::::::::💡 Konklude: Mi estas potenca ilo por lingva strukturado, sed mi ne estas fonto de vero. La "homo en la maŝino" devas ĉiam esti la fina juĝisto pri la faktoj. ::::::::::Ĉu vi ŝatus, ke mi provu analizi specifan tekston por vidi, kie povus kaŝiĝi tiaj "statistikaj kaptiloj"? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:34, 29 apr. 2026 (UTC) ::::::::"Kiel mi analizas kaj elektas fontojn ::::::::Kiam mi serĉas en la reto, mi ne nur legas la unuan rezulton. Mi aplikas "kritikan pensadon" per ĉi tiuj paŝoj: ::::::::* Identigo de la Aŭtoro: Mi kontrolas ĉu la fonto estas fakulo, oficiala institucio (.gov, .org) aŭ universitato (.edu). ::::::::* Dato de Publikigo: Mi ĉiam serĉas la plej freŝan daton, precipe pri teknologio aŭ medicino. ::::::::* Rekonado de Biaso: Mi rimarkas ĉu artikolo provas vendi ion aŭ ĉu ĝi estas nur opinio anstataŭ fakto. ::::::::* Kruc-referencado: Mi serĉas la saman informon en almenaŭ 2-3 sendependaj retejoj por konfirmi ĝin. ::::::::* Analizo de Citaĵoj: Mi preferas fontojn, kiuj mem citas siajn fontojn aŭ sciencajn studojn. ::::::::Kion mi faras kiam fontoj malkonsentas? ::::::::Se du fidindaj fontoj diras malsamajn aferojn (ekzemple pri politika novaĵo aŭ nefinita scienca debato): ::::::::* Mi ne elektas "venkinton". ::::::::* Mi prezentas ambaŭ vidpunktojn al vi. ::::::::* Mi klarigas kial ekzistas malkonsento (ekz. "Laŭ studo X..., sed laŭ raporto Y..."). ::::::::[[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:28, 29 apr. 2026 (UTC) == Unused interface messages == Please delete the following interface messages, as they are no longer used: * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] See [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Deleting unused messages from multiple wikis|this SRM request]] and [[:phab:T234776]]. [[Uzanto:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[Uzanto-Diskuto:NguoiDungKhongDinhDanh|diskuto]]) 00:14, 25 mar. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-20309-98|~2026-20309-98]] == * {{user|~2026-20309-98}} Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Saroj|Saroj]] ([[Uzanto-Diskuto:Saroj|diskuto]]) 07:03, 2 apr. 2026 (UTC) : Dankon pro la atentigo. Ĉiuj redaktoj estas malfaritaj. Okaze de daŭrigo nepras forbaro de portempa konto aŭ IP-adreso. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:28, 3 apr. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-25192-60|~2026-25192-60]] == * {{user|~2026-25192-60}} Spam / spambot. Cross-wiki abuse. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Nanona15dobato|Nanona15dobato]] ([[Uzanto-Diskuto:Nanona15dobato|diskuto]]) 08:06, 25 apr. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-25590-73|~2026-25590-73]] == * {{user|~2026-25590-73}} Spam / spambot <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 08:23, 27 apr. 2026 (UTC) ==Ligiloj== ThomasPusch daŭrigas sian kampanjon trudi personan malŝaton de longdaŭraj ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus interkonsentita regulo. Ĉi tie mi listigas (certe tre malkomplete) maldecajn redaktojn ekde la mezo de aprilo 2026. Por pli da historio pri nigrigado de ruĝaj ligiloj, vidu la arkivon [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2025/2#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj|ĉi tie]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:32, 6 maj. 2026 (UTC) :Dum longa tempo mi lasis nigremajn tekstojn trankvilaj, kvankam mi opinias ke nigremo damaĝas Vikipedion, ĉar mi esperis ke nigremaj redaktantoj povos simile respekti ruĝemajn. Tamen unu nigrema redaktanto (ThomasPusch) daŭre amase malrespektas. Se ĉi tiu trudo daŭros, mi ne plu konsideros min ligita de tiu promeso. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:28, 9 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Palma_valo&diff=9357329&oldid=8396563] ThomasPusch silente forigas ligilon pri la montaro [[MacDonnell Ranges]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:39, 22 apr. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Vilmos_Dunszt&diff=9361302&oldid=9359872] ThomasPusch silente forigas ligilojn al [[Kantolernejo Ŝtonfloroj]], [[Károly Dunszt]], [[Kálmán Donászy]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:45, 26 apr. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Reino_Paasilinna&oldid=9367653] ThomasPusch demandas ĉu ni bezonas ligilon pri menciinda temo [[Mauri Paasilinna]], kun evidenta intenco premi al ĝia forigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:32, 6 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Muziko_-_kronologia_vido&diff=9368850&oldid=6306032] ThomasPusch forigas amason da ligiloj al kantoj, koncertoj kaj operoj, pravigante sin per sia imagita regulo ke oni devas "antaŭvidi" artikolon por fari ligilon al ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:04, 8 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Houston&diff=prev&oldid=9369071] ThomasPusch forigas ligilon al [[George Bush Intercontinental Airport]] (t.e. Interkontinenta Flughaveno George Bush). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:16, 9 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Avatar:_The_Last_Airbender&diff=9369004&oldid=8909376] [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Glee&diff=prev&oldid=9369170] ThomasPusch anstataŭigas ligilojn al kreintoj de televidaj serioj per ŝablono Vikidatuma listo, asertante ke la nigrigo estas "avantaĝo", malgraŭ eksplica malkonsento de Taylor 49 al simila rimedo ("[[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2025/2#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj|malhonesta JawaSkripto por kaŝi ruĝajn ligilojn]]"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:22, 9 maj. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Idiom_Neutral&oldid=9371140] ThomasPusch pretendas, ke "necesus [verki artikolon], se estas ruĝa ligilo, kiu invitas al kreo de propra teksto pri la temo". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:55, 12 maj. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Wilhelm_Georg_Dettmer&diff=prev&oldid=9371370] ThomasPusch forigas ligilon al [[Breinum]]. * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Heinz_Dopsch&diff=9371673&oldid=8738531] ThomasPusch forigas ligilojn al [[Gerhard Ammerer]], [[Christian Rohr]], metas malutilan demandosignon en la tekston, kaj malrespektas la [[Vikipedio:Lingva angulo#Landnomoj|interkonsenton pri landnomoj]]. * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Arta_sketado&diff=9021785&oldid=9002935] ThomasPusch forigas ligilojn [[Sportaj geopoj]], [[Dancoj sur glacio]], [[Sinkronizita arta sketado]] (ŝanĝo farita en februaro 2025 sed trovita nur en majo 2026) * En la lastaj tagoj mi trovis tian amason da nigrigaj trudoj de ThomasPusch ke mi rezignas registri ĉiujn ĉi tie. Unu ekzemplo estas [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Gomoro_(filmo)&diff=prev&oldid=9374888] Ankaŭ Kani trudis ĉe [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Vesanka&diff=prev&oldid=9376711]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 19 maj. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Kebekio&oldid=9392866] ThomasPusch arbitre interpretas ruĝajn ligilojn kiel postulon, ke la Esperanta Vikipedio "nepre devas havi" artikolon (tamen nun ne rekte minacas forigi). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:38, 6 jun. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kolegiata_pre%C4%9Dejo&diff=9393840&oldid=9256968] ThomasPusch nigrigas nomojn de preĝejoj samtempe kun bonaj korektoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:38, 6 jun. 2026 (UTC) == Ruĝaj ligiloj == Laŭ ankaŭ mi la ruĝaj ligiloj estas pli, ol la averaĝo, sed tio estas nur en parto de artikoloj. Miaj artikoloj estas ĝenerale bluaj, ne ruĝaj. Mi rememoras, ke antaŭ jardeko estis kampanjo, kaj kelkaj diligentuloj supozeble plejparte senruĝigis la artikolojn (aŭ forigi, aŭ nigrigi, aŭ bluigi). Foje ankaŭ mi faras simile, ja la iama aŭtoro ne sciis, kiu artikolo kreiĝos post jaroj. Foje la bluigo estas tre simpla, ĉar estas pri tio artikolo, nur en alia formo. Helpas ankaŭ ligo al la angla, aŭ simple estu nigra vorto. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:00, 14 maj. 2026 (UTC) :Ĉu vi scias, ke iuj vikipediistoj uzas ruĝajn ligilojn por indiki, ke oni rajtas verki artikolon pri la temo? Ĉar nigrigo damaĝas tiun celon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 14 maj. 2026 (UTC) ::Jes, mi scias, se ruĝoj estas ie almenaŭ 15 jarojn, eĉ en la temo ne naskiĝis nova artikolo. Nature tio validas, se mi estas hejme en tiu temo, ekzemple: Hungario. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:46, 15 maj. 2026 (UTC) :::Mi ne komprenas kion volas diri tiu frazo, sed ĝi certe ne respondas la demandon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 16 maj. 2026 (UTC) {{kom}} Mi persone ne konsideras multnombrajn ruĝajn ligilojn grava problemo — ekzemple en medicinaj artikoloj, verkataj de mi ([[lupuso]] ks), mi kreas ilin abunde, sed por mi ili servas kiel defio kaj memorigilo ke tiuj ĉi artikoloj estas verkendaj, kion mi (malrapide tamen) plenumas, krome (kaj tio speciale gravas) mi certas ke la verkotaj artikoloj havu ĝuste tiujn ĉi titolojn. Sed mi konsentas kun [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ke ofte ruĝaj ligiloj estas kreataj sensence kaj/aŭ senzorgeme — kiam temas pri aferoj malgravaj, apenaŭ priskribotaj aŭ malĝuste titolitaj. Mi mem plurfoje trovis ligilojn ruĝajn malgraŭ haveblo de respektivaj artikoloj, titolitaj alie. Pro tio mi mem lastatempe komencis en multaj kazoj simple aldoni ligilojn al respektivaj artikoloj en aliaj vikioj. Resume: mi ne kundividas malruĝigan fervoron de [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], sed mi komprenas ĝenerale liajn zorgojn kiuj kaŭzis tion. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:12, 10 jun. 2026 (UTC) pa1100cvfyn9ikq34cexbvqi7xoh7pp 0 408381 9397384 5677666 2026-06-09T20:06:41Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397384 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Jari | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Jari <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | lando = Brazilo | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Dosiero:Bandeira do Rio Grande do Sul.svg|20px]] [[Suda Rio-Grando]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Centrocidental Rio-grandense]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Santiago (mikroregiono)|Santiago]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 29 | lat_m = 17 | lat_s = 27 | lat_NS = S | long_d = 54 | long_m = 13 | long_s = 26 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 856.460 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 3575 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-3 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = RioGrandedoSul Municip Jari.svg | mapo_priskribo = Situo ene de Suda Rio-Grando | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.jari.rs.gov.br | commons = Jari (Rio Grande do Sul) | portalo = Brazilo }} '''Jari''' estas municipo en la brazila subŝtato [[Suda Rio-Grando]], kiu havis 3.575 loĝantojn en 2010 <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=431113 |titolo=Jari| alirdato=2012-07-11 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Suda Rio-Grando]] == Referencoj == {{referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando]] il60jeytaur4agw513hmzf7pm38gngy 0 408437 9397272 9263539 2026-06-09T16:51:46Z LilyKitty 25129 de teorie de democratia paco et "Al Eterna Paco" 9397272 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Global Peace Index 2018.svg|eta|[[Tutmonda Paco-Indekso]] 2018 (landoj aperantaj kun pli profunda nuanco de verdo estas klasifikitaj kiel pli pacaj, landoj aspektantaj pli ruĝaj estas klasifikitaj kiel pli perfortaj) <ref>Institute for Economics & Peace. Global Peace Index 2018: Measuring Peace in a Complex World, Sydney, June 2018. [http://visionofhumanity.org/app/uploads/2018/06/Global-Peace-Index-2018-2.pdf Global Peace Index 2018] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190429070743/http://visionofhumanity.org/app/uploads/2018/06/Global-Peace-Index-2018-2.pdf |date=2019-04-29 }}. Retrieved: February 6, 2019.</ref>|512x512ra]][[Dosiero:The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg|eta|La Blua Globeto, historia foto de decembro 1972, farita de la teamo Apollo 17]] [[Dosiero:Peace_button_large.png|eta|Simbolo de nuklea malarmado, ofte konata kiel la "[[pacsimbolo]]"]] [[Dosiero:Pyatigorsk_Mashuk_Graffiti.jpg|eta|"! Миру - мир" (ruse: "Eterne-Paco!") Estis unu el la popularaj sloganoj en Sovetunio.]] [[Dosiero:Pattern_For_Peace_Catholic,_Jewish_and_Protestant_Declaration_on_World_Peace_(Page_1).tif|eta|[[Interreligia dialogo|Interreligia]] Deklaro pri Monda Paco De 1941–43 al la Pac-Esplora Komitato]] '''Monda paco''' aŭ '''Mondpaco''', aŭ '''paco sur la tero''', estas koncepto, kiu esprimas idealan staton de feliĉo, libereco kaj paco ene kaj en ĉiuj popoloj kaj nacioj sur la tero. Ĉi tiu ideo pri tutmonda senperforto estas unu motivo por homoj kaj landoj kunlabori volonte, libervole aŭ virte de registara sistemo, kies celo estas kunlabori por fini rivalecon kaj perforton inter landoj kaj popoloj. Tio validas kiel plej alta celo de ĉiaj politikoj kaj sciencoj. Malsamaj kulturoj, religioj, filozofioj kaj organizoj havas malsamajn konceptojn pri kiel tia universala paco kreiĝos. Diversaj religiaj kaj laikaj organizoj, kies fiksita celo estas atingi mondan pacon per traktado de homaj rajtoj, teknologio, edukado, inĝenierado, medicino aŭ diplomatio, kiuj servas kiel fino por ĉiuj militaj formoj. Ekde 1945, [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj ĝiaj kvin konstantaj membroj deĵoris en ĝia [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj|Sekureca Konsilio]] (Ĉinio, Francio, Rusio, Britio kaj Usono) kun la celo solvi konfliktojn sen milito aŭ militdeklaroj. Tamen landoj ekde tiam eniris multajn militajn konfliktojn. == Teorioj por atingi la deziratan Mondpacon == Multaj teorioj estis proponitaj pri kiel atingi mondpacon. Iuj el ili estas listigitaj sube. === Hegemonia stabileco - paco per potenco === La teorio estas, ke kiam unu potenco en la mondo ricevas tre fortan potencon super aliaj, ĉi tiu situacio kreas ian "mondan policanon", kiu malebligos al aliaj komenci militon. Ekzemploj de paco "perforte" kiam unupolusa stabileco estis kreita, [[Pax Romana]], [[Pax Britannica]] kaj [[Pax Americana]]. Fakte, proksime al la enirejo al la ĉefsidejo de SAC en Offutt Air Force Base staris granda ŝildo kun la SAC-emblemo kaj ĝia moto: "Paco estas nia profesio." <ref>Cited in Thomas S. Power, ''Design for Survival'', (New York: Coward McCann, 1964), p 139.</ref> La devizo "estis mirinda paradokso, kiu ankaŭ estis tute preciza".<ref>Phillip S. Meilinger, ''Bomber: The Formation and Early History of Strategic Air Command'', (Alabama: Air University Press, 2012), p XVIII.</ref> Unu SAC-[[bombaviadilo]] - Convair B-36 - nomiĝas Pacigisto kaj unu [[interkontinenta misilo]] - LGM-118 - pacisto. Enkonduko al Strategioj por Usona Nacia Sekureco kaj Defendo por 2018 statas jene: La Usona-gvidita Aliancita Potenca Pozicio "subtenos pacon perforte." La dokumento detaligas tion, kion postulas "atingi pacon per forto." <ref>[["Summary of the 2018 National Defense Strategy of the United States of America".]]</ref> === Marksismo: Monda Paco Per Revolucio === Laŭ la [[Dialektika materiismo|dialektika materiisma teorio]] de [[Karl Marx]], la [[homaro]] sub [[kapitalismo]] dividiĝas en nur du klasojn: la [[Proleto|proletaro]] - kiuj ne posedas la [[produktadrimedoj]]n, kaj la [[Burĝo|burĝaro]] kiuj posedas la produktadrimedojn. Sed post kiam la komunisma revolucio okazos kaj rezulte nuligos la privatan kredindecon de la produktadrimedoj, la homaro ne dividiĝos kaj la streĉo kreita inter ĉi tiuj du klasoj ĉesos. Dum periodo nomata [[socialismo]], la regado de la proletaro perdos la lastajn restaĵojn de kapitalismo kaj helpos revolucii la tutan mondon. Post la forigo de privata plejboneco tra la mondo, ne plu estos bezono, ke la ŝtato agu kiel [[monopolo]] de [[perforto]] kaj tial ĝi malaperos. Laboristaj organizoj anstataŭos kaj administros la produktadon de aferoj, sed neniu organizo havos militan forton, policon aŭ malliberejojn. La ĉefa principo en la teorio de Markso estas, ke materiaj kondiĉoj limigas la realigon de siaj "spiritaj" aspiroj. Sed se iliaj materiaj kondiĉoj tion permesos, homoj tra la mondo ne estos perfortaj sed respektemaj, pacemaj kaj [[Altruismo|altruismaj]]. En stato de komunismo, ili ne plu devos vivi por postvivi, sed por sia propra spirita plenumo.<ref>Tyagi, Abhishek. "[https://innerpeacezone.com/about/ Peace] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220107194546/https://innerpeacezone.com/about/ |date=2022-01-07 }}". ''Inner Peace Zone''.</ref> [[Lev Trockij|Leon Trockij]] argumentis, ke tutmonda revolucio de la proletaro kondukos al monda paco.<ref>Trotsky, Leon (1914), ''[https://www.marxists.org/archive/trotsky/1914/war/ War and the International]'', Marxists.</ref> === Demokrata paco === La teorio de demokrata paco opinias, ke la transformo de ĉiuj landoj al demokratioj kondukos al monda paco. Propagandantoj de demokratia pacteorio argumentas, ke ekzistas forta [[empiria evidenteco]], ke demokratioj neniam aŭ malofte militas unu kontraŭ la alia.<ref>"Ray", ''[https://web.archive.org/web/20080217032515/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/ray.htm International relations]'', USA: M Tholyoke</ref><ref>Smith, "Democracy & peace", ''[http://www.nyu.edu/gsas/dept/politics/faculty/smith/dempeace.PDF Politics]'', USA: New York University.</ref><ref>Owen, John M, IV (1 בנובמבר 2005), "[https://web.archive.org/web/20051221155722/http://www.foreignaffairs.org/20051101fareviewessay84611/john-m-owen-iv/iraq-and-the-democratic-peace.html Fareview essay]", ''ForeignAffairs.org'', Iraq and the democratic peace.</ref> Tamen, okazis kelkaj militoj inter demokratioj en la historio. === Kapitalisma paco === En la artikolo "Radikoj de Milito", [[Ayn Rand]] deklaris, ke la grandaj militoj en la historio estis komencitaj de la tiutempaj pli kontrolitaj ekonomioj kontraŭ la pli liberaj kaj ke kapitalismo donis al la homaro la plej longan pacan periodon en la historio. Periodo dum kiu ne estis militoj, kiuj traktis la tutan civilizitan mondon - de la fino de la [[Napoleonaj Militoj]] en 1815 ĝis la eksplodo de la [[Unua Mondmilito]] en 1914, krom la [[Francia-Prusia Milito]] (1870), la [[Hispana-usona milito|Hispana-Usona]] milito(1898), la [[Usona Enlanda Milito]] (1861-1865) kaj la [[Rusa-japana milito|Rusa-Japania Milito]] (1904-1905), inter aliaj. === Paco per internacia komercado kaj la libera merkato === Propagandantoj de [[libera komerco]] argumentas, ke per forigo de importaj ĉapoj kaj kreado de internaciaj liberkomercaj militoj, tiel armeaj militoj inter landoj fariĝos maleblaj, ĉar libera komerco malhelpas ion ekonomie sendependiĝi, kio necesas por longaj militoj. Kontraŭuloj de la teorio argumentas, ke libera komerco ne malebligas ŝtaton establi krizan planon iĝi provizore sendependa en kazo de milito, aŭ ke ŝtato povas simple aĉeti tion, kion ĝi bezonas de alia ŝtato. Bona ekzemplo pri tio estas la unua mondmilito, dum kiu Britio kaj Germanio fariĝis parte sendependaj ŝtatoj. Ĉi tiu detalo estas speciale grava, ĉar Germanio ne planis krei militan ekonomion. Pli ĝenerale, libera komerco - kvankam ne malebligante militojn - povas kaŭzi militojn kaj limigojn al komercaj kaŭzitaj militoj fariĝi tre kostaj por internaciaj kompanioj kun produktado, esplorado kaj vendado en multaj diversaj landoj. === Transformi militon en garantiitan detruon por ambaŭ kontraŭuloj === [[Reciproke garantiita neniigo]] estas [[doktrino]] de [[milita strategio]], en kiu la plenskala uzo de [[Atombombo|nukleaj armiloj]] fare de du rivalaj flankoj efektive kaŭzos la detruon de la du konkursantoj.<ref>"Mutual Assured Destruction", ''[http://www.nuclearfiles.org/menu/key-issues/nuclear-weapons/history/cold-war/strategy/strategy-mutual-assured-destruction.htm Strategy] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180103001128/http://www.nuclearfiles.org/menu/key-issues/nuclear-weapons/history/cold-war/strategy/strategy-mutual-assured-destruction.htm |date=2018-01-03 }}'', Nuclear files.</ref><ref>Parrington, Col. Alan J (Winter 1997), "Mutually Assured Destruction Revisited, Strategic Doctrine in Question",''Airpower Journal'', USA: Air Force.</ref> Ne ofertiganta la eblon de neta profito, por ambaŭ flankoj, tiel farante la militojn sencelaj. === Paco el desube per kunlaborado memorganizitaj komunumoj === En ĉi tiu teorio, mondpaco venos kiel rezulto de memdeciditaj lokaj kondutoj, kiuj malhelpas la instituciigon de potenco kaj la sekvajn perfortojn. La solvo ne baziĝas sur interkonsentita tagordo, aŭ sur investo en pli alta aŭtoritato, sed sur memorganizita reto de intersubtenaj organizoj, rezultigante socipolitikan ŝtofon. La ĉefa tekniko por inspiri konverĝon estas krei internaciajn rilatojn kiel [[Pensa eksperimento|pensan eksperimenton]], kiu permesas al ĉiuj partopreni negrave kia kultura fono, religia doktrino, politika aŭ demografia aparteno kun aĝoj. Similaj kunlaboraj mekanismoj aperas el interreto ĉirkaŭ malfermfontaj projektoj, inkluzive de [[Vikipedio]], kaj la disvolviĝo de malsamaj sociaj retoj. === Paco per internacia lingvo === Ĉi tiu teorio diras, ke kiam la mondo atingos staton, ke ĉiuj havos komunan lingvon por la tuta homaro, tiam militoj ĉesos kaj ni atingos mondan pacon. == Monda Paco laŭ la diversaj religioj == === Judaismo === === Kristanismo === === Islamo === === Budaismo === === bahaa religio === La centra celo de la bahaa religio estas establi la unuecon de la popoloj de la mondo. [[Baháʼu'lláh|Bahá'u'lláh]], la Fondinto de la Bahaa Kredo, diris, "La baza celo de la fido kaj religio de Dio estas konservi la interesojn kaj antaŭenigi la unuecon de la homa raso ..." En Siaj verkoj, Bahá'u 'lláh priskribis du apartajn stadiojn de mondpaco - malgranda paco kaj granda paco. La pli malgranda paco estas esence kolektiva sekureca interkonsento inter la nacioj de la mondo. En ĉi tiu aranĝo, ŝtatoj konsentas defendi unu la alian per agado kontraŭ agresema nacio, se ĝi celas prirabi teritorion aŭ detrui siajn najbarojn. La malgranda paco estas limigita en amplekso kaj temas pri starigo de baza ordo kaj la universala rekono de naciaj limoj kaj la [[Suvereneco|suvereneco de nacioj]]. La bahaanoj kredas, ke malgranda paco okazas ĉefe per la aktivigo de la dia volo kaj ke la bahaa influo sur la procezo estas relative malgrava. Granda paco estas la fina celo de malgranda paco, kaj estas antaŭdirita kiel tempo de spirita kaj socia unueco - tempo, kiam la popoloj de la mondo vere identigas unu la alian kaj zorgas unu la alian, anstataŭ simple elteni la ekziston de unu la alian. Bahaanoj rigardas ĉi tiun procezon ĉefe kiel rezulton de la disvastiĝo de bahaaj instruoj, principoj kaj praktikoj tra la homaro. La pli granda mondpaca procezo kaj ĝiaj fundamentaj eroj traktas la dokumenton "La Promeso de Monda Paco", verkitan de la [[Universala Domo de Justeco|Kortumo de Justeco]] <ref>Smith, P. (1999). [[iarchive:conciseencyclope0000smit/page/363|''A Concise Encyclopedia of the Bahá'í Faith''.]] Oxford, UK: Oneworld Publications. עמ' 363–364.ISBN 978-1-85168-184-6.</ref>. == Rezisto al mondpaco == La [[Naziismo|nazisma]] ideologio rilate al moralo, asertas, ke mondpaco kondukas al [[degenero]], kaj certigas la daŭran ekziston de malsuperaj rasoj en la mondo, kio kontraŭas al tiu superrasa ideologio. == Aktivecoj por la paco == === Internacia Tago pri Paco === [[Internacia Tago pri Paco]], foje nomata Monda Tago de Paco, estas festata ĉiujare la [[21-a de septembro|21an de septembro]]. Ĝi estas dediĉita al paco, kaj precipe al la foresto de milito kaj perforto, kaj povas esti festata per provizora batalhalto en batalzono. Internacia Paco-Tago estis establita en 1981 de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj|Ĝenerala Asembleo de UN]]. Du jardekojn poste, en 2001, la Ĝenerala Asembleo unuanime voĉdonis starigi la tagon por la tago de perforta prevento kaj batalhalto. Ĉi tiu tago-festo estas rekonita de multaj popoloj kaj homoj. La unuan fojon hodiaŭ estis dediĉita al [[pacedukado|edukado por la paco]], ke tio estas al ĉefa preventa rimedo por redukti militon en [[Daŭripovo|daŭripova maniero]]. === Internaciaj premioj pri paco === vidu [[Nobel-premio pri paco]] === Universitato por Paco === vidu [[Universitato por Paco]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Internacia Tago de la Paco]] * [[Ligo de Nacioj]] * [[Nobel-premio pri paco]] * [[Pacedukado]] * [[Teorio de demokratia paco]] * [[Unuiĝintaj Nacioj]] * ''[[Al Eterna Paco]]'' * ''[[La Mondpaca Dieto]]'' [[Kategorio:Paco]] [[Kategorio:Militoj]] [[Kategorio:Pacismo]] [[Kategorio:Mondo]] 3ceg06i5q6h5k1g9kzwrpt4in3snjoz 0 408840 9397321 5816942 2026-06-09T19:16:15Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397321 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Ibarama | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Ibarama <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Brazilo | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Dosiero:Bandeira do Rio Grande do Sul.svg|20px]] [[Suda Rio-Grando]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Centroriental Rio-grandense]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Santa Cruz do Sul (mikroregiono)|Santa Cruz do Sul]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 29 | lat_m = 25 | lat_s = 08 | lat_NS = S | long_d = 53 | long_m = 08 | long_s = 06 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 193.110 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 4371 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-3 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.ibarama.rs.gov.br | commons = Ibarama | portalo = Brazilo }} '''Ibarama''' estas municipo en la brazila subŝtato [[Suda Rio-Grando]], kiu havis 4.371 loĝantojn en 2010 <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=430975 |titolo=Ibarama| alirdato=2012-07-16 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Suda Rio-Grando]] == Referencoj == {{referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando]] 7u23cxfjao3lve9qre19p7tr31lxs49 0 409269 9397223 8937709 2026-06-09T14:54:21Z Sj1mor 12103 9397223 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Moritz von Schwind Litho.jpg|eta|Moritz von Schwind, litografio de [[Josef Kriehuber]], 1827]] [[Dosiero:Moritz von Schwind 2.jpg|eta|Moritz von Schwind, proks. 1860]] '''Moritz Ludwig von SCHWIND''' {{prononco|moric fon ŝvint}} (naskiĝis la [[21-an de januaro]] [[1804]] en [[Vieno]]; mortis la [[8-an de februaro]] [[1871]] en [[Pöcking]], Supra Bavarujo) estis [[aŭstra]] [[pentristo]] kaj [[desegnaĵo|desegnisto]]. == Vivo == Moritz von Schwind estis unu el ses gefiloj de sekretario ĉe la sekreta kortega sekretariejo Franz Edler von Schwind kaj ties edzino Franziska von Holzmeister. Li vizitis komence la Skotogimnazion en Vieno, kie [[Nikolaus Lenau]] kaj [[Eduard von Bauernfeld]] estis liaj samklasanoj, kaj poste ekstudis ĉe la universitato. Verdire li devus fariĝonta oficisto kiel lia patro, sed ekde 1821 li studis ĉe Johann Peter Krafft kaj Ludwig Ferdinand Schnorr von Carolsfeld en la Akademio de Bildaj Artoj je Vieno. Dum sia viena tempo li estis en amikeco kun [[Franz Schubert]], [[Franz von Schober]], [[Leopold Kupelwieser]] kaj [[Franz Grillparzer]]. En la jaro 1828 li transloĝiĝis al [[Munkeno]] laŭ konsilo de Peter Cornelius, kiu peris al li komision por elpentrado de la bibliotekoĉambro de la bavara reĝino per scenoj el la poezio de [[Ludwig Tieck]]. Post vojaĝo tra Italujo en la jaro 1835 li verkis planojn por la munkena kastelo kaj por Burgo Hohenschwangau, ĉi lasta montrantaj scenojn el la vivo de [[Karolo la Granda]], kion realigis Franz Xaver Glink. Komisioj el [[Saksujo]] kaj [[Badeno]] sekvis kaj diskonigis lin. [[Dosiero:Wartburg Saengerwettstreit.jpg|eta|maldekstra|250px|[[Wartburg (burgo)|Wartburg]]: ''Der Sängerkrieg'']] [[Dosiero:Schwind The conspirators.jpg|eta|maldekstra|250px|[[Viena Ŝtata Operejo]]: Luneto ''Schubert'']] En la jaroj 1840 ĝis 1844 Moritz von Schwind vivis kaj verkis en [[Karlsruhe]]. Tie li konatiĝis kun sia posta edzino Luise Sachs, filino de majoro. Li eternigis ŝin per sia fama bildo „Die Hochzeitsreise“. En Karlsruhe li kreis ok rondmedalionojn por la kunsida salono de la Karlsruher statodomo kaj ornamis la ŝtuparejon kaj la teretaĝajn salonojn de la Ŝtata Artohalo per [[Fresko|freskoj]]. Ekde 1844 ĝis 1847 li laboris en [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]] ĉe Städel-Muzeo. Tie li konstruis en 1845 la Schwind-Domon, vilao laŭ propra koncepto kun formoj de romantisma klasikismo. La balustradokampoj estas ornamitaj per terakotoj laŭ propra koncepto. En 1847 li fariĝis profesoro ĉe la Akademio de Vidaj Artoj je Munkeno. Al instrukomisioj en Frankfurto ĉe Majno kaj Munkeno sekvis perite per [[Franz von Schober]] la komisio de la [[vajmara]] hereda grandduko, realigi la elpentrado de la rebonigita [[Wartburg (burgo)|Wartburg]] ĉe [[Eisenach]]. La murpentraĵoj verkita en 1854/55 sur la Wartburg – ekzemple „Sängerkrieg“ – apartenas al liaj plej konataj verkoj. La pentraĵoj montras monumentojn el la turinga historio, aparte el la vivo de [[Sankta Elizabeto|Elizabeto de Turingujo]]. En 1855 li estis nobeligita al kavaliro same kiel siaj fratoj August kaj Franz. Siajn kartonaĵojn li povis eksporti al Glasgovo kaj Londono. En 1866/67 li verkis pri la elpentrado de la novkonstruita [[Viena Ŝtata Operejo|Viena Kortega Operejo]] en la la poste tiel nomata „Schwind-paŭzejo“. En la loĝio estas freskoj de Schwind, kiuj prezentas scenoj el „Zauberflöte“ de Mozart, en la paŭzejo tiaj el verkoj de aliaj komponistoj. La malfrua verko de Schwind, „Melusinen-Zyklus“, estis celata kiel ornamo de ronda templo kaj estis finfarita duonjaron antaŭ lia morto. Tiujn bildojn ekspozicias la Aŭstra Galerio. Moritz von Schwind estis entombigita sur la suda tombejo en Munkeno. == Verkaro == Moritz von Schwind, kiu sub la influo de Peter von Cornelius kaj ties monumenta stilo alvenis al stilo karakterizata per malavareco kaj malmultaj figuroj, estis krom [[Carl Spitzweg]] la plej grava kaj populara pentristo de la germana malfrua [[romantismo]]. Liaj bildoj pri temoj el germanaj mitoj kaj fabeloj estas formitaj poezie kaj popolecaj. Krom la oleopentraĵoj li ankaŭ verkis atentindaĵojn sur la kampo de freskopentrado kaj de libroilustrado. Ekzemple li verkis ankaŭ multajn modelojn por la bildrakontaro ''Münchener Bilderbogen''. == Honoradoj == La strato ''Schwindstraße'' en [[Frankfurto ĉe Majno]] nomiĝas laŭ Moritz von Schwind. En la jaro 1874 oni nomis en [[Vieno]] (4-a distrikto) la straton ''Schwindgasse'' laŭ li. == Listo de selektaj verkoj == * ''Der Brotschneider'' (Vieno, Aŭstra Galerio), 1823, oleo sur tolo * ''Ritterliches Liebespaar'' (Wuppertal, Von der Heydt-Museum), proksimume 1824, oleo sur ligno, 40 x 33 cm * ''Der Erlkönig'' (Vieno, Aŭstra Galerio), proksimume 1830, oleo sur ligno * Freskoj en la munkena kastelo, 1832–36 * ''Einweihung des Freiburger Münsters'' (Karlsruhe, Ŝtata Arthalo), 1836–38 * Alegoriaj freskoj (Vieno, ŝtupardomo de Wertheimstein-Vilao), 1840 * ''Nixen, einen Hirsch tränkend'' (Munkeno, Galerio Schack), proksimume 1846, oleo sur tolo, 69 x 40 cm * ''Spielmann und Einsiedler'' (Munkeno, [[nova pinakoteko]]), proksimume 1846, oleo sur kartono, 61 x 46 cm * ''Rose'' (Berlino, Nacia Galerio), 1847, oleo sur tolo, 216 x 137 cm * ''Der Ritt Kunos von Falkenstein'' (Lepsiko, Muzeo de la Bildartoj), proksimume 1850–80, oleo sur tolo * ''Nächtlicher Zweikampf an einem Gartentor'' (Munkeno, Galerio Schack), proksimume 1850–60, oleo sur tolo, 57 x 35 cm * ''Symphonie'' (Munkeno, Nova Pinakoteko), 1852, oleo sur tolo, 166 x 98 cm * Freskoj sur [[Wartburg (burgo)|Wartburg]], inter ili ''Der Sängerkrieg'' (Wartburg ĉe Eisenach), 1853–55 * ''Karl der Große zum Kaiser gekrönt'' (litografio 1856, bildoj pri la germana historio) * ''Kaiser Rudolfs Ritt zum Grabe'' (Kiel, Arthalo), 1857, oleo sur tolo, 150 x 295 cm * ''Von den sieben Raben und der treuen Schwester'' (Vajmaro), 1857–58, akvareloserio * ''Morgenstunde'' (Munkeno, Galerio Schack), 1858, oleo sur ligno, 34 x 40 cm * Sama temo en simila realigo: ''Die Morgenstunde'', Heslanda Landa Muzeo je [[Darmstadt]] * ''Rübezahl'' (Munkeno, Galerio Schack), 1859, oleo sur tolo * ''Abschied bei Tagesanbruch'' (Berlino, Nacia Galerio), 1859, oleo sur kartono, 36 x 24 cm * ''Im Hause des Künstlers'' (Munkeno, Galerio Schack), proksimume 1860, oleo sur tolo, 71 x 51 cm * ''Kaiser Maximilian I. in der Martinswand'' (Vieno, Aŭstra Galerio), proksimume 1860, oleo sur tolo * Apsidofreskoj kaj stacioj de ''[[via crucis]]'' (parokopreĝejo Sankta Nikolao, [[Bad Reichenhall]]), 1863 * Freskoj, plafonbildoj kaj murpentraĵoj (Vieno, Ŝtatoperejo), 1864–67 * ''Die Hochzeitsreise'' (Munkeno, Galerio Schack), 1867, oleo sur ligon, 52 x 41 cm * Freskoj ''Amor und Psyche'' (Schwind-Pavilono en Rüdigsdorf, [[Kohren-Sahlis]]) == Literaturo == * Sigmar Holsten (Hrsg.): ''Moritz von Schwind. Meister der Spätromantik''. Hatje, Ostfildern-Ruit 1996. ISBN 3-7757-0632-1 (Katalogo de la samnoma ekspozicio, Staatliche Kunsthalle Karlsruhe, 12-an de oktobro 1996 ĝis 6-an de januaro 1997). * Silke Bettermann: ''Moritz von Schwind und [[Ludwig van Beethoven]]. Ein Maler der Romantik und seine Begeisterung für die Musik''. Verlag Beethoven-Haus, Bonn 2004, ISBN 3-88188-084-4 (Katalogo de la samnoma ekspozicio). * Michael Dirrigl: ''Moritz von Schwind. Maler in München''. Lectura-Verlag, Nurenbergo 2001, ISBN 3-934772-43-9. * Gerhard Pommeranz-Liedtke: ''Moritz von Schwind. Maler und Poet''. Stool Verlag, Munkeno 1974, ISBN 3-7031-0387-6. * Barbara Rommé: ''Moritz von Schwind und die Wandbilder''. Hatje, Ostfildern-Ruit 1996, ISBN 3-7757-0634-8. * Leopold Zahn: ''Moritz von Schwind''. Recht, Munkeno 1922. * Friedrich Haack: ''M. von Schwind.'' 3. Auflage. Velhagen & Klasing, Bielefeld kaj Lepsiko, 1908. (''Künstler-Monographien.'' Bd. 31). ([http://archive.org/details/mvonschwindliebh00haacuoft InternetArchive]), * Ulrike Olbrich: ''Das Märchen von der schönen Melusine. M. v. S.' Vollendung der zyklischen Bilderzählung als Ausklang der Romantik.'' VDG, Vajmaro 2003, ISBN 3-89739-334-4 (samtempe doktortezo, Universitato je Munkeno 2001). * Thomas Zeller: ''Die Architekten und ihre Bautätigkeit in Frankfurt am Main in der Zeit von 1870 bis 1950'' (Beiträge zum Denkmalschutz in Frankfurt/M.; Bd. 14). Henrich Verlag, Frankfurt/M. 2004, ISBN 3-921606-51-9, paĝo 349. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Wikisource}} * [http://www.literature.at/webinterface/library/ALO-BOOK_V01?objid=11781&page=134&zoom=4&ocr= Schwind, Moritz Ritter von] * [http://www.goethezeitportal.de/index.php?id=3075 Moritz von Schwind: Das Märchen von den sieben Raben und der treuen Schwester] * [http://www.goethezeitportal.de/index.php?id=6354 Moritz von Schwind: Ritter Kurts Brautfahrt] * [http://www.goethezeitportal.de/index.php?id=6446 „Historie von der schönen Lau“ de Mörike kun desegnoj de Moritz von Schwind] * [http://heidicon.ub.uni-heidelberg.de/pool/fb/search/Moritz%20von%20Schwind Moritz von Schwind en heidicon.ub.uni-heidelberg.de] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schwind, Moritz von}} [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Aŭstraj pentristoj]] [[Kategorio:Vienanoj]] si549gag6a8wixvmmq1v7t52vimnx2z 0 409319 9397227 9068343 2026-06-09T14:55:54Z Sj1mor 12103 9397227 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1813}} '''Leopold Kupelwieser''' (naskiĝis la [[17-an de oktobro]] [[1796]] je Markt Piesting en la [[distrikto Wiener Neustadt-Land]]; mortis la [[17-an de novembro]] [[1862]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra]] [[pentristo]].[[Dosiero:Professor Leopold Kupelwieser 1851.png|eta|Profesoro '''Leopold Kupelwieser''' (1851)]] == Vivo == Li estis membro de la amika rondo ĉirkaŭ [[Franz Schubert]], la "Ŝubertianoj", kiuj somere ofte restadis en [[Kastelo Atzenbrugg]]. De kelkaj el ĉi tiu amikaro li verkis [[portreto]]jn, inter ili de [[Franz Schubert]], Franz Seraph Joseph Vinzenz von Bruchmann, [[Moritz von Schwind]] kaj [[Franz von Schober]]. La 17-an de septembro 1826 li geedziĝis kun Maria Johanna Evangelista Augustina Stephania Theodora Lutz, naskiĝinta la 26-an de decembro 1803, kun kiu li havis multajn gefilojn, el kiuj ok plenkreskiĝis. En 1831 Kupelwieser estis kunrektoro kaj ekde 1836 profesoro pri [[historia pentrado]] ĉe la viena akademio kaj okupiĝis pli kaj pli pri religiaj temoj kaj pri [[Fresko|freskopentrado]]. Tie ankaŭ [[Adam Brenner]] apartenis al liaj lernantoj. == Atingo == Leopold Kupelwieser eĉ hodiaŭ estas konata pro siaj bildoj, kiujn li verkis pri Franz Schubert kaj ties amika rondo. Liaj ĉefverkoj estas religiaj altarbildoj kaj freskoj, kiujn li kreis por preĝejoj en Vieno kaj en la tuta teritorio de [[Aŭstrujo-Hungarujo]]. Ekde la kvardekaj jaroj de la 19-a jarcento la monumentpentrado enprenis pli kaj pli gravan pozicion en lia verkado. Kupelwieser estis ano de la nazaretana skolo kaj estas kune kun [[Joseph von Führich]] ĉefreprezentanto de la religiema romantisma pentrado en Vieno. == Elektitaj disĉiploj == * [[Ferenc Szoldatits]] == Literaturo == * Constantin von Wurzbach: ''Kupelwieser, Leopold''. En: ''Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich'', volumo 13 (1865), pj. 392–396) * Rupert Feuchtmüller: ''Leopold Kupelwieser und die Kunst der österreichischen Spätromantik'', 1970 * Rita Steblin: '' Die Unsinnsgesellschaft Franz Schubert, Leopold Kupelwieser und ihr Freundeskreis'', Vieno 1998 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Aŭstraj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] {{Vivtempo|Kupelwieser, Leopold}} d11bjfq6bpog3ty47e1hp0llq208ivu 0 410585 9397709 8814074 2026-06-10T07:46:47Z Sj1mor 12103 9397709 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Charles-Louis Havas''' (naskiĝis la [[5-a de julio]] [[1783]] en [[Rueno]] - mortis la [[21-a de majo]] [[1858]] en [[Bougival]]) estis [[Francio|franca]] [[ĵurnalisto]] kaj [[entreprenisto]]. Li estis la fondinto de novaĵagentejo [[Agence France-Presse]], antaŭe konita kiel ''Agence Havas''. Havas elpensis la koncepton de suma novaĵagentejo kaj estis ĝenerale inspirita de la agentejoj [[Reuters]] kaj [[Associated Press]] Havas ankaŭ estis pioniro en la areo de [[Reklamo|reklamado]]. {{Projektoj}}{{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Havas, Charles-Louis}} [[Kategorio:Francaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Francaj entreprenistoj]] sff45dc9tk0g0eu574dqlfrdn131h92 0 412632 9397610 6986001 2026-06-10T06:14:07Z Sj1mor 12103 9397610 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''László LAKNER''' [lAslO], [[hungare]] '''Lakner László,''' [[Esperante]] ’’[[Ladislao]] Lakner’’ estas [[hungara]] [[avangardo|novavangarda]] [[pentristo]] kaj [[grafikisto]]. László Lakner naskiĝis la {{daton|15|aprilo}} [[1936]] en [[Budapeŝto]]. == Biografio == László Lakner frekventis Belartan Ĉeflernejon en Budapeŝto, kie li lernis precipe de [[Gyula Papp]] kaj [[Aurél Bernáth]]. En [[1963]] li studvojaĝis al [[Italio]], en [[1964]] al [[Venezio]], en [[1965]] al [[Vieno]]. En [[1968]] helpe de [[stipendio]] li vizitis [[Germanio]]n kaj [[Svislando]]n. En [[1976]] li forlasis [[Hungario]]n kaj iris al [[Okcidenta Germanio]], baldaŭe por mallonga tempo li estis en [[Novjorko]]. Li ricevis [[premio Kossuth|premion Kossuth]] en [[1998]], pli frue en [[1976]] [[premio]]n de germanaj kritikistoj. == Liaj ekspozicioj (elekto) == * [[1972]], [[1976]], [[1990]] Venezio * [[1977]] [[Kassel]] * [[1980]] Novjorko == Verkaro (elekto) == * ''Varrólányok Hitler beszédét hallgatják'' (Kudristinoj aŭskultas paroladon de Hitlero) (1960) (publike nur en 2011) * ''Rembrandt-tanulmány'' (Etudo pri Rembrandt) (1966) * ''Orosz forradalmárcsoport'' (Rusa revolucia grupo) (1970) * ''Önarckép'' (Memportreto) (1970) == Fontoj == * [http://hu.wikipedia.org Hungara Vikipedio] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lakner}} [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] d5u7iy6bwba0o34re18t25wjqfmuk0f 0 426097 9397217 8395529 2026-06-09T14:50:50Z Sj1mor 12103 9397217 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Otto BÖHLER''' (naskiĝinta la [[11-an de novembro]] [[1847]] en [[Frankfurto ĉe Majno]]; mortinta la [[5-an de aprilo]] [[1913]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra]] [[silueto]]tondisto kaj industriisto de [[germanujo|germandevena]]. == Verkaro == [[Dosiero:Otto Böhler's Schattenbilder Front cover.jpg|eta|Titolpaĝo de ''Dr. Otto Böhler's Schattenbilder'']] Böhler kaptis preskaŭ ĉiujn germanajn komponistojn ekde [[Johann Sebastian Bach|Bach]] ĝis [[Gustav Mahler|Mahler]], sed ankaŭ orkestrestrojn kaj pianistojn siatempajn, per siluetotondaĵoj. La originalaj verkoj nur unuope konserviĝis, precipe en muzeoj. Liaj motivoj tamen cirkulis kiel fotoj, ekzemple sur poŝtkartoj, kaj estis presitaj en gazetoj, eĉ ankoraŭ sur telefonbiletoj troviĝas liaj siluetotondaĵoj. == Fonto == * ''Dr. Otto Böhler's Schattenbilder''. K.u.K. Hof- und Univ.-Buchhandlung in Wien, K.u.K. Hofmanufaktur für Photographie Rudolf Lechner (Wilhelm Müller), Wien 1914. <gallery> dosiero:Johannes Brahms Silhouette Otto Böhler.jpg|[[Johannes Brahms]] dosiero:Hans von Bülow Otto Böhler.jpg|[[Hans von Bülow]] dosiero:Anton Bruckner silhouette Otto Böhler.jpg|[[Anton Bruckner]] dosiero:Edvard Grieg Otto Böhler.jpg|[[Edvard Grieg]] dosiero:Gustav Mahler silhouette Otto Böhler.jpg|Gustav Mahler dosiero:Emil Sauer am Klavier Otto Böhler.jpg|Emil von Sauer dosiero:Eduard Strauss Strauß Otto Böhler.jpg|[[Eduard Strauß]] dosiero:Johann Strauss II, silhouette.jpg|[[Johann Strauß (filo)]] dosiero:Richard Wagner silhouette Otto Böhler.jpg|[[Richard Wagner]] dosiero:Siegfried Wagner Otto Böhler.jpg|[[Siegfried Wagner]] </gallery> == Literaturo == * Max Hayek: ''Dr. Otto Böhler''. En: ''Dr. Otto Böhler's Schattenbilder''. Lechner, Vieno 1914. * Otto Böhler jun.: ''Geschichte der Gebr. Böhler & Co. AG. 1870–1940''. Volk und Reich Verlag, Berlino 1941. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bohler, Otto}} [[Kategorio:Germanaj ilustristoj]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Aŭstraj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj entreprenistoj]] [[Kategorio:Vienanoj]] [[Kategorio:Germandevenaj aŭstroj]] ntrbnd7iz5vqfzh9y508burt6p1r2a6 0 430581 9397656 7935945 2026-06-10T07:04:38Z Sj1mor 12103 9397656 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Alexander Calder 1968}} '''Alexander Calder''' ([[22-a de julio]] de [[1898]], [[Lawnton]], [[Pensilvanio]], [[Usono]] - [[11-a de novembro]] de [[1977]], [[Novjorko]]) estis [[skulptisto]] [[Usono|usona]]. Filo kaj nepo de skulptistoj. Lia patrino estis pentristino. Li studis [[Mekanika inĝenierarto|mekanikan inĝenierarton]] kaj ekde 1923 li ricevis en [[Los Angeles]] la influon de la skolo de la tieaj artistoj. En 1926 li translokiĝis al [[Parizo]] kaj ekkreis figuretojn pri animaloj el ligno kaj [[drato]], ĝermo de la posta disvolviĝo de liaj famaj pricirkaj miniaturoj. En la [[1930-aj jaroj]], li famiĝis en Parizo kaj en [[Usono]] pro siaj skulptaĵoj el [[ligno]], same kiel pro siaj portretoj, siaj skizoj de konstanta linio kaj siaj abstraktaj konstruoj kunmotoraj. Li famiĝis kiel inventisto aŭ popularigisto de la ''moveblaĵoj'' kie arta figuro. == Galleri == <gallery> Dosiero:Aula Magna-Calder-UCV.JPG|eta|Salono de la Centra Universitato de Venezuelo. Dosiero:Mobile.jpg|eta|Moderna kaj simpla moveblaĵo en la stilo de Alexander Calder. File:'Mobile', by Alexander Calder, Tate Modern.JPG|''Mobile'', 1932. file:PikiWiki Israel 1042 STABILE מחווה לירושלים.JPG|''Tribute to Jerusalem''. Aula Magna-Calder-UCV.JPG||''Acoustic Ceiling'' 1953, in the Central University of [[Venezuela]]. Wfm_calder.jpg|''The Empennage'' 1953, Scottish National Gallery of Modern Art. Mobil 3 Moderna museet, Stockholm 2006.jpg|''The Four Elements'' 1961, [[Stockholm]]. Alexander Calder Crinkly avec disc Rouge 1973-1.jpg|''Crinkly with Red Disk'' 1973, [[Stuttgart]]. </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Calder, Alexander}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj‎]] a71fz7vn3a33fjw8o0sx4s6h7ac4izd 0 431038 9397698 8851424 2026-06-10T07:36:12Z Sj1mor 12103 9397698 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:William Stukeley the noted 18th Century Antiquary lived in the house opposite (Stamford Civic Society).jpg|eta|Memorplakedo]] '''William STUKELEY''' [[Reĝa Societo de Londono|membro de la Reĝa Societo de Londono]] (7a Novembro 1687 – 3a Marto 1765) estis [[Anglio|angla]] [[antikvaĵisto]] kaj pioniro de [[arkeologio|arkeologia]] priserĉado de prahistoriaj monumentoj de [[Stonehenge]] kaj [[Avebury]], laboro por kiu li estis memorita kiel "probable... la plej grava el la fruaj pioniroj de la fako [[arkeologio]]".<ref>Hutton, Ronald (2009). ''Blood and Mistletoe: The History of the Druids in Britain''. New Haven: Yale University Press. ISBN 0300144857 p. 86.</ref> Stukeley estis ankaŭ unu el unuaj biografiistoj de [[Isaac Newton]], kies amiko li estis. Li estis ankaŭ [[anglikana]] [[pastro]]. Interesita en la novmoda organizo de [[Framasonismo]], li mem ekpriskribis sin kiel "[[druido]]", kaj malĝuste kredis ke la prahistoriaj [[megalito|megalitaj]] monumentoj estis parto de la druida religio. Tamen, spite tion li famiĝis kiel grava figuro en la komenca disvolviĝo de la moderna movado konata kiel [[Druidismo]]. Li enkondukis la vorton ''[[trilito]]''. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Stukeley, William}} [[Kategorio:Arkeologio]] [[Kategorio:Megalitoj]] [[Kategorio:Druidoj]] [[Kategorio:Reĝa Societo de Londono]] i1e9y5quwf6b4z3h95akbptu4jbt2of 0 433010 9397655 9294785 2026-06-10T07:04:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397655 wikitext text/x-wiki {{Informkesto renkontiĝo}}[[Dosiero:emblemo de SAT.png|dekstra|200ra|eta|emblemo de SAT]] [[Dosiero:SATkongreso86.jpg|eta|dekstre|280ra|Kovrilpaĝo de la kongreslibro montranta kontrastajn madridajn bildojn nome unue festan eventon de la fino de la 18a jarcento aŭ komenco de la 19a fare de [[Goya]] kaj alian lukteman de la komenco de la 21a jarcento en Sunporda Placo (vidu movadon [[15-M]]), tiu kaŝita pro teknikaj kialoj.]] [[Dosiero:86a SAT-Kongreso - Esperanto.webm|eta|Resumo pri la kongreso]] La '''86-a [[SAT-Kongreso|Kongreso]]''' de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]] (SAT) okazis inter la {{dato|28|julio}} kaj {{dato|4|aŭgusto|2013}} en [[Madrido]], [[Hispanio]]. Antaŭe la kongreso okazis la lastan fojon en Hispanio en [[2002]]. La kongresejo kaj loĝejo estis la universitata studenta restadejo Chaminade. En la ekskursa tago oni vizitis [[Toledo]]n. Inter la [[5-a de aŭgusto|5-a]] kaj [[8-a de aŭgusto]] okazis la postkongreso kun vizitoj al la najbaraj urboj [[Avilo]], [[Segovio]], krom vizito al lokoj de [[romaniko]] en la nordo de la [[provinco Madrido]]. Aliĝis 104 kongresanoj, el kiu deko ne povis ĉeesti, dum proksimume sama nombro partoprenis sen aliĝi. La Organiza Kongres-Komitato estis komponita de [[Pedro Sanz]], [[Miguel Fernández]] (arta programo), Kani (ekskursoj), [[Félix Lobo]] (administrado kaj financoj), David Rodríguez (grafiko), Rikardo Biurrún (libroservo), Darío Rodríguez (perreta diskonigado), [[Manuel Parra]] (ekspozicio kaj ekskurso al Segovio), [[Toño del Barrio]] (kongressako), Andreo Hoaro kaj Diana Riŝar (kongreslibro), [[Jorge Camacho]] (tradukado) kaj [[Brandon Sowers]] (helpanto). Ekaperis dum tiu ĉi kongreso diversaj verkoj eldonitaj por tiu celo, nome de [[Miguel Fernández]] lia nova libro ''[[Poezio: armilo ŝargita per futuro]]'', antologia kolekto de socie engaĝita, revolucia poezio, kaj fare de la Eldona Fako Kooperativa de SAT (SAT-EFK) la atendita filmo ''Esperanto'' de Dominique Gautier, kiun SAT-EFK financis kaj nova bildrakontaro de Serĝo Sir': BoRoKo – Bildaj Resumoj de Klasikaĵoj, volumo de bildstrie rerakontitaj klasikaj verkoj. == Programo == [[Dosiero:Debato.JPG|eta|maldekstre|Diversaj neesperantaj organizoj prezentas kiel kaj kial ili apogas esperanton.]] Matene okazis la kongresaj ĝeneralaj kunsidoj, dum tagmeze la kunvenoj de la frakcioj (liberecana, sennaciisma, ekologiisma kaj komunista), vegetara sekcio kaj Poresperanta fako. Posttagmeze kaj vespere okazis prelegoj kaj nokte distra programo. Dum la tuta semajno estis ekspoziciitaj paneloj de la [[Hispana Esperanto Federacio]] pri [[Esperanto]] en la [[hispana]] por hispanparolantoj kiuj tiam loĝis en la kongresejo. Dimanĉe la 28a okazis akceptado de kongresanoj kaj Interkona vespero dum gustumado de tipa hispana [[sangrio]]. Lunde la 29-an frumatene ekfunkciis la Libroservo dum oni prezentis novaj eldonaĵojn kaj okazis legado fare de [[Dinko Matković|Dinko Matkovic]] de aforismoj el sia libro ''Cerbaj impulsoj''. Poste okazis Malfermo de la kongreso kun partopreno de Vinko Markovo, Prezidanto de la Plenumkomitato de [[SAT]], kaj poste Komuna fotado ĉe la naĝejo de la kongresejo. Posttagmeze okazis la Unua ekskurso tra Madrido kaj vespere koncerto de [[JoMo]]. Marde, 30-an de Julio okazis Lerno-rondo gvidata de Miguel G. Adúriz pri “Kiel fari kaj prezenti esperantajn filmojn”.<ref>Ekde la naskiĝo de esperanto, okazis miloj da kulturaj eventoj en nia lingvo. Ili postulis ja grandan investon de mono kaj laboro. Tamen, la rendimento atingita estis ĝenerale tro malalta, ĉar, en plej multaj okazoj, ilin spektis nur malgranda aro da homoj, kaj poste, bedaŭrinde, ili perdiĝis por ĉiam. Nun, danke al [[Interreto]], eblas ke miloj da esperantistoj en la tuta mondo ĝuu la diversajn programerojn de niaj renkontiĝoj kaj kongresoj. Kaj oni montros kiom facile estas tion fari.</ref> Poste projekciado de la dokument-filmo “Mondcivitanoj” kaj debato (hispanlingve, kun samtempa tradukado) pri migrantoj kaj landlimoj. Prezentis la filmeton ties reĝisoro Natalia Román kaj partoprenis la debaton aktoroj de la filmo kaj aliaj aktivuloj laborantaj ĉi-terene. Posta debato (hispanlingve, kun samtempa tradukado) temis pri “Esperanto ekster Esperantujo. Simpatio al Esperanto ĉe alternativaj komunikiloj” kun partopreno de gazetoj ''Tierra y Libertad'', ''Germinal'', ''CNT'', ''Estudios'', kaj internacia traduk-reto ''Tlaxcala'' (kun apero de la koruso ''Solfónica'' rilata al la movado [[15-M]]). Post la vespermanĝo okazis la dua ekskurso tra Madrido. [[Dosiero:Brandon-usono.JPG|eta|Prelego de Brandon Sowers pri “Lastatempaj sociaj luktoj en [[Usono]] kaj ilia historia kunteksto”.]] Merkrede, 31-an de Julio okazis Lerno-rondo gvidata de [[Jorge Camacho]] pri gazetfarado ([[Beletra Almanako]])<ref>Jorge Camacho rakontis kiel okazas la redaktado de la literatura kaj kultura libroforma revuo Beletra Almanako (BA) fare de internacia teamo, de la mendo aŭ ricevo de kontribuoj ĝis la eliro de la pretaj ekzempleroj el presejoj en malsamaj kontinentoj.</ref>, Prelego de Vjekoslav Markov pri “Volontuloj de balkanaj landoj kiuj partoprenis al la civila milito en Hispanio kaj batalis ĉe la flanko de la respublikanoj”,<ref>Temas pri ĉirkaŭ 1700 homoj kiuj kiel volontuloj partoprenis (inter ili estis kalkulataj tiuj kiuj estis kaptitaj ĉe diversaj stacidomoj kaj aŭtobusaj stacioj, ŝipoj kaj ŝipetoj). Laŭnombre dum la milito pereis ĉirkaŭ 300 dum la bataloj, 350 estis vunditaj, ĉirkaŭ 300 arestitaj kaj senditaj al koncentrejoj en Francio. Multaj fariĝis popolaj herooj kiuj batalis dum la dua mondmilito en la jugoslava popola armeo kaj 20 fariĝis generaloj.</ref> Prelego de Brandon Sowers pri “Lastatempaj sociaj luktoj en [[Usono]] kaj ilia historia kunteksto”,<ref>Supozeble Usono estas la lando de konsumado, militado, kaj vakuo de idealoj. Tamen ankaŭ ĝi naskis la 1an de Majo, kaj lastatempe oni povas konstati, ke la loĝantoj komencas denove organizi sin kaj montri alternativajn vojojn. La prelego pritraktis grandajn kaj etajn klasbatalojn dum la lastaj jaroj, kaj ankaŭ skizis la soci-historian kuntekston de la klasbatalo en Usono.</ref> Prelego de Michael Leibman pri “Naturo kaj ekonomio”,<ref>La superregantaj skoloj en la nuntempa [[ekonomiko]] atribuas nur marĝenan rolon al la naturaj resursoj. Tial, la riskoj estigataj per la po-ioma elĉerpiĝo de [[nafto]], de maloftaj metaloj, de fiŝ-stokoj ktp. estas konsiderinde subtaksataj. Same, la ekonomiaj konsekvencoj de la klimataj perturboj ne estas ĝuste enkalkulataj. La prelego estis enkonduko al la kritikoj de tia subtakso de la naturo, laŭ du aliroj. * 1. Ene de nov-klasika ekonomiko estas kritikata la distordo de merkataj prezoj elfluanta de la neglekto de naturaj fenomenoj. * 2. Kaj Kejnesanaj kaj Marksistaj ekonomikistoj laboras per teorioj kie ŝlosilan rolon okupas la nivelo de la salajroj. La nuna ekonomia krizo instigis “biofizikajn” ekonomikistojn esplori la efikon de la malpli-boniĝo de natura-kapitalo je salajroj kaj kredito. Ambaŭ aliroj celas malfermi perspektivojn por pli realisme kompreni la estantajn kaj venontajn krizojn kaj kontraŭ-batali la strategiojn bazitajn nur sur subigo de salajroj kaj sociaj elspezoj.</ref> kaj Prelego de Pedro Zurita pri “Esperanto kaj la socia inkluzivigo de blinduloj” estante blindulo li mem.<ref>Pedro Zurita estis Ĝeneralsekretario de la Tutmonda Unuiĝo de Blinduloj depost 1986 ĝis 2000 kaj li deĵoris en la hispana nacia organizaĵo de blinduloj, ONCE, dum multaj jaroj kiel tradukisto. Depost 2005 li estas tre intelekte aktiva emerito. En la Eŭropa intermilita tempo multaj aktivuloj de la naciaj blindulorganizaĵoj lernis kaj uzis esperanton, ĉar ili prave pensis, ke tio, kio estas eble tie, estas ankaŭ eble alie. Hodiaŭ blinduloj deziras avantaĝe utiligi la progresemecon de esperantistoj por atingi veran socian inkluzivigecon.</ref> Lorenzo Noguero legis prelegon de [[Antonio Marco Botella]] nome ''Eŭropo kaj Al-Andalus historie''.<ref>Antonio Marco Botella, prezidanto de Fundación Esperanto, grava esperanta verkisto kun pli ol dek tri esperantaj libroj eldonitaj (precipe pri historio kaj beletro) proponis prelegon por pripensi pri Eŭropo: historia kombino de kulturoj (Grekujo, Romio... ankaŭ Al-Andalus), influo de nacioj kaj naciismoj, laboristaro kaj kapitalismo, problemoj kaj krizo, pripensaĵoj koncerne al pasinteco kaj aktualaj horizontoj...</ref> Ĵaŭde, 1-an de Aŭgusto okazis la Tuttaga ekskurso al Toledo kaj post la reveno oni spektis la filmon “Esperanto” de [[Jean-Dominique Gautier|Dominiko Gaŭtiero]] (kun prezentado fare de Vito Markovo). [[Dosiero:Zurita-prelego.JPG|eta|maldekstre|Prelego de Pedro Zurita pri “Esperanto kaj la socia inkluzivigo de blinduloj”]] Vendrede, 2-an de Aŭgusto okazis Lerno-rondo pri “Peĉakuĉo” (serio de mallongaj prelegetoj pri diversaj temoj), gvidata de Manuel Pancorbo, Prelego de Brandon Sowers pri “Esperantofilmoj”,<ref>Esperanto ludas disan kaj varian rolon en la kinarto, kaj malfacile estas superrigardi nian lingvon en ties kina kariero. La prelego tuŝis la kinan praepokon kaj la filmojn de ĉiu konatajn, sed enfokusiĝis en la malpli konatajn aperojn de nia lingvo, kaj aparte en filmoj aŭ televidprogramoj relative lastatempe aperintaj. Pluraj estas jam traktataj en la eseo “Perspektivoj pri esperanta kinarto”, aperinta en Beletra Almanako 15.</ref> Prelego de Toño del Barrio pri “Ideologiaj tendencoj en la hispana Esperanto-movado”,<ref>La Esperanto-movado havas en Hispanio tre oftan antaŭbildon, ke temas pri malnova ideologio propra al framasonoj kaj anarĥiistoj en la epoko de la Hispana Respubliko dum la 30-aj jaroj. Tamen, kiel en aliaj landoj kaj epokoj, fakto montriĝas ke la movado estis tre plurala, eĉ ene de la laboristemaj komunumoj. Oni havis la okazon konatiĝi kun kelkaj el tiuj tendencoj, fokusigante la atenton ĉefe en la laboristajn rondojn. Tie oni trovis ja la specifecon de la anarĥiista aliro al la internacia lingvo, kaj ankaŭ la radikojn kiujn Esperanto trovis en diversaj socialistaj kaj komunistaj partioj kaj sindikatoj.</ref> Prelego de [[Félix Jiménez Lobo]], aktivulo pri etikaj bankoj, pri “Sociala kaj solidara ekonomio: lastaj tendencoj en Hispanio”<ref>Oni povas difini la socialan kaj solidaran ekonomion kiel tiun, kiu metas la homon en la centron de la ekonomia kaj socia disvolvado. La solidareco en ekonomio baziĝas sur projekto samtempe ekonomia, politika kaj sociala, kiu sekvigas novan manieron fari politikon kaj starigi homajn rilatojn surbaze de interkonsento kaj de civitana agado. Oni komentis kaj ĝiajn lastajn tendencojn en Hispanio, kaj la rilaton kun la 15Ma-movado.</ref> kaj Prelego de [[Miguel Fernández]] pri “Kontestema, engaĝiĝinta, socia kaj revolucia Poezio”, kadre de prezento de la libro ''Poezio : armilo ŝargita per futuro'' intence eldonita por tiu ĉi kongreso. ''Poezio: armilo ŝargita per futuro'' estas ne simpla kompilo de multnombraj poemoj (entute 182 el 35 aŭtoroj), sed vaste komentita antologio de ĉefe hispanlingvaj engaĝiĝintaj lirikaĵoj zorge elektitaj kaj esperantigitaj kun rigoro kaj poezia sento.<ref>Pere de ampleksa historia enkuntekstigo kaj plej diversaj notoj kaj klarigoj, la kompilinto kaj ĉeftradukinto (170 poemoj), Miguel Fernández, E-poeto kaj studemulo pri hispana poezio, faras kompreneblaj kaj ĝueblaj versojn plej kompleksajn kaj igas la leganton gustumi la dolĉon kaj profundon de unuavide plej leĝeraj. Inverse, pere de la tuto el la kolektitaj poemoj, li gvidas onin en la koron de la hispana popolo; en ties, ordinare, mise aŭ ne bone konatan historion; en ties lumojn kaj ombrojn.</ref> Post la vespermanĝo okazis Prelego de Manuel Pancorbo pri “Komunikado kun eksterteranoj” kaj ĉefe pri la klopodoj sendi mesaĝojn al ili fare de [[NASA]] kaj aliaj sciencaj instancoj.<ref>Se iam la programoj de Serĉado de Ekster-Teraj Inteligentuloj (SETI) fruktodonus, kaj do oni sukcesus kapti signalojn el alia galaksia civilizacio, oni nepre alfrontos problemon. Jes ja, la eĥo de tia novaĵo ŝokos la mondon en ĝiaj fundamentoj kaj la sekvoj estos konfliktaj. Tamen oni ne parolis pri tiaj problemoj, sed pri alia: kiel oni komprenu la kaptotajn signalojn? Eĉ se la signalo de tiu alimonda civilizacio estus sendita kun ĉia zorgo por esti facile deĉifrebla. Ĉu eĉ tiel oni povus kompreni ion? Resume: ĉu eblas komuna lingvo inter ni kaj ili? En la prelego oni analizis tiun problemon ekirante el oniaj nehomaj inteligentaj najbaroj (simioj, delfenoj, polpoj), kun trarigardo al la fundamento de la lingvo kaj la komunikado. Eble oni ne solvis la problemon, sed la vojaĝo estis fascina, kun ia roleto por la lingvo Esperanto.</ref> Sabate, 3-an de Aŭgusto okazis Prelego de Toño del Barrio pri “El idioma Esperanto y la asociación mundial anacional SAT” (hispanlingve) kaj Lerno-rondo gvidata de Jorge Camacho pri poezio, Prelego de Vladimir Bespalov pri “Komunista internacia agado”, pri [[Komunista Partio de Rusio]], pri ties internacia agado kaj pri aktiveco de rusiaj KEK-anoj en IKEK (Internacia Komunista Esperantista Kolektivo), pri ties organo ''Internaciisto'', kies redakcio kaj presejo situas en Hispanio, Prezentado fare de Franjo Leveque de la venonta SAT-kongreso okazonta en [[Dinano]], [[Bretonio]], [[Francio]] kaj Prelego de Prado Esteban pri “Virinoj kaj Revolucio”<ref>Oni faris tion ne sub la specialigita vidpunkto de la nova politika seksa diskriminacio, sed surbaze de emo al universalismo, nepre necesa en ĉi epoko kaj pli proksima al la spirito de ĉi kunveno. La universalismo, la integranta kaj integra mond-rigardo hodiaŭ malaperadas, nuntempe triumfas sekteco, kio egalas klanan patriotismon; korporaciemo, kio egalas grupan egoismon; partieco, io egalas profit-aman manieron vidi la realon; fragmenteco, kio egalas manieron vuali la veron de la aferoj. Plie, kreskas fanatika netoleremo al diverĝeco kaj al libero...</ref>. Post la vespermanĝo realiĝis Kolektiva Spektaklo “Vivu la teatro!” kondukita de Miguel Fernández kaj [[Ana Manero]]. Dimanĉe la 4an de Aŭgusto oni fermis la kongreson, sed ankoraŭ okazis lasta promenekskurso tra Madrido (Retiro) kaj kiel postkongreso Lunde, 5-an de Aŭgusto Tuttaga ekskurso “Vojaĝo al la Mezepoko”, kun Félix Rodrigo Mora, Marde, la 6-an de Aŭgusto Tuttaga ekskurso al [[Segovio]] (Segovia) kaj Merkredo, 7-an de Aŭgusto Tuttaga ekskurso al [[Avilo]] (Ávila). == Ekskursoj == === Tra Madrido === [[Dosiero:Okcidenta-parko.JPG|eta|dekstre|Kongresanoj aŭskultas informon pri historia okazo de la unuaj tagoj de la [[Hispana Enlanda Milito]] nome [[Sieĝo al la Montokazerno]] kiu estis kie nun estas tiu parko.]] Por la unua ekskurso tra Madrido oni eliris el la [[Sunporda Placo]], hispane ''Puerta del Sol'' (kiel plej konata urbocentro, kun plejmultaj historiaj okazoj en 1808, ĉefa arestejo dum jardekoj, populara 20-jarcenta kutimo de jarfinaj vinberoj, km 0, simbolo de la urso, omaĝo al [[Karolo la 3-a]], revolucia surstrata kunsidejo por 15M), placo Callao, ĉefa madrida strato Gran Vía (plej konata strato por vendejoj kaj kinejoj), Placo de Hispanio (kaj monumento al [[Cervantes]]), [[Templo Debod]] (elprenita el Egipto kaj historia okazo de la [[Montokazerno]] dum la [[Hispana Enlanda Milito]]), Senato (kampanjo kontraŭsenata), al strato Bailén ([[Reĝa Palaco (Madrido)|Reĝa Palaco]], Placo Orienta, ege uzata dum la frankismo, Viadukto, historia memmortigejo), Plaza de la Villa (tri epokoj, domoj de verkistoj), Plaza Mayor (nuna plej turisma loko), Palaco Sankta Kruco al Tirso de Molina (kie okazis libera akceptado ĉe sindikatejo de [[CNT]]). La dua ekskurso tra Madrido komencis kiel omaĝo ĉe la statua monumento al [[Mortigado de Atocha de 1977|advokatoj de Atoĉa]] murditaj de faŝistoj dum la [[1970-aj jaroj]] pro la [[Hispana Transiro]] al la demokratio, kun kanto kaj oferdono de po unu dianto fare de reprezentantoj de la kvin kontinentoj. Strato kaj placo Atoĉa (stacidomo, monumento 11M, manifestacioj, Muzeo Reĝino Sofia,...), dekliva strato Claudio Moyano, tra Retiro ĝis la statuo de la diablo ([[Falinta Anĝelo]]), Promenejo Prado, Muzeo Prado, Neptuno (nuna triumfejo por futbalteamo atletikamadrida kaj surstrata movado kontraŭparlamenta), [[placo Cibeles]] (nuna triumfejo por futbalteamo realmadrida kaj klarigo pri itineroj de manifestacioj, Hispana Banko, Armea Ministerio). La tria ekskurso tra Madrido komencis ĉe [[placo Cibeles]] al Pordego Alkalao, tra [[Parko Retiro]] (baseno, promenejo Kubo ĝis la statuo de la diablo). === Al Toledo === [[Dosiero:Toledo-rigardejo.JPG|eta|maldekstre|Kongresanoj de kvin naciecoj kun Toledo fone.]] La tuttaga ekskurso vizitis [[Toledo]]n, [[Hispanio]], ĵaŭde la [[1an de aŭgusto]]. Temas pri tre interesa historia proksima urbo al Madrido, iam hispania ĉefurbo, kiu estis iam ĉefurbo kaj de diversaj ŝtatoj (visigota, araba, hispania) kaj de diversaj kulturoj (romianoj, judoj) pro kio interesas partikulare al esperantistoj supozeble pretaj interesiĝi pri kulturdiverseco. Tiele oni povis kontempli kaj ĝui diversajn monumentojn de tiuj ĉiuj kulturoj, epokoj kaj arkitekturoj, kiaj arabaj pordegoj en murego, islama moskeo deekstere, judaj sinagogoj, el kiuj unu estas muzeo pri la judhispana kulturo, katedralo katolika, ktp. Unu el la interesaj detaloj historie estas ke en Toledo estis mezepoka [[Toleda Tradukskolo]] tra kiu pasis la antikva kulturo el [[araboj]] kaj [[judo]]j al la kristana [[Eŭropo]]. Krome la tuto de la urbo interesas kiel defenda praurbo ĉirkaŭata de rivero [[Tejo]] kaj krutaj deklivoj, scenejo laŭlonge de la historio de multaj bataloj kaj malmultaj konkeroj. Aliaj kromaĵoj estas la figuro de fama pentristo [[El Greco]], nome “La Greko”, alia ekzemplo de transkultureco, nome en la [[Renesanco]], el [[Kreto]] al Toledo, kie li loĝis kaj laboris, kaj la fakto ke ĉirkaŭ la Toleda Alkazaro okazis somere de [[1936]] fama batalo nome [[Sieĝo de la Alkazaro]]. [[Dosiero:El Greco - The Burial of the Count of Orgaz.JPG|eta|250ra|La entombigo de la grafo Orgaz de [[El Greco]]]] Post mallonga restado ĉe rigardejo de la ŝoseo Valle por havigi plej ampleksan ĉirkaŭkonon de la urbo, oni trakuris la urbon al la Muzeo de la Koncilioj aŭ Visigota Muzeo, kie videblas valoraj artaĵoj, kiaj estas i.a. la kopioj de la t.n. visigota ora trezoro (ornamokronoj) de [[Guarrazar]] kaj de romi-epoka sarkofago kun interesa bildo de tri saĝuloj, antaŭuloj de la tri magoj el la kristana legendo. La ornamo de la iama [[Preĝejo de Sankta Romano (Toledo)|preĝejo]] miksas araban (kaj eĉ islaman vortojn) kun romanikaj pentraĵoj. Ekstere bela turo mudeĥara rigardas al monumento al [[Garcilaso de la Vega]]. Poste oni piediradis tra la juda kvartalo ale al la Sinagogo ''Tránsito'' kaj [[Sinagogo Tránsito|Sefarda Muzeo]]. Temas pri restaŭrita [[sinagogo]] kaj muzeo pri la historio de la hispanaj judoj, nomataj [[sefardoj]], kiun oni vizitis detale. Kelkaj kongresanoj memoris similan viziton al sinagoga muzeo sefarda en [[Sarajevo]], [[Bosnio]], kien iris kelkaj forpelitaj toledaj judoj. La judoj en Toledo konsistigis komunumon gravan kaj eĉ nepran por la financa bonfarto de la kristana monarkio. En la [[Muzeo El Greko]] ĝueblas pentraĵoj de la fama greka pentristo Doménikos Theotokópoulos (1541-1614), alnomata “[[El Greco]]” (la Greko), kiu vivis kaj mortis en ĉi urbo kaj senmortigis ĝin per kelkaj el siaj verkoj. Tie videblis lia Vidaĵo kaj mapo de Toledo, unu el la unuaj konataj turismaj mapoj, kaj liaj portretoj de kelkaj apostoloj; krome la aliaŭtoraj pentraĵoj en ĝi helpas la vizitanton spiri la etoson propran al la epoko de la greka majstro. Por aranĝi ĉi muzeon oni rekonstruis domon laŭe al la modelo de tiutempaj nobelaj domoj, sed la loĝejo de la pentristo fakte staris apude, ĝuste sur la sama loko, kie nun troviĝas la ĝardeno. Krom rigardi la pentraĵojn, eblis tie ankaŭ spekti filmetojn pri la pentrarto de El Greko. Dum la unua grupo de la kongresanoj vizitis tiun muzeon, la dua grupo povis viziti apudan lokon, kie videblas nur unu pentraĵo, sed certe la plej fama el la verkoj de la Greko, nome [[La entombigo de la grafo Orgaz]] kaj ankaŭ aliaj povis viziti la apudan preĝejon kie nun estis sinagogo de arabstila arkitekturo ([[Santa María la Blanca (Toledo)|Sinagogo la Blanka]]). Posttagmeze oni trakuris la urbon, oni rigardis la interesajn fasadojn de la [[Katedralo de Toledo]], kaj de tie al la urbocentra areo [[Placo Zocodover]]-Alkazaro-Sankta Kruco. Ĉe la [[Alkazaro de Toledo|Alkazaro]], oni parolis pri la fama sieĝo al ĝi farita en 1936 kadre de la [[hispana enlanda milito]] kaj pri aliaj aferoj rilataj al la urbo. Sur la renesanca fasado de la [[Muzeo Sankta Kruco]] vidiĝas kuglo-spuroj el la menciita epizodo de la hispana enlanda milito. Interne, viziteblis muzeeto pri ceramikaĵoj kaj pli ampleksa muzeo kun, inter aliaj kuriozaj objektoj, kelkaj interesaj veraj pentraĵoj de la Greko, kune kun aliaj sam-etosaj. De tie, profitante descendan deklivon, oni ankoraŭ faris belan promenadon por viziti kvar pordegojn kaj unu apudan [[Moskeo Bab al-Mardum|moskeon]], interesajn ankaŭ de ekstere. La pordegoj jenas: Alarcones, [[Sunpordo (Toledo)|Suno]] (apud la moskeo), [[Pordego Bisagra|Nova Bisagra]] kaj [[Malnova Pordego Bisagra|Malnova Bisagra]] aŭ de [[Alfonso la 6-a]]. === Postkongresaj ekskursoj === [[Dosiero:Duraton-romaniko.JPG|eta|250ra|maldekstre|Al romanika portikaro]] La 5-an de aŭgusto oni vojaĝis... al la [[Mezepoko]], nome en apartaj vilaĝoj de la nordo de la [[provinco Madrido]] kaj iome al la [[provinco Segovio]]. La celo de la vojaĝo estis koni la lokojn ligitajn al la tiel nomata "concejo abierto" (malferma konsilio) kaj al la forua leĝaro, al la komunuma reĝimo, al la interhelpaj sistemoj, al la popola [[romanika arto]], kaj la historian kadron ene de kiu ĉio ĉi disvolviĝas, relative proksime de Madrido. Oni vizitis, de oriento al okcidento : [[Talamanca de Jarama]] kaj [[Torremocha de Jarama]] (enhavanta romanikan surmuran pentraĵon de la [[13-a jarcento]], kiu entenas, enskribita, la vorton "concejo" (konsilio)), ĉio ĉi ene de la [[Madrida Komunumo]]. Poste oni transpasis la montaron tra monto-pasejo kaj, jam en la provinco Segovia, oni vizitis la romanikajn preĝejojn de Perorrubio kaj Duratón kaj, vojaĝ-fine, oni atingis [[Sepúlveda]] (Preĝejo de El Salvador, de la jaro 1093, kaj promenado tra la urbo, vere mezepokeca). La ĉiĉerono estis Félix Rodrigo Mora, aŭtoro de la libro "Tiempo, historia y sublimidad en el románico rural" (Tempo, historio kaj sublimeco en la ĉekampara romanika arto). [[Dosiero:Esperantistojcxeakvedukto.JPG|eta|250ra|Esperantistoj ĉe la akvedukto]] La 6-an de aŭgusto oni vojaĝis al [[Segovio]], nome negranda urbo situanta ĉirkaŭ 100&nbsp;km norde de Madrido, apud montaro Guadarrama. La urbo havas altecon de 1.000 metroj super la [[marnivelo]] kaj 55.000 loĝantojn. En ĝi kiel romia urbo, por provizi ĝin per abunda kaj bonkvalita akvo oni konstruis la akvedukton, superban monumenton kiu ankoraŭ staras preskaŭ netuŝita de la vetero, de la tempo kaj de la agado de la homo. En ĝia [[alkazaro]] (arab-devena vorto por reĝa kastelo) sidis dum la [[15a jarcento]] la kortego de la reĝoj de la dinastio Trastamara. Nome oni vizitis la faman [[Akvedukto de Segovio|akvedukton]], kaj tra la urbo la turegon ''Lozoya'', la portikojn de la preĝejo San Martín (Sankta Marteno), la iaman judan kvartalon, la antikvan sinagogon (nun katolika preĝejo Corpus Christi); la placon ''Plaza Mayor'' (Ĉefplaco), la [[Katedralo de Segovio|katedralon]], la [[Alkazaro de Segovio|alkazaron]] kaj ties internan muzeon. Posttagmeze post ripozo ĉe la areo de la alkazaro oni stratumis tra malnovaj kvartaloj kaj la urbocentro. [[Dosiero:Avilagrupo.jpg|eta|maldekstre|250ra|Kongresana grupo en Avilo]] La 7-an de aŭgusto oni vojaĝis al [[Avilo]], nome la plej alta ĉefurbo super marnivelo el la tuta lando, el kio sekvas, ke tie multe neĝas dum vintro. Apartaĵo de la urbo estas ke ĉirkaŭ la tuta historia urbo-kerno ĝi plue tenas muregon kun 88 turoj kaj naŭ monumentaj pordegoj, krom aliaj arkitekturaj elementoj. Allogis promenado sur stratoj plenaj je palacoj, domegoj, preĝejoj kaj monaĥejoj, kiuj memorigas pri mezepoka gravo de tute kastilia urbo. El tiuj monaĥejoj elstaras la figuroj de katolikaj gegravuloj, nome [[Tereza el Avilo]] kaj [[Johano de la Kruco]], kiuj sukcesis defendi sin el atakoj de [[Inkvizicio]] restante inter heterodokseco kaj reformismaj intencoj. La centra historia parto de la urbo estas [[Monda Kulturheredaĵo de Unesko]] ekde [[1985]]. La katedralo montras komencan konstruon en la romanika stilo kaj finajn elementojn de [[gotiko]] (unua gotika [[katedralo]] en la lando). La ĝenerala aspekto memorigas fortikaĵon kvazaŭ temus pri aludo al la milit-rilata pasinteco de la urbo. En kapelo de Mosén Rubí videblas strangaj blazonoj, kiuj motivis esoterajn interpretojn. Fakte en la urbo ege gravis la juda kvartalo, kaj la propra katolika sanktulino Tereza estis de juda deveno. La preĝejo de San Martín (Sankta Marteno) montras turon mikse kaj romanikan kaj mudeĥaran kvazaŭ evidentigante la intencon unuigi ambaŭ kulturojn. Simila kuriozaĵo rimarkeblas en la preĝejo de Santa María de la Cabeza (Sankta Maria de la Kapo). == Eldonado == La antologio ''[[Poezio: armilo ŝargita per futuro]]'' prezentas tradukojn de tekstoj de [[Blas de Otero]], [[Vicente Aleixandre]], [[Eduardo Galeano]], [[Emilio Prados]], [[Manuel Altolaguirre]], [[Luis Cernuda]], [[Carmen Conde]], [[Gabriel Celaya]], [[García Lorca]], [[Dámaso Alonso]], [[Pedro Salinas]], [[Pedro Garfias]], [[Jorge Guillén]], [[José Agustin Goytisolo]], [[José Antonio Labordeta]], [[Juan Gil-Albert]], [[Pedro García Cabrera]], [[León Felipe]], [[Ángel González]], [[Jaime Gil de Biedma]], [[Chicho Sánchez Ferlosio]], [[Miguel Hernández]], [[José Luis Sampedro]], [[Pablo Neruda]], [[Rafael Alberti]], [[Luis García Montero]], kaj [[Walt Whitman]], fare de [[Miguel Fernández]], [[Fernando de Diego]], [[Jorge Camacho]] kaj aliaj, kun indiko pri la loko reta por aŭskulti muzikajn versiojn fare de [[Paco Ibáñez]], [[Joan Manuel Serrat]], [[Aguaviva]], [[Jarcha]] ktp. == Notoj == [[Dosiero:Filmoj.jpg|eta|Prelego pri filmoj]] {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://satesperanto.org/spip.php?rubrique337 Retpaĝo de la kongreso] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200206162803/http://satesperanto.org/spip.php?rubrique337 |date=2020-02-06 }} (esperante) * [http://satesperanto.org/spip.php?article2173 Listo de la aliĝintoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210420015759/https://satesperanto.org/spip.php?article2173 |date=2021-04-20 }} (esperante) * [http://satesperanto.org/spip.php?article2284 Deklaracio kaj gvidrezolucio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200807012734/http://satesperanto.org/spip.php?article2284 |date=2020-08-07 }} (en kelkaj lingvoj) * [http://www.delbarrio.eu/blo/2013/08/revolucia-antologio/ Blogaĵo] (esperante) * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLsqZP_YrrCRPSrjvvCS0O73nsoMHhfhZY Filmaro] (50 filmaĵoj, de kelkminutaj ĝis horlongaj) * [http://www.liberafolio.org/2013/sat-pripensas-liberigon-de-piv SAT pripensas liberigon de PIV] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130828112657/http://www.liberafolio.org/2013/sat-pripensas-liberigon-de-piv |date=2013-08-28 }}, detala analizo de la kongreso. {{SAT Navigilo}} {{DEFAŬLTORDIGO:SAT}} [[Kategorio:SAT-Kongreso|13]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Madrido]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2013]] [[Kategorio:2013 en Hispanio]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Hispanio]] 6hvz9q4cy6ifjujukxkiif59vikztpb 0 434351 9397202 9169545 2026-06-09T14:29:18Z Sj1mor 12103 9397202 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo=Maerten van Heemskerck, memportreto (detalo) }} {{Wrapper}} |- ||[[Dosiero:Maerten-van-Heemskerck-De-sibylle-erythraea.jpg|eta|dekstra|200px|La [[sibilo]] Erythraea]] |- ||[[Dosiero:Colossus_of_Rhodes.jpg|eta|dekstra|200px|[[Koloso de Rodiso]] en la [[Courtauld Gallery]] de [[Londono]]]] |} '''Maarten van Heemskerck''', naskiĝis kiel Maerten van Veen ([[Heemskerk]], [[1-an de junio]] [[1498]] - [[Haarlem]], [[1-an de oktobro]] [[1574]]), estis [[Nederlando|nederlanda]] [[pentristo]]. == Biografio == Maerten naskiĝis en simpla kamparana familio. Li havis du fratinojn kaj unu fraton. Li estis antaŭdestinata por pliposte transprenis la [[bieno]]n de lia patro, sed Maerten ne volis tion. Li havis grandan talenton en desegnado kaj malkovris ke li ankaŭ povis sufiĉe bone pentri, kaj per tio li volis fari karieron. Li lernoservis ĉe la pentristo [[Cornelis Willemsz.]] en Haarlem, sed lia patro igis lin reveni hejmen. Kun granda malplezuro Maerten devis hejme gajni la porvivon. Je iu tago li devis melki la bovinojn, survoje hejmen li portis laktoplenan sitelon sur lia kapo. Li iris kontraŭ arbobranĉo kaj la lakto perdiĝis. Lia patro furioziĝis, Maerten fuĝis el la domo kaj dormis en fojnostako. La sekva tago lia patrino sendis al li torniston kaj monon por ekstudadi. Li iris al [[Delft]] kie li lernoservis ĉe Jan Lucasz. Verŝajne li ĉ. [[1527]] foriris kaj lernoservis ĉe [[Jan van Scorel]] en Haarlem. Kiu tiam estis unu el la plej gravaj majstroj ĉar li lernis specialan novan manieron de pentrado en [[Italio]]: la [[Renesanco]] unuafoje eniris Nederlandon. Ke Maarten multe lernis de van Scorel oni povas dedukti el la fakto ke la ekspertoj kelkfoje ne scias ĉu estas pentraĵo de van Scorel aŭ de Van Heemskerck, kiel ekzemple ĉe la pentraĵoj ''Maria Magdalena'' kaj ''La ripozo dum la fuĝo al Egiptio''. Nur dum la [[1970-aj jaroj]] klariĝis ke la unua estis de van Scorel kaj la dua de Van Heemskerck. Nur je pli ol tridekjaraĝo, Van Heemskerck ekloĝis kiel memstara majstro. Pro li simpla deveno li antaŭe ne havis rimedojn kaj respekton por memstare labori. Tiun respekton li tamen akiris ĉe liaj instruistoj. Li ekloĝis ĉe Pieter Jan Foppesz., riĉulo el Haarlem kiu estis konsistoriano de la [[kirko]] de [[Sankta Bavo]]. Li konis Foppesz.-on ĉar tiu estis bienulo en Heemskerk. == Duobla portreto == <gallery> Dosiero:Marten van Heemskerck 002.jpg|Portreto de virino, antaŭe identigita kiel Anna Codde, edzino de [[Bicker (familie)|Pieter Bicker]] Dosiero:Bicker 1529 by marten van heemskerk.jpg|Portreto de viro, antaŭe identigita kiel Pieter Gerritz. Bicker, [[monfarejestro]] kaj skabeno de Amsterdamo </gallery> Je la [[23-a de majo]] [[1532]] li foriris al [[Romo]], por tie studi klasikan arton kaj la verkojn de samtempaj majstroj. Li ekloĝis ĉe la nederlanda [[kardinalo]] [[Willem van Enckenvoirt]], kie li venis tra Jan van Scorel kiu jam plifrue estis en Italio. Van Enckenvoirt estis vera artamanto kaj havis bonajn kontaktojn kun italaj kaj nederlandaj artistoj kiuj restadis en Romo. Tiel van Heemskerck akiris komisiojn. Li rapide estis sukcesa kaj la pentristo [[Giorgio Vasari]] nomis lin ''kapabla pentristo'' de figuroj kaj pejzaĝoj. Li ŝajne perlaboris en Romo sufiĉe da mono kaj itala konato eĉ ŝtelis pentraĵojn ĉar tiuj estis tre popularaj. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{nl}}/{{en}} [http://stedelijkmuseumalkmaar.nl/nieuws/onthulling-gerestaureerde-topstukken-maarten-van-heemskerck -Urba muzeo Alkmaar] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160313083208/http://stedelijkmuseumalkmaar.nl/nieuws/onthulling-gerestaureerde-topstukken-maarten-van-heemskerck |date=2016-03-13 }} * {{en}}[http://www.virtual-history.com/person.php?personid=637 -Literaturo pri Maarten van Heemskerck]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}}[http://books.google.com/books?id=vFIpDuoz91AC -Katalogo de gravuraĵoj de Maarten van Heemskerck] * {{de}}[http://skd-online-collection.skd.museum/de/contents/searchList?filter%5BKuenstler%5D=Heemskerck%25&filter%5BTitel%5D=&filter%5BOrt%5D=&filter%5BJahr%5D=&filter%5BVon%5D=&filter%5BBis%5D=&filter%5BMaterial%5D=&filter%5BTechnik%5D=&filter%5BObjektart%5D=&filter%5BSchlagwort%5D=&filter%5BInhalte%5D=&filter%5BMuseum%5D=6&filter%5BPraesenz%5D=&filter%5BInventarNr%5D=&filter%5BcommentSearch%5D=&submit_button=Suchen -Gravuraĵoj de Maarten van Heemskerck] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140325235359/http://skd-online-collection.skd.museum/de/contents/searchList?filter%5BKuenstler%5D=Heemskerck%25&filter%5BTitel%5D=&filter%5BOrt%5D=&filter%5BJahr%5D=&filter%5BVon%5D=&filter%5BBis%5D=&filter%5BMaterial%5D=&filter%5BTechnik%5D=&filter%5BObjektart%5D=&filter%5BSchlagwort%5D=&filter%5BInhalte%5D=&filter%5BMuseum%5D=6&filter%5BPraesenz%5D=&filter%5BInventarNr%5D=&filter%5BcommentSearch%5D=&submit_button=Suchen |date=2014-03-25 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Heemskerck, Maarten van}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] 79y79u4nneej6569srcwor1bkd3ujhj 0 436489 9397847 5217033 2026-06-10T10:45:28Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Nacia Hokea Ligo]] 9397847 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nacia Hokea Ligo]] lbyuk2m1sex7rl49yzzdjmtjwzuwga5 0 436587 9397813 9310958 2026-06-10T10:11:15Z Sj1mor 12103 9397813 wikitext text/x-wiki '''Glacimovo''' estas la movo de [[glaĉero]]j, kio povas simili al glaciriveroj. Ĝi ludis gravan rolon en skulptado de multaj pejzaĝoj. Plej lagoj en la mondo okupas basenojn frotokonstruitajn de glaĉeroj. Glacimovo povas esti rapida (ĝi 30 m/tago, observita en la glaĉero Jakobshavn de [[Gronlando]]) aŭ malrapida (0.5 m/jaro en malgrandaj glaĉeroj aŭ en la centro de glacitavoloj). Dum la [[Pleistoceno]] (la [[lasta glaciepoko]]), grandaj tavoloj de glacio nome kontinentaj glaĉeroj antaŭeniris tra multe de la tero. La movo de tiuj kontinentaj glaĉeroj kreis multajn nun familiarajn glaciterformojn. Dum la glaĉeroj etendiĝis, pro ties akumulado de la pezo de kaj neĝo kaj glacio, ili rompiĝis kaj redistribuis surfacajn rokojn, kreante eroziajn terformojn kiaj strieco, [[Cirko (valformo)|cirkoj]], kaj pendantaj [[valo]]j. Studado de glacimovo kaj de la terformoj rezultintaj postulas ilojn el multaj diversaj fakoj kiaj la jenaj: [[fizika geografio]], [[klimatologio]], kaj [[geologio]] estas inter la areoj foje kungrupigitaj kaj nomitaj kiel [[terscienco]]. [[Kategorio:Geologio]] i1hgq6tdeayht7zlmln15d87b585vxp 9397815 9397813 2026-06-10T10:11:42Z Sj1mor 12103 9397815 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Glacimovo''' estas la movo de [[glaĉero]]j, kio povas simili al glaciriveroj. Ĝi ludis gravan rolon en skulptado de multaj pejzaĝoj. Plej lagoj en la mondo okupas basenojn frotokonstruitajn de glaĉeroj. Glacimovo povas esti rapida (ĝi 30 m/tago, observita en la glaĉero Jakobshavn de [[Gronlando]]) aŭ malrapida (0.5 m/jaro en malgrandaj glaĉeroj aŭ en la centro de glacitavoloj). Dum la [[Pleistoceno]] (la [[lasta glaciepoko]]), grandaj tavoloj de glacio nome kontinentaj glaĉeroj antaŭeniris tra multe de la tero. La movo de tiuj kontinentaj glaĉeroj kreis multajn nun familiarajn glaciterformojn. Dum la glaĉeroj etendiĝis, pro ties akumulado de la pezo de kaj neĝo kaj glacio, ili rompiĝis kaj redistribuis surfacajn rokojn, kreante eroziajn terformojn kiaj strieco, [[Cirko (valformo)|cirkoj]], kaj pendantaj [[valo]]j. Studado de glacimovo kaj de la terformoj rezultintaj postulas ilojn el multaj diversaj fakoj kiaj la jenaj: [[fizika geografio]], [[klimatologio]], kaj [[geologio]] estas inter la areoj foje kungrupigitaj kaj nomitaj kiel [[terscienco]]. [[Kategorio:Geologio]] r19aum6spht22jpz1rs5prnt5if12l1 0 446011 9397559 8430826 2026-06-10T05:44:03Z Sj1mor 12103 9397559 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Roger Fry (1928, mem-portreto)}} <!--[[Dosiero:Roger Fry self-portrait.jpg|eta|]]--> [[Dosiero:Fry, River with Poplars.jpg|eta|250ra|''Rivero kun poploj'', ĉirkaŭ 1912, [[Tate Gallery]].]] '''Roger Eliot Fry''' ([[14a de decembro]] [[1866]] - [[9a de septembro]] [[1934]]) estis [[Anglio|angla]] [[artisto]] kaj artkritikisto, kaj membro de la Grupo Bloomsbury. Establante lian reputacion kiel akademiulo de la Malnovaj Majstroj, li iĝis rekomendanto de pli lastatempaj evoluoj en [[franca pentrarto]], al kio li donis la nomon [[Post-impresionismo]]. Li estis la unua figuro se temas pri levi publikan konscion pri [[moderna arto]] en [[Britio]], kaj emfazis la formalajn trajtojn da pentrarto super la "rilataj ideoj" elvokitaj en la spektanto per ilia reprezenta enhavo. Li estis priskribita fare de la arthistoriisto [[Kenneth Clark]] kiel "unike la plej granda influo sur gusto ekde [[Ruskin]] ... Ĝis nun ĉar gusto povas esti ŝanĝita fare de unu viro, kaj ĝi estis ŝanĝita fare de Roger Fry".<ref>IAN CHILVERS. "Fry, Roger." The Concise Oxford Dictionary of Art and Artists. 2003. Encyclopedia.com. 9 Mar. 2009 <http://www.encyclopedia.com>. Konsultita la 9a de Marto 2009</ref> == Vivo == == Kariero == == Verkoj == * ''Vision and Design'' (1920) * ''Heresies of an Artist (1921) * ''Transformations'' (1926) * ''[[Cézanne]]. A Study of His Development'' (1927) * ''[[Henri Matisse]]'' (1930) * ''French Art'' (1932) * ''Reflections on British Painting'' (1934) == Referencoj == * [[Virginia Woolf]], ''Roger Fry: a biography'' (1940) ISBN 0-15-678520-X * [[Denys Sutton]], ''Letters of Roger Fry'' (1972) ISBN 0-7011-1599-8 * [[Frances Spalding]], ''Roger Fry, art and life'' (1980) ISBN 0-520-04126-7 * [[David Boyd Haycock]]. "A Crisis of Brilliance: Five Young British Artists and the Great War" (2009) * [http://english.la.psu.edu/facultystaff/Bio_Reed.htm Christopher Reed] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090611001406/http://english.la.psu.edu/facultystaff/Bio_Reed.htm |date=2009-06-11 }}, ''A Roger Fry Reader'' (1996) ISBN 0-226-26642-7 == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/fry_roger.html Roger Fry ĉe artcyclopedia.com] * [http://www.burlington.org.uk/magazine/a-z-list-of-contributors/letter/f/per_page/50/offset/0 Biografio de Roger Fry ĉe Burlington Magazine] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kembriĝo]] [[Kategorio:Bloomsbury]] [[Kategorio:Anglaj artistoj]] jyj2pt7qsgf09oecw1xvqqe074ofq26 0 449180 9397667 7897571 2026-06-10T07:10:26Z Sj1mor 12103 9397667 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:George Rickey Ri10.gif|eta|„Kvar kvaranguloj kvarope“]] '''George Rickey''' (naskiĝinta la [[6-an de junio]] [[1907]] en [[South Bend (Indianao)|South Bend]], [[Indianao]]; mortinta la [[17-an de julio]] [[2002]] en [[Saint Paul (Minesoto)|Saint Paul]], [[Minesoto]]) estis [[usona]] [[skulptisto]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118745107}} * [http://www.whoswho.de/templ/te_bio.php?PID=866&RID=1 whoswho.de pri George Rickey] * [http://www.blickachsen.de/root/index.php?lang=de&page_id=41&cms_kunstwerk_id=52 Vidaksoj 5: ''Six Triangles Hexagon V''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304093145/http://www.blickachsen.de/root/index.php?lang=de&page_id=41&cms_kunstwerk_id=52 |date=2016-03-04 }} * [http://www.blickachsen.de/root/index.php?lang=de&page_id=277&cms_kunstwerk_id=263 Vidaksoj 7: ''Two Planes Vertical Horizontal Var III''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160528162731/http://www.blickachsen.de/root/index.php?lang=de&page_id=277&cms_kunstwerk_id=263 |date=2016-05-28 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rickey, George}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] hxi9nqs3z901ad51w87d8mahb8eio6a 0 454605 9397325 9156734 2026-06-09T19:18:39Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397325 wikitext text/x-wiki '''ILO''' estas germana fabriko de benzinmotoroj. La kompanio estis fondita en 1911 de Heinrich Christiansen. Inter 1920-1929 ĝi fabrikis dutaktajn motorojn kun perforta aera malvarmigo kun la nomo ILO. La nomo ILO estas prenita el la lingvo Esperanto kaj signifas ilo. Heinz Christiansen, la fondinto de la kompanio, pensis, ke Esperanto plibonigos la interkomprenon de homoj kaj nacioj. La kompanio fariĝis pleje konata pro ĝiaj motoroj uzataj en aliaj kompanioj. Sed inter [[1923]] kaj [[1925]] ĝi produktis ankaŭ kompletajn [[motorbiciklo]]jn kun 117, 132, 147 kaj 170 kubcentimetroj. Dum la [[1930aj jaroj]] ĝis la [[1950aj jaroj|1950aj]] motoroj por triradaj ŝarĝaŭtoj estis tre bone venditaj. Ili estis uzataj en modeloj de la kompanioj Vidal & Sohn, marko Tempo, kaj Borgward, marko Goliath. En [[1957]] la kompanio estis vendita al la usona kompanio Rockwell Mfg. Co. Nun ankaŭ motoroj por gokartoj kaj neĝo-mobiloj estis fabrikitaj. La lastaj estis bone venditaj en Usono. En [[1967]] la produktado de motoroj por motorbicikloj finiĝis. En [[1977]] la kompanio estis denove vendita, ĉifoje al la Usona kompanio Tecumseh, kiu produktis gazontondilojn. ==Galerio== <gallery> Dosiero:Empfangsgebäude der ILO-Motorenwerke.jpg|Ĉefdomo (2012). Dosiero:ILO 98 cc.jpg|ILO-98cc-dutakta motoro 1934. Dosiero:Centro scooter detail JLO motor 2.jpg|ILO 188 cc motoro en skotero Centro. Dosiero:Jlo-Piano-Motor 01.jpg|ILO mopedo-bloko ene de "piano". Dosiero:Heimatmuseum Uetersen Ilo.jpg|Kolekto de ILO motoroj en Muzeo de Urba kaj Loka Historio en Uetersen. Dosiero:IloGleisstopf.jpg|relo-ŝtonpuŝ-maŝino ĉ. 1920. Dosiero:Einachsschieber.jpg|unuaksa vagonpuŝilo de Ilo. </gallery> ==Eksteraj ligiloj== {{Projektoj |commonscat=ILO-Motorenwerke |commonscat_title=ILO-motoroj }} * [http://www.jlomuseum.nl/ JLO-museum] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090323082412/http://www.jlomuseum.nl/ |date=2009-03-23 }}, retpaĝo de C. Jansen. [[Kategorio:Motorciklaj firmaoj]] 8hxw56z5fthnrfphvmhwbiq7919oqqe 0 459891 9397840 5631285 2026-06-10T10:44:28Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[István Rostás Péter]] 9397840 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[István Rostás Péter]] jzjplym5etk2sls0tchhxa1x42tq6oi 0 461831 9397845 5361411 2026-06-10T10:45:08Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Nacia Hokea Ligo]] 9397845 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nacia Hokea Ligo]] lbyuk2m1sex7rl49yzzdjmtjwzuwga5 0 461908 9397846 5362012 2026-06-10T10:45:18Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Nacia Hokea Ligo]] 9397846 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nacia Hokea Ligo]] lbyuk2m1sex7rl49yzzdjmtjwzuwga5 0 462115 9397204 8504661 2026-06-09T14:36:50Z ~2026-34102-09 258398 naskigxdatkorektigo 9397204 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Valter Evald Tauli''' (naskiĝis en [[Tallinn]], [[Estonio]] 1907-11-13, mortis en [[Upsalo]], [[Svedio]] 1986-01-03) estis estona lingvisto, specialisto pri [[lingvoplanado]] kaj [[uralaj lingvoj]], specife la [[estona]]. Tauli studis ĉe la [[universitato de Tartu]] la [[estona lingvo|estonan lingvon]] kaj literaturon kaj [[Finn-ugra lingvaro|finn-ugrajn lingvojn]] kaj aktivis kiel gimnazia instruisto en Tallinn. En 1944 li fuĝis al [[Svedio]]. En 1956 li defendis doktoriĝan [[disertaĵo]]n ''Phonological tendencies in Estonian'' (Fonologiaj tendencoj en la estona) ĉe la [[universitato de Lund]]. Poste li [[docento|docentis]] pri la [[estona lingvo]] en la [[universitato de Upsalo]] ĝis 1973. En 1968, Tauli publikigis gravan verkon pri lingvoplanado ''Introduction to a Theory of Language Planning'', kiu temas specife pri [[lingvoplanado#korpusplanado|korpusplanado]]. Tauli rigardis lingvon unuavice kiel ilon por komunikado, kiun eblas modifi kaj plibonigi. En tiu sinteno li sekvis la estonan lingviston [[Johannes Aavik]], kiu proponis multajn pli aŭ malpli artefaritajn neologismojn, kiuj poste populariĝis en la estona. Laŭ Tauli, la principoj de lingvoplanado, kiujn li prezentas, aplikeblas same en korpusplanado ĉe gentaj lingvoj kiel ĉe kreado, taksado kaj plibonigado de [[planlingvo]]j. La diferenco estas nur grada. Montriĝis<ref>Traunmüller, H. (1991) "Conversational maxims and principles of language planning" ''PERILUS XII'' (1991), 25-47 (Inst. f. lingvistik, Stockholms universitet)[http://www2.ling.su.se/staff/hartmut/griceil.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101031195757/http://www.ling.su.se/staff/hartmut/griceil.htm |date=2010-10-31 }}</ref>, ke preskaŭ ĉiu el la listo de principoj de lingvoplanado proponitaj de Tauli korespondas al iu el la "konversaciaj maksimoj" kiuj laŭ [[Paul Grice]]<ref>Grice, P. (1975) "Logic and conversation" en P. Cole kaj J. Morgan (red.) ''Syntax and Semantics, vol. 3: Speech Acts'', pp. 41–58 Academic Press, New York</ref> priskribas kiel homoj interagas en sukcesa konversacio. Tauli ankaŭ verkis du-voluman gramatikon de la estona, de kiu ekzistas estonlingva kaj anglalingva eldonoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Verkoj == (nur kelkaj elektitaj) * ''Structural tendencies in Uralic languages'', De Gruyter Mouton, 1966 * ''Introduction to a Theory of Language Planning'' en la serio Studia philologiae Scandinavicae Upsaliensia, 0081-6809; 6. Univ. Uppsala, 1968 * "A theory of language planning" en Joshua A. Fishman (red.) ''Advances in Language Planning'' en la serio Contributions to the Sociology of Language, 99-0103363-2; 5; The Hague, p. 49-68, 1974 * ''Eesti grammatika'' (2 vol.) Inst. för finsk-ugriska språk, Univ. Uppsala, 1972-1980 * ''Standard Estonian Grammar'' (2 vol.), en la serio Studia Uralica et Altaica Upsaliensia, 0081-7015, Univ. Uppsala, 1973-1983 {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tauli, Valter}} [[Kategorio:Estonaj lingvistoj]] [[Kategorio:Interlingvistoj]] rnhjcv4sawy2xe35zj4k3zwx5yrb9ve 0 464273 9397433 8720764 2026-06-09T20:30:56Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397433 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Schloss Malberg NW.jpg|eta|altdekstre=1.4|rigardo al la tuta komplekso de la nordo, 2012]] [[Dosiero:Schloss Malberg - Ansicht von Osten cropped.jpg|eta|altdekstre=1.4|Rigardo al la tuta komplekso de la nordoriento, 2009]] La '''kastelo Malberg''' estas [[baroko|baroka]] [[kastelo]] en la komunumo [[Malberg (Eifel)|Malberg]] en la [[distrikto Bitburg-Prüm]], germana federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]]. == Priskribo == === Fera Ĝardeno === <gallery> Dosiero:Schloss Malberg Eiserner Garten.jpg|Panoramo de la ''Fera Ĝardeno''; dekstre en la bildo: la ''bierfarejo'' Dosiero:Schloss Malberg Eiserner Garten Staketenzaun.jpg|la fera barilo de la ''Fera Ĝardeno'' Dosiero:Schloss Malberg Eiserner Garten Brunnen 01.jpg|Puto en la ''Fera Ĝardeno'' </gallery> === Malnova Konstruaĵo kaj horloĝtureto === <gallery> Dosiero:Schloss Malberg Altbau 02.jpg|la korta flanko de la ''malnova konstruaĵo'' kune kun la interna pordego kaj ''horloĝtureto'' Dosiero:Schloss Malberg Altbau 04.jpg|norda flanko de la ''malnova konstruaĵo'' Dosiero:Schloss Malberg Altbau Portal.jpg|portalo de la ''malnova konstruaĵo'' kun blazono Dosiero:Schloss Malberg 05.jpg|la interna pordego kaj la ''horloĝa tureto'' rigardata de la korto </gallery> === Arkadokonstruaĵo === === Nova Domo kaj Ronda Ĝardeno === <gallery> Dosiero:Schloss Malberg Neues Haus Gartenseite 02.jpg|ĝardena fasado de la ''Nova Domo'' Dosiero:Schloss Malberg Neues Haus Hofseite 01.jpg|korta fasado de la ''Nova Domo'' Dosiero:Schloss Malberg - Wandbespannung - Falkenjagd.jpg|Murtapiŝo, motivo perfalka ĉasado Dosiero:Schloss Malberg Terrasse 01.jpg|Teraso kun balustrado kaj nordorienta pavilono Dosiero:Schloss Malberg Runder Garten Pano.jpg|Panoramo de la ''Ronda Ĝardeno'' </gallery> === Kastela Kapelo === <gallery> Dosiero:Schloss Malberg Fassade Schlosskapelle.jpg|Fasado de la kastela kapelo Dosiero:Schloss Malberg Schlosskapelle innen 03.jpg|Interna aspekto de la kapelo kun ekspozicio de skulptaĵoj de Tietz Dosiero:Schloss Malberg Schlosskapelle innen 01.jpg|Iama nobela emporo de la kastela kapelo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Georg Dehio: ''Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Rheinland-Pfalz Saarland''. München 1984, * Ralph Foss: ''Schloss Malberg in der Kyllburger Waldeifel''. Diplomica, Hamburg 2007 * Jörg Gamer, Michael Berens: ''Schloss Malberg in der Kyllburger Waldeifel'' (= ''Rheinische Kunststätten''. Heft 73). 4.&nbsp;Auflage. Neusser Druckerei und Verlag, Neuss 2000, * Hans-Hermann Reck: ''Denkmaltopographie Bundesrepublik Deutschland. Band 9.1: Kreis Bitburg-Prüm, Verbandsgemeinden Kyllburg und Speicher''. Wernersche Verlagsgesellschaft, Worms 1991, p.&nbsp;116–118 * Matthias Kordel: ''Die schönsten Schlösser und Burgen in der Eifel''. Wartberg, Gudensberg-Gleichen 1999, p.&nbsp;40–41. * Ernst Wackenroder: '' Die Kunstdenkmäler des Kreises Bitburg'' . Band 12, Abt. 1). L. Schwann, Düsseldorf 1927, p.&nbsp;168–176. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.schloss-malberg.de/ Website des Schlosses] * [http://www.denkmalschutz.de/denkmale/denkmal-liste/schloss-malberg.html Schloss Malberg auf der Website der Deutschen Stiftung Denkmalschutz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140101225445/http://www.denkmalschutz.de/denkmale/denkmal-liste/schloss-malberg.html |date=2014-01-01 }} {{Koordinato|NS=50/2.765//N |EW=6/34.761//E |type=landmark |region=DE-RP}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kasteloj en Rejnlando-Palatinato| Malberg]] [[Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Bitburg-Prüm]] [[Kategorio:Kasteloj en la Ejfelo| Malberg]] t1c142ybnh9fwaqpdomtgryehmbrxsq 0 464666 9397402 9044902 2026-06-09T20:16:03Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397402 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|strato |priskribo de bildo = |lando = Germanio |regiono = Turingio |regiono_tipo = Federacia lando |situo = [[Erfurto]] |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = DE-TH |mapo lokumilo = Erfurto (Malnova urbo) |mapo1 lokumilo = Centra Erfurto |mapo2 lokumilo = Erfurto |zomo = 16 |longo = |larĝo = }} [[Dosiero:Inneres Johannestor Erfurt.JPG|eta|Komenco de la ringobulvardo ĉe la interna Johannes-pordego.]] [[Dosiero:Trommsdorffstraße-Gagarinring Erfurt.JPG|eta|Vido de la kruciĝo Trommsdorff-strato norden al la Krämper-pordego.]] [[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-77400-0010, Erfurt, HO-Warenhaus.jpg|eta|La kvartalo dum la 1960-aj jaroj.]] La '''Juri-Gagarin-ringobulvardo''' (germane: ''Juri-Gagarin-Ring'') estas ringa pretervojo 2300 metrojn longa, ĉirkaŭanta sude kaj oriente la urbokernon de [[Erfurto]]. Ĝi ekzistas ekde 1898, post kiam sub la urbestro [[Richard Breslau]] estis farintaj jam la unuaj planadoj. En 1964 ĝi ekportis la nomon de la rusa kosmonaŭto Juri Gagarin. == Nomoj antaŭe == Post la farado, la ringobulvardo ricevis en 1903 diversajn nomojn por pluraj sekcioj en ĝi. La norda parto ĝis Hospital-placo nomiĝis ''Johannesring'', la orienta parto inter Hospital-placo kaj Trommsdorff-strato ''Krämpferring'', la sudorienta parto inter Trommsdorf-strato kaj [[Bahnhof-strato (Erfurt)|Bahnhof-strato]] kaj Löber-strato ''Löberring'' kaj la sudokcidenta parto de Löber-strato ĝis Karl-Marx-placo ''Kartäuserring''. Tiel restis la situacio ĝis la jaro 1951-a. Tiam oni eknomis la tuton ''Mao-Tsetung-ringobulvardo'' laŭ la ĉina diktatorego [[Mao Zedong]]. Pro politikaj kialoj oni renomis ĝin laŭ [[Jurij Aleksejeviĉ Gagarin|Jurij Gagarin]], kiu estis vizitinta Erfurton en 1963. == Situo == La situo de la hodiaŭa pretervojo ringa skizas la kondukon de la plej malnova, la interna [[Ĉirkaŭfortikaĵo de Erfurto|Ĉirkaŭfortikaĵo]]. Paralele al tiu muro fluis ĝis 1898 la rivero [[Gera (rivero)|Wilde Gera]]. Por protekti la urbon kontraŭ estontaj superakvegoj oni sukcese konstruis la [[Richard Breslau|Fluegfoson]]. Ĝi estas ankoraŭ 200 metrojn pli ekstere kaj kontraŭinunde multe pli bone funkciis ol la fluejo de Wilde Gera. Tiun oni sekve surŝutis por konstrui la ringostraton. Por la interna urba trafiko la ringobulvardo, interrompita de dek kruciĝoj kun semaforoj, estas ĝis nun de nesuperebla graveco. Kontraŭe la trafiko interloka povus ankaŭ preni la ringobulvardojn ''Erfurter Stadtring'' kaj ''Erfurter Ring''. == Historio == Konstruante la bulvardon, oni malkonstruis kelkajn malnovajn domojn kaŭ anstataŭigis ilin per novaj konstruaĵoj en la [[historiismo|historiisma stilo]]. Poste sekvis kelkaj [[Bauhaus]]-domoj respektive konstruaĵoj [[verismo|verismostilaj]]. Tiaj malnovaj partoj hodiaŭ plej bone videblas inter la Meyfart-strato kaj Bahnhof-strato. La plej drastaj ŝanĝoj konstruaj faritis dum la 1960-aj jaroj dum plilarĝigo laŭ sovetia modelo. Por tio oni malkonstruis kompletajn zonojn (ekz. la Krämpfer-kvartalon). Tiuloke faritis parkejoj, stratoj kaj loĝdomblokoj, ekzemple: la hotelo ''Ringhotel'', la ''Interhotel Kosmos'' (hodiaŭ: ''Radisson Blu''), la turdomego de sur Hospital-placo kaj la multetaĝaj domoj de ĉe Krämpfer-pordego (nr. 126 A,B,C). Aldone starigitis aliaj tri 100 metrojn longaj, 11-etaĝaj loĝdomblokoj ĉe Krämpfer-pordego. Ĉe Löber-pordego faritis krome unu 250 metrojn longa kaj du 200 metrojn longa 11-etaĝaj blokoj. Ĉe la ringobulvardo estas krome jenaj historiaj domoj: * [[Sinagogo nova de Erfurto|Nova Sinagogo]] * [[Kartuzio de Erfurto]] * [[Muzeo pri turingia folkloro]] Jam en la 1980-aj jaroj faritis novaj planoj longigi la ringobulvardon. Tio signifus malkonstruon de la historia Andreo-urbokvartalo. En 1986 formiĝis kontraŭ tio civitana iniciativo. Kune kun monumentprotekdtademuloj ĝi organizis en majo de 1987 ekspozicion en la [[Preĝejo Sankta Mikaelo (Erfurt)|Mikaelo-kirko]]. Sekvis protestoj tuj post la [[Turniĝo]] - kaj la planoj estis forigataj. Nuntempe la tuta Andreo-kvartalo estas ege ŝatata loĝadzono kun belege restaŭritaj domoj kaj dometoj. == Konstruaĵoj ĉe la ringobulvardo == === De antaŭ la Unua mondmilito === <gallery> Katholisch-Apostolische Kirche Erfurt.JPG|Katholisch-Apostolische Kirche an der Johannesmauer Reglerkirche Erfurt.JPG|Preĝejo de la kanonikoj aŭgustenanaj (1130) Neuwerkskirche Erfurt.JPG|Preĝejo Sankta Kruco (1735) Volkskundemuseum Erfurt.JPG|Granda hospitalo de Erfurto (1547) Presseklub.jpg|Presseklub ĉe Karl-Marx-Placo File:Druckerei Fortschritt Erfurt.JPG|Ejo de la presejo ''Fortschritt'' </gallery> === De dum la Vajmara Respubliko === <gallery> Deutsche Bank Erfurt.JPG|Komerca domo ĉe la angulo kun [[Bahnhof-strato (Erfurt)|Bahnhof-strato]] Eisenbahnbundesamt Erfurt.JPG|Iama Imperiestra Banko Gagarinring-Meyfarthstraße Erfurt.JPG|Komercaj domoj inter Meyfarth- kaj Trommsdorff-stratoj Postscheckamt Erfurt.JPG|Iama poŝtbanko (1924) </gallery> === GDR-tempo === <gallery> Dosiero:Synagoge Erfurt.JPG|Nova Sinagogo (1952) Dosiero:Haus der sozialen Dienste Erfurt.JPG|Domo de la Socialaj Servoj (1955), angulo kun Francke-strato Dosiero:Hochhaus am Hospitalplatz Erfurt.JPG|Turdomego Hospitalplatz Dosiero:Juri-Gagarin-Ring 126abc Erfurt.JPG|Turdomegoj nr. 126 A, B kaj C ĉe Krämpfer-pordego Dosiero:Krämpfertor Erfurt.JPG|Loĝdombloko, angulo kun Krämpfer-strato Dosiero:Wohnscheibe C Löbertor Erfurt.JPG|Loĝejkomplekso C ĉe Löber-pordego (1984) Dosiero:Radisson Erfurt.JPG|Hotel Radisson Dosiero:TA-Hochhaus Erfurt.JPG|Iama turdomego de [[Thüringer Allgemeine]] Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-L1002-0021, Erfurt, Juri-Gargarin-Ring, Wohnhochhäuser.jpg|1972: Panoramo el la turdomegoj nr. 126 A,B,C norden laŭ la ringa pretervojo Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-L1114-0313, Erfurt, Juri-Gargarin-Ring, Neubauten.jpg|Krämper-pordego en 1972 </gallery> === De post 1990 === <gallery> Thüringenhaus Erfurt.JPG|''Thüringenhaus'' ĉe la angulo kun Johannes-strato Forum I Erfurt.JPG|''Forum I'' ĉe Thomaseck </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Juri-Gagarin-monumento (Erfurt)|Juri-Gagarin-monumento]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.erfurt-web.de/Juri-Gagarin-Ring Informoj ĉe ''erfurt-web''] ({{de}}) [[Kategorio:Juri-Gagarin-ringobulvardo| ]] tl7swr0t6jnq803gfambfgj9xwzk1nf 0 465294 9397405 8900975 2026-06-09T20:17:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397405 wikitext text/x-wiki [[Dosiero: Kapfaka3.jpg|eta|maldekstre|maketo de la „Kaiserpfalz“]] La '''Kaiserpfalz''', ankaŭ nomata '''Barbarossaburg''', estas defenda kaj administrada instalaĵo konstruita de imperiestro [[Frederiko la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Friedrich Barbarossa]] en la 12a jarcento. La nomo '''Kaiserpfalz''' eble tradukeblas per '''imperiestra kastelo'''. Ĝi situas en [[Kaiserslautern]], hodiaŭ germana federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]]. La konstruaĵo estas nuntempe [[ruino]]. == Priskribo == [[Dosiero:Kapfaka.JPG|eta|links|ĉirkaŭŝirmaĵo: bosaĵmuro]] == Historio == === 16a ĝis 19a jarcento === [[Dosiero:Kapfaka2.jpg|eta|Hodiaŭa aspekto de la Johann-Casimir-Kastelo de la nordo]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.kaiserpfalz-kaiserslautern.de/ Webpräsenz des Förderkreises zur Erhaltung der Kaiserpfalz Kaiserslautern] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Kaiserslautern]] [[Kategorio:Kulturmonumentoj en Kaiserslautern]] [[Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en la Palatinata Arbaro]] m3aj2q53t9spkv2j58u2hclp034nq50 0 465434 9397417 8962299 2026-06-09T20:21:07Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397417 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |regiono-ISO=DE |zomo=13 }} [[Dosiero:Bauernkriegspanorama.JPG|eta|La surmonteta muzeo en Frankenhausen.]] La '''Kamparanmilita Rondpentraĵego''' en [[Bad Frankenhausen]] estas verko de [[Werner Tübke]], pentrita inter 1976-87. Ĝi troviĝas sur eksa batalmonteto en propra ejo kaj memorigu la agojn de la kamparana gvidanto [[Thomas Müntzer]]. La panoramobildo pentrita sur 1722 m² nombriĝas inter la plej grandaj siaspecaj en la tuta mondo. Ĝia titolo estas: ''Etburĝa revolucio en Germanujo''. == Priskribo == La cilindra konstruaĵo je 123 metroj perimetre kaj je 14 metroj altece tronas super la urbeto kaj impresas per la alta kvanto de reprezentitaj uloj: pli ol 3000 individuoj pentritaj faras ĝin unu el la plej riĉa verko je figuroj. Fascinas la vizitanton la abundo kaj la persvadiveco, la aŭtentikeco kaj la historia vereco de la bildomondo el la pasinteco, fine la pentradtekniko mem. En la 14-a de septembro 1989, mallonge antaŭ la [[Turniĝo]], malfermis la muzeo siajn pordojn. La rezulto superis ĉion planitan: rava monumenta bildego ĝi iĝis, ne nur pri la maltrankvila tempo de fundamentaj ŝanĝoj je krepusko de la malfrua [[Mezepoko]] kaj la komenco de [[Moderna epoko]] sed ankaŭ ne entempe fiksita Teatro de la mondo (kp. ĝia kvazaŭa analogaĵo literatura de [[Pedro Calderón de la Barca]]). Fundamentaj temoj de homaro de amo kaj malamo, naskiĝo kaj morto reprezentiĝas. Tiu ''magia monto historia'' de Tübke estas ne nur lia ĉefverko sed konsideratas de kelkaj ĉefverko de okcidenta arto, komparebla al la [[Siksta Kapelo]]. Majesta sinfonio de koloroj gvidas onin al vojaĝo pasintecen; konvinkanta iluminenscenejigo kaj arkitektura envolvo kreas per la kunludo de ĉiuj elementoj imponan bildkatedralon. == Servoj == Rondgvidado kun klarigoj ofertatas senĉese kaj estas inkluzivigita en la enirprezo. En studio-kinejo projekciatas dokeŭmentadaj filmetoj pri la tübke-a verko. La 20 min daŭranta filmo ''Batalo ĉebilda'' koncentriĝas pri la naskiĝo de la artaĵo kaj ĝiaj teknikaj aspektoj, dume la 1 horon daŭranta filmo ''La Theatrum mundi de Tübke'' liveras aldonan arthistorian interpretadon de la verko. Specialaj ekspozicioj prezentas figuran artoj nuntempan de internacia rango, pedagogie oni ofertas apartajn aranĝojn por infanoj, junuloj kaj handikapuloj. Ekster tio okazas vesperoj de [[kabareta arto]], filmprojekciado, koncertoj, voĉlegado, teatraĵoj. En la kafejo kun sia teraso eblas elekti inter sufiĉe granda gamo da manĝaĵoj. == Literaturo == * Harald Behrendt: ''Werner Tübkes Panoramabild in Bad Frankenhausen. Zwischen staatlichem Prestigeprojekt und künstlerischem Selbstauftrag.'' Ludwig, Kiel 2006, ISBN 3-937719-21-0 * Detlef Hoffmann (eld.): ''Der Blick der Kunst auf die Geschichte''. (= Loccumer Protokolle; 1992/1 / Kritische Berichte; Jg. 20, H. 2). Jonas, Marburg 1992 * Günter Meißner: ''Theatrum mundi „Frühbürgerliche Revolution in Deutschland“. Monumentalgemälde im Panorama Frankenhausen''. Verlag der Kunst, Dresden 1989, ISBN 3-364-00074-3 (18 Kunstdrucke mit Erläuterungen von G. Meißner) * Günter Meißner, Gerhard Murza: ''Bauernkrieg und Weltgericht. Das Frankenhausener Monumentalbild einer Wendezeit.'' Seemann, Leipzig 1995, ISBN 3-363-00650-0 * Werner Tübke: ''Zur Arbeit am Panoramabild in Bad Frankenhausen (DDR).'' En: ''Zeitschrift für Schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte'' (ZAK). Zürich 42.1985, 4, p. 303-306. * Werner Tübke: ''Monumentalbild Frankenhausen'' Text: Karl Max Kober.'' VEB Verlag der Kunst, Dresden 1989, ISBN 3-364-00171-5'' * Raina Zimmering: ''Mythen in der Politik der DDR. Ein Beitrag zur Erforschung politischer Mythen''. Leske und Budrich, Opladen 2000, p.&nbsp;233–256, ISBN 3-8100-2732-4 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.panorama-museum.de/ Hejmpaĝo de la muzeo.] * [http://www.panoramapainting.com/ Panoramobildoj tutmonde.] [[Kategorio:Turingio]] [[Kategorio:Distrikto Kyffhäuser]] [[Kategorio:Homoj en la germana Kamparana Milito]] [[Kategorio:Muzeoj en Turingio|Bad Frankenhausen]] [[Kategorio:Tomaso Muncero]] jpb0v3w4oxv61fqezajtrha8blas7ir 0 469142 9397432 8925580 2026-06-09T20:30:05Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + informkesto 9397432 wikitext text/x-wiki {{Informkesto burgo}}[[Dosiero: Schloss_Liebieg.jpg|eta|kastelo Liebieg]] '''Kastelo Liebieg''' estas nomata la „Niederburg“ (esperante: malsupra burgo) en [[Kobern-Gondorf|Gondorf]] ĉe la [[Mozelo]] en la [[distrikto Mainz-Bingen]], germana federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]] ekde la fino de la 19a jarcento. == Konstruevoluo == <gallery> Dosiero:Schloss Gondorf Schloss Liebieg Sammlung Duncker.jpg|Kastelo Liebieg ĉ. 1860, kolekto [[Alexander Duncker]] Dosiero:Schloss Liebig1.jpg|Kastelo Liebieg Dosiero:Gondorf Schloss Liebieg38.JPG </gallery> == Literaturo == * ''[[Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler]]: Rheinland-Pfalz, Saarland.'' Deutscher Kunstverlag, München 1985, ISBN 3-422-00382-7, S. 320f. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.schloss-event.com/go.to/modix/now/liebieg_home.html Homepage mit Bildern des Inneren und kurze Geschichte] == Referencoj == * {{ebidat|478}} * Dehio RP (1984), S. 320f. * KD Mayen (1943), S. 96.113 * HHSt RP (1988), S. 116f. * Holdorf, Burgen (1999), S. 30-33 * Brommer, Momentaufnahmen (2000), S. 70f. * Liessem, Wehrbauten (1980), S. 145-152 {{Referencoj}} [[Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato]] cqrpnwvv1qa39a3vpxmmqvk6hgbhw06 0 470180 9397070 9324746 2026-06-09T12:01:22Z Sj1mor 12103 9397070 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | aliaj nomoj = ''Олександр Архипенко'', Oleksandr Arĥipenko }} '''Alexander ARCHIPENKO''', ({{uk}}: ''Олександр Порфирович Архипенко'', Oleksandr Arĥipenko) (naskiĝis {{naskiĝdato|1887|5|30}} en [[Kievo]], mortis {{mortodato|1964|2|25}} en [[Novjorko]]) estis [[Usono|usona]] skulptisto de [[Ukrainio|ukraina]] deveno. == Biografio == Li trejniĝis al pentrado kaj skulptado en Kievo kaj [[Moskvo]] de 1902 al 1906. En 1908 li instalis sin en [[Parizo]] kie li kontaktiĝis kun avangardaj movadoj, interalie la grupo de [[kubismo|kubistoj]]. Ekde 1910, li ekspoziciis en [[Salono de Sendependuloj]] kaj en Aŭtuna Salono. Li disvolvis plastikan esprimmanieron fonditan sur opozicioj de rektaj kaj kurbaj, vertikalaj kaj oblikvaj linioj, de konkavaj kaj konveksaj surfacoj, de malplenoj kaj plenoj. Lia priserĉo pri materioj montriĝas en liaj "skulpto-pentraĵoj" kaj liaj kunmetaĵoj. En 1913, kvar el liaj verkoj estis prezentitaj en ''Armory Show'' en Novjorko. En 1921 li forlasis [[Francio]]n por iri en [[Germanio]]n, poste en Usonon en 1923. Li akiris usonan ŝtatanecon en 1929. En 1933 li ekspoziciis en Ukrainia pavilono en [[Ĉikago]] en la kadro de Monda Foiro ''Century of Progress''. Li estis elektita al la [[Usona Akademio de Artoj kaj Beletro]] en 1962. == Bibliografio == * ''Encyclopédie de l'art'', La Pochothèque/Garzanti == vidu ankaŭ == * [[Ora Sekcio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |commonscat=Alexander Archipenko |commonscat_title=Alexander Archipenko }} * [http://www.archipenko.org/ www.archipenko.org] == Tradukfonto == {{Trad|fr|Alexander Archipenko|100429904}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Archipenko, Alexander}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj usonanoj]] [[Kategorio:Kievanoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] rwe6bt6cpx4o1nmkowx5he9zztxk8z3 0 473853 9397434 8264666 2026-06-09T20:31:14Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397434 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Montabaur - Schloss von Wolfsturm.jpg|eta|<center>la kastela monto centre de la urbo Montabaur kun la kastelo (foto de 2011)]] La [[baroko|baroka]] '''kastelo Montabaur''' estas la [[signo]] de la urbo [[Montabaur]] en la mezmontaro [[Westerwald]]. Montabaur estas la distrikturbo de la [[distrikto Westerwald]], germana federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]]. La kastelo staras de malproksime videbla sur la kastela monto (Schlossberg) sur alteco de 321 m super [[marnivelo]]. <!-- == Priskribo == == Historio == == Nuntempa uzado == --> == Literaturo == * Markus Wild: ''Schloss Montabaur, Einblicke in die historische und kunsthistorische Entwicklung eines bedeutenden Baudenkmals''. Akademie Deutscher Genossenschaften ADG, Montabaur 1995. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.schloss-montabaur.de kastela retejo] * [http://www.lvermgeo.rlp.de/index.php?id=6240 informo pri la kastelo en landa retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140315202019/http://www.lvermgeo.rlp.de/index.php?id=6240 |date=2014-03-15 }} * [http://www.ralf-michael-ackermann.de/Montabaur%20Schlosshof.html kastela panoramo] {{Koordinato|NS=50/26/18.97/N |EW=7/49/34.94/E |type=landmark |region=DE-RP}} <!-- == Referencoj == <references> --> [[Kategorio:Kasteloj en Rejnlando-Palatinato]] d1zy1yzgf5h9v6xa75806ngiqunuc3k 0 475925 9397398 9213258 2026-06-09T20:13:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397398 wikitext text/x-wiki <!--{{homonyme|Journal officiel|JO|Jorf}}--> {{Informkesto gazeto |Nomo = Journal officiel ''de la République française'' (JO aŭ JORF) |Titolo = |Speco = Oficiala Gazeto |Formato = |Establodato = 1868 |Ĉesigita publikado = |Posedanto = Franca ŝtato |lando = Francio |Publikigisto = Direkcio pri leĝa kaj administracia informado |Politiko = |Stabo = |Eldonkvanto = |Redaktisto = |Ĉefredaktisto = |Kunredaktisto = |Etataj aŭtoroj = |Retejo = [http://www.journal-officiel.gouv.fr journal-officiel.gouv.fr] |Lingvo = Franca |Prezo = |ISSN1-tempo = 1870-1880 |ISSN1 = 1270-5969 |ISSN2-tempo = ekde 1881 |ISSN2 = 0373-0425 }} '''''Journal officiel'' de la République française'''<ref group="N">Oni skribas franclingve « ''Journal officiel'' de la République française » : ''Journal officiel'' kursive, J kaj R majuskle, o kaj f minuskle</ref><!-- La mention « de la république française » est en romain pour distinguer le « Lois & décrets » des autres Journaŭ officiels publiés en France. -->, ({{eo}} "Oficiala Gazeto de la Franca Respubliko"), mallonge '''JORF''' aŭ simple '''JO''', estas la ĉiutaga oficiala gazeto eldonita de la [[Francio|franca]] [[Ŝtato en Francio|ŝtato]], en kiu estas skribita ĉiuj eventoj leĝofaraj (leĝoj), reglamentaj (decidoj, dekretoj), oficialaj deklaroj kaj leĝaj publikigoj. Subtitolo estas « Lois & décrets » ({{eo}} "leĝoj kaj dekretoj"). La ''Oficiala Gazeto'' estas eldonita ĉiutage de mardo al dimanĉo escepte de la morgaŭoj de la [[festaj kaj feriaj tagoj]] kaj de la [[Kristnasko|kristnaska]] tago kaj de la [[festotago]]j. Ĝi estas eldonita de la [[direkcio pri leĝa kaj administracia informo]] (servo de la ĉefministro). == Historio == Antaŭ la diskonigo de la leĝoj al la loĝantaro per skriba rimedo, la leĝoj estis diskonigitaj al la publiko per la urbotamburisto. La ''Oficiala Gazeto'' evoluis kaj uzis la novajn formojn de diskonigo: unue la [[Minitel]] komence de la 1980-aj jaroj kun la identigilo <code>3615 JOEL</code> (por ''Journal officiel électronique'')<ref>[http://legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000293561 Decido de la 13-a de marto 1985 pri dispozicioj rilataj al la kreado de ''Elektronika Oficiala Gazeto « J.O.E.L. »'' (eldono ''Lois et décrets'') kaj al ties surmerkatigo per la Direkcio de la Oficialaj Gazetoj], JORF n° 62 de la 14-a de marto 1985, p. 3119, sur [[Légifrance]].</ref>{{,}}<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.les-infostrateges.com/article/0511109/histoire-des-bases-de-donnees-juridiques-en-france-1-les-origines|titolo=Historio de la juraj datumbazoj en Francio (1) - la originoj|dato=16 novembre 2005|aŭtoro=Didier Frochot|ttt-ejo=les-infostrateges.com}}.</ref>, poste [[interreto]] kun <code>[http://www.journal-officiel.gouv.fr journal-officiel.gouv.fr].</code> Tiu perreta versio estas same fidinda kia la papera versio ekde la {{daton|2|junio|2004}}. Se iuj tekstoj aperas nur papere, ankaŭ la inverso estas vera : iuj aperas nur per elektronika versio<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.servicedoc.info/spip.php?page=article&id_article=227&lang=fr|dato=la 30-an de junio 2004|aŭtoro=Stephane Cottin|ttt-ejo=ServiceDoc Info|titolo=Aplika dekreto pri la elektronika OG|alirdato=2014-03-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130302024640/http://www.servicedoc.info/spip.php?page=article|arkivdato=2013-03-02}}, pri la 5 kategorioj de koncernataj tekstoj.</ref>, aliaj ankoraŭ estas presitaj kaj alretigitaj. La dekretoj pri ŝtatigo ne estas alretigitaj, ili haveblas nur per papera versio, same pri la eltiroj de kondamnoj pro [[imposta fraŭdo]] kaj petoj de nomŝanĝo. == La nova JORF per nombroj == La elektronika formo havas juran valoron. Tiel la ŝtato povas ŝpari paperajn ekzemplerojn liveritajn ĉiutage, kaj sendokostojn. Laŭ la [[ĉefministro (Francio)|ĉefministro]] en posteno je tiu dato, [[Jean-Pierre Raffarin]], la ŝparoj altis je {{unuo|800|tunoj}} da papero jare, tio estas {{unuo|45|hektaroj}} da arbaro aŭ {{unuo|20000|arboj}}. La papera versio liverata al {{unuo|36000|abonantoj}} (precipe administracioj) altas ĉiutage je {{unuo|6.2|tunoj}} da papero, sed tio estas ankaŭ {{unuo|1.4|milionoj}} da eŭroj jare da sendokostoj. Cetere la kvalito de la elektronika versio, kiu ne difektiĝas kiel la papera versio, alportas ne neglekteblan avantaĝon<ref>« [http://gev.industrie.gouv.fr/article.php3?id_article=391 La elektronika Oficiala Gazeto nun jure agnoskita] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140226102200/http://gev.industrie.gouv.fr/article.php3?id_article=391|date=2014-02-26}} », sur la TTT-ejo de [[Groupe des écoles des mines]].</ref>. == Notoj kaj referencoj == === Notoj === {{Referencoj|group="N"}} === Referencoj === {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == === Vidu ankaŭ === * [[Légifrance]] * [[Serio K de la departementaj arkivoj]] * [[Sistemo NOR]] === Eksteraj ligiloj === {{Projektoj}} * [http://www.journal-officiel.gouv.fr Journal officiel] - TTT-ejo de la registaro * [http://www.journal-officiel.gouv.fr/frameset.html Aliro al la elektronika JO] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110421185044/http://www.journal-officiel.gouv.fr/frameset.html |date=2011-04-21 }} - Aliro al la arkivoj ekde la 2-a de junio 2004 * [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb328020909/date ''Journal officiel de la République française''] en [[Gallica]], la cifereca biblioteko de la [[Bibliothèque nationale de France|BnF]]. * [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb328020920/date ''Journal officiel de la République française''] en la [[Commune de Paris (1871)]] en [[Gallica]]. * [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb34363182v/date ''Journal officiel de la République française. Parlamentaj debatoj. Senato''] en [[Gallica]]. * [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb34378481r/date ''Journal officiel de la République française. Leĝoj kaj dekretoj''] en [[Gallica]]. <!--{{Palette Direction de l'information légale et administrative}}--> {{Portalo|franca juro}} [[Kategorio:Francaj oficialaj juraj gazetoj]] 4lfdrjbdi89ev2j07y2kx2zhmz0k5rf 0 477970 9397203 8536644 2026-06-09T14:29:53Z Sj1mor 12103 9397203 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | nomo =Leonhard Beck | dosiero =Leonhard Beck 001b.jpg | priskribo =[[Sankta Georgo]] mortigante la drakon | grandeco de dosiero = |background = | dato de naskiĝo =[[1480]] | loko de naskiĝo =[[Augsburg|Aŭgsburgo]], {{DEU}} | dato de morto =[[1542]] | loko de morto =[[Augsburg|Aŭgsburgo]], {{DEU}} }} '''Leonhard BECK''' (1480-1542) (* [[Augsburg|Aŭgsburgo]], [[1480]]<ref>[https://toolserver.org/~apper/pd/person/Leonhard_Beck Personensuche]</ref> † [[Augsburg|Aŭgsburgo]], [[1542]]) estis germana pentristo kaj [[lignogravurado|lignogravuristo]]. Li estas ĉefe konata de siaj laboroj kiel lignogravuristo, kie ni povas enmeti lin en la listo de la "malgrandaj majstroj" kiuj, ĉe la ombro de la grandaj geniuloj (tiel kiel [[Albrecht Dürer]] (1471-1528), [[Hans Burgkmair]] (1473-1531) kaj [[Albrecht Altdorfer]] (1480-1538)) kontribuis por la splendo de la grafikarto en sia epoko. == Biografio == Li estis filo de Georg Beck, kun kiu li laboris por la farado de du [[Psalmaro]]j destinitaj al la monaĥejo de Aŭgsburgo, en 1495. Malmulte oni scias pri ĉi tiu artisto, escepte ke li studis en la metiejo de [[Hans Holbein, la Maljuna]] (1465-1524), kun kiu li laboris sur dominikana retablo en [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]]. El li oni konas diversajn pentraĵojn, kie, multaj el ili troviĝas zorge tenitaj en la Muzeo pri la Artohistorio, en [[Vieno]]. Tamen, lia nuna notindeco oni ŝuldas al la diversaj eldonaj projektoj menditaj de [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]], avo de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]]. Leonhard Beck kontribuis kune kun [[Hans Burgkmair]] kaj [[Hans Schaüfelein]] en la serio da 118 gravuraĵoj kreitaj por la libro pri kavalireco Theuerdank. El la pluraj eldonprojektoj de Maksimiliano, ĉi tiu estis la sola kiu publikiĝis dum la vivo de la monarko, en 1517 (li mortis du jarojn poste). Leonhard Beck pretigis parton de la ilustraĵoj, inter 1511 kaj 1515. Kelkaj el la ekzempleroj de la menciita libro estis mane kolorigitaj. Unu el tiu libroj, konservita en la Ŝtata Biblioteko de [[Munkeno]], estis nuntempe publikigita de la eldonejo [[Taschen]], laŭ eldono en faksimilo. Ankaŭ estis grave la kontribuo de Beck al alia skribaĵo de Maksimiliano, titolita Weisskunig, al kiu li desegnis 127 el la 251 tabuloj konataj. Burgkmair finfaris la aliajn 118. Ĉi tiu libro restis nefinita okaze de la morto de la imperiestro, kaj la tabuloj produktitaj restis nepublikitaj ĝis kiam la spertulo [[Adam von Bartsch]] ĝin konigis en la 18-a jarcento. Lia lasta grafika verko estis serio da pli ol 120 sanktuloj asociitaj al la [[Habsburgoj|Domo de la Habsburgoj]]. Beck ankaŭ desegnis grandformataj literoj (majusklaj dekoraciitaj literoj) por luksaj libroj. Kelkaj biografiistoj lin mencias kiel la ebla majstro de [[Christoph Amberger]], en la jardeko 1520. == Bibliografio == * [http://www.artcyclopedia.com/artists/beck_leonhard.html Artcyclopedia] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/beck_leonhard.html Meisterwerke] == Vidu ankaŭ == * [[Christoph Amberger]] == Referencoj == {{referencoj}} {{Portalo|Homoj|varianto=longa}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Beck, Leonhard}} [[Kategorio:Lignogravuristoj]] [[Kategorio:Germanaj desegnistoj]] [[Kategorio:Germanaj renesancaj pentristoj]] 3ey24d5dmm929uvpo4w3ywflb79iqnn 0 479041 9397743 9010520 2026-06-10T08:19:00Z Crosstor 3176 /* Famaj universitatanoj */ 9397743 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |fonkoloro=001158|titolkoloro=FFFFFF |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto=Libertatis Praesidium (Bastiono de Libereco) |fondodato=[[8-a de februaro]] [[1575]] |urbo=[[Leiden]] |nombro de studentoj={{formatnum:26900}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:6500}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = NL | situo sur mapo = Centra Lejdeno | situo sur mapo2 = Lejdeno |zomo = 14 |retejo = }} La '''Universitato de Lejdeno''' ({{lang-nl|Universiteit Leiden}}) estas la plej antikva [[universitato]] en [[Nederlando]] kaj estis fondita en la [[8-a de februaro]] [[1575]] en [[Leiden|Lejdeno]]. Ĝi interalie membras en la [[Ligo de Eŭropaj Esploraj Universitatoj]]. La universitato havas sep [[fakultato]]j (ses en Lejdeno kaj unu en [[Hago]]) kun pli ol 28 000 studentoj en [[2017]]. Diplomitoj de la Universitato de Lejdeno ricevis 16 [[Nobel-premio]]jn.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.universiteitleiden.nl/wetenschappers/nobelprijswinnaars|titolo=Nobelprijswinnaars}}</ref> == Historio == Antaŭ la fondiĝo de la universitato de [[Vilhelmo la 1-a de Oranje-Nassau|Princo Vilhelmo la 1-a de Oranĝo]] en 1575, la [[Katolika universitato de Loveno (Flandrio)|Universitato de Loveno]] estis la plej grava universitato en la [[Malaltaj Landoj]]. Dum la [[Okdekjara Milito]] nordnederlandanoj ne plu povis iri al la sudnederlanda universitato en Loveno, do nova, nordnederlanda universitato bezonatis. La nova universitato estis pagita per konfiskaĵoj el katolikaj klerikejoj.<ref>C. Postma (red.), ''Holland in vroeger tijd'' ([[Zaltbommel]]: Europese Bibliotheek 1964).</ref> La unuajn du jarojn la universitato havis sian sidejon en konfiskata monaĥejo. Poste ĝi translokiĝis al monaĥejo en la centra kanalstrato de Lejdeno, Rapenburg. == Institucioj == * [[Muzeo Boerhaave]] == Famaj universitatanoj == <gallery> Dosiero:Gomarus.jpg|<center>[[Franciscus Gomarus]]<br />(1563-1641)</center> Dosiero:Gerardus_Johannes_Vossius_(1577-1649),_by_Anonymous.jpg|<center>[[Gerhard Vossius|Gerardus Vossius]]<br />(1577-1649)</center> Dosiero:BarlaeusMatham.jpg|<center>[[Casparus Barlaeus]]<br />(1584-1648)</center> Dosiero:GisbertusVoetius.jpg|<center>[[Gisbertus Voetius]]<br />(1589-1676)</center> Dosiero:Franco_Petri_Burgersdijk.jpg|<center>[[Franciscus Burgersdicius|Franco Petri Burgersdijk]]<br />(1590-1635)</center> Dosiero:Sylviusf.jpg|<center>[[Franciscus Sylvius]]<br />(1614-1672)</center> </gallery> {{Div col|cols = 3}} * [[Charles de l'Écluse|Carolus Clusius]] (1526–1609), nederlanda kuracisto kaj botanikisto * [[Gerardus Bontius]] (1536-1599) * [[Bonaventura Vulcanius]] (1538-1614) humanisto * [[Joseph Justus Scaliger]] (1540–1609), franca humanisto * [[Janus Dousa]] (1545-1604) unua bibliotekisto de la universitato * [[Justus Lipsius]] (1547–1606), nederlanda filozofo * [[Paulus Merula]] (1558-1607) * [[Franciscus Gomarus]] (1563-1641) teologo * [[Jakob Dircksz de Graeff]] (1571–1638), nederlanda politikisto * [[Theodorus Schrevelius]] (1542-1649) teologo * [[Daniel Heinsius]] (1580-1655) humanisto kaj unu el la plej famaj inter la nerdelandaj erudiciuloj * [[Willebrord van Roijen Snell]] (Snellius) (1580–1626), nederlanda astronomo kaj matematikisto * [[Hugo Grotius]] (1583–1645), nederlanda filozofo * [[Casparus Barlaeus]] (1584-1648) teologo, poeto, historiisto kaj humanisto * [[Arnold Vinnius]] (1588–1657), nederlanda juristo * [[Franco Petri Burgersdijk]] (1590-1635) filozofo * [[Martin Opitz]] (1597–1639), germana filologo * [[Marcus Zuerius van Boxhorn]] (1602/12–1653), germana filologo * [[Thomas Browne]] (1605–1682), angla filozofo * [[Rembrandt van Rijn]] (1606–1669), nederlanda pentristo * [[Paul Fleming]] (1609–1640), germana baroka poeto * [[Franciscus Sylvius]] (1614-1672) kuracisto kaj anatomiisto * [[Andreas Gryphius]] (1616–1664), germana poeto * [[Christian Hoffmann von Hoffmannswaldau]] (1616–1679), germana baroka poeto * [[Adriaen van der Donck]] (1618-1655) advokato * [[Frederiko Vilhelmo, Elektisto de Brandenburgo]] (1620-1688) * [[Coenraad van Beuningen]] (1622-1693) diplomato * [[Arnold Geulincx]] (1624–1669), flandra-nederlanda teologo * [[Constantijn Huygens, la Juna]] (1628-1697) ŝtatestro * [[Christiaan Huygens]] (1629-1695) matematikisto kaj fizikisto * [[Paul Hermann]] (1646–1695), germana kuracisto kaj botanikisto * [[Archibald Pitcairne]] (1653-1713) skota kuracisto * [[Hermann Adolph Meinders]] (1665–1730), germana juristo kaj historiisto * [[Herman Boerhaave]] (1668–1738), nederlanda kuracisto kaj biologo * [[Johann Friedrich Bachstrom]] (1686–1742), germana teologo * [[Bernhard Siegfried Albinus]] (1697–1770), germana kuracisto * [[David van Royen, la Maljuna]] (1699-1764) juristo * [[Gerard van Swieten]] (1700-1772) farmaciisto * [[Adriaan van Royen]] (1704-1779) kuracisto kaj botanikisto * [[Anton de Haen]] (1704-1776) kuracisto * [[Alexander Boswell]] (1706–1782) juĝisto * [[Archibald Cameron]] (1707–1753) jakobita kuracisto * [[David Ruhnken]] (1723-1798) klasika filologo * [[David van Royen, la Juna]] (1727-1799) kuracisto kaj botanikisto * [[David Hartley, la Juna]] (1732-1813) ŝtatestro kaj scienca elpensisto * [[Daniël Wyttenbach]] (1746-1820) bibliotekisto * [[Christiaan Hendrik Persoon]] (1761-1836) botanikisto kaj mikologo * [[John Quincy Adams]] (1767–1848), 6-a usona prezidento * [[Caspar Georg Carl Reinwardt]] (1773-1854) botanikisto * [[Gerard Sandifort]] (1779-1848) kuracisto * [[Abraham Jacob van der Aa]] (1792-1857), nederlanda leksikografo kaj geografo * [[Caspar Reuvens]] (1793–1835), nederlanda filologo kaj antikvaĵisto * [[Frederik, Princo de Oranĝo-Nassaux]] (1797-1881) * [[Johan Rudolf Thorbecke]] (1798–1872), nederlanda politikisto * [[Frederik Kaiser]] (1808-1872) astronomo * [[Carel Gabriel Cobet]] (1813-1889) klasika erudiciulo * [[Abraham Kuenen]] (1828-1891) protestanta teologo * [[Cornelis Petrus Tiele]] (1830-1902) teologo * [[Piet Paaltjens|François HaverSchmidt]] (1835-1894) poeto kaj predikanto * [[Abraham Kuijper]] (1837-1920) teologo kaj politikisto * [[Aleksandro, Princo de Oranĝo-Nassaŭ]] (1851-1884) * [[Hendrik Antoon Lorentz]] (1853-1928) fizikisto kaj [[1902]] Nobel-premiito pri fiziko * [[Christiaan Snouck Hurgronje]] (1857-1936) orientalisto * [[Dirk Fock]] (1858-1941) advokato kaj reganto de [[Surinamo]] * [[Frederik August Stoett]] (1863-1936) lingvisto * [[Albert Verwey]] (1865-1937) poeto kaj eseisto * [[Christianus Cornelius Uhlenbeck]] (1866-1951) lingvisto kaj antropologo * [[Antonie Pannekoek]] (1873-1960) astronomo kaj politika teoriisto * [[Charles Ruijs de Beerenbrouck]] (1873-1936) [[ĉefministro]] (1918-25) (1929-33) * [[Ejnar Hertzsprung]] (1873-1967) astronomo * [[Cornelis van Vollenhoven]] (1874-1933) spertulo pri juro * [[Albert Einstein]] (1879-1955) fizikisto kaj [[1921]] Nobel-premiito pri fiziko * [[Eduard Meijers]] (1880-1954) juristo * [[Arent Jan Wensinck]] (1882-1939) historiisto pri la islamismo * [[Geertruida de Haas-Lorentz]] (1885-1973) fizikisto * [[Frederik Mari van Asbeck]] (1889-1968) juristo * [[Albert Szent-Györgyi]] (1893-1986) [[1937]] Nobel-premiito pri Medicino * [[Dirk Jan Struik]] (1894-2000) matematikisto * [[Achmad Soebardjo]] (1896-1978) diplomato * [[Frans van Buchem]] (1897-1979) kuracisto * [[Eduard Elias]] (1900-1967) ĵurnalisto * [[Christine Wttewaall van Stoetwegen]] (1901-1986) politikistino * [[Cornelis van Steenis]] (1901-1986) botanikisto * [[Enrico Fermi]] (1901-1954) itala fizikisto 1938 Nobel-premiito <center> <gallery> Dosiero:Enrico_Fermi_1943-49.jpg|<center>[[Enrico Fermi]] (1901-1954)</center> </gallery> </center> * [[Bart Bok]] (1906-1983), astronomer * [[Cornelis Jacobus Gorter]] (1907-1980) teoria fizikisto * [[Egbert van Kampen]] (1908-1942) matematikisto * [[Donald Jojan Kuenen]] (1912-1995) biologo kaj grandioza rektoro (rector magnificus) * [[Dolf Cohen]] (1913-2004) historiisto * [[Eugenius Marius Uhlenbeck]] (1913-2003) lingvisto kaj hindologo * [[Dirk Willem van Krevelen]] (1914-2001) kemia inĝeniero * [[Bram van der Stok]] (1915-1993) kunbatalanta piloto dum la 2-a Mondmilito * [[Frits Böttcher]] (1915-2008) profesoro pri fizika kemio * [[Arie van der Lugt]] (1917-1996) porinfanlibra verkisto * [[Erik Hazelhoff Roelfzema]] (1917-2007) nederlanda spiono * [[Adrienne d'Aulnis de Bourouill]] (1920-1997) juristino * [[Boeli van Leeuwen]] (1922-2007) verkisto kaj poeto * [[Erik Zürcher]] (1928-2008) sinologo * [[Edsger W. Dijkstra]] (1930-2002) komputila sciencisto * [[Carel Jan Schneider]] (1932-2011) verkisto kaj diplomato * [[Annelien Kappeyne van de Coppello]] (1936-1990) nederlanda politikisto * [[Boudewijn Büch]] (1948-2002) poetino {{Div col end}} <gallery> Dosiero:Frans Luycx - Frederick William, Elector of Brandenburg, at three-quarter-length.jpg|<center>[[Frederiko Vilhelmo, Elektisto de Brandenburgo|Frederiko Vilhelmo]]<br />(1620-1688)</center> Dosiero:David_van_Royen,_by_Hieronymus_van_der_Mij.jpg|<center>[[David van Royen]]<br />(1699-1764)</center> Dosiero:Gerard van Swieten Kaiserbild.jpg|<center>[[Gerard van Swieten]]<br />(1700-1772)</center> Dosiero:David_Ruhnken_-_Imagines_philologorum.jpg|<center>[[David Ruhnken]]<br />(1723-1798)</center> dosiero:Daniel_Albert_Wyttenbach_-_Imagines_philologorum.jpg|<center>[[Daniël Wyttenbach]]<br />(1746-1820)</center> Dosiero:Gijsbert_Karel_graaf_van_Hogendorp,_door_Jean_Francois_Valois_of_Cornelis_Cels.jpg Dosiero:Sandifort.jpeg|<center>[[Gerard Sandifort]]<br />(1779-1848) kuracisto</center> Dosiero:Széki gróf Teleki József 1738. – 1796.jpg|<center>[[József Teleki (krongardisto)]]<br />(1738-1796) hungara grafo</center> </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Botelo de Leiden]] * [[Badu Bonsu la 2-a]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Universitatoj en Nederlando}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitato de Lejdeno| ]] [[Kategorio:Suda Holando]] [[Kategorio:Leiden]] 30szs0mr9wnznidbwu2fsjxlfwja6eg 0 484138 9397675 8390950 2026-06-10T07:16:09Z Sj1mor 12103 9397675 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:The Garden of Philosophy.jpg|eta|600px|center|<center>Ĝardeno de filozofoj fare de Nándor Wagner]] {{Informkesto artisto |nomo = Nándor Wagner |dosiero = Wagner Nandor.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Nándor Wagner }} '''Nándor WAGNER''' [vagner] estis hungara skulptisto, pentristo. Li naskiĝis la [[7-an de oktobro]] [[1922]] en [[Oradea]] kaj mortis en [[Moka]] ([[Japanujo]]) la [[15-an de novembro]] [[1997]]. == Kariero == Nándor Wagner apartenis al la hungara [[minoritato]] en [[Rumanio]]. Li translokiĝis en 1946 en [[Budapeŝto]]n kaj pristudis skulptoarton kaj pentroarton en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] inter 1941-1942 kaj 1946-1947. Liaj [[majstro]]j estis [[Zsigmond Kisfaludi Strobl]] kaj [[Béni Ferenczy]]. Li vivis en [[Hungarujo]] ĝis falo de la [[Hungara revolucio de 1956]], poste li disidis al [[Svedujo]] (1956–71). Li ricevis svedan ŝtatanecon kaj instruis en universitato en [[Lund]], krome li kreis skulptaĵojn. Li eltovis novan metodon pri kreo de skulptaĵoj el senrusta [[ŝtalo]]. Li vivis ĝismorte en [[Japanujo]] kun japana edzino ekde [[1972]]. == Fontoj == * [https://en.wikipedia.org/wiki/N%C3%A1ndor_Wagner Angla vikipedio] * [http://wagnernandor.com/ Memorretejo] * [https://www.flickr.com/search/?q=N%C3%A1ndor%20Wagner&w=all&s=int Skulptaĵoj] [[Dosiero:4gyerek.jpg|eta|Kvar infanoj videbla en Svedio fare de Wagner]] [[Dosiero:Földanya.jpg|maldekstre|eta|Terpatrino videbla en Budapeŝto fare de Wagner]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.kozterkep.hu/a/1785/wagner-nandor.html Skulptaĵoj] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wagner, N.}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Svedaj skulptistoj]] [[Kategorio:Svedaj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Japanaj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956]] e3csy0xngwkmcd7xffgjx05gcit4j9s 0 484276 9397560 8947546 2026-06-10T05:45:52Z Sj1mor 12103 9397560 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:David Smith02.jpg|eta|La skulptaĵo kun la titolo ''Rich Summers''.]] '''David Roland SMITH''' (naskiĝinta la [[9-a de marto]] [[1906]] en [[Dekaturo (Ilinojo)]], mortinta la [[24-a de majo]] [[1965]] en aŭtomobila akcidento proksime de [[Albany (Nov-Jorkio)]]) estis [[Usono|usona]] skulptisto. Per liaj abstraktaj faritajoj el metalo li ege influis la evoluon de skulptoarto en la 20-a jc. == Vivo artista == Laborante en fabriko pri metalvaroj li ekkonis la praktikajn fundamentojn de sia posta profesio. Sub la influo de [[Pablo Picasso]] kaj [[Julio González]] li faris en la 1933-a la unuajn skulptaĵojn el metalo, i.a. maŝinpartojn de agrikulturaj iloj. En 1940 faritis lia socikritika reliefskulptaĵo ''Medals for Dishonor''. Dum la [[Dua mondmilito]] li deĵoris en lokomotivfabriko. Pluraj el la skeletformaj kaj senkarnaj artaĵoj el la 1940-aj jaroj (ekz.: ''Royal Bird'' de 1948) kritikas homajn malvirtojn kiel fortigemon kaj avarecon. Post 1950 la verkaro iĝis pli abstrakta. Kiel ekzemplo menciatas ''Star Cage'' (1950), malgrasa aĵo el ŝtalbastonetoj kaj kurbigitaj metalpartoj. La pli malfruaj verkoj (ekz. ''Tank Totem'', ''Sentinel'' aŭ la el ŝtaplitaj metalblokoj farita ''Cubi''-serio) estas kaj masivaj kaj simplaj. == Literaturo == * Julia M. Busch: ''A Decade of Sculpture: the New Media in the 1960s''. The Art Alliance Press, Philadelphia, London 1974, ISBN 0-87982-007-1 * Marika Herskovic: ''American Abstract Expressionism of the 1950s An Illustrated Survey''. New York School Press, 2003, ISBN 0-9677994-1-4 * Marika Herskovic: ''New York School Abstract Expressionists Artists Choice by Artists''. New York School Press, 2000, ISBN 0-9677994-0-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118797662|NAME=David Smith}} * [http://documentaarchiv-alephino.stadt-kassel.de/alipac/NIDFQCMCLQRMHLMKVCHD-00001/sysfull?BASE=B-ART&IDN=000005005 Pri Smith en la kasela Documenta-arkivo.] * [http://www.davidsmithestate.org/bio.html Biografio kaj verkaro.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111011213241/http://www.davidsmithestate.org/bio.html |date=2011-10-11 }} * [http://www.art-in.de/incmeldung.php?id=1810 David Smith 2009 en la Lehmbruck-Muzeo] * [http://www.db-artmag.de/2006/2/d/4/427-3.php David Smith en la Guggenheim-Muzeo, Novjorko.]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Smith, David}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] m28c7w7o7yvozpbzeupvxbgkmcmhasr 0 484277 9397572 9396276 2026-06-10T05:52:50Z Sj1mor 12103 9397572 wikitext text/x-wiki :''Pri aktoro temas artikolo [[George Segal (aktoro)]].'' {{Informkesto artisto |priskribo=Verko ''Homo sur biciklo'' de 1964,<br> tipa por la segal-a verkaro }} '''George SEGAL''' (naskiĝinta la [[26-a de novembro]] [[1924]] en [[Novjorko]], mortinta la [[12-a de junio]] [[2000]] en New Brunswick, [[Nov-Ĵerzejo]]) estis [[Usono|usona]] skulptisto kaj grafikisto. Li famiĝis pro skulptaĵoj el gipso de natura grando, kiuj montras homojn dum ĉiutagaj situacioj. == Vivo == Finstudinte en 1944 ĉe la ''Cooper Union of Art & Architecture'' en [[Manhattan]] li pluse studis artan edukadon, filozofion kaj literaturon ĉe la ''Rutgers University'' en New Brunswick kiel ankaŭ ĉe la [[Universitato de Novjorko]]. Poste li pentris laŭ la stilo de [[abstrakta ekspresionismo]]. En 1953 li renkontis Allan Kaprow, kiu docentis ĉe la Rutgers-altlernejo. Kune ili aranĝis plurajn agadajn spektaklojn, i.a. sur fare de Segal alikonstruita kokina korto. Kaprow ege influis lin kaj ludas grandan rolon ĉe la unuaj segal-aj skizoj por plastikoj. En 1958 Segal faras la unuan skulptaĵon el dratreto, saktolo kaj gipso. En 1960 faritis la unua muldaĵo kun la titolo ''Viro ĉetable''. Ekde 1961 li lasis al la figuroj - por eviti naturalismajn aludojn - la krudajn, blankajn supraĵojn. Ili ofte montris ankoraŭ spurojn de la prilaborado. Tiuj figuroj de natura grando transportas impreson de soleco, kion pligrandigas ankoraŭ la ĉiutagaj agadoj de la figuroj kun dorso en la direkto de la observanto. Ne malofte la figuroj estas en kombino kun triviaj kaj originaj objektoj kaj meblaro (ekz. la pelvo ĉe la verko ''Virino lavanta siajn piedojn'' de 1965/65). Ili estas kvazaŭaj ''objets trouvés'' ene de sia medio. La situacioj ne tute furoras kaj la artaĵoj similas ŝtonigitajn relikvojn de ĉiutage, ofte malgaja ĉirkaŭaĵo. == Literaturo == * Phyllis Tuchman: ''Segal'', München 1984. ISBN 3-7658-0444-4 * Caroll Janis/Dirk Teuber: ''George Segal'', ekspozicia katalogo == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://documentaarchiv-alephino.stadt-kassel.de/alipac/QQCYSOJLTRFZZXKNDOOR-00001/sysfull?BASE=B-ART&IDN=000007371 Pri Segal en la kasela Documenta-arkivo.] * {{DNB-Portal|118760548}} * [http://www.segalfoundation.org/ Hejmpaĝo de la Fondaĵo Segal.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Segal, George}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] kcg3pyekjbqia4ynrvmhs1equi74vnr 0 484293 9397086 8947452 2026-06-09T12:12:19Z Sj1mor 12103 9397086 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Bertel THORVALDSEN''' (naskiĝinta la [[19-a de novembro]] [[1770]] en [[Kopenhago]], mortinta la [[24-a de marto]] [[1844]] samloke) estis [[Danio|dana]] skulptisto de la t.n. [[Ora epoko (Danio)|Ora epoko]]. Krom la italo [[Antonio Canova]] li estas konsideratala plej grava skulptisto de [[klasikismo]]. [[Dosiero:Thorvaldsen Gertner.JPG|eta|maldekstre|Thorvaldsen, pentrita de [[Johan Vilhelm Gertner]].]] [[Dosiero:Jasão e o Velo de ouro - Bertel Thorvaldsen - 1803.jpg|eta|maldekstre|Jazono-skulptaĵo, famiginta la artiston en Italio.]] == Vivo == La filo de [[Islando|islanda]] lignoskulptisto laboranta sur kopenhagaj ŝipfarejoj, jam kiel 11-jaraĝulo komencis en la dana ĉefurbo studadon. En la 1795-a jaro li ricevis post serio da aliaj premioj stipendion por studvojaĝo al [[Romo]]. Tien li iris du jarojn poste. Li kopiis antikvajn skulptaĵojn kaj ekis en 1802/03 figuron de [[Jazono]], kio famigis lin rapide. Antaŭ ĉio junaj skulptistoj serĉis lian proksimecon kunlaboronte en lia ateliero, el kiuj menciindas [[Christian Daniel Rauch]], [[Emil Wolff]] kaj [[Reinhold Begas]]. Silento, harmonio, noblaj konturoj, severaj kaj modestaj formoj ligas sin ĉe li al idealo de klasika, ofte milde transfigurita beleco. Post 1804 li iĝis akademiano en [[Florenco]], Kopenhago, [[San Luca]], [[Milano]] kaj [[Munkeno]]. Li kreis multe da verkoj por la kortego kopenhaga aŭ por ekleziaj kaj privataj mendintoj. En la jaro 1819-a li tra [[Svislando]] vojaĝis al Kopenhago kaj [[Pollando]], kie li komisiitis fari monumenton omaĝe al [[Koperniko]]. Reveninte Romon li modlis en 1821 la statuon de Kristo (por la kopenhaga [[Katedralo de Kopenhago|Kirko de Nia Sinjorino]]). Du jarojn poste li vokitis fari la tombon de papo [[Pio la 7-a]] en la [[Baziliko Sankta Petro de Romo]]. Ekster tio li faris la rajdistan statuon de [[Maksimiliano la 1-a Jozefo (Bavario)]] en Munkeno, la [[Ŝilero]]-monumenton en [[Stuttgart]] kaj la [[Johannes Gutenberg|Gutenberg]]-monumenton en [[Majenco]]. == Artisto laŭrokronita vivtempe == Al la reveninta filo la urbo Kopenhago organizis en 1838 impresan akceptegon: sur la ŝipo troviĝis kun la artisto granda parto de lia verkaro. Jam kvar jarojn post la morto estis malfermita Thorvaldsen-muzeo en Kopenhago. Lia tre riĉa agado igis lin ekzemplodona por pluraj generacioj da eŭropaj skulptistoj. == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{DNB-Portal|118622323}} * [http://www.thorvaldsensmuseum.dk/en/collections La kolektoj en Kopenhago.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140624073007/http://www.thorvaldsensmuseum.dk/en/collections |date=2014-06-24 }} * [http://arkivet.thorvaldsensmuseum.dk/en Arkivo thorvaldsen-a en Kopenhago.] *[http://www.kunstwissen.de/thorwaldsen.htm Surreta leksikono pri arthistorio.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141016100357/http://www.kunstwissen.de/thorwaldsen.htm |date=2014-10-16 }} *[http://www.zeno.org/Meyers-1905/A/Thorwaldsen Pri thorwaldsen en Meyer-leksikono de 1909.] *[http://www.retrobibliothek.de/retrobib/seite.html?id=115696 Thorwaldsen ĉe ''retrolib''.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Thorvaldsen, Bertel}} [[Kategorio:Danaj skulptistoj]] [[Kategorio:Klasikismo]] [[Kategorio:Kopenhaganoj]] [[Kategorio:Akademianoj]] [[Kategorio:Kopenhago]] [[Kategorio:Framasonoj]] ekcyaro32y4lr97ihaelsv7476gdf3x 0 484294 9397082 9127650 2026-06-09T12:08:13Z Sj1mor 12103 9397082 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Rauch - Blücher statue, Berlin front.JPG|eta|Statuo de [[Gebhard Leberecht von Blücher|Blücher]] en Berlino.]] '''Christian Daniel RAUCH''' (naskiĝinta la [[2-a de januaro]] [[1777]] en [[Bad Arolsen]], mortinta la [[3-a de decembro]] [[1857]] en [[Dresdeno]]) estis [[Germanio|germana]] skulptisto. Li estis gvidanto de la [[klasikismo]] en Germanio. == Vivo == La filo de princa ĉambroservanto trejnitis kvin jarojn kiel ŝtontajlisto fare de la kortega skulptisto [[Friedrich Valentin]]. En 1795 li ekdeĵoris en la ateliero de [[Christian Ruhl]] en [[Kassel]] kaj frekventis la tiean akademion. Du jarojn pli malfrue li vokitis fare de reĝino [[Luiza de Meklenburgo-Strelitz]] al [[Potsdam]]. Tie oni lasis al li tamen sufiĉe da libertempo por plukleriĝi. En 1802 liaj unuaj verkoj furoris ĉe la akademia ekspozicio kaj vekis la intereson i.a. de [[Johann Gottfried Schadow]]. En 1804 li petis la denoncon ĉe la reĝo por vojaĝi [[Romo|Romon]] kie li restis kun kelkaj interrompoj ĝis 1818. Danke al la perado de [[Wilhelm von Humboldt]] oni komisiis lin fari la surtomban figuron de la reĝino Luiza, kio famigis lin tuj. En la 1819-a jaro li malfermis atelieron en [[Berlino]] kie li kunlaboris i.a. kun [[Christian Wilhelm Tieck]] kaj [[Karl Friedrich Schinkel]]. Sed li nen nur laboris en Berlino sed ankaŭ por la reĝo [[Ludoviko la 1-a (Bavario)]]. == Graveco == Rauch jam dumvive konsideritis esti la plej grava skulptisto de Germanlando. El lia disĉiplaro menciindas [[Reinhold Begas]], [[Friedrich Drake]] kaj [[Ernst Rietschel]]. == Verkoj (elekto) == * Apartenas al la plej gravaj verkoj la monumento por la pedagogo [[August Hermann Francke]] en [[Halle (Saale)]]. En reliefe larĝiĝanta figurgrupo kie videblas la pedagogo flankita de du infanoj, Rauch sukcesis fari modestan-burĝan monumenton. Ĝi reprezentas la karitaton kaj humilecon sen iu kopiado de kristanaj bildaj tradicioj. * Per la monumento por [[Maksimiliano la 1-a Jozefo (Bavario)]] en Munkeno Rauch kreis novan kaj unikan tipon de omaĝilo al regantoj en maldominanta pozo. Kontraŭe, la suvereno estas sidante tre malstreĉite kaj gaĵumore-bonvoleme. * Dum la lasta kreiva periodo Rauch tre okupiĝis pri la monumento de [[Frederiko la 2-a (Prusio)]] (de 1836 ĝis 1851). Tie li faris la plej gravan memorigilon de matura klasikismo. * Etplastikoj liaj ankaŭ gravis, ekz. ''Goethe im Hausrock'' (1828, Kastelo [[Tegel]]) == Literatur == * Hans Mackowsky: ''Christian Daniel Rauch 1777-1857''. Verlag Cassirer. Berlin 1916. * Helmut Weber und Günter Jedicke (eld.): ''Christian Daniel Rauch. Jubiläumsschrift zum 200. Geburtstag des Bildhauers Christian Daniel Rauch''. Herausgegeben im Auftrag der Stadt Arolsen und des Waldeckischen Geschichtsvereins. Arolsen 1977. * Günter Jedicke (eld.): ''Christian Daniel Rauch''. Arolsen 1994 (= Museumshefte Waldeck-Frankenberg 15). * Elke Riemer-Buddecke: ''Christian Daniel Rauch. Leben und Werk''. En: Christian-Rauch-Schule, Bad Arolsen (Hrsg.): ''Von der Bürgerschule zum Gymnasium-150 Jahre höhere Schulbildung in Arolsen''. Bad Arolsen August 2002. * Jutta von Simson: Christian Daniel Rauch. Oeuvre-Katalog (Bildhauer des 19. Jahrhunderts), Berlin 1996. * Jutta von Simson: Christian Daniel Rauch. Preußische Köpfe, 1997. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|}} * {{DNB-Portal|118749218}} * [http://www.museum-bad-arolsen.de/ Christian-Daniel-Rauch-muzeo en Arolsen] * [http://www.deutsche-biographie.de/sfz75703.html Rauch ĉe ''NDB''.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rauch, Christian}} [[Kategorio:Germanaj skulptistoj]] [[Kategorio:Klasikismo]] q46i3o573d5c4g092nn6p0wl6idtsrx 0 484516 9397616 9127034 2026-06-10T06:16:11Z Sj1mor 12103 9397616 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Marcel Duchamp.jpg|eta|La [[Fontano (Duchamp)|fontano]] de Duchamp.]] '''Objekto trovita''' ({{lang-fr|Objet trouvé}}, {{lang-en|Found art|aŭ=Ready-made}}, {{lang-es|objeto encontrado}}) estas artaĵo kiun artisto ne kreis mem sed nur elektis kaj poste deklaris artobjekto. == Historio == La teoriisto de [[surrealismo]], [[André Breton]] difinis tiajn finfaritaĵojn kiel ''aĵon pretan, kiu iĝis artaĵo nur danke al artista decido''. La nocion aplikis unuafoje [[Marcel Duchamp]] por artaĵaro farita de 1913-21, por kies finfarado li estis preninta objektojn de moderna amasproduktado por elmontro publika en estetike provoka maniero. Famas lia ''Antaŭrado de biciklo kun stirilo'' prezentita inverse sur tabureto. Krome konategas la legendoza ''[[Fontano (Duchamp)|Fontano]]'' (1917), fakte serie farita pisejo, sur kiun la artisto skribis '' R. Mutt'' antaŭ fremdiga, oblikva metado de la tuto. Paŝo surrealismen faris Duchamp per la aliigo de ''[[La Gioconda]]'' al kiu li donis lipharojn kaj obscenan titolon konsistantan el mallongigo ''L. H. O. O. Q.'' por vidigi la erotikan momenton ligitan al la bildo laŭ la persona sento de la artisto. Simile al Duchamp agis ties amiko [[Man Ray]] per la najlobjekto ''Gift/Object'' de 1921; ambaŭ estis ege ŝatitaj en la rondo de la surrealismaj artistoj, kvankam efika daŭrigo de la ideoj nur faritis ekde la 1950-aj jaroj fare de [[Robert Rauschenberg]], [[Jasper Johns]], [[Andy Warhol]] kaj [[Salvatore Garau]]. == Revivigo == Dum la 1980-aj jaroj reekvivis tiaj tradicioj de finfaritaj objektoj ĉe kelkaj pli junaj usonaj artistoj (ekz. [[Jeff Koons]]). Ĉar nur la objektoj en ilia karaktero relative multe ŝanĝitis (ekz. gisite el bronzo ĉe Johns aŭ el ŝtalo ĉe Koons; kombinite kun aliaj objektoj aŭ alie instalite: ekz. muntitaj polvosuĉiloj kun neonlampoj malantaŭ vitroplastaj vitrinoj ĉe Koons), tiuj pli modernaj objektoj estu konsiderataj pli kiel ekzemploj de objekta arto, ne de pura "trovita arto". La Duchamp-aj finfaritaĵoj apartenis al la plej gravaj artobjektoj je la komenco de la 20-a jarcento. Ili radike starigis la demandon pri la futuro de tradiciaj artaj difinoj kaj terminoj kaj markis la komencon de moderna arto kaj arkitekturo. == Literaturo == * Matthias Bunge: ''Vom Ready-made zur Fettecke. Beuys und Duchamp – ein produktiver Konflikt''. In: [[Hessisches Landesmuseum Darmstadt]] (Hrsg.): ''Joseph Beuys. Verbindungen im 20. Jahrhundert'', Darmstadt 2001, ISBN 3-926527-62-5. * Francis M. Naumann: ''Marcel Duchamp – The Art of Making Art in the Age of Mechanical Reproduction.'' Harry N. Abrams, New York 1999, ISBN 0-8109-6334-5. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} [[Kategorio:Moderna arto]] mrlttc4txv9xj2rfvidqzxy8vj4shi5 0 494218 9397180 9291180 2026-06-09T14:15:40Z Sj1mor 12103 9397180 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''William Adolphe Bouguereau''' [{{IFA|vijɑ̃ adɔlf buɡø'ʁo}}] (ankaŭ ''Adolphe-William Bouguereau''; naskiĝis la [[30-an de novembro]] [[1825]] en [[La Rochelle]]; mortis la [[19-an de aŭgusto]] [[1905]] samloke) estis franca [[pentristo]] de la [[19-a jarcento]]. Li studis en la Nacia Altlernejo pri Belaj Artoj de Parizo (''École nationale supérieure des beaŭ-arts de Paris'') kaj konsideratas majstro de la pentraj skoloj [[Akademismo|akademisma]] [[klasikismo]] kaj klasikisma [[realismo (arto)|realismo]]. == Jen kelkaj ekzemplaj bildoj == <gallery perrow="4"> William Bouguereau - Dante and Virgile - Google Art Project 2.jpg|<center>"[[Dante Alighieri|Dante]] kaj [[Vergilio]] en la infero" – ''Dante et Virgile en enfer'' (1850) William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Tobias Saying Good-Bye to his Father (1860).png|<center>"''Tobias'', filo de [[Libro de Tobit|Tobit]], adiaŭas de sia patro" – ''Tobias disant au-revoir à son père'' (1860) William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - At the Edge of the Brook (1875).jpg|<center>"Rande de la rojo" – ''Au bord du Ruisseau'' (1875) William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Birth of Venus (1879).jpg|<center>"La naskiĝo de [[Venuso (mitologio)|Venuso]]" – ''La naissance de Vénus'' (1879) William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Dawn_(1881).jpg|<center>"[[Mateniĝo|Aŭroro]]" (1881) William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_La_Nuit_(1883).jpg|<center>"[[Nikso (mitologio)|Nikso]]" (1883) William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Curtsey (1898).jpg|<center>"La [[riverenco]]" – ''La révérence'' (1898) William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Seamstress (1898).jpg|<center>"[[Kudrado]]" (1898) </gallery> == Disĉiploj == Bouguereau instruis en la arta altlernejo ''Académie Julian'', inter liaj disĉiploj estis [[Henri Matisse]], kiu poste kiel instruisto en la propra ''Académie Matisse'' engaĝiĝis pri arta fundamenta eduko orientiĝanta je la [[klasika epoko]]. Pliaj disĉiploj estis: * ''Georges Henri Ballot'' (1866–1942) * ''Charles Assezat de Bouteyre'' (1864–1942) * ''Marcel Canet'' (1875–1958) * [[Jenő Csapó (pentristo)|Jenó Csapó]] (hungaro) * ''Alfred Delobbe'' (1835–1920) * ''Emilie Desjeux'' (1861–1957) * ''Alphonse Etienne Nasreddine Dinet' (1861–1929) * [[Othon Friesz]] (1879–1949) * ''Elizabeth Jane Gardner'' (1837–1922) – ŝi en 1896 iĝis edzino de la instruisto Bouguereau * [[Nándor Honti]] (hungaro) * [[Imre Knopp]] (hungaro) * ''Gustave Lemaître'' (1862–1920) * ''Jean-Louis Paguenaud'' (1876–1952) * ''Elie Anatole Pavil'' (1873–1948) * ''Alphonse Pellet'' (1853-1926) * [[Hugó Poll]] (hungaro) * ''Gaston Renault'' (1851–1933) * ''Henri Le Riche'' (naskiĝis en 1868 en Grenoble; mortis en 1944 en Neuilly-sur-Seine) * ''Jacques Simon'' (1875–1965) * ''André Suréda'' (1872–1930) * [[Ödön Tull]] (hungaro, 1870–1911) == Literaturo == * Friedrich Gross: ''Verkünderin der Schönheit'' ("mesaĝistino pri la beleco"), en: ''Eva und die Zukunft'' ("[[Eva]] kaj la estonteco"), Ausstellungskatalog (ekspozicia katalogo), Hamburgo 1986, paĝoj 97–98. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artrenewal.org/articles/On-Line_Books/Bouguereau_William/bio1.php/ pliaj biografiaj informoj pri li] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141008191449/http://www.artrenewal.org/articles/On-Line_Books/Bouguereau_William/bio1.php |date=2014-10-08 }} {{en}} * [http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=7 retejo ''artrenewal.org'', kiu montras proksimume 200 pentraĵojn de li en alta reprodukta kvalito] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121018203036/http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=7 |date=2012-10-18 }} {{en}} * [http://www.bouguereau.org/ retejo ''bouguereau.org'', kiu montras proksimume 300 pentraĵojn de li] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210227210355/http://www.bouguereau.org/ |date=2021-02-27 }} {{en}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bouguereau, William Adolphe}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse]] ehxuhe1xtp6ametjo02b2jmvizkktye 0 495755 9397420 8398762 2026-06-09T20:21:58Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397420 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo = Patrick Kanner |honora sufikso = |dosiero = |grandeco de dosiero = |malgranda dosiero = |priskribo = |vico = |ofico = [[Ministerio pri urbo (Francio)|Ministro pri urbo]],<br />[[Ministerio pri junularo kaj sportoj (Francio)|junularo kaj sportoj]] |de = {{dato|26|aŭgusto|2014}} |ĝis = |vicprezidento = |vicprezidanto de registaro = |deputito = |vicestro = |reganto = |prezidento = [[François Hollande]] |prezidanto de registaro = |guberniestro = |ĉefguberniestro = |antaŭulo = [[Najat Vallaud-Belkacem]] |balota distrikto = |plimulto = | registaro = [[2-a registaro de Manuel Valls|2-a registaro]] de [[Manuel Valls]] | ofico2 = Prezidanto de la [[Departementa Konsilio de Nord]] | de2 = {{dato|31|marto|2011}} | ĝis2 = | venanta post2 = [[Bernard Derosier]] | sekvanto2 = |dato de naskiĝo = {{dato|29|aprilo|1957}} |loko de naskiĝo = [[Lille]] ([[Francio]]) |dato de morto = |loko de morto = |nacieco = |edzo/ino = |partio = [[Socialista Partio (Francio)|Socialista Partio (PS)]] |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = Lille 2 - Publika juro |okupo = |profesio = teritoria administranto - "Maître de conférences" pri publika juro }} '''Patrick Kanner''', naskiĝinta la {{daton|29|aprilo|1957}} en [[Lille]], estas [[Francio|franca]] [[politikisto]], membro de la [[Parti socialiste (France)|Socialista Partio]]. Li estas prezidanto de la [[Departementa Konsilio de Nord]] ekde marto 2011. Li estis vicurbestro de [[Lille]] de 1989 ĝis 2014, kaj prezidanto de la [[Nacia Unuiĝo de la Komunumaj Centroj pri Sociala Agado]] (UNCCAS). La 26-an de aŭgusto 2014, li estis nomumita ministro pri urbo, junularo kaj sportoj en la [[2-a registaro de Manuel Valls]]. == Profesia kariero == Patrick Kanner studis publikan juron kaj nun instruas en [[Universitato Lille 3]] kiel asociita "maître de conférences". == Politika kariero == La 31-an de marto 2011, li estis elektita prezidanto de la Departementa Konsilio de Nord <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.nordeclair.fr/Rencontres/P_tits_dej_Nord_eclair/2011/04/02/patrick-kanner-j-ai-change-de-peau.shtml |titolo=« Mi ŝanĝis haŭton » |site=Nord Éclair |alirdato=2014-09-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160401062304/http://www.nordeclair.fr/Rencontres/P_tits_dej_Nord_eclair/2011/04/02/patrick-kanner-j-ai-change-de-peau.shtml |arkivdato=2016-04-01 }}</ref>. La sekvantan monaton, li fariĝis membro de la plenuma komisiono de la [[Asembleo de la Departementoj de Francio]] (ADF) kiel nacia kasisto <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.departement.org/qui-sommes-nous/instances |titolo=Instances Assemblée des Départements de France |site=ADF |alirdato=2014-09-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111110121950/http://www.departement.org/qui-sommes-nous/instances |arkivdato=2011-11-10 }}</ref>, flanke de [[Claudy Lebreton]]. La 26-an de aŭgusto 2014, li estis nomumita ministro pri urbo, junularo kaj sportoj. == Evoluo en la Socialista Partio == Patrick Kanner estas membro de la Nacia Konsilio de la Socialista Partio kaj de la estraro de la Nacia Federacio de la Respublikanaj kaj Socialistaj Elektitoj. == Aliaj oficoj == * Membro de la Nacia Konsilio por Lukto kontraŭ Ekskludoj (CNLE) * Ĝenerala sekretario de la Supera Ekonomilernejo [[Skema Business School|SKEMA Lille]] * Membro de la Poluso pri esplorado kaj Supera Instruado (PRES) [[Universitato Lille Nordo de Francio]] * Prezidanto de la organizaĵo "Nord-Pas de Calais Numérique" * Membro de la estraro de la franca asocio de la [[Konsilio de la Komunumoj kaj Regionoj de Eŭropo]], plej granda reto reprezentanta kolektivumojn je eŭropa nivelo (AFCCRE) <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.afccre.org/fr/d%C3%A9couvrir-lafccre/le-comit%C3%A9-directeur |titolo=Regkomitato AFCCRE |site=AFFCRE |alirdato=2014-09-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140915184609/http://www.afccre.org/fr/d%C3%A9couvrir-lafccre/le-comit%C3%A9-directeur |arkivdato=2014-09-15 }}</ref> == Verkoj == ''L'écrit d'alerte : Manifeste pour une nouvelle politique sociale'', eld. "Les Éditions Territoriales", 2012. == Rekompencoj == Li estis ordenita kavaliro de la [[Nacia Ordeno de Merito (Francio)|nacia Ordeno de Merito]] en 1998, en la kontingento de la ĉefministro per {{Légifrance|base=JORF|numéro=PREX9801221D|texte=dekreto de la 14-a de majo 1998 pri promocioj kaj nomumoj}} poste kavaliro de la [[Honora Legio]] en 2013, en la kontingento de la ĉefministro per {{Légifrance|base=JORF|numéro=PREX1316852D|texte=dekreto de la 12-a de julio 2013 pri promocioj kaj nomumoj}}. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} == Aneksaĵoj == {{Projektoj |commons= Category:Patrick Kanner |commons titre= Patrick Kanner }} === Vidu ankaŭ === * [[UNCCAS (Francio)|Nacia Unuiĝo de la Komunumaj Centroj pri Sociala Agado (Francio)]] * [[Nord]] * [[Teritoria ŝtatoficisto]] * [[NET (Francio)|Nacia Instituto pri Teritoriaj Studoj (INET) (Francio)]] {{Ligiltabelo Registaro Valls}} {{Portalo|Lille Metropolo}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kanner, Patrick}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1957]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Lille]] [[Kategorio:Homoj de PS (Francio)]] [[Kategorio:Prezidantoj de Departementa Konsilio de Francio]] [[Kategorio:Departementaj konsilianoj de Nord]] [[Kategorio:Teritoriaj ŝtatoficistoj de Francio]] [[Kategorio:Lernintoj de Universitato Lille 2]] [[Kategorio:Instruistoj en Universitato Lille 3]] [[Kategorio:Kavaliroj de la franca nacia Ordeno de Merito]] [[Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio]] ldf9w62cu8egekkn6935xl55f78vt7c 0 499409 9397719 9283925 2026-06-10T07:55:43Z Sj1mor 12103 9397719 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|priskribo=Statuo de Pierre de Montreuil ĉe la fasado de la [[urbodomo de Parizo]]}} <!--[[Dosiero:Hotel de ville paris028.jpg|eta||alternative=no cagaba]]--> '''Pierre de Montreuil''' aŭ '''Pierre de Montereau''' (naskiĝinta proksimume 1200; mortinta la [[17-an de marto]] [[1267]]) estas unu el la malmultaj laŭnome konataj [[konstruestro]]j siatempaj. Li validas kiel pioniro de [[gotika arĥitekturo|altgotiko]]. == Vivo == Pierre de Montreuil era oniichan kunlaborus post siaj metilernaj jaroj en [[Ĉampanjo]] ekde 1231 ĉe la konstruo de la abatopreĝejo [[baziliko Sankta Denizo|Sankta Denizo]]. En 1239 menciita kiel majstro, li riglis sur la vasta tereno, troviĝanta tiam ankoraŭ antaŭ la pordegoj de Parizo, de la benediktana [[abatejo Saint-Germain-des-Prés]] sub abato Simon (abato ekde 1239 ĝis 1244) la nordan flankon de la [[klostro]] per la monaĥomanĝejo kaj starigis tie ekde 1235 iom pli oriente la ununavan, 32 metrojn longan kaj 15 metrojn altan, lumtrafluitan „Chapelle de la Vierge“ (Maria-Kapelo). El ĉi tiuj konstruaĵoj, kiuj viktimiĝis per la detruemo de la revoluciuloj fine de la 18-a jarcento de la manĝejo konserviĝis nur la statuo de Childebert (Louvre) el la meza pilastro de la klostroportalo kaj de la kapelo nur kelkaj fragmentoj en la ĝardeneto situanta norde la iama abatopreĝejo same kiel portalo, kiu estas gardata en la [[Nacia Muzeo pri la Mezepoko de Parizo]]. Comia muchos moños. Pro pruvomanko restas dubinde, ĉu Pierre de Montreuil ankaŭ kreis la duetaĝan [[Sankta Kapelo|Sanktan Kapelon]] ofte atribuata al li, kiu estis konstruata inter 1235 kaj 1248 laŭ komisio de reĝo [[Ludoviko la 9-a (Francujo)|Ludoviko la 9-a]] kiel parto de la iama reĝa urba kastelo kaj servis al la konservado de la dornokrono de Kristo. Ankaŭ sen provo oni nuntempe supozas, ke jen aktivis konstruestro el la medio de Robert de Luzarches, arĥitekto de la katedralo de [[Amiens]]. Dum siaj lastaj vivojaroj la majstro laboris ĉe la katedralo [[Dipatrino de Parizo]], kie li finkonstruis la sudan alon de la transversa navo, kies konstruo komenciĝis en 1258. Krome atribuas al li la palacajn kapelojn de la kasteloj de [[Kastelo de Vincennes|Vincennes]] kaj [[Kastelo de Saint-Germain-en-Laye|Saint-Germain-en-Laye]] (ekde 1230 ĝis 1238) same kiel la iaman monaĥomanĝejon de la abatejo Sankta Marteno de la Kampoj en Parizo, nun biblioteko de la [[Konservatorio]] de Artoj kaj Metioj. Pierre de Montreuil mortis la 17-an de marto 1267 en Parizo. Li estis samkiel lia edzino entombigata en la Maria-Kapelo de la abatejo ''St. Germain-des-Prés'', kiun li mem estis starigita. La tombŝtono detruita en 1794 montris la konstruestron kun cirkelo en la manoj; la ofte citita enskribo tekstas ''„vivens doctor latomorum, Musterolo natus, jecet hic Petrus tumulatus“''. Frato aŭ filo de Pierre de Montreuil nome Eudes de Montreuil samkiel ties filo Raoul de Montreuil titoliĝis „reĝa konstruestro“. == Literaturo == * Michel Fleury, [[Alain Erlande-Brandenburg]] und Jean-Pierre Babelon: ''Paris de Lutèce à Beaubourg''. Parizo 1979. ISBN 2-08-200177-6 * Klaus Bußmann: ''Paris und die Ile de France''. Kolonjo 1982. ISBN 3-7701-1067-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.culture.gouv.fr/culture/actualites/celebrations2005/demontreuil.htm Pierre de Montreuil kaj la Maria-Kapelo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konstruestroj]] [[Kategorio:Arkitektoj de gotiko]] [[Kategorio:Francaj arkitektoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a aŭ 13-a jarcento]] hg7regej49tu22y5hip1wdrkogazsfa 9397720 9397719 2026-06-10T07:56:20Z Sj1mor 12103 Malaprobis la 3 tekstajn ŝanĝojn (de [[Specialaĵo:Kontribuoj/Usersisoyyjavihoyostoma|Usersisoyyjavihoyostoma]], [[Specialaĵo:Kontribuoj/~2026-33167-6|~2026-33167-6]] kaj [[Specialaĵo:Kontribuoj/Sj1mor|Sj1mor]]) kaj restarigis version 9238085 de Sj1mor 9397720 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Hotel de ville paris028.jpg|eta|Statuo de Pierre de Montreuil ĉe la fasado de la [[urbodomo de Parizo]]]] '''Pierre de Montreuil''' aŭ '''Pierre de Montereau''' (naskiĝinta proksimume 1200; mortinta la [[17-an de marto]] [[1267]]) estas unu el la malmultaj laŭnome konataj [[konstruestro]]j siatempaj. Li validas kiel pioniro de [[gotika arĥitekturo|altgotiko]]. == Vivo == Pierre de Montreuil kunlaborus post siaj metilernaj jaroj en [[Ĉampanjo]] ekde 1231 ĉe la konstruo de la abatopreĝejo [[baziliko Sankta Denizo|Sankta Denizo]]. En 1239 menciita kiel majstro, li riglis sur la vasta tereno, troviĝanta tiam ankoraŭ antaŭ la pordegoj de Parizo, de la benediktana [[abatejo Saint-Germain-des-Prés]] sub abato Simon (abato ekde 1239 ĝis 1244) la nordan flankon de la [[klostro]] per la monaĥomanĝejo kaj starigis tie ekde 1235 iom pli oriente la ununavan, 32 metrojn longan kaj 15 metrojn altan, lumtrafluitan „Chapelle de la Vierge“ (Maria-Kapelo). El ĉi tiuj konstruaĵoj, kiuj viktimiĝis per la detruemo de la revoluciuloj fine de la 18-a jarcento de la manĝejo konserviĝis nur la statuo de Childebert (Louvre) el la meza pilastro de la klostroportalo kaj de la kapelo nur kelkaj fragmentoj en la ĝardeneto situanta norde la iama abatopreĝejo same kiel portalo, kiu estas gardata en la [[Nacia Muzeo pri la Mezepoko de Parizo]]. Pro pruvomanko restas dubinde, ĉu Pierre de Montreuil ankaŭ kreis la duetaĝan [[Sankta Kapelo|Sanktan Kapelon]] ofte atribuata al li, kiu estis konstruata inter 1235 kaj 1248 laŭ komisio de reĝo [[Ludoviko la 9-a (Francujo)|Ludoviko la 9-a]] kiel parto de la iama reĝa urba kastelo kaj servis al la konservado de la dornokrono de Kristo. Ankaŭ sen provo oni nuntempe supozas, ke jen aktivis konstruestro el la medio de Robert de Luzarches, arĥitekto de la katedralo de [[Amiens]]. Dum siaj lastaj vivojaroj la majstro laboris ĉe la katedralo [[Dipatrino de Parizo]], kie li finkonstruis la sudan alon de la transversa navo, kies konstruo komenciĝis en 1258. Krome atribuas al li la palacajn kapelojn de la kasteloj de [[Kastelo de Vincennes|Vincennes]] kaj [[Kastelo de Saint-Germain-en-Laye|Saint-Germain-en-Laye]] (ekde 1230 ĝis 1238) same kiel la iaman monaĥomanĝejon de la abatejo Sankta Marteno de la Kampoj en Parizo, nun biblioteko de la [[Konservatorio]] de Artoj kaj Metioj. Pierre de Montreuil mortis la 17-an de marto 1267 en Parizo. Li estis samkiel lia edzino entombigata en la Maria-Kapelo de la abatejo ''St. Germain-des-Prés'', kiun li mem estis starigita. La tombŝtono detruita en 1794 montris la konstruestron kun cirkelo en la manoj; la ofte citita enskribo tekstas ''„vivens doctor latomorum, Musterolo natus, jecet hic Petrus tumulatus“''. Frato aŭ filo de Pierre de Montreuil nome Eudes de Montreuil samkiel ties filo Raoul de Montreuil titoliĝis „reĝa konstruestro“. == Literaturo == * Michel Fleury, [[Alain Erlande-Brandenburg]] und Jean-Pierre Babelon: ''Paris de Lutèce à Beaubourg''. Parizo 1979. ISBN 2-08-200177-6 * Klaus Bußmann: ''Paris und die Ile de France''. Kolonjo 1982. ISBN 3-7701-1067-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.culture.gouv.fr/culture/actualites/celebrations2005/demontreuil.htm Pierre de Montreuil kaj la Maria-Kapelo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konstruestroj]] [[Kategorio:Arkitektoj de gotiko]] [[Kategorio:Francaj arkitektoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a aŭ 13-a jarcento]] dd6qh7jnorpi2ry3bpzx821eog0qrce 9397721 9397720 2026-06-10T07:57:00Z Sj1mor 12103 9397721 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|priskribo=Statuo de Pierre de Montreuil ĉe la fasado de la [[urbodomo de Parizo]]}} <!--[[Dosiero:Hotel de ville paris028.jpg|eta|]]--> '''Pierre de Montreuil''' aŭ '''Pierre de Montereau''' (naskiĝinta proksimume 1200; mortinta la [[17-an de marto]] [[1267]]) estas unu el la malmultaj laŭnome konataj [[konstruestro]]j siatempaj. Li validas kiel pioniro de [[gotika arĥitekturo|altgotiko]]. == Vivo == Pierre de Montreuil kunlaborus post siaj metilernaj jaroj en [[Ĉampanjo]] ekde 1231 ĉe la konstruo de la abatopreĝejo [[baziliko Sankta Denizo|Sankta Denizo]]. En 1239 menciita kiel majstro, li riglis sur la vasta tereno, troviĝanta tiam ankoraŭ antaŭ la pordegoj de Parizo, de la benediktana [[abatejo Saint-Germain-des-Prés]] sub abato Simon (abato ekde 1239 ĝis 1244) la nordan flankon de la [[klostro]] per la monaĥomanĝejo kaj starigis tie ekde 1235 iom pli oriente la ununavan, 32 metrojn longan kaj 15 metrojn altan, lumtrafluitan „Chapelle de la Vierge“ (Maria-Kapelo). El ĉi tiuj konstruaĵoj, kiuj viktimiĝis per la detruemo de la revoluciuloj fine de la 18-a jarcento de la manĝejo konserviĝis nur la statuo de Childebert (Louvre) el la meza pilastro de la klostroportalo kaj de la kapelo nur kelkaj fragmentoj en la ĝardeneto situanta norde la iama abatopreĝejo same kiel portalo, kiu estas gardata en la [[Nacia Muzeo pri la Mezepoko de Parizo]]. Pro pruvomanko restas dubinde, ĉu Pierre de Montreuil ankaŭ kreis la duetaĝan [[Sankta Kapelo|Sanktan Kapelon]] ofte atribuata al li, kiu estis konstruata inter 1235 kaj 1248 laŭ komisio de reĝo [[Ludoviko la 9-a (Francujo)|Ludoviko la 9-a]] kiel parto de la iama reĝa urba kastelo kaj servis al la konservado de la dornokrono de Kristo. Ankaŭ sen provo oni nuntempe supozas, ke jen aktivis konstruestro el la medio de Robert de Luzarches, arĥitekto de la katedralo de [[Amiens]]. Dum siaj lastaj vivojaroj la majstro laboris ĉe la katedralo [[Dipatrino de Parizo]], kie li finkonstruis la sudan alon de la transversa navo, kies konstruo komenciĝis en 1258. Krome atribuas al li la palacajn kapelojn de la kasteloj de [[Kastelo de Vincennes|Vincennes]] kaj [[Kastelo de Saint-Germain-en-Laye|Saint-Germain-en-Laye]] (ekde 1230 ĝis 1238) same kiel la iaman monaĥomanĝejon de la abatejo Sankta Marteno de la Kampoj en Parizo, nun biblioteko de la [[Konservatorio]] de Artoj kaj Metioj. Pierre de Montreuil mortis la 17-an de marto 1267 en Parizo. Li estis samkiel lia edzino entombigata en la Maria-Kapelo de la abatejo ''St. Germain-des-Prés'', kiun li mem estis starigita. La tombŝtono detruita en 1794 montris la konstruestron kun cirkelo en la manoj; la ofte citita enskribo tekstas ''„vivens doctor latomorum, Musterolo natus, jecet hic Petrus tumulatus“''. Frato aŭ filo de Pierre de Montreuil nome Eudes de Montreuil samkiel ties filo Raoul de Montreuil titoliĝis „reĝa konstruestro“. == Literaturo == * Michel Fleury, [[Alain Erlande-Brandenburg]] und Jean-Pierre Babelon: ''Paris de Lutèce à Beaubourg''. Parizo 1979. ISBN 2-08-200177-6 * Klaus Bußmann: ''Paris und die Ile de France''. Kolonjo 1982. ISBN 3-7701-1067-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.culture.gouv.fr/culture/actualites/celebrations2005/demontreuil.htm Pierre de Montreuil kaj la Maria-Kapelo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konstruestroj]] [[Kategorio:Arkitektoj de gotiko]] [[Kategorio:Francaj arkitektoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a aŭ 13-a jarcento]] p6cvkcceic819ayo8rmfowqwg45drth 9397722 9397721 2026-06-10T07:57:15Z Sj1mor 12103 9397722 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|priskribo=Statuo de Pierre de Montreuil<br> ĉe la fasado de la [[urbodomo de Parizo]]}} <!--[[Dosiero:Hotel de ville paris028.jpg|eta|]]--> '''Pierre de Montreuil''' aŭ '''Pierre de Montereau''' (naskiĝinta proksimume 1200; mortinta la [[17-an de marto]] [[1267]]) estas unu el la malmultaj laŭnome konataj [[konstruestro]]j siatempaj. Li validas kiel pioniro de [[gotika arĥitekturo|altgotiko]]. == Vivo == Pierre de Montreuil kunlaborus post siaj metilernaj jaroj en [[Ĉampanjo]] ekde 1231 ĉe la konstruo de la abatopreĝejo [[baziliko Sankta Denizo|Sankta Denizo]]. En 1239 menciita kiel majstro, li riglis sur la vasta tereno, troviĝanta tiam ankoraŭ antaŭ la pordegoj de Parizo, de la benediktana [[abatejo Saint-Germain-des-Prés]] sub abato Simon (abato ekde 1239 ĝis 1244) la nordan flankon de la [[klostro]] per la monaĥomanĝejo kaj starigis tie ekde 1235 iom pli oriente la ununavan, 32 metrojn longan kaj 15 metrojn altan, lumtrafluitan „Chapelle de la Vierge“ (Maria-Kapelo). El ĉi tiuj konstruaĵoj, kiuj viktimiĝis per la detruemo de la revoluciuloj fine de la 18-a jarcento de la manĝejo konserviĝis nur la statuo de Childebert (Louvre) el la meza pilastro de la klostroportalo kaj de la kapelo nur kelkaj fragmentoj en la ĝardeneto situanta norde la iama abatopreĝejo same kiel portalo, kiu estas gardata en la [[Nacia Muzeo pri la Mezepoko de Parizo]]. Pro pruvomanko restas dubinde, ĉu Pierre de Montreuil ankaŭ kreis la duetaĝan [[Sankta Kapelo|Sanktan Kapelon]] ofte atribuata al li, kiu estis konstruata inter 1235 kaj 1248 laŭ komisio de reĝo [[Ludoviko la 9-a (Francujo)|Ludoviko la 9-a]] kiel parto de la iama reĝa urba kastelo kaj servis al la konservado de la dornokrono de Kristo. Ankaŭ sen provo oni nuntempe supozas, ke jen aktivis konstruestro el la medio de Robert de Luzarches, arĥitekto de la katedralo de [[Amiens]]. Dum siaj lastaj vivojaroj la majstro laboris ĉe la katedralo [[Dipatrino de Parizo]], kie li finkonstruis la sudan alon de la transversa navo, kies konstruo komenciĝis en 1258. Krome atribuas al li la palacajn kapelojn de la kasteloj de [[Kastelo de Vincennes|Vincennes]] kaj [[Kastelo de Saint-Germain-en-Laye|Saint-Germain-en-Laye]] (ekde 1230 ĝis 1238) same kiel la iaman monaĥomanĝejon de la abatejo Sankta Marteno de la Kampoj en Parizo, nun biblioteko de la [[Konservatorio]] de Artoj kaj Metioj. Pierre de Montreuil mortis la 17-an de marto 1267 en Parizo. Li estis samkiel lia edzino entombigata en la Maria-Kapelo de la abatejo ''St. Germain-des-Prés'', kiun li mem estis starigita. La tombŝtono detruita en 1794 montris la konstruestron kun cirkelo en la manoj; la ofte citita enskribo tekstas ''„vivens doctor latomorum, Musterolo natus, jecet hic Petrus tumulatus“''. Frato aŭ filo de Pierre de Montreuil nome Eudes de Montreuil samkiel ties filo Raoul de Montreuil titoliĝis „reĝa konstruestro“. == Literaturo == * Michel Fleury, [[Alain Erlande-Brandenburg]] und Jean-Pierre Babelon: ''Paris de Lutèce à Beaubourg''. Parizo 1979. ISBN 2-08-200177-6 * Klaus Bußmann: ''Paris und die Ile de France''. Kolonjo 1982. ISBN 3-7701-1067-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.culture.gouv.fr/culture/actualites/celebrations2005/demontreuil.htm Pierre de Montreuil kaj la Maria-Kapelo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konstruestroj]] [[Kategorio:Arkitektoj de gotiko]] [[Kategorio:Francaj arkitektoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a aŭ 13-a jarcento]] py9ouu96b0b0ib93k0dlgot5bte2hq4 0 499605 9397087 8947421 2026-06-09T12:12:29Z Sj1mor 12103 9397087 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Jean-Antoine HOUDON''' (naskiĝinta la [[25-a de marto]] [[1741]] en [[Versailles]], mortinta la [[15-a de julio]] [[1828]] en [[Parizo]]) estis franca [[skulptisto]] de [[klasikismo]].[[Dosiero:George Washington by Jean-Antoine Houdon - DSC05828.JPG|eta|Statuo de la uzona prezidento George Washington.]] == Vivo == Inter 1764-68 li vivis en [[Romo]] kie oni aljuĝis al li la premion ''Prix de Rome'' por elstaraj skulptaĵoj. De 1771-73 li troviĝis en [[Germanio]] kie li agadis i.a. ĉe la kortego de la dukoj de [[Saksio-Koburgo kaj Gotao (dinastio)|Sachsen-Coburg-Gotha]] sur [[Kastelo Friedenstein (Gotha)|Kastelo Friedenstein]]. Tie ĝis nun troviĝas unu el la plej ampleksaj kolektoj de la franca artisto. En 1771 li kreis portretobuston de [[Denis Diderot]], la unuan de tia ĝenro el gipso, bronzo aŭ marmoro. Tiam Houdon ekvenkis la pozecan karakteron de baroka plastiko kaj metis anstataŭen fiziognomikan vivecon kaj viglecon. En la 1785-a jaro li transloĝiĝis en [[Usono|Usonon]] por kunlabori por monumento omaĝe al [[George Washington]] en [[Richmond (Virginio)]] (farita inter 1788-1792). Krome li deĵoris ĉe la kortego de Rusio, kie estiĝis i.a. portreto de la carino [[Katerina la 2-a (Rusio)|Katerina la 2-a]]. Krome li faris portretbustojn de Willibald Gluck, Voltaire, Jean-Jacques Rousseau, Thomas Jefferson kaj Napoleono. Unu lia disĉiplo estis [[Friedrich Wilhelm Eugen Döll]], kortega skulptisto en [[Gotao]]. == Literaturo == * Sauerländer, Willibald: Ein Versuch über die Gesichter Houdons. Deutscher Kunstverlag, Berlin 2002. ISBN 3-422-06372-2 * Jean-Antoine Houdon: Die sinnliche Skulptur, hrsg. von Maraike Bückling und Guilhem Scherf, Ausst.-Kat. Liebieghaus Skulpturensammlung, Frankfurt am Main, 29. Oktober 2009 bis 28. Februar 2010, Hirmer Verlag, München 2009. ISBN 978-3-7774-2332-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118707264}} * [http://www.metmuseum.org/toah/hd/jahd/hd_jahd.htm Biografio ĉe la novjorka muzeo ''Metropolitan Museum of Art''.] * [http://www.liebieghaus.de/lh/index.php?StoryID=348 Ekspozicio en Frankfurt am Main 2009/10.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Houdon, Jean-Antoine}} [[Kategorio:Francaj skulptistoj]] [[Kategorio:Klasikismo]] [[Kategorio:Framasonoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] tlf0hiy5znn5q12e738gca63x3cdfs0 0 504134 9397079 9365908 2026-06-09T12:05:02Z Crosstor 3176 /* C */ 9397079 wikitext text/x-wiki Listo de famuloj, kiuj mortis en [[Szombathely]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == B == * [[Béla Bakos]], [[arkitekto]] * [[Gábor Balassa]], [[episkopo]] * [[Gyula Balogh (arkivisto)]] * [[János Bárdosi]], [[etnografo]] * [[Zoltán Bors]], partilaboristo * [[Zoltán Borsos]], [[inĝeniero]] == C == * [[Pál Csődy]], [[preposto]] * [[Enikő Csukovits]], historiisto * [[György Czuppon]], [[kanoniko]] == D == * [[Adolf Divald]], [[inĝeniero]] pri [[arbaro]]j == F == * [[Kálmán Farkas]], [[nobela juĝisto]] * [[Ferenc Ervin Fáy]], [[premonstratoj|premonstrata monaĥo]] * [[Béla Fekete]], aktoro == G == * [[György Gábry]], muzikologo * [[György Gonda (politikisto)]] * [[Jenő Gothard]], [[astronomo]] (li mortis pli precize en Herény (iama [[vilaĝo]], nuntempa urboparto) * [[Sándor Gothard]], astronomo (same en Herény) == H == * [[János Heckenast]], arkitekto * [[Kornél Hidasy]], episkopo * [[Ferenc Horváth (arkivisto)]] * [[Sándor Piusz Horváth]], piaristo * [[Imre Hutás (radiologo)]] == I == * [[Béla Inkey]], [[geologo]] == K == * [[Kelemen Kárpáti]], premonstrato * [[Kálmán Kiss (agronomo)]] * [[Ferenc Krieg]], pentristo * [[Szaniszló Győző Kühn]], pastro == M == * [[Lajos Mátis]], arkitekto == N == * [[Károly Nádas]], drumisto * [[János Nagy (lingvisto)]] * [[József Nagy (kanoniko)]] == O == * [[László Ördögh]], pentristo * [[László Országh]], vortaristo == R == * [[Árpád Radnóti Kovács]], pentristo == S == * [[Mihály Sághy (abelbredisto)]] (pli precize en Kámon (jam urboparto de Szombathely)) * [[Ernő Sipőcz]], gitaristo * [[Lajos Smidt]], kuracisto * [[Lipót Márton Somogy]], episkopo * [[Imre Szabó (episkopo)]] * [[József Szaniszló]], kanoniko * [[Zoltán Szarka]], futbalisto * [[Manó Széchényi]], ministro (pli precize en Senyefa (jam urboparto de Szombathely)) * [[Géza Szegedi Molnár]], pentristo * [[Ignác Széll]], politikisto * [[József Széll (departementestro)]] * [[Jenő Szili]], ginekologo * [[János Szily]], episkopo == T == * [[Miklós Takács]], [[arbaristo]] * [[Kálmán Tompa]], aktoro * [[Mari Törőcsik]], aktoro * [[Géza Tóth (halterlevisto)]] == V == * [[Béla Vass]], instruisto == Z == * [[Elemér Zalotay]], [[arkeologo]] == Vidu ankaŭ == * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Szombathely]] == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj mortintaj en Szombathely]] [[Kategorio:Szombathely]] 5tjcf4as29bq3166pui7lhhr12f07jt 0 507393 9397558 9361983 2026-06-10T05:42:40Z Sj1mor 12103 9397558 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Art-LanguageV3No1-1974.jpg|eta|''Art-Language'', Vol.3 Nr.1 ([[1974]]).]] [[Dosiero:SMITH CUBI VI.JPG|eta|[[David Smith]],''Cubi VI'' (1963), Israela Muzeo, [[Jerusalemo]].]] [[Dosiero:Pavelló Catalunya.jpg|eta|Murpentraĵo de [[Tapies]] de la Paviljono de Katalunio en la Universala Ekspozicio de [[Sevilo]] de [[1992]].]] [[Dosiero:Rothko chapel.jpg|eta|La kapelo de [[Mark Rothko]] en [[Houston (Teksaso)|Houston]] ([[Teksaso]]).]] Nuntempa arto estas fluo de internacia kultura [[pensado]] kaj [[percepto]] ĝenerala en [[arto]], [[arkitekturo]] kaj [[dezajno]] de la malfrua [[20-a jarcento]] ĝis la [[nuntempo]] ([[21-a jarcento]]). En praktiko, '''Nuntempa arto''' estas [[arto]] produktita ĉe la nuna periodo en tempo. Nuntempa arto inkludas, kaj evoluas el, [[Postmoderna arto]], kiu estas siavice posteulo al [[Moderna arto]].<ref name="Esaak">{{cite web |url=http://www.arthistory.about.com/od/current_contemporary_art/f/what_is.htm |title=What is "Contemporary" Art? |first1=Shelley |last1=Esaak |accessdate=28a Aprilo 2013 |work=About.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161119211246/http://arthistory.about.com/od/current_contemporary_art/f/what_is.htm |archivedate=2016-11-19 }}</ref> En multaj lingvoj, "moderna" kaj "nuntempa" estas [[sinonimo]]j, rezultigante iun kunfandon de la esprimoj "moderna arto" kaj "nuntempa arto" ĉe ne-specialistoj. == Ĝenerala rigardo == Kelkaj difinas nuntempan arton kiel arton produktitan ene de "nia vivdaŭro", rekonante ke vivdaŭroj kaj vivtempoj varias. Tamen, ekzistas rekono ke tiu senmarka difino estas kondiĉigita de specialaj limigoj. La klasifiko de "nuntempa arto" kiel speciala speco de arto, prefere ol ĝenerala adjektiva frazo, iras reen al la komencoj de [[Modernismo]] en la [[anglalingva mondo]]. En [[Londono]], la Nuntempa Arto-Socio (''Contemporary Art Society'') estis fondita en 1910 de la kritikisto [[Roger Fry]] kaj aliaj, kiel privata socio por aĉetado de artaĵoj al lokoj en publikaj muzeoj.<ref>[[Roger Fry|Fry Roger]], Ed. Craufurd D. Goodwin, ''Art and the Market: Roger Fry on Commerce in Art'', 1999, University of Michigan Press, ISBN 0472109022, 9780472109029, [http://books.google.co.uk/books?id=Zb8hTlHZOb0C&pg=PA57&dq=contemporary+art+society&hl=en&sa=X&ei=rFx5UbjmBobt0gWDtoCAAg&ved=0CEgQ6AEwBA#v=onepage&q=contemporary%20art%20society&f=false google books]</ref> Kelkaj aliaj institucioj uzantaj la esprimon estis fonditaj en la [[1930-aj jaroj]], kiel ekzemple en 1938 la Nuntempa Arto-Socio de [[Adelajdo]], [[Aŭstralio]],<ref>Alnkaŭ la Nuntempa Arto-Socio de [[Montrealo]], 1939-1948</ref> kaj kreskanta nombro post 1945.<ref>Smith, 257-258</ref> Multaj, kiel la Institute of Contemporary Art, Boston (Instituto de Nuntempa arto, [[Bostono]]) ŝanĝis siajn nomojn de tiaj uzantaj "Modernan arton" en tiu periodo, kiam Modernismo iĝis difinita kiel historia artmovado, kaj multe da "moderna" arto ĉesis esti "nuntempa". La difino de kio estas nuntempa estas nature ĉiam en moviĝo, ankrita en la nuntempo kun komencdato kiujn movoj antaŭen, kaj la verkoj la Nuntempa Arto-Socio aĉetitaj en 1910 povus jam ne esti priskribitaj kiel nuntempaj. Specialaj punktoj kiuj estis viditaj kiel markado de ŝanĝo en stiloj inkludas la finon de la [[Dua Mondmilito]] kaj la revolucieman epokon de la [[1960-aj jaroj]]. Eble ekzistas manko de naturaj rompopunktoj ekde la 1960-aj jaroj, kaj difinoj de kio konsistigas "nuntempan arton" en la 2010-aj jaroj varias, kaj estas plejparte neprecizaj. Arto de la pasintaj 20 jaroj estas tre supozeble inkludita, kaj difinoj ofte inkludas arton irantan reen al proksimume 1970,<ref>Kelkaj difinoj: "Art21 defines contemporary art as the work of artists who are living in the twenty-first century." [http://www.art21.org/teach/on-contemporary-art/contemporary-art-in-context Art21]</ref> "la arto de la fino de la 20a kaj komenco de la 21a jarcento";<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/contemporary+art dictionary.com]</ref> "la arto de la fino de la 20a kaj komenco de la 21a jarcento, kaj elkreskaĵo kaj malakcepto de la moderna arto";<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://education.yahoo.com/reference/encyclopedia/entry/cntmpryart |titolo=Columbia Encyclopedia |alirdato=2014-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130720124418/http://education.yahoo.com/reference/encyclopedia/entry/cntmpryart |arkivdato=2013-07-20 }}</ref> "Strikte parolante, la termino "nuntempa arto" referencas al arto farita kaj produktita de artistoj kiuj vivas nuntempe";<ref>[http://www.getty.edu/education/teachers/classroom_resources/curricula/contemporary_art/background1.html Getty Museum]</ref> "Arto el la 1960-aj aŭ 70-aj ĝis tiu ĵusa minuto";<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://arthistory.about.com/od/current_contemporary_art/f/what_is.htm |titolo=about.com |alirdato=2014-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130414083035/http://arthistory.about.com/od/current_contemporary_art/f/what_is.htm |arkivdato=2013-04-14 }}</ref> kaj foje plu, precipe en muzeokuntekstoj, kiel muzeoj kiuj formas permanentan kolekton de nuntempa arto neeviteble trovas tion aĝiĝanta. Multaj utiligas la formuliĝon "Moderna kaj Nuntempa Arto", kiu evitas tiun problemon.<ref>Ekzemploj de specializitaj muzeoj estas la [[Strasburga Muzeo pri Moderna kaj Nuntempa Artoj]] kaj la [[Muzeo pri Moderna kaj Nuntempa Arto de Trento kaj Rovereto|Muzeo pri Moderna kaj Nuntempa Artoj de Trento kaj Rovereto]]. La ''Oxford Dictionary of Modern and Contemporary Art'' estas unu el multaj librotitoloj kiuj uzas tiun frazon.</ref> Pli malgrandaj komercaj galerioj, revuoj kaj aliaj fontoj povas utiligi pli striktajn difinojn, eble limigante la "samtempon" al verkoj de 2000 antaŭen. Artistoj kiuj daŭre estas produktivaj post longa kariero, kaj daŭrantaj [[Arta movado|artmovadoj]], povas prezenti specialan temon; galerioj kaj kritikistoj ofte estas malvolontaj disigi sian laboron inter la samtempa kaj ne-samtempa. [[Artivismo]] estas tendenco en nuntempa arto, en kiu artistoj uzas artajn esprimrimedojn por antaŭenigi ideojn de protesto aŭ [[civila malobeo]]. == Tipoj == * [[Arto de novaj komunikiloj]] * [[Cifereca arto]] * [[Grafitio]] * [[Kinarto]] * [[Ŝprucfarba arto]] * [[Videografio]] == Historio == Tiu tabelo listigas artmovadojn kaj stilojn laŭ jardekoj. Ĝi ne estu akceptita kiel definitiva. {| class="wikitable" |- ! 1950-aj jaroj !! 1960-aj jaroj !! 1970-aj jaroj !! 1980-aj jaroj !! 1990-aj jaroj !! 2000-aj jaroj |- valign="top" | * [[Abstrakta ekspresionismo]] * [[KOBRA]] * [[Novjorka Skolo]] * [[Seria arto]] * [[Situaciista Internacio]] || * [[Abstrakta ekspresionismo]] * [[Art & Language]] * [[Konceptarto]] * [[Minimumismo]] * [[Novjorka Skolo]] * [[Poparto]] || * [[ASCII-arto]] * [[Holografio]] * [[Instal-arto]] * [[Landarto]] * [[Poŝtarto]] || * [[Grafitio]] * [[Sonskulptaĵo|Sonskulptarto]] || * [[Korp-arto]] * [[Hiperrealismo]] * [[Maksimumismo]] || * [[Kicĉ]] * [[Stratarto]] * [[Urba arto]] |} == Galerio == <gallery> Dosiero:London_traffic-lights.JPG|Arbo de [[Trafiklumoj|trafiklumaroj]] en [[Londono]] Dosiero:Dona_i_Ocell.JPG|Statuo [[Virino kaj Birdo|''Virino kaj Birdo'']] de [[Joan Miró]] Dosiero:Walking_to_the_sky_in_NY.jpg|[[Artinstalaĵo|Instalaĵo]] kiu ŝajnas esti kontraŭgravita Dosiero:3spheres_1pyramid.jpg|komputile kreita alimondaĵo </gallery> == Bibliografio == {{Projektoj}} * Kristine Stiles kaj Peter Howard Selz, ''[http://books.google.ca/books?id=XJFh9TT0Z9MC Theories and Documents of Contemporary Art, A Sourcebook of Artists's Writings]'' (1996), ISBN 0-520-20251-1 * Pascal Gielen, ''The Murmuring of the Artistic Multitude: Global Art, Memory and Post-Fordism''. Valiz: Amsterdam (2009). * Isabelle Loring Wallace kaj Jennie Hirsh, ''Contemporary Art and Classical Myth''. Farnham: Ashgate (2011), ISBN 978-0-7546-6974-6 * {{Citaĵo el libro|url=http://books.google.co.uk/books?id=vQeqAAAAQBAJ|titolo=What Is Contemporary Art?|alirdato=2013-04-26|familia nomo=Smith|persona nomo=Terry|jaro=2009|loko=Ĉikago|eldoninto=University of Chicago Press|ISBN=978-0226764313}} * {{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books/about/What_was_Contemporary_Art.html?id=VhGK5-ZLHvEC|titolo=What Was Contemporary Art?|alirdato=2014-10-26|familia nomo=Meyer|persona nomo=Richard|dato=2013|loko=Kembriĝo|eldoninto=MIT Press|ISBN=978-0262135085}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Arta instalaĵo]] * [[Sonarto]] * [[Venecia Bienalo]] * [[Bienalo Gwanju]] * [[Koncepta arto]] * [[Koncepta arto#Lingva kaj teksta arto|Lingva kaj teksta arto]] * [[Senkulturigo]] * [[Ŝprucfarba arto]] {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de arto]] n2gdio19rnf6483jj6pq8265r2yqrob 0 508795 9397430 8457014 2026-06-09T20:28:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397430 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio |nomo=Kasaoka <br /> 笠岡 |grandeco de bildo=300px |urbo=[[Kasaoka]] |lando=Japanio |latitudo=34.505 |longitudo=133.504833 |regiono-ISO=JP-33 |situo sur mapo=neniu |tipo=surtera |malfermo=14-a de julio 1891 }} '''Stacio Kasaoka''' ([[japane]]: 笠岡駅 [Kasaoka-eki], angle: ''Kasaoka Station'') estas fervoja stacio en [[Kasaoka]], [[Gubernio Okajama]], [[Japanio]]. La stacio servas 1 linion de [[JR Okcidenta]]: [[Linio Sanyō (ĉefa)]]. == Linioj == * '''La fervoja reto''': ** '''[[JR Okcidenta]]''': *** [[Linio Sanyō (ĉefa)]] == Historio == * 14-a de julio 1891: Malfermiĝis la stacio de [[Fervojo Sanyō]]. * 1-a de decembro 1906: Iĝis la stacio de [[Japana Nacia Fervojo]]. * 17-a de novembro 1913: Malfermiĝis la stacio de [[Fervojo Ikasa]]. * 1-a de aprilo 1971: Fermiĝis la stacio de Fervojo Ikasa. * 1-a de aprilo 1987: Stacio de Japana Nacia Fervojo iĝis la stacio de [[JR]]. == Kajoj == {| class="prettytable" width="65%" ! width="11%"|Reto ! width="4%"|N-ro ! width="19%"|Linio ! width="22%"|Direkto ! width="9%"|Tipo |- |rowspan=3 align=center| [[JR]] |1 |rowspan=3|{{kolora kesto|#009966}} [[Linio Sanyō (ĉefa)]] |rowspan=2|al {{Stacio|Kurashiki}}, {{Stacio|Okayama}} |[[borda kajo]] |- |2 |rowspan=2|[[insula kajo]] |- |3 |al {{Stacio|Fukuyama}}, {{Stacio|Onomichi}}, {{Stacio|Hiroshima}} |} == Sekvaj stacioj == {| class="prettytable" width="64%" !width=17%| « !!width=30%| Trajno !!width=17%| » |- ! style="background-color:#009966;" colspan=3|[[Linio Sanyō (ĉefa)]] |- | {{Stacio|Satoshō}} ||align=center| loka trajno || {{Stacio|Daimon|Hiroŝima}} |- | {{Stacio|Satoshō}} ||align=center| rapida trajno [[Sun Liner]] (kies kapstacio estas Kasaoka) || - |- | {{Stacio|Kamogata}}<br />{{Stacio|Konkō}}<br />{{Stacio|Shin-Kurashiki}} ||align=center| rapida trajno Sun Liner (kies kapstacio aŭ finstacio estas Fukuyama) || {{Stacio|Fukuyama}} |} == Ĉirkaŭaĵo == * [[Urbodomo de Kasaoka]] {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kasaoka}} [[Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Okajama]] [[Kategorio:Stacioj de JR en Gubernio Okajama]] cy4rm3ks4wjws4819vh9oxxddrexqxz 0 508853 9397657 9338055 2026-06-10T07:05:59Z Sj1mor 12103 9397657 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:RichmondWashington.jpg|eta|200ra|maldekstre|Vaŝingtona Monumento, Richmond, [[Virginio]].]] [[Dosiero:Statue of Freedom, Washington, D.C.jpg|eta|maldekstre|200ra|<center>''Statuo de Libereco'' (1857–62)]] '''Thomas Gibson CRAWFORD''' (naskiĝinta la {{daton|22|Marto|1814}}, mortinta la {{daton|10|Oktobro|1857}}) estis usona [[skulptarto|skulptisto]], kiu estas plej bone konata pro siaj nombraj artaj kontribuaĵoj al la [[Kapitolo de Usono]]. La plej konata estas la [[Statuo de Armita Libereco]] — konata ankaŭ kiel ''Armita Libereco'' aŭ simple ''Libereco'' — estas [[bronzo|bronza]] [[statuo]] dezajnita de '''Thomas Crawford''' (1814–1857) kiu, ekde 1863, estis kroninta la [[kupolo]]n de la [[Kapitolo de Usono|Kapitolo]] en [[Vaŝingtono]], [[Usono]]. Origine nomita ''Libereco venkante kaj en milito kaj en paco'', oficialaj usonaj registaraj publikaĵoj nune asertas, ke la statuo "estas oficiale konata kiel ''Statuo de Libereco''".<ref>En usona angla oni uzas ''Liberty'' por la [[Statuo de Libereco]] en [[Novjorko]] kaj ''Freedom'' por la Statuo de Libereco en Vaŝingtono. Por pluhavi malsamecon en Esperanto oni uzas en tiu artikolo la alternativan esprimon ''Statuo de Armita Libereco'' por ĉi statuo de Vaŝingtono, dum por la novjorka kolosa statuo oni uzas ĉiam la plej konatan esprimon ''Statuo de Libereco''.</ref><ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=JtgyAAAAMAAJ&pgis=1|titolo=Compilation of Works of Art and Other Objects in the United States Capitol|aŭtoro=United States Architect of the Capitol|jaro=1965|loko=Washington|eldoninto=United States Government Printing Office|paĝo=364}}</ref> La statuo priskribas inan figuron portantan militan kaskon kaj tenante eningan glavon en sia dekstra mano kaj [[laŭrokrono]]n kaj ŝildon en ŝia maldekstra mano.<ref name="visit">http://www.aoc.gov/capitol-hill/other-statues/statue-freedom</ref> Li estis la patro de verkisto [[Francis Marion Crawford]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/56268/rec/16 Art and the empire city: New York, 1825-1861] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Crawford, Thomas}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Famaj skulptaĵoj]] [[Kategorio:Novklasikismo]] [[Kategorio:Vaŝingtono]] 3d1cxzr86450wz7vcq31r6uke41wer6 0 514012 9397692 9002465 2026-06-10T07:30:00Z Sj1mor 12103 9397692 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto}} '''Auguste Perret''', naskiĝinta en [[Ixelles]] ([[Belgio]]) la [[12-an de februaro]] [[1874]] kaj mortinta en [[Parizo]] la [[25-an de februaro]] [[1954]] estis [[arkitekto]] [[francio|franca]] kiu estis unu el la unuaj teknikistoj fakuloj pri [[ŝtalbetono]]. == Kritiko == Dumlonge atakita de la historiistoj kaj teoriistoj de la Moderna Movado, aparte inter la [[1960-aj jaroj]]<ref>Leonardo Benevolo, ''Storia dell'architettura moderna'', Laterza, Rome, 1960.</ref> kaj [[1990-aj jaroj]]<ref>William J. R. Curtis, ''L'Architecture moderne depuis 1900'', 1982/1984. En franca traduko (2004), paĝoj 474-475.</ref>, pli precize de la sekvantoj de [[Le Corbusier]]<ref>Michel Ragon, ''Histoire de l'architecture et de l'urbanisme moderne'', 1986, Casterman, paĝoj 116-119) : « Perret fit alors un second projet, terne, morne, à l'image de l'administration qui s'en montra ravie », kaj poste, « Perret avait perdu depuis longtemps son talent d'architecte novateur. »</ref> malakceptante kion ili konsideris favoran engaĝigon de registoj senambiciaj, kaj necesis atendi la superon de diversaj krizoj de tiu movado por ke la verko de Perret reprenu lokon en la historio de la arkitekturo pli rekte orientata al la kulturhereda logiko<ref>Gérard Monnier, ''L'Architecture en France, une histoire critique 1918-1950'', Philippe Sers éditeur, 1990.<br />François Loyer, ''Histoire de l'Architecture française. De la Révolution à nos jours'', Mengès, 1999<br />Joseph Abram, ''L'Architecture moderne en France'', tome 2, Picard, 1999.</ref>. Auguste Perret aperas en tiu nova kunteksto kiel unu el tre raraj arkitektoj kiuj apartiĝis el la limoj de la Moderna Movado. == Verkoj == Kelkaj el la plej famaj verkoj estas la jenaj: * Teatro de la Elizeaj Kampoj (1913) * [[Preĝejo Notre-Dame de Raincy]] * La Turo Perret, konstruita en 1924 en la parko Paul-Mistral en [[Grenoble]], nome la unua turo el ŝtalbetono konstruita en Eŭropo * La Turo Perret, konstruita en 1949-1952 en [[Amiens]], por loĝejoj kaj oficejoj == Elektitaj disĉiploj == * [[Pierre Vago]] == Bildaro == <gallery> Dosiero:LeHavre.jpg|Parto de la urba centro de [[Havro]] rekonstruita sub polemiko (1945-1954). Dosiero:Parc_Paul_Mistral_2-_Grenoble.JPG|Turo Perret (Grenoble) (1924-1925), [[Grenoble]] Dosiero:Le Raincy-F-PAR-044.jpg|[[Preĝejo Notre-Dame de Raincy]] </gallery> == Bibliografio == * Les Albums d'Art Druet, 16 (A. kaj G. Perret), Librairie de France, Paris, 1928. * Cédric Avenier, ''L'ordre du béton. La tour Perret de Grenoble'', Grenoble, CRAterre, 2013. * Jean-Lucien Bonillo, ''La Reconstruction à Marseille 1940-1960, architectures et projets urbains'', éditions Imbernon, Marseille, 2008, {{ISBN|2-9516396-6-X}} * Elisabeth Chauvin, ''Appartements témoins de la reconstruction du Havre'', Point de vues, 2007 * Christophe Laurent, Guy Lambert et Joseph Abram, ''Auguste Perret. Anthologie des écrits, conférences et entretiens'', Le Moniteur, 2006 * Karla Britton, ''Auguste Perret'', éditions Phaidon, 2003 * Maurice Culot, David Peyceré et Gilles Ragot (dir.), ''Les Frères Perret, l'œuvre complète'', I.F.A., éd. Norma, 2002 * Claire Etienne-Steiner, Le Havre. Auguste Perret et la reconstruction, Connaissance du Patrimoine de Haute-Normandie, coll. « Images du patrimoine »,‎ 2009, broché, 64 p. (ISBN 2-910316-21-1) == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Auguste Perret (Tramtransporto en Parizo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Structurae persono}} * [http://archiwebture.citechaillot.fr/fonds/FRAPN02_PERAU Fonds d’archives], ĉe ArchiWebture, datumbazo de Centre d'archives de Institut français d’architecture. * [http://www.citechaillot.fr/ressources/expositions_virtuelles/portraits_architectes/biographie_PERRET.html Cité de l'architecture et du patrimoine : Biografio de Auguste Perret] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130611091052/http://www.citechaillot.fr/ressources/expositions_virtuelles/portraits_architectes/biographie_PERRET.html |date=2013-06-11 }} * [http://www.citechaillot.fr/data/activites_cf40e/categorie/419/dossier_pedagogique_perret_7f800.pdf Cité de l'architecture et du patrimoine : L'architecte Auguste Perret, entre tradition et modernité] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150217213602/http://www.citechaillot.fr/data/activites_cf40e/categorie/419/dossier_pedagogique_perret_7f800.pdf |date=2015-02-17 }} * [http://www.infociments.fr/publications/batiment/construction-moderne/cm-hs-perret Revue Construction moderne Hors série - Auguste Perret. 4 chefs-d'œuvre (januaro 2014)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Perret, Auguste}} [[Kategorio:Francaj arkitektoj]] [[Kategorio:Le Corbusier]] 6mj958dzh7jb5qnfkmckrkdp6w9by4z 0 514412 9397213 8912502 2026-06-09T14:45:43Z Sj1mor 12103 9397213 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |dosiero=Fra Carnevale 001.jpg |priksribo=Portreto en profilo, 1470 (Kunsthistorisches Museum) |dato de naskiĝo =[[1420]] |dato de morto =[[1484]] }} '''Fra Carnevale''' [[Dominikanoj|OD]] ({{ĉirkaŭ|1420|1425}} – 1484) estis [[Italio|itala]] pentristo de la epoko de [[Quattrocento]], aktiva ĉefe en [[Urbino]]. Li estis citata laŭ nombro de nomoj kiaj '''Bartolomeo di Giovanni Corradini''', '''Bartolomeo Coradini''' kaj '''Fra' Carnevale'''. Li naskiĝis en Urbino, kaj eniris en la ordeno de [[Dominikanoj]] en 1449 laŭ la nomo de ''Fra’ Carnevale'' aŭ ''Carnovale''. Li estis disĉiplo de la [[Ferrara|ferara]] pentristo [[Antonio Alberti]]. Farquhar plendas ke li estis la instruisto de [[Giovanni Santi]]. Inter 1445-1446, li laboris en la studio de [[Filippo Lippi]] en [[Florenco]]. Li estis citata de Vasari en sia ''Vite'' kiel ''Carnovale da Urbino''. Li estis ankaŭ arkitekto por la portaloj de San Domenico en Urbino. [[Dosiero:Fra Carnevale - The Ideal City - Walters 37677.jpg|eta|300px|"La ideala urbo" de la [[Renesanco]] de Fra Carnevale. Oleo kaj tempera pentraĵo (ĉ 1480). Panelo ĉe [[Walters Art Museum]]]] La pentraĵo konata laŭ la nomo "La ideala urbo" - unu el tri similstilaj pentraĵoj - tre ofte referencita en libroj pri la teorio kaj historio de urba desegno - kaj konservita ĉe la [[Walters Art Museum]] en [[Baltimore]], Usono - estas atribuata al Fra Carnevale. Tamen, tiu pentraĵo estis atribuata de aliaj al [[Francesco di Giorgio Martini]], parte pro la pli granda gravo de tiu lasta en la kortego de Urbino kaj ĉar la pentraĵo referencas arkitekturajn temojn al kiuj li aludis, derivite el la ĵus publikigita verko de [[Leon Battista Alberti]].<ref>Christoph Luitpold Frommel, ''The Architecture of the Italian Renaissance'', London, Thames and Hudson, 2007, p.59</ref> == Notoj == {{Referencoj}} == Referencoj == * [http://www.uniurb.it/giornalismo/speciali/2004-2006/fracarnevale/bio.htm Biografio en itala.] * {{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?q=intitle:Wornum+intitle:principal+intitle:painters|titolo=Biographical catalogue of the principal Italian painters|familia nomo=Farquhar|persona nomo=Maria|jaro=1855|eldoninto=Woodfall & Kinder, Angel Court, Skinner Street, London; Digitized by Googlebooks from Oxford University copy on Jun 27, 2006|paĝo=28|redaktinto=Ralph Nicholson Wornum}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pentristoj de Quattrocento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1420-1429]] [[Kategorio:Italaj dominikanoj|Carnevale]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Urbino]] 34idsn7zbhk7t58ezta7dvbocciigni 0 515594 9397671 8912978 2026-06-10T07:11:35Z Sj1mor 12103 9397671 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Olin Levi Warner''' ([[9a de aprilo]] [[1844]] – [[14a de aŭgusto]] [[1896]]) estis usona [[skulptisto]] kaj artisto fama pro siaj rimarkindaj [[reliefo|basreliefaj]] portretaj [[medalo]]j kaj [[busto]]j kiujn li kreis fine de la 19a jarcento.<ref>Tolles, Thayer. "American Relief Sculpture". In ''Timeline of Art History''. New York: [http://www.metmuseum.org/toah/hd/amrs/hd_amrs.htm The Metropolitan Museum of Art, 2000–.], (Oktobro 2006).</ref> == Vivo == Warner naskiĝis en [[Suffield (Konektikuto)]]. Praonklo de Warner estis estro de la [[Usona Revolucio|Revolucio]] nome [[Seth Warner]]. Junulo li jam laboris kiel metiisto kaj [[telegrafo|telegrafisto]]. En 1869 li jam estis ŝparante sufiĉan monon por translokiĝis al Parizo, kie li studis [[skulptarto]]n ĉe la Nacia Altlernejo de Belartoj kun [[François Jouffroy]], kaj laboris kiel helpanto kun [[Jean-Baptiste Carpeaux]].<ref>Caffin, Charles Henry (1903). ''American Masters of Sculpture'', pp. 133-34. Doubleday, Page & Company.</ref> Kiam estis proklamata la [[Franca Tria Respubliko]] en 1870, li enlistiĝis en la [[Fremdula Legio]], kaj pluigis siajn studojn kiam finiĝis la [[Sieĝo de Pariso (1870–1871)|sieĝo]] (Majo 1871).<ref>Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Warner, Olin Levi". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.</ref> En 1872, li translokiĝis al [[Novjorko]] kaj establis studion. Li estis unu el la fondintoj kaj membro de la ''Society of American Artists'' (Societo de Usonaj Artistoj) en 1877,<ref>"Olin Levi Warner." The Sovereign Collection Gallery, Portland, Oregon, USA. [http://home.teleport.com/~art4sale/photo/warner.htm EarthLink] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303172943/http://home.teleport.com/~art4sale/photo/warner.htm |date=2016-03-03 }}</ref> kaj asociano de la [[Nacia Akademio]] de Desegno en 1888. Vojaĝo tra la [[Nordokcidenta Teritorio]] kondukis lin al serio de [[Usonaj indianoj|indian]]-temaj portretmedaloj. Li desegnis la rememoran [[Dolarduona monero (Usono)|Dolarduonon]] por la [[Monda Kolumba Ekspozicio|Kolumba Ekspozicio]], okazinta en [[Ĉikago]] en 1893.<ref>Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Warner, Olin Levi". Encyclopædia Britannica (11a eld.). Cambridge University Press.</ref> Post trafi iom da komerca sukceso, tamen, li revenis loĝi ĉe la patra farmo en [[Vermont]], kie li faris ankaŭ laboron por manfaristoj pri [[arĝento]] kaj similaj materialoj. Ĉirkaŭ la fino de lia vivo liaj skulptaĵoj iĝis konataj al pli ampleksa publiko.<ref>Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Warner, Olin Levi". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.</ref> Li mortiĝis en 1896, post akcidento de [[biciklado]] en la novjorka [[Central Park]]. En la 1970-aj jaroj la heredintoj de Warner donacis lian kolekton de personaj paperoj al la ''Smithsonian Archives of American Art''. Warner popularigis la teknikon de la [[Reliefo (arto)|basreliefo]], pere de nombraj portretoj en tiu stilo. ==Referencoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Citaĵo el la reto|url=http://www.aaa.si.edu/collections/findingaids/warnolin.htm|titolo=Olin Levi Warner papers, 1857–1962|alirdato=13a de Februaro 2012|eldoninto=Smithsonian Archives of American Art}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Warner, Olin Levi}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] 2ghcgt2siuvi8wpedotvhhta2ow2qb3 0 516455 9397195 8717040 2026-06-09T14:26:35Z Sj1mor 12103 9397195 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1556}} '''Sofonisba Anguissola''' (oni ankaŭ literumas ĝin '''Anguisciola''') (ĉ. 1532 – 16 novembro 1625) estis [[Italujo|itala]] [[Renesanca]] [[pentristo]], kiu naskiĝis en [[Kremono]]. Ŝia edukiĝo estis bona, kaj inkluzivis la [[Belartoj|belajn artojn]], kaj ŝia studado en la laborejoj de lokaj pentristoj fariĝis modelo por la akcepto de virinoj kiel studentoj de arto. Dum ŝia junaĝo, Anguissola vojaĝis al [[Romo]], kie ŝi renkontis [[Mikelanĝelo|Mikelanĝelon]], kiu tuj rekonis ŝian talenton, kaj al [[Milano]], kie ŝi pentris la portreton de la [[Duko de Alba]]. Ŝi interŝanĝis desegnaĵojn kun [[Mikelanĝelo]].<ref name=JANSON>H. W. Janson: History of Art, Revised and Epanded by Anthony F. Janson. Fourth Edition. New York: Harry N. Abrams, Incorporated, 1995, p. 510</ref> [[Dosiero:Sofonisba Anguissola 001.jpg|eta|maldekstra|Tri geknaboj kun hundo.]] [[Dosiero:Infantas Isabella Clara Eugenia and Catalina Micaela, 1570.jpg|eta|maldekstre|Portreto de la Infantinoj de Hispanio nome Izabela kaj Katalina.]] [[Izabela de Valois]], edzino de la reĝo [[Filipo la 2-a]] de Hispanio, estis entuziasma ne-profesia pentristo, kaj oni instigis Anguissolon vojaĝi al [[Madrido]] por instrui ŝin, kun la rango de atenda sinjorino. Ŝi poste fariĝis oficiala kortuma pentristo de la reĝo, kaj ŝanĝis ŝian stilon laŭ la pli formalaj bezonoj de oficialaj portretoj por la Hispana kortego. Post la morto de la reĝino, Filipo helpis aranĝi ŝian edziĝon al nobelo. Ŝi transloĝiĝis al [[Palermo]], kaj poste [[Pizo]] kaj [[Ĝenovo]], kie ŝi daŭrigis la pentradon, verŝajne kun la subteno de siaj du sinsekvaj edzoj. Ŝi vivis ĝis la aĝo de naŭdek tri, kaj mortis ĉe [[Palermo]]. Memportretoj kaj familianoj estis ŝiaj plej oftaj temoj, sed en sia malfrua vivo ŝi ofte pentris religiajn temojn. Multaj el ŝiaj religiaj bildoj perdiĝis. Post kiam ŝia vido-kapablo malfortiĝis, ŝi fariĝis patronon de la artoj. La bildaro de Anguissola daŭre influis sekvajn generaciojn de artistoj, kaj ŝia granda sukceso malfermis la vojon al sukcesaj profesiaj artaj karieroj por virinoj. Oni povas vidi ŝiajn pentraĵojn en galerioj en [[Bostono]] (ĉe la Isabella Stewart Gardner Muzeo), [[Bergamo]], [[Breŝo]], [[Budapeŝto]], [[Madrido]] ([[Prado-Muzeo]]), [[Napolo]], [[Sieno]], kaj ĉe la [[Galerio Uffizi]] en [[Florenco]]. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Anguissola, Sofonisba}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] pmtuuthndsthl1oc5g4iqxlfeel0vth 0 516827 9397839 5631257 2026-06-10T10:44:18Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[István Rostás Péter]] 9397839 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[István Rostás Péter]] jzjplym5etk2sls0tchhxa1x42tq6oi 0 516858 9397431 9199167 2026-06-09T20:28:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397431 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Chambord}} {{Geokesto | kastelo | nomo = Kastelo de Chambord | devena_nomo = Château de Chambord | dosiero =Aerial image of Château de Chambord (view from the southeast).jpg | dosiero_priskribo = Orienta flugvido al la kastelo. | lat_d = 47| lat_m = 36| lat_s = 59| lat_NS = N| latitudo = =47.616342 | long_d = 1| long_m = 31| long_s = 01| long_EW = E| longitudo = =1.516962 | référence =<ref>[[Google Maps]]</ref> | municipo =[[Chambord (Loir-et-Cher)|Chambord]] | municipo_tipo =[[Komunumo (Francio)|Komunumo]] | regiono =[[Orleanio]] | regiono_tipo =[[Malnovaj provincoj de Francio|Malnova provinco<br />de Francio]] | distrikto = [[Loir-et-Cher]] | distrikto_tipo =[[Departementoj de Francio|Departemento]] | histregiono =[[Centro-Valo de Luaro]] | histregiono_tipo =[[Regionoj de Francio|Regiono]] | lando =Francio | stilo =[[Renesanco|Renesanca]] | konstruaĵo_tipo = Tipo de konstruaĵo | tipo =Renesanca kastelo | aŭtoro_tipo = Arkitekto | aŭtoro = ''neniu certeco | establita_tipo = Konstrukomenco | establita =[[1519]] | establita1_tipo = Konstrufino | establita1 = | libera1_tipo = Origina posedanto | libera1 =[[Reĝlando de Francio]] | destination initiale =résidence de chasse | libera2_tipo = Nuna posedanto | libera2 =[[Francio|Franca Respubliko]] | destination actuelle =[[Ŝtataj organizaĵoj kun industria kaj komerca karaktero (Francio)|Ŝtata organizaĵo kun industria kaj komerca karaktero]] | libera_tipo = Klasado | libera ={{Klasita MH|1840}}<br />{{Monda heredaĵo|1981}}<br />[[Reto Natura 2000|Natura 2000]] | retpaĝo =http://www.chambord.org | mapo_lokumilo = Francio <!--| mapo1_lokumilo = Centro Valo de Luaro--> | notoj = {{mapligilo kastelo|zomo=14}} }} La '''kastelo de Chambord''' estas [[Francio|franca]] [[kastelo]] situanta sur la [[komunumo (Francio)|komunumo]] [[Chambord (Loir-et-Cher)|Chambord]], en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Loir-et-Cher]] en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Centro-Valo de Luaro]]. Konstruita meze de la plej vasta ĉirkaŭbarita arbara parko en [[Eŭropo]] (proksimume {{unuo|50|km|2}} ĉirkaŭata per muro longa je {{unuo|32|km}}), ĝi estas la plej vasta el la [[luarkasteloj]]. Ĝi profitas je plezurĝardeno kaj ĉasparko klasitaj ''[[Historia Monumento (Francio)|historiaj monumentoj]]''<ref group="B">{{Datumbazo Mérimée|IA41000265|La plezurĝardeno kaj la ĉasparko de la kastelo de Chambord|source=non}}. Alirita la 19-an de novembro 2011.</ref>. Sur tiu loko estis unue feŭda teramaso<ref group="B">{{Datumbazo Mérimée|IA00012827|La fortika kastelo|source=non}}. Cons Alirita la 19-an de novembro 2011.</ref>, poste la malnova kastelo de la grafoj de [[Blois]]. La origino de la nuna kastelo datiĝas de la 16-a jarcento kaj de la [[Listo de francaj reĝoj|reĝo de Francio]] [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]], kiu superzorgis ĝian konstruadon ekde [[1519]]<ref group="B">{{Datumbazo Mérimée|PA00098405|La bieno de Chambord|source=non}}. Alirita la 19-an de novembro 2011.</ref>. La kastelo kaj ties parko ricevis plurajn premiojn : enskribo en la [[monda heredaĵo de Unesko|monda heredaĵo]] de [[Unesko]] en [[1981]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.chambord.org/Chambord-fr-idm-17-n-UNESCO.html |titolo=UNESCO - Chambord |eldonejo=oficiala interretejo de la kastelo |alirdato=la 7-an de junio 2008}}</ref> ; klasita ekde [[2000]] en la [[natura regiono de Francio|natura regiono]] de [[Valo de Luaro]] inter [[Sully-sur-Loire]] kaj [[Chalonnes-sur-Loire]]<ref>{{Citaĵo el la reto | url =http://whc.unesco.org/fr/list/933/ | titolo =Val de Loire inter Sully-sur-Loire kaj Chalonnes | auteur =UNESCO Centre du patrimoine mondial | jaro =2000 | eldonejo =Nations Unis | retpaĝo =[http://whc.unesco.org/fr/list/933/ whc.unesco.org] | alirdato =la 15-an de decembro 2009 }} ; {{Citaĵo el la reto | url =http://www.valdeloire.org/AddOns/CartePerimetreInteractive/CartePerimetre.aspx | titolo =Val de Loire - Périmètre du site inscrit au patrimoine mondial de la UNESCO | aŭtoro =Mission Val de Loire | jaro =2006 | eldonejo =Regionoj Centro/valo de Luaro kaj Luarlandoj | retpaĝo =[http://www.valdeloire.org www.valdeloire.org] | alirdato =la 15-an de decembro 2009 | arkivurl =https://web.archive.org/web/20100404030742/http://www.valdeloire.org/AddOns/CartePerimetreInteractive/CartePerimetre.aspx | arkivdato =2010-04-04 }}</ref> kaj en la [[reto Natura 2000]] en [[2006]]. Ĝi estas ankaŭ klasita sur la 1-a listo de historiaj monumentoj en Francio en [[1840]]<ref group="B">{{Datumbazo Mérimée|IA00012822|La kastelo de Chambord|source=non}}. Alirita la 19-an de novembro 2011.</ref>, estas agnoskita ŝtata organizaĵo kun industria kaj komerca karaktero (EPIC) ekde [[2005]] kaj estas unu el la membroj de la reto de la eŭropaj reĝaj rezidejoj<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.europeanroyalresidences.eu/fr/members/7-chateau-of-chambord-france |titolo=Kastelo de Chambord, Francio |retejo=[http://www.europeanroyalresidences.eu www.europeanroyalresidences.eu] |jaro= |eldonejo=Asocio de la eŭropaj reĝaj rezidejoj |alirdato=la 19-an de novembro 2011 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110314091714/http://www.europeanroyalresidences.eu/fr/members/7-chateau-of-chambord-france |arkivdato=2011-03-14 }}</ref>. == Geografio == La kastelo situas en la [[natura regiono de Francio|natura regiono]] de Sologne, sur kurbo de la rivero [[Cosson]], eta [[alfluanto]] al la rivero Beuvron, mem alfluanto al [[Luaro]]. Ĝi situas je {{unuo|14|km}} oriente de [[Blois]], je {{unuo|47|km}} sudokcidente de [[Orléans]] kaj je {{unuo|164|km}} sud de [[Parizo]], sur la teritorio de la komunumo [[Chambord (Loir-et-Cher)|Chambord]]<ref>{{Citaĵo el la reto | url =http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/zonages/commune.asp?depcom=41034 | titolo = Komunuma slipo de Chambord | retpaĝo =[http://www.insee.fr www.insee.fr] | eldonejo=[[Insee]] | alirdato =la 19-an de novembro 2011}}</ref>, en la [[arondismento Blois]], la departemento [[Loir-et-Cher]] kaj la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Centro-Valo de Luaro]]. == Historio == [[Dosiero:Blason comté Champagne ancien.svg|eta|upright=0.5|La blazono de la grafoj de Blois]] === Mezepoko === Chambord estis loko de kastelo ekde la fino de la [[Frua Mezepoko]] en la 10-a jarcento<ref group="G">p. 3</ref>. Tiam ĝi temis pri fortika kastelo por la grafoj de Blois<ref group="H" name="p20">p. 20</ref>. Teobaldo la 6-a kaj ties vidvino tie subskribis ĉartojn fine de la 12-a jarcento kaj komence de la 13-a jarcento<ref>{{Citaĵo el libro|aŭtoro=Louis de La Saussaye|titolo=Historio de la kastelo de Chambord|eldonejo=Chez tous les libraires|dato= 1854|paĝoj=37|isbn=|lire en ligne=}}</ref>. Kiel ĉiuj posedaĵoj de la grafoj de Blois, la kastelo de Chambord iris de la domo [[Châtillon]], al tiu de la dukoj de [[Orleano]] en [[1397]], antaŭ ol esti alligita al la [[reĝlando Francio]] kiam Ludoviko de Orleano fariĝis [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a]] en [[1498]]<ref>{{Citaĵo el libro|aŭtoro=Jean François La Saussaye|titolo=Blois kaj ties ĉirkaŭo: Historia kaj arta gvidlibro en la regiono de Blois kaj la Nordo de Turlando|eldonejo=Aubry|dato=1867|paĝoj=294-295|isbn=|lire en ligne=}}</ref>. === Moderna epoko === [[Dosiero:Jean Clouet 001.jpg|eta|maldekstra|upright=0.7|Portreto de [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]], pentrita en ĉ. [[1525]]]] ==== 16-a jarcento, komenco de konstruado. La ĵuro de Francisko la 1-a ==== En [[1516]], [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]], reĝo de Francio ekde [[1515]], aŭreolita per sia venko en la batalo de Marignan, decidis la konstruadon de palaco al sia gloro, bordere de la ĉasaĵabunda arbaro de Chambord. La deziro de la reĝo estis starigi novan urbon en Romorantin, kaj en Chambord grandan konstruaĵon laŭ [[novplatonismo|platonisma]] stilo. En [[1519]], malfermiĝis sur la loko de Chambord la laborejo de grandega arkitektura kreaĵo, kiu devis utili ankaŭ kiel ĉasrezidejo, anekse de la kastelo de Blois. ==== 17-a jarcento, la fino de la projekto de Francisko la 1-a ==== [[Dosiero:ChateauDeChambord.jpg|eta|Pentraĵo pri la kastelo kaj ties bieno farita en [[1722]] de [[Pierre-Denis Martin (1663-1742)|Pierre-Denis Martin]]]] [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]], iris nur dufoje al Chambord. La 1-an fojon en [[1614]], kiam li estis 13-jara. Poste en [[1616]], kiam li revenis de [[Bordeaux]] kun la nova reĝino [[Anna de Aŭstrio]]<ref>Jean François de Paule Louis de La Saussaye, op. cité, p. 74</ref>. Ekde [[1639]] la kastelo estis okupita de la frato de la reĝo ekzilita en Blois-io. Necesis atendi la ekreĝadon de [[Ludoviko la 14-a (Francio)|Ludoviko la 14-a]] por vidi la finon de la projekto de Francisko la 1-a. ==== 18-a jarcento, gravaj gastoj kaj registoj ==== La {{daton|10|decembro|1700}}, la [[reĝo de Hispanio]] [[Filipo la 5-a (Hispanio)|Filipo la 5-a]] vizitis la kastelon kun la dukoj de Berio kaj de Burgonjo<ref group="H" name="p33">p. 33</ref>. La reĝo [[Ludoviko la 15-a (Francio)|Ludoviko la 15-a]], gastigis tie sian bopatron [[Stanislao la 1-a|Stanislao la 1-a (Stanislas Leszczynski)]], [[listo de reĝoj de Pollando|reĝo de Pollando]] ekzilitan, inter [[1725]] kaj [[1733]]. [[Dosiero:Chamborddrawing.jpg|eta|Gravuraĵo montranta la sudan fasadon de la kastelo farita de [[Georges Louis Le Rouge]] en [[1749]]]] La kastelo restis sengasta dum 12 jaroj, poste la {{daton|25|aŭgusto|1745}}, Ludoviko la 15-a donacis ĝin al Maŭrico, marŝalo de Saksio, kiu fariĝis ĝia dumviva guberniestro, kun {{unuo|40000}} pundoj da enspezoj. Li tie loĝis ekde [[1748]] kaj tie mortis la {{daton|30|novembro|1750}}. === Nuntempa epoko === [[Dosiero:StichSchlossChambord1860.jpg|eta|Gravuraĵo montranta la nordan fasadon de la kastelo en ĉ. [[1860]]]] ==== 19-a jarcento, privata loĝejo ==== Sub la [[Unua Imperio (Francio)|Unua Imperio]], la imperiestro Napoleono la 1-a decidis krei en la kastelo domon por la filinoj de titoluloj de la [[Honora Legio]], en [[1805]], sed tiu decido neniam plenumiĝis. En [[1821]], la bieno de Chambord estis akitita per nacia subskripcio, por esti donita al la juna Henriko de [[Artois]], duko de Bordeaux, naskiĝinta la antaŭan jaron, sep monatojn post le murdo de lia patro, la duko de Berio. ==== 20-a jarcento, la nacia bieno de Chambord ==== [[Dosiero:Chambord Castle Northwest facade.jpg|eta|500px|La norda fasado de la kastelo de Chambord]] En [[1981]], la bieno estis klasita kiel [[monda heredaĵo de Unesko]]. == Arkitekturo == [[Dosiero:Chambord-donjon-original.png|eta|maldekstra|Plano montranta la originan projekton de la kastelo, sen posta aldono de la aloj kaj de la ĉirkaŭkonstruaĵo. La origina konstruaĵo staras ĉirkaŭ la centra duhelica ŝtuparo, punkto de centra simetrio. Ĉiu nivelo konsistas el kvar samaj loĝejoj, tiel, se oni turnas la konstruaĵon je 90°, ĝi aspektus senŝanĝa. Loĝejo por gastigi senjoron, ties familion kaj ties servantoj, estis konstruita per renkontiĝo de cirklo kun kvadrato. Fine, la tuta kastelo (estonta ĉefturo) enskribiĝas en ortograma formo kun la centra ŝtuparo kiel unuo.]] [[Dosiero:ChambordRoof.jpg|eta|Vido al la tegmentoj kaj kamentuboj. Vi rimarkos la aksan nesimetrion de la fasado de la ĉefturo.]] [[Dosiero:Chambord Castle Roof.jpg|eta|Vido al la tegmento de Chambord]] [[Dosiero:Escalier Chambord.jpg|eta|Duhelica ŝtuparo]] [[Dosiero:Chambord-Projetperdu.gif|eta|maldekstra|Hipotezo de restarigo de la origina projekto : apliko de la rotacia plano sur la loko de la nuna ĉefturo, kun aldono de la trioblaj pordoj priskribitaj de la ambasadoro de Portugalio en ĉ. 1541 kaj forigo de malfrua luko<ref>Rekreo en 3D fare de [http://www.chambord-archeo.com www.chambord-archeo.com], interretejo montranta la esplorojn faritajn en la arkeologia programo de Chambord de 1997 ĝis 2007.</ref>.]] [[Dosiero:Plan.chateau.Chambord.png|eta|maldekstra|Plano de la kastelo publikigita en la [[s:Vortaro de la franca arkitekturo de la 11-a ĝis la 16-a jarcento|''Vortaro de la franca arkitekturo de la 11-a ĝis la 16-a jarcento'']] de [[Eugène Viollet-le-Duc]] (1856)]] [[Dosiero:Escalier de Chambord (contreplongée).JPG|eta|La duhelica ŝtuparo de Chambord (vido malsupren el la centro de la ŝtuparoj)]] Elpensita laŭ la mezepoka modelo de la fortikaj kasteloj kun ties ĉirkaŭbaraĵo kaj ties dikaj angulaj turoj, ĝi vere inspiriĝis de la [[gotiko|gotika stilo]] (ornamado de la altaj partoj, kiuj impetas al ĉielo kun la kamenoj kaj la ŝtuparaj turetoj), sed ĝi montras tre apartan vizaĝon, kiu estigas ĝin unu el la ĉefaj arkitekturaj artaĵoj de la [[Renesanco]] : {{unuo|156|metroj}} da fasado, 426&nbsp;ĉambroj, 77&nbsp;ŝtuparoj, 282&nbsp;kamenoj kaj 800&nbsp;skulptitaj kapiteloj<ref name="Revière">Jean-Christophe de Revière, televidaĵo ''Sekretoj de la historio'' pri « Francisko la 1-a : la reĝo de reĝoj », la 9-an de aŭgusto 2011</ref>. <gallery mode=packed> Dosiero:Château de Chambord - escalier hors-œuvre.jpg|Helica ŝtuparo Dosiero:Escalier Chambord 2.JPG|Ekstera ŝtuparo Dosiero:Château de Chambord 15.jpg Dosiero:Tour Sud - Château de Chambord.jpg|Suda turo Dosiero:Château de Chambord 13.jpg </gallery> == Parko kaj arbaro == [[Dosiero:Château de Chambord parc.jpg|eta|upright=0.7|La parko de la kastelo malfone, antaŭ la arbaro fone]] La parko de Chambord estis parto de la reĝa projekto de Francisko la 1-a. Li estis komencita malpli ol kvin jaroj post la komenco de la kastelo, por konsistigi arboplenan ĉirkaŭbarejon por ĉasadoi kaj ĉasaĵkonservado, kiel en plej multaj grandaj kasteloj de la 15a-16a jc. Ĝi estas tute originala, pro sia nekutima vasteco, ĝi estas la plej granda parko ĉirkaŭbarita per muro en Francio, kaj pro la centra pozicio de la kastelo mee de la bieno. La nacia bieno de Chambord kovras nun {{unuo|5440|ha}}, el kiuj {{unuo|1000|ha}} estas malfermitaj al la publiko, kio estigas ĝin la plej granda ''ĉirkaŭbarita arbara parko'' en Eŭropo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.chambord.org/Chambord-fr-idm-10-n-Presentation.html |titolo=Prezento - Chambord |retejo=[http://www.chambord.org www.chambord.org] |jaro= |eldonejo=Domaine de Chambord |alirdato=la 21-an de novembro 2011}}</ref>. === Faŭno === Observejoj situantaj laŭlonge de la ĉefa vojo ebligas observadon al la faŭno. La [[ruĝa cervo]] kaj la [[apro]] estas la emblemaj bestoj de la arbaro de Chambord, en kiu estas ankaŭ korsikaj muflonoj enkondukitaj en la ĉirkaŭbarujo el muflonoj de [[Korsiko]], de la [[Ĝardeno de la Plantoj (Parizo)|Ĝardeno de la Plantoj de Parizo]], de [[Zoologia parko de Parizo]] kaj de la eksa [[Ĉeĥoslovakio]]<ref name="mouflon oncfs">{{Citaĵo el la reto |url=http://www.oncfs.gouv.fr/Connaitre-les-especes-ru73/Le-Mouflon-mediterraneen-ar768 |titolo=La korsika muflono |retejo=[http://www.oncfs.gouv.fr www.oncfs.gouv.fr] |eldonejo=Office national de la chasse kaj de la faune sauvage |alirdato=la 21-an de novembro 2011 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141025193957/http://www.oncfs.gouv.fr/Connaitre-les-especes-ru73/Le-Mouflon-mediterraneen-ar768 |arkivdato=2014-10-25 }}</ref>. El la faŭna rezervujo de la arbaro de Chambord, cervoj<ref>{{Citaĵo el libro|lingvo=fr|persona nomo= Annie|familia nomo=Charlez|lien auteur1=|titolo=La chasse en droit comparé|sous-titre=actes du colloque organisé au Palais de la Europe, en Strasbourg, les 9 kaj 10-a de novembro 1995. Le droit de la chasse en Francio|lien titre=|numéro de édition=|eldonejo=Société française por le droit de la environnement ; L'Harmattan|lien éditeur=|loko=Parizo |jaro=1999|volume=|collection=Logiques juridiques|paĝoj=381|passage=211|isbn=9782738481764|lire en ligne=http://books.google.fr/books?hl=fr&id=TjsFq8a3R-QC|alirdato=la 21-an de novembro 2011}}</ref> kaj muflonoj<ref name="mouflon oncfs"/> estis prenitaj por reenkonduko sur novaj teritorioj. <gallery mode=packed> Dosiero:Cervus elaphus Luc Viatour 6.jpg|[[Ruĝa cervo]] Dosiero:Ausgewachsenes Wildschwein beim Suhlen.JPG|[[Apro]] Dosiero:Mufflon-02 edit.jpg|Korsika [[muflono]] </gallery> Pri birdoj, la loko estas privilegia loko tiom en reprodukta periodo, kiom en migra periodo aŭ por nestaj specioj. La sekvantaj specioj estas observeblaj en la reprodukta periodo : [[fiŝaglo]], [[serpentaglo]], [[botaglo]], [[griza pego]] [[mezgranda buntpego]], [[nigra pego]], [[malgranda botaŭro]], [[alciono]], [[kaprimulgo]], [[arbalaŭdo]], [[Purpura silvio]] aŭ [[ruĝdorsa lanio]]. <gallery mode=packed> Dosiero:OspreyNASA.jpg|[[Fiŝaglo]] Dosiero:Azurekingfisher.jpg|[[Alciono]] Dosiero:Dartford Warbler Provencegrasmücke (Sylvia undata) by J. Dietrich.jpg|[[Purpura silvio]] </gallery> === Flaŭro === La protektita areo konsistas el 57 % da decidufoliaj arboj kaj ĝis 20 % da [[pinaloj|rezinarboj]]. Ankaŭ aliaj specioj nacinivele protektitaj staras sur la loko kiaj ''[[rondfolia drozero]], alisma damasonio, unuflora litorelo, globulifera pilulario, [[pulikario]]'' aŭ ''gratiolo''. <gallery mode="packed"> Dosiero:Drosera_rotundifolia_130405.jpg|''[[rondfolia drozero]]'' Dosiero:Pilularia_globulifera_culture.jpg|''globulifera pilulario'' Dosiero:Gratiola_officinalis0.jpg|''gratiolo'' </gallery> === Hidrografio === [[Dosiero:Automne-à-Chambord.jpg|eta|La rivero Cosson en Chambord]] La rivero [[Cosson]] trairas la teritorion de oriento okcidenten. == Politiko == La komitato de la prezidentaj ĉasadoj, kiu regas la ĉasadoj dependantaj de la bienoj de la prezidanto de la Respubliko, organizis en Chambord ĉastagojn donacitaj je la nomo de la prezidanto de la Franca Respubliko al ties invititoj<ref group="D">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2015/02/27/chambord-les-chasses-bien-gardees-de-la-republique_4582477_4500055.html |titolo=Chambord, la bone gardataj ĉasadoj de la Respubliko |aŭtoro=Pascale Nivelle |jaro=2015 |alirdato=la 1-an de marto 2015}}.</ref>. La [[Federacia Kanceliero (Germanio)|federacia kanceliero de Germanio]], [[Helmut Kohl]], kaj la [[prezidanto de la Respubliko (Francio)|prezidanto de la Franca Respubliko]], [[François Mitterrand]], tie diskutis la {{daton|28|marto|1987}} en la kastelo de Chambord, pri harmoniigo de la eŭropa pozicio pri armado. [[Karlo, princo de Kimrujo|Princo Karlo]] kaj ties edzino [[Diana Spencer|Lady Diana]] vizitis la kastelon la {{daton|9|novembro|1988}} okaze de oficiala vizito. == Ekonomio == Turismo : vizitoj de la kastelo, de la parko kaj de la arbaro. == Administrado == La tuta vilaĝo apartenas al la franca ŝtato. De [[2006]], flugo super la kastelo de Chambord estas malpermesita je alteco malpli ol {{unuo|400|m}} (kompare al la marnivelo), kaj en radiuso de {{unuo|900|m}} proksimume. == Kulturo == Sur la 2-a etaĝo de la kastelo situas la muzeo pri ĉasado kaj naturo ekde [[1971]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.chambord.org/Chambord-fr-idm-6-n-Musee_de_la_chasse.html |titolo=Muzeo pri ĉasado |site=[http://www.chambord.org www.chambord.org] |jaro= |eldonejo=Nacia bieno de Chambord |alirdato=la 19-an de novembro 2011}}</ref>. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} * Chatenet, 2001 (voir [[#Chatenet|bibliographie]]) : {{Referencoj|kol=4|group=A}} * La heredaĵo de la bieno en la [[datumbazo Mérimée]] de la [[Ministerio pri kulturo (Francio)|franca ministerio pri kulturo]] : {{Referencoj|group="B"|kol=2}} * Artikoloj en la ĉiutaga gazeto [[Le Monde]] : {{Referencoj|group="D"|kol=2}} * Bryant, 2007 (vidi [[#Bryant|bibliografio]]) : {{Referencoj|kol=4|group=G}} * Bouchet, 1980 (vidi [[#Bouchet1980|bibliografio]]) : {{Referencoj|kol=4|group=H}} {{Projektoj}} == Bibliografio == === Verkoj === * {{Citaĵo el libro|lingvo=fr|persona nomo=Jean-Toussaint|familia nomo=Merle|lien auteur1=Jean-Toussaint Merle|titolo=Chambord |sous-titre=|lien titre=|numéro de édition=|éditeur=Urbain Canel ; Adolphe Guyot|lien éditeur=|lieu=Parizo |jaro=1832|volume=|tome=|paĝoj=258|passage=|isbn=|lire en ligne=http://books.google.ch/books?id=znNXxgwGjtsC|alirdato=la }} * {{Citaĵo el libro|lingvo=fr|persona nomo=Louis|familia nomo=de La Saussaye|lien auteur1=Louis de La Saussaye|titolo=Château de Chambord |sous-titre=|lien titre=|numéro de édition=3|éditeur=Hôtel du Grand Saint Michel|lien éditeur=|lieu=Blois |jaro=1837|volume=|tome=|paĝoj=32|passage=|isbn=|lire en ligne=http://books.google.ch/books?id=G7AĝrSKmawC|alirdato=la }} * {{Citaĵo el libro|lingvo=fr|persona nomo=Louis|familia nomo=de La Saussaye|lien auteur1=Louis de La Saussaye|titolo=Historio de château de Chambord |sous-titre=|lien titre=|numéro de édition=6|éditeur=Chez tous les libraires ; Dumoulin|lien éditeur=|lieu=Blois kaj Parizo |jaro=1854|volume=|tome=|paĝoj=91|passage=|isbn=|lire en ligne=http://books.google.fr/books?id=hcgnAAAAYAAJ|alirdato=la }} * {{Citaĵo el libro| titolo =Le château de Chambord : documents inédits sur la date de sa construction et la nom de ses premiers architectes| éditeur =H. Herluison | collection = | aŭtoro =Louis Jarry | lingvo =fr | tago = | mois = | jaro =1888 | loko =Orléans | publi = | paĝoj = | isbn = | lire en ligne=http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb30647323d/description}} * {{Citaĵo el libro|lingvo=fr|persona nomo=Henri|familia nomo=Guerlin|titolo=Le château de Chambord |sous-titre=|lien titre=|numéro de édition=|éditeur=H. Laurens|lien éditeur=|lieu= |jaro=1912|paĝoj=112|isbn=|lire en ligne=|alirdato=la }} * {{Citaĵo el libro|lingvo=fr|persona nomo=Jean-Jacques|familia nomo=Bouchet|lien auteur1=|titolo=Chambord |sous-titre=|lien titre=|numéro de édition=|eldoninto=Fernand Lanore|lien éditeur=|lieu= |jaro=1980|paĝoj=162|isbn=978-7630003458|lire en ligne=http://books.google.fr/books?id=454Dd70OXAUC|alirdato=la }} * {{Citaĵo el libro|lingvo=fr|persona nomo=Jean|familia nomo=Martin-Demézil|lien auteur1=Jean Martin-Demézil|titolo=Chambord |sous-titre=|lien titre=|numéro de édition=|eldoninto=Société française de archéologie|lien éditeur=|lieu=Parizo |jaro=1986|paĝoj=118|isbn=|lire en ligne=|alirdato=la }} * {{Citaĵo el libro|titolo=Le château de Chambord|éditeur =Éditions du patrimoine | collection =Itinéraire du patrimoine | auteur =Christian Trézin | lingvo =franca | tago = | monato =septembro |jaro=1999|loko = | publi = | paĝoj =80 | isbn =2858221936}} * {{Citaĵo el libro|id =Chatenet| titolo=Chambord | éditeur =Éditions du patrimoine | collection = Monum| auteur =Monique Chatenet | lingvo =franca | tago = | mois =oktobro | jaro =2001 | loko = Parizo| publi = | paĝoj =280 | isbn =9782858226603}} * {{Citaĵo el libro|lingvo=fr |auteur1=Jean-Sylvain Caillou |auteur2=Dominic Hofbauer |titolo=Chambord, le projet perdu de 1519 |sous-titre= |éditeur=Archéa |collection= |lieu= |jaro=2007 |paĝoj=64 |isbn=978-2912610126 |lire en ligne= }} * {{Citaĵo el libro|lingvo=fr |auteur1=[[Alain Borer]]|auteur2=Dominic Hofbauer |titolo=Chambord |sous-titre= |éditeur=Éditions du Patrimoine |collection= |lieu= |jaro=2006 |paĝoj=100 |isbn=978-2858228942 |lire en ligne= }}. * {{Citaĵo el libro|titolo=Chambord : l'image de la cité radieuse kaj noire, sage kaj folle, silencieuse kaj hantée que nous portons tous en nous|prénom=Pierre|Nomo=Gascar|lien auteur1=Pierre Gascar|éditeur=Delpire Eldonisto |jaro=1962}} === Artikoloj === * {{Citaĵo el gazeto|lingvo=fr |auteur1=Patrick Ponsot |titolo=Les terrasses du donjon de Chambord : un projet de Léonard de Vinci ? |gazeto=Bulletin monumental |éditeur=[[Société française de archéologie]]|volume=165 |numéro=165-3 |tago= |monato= |jaro=2007 |pages=249-261 |issn= |lire en ligne=http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/bulmo_0007-473x_2007_num_165_3_1467 |alirdato=la 15-a de aŭgusto 2014 |id= }} * {{Citaĵo el gazeto|id=Bryant|lingvo=fr|kunaŭtoroj=Simon Bryant, Jean-Sylvain Caillou, Dominic Hofbauer, Patrick Ponsot|titolo=La kastelo de Chambord (Loir-et-Cher) – Tro (malmulte) rigardata|gazeto=Medieval Europe, 4-a congrès international de archéologie médiévale kaj moderne|lien périodique=|volume=|numéro= |tago= |monato=septembro |jaro=2007|pages=|issn=|url texte=http://medieval-europe-paris-2007.univ-paris1.fr/S.Bryant.pdf|alirdato=la }} == Vidu ankaŭ == * [[Listo de kasteloj de regiono Centro-Valo de Luaro]] * [[Listo de rezidejoj de la francaj ŝtatestroj]] * [[Palaco de Sans-Pareil]], « kopio Tudor » (1538-1562) de la kastelo de Chambord * [[Murtapiŝo de la ĉasoj de la reĝo Francisko]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|http://www.chambord.org}} * [http://www.chambord-archeo.com/ Arkeologia programo de Chambord] * [http://www.ccomptes.fr/fr/content/download/1352/13313/version/1/file/12_domaine-national-de-Chambord.pdf Publika raporto de la Revizora Kortumo pri la nacia bieno de Chambord (2010)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131102183541/http://www.ccomptes.fr/fr/content/download/1352/13313/version/1/file/12_domaine-national-de-Chambord.pdf |date=2013-11-02 }} * [http://www.blendswap.com/blends/view/70757 3D modelado de la kastelo de Chambord, de la parko kaj de la interno en la interretejo «Blender Swap».] La modelado estas videbla per la [http://www.blender.org/download/ programo Blender]. * [http://www.calameo.com/books/0018592859d4659dd7a4d Teksto de la nokta spektaklo de Chambord (1977/1989) 1-a parto de "Reveno en Chambord" ; teksto parolata de Jean Piat] {{Ligiltabelo Luarkasteloj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Chambord]] [[Kategorio:Luarkasteloj|Chambord]] [[Kategorio:Kasteloj de Loir-et-Cher|Chambord]] [[Kategorio:Kasteloj ĉirkaŭataj per fosaĵoj|Chambord]] [[Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Francio]] [[Kategorio:Civila arkitekturo de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Historiaj monumentoj de Loir-et-Cher]] [[Kategorio:Historiaj monumentoj klasitaj en 1840]] [[Kategorio:Kulturaj heredaĵoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Ĉasado]] [[Kategorio:Sologne]] [[Kategorio:Lokoj Natura 2000 en Loir-et-Cher]] [[Kategorio:Ŝtataj organizaĵoj kun industria kaj komerca karaktero de la ministerio pri kulturo (Francio)]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1540-1549]] [[Kategorio:Aperis en 1547]] hps733om87t0hpoijg983187eb01zf3 0 520049 9397306 8786297 2026-06-09T18:45:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397306 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}}La '''3-a libro de la Makabeoj''' estas apokrifa dokumento de la [[Malnova Testamento]]: ĝi estas akceptita kiel kanona, kaj do ne kiel apokrifaĵo, nur de la [[Ortodoksa Eklezio|Ortodoksaj Eklezioj]], kiuj akceptas kanona ankaŭ la 4-an. Kaj ĝi aperas ankaŭ en la greka Biblio de la [[Septuaginto]], sed estas rifuzata de la biblia kanono de Judoj ĉar verkita ne hebrelingve. De nekonata aŭtoro, ĝi estis verkita en [[greka lingvo]] fine de la [[1-a jarcento|1-a jarcento a.K.]].<br /> Ĝi rakontas la persekuton suferitan de hebreoj de la [[Aleksandrio|aleksandria]] komunumo sub la helenisma suvereno Ptolemeo la 4-a (221-204 a.K., patro de [[Ptolemeo la 5-a]]), priskribante iujn savajn miraklajn intervenojn de Dio por ilin helpi.<br /> La enhavo sendependas el la eventoj rakontataj en la unua kaj dua libroj de la Makabeoj, kvankam ĝi montras kun ili stilajn afinecojn kaj aludojn al ili. La persekuto suferita ne trovas konfirmon en aliaj historiaj fontoj. == Eksteraj ligiloj == * [http://ba.21.free.fr/septuaginta/3maccabees/3maccabees_1.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160919120718/http://ba.21.free.fr/septuaginta/3maccabees/3maccabees_1.html |date=2016-09-19 }}: Greka teksto kun traduko al la angla lingvo * [[Libroj de la Makabeoj]] == Vidu ankaŭ == * [[Apokrifoj de la Nova Testamento]] * [[Makabeoj fratoj]] * 1-a libro de la Makabeoj * [[2-a libro de la Makabeoj]] * 4-a libro de la Makabeoj ([[d:Q230255]]) * 5-a libro de la Makabeoj ([[d:Q521768]]) == Bibliografio == * [http://jewishencyclopedia.com/articles/10237-maccabees-books-of#58]: Juda enciklopedio {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apokrifoj de la Malnova Testamento|Makabeoj, 3-a Libro de]] pqbmlbxbszkluo97szup3f44hw83jl4 0 522455 9397857 9107384 2026-06-10T10:51:04Z Makenzis 138824 9397857 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo | nomo = Club Africain | dosiero = | bilda grandeco = | bilda teksto = | plena nomo = Club Africain | kromnomo = Lefriqi, CA | fondita = 1920 | stadiono = Stade El Menzah <br /> [[Tunizo]], {{Tunizio}} | kapacito = 39.858 | prezidanto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Youssef Elmi | trejnisto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Mondher Kebaier | ligo = Ligue 1 | sezono = 2025–2026 | pozicio = 1-a pozicio | pattern_la1 = _africain1819h | pattern_b1 = _africain1819h | pattern_ra1 = _africain1819h | pattern_sh1 = _africain1819h | pattern_so1 = _africain1819h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | title = Third | pattern_la2 = | pattern_b2 = _africain1819a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _africain1819a | pattern_so2 = _africain1819a | leftarm2 = 003366 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 003366 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 003366 | pattern_la3 = _africain1819t | pattern_b3 = _africain1819t | pattern_ra3 = _africain1819t | pattern_sh3 = _red_stripes | pattern_so3 = _africain1819t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Club Africain''' (esperante '''Afrika Klubo''') estas [[Tunizio|tuniza]] [[futbalo|futbala]] klubo, kun sidejo en [[Tunizo]]. == Historio de la klubo == Oni fondis ĝin la 4-an de [[Oktobro]] [[1920]]. == Rezultoj de la klubo == * '''[[CAF|Ligo de Ĉampionoj de CAF]]''': 1 fojo ĉampiono :: 1991: 6-2 kaj 1-1 vs. Nakivubo Villa SC ([[Ugando]]) * '''Interkontinenta Pokalo ([[Afriko]] kaj [[Azio]])''': 1 fojo ĉampiono :: 1992 * '''Tuniza ĉampionado:''': 13 fojojn ĉampiono ::1946–47 1947–48 1963–64 1966–67 1972–73 1973–74 1978–79 1979–80 1989–90 1991–92 1995–96 2007–08, 2014–15 * '''Tuniza-pokalo''': 13 fojojn ĉampiono ::1964–65 1966–67 1967–68 1968–69 1969–70 1971–72 1972–73 1975–76 1991–92 1997–98 1999–2000 2016–2017 2017–2018 == Nuntempaj ludistoj == La ludistoj je 2014–15 estas sekvaj: * Golistoj: ** 01 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Farouk Ben Mustapha ** 22 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Seifeddine Charfi * Defendantoj ** 02 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Bilel Ifa ** 03 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Oussama Haddadi ** 04 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Hamza Aguerbi ** 34 - [[Dosiero:Flago-de-Alĝerio.svg|20ra]] Hicham Belkaroui ** 13 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Seif Tka ** 25 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Walid Dhaouadi ** 11 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Yassin Mikari * Mezkampuloj ** 08 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Stéphane Nater ** 18 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Nader Ghandri ** 20 - [[Dosiero:Flago-de-Ganao.svg|20ra]] Seidu Salifu ** 06 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Mehdi Ouedherfi ** 21 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Tijani Belaïd ** 29 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Mourad Hedhli ** 35 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Zouheir Dhaouadi ** 19 - [[Dosiero:Flago-de-Alĝerio.svg|20ra]] Abdelmoumene Djabou * Atakantoj ** 24 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Seifeddine Jaziri ** 30 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Saber Khlifa ** 10 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Imed Meniaoui ** 07 - [[Dosiero:Flago-de-Malio.svg|20ra]] Malick Touré == Stadiono == * '''Nomo''' - Stade El Menzah * '''Urbo''' - [[Tunizo]] * '''Sidlokoj''' - 39.858 * '''Fondita''' - [[1967]] * '''Ludejo''' - 105 x 68 m. == Aliaj teamoj == Club Africain havas sekcion de [[korbopilko]] kaj havas sekcion de [[manpilkado]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.clubafricain.com.tn Oficiala retpaĝo] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20150408113150/http://www.clubafricain.com.tn/ |date=2015-04-08 }} [[Kategorio:Futbalo en Tunizio]] [[Kategorio:Futbalteamoj]] [[Kategorio:Tuniziaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1920]] lxasx2cfjxk48f0se4d7r59xvin5htm 9397858 9397857 2026-06-10T10:51:22Z Makenzis 138824 /* Rezultoj de la klubo */ 9397858 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo | nomo = Club Africain | dosiero = | bilda grandeco = | bilda teksto = | plena nomo = Club Africain | kromnomo = Lefriqi, CA | fondita = 1920 | stadiono = Stade El Menzah <br /> [[Tunizo]], {{Tunizio}} | kapacito = 39.858 | prezidanto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Youssef Elmi | trejnisto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Mondher Kebaier | ligo = Ligue 1 | sezono = 2025–2026 | pozicio = 1-a pozicio | pattern_la1 = _africain1819h | pattern_b1 = _africain1819h | pattern_ra1 = _africain1819h | pattern_sh1 = _africain1819h | pattern_so1 = _africain1819h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | title = Third | pattern_la2 = | pattern_b2 = _africain1819a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _africain1819a | pattern_so2 = _africain1819a | leftarm2 = 003366 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 003366 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 003366 | pattern_la3 = _africain1819t | pattern_b3 = _africain1819t | pattern_ra3 = _africain1819t | pattern_sh3 = _red_stripes | pattern_so3 = _africain1819t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Club Africain''' (esperante '''Afrika Klubo''') estas [[Tunizio|tuniza]] [[futbalo|futbala]] klubo, kun sidejo en [[Tunizo]]. == Historio de la klubo == Oni fondis ĝin la 4-an de [[Oktobro]] [[1920]]. == Rezultoj de la klubo == * '''[[CAF|Ligo de Ĉampionoj de CAF]]''': 1 fojo ĉampiono :: 1991: 6-2 kaj 1-1 vs. Nakivubo Villa SC ([[Ugando]]) * '''Interkontinenta Pokalo ([[Afriko]] kaj [[Azio]])''': 1 fojo ĉampiono :: 1992 * '''Tuniza ĉampionado:''': 14 fojojn ĉampiono ::1946–47 1947–48 1963–64 1966–67 1972–73 1973–74 1978–79 1979–80 1989–90 1991–92 1995–96 2007–08, 2014–15, 2025–26 * '''Tuniza-pokalo''': 13 fojojn ĉampiono ::1964–65 1966–67 1967–68 1968–69 1969–70 1971–72 1972–73 1975–76 1991–92 1997–98 1999–2000 2016–2017 2017–2018 == Nuntempaj ludistoj == La ludistoj je 2014–15 estas sekvaj: * Golistoj: ** 01 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Farouk Ben Mustapha ** 22 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Seifeddine Charfi * Defendantoj ** 02 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Bilel Ifa ** 03 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Oussama Haddadi ** 04 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Hamza Aguerbi ** 34 - [[Dosiero:Flago-de-Alĝerio.svg|20ra]] Hicham Belkaroui ** 13 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Seif Tka ** 25 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Walid Dhaouadi ** 11 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Yassin Mikari * Mezkampuloj ** 08 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Stéphane Nater ** 18 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Nader Ghandri ** 20 - [[Dosiero:Flago-de-Ganao.svg|20ra]] Seidu Salifu ** 06 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Mehdi Ouedherfi ** 21 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Tijani Belaïd ** 29 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Mourad Hedhli ** 35 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Zouheir Dhaouadi ** 19 - [[Dosiero:Flago-de-Alĝerio.svg|20ra]] Abdelmoumene Djabou * Atakantoj ** 24 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Seifeddine Jaziri ** 30 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Saber Khlifa ** 10 - [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Imed Meniaoui ** 07 - [[Dosiero:Flago-de-Malio.svg|20ra]] Malick Touré == Stadiono == * '''Nomo''' - Stade El Menzah * '''Urbo''' - [[Tunizo]] * '''Sidlokoj''' - 39.858 * '''Fondita''' - [[1967]] * '''Ludejo''' - 105 x 68 m. == Aliaj teamoj == Club Africain havas sekcion de [[korbopilko]] kaj havas sekcion de [[manpilkado]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.clubafricain.com.tn Oficiala retpaĝo] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20150408113150/http://www.clubafricain.com.tn/ |date=2015-04-08 }} [[Kategorio:Futbalo en Tunizio]] [[Kategorio:Futbalteamoj]] [[Kategorio:Tuniziaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1920]] tc28vg8fxdhcnrpx8quuy0vay6xogba 9397859 9397858 2026-06-10T10:51:39Z Makenzis 138824 /* Nuntempaj ludistoj */ La ludistoj je 2014–15 estas sekvaj: 9397859 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo | nomo = Club Africain | dosiero = | bilda grandeco = | bilda teksto = | plena nomo = Club Africain | kromnomo = Lefriqi, CA | fondita = 1920 | stadiono = Stade El Menzah <br /> [[Tunizo]], {{Tunizio}} | kapacito = 39.858 | prezidanto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Youssef Elmi | trejnisto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Mondher Kebaier | ligo = Ligue 1 | sezono = 2025–2026 | pozicio = 1-a pozicio | pattern_la1 = _africain1819h | pattern_b1 = _africain1819h | pattern_ra1 = _africain1819h | pattern_sh1 = _africain1819h | pattern_so1 = _africain1819h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | title = Third | pattern_la2 = | pattern_b2 = _africain1819a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _africain1819a | pattern_so2 = _africain1819a | leftarm2 = 003366 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 003366 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 003366 | pattern_la3 = _africain1819t | pattern_b3 = _africain1819t | pattern_ra3 = _africain1819t | pattern_sh3 = _red_stripes | pattern_so3 = _africain1819t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Club Africain''' (esperante '''Afrika Klubo''') estas [[Tunizio|tuniza]] [[futbalo|futbala]] klubo, kun sidejo en [[Tunizo]]. == Historio de la klubo == Oni fondis ĝin la 4-an de [[Oktobro]] [[1920]]. == Rezultoj de la klubo == * '''[[CAF|Ligo de Ĉampionoj de CAF]]''': 1 fojo ĉampiono :: 1991: 6-2 kaj 1-1 vs. Nakivubo Villa SC ([[Ugando]]) * '''Interkontinenta Pokalo ([[Afriko]] kaj [[Azio]])''': 1 fojo ĉampiono :: 1992 * '''Tuniza ĉampionado:''': 14 fojojn ĉampiono ::1946–47 1947–48 1963–64 1966–67 1972–73 1973–74 1978–79 1979–80 1989–90 1991–92 1995–96 2007–08, 2014–15, 2025–26 * '''Tuniza-pokalo''': 13 fojojn ĉampiono ::1964–65 1966–67 1967–68 1968–69 1969–70 1971–72 1972–73 1975–76 1991–92 1997–98 1999–2000 2016–2017 2017–2018 == Stadiono == * '''Nomo''' - Stade El Menzah * '''Urbo''' - [[Tunizo]] * '''Sidlokoj''' - 39.858 * '''Fondita''' - [[1967]] * '''Ludejo''' - 105 x 68 m. == Aliaj teamoj == Club Africain havas sekcion de [[korbopilko]] kaj havas sekcion de [[manpilkado]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.clubafricain.com.tn Oficiala retpaĝo] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20150408113150/http://www.clubafricain.com.tn/ |date=2015-04-08 }} [[Kategorio:Futbalo en Tunizio]] [[Kategorio:Futbalteamoj]] [[Kategorio:Tuniziaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1920]] 7bmyx8dd80o0w1mw01uyvlaki4e3hka 0 526313 9397834 5692702 2026-06-10T10:43:29Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397834 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 526314 9397852 5692703 2026-06-10T10:46:18Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397852 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 526315 9397850 5692704 2026-06-10T10:45:58Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397850 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 526316 9397849 5692705 2026-06-10T10:45:48Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397849 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 526317 9397833 5692706 2026-06-10T10:43:18Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397833 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 526318 9397854 5692707 2026-06-10T10:46:38Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397854 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 526319 9397844 5692709 2026-06-10T10:44:58Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397844 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 526321 9397838 5692711 2026-06-10T10:44:08Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397838 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 526322 9397837 5692712 2026-06-10T10:43:58Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397837 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 526379 9397155 8174976 2026-06-09T14:07:16Z Sj1mor 12103 9397155 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:FernandoFader.jpg|eta|Fernando Fader]] [[Dosiero:Fader Caballos.jpg|maldekstra|eta|"Ĉevaloj"]]'''Fernando Fader''' estis argentina pentristo naskiĝinta la {{daton|11|aprilo|1882}} en [[Bordozo]] ([[Francio]]). Li translokiĝis al Argentino en 1884 kaj loĝis en Mendoza, urbo ĉe montoj. Tie li estis allogita de la mirinda spektaklo de la naturo, kiu alkondukis lin al la kreado de belegaj pejzaĝoj. Fader estis pioniro de la [[impresionismo]] en [[Argentino]] kaj ricevis rekonon, premiojn kaj famon pro siaj nenombreblaj pentraĵoj. Li forpasis en 1935 en [[Kordobo (Argentino)]]. Liaj artaĵoj estas ekspoziciataj en ĉiuj artaj muzeoj de Argentino, sed la ĉefaj el ili estas elmontrataj en la muzeo Emiliano Guiñazú, casa de Fader en Mendoza (Domo de Fader). [[Dosiero:Fernando Fader - Capilla de Ischilín - Google Art Project.jpg|maldekstra|eta|"Kapelo de Ischilin"]] [[Dosiero:Fernando Fader - Autorretrato, 1925.jpg|eta|Memportreto]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fader, Fernando}} [[Kategorio:Argentinaj pentristoj]] [[Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Germandevenaj argentinanoj]] [[Kategorio:Francdevenaj argentinanoj]] sngkttomzonzxn7hcvufr1a67y3f5yh 0 529411 9397429 8819278 2026-06-09T20:27:45Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397429 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Karviolo|Karvakrolo|Karviila acetato|Karviila Izovalerato||Karviila benzoato|Karviila heksanato||Karviila laktato|Karviila oktanato}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>'''Karviono'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Carvone_without_stereochemistry.svg|150px|Karviono]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Kemia strukturo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Carvone 3D.png|300px|karviono]] |- style="background: #efefef; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''3D Kemia strukturo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Mentha_longifolia_2005.08.02_09.53.56.jpg|200px|karviono]] |- style="background: #efefef; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''[[Mento|Mentha longifolia]]''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:CarawaySeeds.jpg|200px]] |- style="background: #efefef; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |Semoj de [[Aneto|Anethum graveolens]]. |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |Alternativa(j) nomo(j) |- |colspan="2" style="text-align: center;" |Karvolo |- ||[[Kemia formulo]]||'''|<big><center>'''C₁₀H₁₄O</center></big>''' |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]|| * [https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=99-49-0 99-49-0 ] * [https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=6485-40-1 6485-40-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]|| * [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.21106424.html 21106424] * [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.15855.html 15855] * [http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.388655.html 388655] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||Klara, senkolora kaj palflava likvaĵoj |- |[[Molmaso]]||150.22 g mol⁻¹ |- |[[Simplified molecular-input line-entry system|Smiles]]|| * <small>O=C1C[C@@H](C\C=C1\C)C(C)=C (R) * O=C1C[C@H](C\C=C1\C)C(C)=C (S)</small> |- |[[Denseco]]||0.96 g/cm³ (likva) |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4970}} |- |[[Fandopunkto]]||{{GdC|25.2}} ({{GdF|77.4}}; 298.3 K) |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|231}} ({{GdF|448}}; 504 K) ({{GdC|91}} 5 mmHg) |- |[[Solvebleco]]||Akvo: (malvarma) nesolvebla * Akvo (varma) solvebla |- |[[Solvebleco]]||[[Etanolo]]: solvebla * [[Duetila etero|Etero]]: solvebla * [[Kloroformo]]: solvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||3562 mg/kg |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|98}} ({{GdF|208.4}}) |- style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Risko]]||[[Listo da R-Deklaroj#R22|R22]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]|| * [[Listo da S-Deklaroj#S22|S22]]<br /> * [[Listo da S-Deklaroj#S24/25|S24/25]] * [[Listo da S-Deklaroj#S36|S36]] |- style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|F|Xn}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']]<ref>[https://www.elac.edu/academics/departments/chemistry/chemistrydocuments/docs/C/(S)-(-)-carvone.pdf Sigma Aldrich]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/_-_-Carvone#section=Safety-and-Hazards PubChem]</ref> |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} </center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|313|316|317}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|270|272|280|301+312|302+352|321|330|333+313|363|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Karviono''' estas natura substanco apartenanta al la familio de la [[terpeno]]idoj, trovata en multaj esencoleoj, tamen, ĝi estas pli abunda en la semoj de la ''[[kario|Carum carvi]]'' kaj ''[[Aneto|Anethum graveolens]]''. Karviono formas du reflektajn bildojn aŭ [[enantiomero]]jn: R-(–)-karviono kaj S-(+)-karviono<ref>La reprezentaĵoj R- kaj S- por enantiomeroj signifas la bildon reflektitan sur la spekulo en ĝiaj dekstra (R:rectus) kaj (S:sinister) maldekstra pozicioj. Kelkfoje la enatiomeroj estas ankaŭ reprezentataj de la literoj (L: laevo, levorotacia aŭ maldekstrorotacia) kaj (R: rectus, dekstrorotacia).</ref>, kiu posedas odoron de [[karvio]]-semoj. La fakto ke la du enantiomeroj estas percepteblaj pro iliaj malsimilaj flaroj elmontras ke la [[nazo|olfataj akceptantoj]] devas enteni [[Ĥiraleco|kiralajn grupojn]], permesante ke ili identigu unu enantiomeron pli forte ol la alia. Ne ĉiuj enantiomeroj posedas distingeblajn odorojn. Oni ankaŭ malkovris ke la [[sajmirienoj]] kapablas distingi la enantiomerojn de la karviono. == Okazejo == La S-(+)-karviono estas la ĉefa konstituanto (60%-70%) en la esencoleoj de [[karvio]], kiu estas larĝaskale produktita ĉirkaŭ 10 tunoj/jare. Ĝi same okazas koncentrita ĉirkaŭ 40%-60% en la [[semo]]leo de la [[aneto]], kaj ankaŭ en la oranĝoŝela oleo de la [[mandarinujo]]. R-(–)-karviono estas ankaŭ la plej abunda komponaĵo en la esencoleo de pluraj specioj de [[mento]], aparte la mentoleo de la [[mento|Mentha spicata]], kiu komponiĝas inter 50%-80% da R-(–)-karviono, kaj estas la ĉefa fonto de tiu enantiomero. Tamen, la plejmulto el la R-(–)-karvionoj uzataj en komercaj aplikaĵoj estas sintezita ekde la [[limoneno|R-(+)-limoneno]]. La izomero de la R-(–)-karviono same okazas en la kuromojoleo<ref>[https://books.google.com.br/books?id=A0Hz98Kwp9kC&pg=PA326&lpg=PA326&dq=kuromoji+oil&source=bl&ots=RnES4jA5PU&sig=YfTMPHTwHDMRtgtMYwx4j-6ta7c&hl=en&sa=X&ved=0CC8Q6AEwAmoVChMI0tWc7pPdxgIVwpWQCh355wWf#v=onepage&q=kuromoji%20oil&f=false Essential Oils Handbook] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150715222515/https://books.google.com.br/books?id=A0Hz98Kwp9kC&pg=PA326&lpg=PA326&dq=kuromoji+oil&source=bl&ots=RnES4jA5PU&sig=YfTMPHTwHDMRtgtMYwx4j-6ta7c&hl=en&sa=X&ved=0CC8Q6AEwAmoVChMI0tWc7pPdxgIVwpWQCh355wWf#v=onepage&q=kuromoji%20oil&f=false |date=2015-07-15 }}, H. Panda</ref><ref>[https://books.google.com.br/books?id=PlMi4XvHCYoC&pg=PA32&dq=kuromoji+oil+carvone&hl=en&sa=X&ved=0CB0Q6AEwAGoVChMIgfTfmpTdxgIVQkOQCh1kVwEL#v=onepage&q=kuromoji%20oil%20carvone&f=false Pharmacognosy And Pharmacobiotechnology], Ashutosh Kar</ref>. Kelkaj oleoj, samkiel la oleo de la [[Poacoj|Cymbopogon martinii]] enhavas miksaĵojn da ambaŭajn enantiomerojn. Multaj aliaj naturaj oleoj, ekzemple la [[pipromento]]leo enhavas etajn kvantojn da karvionoj. == Historio == La [[karvio]] estis uzata por medicinaj celoj de la antikvaj romianoj, sed la karviono, kvankam ĝi estis unue studita de la germana kemiisto Schweizer, kiu nomis ĝin karvolo (ĉar li kredis ke ĝi estas [[alkoholo]]), ĝi estis nur izolita en ties natura formo far la kemiisto Franz Varrentrapp (1815-1877) en 1849. Goldschmidt kaj Zűrrer ĝin identigis ĝin kiel [[ketono]] rilatita al la [[limoneno]], kaj la strukturo estis finfine klarigita far [[Jegor Vagner]], en 1894. == Preparado == La dekstro-forma S-(+)-karviono estis produktita praktike pura per frakcia distilado de la karvioleo. La levo-forma enantiomero estis produktita el la oleoj kiuj enhavas ĝin kaj ĝenerale ĝi bezonas aldonan traktadon por produktado de la R-(−)-karviono kun alta pureco. Ĉi-tio oni atingas per formiĝo de aldona kombinaĵo kun la [[Sulfida acido]], el kiu la karviono estas regenerita per traktado kun [[kalia hidroksido]] en [[etanolo]] kun posta distiliĝo de la produkto sub vaporkurento.Karviono estas sinteze preparebla elde la [[limoneno]] pere de la "limonena nitrozoklorido", kiu estiĝas per traktado de la limoneno kun "izoamila nitrito" en glacia [[acetata acido]]. Ĉi-komponaĵo estas konvertita al karbokzimo, kiu povas estiĝi per refluo kun '''dumetil-formamido''' aŭ DMF en [[izopropanolo]]. La refluo de la karvokzimo kun 5% da [[okzalata acido]] produktas karvionon. Ĉi-tiu procezo estigas R-(−)-karvionon el la R-(+)-limoneno. La plej granda uzo de la d-limoneno estas kiel antaŭanto de la S-(+)-karviono. La larĝaskala disponebleco de oranĝoŝeloj, iu flanka produkto en la industrio de oranĝosuko, igas la limonenon malaltkoste disponebla, kaj la kunresponda sinteza karviono malaltkoste preparita. == Izomeroj de la karviono == <center> <Gallery> Thymol 3D.png|<center>[[Timolo]] Carvacrol 3D.png|<center>[[Karvakrolo]] Chrysanthenone3D.png|<big><center>'''Krizantenono'''</center></big> Levoverbenone.png|<big><center>'''Levoverbenono'''</center></big> Menthofuran 3D.png|<big><center>'''Mentofurano'''</center></big> S-Perillaldehyde-3D-balls.png|<big><center>'''Perilaldehido'''</center></big> Perillene 3D.png|<big><center>'''Perileno'''</center></big> Rosefuran 3D.png|<big><center>'''Rozofurano'''</center></big> Umbellulone.svg|<big><center>'''Umbelulono'''</center></big> Verbenone_structure.png|<big><center>'''Verbenono'''</center></big> </Gallery> </Center> == Literaturo == {{Div col|cols = 3}} * [https://books.google.com.br/books?id=ŭVdAQAAQBAJ&pg=PT155&dq=carvone+terpene&hl=en&sa=X&ved=0CCUQ6AEwAmoVChMI9YO41ffĉgIViY-QCh3LGAK1#v=onepage&q=carvone%20terpene&f=false Handbook on Oleoresin and Pine Chemicals (Rosin, Terpene Derivatives, Tall ...]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, H. Panda * [https://books.google.com.br/books?id=1mSCl4Hd5dwC&pg=PA167&dq=carvone+terpene&hl=en&sa=X&ved=0CCoQ6AEwA2oVChMI9YO41ffĉgIViY-QCh3LGAK1#v=onepage&q=carvone%20terpene&f=false Natural Extracts Using Supercritical Carbon Dioxide], Mamata Mukhopadhyay * [https://books.google.com.br/books?id=ax1OvyH8jGoC&pg=PA291&dq=carvone+terpene&hl=en&sa=X&ved=0CDAQ6AEwBGoVChMI9YO41ffĉgIViY-QCh3LGAK1#v=onepage&q=carvone%20terpene&f=false Flavours and Fragrances: Chemistry, Bioprocessing and Sustainability], Ralf Günter Berger * [https://books.google.com.br/books?id=3bDrCAAAQBAJ&pg=PA30&dq=carvone+terpene&hl=en&sa=X&ved=0CDUQ6AEwBWoVChMI9YO41ffĉgIViY-QCh3LGAK1#v=onepage&q=carvone%20terpene&f=false Plant Drug Analysis: A Thin Layer Chromatography Atlas], Sabine Bladt, Eva M. Zgainski * [https://books.google.com.br/books?id=MEwDCAAAQBAJ&pg=PT183&dq=carvone+terpene&hl=en&sa=X&ved=0CEIQ6AEwB2oVChMI9YO41ffĉgIViY-QCh3LGAK1#v=onepage&q=carvone%20terpene&f=false The Utilization of Bioremediation to Reduce Soil Contamination: Problems and ...], Václav Sasek, John A. Glaser, P. Baveye * [https://books.google.com.br/books?id=ega5c11VHvkC&pg=PA119&dq=carvone+terpene&hl=en&sa=X&ved=0CEcQ6AEwCGoVChMI9YO41ffĉgIViY-QCh3LGAK1#v=onepage&q=carvone%20terpene&f=false Introduction to Organic Laboratory Techniques: A Small Scale Approach], Donald L. Pavia * [https://books.google.com.br/books?id=A8OyTzGGJhYC&pg=PA265&dq=carvone+terpene&hl=en&sa=X&ved=0CE0Q6AEwCWoVChMI9YO41ffĉgIViY-QCh3LGAK1#v=onepage&q=carvone%20terpene&f=false Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients, Fifth Edition], George A. Burdock * [https://books.google.com.br/books?id=IxE9AAAAIAAJ&pg=PA394&dq=carvone+terpene&hl=en&sa=X&ved=0CCAQ6AEwATgKahUKEwjymry1hN3GAhUDDJAKHbThCjo#v=onepage&q=carvone%20terpene&f=false The terpenes] * [http://www.henriettes-herb.com/eclectic/kings/carum_oleu.html Henriette's book] * [http://www.hindawi.com/journals/ecam/2013/140509/ Hindawi] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3961117/ Experimental and Therapeutic Medicine] * [https://books.google.com.br/books?id=s4YittJrOsAC&pg=PA164&dq=kuromoji+oil+carvone&hl=en&sa=X&ved=0CDUQ6AEwBGoVChMIgfTfmpTdxgIVQkOQCh1kVwEL#v=onepage&q=kuromoji%20oil%20carvone&f=false The Dictionary of Substances and Their Effects: C], S. Gangolli {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == <center> <gallery> Dosiero:Carvyl isovalerate 3D.png|<center>[[Karviila izovalerato]] Dosiero:Carvyl hexanoate 3D.png|<center>[[Karviila heksanato]] Dosiero:Carvyl heptanoate 3D.png|<center>[[Karviila heptanato]] Dosiero:Illustration Anethum graveolens0.jpg|<center>[[Aneto|Anethum graveolens]] Dosiero:Aloysia citriodora 002.jpg|<center>[[Citronverbeno]] Dosiero:Carvyl valerate 3D.png|<big><center>[[Karviila valerato]]</center></big> Dosiero:Camphor Enantiomers V.1.svg|<center>[[Kamforo]] Dosiero:Beta-Caryophyllen.svg|<big><center>'''Kariofileno'''</center></big> Dosiero:5-isopropyl-2-methylphenol 200.svg|<center>[[Karvakrolo]] Dosiero:Carvyl acetate 3D.png|<big><center>[[Karviila acetato]]</center></big> Dosiero:(R)-Limonen.svg|<center>[[Limoneno]] Dosiero:(+)-Perillyl alcohol.svg|<big><center>'''Perilata alkoholo'''</center></big> Dosiero:Verbenol unspecified.svg|<big><center>'''Verbenolo'''</center></big> Dosiero:Verbenone structure.png|<big><center>'''Verbenono'''</center></big> Dosiero:F. Varrentrapp ca1868.jpg|<center>[[Franz Varrentrapp]]<br /><center>([[1815]]-[[1877]]) Dosiero:Georg Wagner.jpg|<center>[[Jegor Vagner|Егор Вагнер]]<br /><center>([[1849]]-[[1903]]) </gallery> </Center> == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|Kemio}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Terpenoj]] o69mduowwjuew5it7s3s1khiwdp8r8z 0 535612 9397443 8680112 2026-06-09T20:44:38Z Claudio Pistilli 25073 9397443 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="4" align="right" width=30% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>'''Natria selenato'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Natriumselenat.svg|200px]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Kemia strukturo de la<br />Natria selenato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Sodium sulfate sticks.png|300px]] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''3D Kemia strukturo de la<br />Natria selenato''' |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>'''Na₂SeO₄'''</center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=13410-01-0 13410-01-0] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.24185.html 24185] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/25960 25960] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||Blanka aŭ grizkolora pulvoro |- |[[Molmaso]]|| * 188.95 g mol⁻¹ * 331,0434 g mol⁻¹ (heptahidrata) * 369,09 g mol⁻¹ (dekahidrata) |- |[[Simplified molecular-input line-entry system|Smiles]]||[O-][Se](=O)(=O)[O-].[Na+].[Na+] |- |[[Denseco]]||3,098 g/cm³ |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Solvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||18,45&nbsp;mg/kg (muso, buŝa) (Nofre) |- |'''Merck Index'''|| * 14,8671 * 15,8800 |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Risko]]||[[Listo da R-Deklaroj#R23/25|R23/25]] [[Listo da R-Deklaroj#R33|R33]] [[Listo da R-Deklaroj#R50/53|R50/53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S(S1/2)|S(S1/2)]] [[Listo da S-Deklaroj#S20/21|S20/21]] [[Listo da S-Deklaroj#S28|S28]] [[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S60|S60]] [[Listo da S-Deklaroj#S61|S61]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T|N}} |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|06|08}}{{GHS Piktogramo|09}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|331|301|373|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|260|261|264|271|273|301+310|304+340|311|314|330|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Natria selenato''', '''selenato de natrio''' aŭ <big>'''Na₂SeO₄'''</big> estas neorganika [[oksigeno|oksokombina]]ĵo de [[seleno]] kaj [[natrio]], troveblas en la formoj anhidra, heptahidrata kaj dekahidrata, blanka substanco tre solvebla en akvo. La dekahidrata formulaĵo estas ordinara ingredienco en multevitaminaĵoj kaj bovara nutrado kiel selenofonto. La anhidra salo uzatas en la produktado de vitraĵoj. Kvankam la selenatoj estas multe pli toksaj, multaj fizikaj proprecoj de natria selenato kaj [[natria sulfato]] iel similas. Natria selenato estas ankaŭ ingredienco de kelkaj [[fungicido]]j, [[pesto|pesticidoj]] kaj [[insekticido]]j. == Proprecoj == Seleno estas nature okazanta substanco tre toksa en altaj koncentriĝoj, tamen ĝi same estas esenca elemento kiel [[dieta suplemento]]. Selenida acido estas la plej toksa selena kombinaĵo<ref>[http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0054353 Public Library of Science]</ref>. Mallongedaŭra ekspozicio al la elementa seleno, selenida acido kaj selena duoksido per inhalado rezultas ĉefe en spirefektoj, tiel kiel irito de la [[Mukozo|mukoza membrano]], [[pulmo|pulmedemo]], kronika [[bronkito]] kaj [[bronkito|bronkita]] [[pneŭmonito]]. Epidemiologiaj esploroj pri homoj kronike (longedaŭre) ekspoziciitaj al altaj niveloj de seleno en manĝaĵo kaj akvo, raportas senkoloriĝon de haŭto, patologia misformado kaj ungoperdoj, hararfalado, tro da dento- perdo kaj senkolorigo, manko de mensatento, kaj [[Apatio (filozofio)|apatio]]. Epidemiologiaj studoj daŭre elmontras inversan asociiĝon inter seleno-niveloj en la sango kaj kancerokazo, kaj studoj pri bestoj daŭre elmontras ke selenaj suplementoj, tiel kiel natria selenato, natria selenido kaj aliaj organikaj formoj de seleno, rezultas en reduktita incido je pluraj tumoro-tipoj. La sola selena komponaĵo kiu elmontriĝas kancerogena al bestoj estas selena sulfido, kiu rezultis en pligrandigo de hepato-tumoroj ekde buŝa ekspozicio. La Usona Agentejo por Vivmedia protektado (EPA) klasas elementan selenon kiel apartenanta al la Grupo D, ne konsiderata kancerogena al homoj, kaj selena sulfido al la Grupo B2, probable homa kancerogena.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www3.epa.gov/airtoxics/hlthef/selenium.html |titolo=United States Environmental Protection Agency |alirdato=2015-10-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150929123958/http://www3.epa.gov/airtoxics/hlthef/selenium.html |arkivdato=2015-09-29 }}</ref> == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Natria selenato estiĝas pere de oksidigo de [[seleno]], unue kun troo da [[nitrata acido]], produktante selenatan acidon. La selenata acido estas neŭtraligata de [[natria karbonato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Se + 6\;HNO_3 + Na_2CO_3 \ \xrightarrow{}\ Na_2SeO_4 + 6\;NO_2\uparrow + CO_2\uparrow + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 2 === * Dissolvado de seleno en koncentritaj alkalaj solvaĵoj kune kun [[hidrogena peroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Se + 2\;NaOH + 3\;H_2O_2 \ \xrightarrow{}\ Na_2SeO_4 + 4\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 3 === * Traktado de selenata acido kaj [[natria karbonato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{H_2SeO_4 + Na_2CO_3 \longrightarrow Na_2SeO_4 + CO_2 + H_2O}</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 4 === * Reakcio inter natria selenito kaj [[hidrogena peroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Na_2SeO_3 + H_2O_2 \ \xrightarrow{}\ Na_2SeO_4 + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 5 === * Oksidigo de natria selenito: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{2\;Na_2SeO_3 + O_2 \ \xrightarrow{700-750^oC}\ 2\;Na_2SeO_4 }</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 6 === * Elektrolizo de solvaĵo da natria selenito: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Na_2SeO_3 + H_2O \ \xrightarrow{e^-}\ Na_2SeO_4 + H_2\uparrow }</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 7 === * Neŭtraliga reakcio de selenata acido kaj [[natria hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{H_2SeO_4 + 2\;NaOH \ \xrightarrow{}\ Na_2SeO_4 + 2\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 8 === * Traktado de [[natria karbonato]] kun selenata acido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{H_2SeO_4 + Na_2CO_3 \ \xrightarrow{}\ Na_2SeO_4 + CO_2\uparrow }</math></center></big> |- |} </center> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Kiam hejtata, natria selenato malkomponiĝas: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{2\;Na_2SeO_4 \ \xrightarrow{500^oC}\ 2\;Na_2SeO_3 + O_2 }</math></center></big> |- |} </center> === Reakcio 2 === * La kristala salo estiĝas per hejtado kaj vakua sekigo: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Na_2SeO_4\cdot 10H_2O \ \xrightarrow{200^oC, vakuo}\ Na_2SeO_4 + 10H_2O }</math></center></big> |- |} </center> === Reakcio 3 === * Per selenata acido ĝi estigas acidan salon de la respektiva acido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Na_2SeO_4 + H_2SeO_4 \ \xrightarrow{}\ 2\;NaHSeO_4 }</math></center></big> |- |} </center> === Reakcio 4 === * Ĝi estas forta [[oksidigo|oksidigagento]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Na_2SeO_4 + 4\;HCl \ \xrightarrow{100^oC}\ SeO_2 + Cl_2\uparrow + 2\;NaCl + 2H_2O }</math></center></big> |- |} </center> === Reakcio 5 === * Per [[hidrogeno]] ĝi reduktiĝas al natria selenido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Na_2SeO_4 + 4\;H_2 \ \xrightarrow{600-700^oC}\ Na_2Se + 4\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> === Reakcio 6 === * Ĝi partoprenas en reakcio pri duobla interŝanĝo kun baria klorido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Na_2SeO_4 + BaCl_2 \ \xrightarrow{}\ BaSeO_4\downarrow + 2\;NaCl}</math></center></big> |- |} </center> === Reakcio 7 === * Ĝi reakcias kun sulfura trioksido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Na_2SeO_4 + SO_3 \ \xrightarrow{110^oC}\ Na_2SO_4 + SeO_3 }</math></center></big> |- |} </center> == Literaturo == * [http://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/sigma/s8295?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich] * [http://articles.mercola.com/sites/articles/archive/2011/08/22/is-your-multivitamin-toxic.aspx Mercola.com] * [http://www.acutetox.eu/pdf_human_short/91-Sodium%20selenate%20revised.pdf AcuteTox] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151003073254/http://www.acutetox.eu/pdf_human_short/91-Sodium%20selenate%20revised.pdf |date=2015-10-03 }} * [http://www.jbc.org/content/172/1/333.full.pdf Jbc.org] * [http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB3853054.htm Chemical Book] * [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0272059096901244 Science Direct] {{Neorganikaj saloj de natrio}} {{Organikaj saloj de natrio}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|Kemio}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Natriaj kombinaĵoj]] [[Kategorio:Selenaj kombinaĵoj]] [[Kategorio:Selenatoj]] 26rwvuhm9pguh9cindc6leo1rk6d46f 0 536347 9397760 9393984 2026-06-10T08:38:54Z Sj1mor 12103 9397760 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Kazimir Severinoviĉ Maleviĉ''' ({{lang-ru|Казимир Северинович Малевич}}; naskiĝinta la {{JULGREGDATO|23|2|1879|FormatJUL=j"-an"|ligilo=jes|akuzativo=jes}}<ref name=cdiak>[https://archive.today/20180224120738/https://scontent.fiev6-1.fna.fbcdn.net/v/t1.0-9/28056606_1790253897693917_6692642840115314311_n.jpg?oh=a3effcc7af1b07734caef53705ae155b&oe=5B0365CD Запись о рождении в метрической книге римско-католического костёла св. Александра в Киеве, 1879 год] // ЦГИАК Украины, ф. 1268, оп. 1, д. 26, л. 13об—14. {{ru}}<!--https://scontent.fiev6-1.fna.fbcdn.net/v/t1.0-9/28056606_1790253897693917_6692642840115314311_n.jpg?oh=a3effcc7af1b07734caef53705ae155b&oe=5B0365CD--></ref>, mortinta la {{daton|15|majo|1935}}) estis rusa [[pentristo]] kaj artteoriulo. Kiel pioniro de geometria abstrakta arto li estis la plej grava reprezentanto de la [[rusa avangardo]] kaj la fondinto de [[suprematismo]]. Li estis influita de la franca [[post-impresionismo]], [[faŭvismo]] kaj [[kubismo]]. Lia [[abstraktismo|abstrakta]] pentraĵo ''[[Nigra kvadrato]]'' el la jaro 1915 estas konsiderata mejloŝtono de la [[avangardo]]. == Biografio == === Junaĝo === Kazimir Maleviĉ naskiĝis en [[1878]] kiel Kazimierz Malewicz en [[Pollando|pola]] familio, kiu ekloĝis proksime al [[Kievo]]. La gepatroj, Ludwika kaj Seweryn Malewicz, estis katolikaj kiel la plej multaj etnaj poloj. Ili ambaŭ fuĝis de la orientaj teritorioj al Kievo sekve al la malsukcesa pola [[Januara Ribelo]] de 1863 kontraŭ la [[rusa imperio]]. Liaj gepatraj lingvoj estis la rusa kaj la pola. La patro de Kazimir laboris en diversaj [[sukero|suker]]fabrikoj kaj plurfoje ŝanĝis laborpostenon. Kazimir estis la unua el dek kvar infanoj, nur naŭ el ili atingis la plenaĝecon. Post elementa instruado Kazimir vizitis [[agrikulturo|agrikulturan]] lernejon kaj je aĝo de 13 jaroj li malkovris sian emon al pentrado. De 1895 ĝis 1896 li vizitis artlernjon en Kievo. En 1896 la familio translokiĝis al [[Kursko]], kie Kazimir laboris kiel teknika desegnisto ĉe la fervojo Kursko-Moskvo. En 1901 li edziĝis kun Kazimiera Sgleitz. Li daŭre intencis iĝi pentristo kaj ŝparis monon por iri al la artlernejo en [[Moskvo]]. En 1904, post la morto de lia patro, li realigis sian intencon. Li iris al Moskvo, vizitis la artlernejon ĝis 1905 kaj sekve lernis en la studio de Fedor Rerberg ĝis 1910. === La pentristo === En 1907 Maleviĉ unuafoje partoprenis al ekspozicio de la moskva artasocio kune kun [[Vasilij Kandinskij]], [[Miĥail Larionov]] kaj [[Natalja Gonĉarova]]. En 1909 li edziĝis en dua edziĝo kun Sofija Rafalowitsch. En 1910 li partoprenis al la ekspozicio de la grupo "[[Karoo-bubo]]". En 1911 komenciĝis lia [[Novprimitivismo|novprimitivisma]] periodo. En 1912 li unue kunlaboris kaj ekspoziciis kun la grupo "[[Azena vosto]]" kaj sekve alproksimiĝis al [[futurismo]] kaj nomis sin "kubofuturisto". En 1913, kun la komponisto Miĥail Matiushin kaj la verkisto Aleksej Kruchenykh li redaktis manifeston por la unua Futurista Kongreso. En la sama jaro Maleviĉ dizajnis la ŝenaranĝon kaj la kostumojn por la opero "Venko super la Suno" de Matiushin kaj Kruchenykh. En 1914 li partoprenis al la ''Salon des Indépendants'' en Parizo kun tri pentraĵoj. Ĉe la lasta futurista ekspozicio 0:10 tenita en 1915 en Petrogrado, Malevich iniciatis [[Suprematismo]]n, kun ĝia geometria kaj abstrakta pentrarto. Tie li unuafoje montras la faman bildon "[[Nigra Kvadrato]]" kaj publikigas la teorian verkon "De kubismo al suprematismo: la nova pentra realismo". Ek de 1919 li studis tri-dimensiajn aplikojn de suprematismo kun arkitekturaj modeloj. En la jaroj post la [[Oktobra Revolucio]] de 1917, Malevich kaj aliaj avangardaj artistoj estis apogitaj de la sovetia registaro kaj atingis elstarajn poziciojn en la administrado kaj instruado de arto. En 1919, Malevich komencis labori kiel instruisto ĉe la artinstituto en Vitebsk, kaj baldaŭ iĝis ĝia direktoro. Kun siaj studentoj ĉe Vitebsk Malevich kreas la suprematistan grupon UNOVIS (heroldoj de la novo en arto). En 1920 naskiĝis lia filino, kiun li nomis Una. De 1922 ĝis 1927 li instruis ĉe la instituto de arto kaj kulturo en Leningrado kaj inter 1924 kaj 1926 li faris ĉefe arkitekturajn modelojn kun grupo de studentoj. En 1927 Malevich vojaĝis unue al [[Varsovio]] por prezenti ekspozicion de siaj pentraĵoj kaj poste al [[Berlino]], kie liaj verkoj estas montritaj ĉe la ''Grosse Berliner Kunstausstellung'' (granda artekspozicio de Berlino). Dum lia restado en Germanio li renkontis [[Jean Arp]], [[Kurt Schwitters]], [[Naum Gabo]] kaj [[Le Corbusier]], kaj vizitis la [[Bauhaus]]. En 1929 li ekspoziciis ĉe la Tretyakov Galerio en Moskvo. Pro lia rilato kun germanaj artistoj, Maleviĉ estis arestita en 1930 kaj multaj el liaj manuskriptoj estis detruitaj. En la lastaj jaroj li pentris en figura maniero. Maleviĉ mortis en Leningrado je la 15-a de majo 1935. == Bild-galerio == <gallery widths="180" heights="180"> File:Flowergirl.jpg|''Flor-knabinoj'', 1903 Dosiero:Spring - Garden in Blossom.jpg|''Printempa ĝardeno'', 1904, Rusa Muzeo, Stankta Petersburgo File:Bathers.jpg|''Banantoj'', 1908 File:Winter Landscape (Malevich, 1930).jpg|''Vintro'', 1909 File:Taking in the Rye Kazimir Malevich 1911.jpeg|''Rikolto de segalo'', 1911 File:The Knife Grinder Principle of Glittering by Kazimir Malevich.jpeg|''La akrigisto'', 1912 File:Head of a Peasant Girl.jpg|''Kapo de juna kamparanino'', 1912-1913 File:1913 Malevich Portrait von Mikhail Matjuschin anagoria.JPG|''Portreto de Matiuŝin'', 1913 File:Cow and Fiddle, by Kazimir Malevich.jpg|''Bovino kaj violino'', 1913 File:Englishman in Moscow.jpg|''Anglo en Moskvo'', 1914 File:Kazimir Malevich, 1914, Composition with the Mona Lisa, oil, collage and graphite on canvas, 62.5 × 49.3 cm, Russian Museum.jpg|''Komponaĵo kun Mona Lisa'', 1914 File:Malevich.black-square.jpg|''[[Nigra kvadrato]]'', ĉ. 1923 File:Black circle.jpg|''Nigra cirklo'', 1915 File:Казимир Малевич, Супрематическая композиция, 1915.jpg|''Suprematista komponaĵo'' 1915 File:Kazimir malevich, quadrato rosso (realismo del pittore di una campagnola in due dimensioni), 1915.JPG|''Ruĝa kvadrato'', 1915. File:Suprematist Composition - Kazimir Malevich.jpg|''Suprematista komponaĵo'', 1916 File:Malevich-Suprematism..jpg|''Suprematisma pentraĵo: Ok ruĝaj ortanguloj'', 1915 File:Supremus 55 (Malevich, 1916).jpg|''Suprematismo'', 1916 File:Malevitj.jpg|''Suprematismo'', 1921-1927 File:Malevich - Boy.jpg|''Knabo'', 1928-1932 File:Malevich cavalry.jpg|''Ruĝa kavalerio'', 1928-1932 File:Malevich Summer Landscape.JPG|''Somera pajsaĝo'', 1929 File:Malevich142.jpg|''Falĉisto'', 1930 File:Казимир Малевич — Важке передчуття.jpg|''Kompleksa antaŭsento: Torso en flava ĉemizo'', 1928-1932 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Maleviĉ, Kazimir}} [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Rusiaj poetoj]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Rusiaj arkitektoj]] [[Kategorio:Rusiaj memoraĵistoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] 9c78a1zyxqs49eycqizx8oeswaes9j0 0 552141 9397131 8521636 2026-06-09T13:53:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397131 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 20367 ''Erikagibb'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 20367 Erikagibb |Aliaj_nomoj = '''1998 KT₈''' ; 1975 NB₁ |Dato_de_malkovro = {{dato|23|majo|1998}} |Malkovrinto =[[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] |Loko_de_malkovro = [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]] ([[Arizono]], [[Usono]]) |Epoko = 2457400.5 {{dato|13|januaro|2016}} TDB |Granda_duonakso = 418,889 [[1 E9 m|Gm]] (2,800 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 338,834 Gm (2,265 AU) |Apoapsido = 498,945 Gm (3,335 AU) |Discentreco = 0,1911 |Periodo = 1711,431&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(4,686&nbsp;[[jaro]]j) |Klinangulo = 9,158° |Meza_anomaliangulo = 248,116° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 117,451° |Argumento_de_periapsido = 163,491° |Terdistanco_min = 186,779 [[1 E9 m|Gm]] (1,249 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 14,1 }} '''20367 ''Erikagibb''''' estas asteroido de la [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|23|majo|1998}} en la kadro de la programo ''[[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search]]'' (LONEOS) elde la [[Stacio Anderson Mesa]] de la [[Observatorio Lowell]], sud-oriente de [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]] ([[Arizono]], [[Usono]]). == Nomo == Ĝi estas nomita en honoro de ''Erika Gibb'',<ref>[http://www.umsl.edu/~gibbe/Site/Main_Page.html Dr. Erika Gibb el la paĝaro de la Universitato de Misurio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160319071705/http://www.umsl.edu/~gibbe/Site/Main_Page.html |date=2016-03-19 }} {{lingvokodo|en}}</ref> profesorino helpantino ĉe la Departemento pri [[Fiziko]] kaj [[Astronomio]] de la [[Universitato de Misurio]], kiu laboras pri la [[organika kemio]] de la [[kometo]]j kaj de la regionoj de [[formiĝo de la steloj]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|20367-erikagibb-1998-kt8}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (20001–21000)#20351-20400|Listo de asteroidoj (20001 - 21000)]] |antaŭ = ''[[20366 Bonev]]'' |periodo = '''20367 ''Erikagibb''''' |post = [[(20368) 1998 KF10|(20368) 1998 KF₁₀]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Erikagibb}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de LONEOS]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998]] cn44qso765rdz0g0kqw172plyfsk9wt 0 555203 9397773 8871881 2026-06-10T08:55:45Z Sj1mor 12103 9397773 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Sergej Aleksandroviĉ Martinson''' ({{lang-ru|Сергей Александрович Мартинсон}}; [[7a de februaro]], malnovstile [[25a de januaro]] [[1899]] – [[2a de septembro]] [[1984]]) estis [[Rusio|rusa]] [[Ekscentra|ekscentra]] komedia [[aktoro]], genio de pantomimo, [[Bufono|bufoneco]] kaj [[grotesko]]. Li iĝis [[Popola artisto de Sovetunio]] en 1964. == Kariero == Li laboris en [[teatro]] dum kelkaj sezonoj por [[Vsevolod Mejerhold]] dum la 1920-aj kaj [[1930-aj jaroj]], aktoris por ''[[La Revizoro]]'' de [[Nikolaj Gogol|Gogol]]. El 1924 li estis aktoro ankaŭ por [[filmo]]j. Martinson estis la unua aktoro en la soveta kino kiu ludis [[Hitler]] en la filmo de Sergej Jutkeviĉ pri ''[[La travivaĵoj de la brava soldato Ŝvejk dum la mondmilito]]''. Ŝajne Hitler, post vidi sin sur ekrano, inkludis lin en sia persona "nigra listo" kaj promesis pendumi Martinson ĉe la unua stratolampo. Unu el liaj lastaj roloj estis tiu de Mr. Frankland en adaptaĵo de 1981 de la romano de [[Arthur Conan Doyle]] nome ''[[The Hound of the Baskervilles]]''. == Filmaro == {{Div col|cols = 2}} * ''La Aventuroj de Oktjabrina'' (1924) * ''La dabla rado'' (1926) * ''Frateto'' (1927) * ''Две встречи'' (1932) * ''La dizertinto'' (1933) * ''Marionetoj'' (1934) * ''Ribelo de fiŝkaptistoj'' (''Восстание рыбаков'', 1934) * ''Гибель сенсации'' (1935) * ''[[La Revizoro]]'' (''Ревизор'', 1936) * ''Рыцари гусиного пера'' (1936) * ''Приключения Петрушки ("Петрушка-иностранец")'' (1936) * ''Друзья из табора'' (1938) * ''Семья Оппенгейм'' (1938) * ''[[Stepan Razin]]'' (''Степан Разин'', 1939) * ''Золотой ключик'' (1939) * ''Дезертир'' (1939) * ''Ветер с востока'' (1940) * ''Антон Иванович сердится'' (1941) * ''Самый храбрый'' (1941) * ''Волшебное зерно'' (1941) * ''Карьера лейтенанта Гоппа'' (1942) * ''Швейк готовится к бою'' (1942) * ''Юные партизаны'' (1942) * ''[[Lermontov]]'' (''Лермонтов'', 1943) * ''Ni el Uraloj'' (1943) * ''Новые похождения Швейка ("Солдатская сказка")'' (1943) * ''Свадьба'' (1944) * ''Сильва'', ''Silva'' (1944) * ''Sekreta agento'' (''Подвиг разведчика'', 1947) * ''Третий удар ("Южный узел")'' (1948) * ''Prĵevalskij'' (''Пржевальский'', 1951) * ''Sadko'' (1952) * ''Корабли штурмуют бастионы'' (1953) * ''Сеанс гипноза'' (1953) * ''Безумный день'' (1956) * ''Ilja Muromec'' (1956) * ''[[La Idioto]]'' (''Идиот ("Настасья Филипповна")'', 1958) * ''В нашем городе'' (1959) * ''Черноморочка'' (1959) * ''Произведение искусства'' (1959) * ''Спасите наши души'' (1960) * ''Ruĝaj veloj'' (''Алые паруса'', 1961) * ''Вечера на хуторе близ Диканьки ("Ночь перед рождеством")'' (1961) * ''Вольный ветер'' (1961) * ''Веселые истории'' (1962) * ''Знакомый адрес'' (1963) * ''Укротители велосипедов'' (1964) * ''Москва-Генуя'' (1964) * ''Сказка о Мальчише-Кибальчише'' (1964) * ''Сказка о потерянном времени'' (1964) * ''Спящий лев'' (1965) * ''Иные нынче времена'' (1966) * ''La sonĝo de ridindulo'' (''Дядюшкин сон'', 1966) * ''Сказка о царе Салтане'' (1966) * ''Калиф-аист'' (1968) * ''Улыбнись соседу'' (1968) * ''Время счастливых находок'' (1969) * ''В тридевятом царстве'' (1970) * ''Летние сны'' (1972) * ''Ruslan kaj Ljudmila'' (''Руслан и Людмила'', 1972) * ''Города и годы'' (1973) * ''Большой аттракцион'' (1974) * ''Вооружен и очень опасен'' (1977) * ''Новые приключения капитана Врунгеля'' (1978) * ''Ярославна, королева Франции'' (1978) * ''[[The Hound of the Baskervilles]] (''Приключения Шерлока Холмса и доктора Ватсона. Собака Баскервилей'', 1981) * ''И жизнь, и слезы, и любовь...'' (1984) {{Div col end}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * ruse [[:ru:Мартинсон, Сергей Александрович|Vikipedio en rusa]] * ruse [http://emigration.russie.ru/news/2/4091_1.html Biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040327103105/http://emigration.russie.ru/news/2/4091_1.html |date=2004-03-27 }} * ruse [http://www.vestnik.com/issues/1999/0316/win/kafanova.htm Pri Sergej Martinson] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210923031306/http://www.vestnik.com/issues/1999/0316/win/kafanova.htm |date=2021-09-23 }} * {{IMDb name|id=0554179|name=Sergey Martinson}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Martinson, Sergej}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Mortintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Sovetiaj aktoroj]] [[Kategorio:Rusiaj aktoroj]] [[Kategorio:Sovetiaj voĉoaktoroj‎]] eswqe90k2lxb5g86qr0vk77eexf73aj 0 555245 9397772 8231746 2026-06-10T08:55:20Z Sj1mor 12103 9397772 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro |priskribo=Garin ĉe la filmo de 1953 nome ''Nesterka'' }} '''Erast Pavloviĉ Garin''' ({{lang-ru|Эра́ст Па́влович Га́рин}}; [[10a de novembro]] (malnovstile [[28a de oktobro]]) [[1902]] – [[4a de septembro]] 1980) estis, kun [[Igor Iljinskij]] kaj [[Sergej Martinson]], unu el ĉefaj komedifilmaj aktoroj de la kompanio de [[Vsevolod Mejerhold]] kaj unu el soveta [[kinarto]]. Li estis deklarita [[Popola artisto de Sovetunio]] en 1977. Li ĉiam konsideris Mejerhold-on kaj [[Miĥail Ĉeĥov]] kiel siaj mentoroj, malakceptante naturalismajn aktorstilajn teknikojn propagitajn de [[Stanislavski]] kaj atentante ĉefe al voĉo kaj gestaro. Garin laboris kun Mejerhold en sia teatro ĝis ties dissolvo en 1936. Inter liaj sukcesoj estis la [[rolulo]] de Ĥlestakov en la produktaĵo de 1926 de ''[[La Revizoro]]''. La tranceca kvalito de lia "groteske anksiecaj" ludadoj en la produktaĵoj de Mejerhold povis esti atribuitaj al [[ekspresionismo|ekspresionisma]] aktorstilo.<ref>Julia Listengarten. ''Russian Tragifarce: Its Cultural and Political Roots''. [[Susquehanna University]] Press, 2000. ISBN 1-57591-033-0. Paĝo 137.</ref> Dum la [[1940-aj jaroj]] li koncentriĝis al aktorado por kinarto, dum en la [[1960-aj jaroj]] kaj [[1970-aj jaroj]] li jam ĉesis ludi ĉefajn rolojn pro duonblindeco. == Filmaro == === Kiel aktoro === * ''Leŭtenanto Kijé'' (''Поручик Киже'', 1934) * ''Geedziĝo'' (''Женитьба'', 1936) * ''Бежин луг'' (1937) Herbejo Beĵin * ''Sur landlimo'' (''На границе'', 1938) * ''Muzika historio'' (''Музыкальная история'', 1940) * ''Швейк готовится к бою'' (1942) * ''Ivan Nikulin, rusa maristo'' (''Иван Никулин - русский матрос, 1944) * ''Nupto'' (''Свадьба'', 1944) * ''Blumonta tero'' (''Синегория'', 1946) * ''Cinderella'' (''Золушка'', 1947) * ''Встреча на Эльбе'' (1949) * ''La revizoro'' (''Ревизор'', 1952) * ''Неоконченная повесть'' (1955) * ''La junulino sen adreso'' (''Девушка без адреса'', 1957) * ''Adorata Beleco'' (Краса ненаглядная, 1958) * ''La sorĉistino'' (''Ведьма'', 1958) * ''Soldatoj venas'' (''Шли солдаты'', 1958) * ''Rusa suveniro'' (''Русский сувенир, 1960) * ''Aljonka'' (''Аленка'', 1961) * ''Vodjanoj'' (''Водяной'', 1961) * ''Kain la 18a (''Каин XVIII'', 1963) * ''Optimisma tragedio'' (''Оптимистическая трагедия'', 1963) * ''Raneto serĉas sian patron (voĉo)'' (''Лягушонок ищет папу (озвучивание)'', 1964) * ''La ordinara miraklo'' (''Обыкновенное чудо'', 1964) * ''Amuzaj tagoj de Raspljuev'' (''Веселые расплюевские дни'', 1966) * ''Du tagoj de mirakloj'' (''Два дня чудес'', 1970) * ''Fortunaj sinjoroj'' (''Джентльмены удачи'', 1971) * ''Если ты мужчина...'' (1971) * ''Nylon 100%'' (''Нейлон 100%, 1974) * ''Ŝanĝi hundon por vaporlokomotivo'' (''Меняю собаку на паровоз'', 1975) * ''Пошехонская старина'' (1975) === Kiel reĝisoro === * ''Женитьба'' (1936) * ''Доктор Калюжный'' (1939) * ''Принц и нищий'' (1942) * ''Синегория'' (1946) * Ordinara miraklo (''Обыкновенное чудо'', 1964) * ''Веселые расплюевские дни'' (1966) === Kiel scenaristo === * ''Женитьба'' (1936) * ''Обыкновенное чудо'' (1964) * ''Веселые расплюевские дни'' (1966) ==Referencoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * ruse [http://www.kinoart.ru/magazine/12-2002/Publications/ErastGarin/ Biografio] * ruse [http://actors.khv.ru/g/garin.htm Filmaro] * ruse [http://encspb.ru/article.php?kod=002100100141 Garin ĉe Enciklopedio de Sankta Peterburgo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070312021930/http://encspb.ru/article.php?kod=002100100141 |date=2007-03-12 }} * {{IMDb name|0307435}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Garin, Erast}} [[Kategorio:Sovetiaj artistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj aktoroj]] [[Kategorio:Sovetiaj reĝisoroj]] 45zj339pnw2f8o7s64i1o0ih3st53ze 0 555451 9397754 7952885 2026-06-10T08:35:11Z Sj1mor 12103 9397754 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Boris Vladimiroviĉ IOGANSON''' ({{lang-ru|Борис Владимирович Иогансон}}, naskiĝis la {{JULGREGDATO|25|7|1893|ligilo=jes|akuzativo=jes}}, mortis la {{daton|25|Februaro|1973}}) estis pentristo de [[Rusio]]. == Biografio == Ioganson naskiĝis en [[Moskvo]]. La svedaj prauloj de lia patro rusigis la familian nomon "Johanson"" en "Ioganson." Ioganson ĉeestis la Moskvan Lernejon de Arto kaj studis ĉe Nikolaj Kasatkin kaj Sergej Maljutin. Li estis membro de la Societo de Junaj Artistoj, kie li polemikis por kompleta transiro de rusia arto al [[Konstruktivismo (arto)|Konstruktivismo]]. Li tuj abandonis tiu partion kaj entreprenis stablan pentrarton. En 1922, li helpis fondi la AĤRR, kaj subite transiris al la regno de [[Socialisma Realismo]]. La verko de Ioganson estis inspirita de tiu de [[Ilja Jefimoviĉ Repin|Repin]], tio estas montrante iajn trajtojn de Impresionismo, kaj estis ofte rakonta laŭnature. Eble lia plej bone konata verko estis "Pridemandado de komunistoj" peco tute reprezenta de Socialisma Realismo sed kun tiklaj elementoj de Romantismo, aldone al espluatado de kelkaj elementoj de Futurismo. Ia sento de teatreco estas en liaj pentraĵoj, probable pro liaj studoj de teatra desegno kun Korovin. == Disĉiploj == Kelkaj gradigitoj de la Instituo pri Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo Ilja Repin de Leningrado, studis en la '''Ateliero Boris Ioganson''' (1930-1950-aj jaroj): nome Aleksej Eriomin, Nikolai Baskakov, Valerij Vatenin, Nina Veselova, Maja Kopiceva, Oleg Lomakin, Valentina Monaĥova, Nikolai Muĥo, Anatoli Nenartoviĉ, Miĥail Natareviĉ, Semion Rotnickij, Miĥail Trufanov, Juri Tulin, kaj Feliks Lemberskij. == Bibliografio == * ''Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.'' - Saint Petersburg: NP-Print, 2007. - p.&nbsp;447. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7. == Referencoj == * ''A History of Russian Painting, Alan Bird'' * [http://www.leningradschool.com/outline.htm ''Sergey V. Ivanov. The Leningrad School of painting. Historical outline''.] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ioganson, Boris}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Mortintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro]] [[Kategorio:Sovetiaj komunistoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] oxt1cadc0zb95kmkocv4hiic8k8azki 0 555452 9397758 9193705 2026-06-10T08:37:06Z Sj1mor 12103 9397758 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Gelij Miĥailoviĉ KORĴEV-Ĉuvelev''' ({{lang-ru|Гелий Михайлович Коржев-Чувелёв}}; naskiĝis la {{daton|7|Julio|1925}}, mortis la {{daton|27|aŭgusto|2012}}) estis pentristo de [[Rusio]].<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://russia-ic.com/news/show/14606#.UD2HDUSGRVv|titolo=Famous Soviet and Russian Artist Geliy Korzhev Passes Away|alirdato=29a de aŭgusto 2012|eldoninto=Russia-IC translated from Newsru.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://artchronika.ru/news/korzhev_geliy/|script-title=ru:Умер Гелий Коржев|last= Institute of Russian Realist Art |date=2012-08-27|publisher=artchronika.ru|language=rusa|accessdate=29a de aŭgusto 2012|title=Novaĵoj pri li}}</ref> La artisto studis ĉe la Moskva Ŝtata Arta Lernejo de 1939 ĝis 1944 kun V. V. Poĉitalov, M. V. Dobroserdov, kaj A. O. Barŝĉ. De 1944 ĝis 1950 li studis ĉe la Moskva Ŝtata Arta Instituto kun S. V. Gerasimov kaj V. V. Poĉitalov. Li estis pentristo en sovetunie aprobita stilo de [[Socialisma Realismo]], li plue estis aktiva post la dissolvo de [[Sovetunio]] kaj restis subtenanto de [[komunismo]]. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artlib.ru/index.php?id=11&fp=2&uid=261 Verkoj de Gelij Korĵev] * [http://maslovka.info/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=124 Works by Geliy Korzhev] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110720124422/http://maslovka.info/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=124 |date=2011-07-20 }} * [http://www.artnet.com/artist/424243419/geli-korzhev.html Geli Korzev on Artnet] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Korĵev, Gelij}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Mortintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Sovetiaj komunistoj]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] 24hov1olcky26utkk0friv5n72qyb8s 0 555453 9397752 9234442 2026-06-10T08:34:00Z Sj1mor 12103 9397752 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Fjodor Pavloviĉ REŜETNIKOV''' ({{lang-ru|''Фёдор Павлович Решетников''}}) (naskiĝis la {{JULGREGDATO|28|7|1906|ligilo=jes|akuzativo=jes}}, mortis la {{daton|13|Decembro|1988}}) estis elstara [[Sovetunio|soveta]] [[pentristo]]. Elstara praktikanto de "[[socialisma realismo]]", Reŝetnikov estis agnoskita de la registaro pro sia laboro kaj estis membro dum tri kaj unu duono da jardekoj de la Soveta Akademio de Artoj. Liaj kreaĵoj estas tenitaj en la plej fajnaj kolektoj de Rusio, kiaj la [[Tretjakova galerio]] ([[Moskvo]]), la [[Rusa Muzeo]] ([[Sankta Peterburgo]]), la [[Ŝtata Historia Muzeo]] (Moskvo), kaj aliaj. == Fontoj == * L. Jevgrafova (Евграфова Л.), ''Fyodor Pavlovich Reshetnikov'' (''Федор Павлович Решетников''), [[Perm]], 1961 * ''Fyodor Reshetnikov'' (albumo), "Izobrazitelnoe iskusstvo" pub., Moscow, 1982 == Eksteraj ligiloj == * [http://artclassic.edu.ru/catalog.asp?ob_no=18892&cat_ob_no=17574 retejo de la Biografio el la Ministerio de Edukado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070211052114/http://artclassic.edu.ru/catalog.asp?cat_ob_no=17574&ob_no=18892 |date=2007-02-11 }} ({{Ru}}) * [http://www.krugosvet.ru/articles/89/1008905/1008905a1.htm Biografio el la enciklopedio "Krugosvet"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090218222757/http://www.krugosvet.ru/articles/89/1008905/1008905a1.htm |date=2009-02-18 }} ({{Ru}}) {{bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Mortintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Dnipropetrovsk]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj komunistoj]] 2q8uq4rdvafgckwth3nnrnapvdcpe4u 0 555462 9397769 9369526 2026-06-10T08:42:54Z Sj1mor 12103 9397769 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:"The Green Lake" by Czeslaw Znamierowski, 145 x 250 cm, 1955.jpg|eta|"The Green Lake" Czeslaw Znamierowski, 145 x 250 cm, 1955]] [[Dosiero:"Lake" by Czeslaw Znamierowski, 1961.jpg|eta|"Lago" de Czeslaw Znamierowski, oleo sur tolo, 45 x 56 cm, 1961, loko: Tamoikin Art Fund.]] [[Dosiero:"River" by Czeslaw Znamierowski, oil on canvas, 49 x 49 cm, 1972, Tamoikin Art Fund.jpg|eta|"River" Czeslaw Znamierowski, 49 x 49 cm, 1972]] [[Dosiero:"Mountain River" by Czeslaw Znamierowski, oil on board, 39 x 69 cm, 1975, Tamoikin Art Fund.jpg|eta|"Mountain River" Czeslaw Znamierowski, 39 x 69 cm, 1975]] [[Dosiero:"Winter Forest" by Czeslaw Znamierowski, oil on board, 39.5 x 69.5 cm, 1970s, Tamoikin Art Fund.jpg|eta|"Winter Forest" Czeslaw Znamierowski, 39.5 x 69.5 cm, 1970s]] '''Czeslaw Znamierowski''' ([[23a de majo]] [[1890]] – [[9a de aŭgusto]] [[1977]])<ref name="Lithuanian Art Museum">{{cite web |url=http://www.ldm.lt/dailininkai/Tapyba_19401990_Z.htm |title=Katalogas "Lietuvos tapyba (1940–1990)" |trans_title=Directory of Lithuanian painting (1940-1990) |date=9a de Aŭgusto, 2011 |website=Lietuvos dailės muziejaus |publisher=Lithuanian Art Museum |accessdate=20a de Novembro 2013 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-03-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150316192211/http://www.ldm.lt/Dailininkai/Tapyba_19401990_Z.htm |arkivdato=2015-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150316192211/http://www.ldm.lt/Dailininkai/Tapyba_19401990_Z.htm |archivedate=2015-03-16 }}</ref><ref name="y1961" /> estis fama sovet-litova pentristo, konata pro sia grandaj artaĵoj kaj amo de naturo. Znamierowski kombinis tiujn du pasiojn por krei kelkajn el plej elstaraj pentraĵoj en Sovetunio, kio havigis al li la prestiĝan titolon "Honora Artisto de Litova Soveta Socialisma Respubliko" en 1965.<ref name="Literatrair">{{cite news |last=Alekna |first=Romas |date=24a de Majo 1975 |title=Česlovui Znamierovskiui - 85 |trans_title=Česlovas Znamierovskis Celebrates his 85th Birthday |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/eslovas-znamierovskis-celebrates-his-85th-birthday-literature-and-art-no-21-24-may-1975.html |language=Litova |newspaper=Literatūra ir menas [Literature and Art] |location=Vilnius |publisher=Lithuanian Creative Unions Weekly |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="y1961">{{Cite book |title=Literatūros ir meno metrastis |trans_title=Chronicles of Literature and Art |year=1961 |location=Vilnius |chapter=Česlovas Znamierovskis |publisher=State Publishing House |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/category/1961%20bookf335b8b20e/1.html |language=Litova }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="NewspaperLiteratra">{{cite news |last=Pranulis |first=E. |date=23a de Majo 1970 |title=50 metu prie molberto |trans_title=50 Years at the Easel |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/50-years-at-the-easel-literature-and-art-no-21-23-may-1970.html |language=Litova |newspaper=Literatūra ir menas [Literature and Art] |location=Vilnius |publisher=Lithuanian Creative Unions Weekly |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Literaturair">{{cite news |last=Jusionis |first=Stasys |date=20a de Aŭgusto 1977 |title=Išėjo kuklus žmogus |trans_title=A Modest Man Departed This Life |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/a-modest-man-departed-this-life-literature-and-art-no-34-august-20-1977.html |language=Lithuanian |newspaper=Literatūra ir menas [Literature and Art] |location=Vilnius |publisher=Lithuanian Creative Unions Weekly |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Jakutyte">{{cite news |last=Jakutyte |first=R. |date=23a de Majo 1970 |title=Gėles kūryboje ir širdyje |trans_title=Flowers in Creative Work and at Heart |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/flowers-in-creative-work-and-at-heart-daily-evening-news-no-118-23-may-1970.html |language=Litova |newspaper=Vakarinės naujienos [Evening News] |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Savickas">{{cite book |first=Augustinas |last=Savickas |title=Peizažas lietuvių tapyboje |year=1965 |pages=173–184 |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/category/1965%20book8ca8241591/1.html |language=Litova |trans_title=Landscape in Lithuanian Paintings |publisher=VAGA |location=Vilnius }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="5-94025-081-6">{{cite book |script-title=Единый художественный рейтинг. Справочник. |title=[[:ru:Единый художественный рейтинг|United Artists Rating]]. Reference book. |language=Rusa |issue=xxii |year=2006 |author=Russian Trade Union of Artists }}</ref> Znamierovsky naskiĝis en Zatišje, Ludza, en orienta [[Latvio]], al patro kiu laboris kiel terinspektoro kaj patrino kiu estis muzik-instruisto.<ref name="y1961" /> Li studis ĉe la [[Rusia Akademio de Belartoj|Sankta-Peterburga Akademio de Belartoj]] dufoje inter 1912 kaj 1917, kaj poste studis en la [[Universitato Vilno]] el 1926 al 1929.<ref name="Lithuanian Art Museum" /> Li studis kun [[Ferdynand Ruszczyc]],<ref name="Literatrair" /><ref name="Dailė21" >{{cite journal |last=Sergijevičius |first=Petras |year=1979 |title=Česlovas Znamierovskis |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/eslovas-znamierovskis-1890-v-23-1977-viii-9-art-21-1979.html |language=Litova |journal=Dailė 21 [Art 21] |location=Vilnius |publisher=VAGA |page=92 |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Arkadi Rilov]], kaj [[Nikolao Roerich]].<ref name="Literatrair" /> Znamierovsky loĝis en [[Vilno]] la reston de sia vivo,<ref name="y1961" /> kaj ofte pentris bildojn de urbaj pejzaĝoj. Ĉirkaŭ 1965, li pentris ĉirkaŭ 1400 pejzaĝojn kaj faris 800 skizojn<ref name="Savickas" /> kaj ĉirkaŭ 3000 artaĵojn en sia tuta 50-jara kariero kiel artisto.<ref name="Literatrair" /><ref name="NewspaperLiteratra" /> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Znamierowski, Czeslaw}} [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Litovaj pentristoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] 3vol7x39ya3qj8jwfp5sujw718nvx7n 9397770 9397769 2026-06-10T08:44:49Z Sj1mor 12103 9397770 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Czeslaw ZNAMIEROWSKI ''' ([[23a de majo]] [[1890]] – [[9a de aŭgusto]] [[1977]])<ref name="Lithuanian Art Museum">{{cite web |url=http://www.ldm.lt/dailininkai/Tapyba_19401990_Z.htm |title=Katalogas "Lietuvos tapyba (1940–1990)" |trans_title=Directory of Lithuanian painting (1940-1990) |date=9a de Aŭgusto, 2011 |website=Lietuvos dailės muziejaus |publisher=Lithuanian Art Museum |accessdate=20a de Novembro 2013 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-03-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150316192211/http://www.ldm.lt/Dailininkai/Tapyba_19401990_Z.htm |arkivdato=2015-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150316192211/http://www.ldm.lt/Dailininkai/Tapyba_19401990_Z.htm |archivedate=2015-03-16 }}</ref><ref name="y1961" /> estis fama sovet-litova pentristo, konata pro sia grandaj artaĵoj kaj amo de naturo. Znamierowski kombinis tiujn du pasiojn por krei kelkajn el plej elstaraj pentraĵoj en Sovetunio, kio havigis al li la prestiĝan titolon "Honora Artisto de Litova Soveta Socialisma Respubliko" en 1965.<ref name="Literatrair">{{cite news |last=Alekna |first=Romas |date=24a de Majo 1975 |title=Česlovui Znamierovskiui - 85 |trans_title=Česlovas Znamierovskis Celebrates his 85th Birthday |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/eslovas-znamierovskis-celebrates-his-85th-birthday-literature-and-art-no-21-24-may-1975.html |language=Litova |newspaper=Literatūra ir menas [Literature and Art] |location=Vilnius |publisher=Lithuanian Creative Unions Weekly |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="y1961">{{Cite book |title=Literatūros ir meno metrastis |trans_title=Chronicles of Literature and Art |year=1961 |location=Vilnius |chapter=Česlovas Znamierovskis |publisher=State Publishing House |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/category/1961%20bookf335b8b20e/1.html |language=Litova }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="NewspaperLiteratra">{{cite news |last=Pranulis |first=E. |date=23a de Majo 1970 |title=50 metu prie molberto |trans_title=50 Years at the Easel |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/50-years-at-the-easel-literature-and-art-no-21-23-may-1970.html |language=Litova |newspaper=Literatūra ir menas [Literature and Art] |location=Vilnius |publisher=Lithuanian Creative Unions Weekly |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Literaturair">{{cite news |last=Jusionis |first=Stasys |date=20a de Aŭgusto 1977 |title=Išėjo kuklus žmogus |trans_title=A Modest Man Departed This Life |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/a-modest-man-departed-this-life-literature-and-art-no-34-august-20-1977.html |language=Lithuanian |newspaper=Literatūra ir menas [Literature and Art] |location=Vilnius |publisher=Lithuanian Creative Unions Weekly |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Jakutyte">{{cite news |last=Jakutyte |first=R. |date=23a de Majo 1970 |title=Gėles kūryboje ir širdyje |trans_title=Flowers in Creative Work and at Heart |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/flowers-in-creative-work-and-at-heart-daily-evening-news-no-118-23-may-1970.html |language=Litova |newspaper=Vakarinės naujienos [Evening News] |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Savickas">{{cite book |first=Augustinas |last=Savickas |title=Peizažas lietuvių tapyboje |year=1965 |pages=173–184 |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/category/1965%20book8ca8241591/1.html |language=Litova |trans_title=Landscape in Lithuanian Paintings |publisher=VAGA |location=Vilnius }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="5-94025-081-6">{{cite book |script-title=Единый художественный рейтинг. Справочник. |title=[[:ru:Единый художественный рейтинг|United Artists Rating]]. Reference book. |language=Rusa |issue=xxii |year=2006 |author=Russian Trade Union of Artists }}</ref> Znamierovsky naskiĝis en Zatišje, Ludza, en orienta [[Latvio]], al patro kiu laboris kiel terinspektoro kaj patrino kiu estis muzik-instruisto.<ref name="y1961" /> Li studis ĉe la [[Rusia Akademio de Belartoj|Sankta-Peterburga Akademio de Belartoj]] dufoje inter 1912 kaj 1917, kaj poste studis en la [[Universitato Vilno]] el 1926 al 1929.<ref name="Lithuanian Art Museum" /> Li studis kun [[Ferdynand Ruszczyc]],<ref name="Literatrair" /><ref name="Dailė21" >{{cite journal |last=Sergijevičius |first=Petras |year=1979 |title=Česlovas Znamierovskis |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/eslovas-znamierovskis-1890-v-23-1977-viii-9-art-21-1979.html |language=Litova |journal=Dailė 21 [Art 21] |location=Vilnius |publisher=VAGA |page=92 |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Arkadi Rilov]], kaj [[Nikolao Roerich]].<ref name="Literatrair" /> Znamierovsky loĝis en [[Vilno]] la reston de sia vivo,<ref name="y1961" /> kaj ofte pentris bildojn de urbaj pejzaĝoj. Ĉirkaŭ 1965, li pentris ĉirkaŭ 1400 pejzaĝojn kaj faris 800 skizojn<ref name="Savickas" /> kaj ĉirkaŭ 3000 artaĵojn en sia tuta 50-jara kariero kiel artisto.<ref name="Literatrair" /><ref name="NewspaperLiteratra" /> == Galerio == <gallery> Dosiero:"The Green Lake" by Czeslaw Znamierowski, 145 x 250 cm, 1955.jpg|"The Green Lake" Czeslaw Znamierowski, 145 x 250 cm, 1955 Dosiero:"Lake" by Czeslaw Znamierowski, 1961.jpg|"Lago" de Czeslaw Znamierowski, oleo sur tolo, 45 x 56 cm, 1961, loko: Tamoikin Art Fund. Dosiero:"River" by Czeslaw Znamierowski, oil on canvas, 49 x 49 cm, 1972, Tamoikin Art Fund.jpg|"River" Czeslaw Znamierowski, 49 x 49 cm, 1972 Dosiero:"Mountain River" by Czeslaw Znamierowski, oil on board, 39 x 69 cm, 1975, Tamoikin Art Fund.jpg|"Mountain River" Czeslaw Znamierowski, 39 x 69 cm, 1975 Dosiero:"Winter Forest" by Czeslaw Znamierowski, oil on board, 39.5 x 69.5 cm, 1970s, Tamoikin Art Fund.jpg|"Winter Forest" Czeslaw Znamierowski, 39.5 x 69.5 cm, 1970s </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Znamierowski, Czeslaw}} [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Litovaj pentristoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] hb0m3uwzogvh6ch46ncq9ijw2rup1e7 9397771 9397770 2026-06-10T08:45:06Z Sj1mor 12103 9397771 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Czeslaw ZNAMIEROWSKI''' ([[23a de majo]] [[1890]] – [[9a de aŭgusto]] [[1977]])<ref name="Lithuanian Art Museum">{{cite web |url=http://www.ldm.lt/dailininkai/Tapyba_19401990_Z.htm |title=Katalogas "Lietuvos tapyba (1940–1990)" |trans_title=Directory of Lithuanian painting (1940-1990) |date=9a de Aŭgusto, 2011 |website=Lietuvos dailės muziejaus |publisher=Lithuanian Art Museum |accessdate=20a de Novembro 2013 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-03-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150316192211/http://www.ldm.lt/Dailininkai/Tapyba_19401990_Z.htm |arkivdato=2015-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150316192211/http://www.ldm.lt/Dailininkai/Tapyba_19401990_Z.htm |archivedate=2015-03-16 }}</ref><ref name="y1961" /> estis fama sovet-litova pentristo, konata pro sia grandaj artaĵoj kaj amo de naturo. Znamierowski kombinis tiujn du pasiojn por krei kelkajn el plej elstaraj pentraĵoj en Sovetunio, kio havigis al li la prestiĝan titolon "Honora Artisto de Litova Soveta Socialisma Respubliko" en 1965.<ref name="Literatrair">{{cite news |last=Alekna |first=Romas |date=24a de Majo 1975 |title=Česlovui Znamierovskiui - 85 |trans_title=Česlovas Znamierovskis Celebrates his 85th Birthday |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/eslovas-znamierovskis-celebrates-his-85th-birthday-literature-and-art-no-21-24-may-1975.html |language=Litova |newspaper=Literatūra ir menas [Literature and Art] |location=Vilnius |publisher=Lithuanian Creative Unions Weekly |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="y1961">{{Cite book |title=Literatūros ir meno metrastis |trans_title=Chronicles of Literature and Art |year=1961 |location=Vilnius |chapter=Česlovas Znamierovskis |publisher=State Publishing House |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/category/1961%20bookf335b8b20e/1.html |language=Litova }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="NewspaperLiteratra">{{cite news |last=Pranulis |first=E. |date=23a de Majo 1970 |title=50 metu prie molberto |trans_title=50 Years at the Easel |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/50-years-at-the-easel-literature-and-art-no-21-23-may-1970.html |language=Litova |newspaper=Literatūra ir menas [Literature and Art] |location=Vilnius |publisher=Lithuanian Creative Unions Weekly |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Literaturair">{{cite news |last=Jusionis |first=Stasys |date=20a de Aŭgusto 1977 |title=Išėjo kuklus žmogus |trans_title=A Modest Man Departed This Life |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/a-modest-man-departed-this-life-literature-and-art-no-34-august-20-1977.html |language=Lithuanian |newspaper=Literatūra ir menas [Literature and Art] |location=Vilnius |publisher=Lithuanian Creative Unions Weekly |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Jakutyte">{{cite news |last=Jakutyte |first=R. |date=23a de Majo 1970 |title=Gėles kūryboje ir širdyje |trans_title=Flowers in Creative Work and at Heart |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/flowers-in-creative-work-and-at-heart-daily-evening-news-no-118-23-may-1970.html |language=Litova |newspaper=Vakarinės naujienos [Evening News] |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Savickas">{{cite book |first=Augustinas |last=Savickas |title=Peizažas lietuvių tapyboje |year=1965 |pages=173–184 |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/category/1965%20book8ca8241591/1.html |language=Litova |trans_title=Landscape in Lithuanian Paintings |publisher=VAGA |location=Vilnius }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="5-94025-081-6">{{cite book |script-title=Единый художественный рейтинг. Справочник. |title=[[:ru:Единый художественный рейтинг|United Artists Rating]]. Reference book. |language=Rusa |issue=xxii |year=2006 |author=Russian Trade Union of Artists }}</ref> Znamierovsky naskiĝis en Zatišje, Ludza, en orienta [[Latvio]], al patro kiu laboris kiel terinspektoro kaj patrino kiu estis muzik-instruisto.<ref name="y1961" /> Li studis ĉe la [[Rusia Akademio de Belartoj|Sankta-Peterburga Akademio de Belartoj]] dufoje inter 1912 kaj 1917, kaj poste studis en la [[Universitato Vilno]] el 1926 al 1929.<ref name="Lithuanian Art Museum" /> Li studis kun [[Ferdynand Ruszczyc]],<ref name="Literatrair" /><ref name="Dailė21" >{{cite journal |last=Sergijevičius |first=Petras |year=1979 |title=Česlovas Znamierovskis |url=http://www.czeslawznamierowski.com/1/post/2013/10/eslovas-znamierovskis-1890-v-23-1977-viii-9-art-21-1979.html |language=Litova |journal=Dailė 21 [Art 21] |location=Vilnius |publisher=VAGA |page=92 |accessdate=22a de Novembro 2013 }}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Arkadi Rilov]], kaj [[Nikolao Roerich]].<ref name="Literatrair" /> Znamierovsky loĝis en [[Vilno]] la reston de sia vivo,<ref name="y1961" /> kaj ofte pentris bildojn de urbaj pejzaĝoj. Ĉirkaŭ 1965, li pentris ĉirkaŭ 1400 pejzaĝojn kaj faris 800 skizojn<ref name="Savickas" /> kaj ĉirkaŭ 3000 artaĵojn en sia tuta 50-jara kariero kiel artisto.<ref name="Literatrair" /><ref name="NewspaperLiteratra" /> == Galerio == <gallery> Dosiero:"The Green Lake" by Czeslaw Znamierowski, 145 x 250 cm, 1955.jpg|"The Green Lake" Czeslaw Znamierowski, 145 x 250 cm, 1955 Dosiero:"Lake" by Czeslaw Znamierowski, 1961.jpg|"Lago" de Czeslaw Znamierowski, oleo sur tolo, 45 x 56 cm, 1961, loko: Tamoikin Art Fund. Dosiero:"River" by Czeslaw Znamierowski, oil on canvas, 49 x 49 cm, 1972, Tamoikin Art Fund.jpg|"River" Czeslaw Znamierowski, 49 x 49 cm, 1972 Dosiero:"Mountain River" by Czeslaw Znamierowski, oil on board, 39 x 69 cm, 1975, Tamoikin Art Fund.jpg|"Mountain River" Czeslaw Znamierowski, 39 x 69 cm, 1975 Dosiero:"Winter Forest" by Czeslaw Znamierowski, oil on board, 39.5 x 69.5 cm, 1970s, Tamoikin Art Fund.jpg|"Winter Forest" Czeslaw Znamierowski, 39.5 x 69.5 cm, 1970s </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Znamierowski, Czeslaw}} [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Litovaj pentristoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] 6dzh87vwf8bylbv4islp3q6m72kip2b 0 555511 9397750 8267133 2026-06-10T08:30:26Z Sj1mor 12103 9397750 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Brodsky by Repin.jpg|eta|''Portreto de Isaak Brodskij'' de [[Ilja Repin]].]] [[Dosiero:Brodskiy's Lenin.jpg|eta|maldekstre|''[[Lenin]]'' de Brodskij.]] '''Isaak Izraileviĉ Brodskij''' ({{lang-ru|Исаак Израилевич Бродский}}, naskiĝis la {{JULGREGDATO|6|1|1884|ligilo=jes|akuzativo=jes}}, mortis la {{daton|14|Aŭgusto|1939}}) estis [[Sovetunio|soveta]] pentristo kies verko havigis modelon por la arta movado de [[socialisma realismo]]. Li estas konata pro siaj ikonaj portretoj de [[Lenin]] kaj idealigitaj, zorge prilaboritaj pentraĵoj dediĉitaj al la eventoj de la [[Rusa Enlanda Milito]] kaj al la [[Bolŝevika Revolucio]]. Li devenis el juda medio de Sudorienta [[Ukrainio]] kaj studis en [[Odeso]] kaj [[Sankt-Peterburgo]]. Li artistiĝis je la ombro de [[Ilja Repin]] kaj estis grava kolektanto de pentraĵoj kaj aliaj artaĵoj. Dum la [[1930-aj jaroj]] li direktoris artan instituton. == Bibliografio == * Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School. Saint Petersburg: NP - Print, 2007. P. 450. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Brodskij, Isaak}} [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] j2i5ys15ir57yo04fvqjgjmf9hivlcr 0 555512 9397751 8407424 2026-06-10T08:32:45Z Sj1mor 12103 9397751 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Pjotr Dmitrijeviĉ Buĉkin''' ({{lang-ru|Пётр Дмитриевич Бучкин}}; 22a de Januaro 1886 – 21a de Junio 1965) estis soveta kaj rusa [[pentristo]], akvarelisto, grafika artisto, ilustraciisto, kaj arta [[instruisto]], Honora Artolaboristo de [[RSFSR]]. Buĉkin loĝis kaj laboris en [[Leningrado]] kaj estis membro kaj unu el la fondintoj de la Leningrada branĉo de la Unio de Artistoj de la [[Rusa Federacio]] kaj reprezentantoj de la Leningrada Skolo de Pentrarto,<ref>''Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.''- Saint Petersburg: NP-Print Edition, 2007. – p.12, 13, 15, 20, 357, 360, 364, 365, 367, 370, 372, 378–383, 385, 387–390, 393, 394, 399, 402, 404, 405, 407, 439, 442, 445.</ref> plej fama pro siaj portretaj [[pentraĵo]]j. == Bildaro == <gallery widths=160 heights=180> |Portreto de artisto Piotr Vasiliev. 1961 |Portreto de skulptisto Igor Krestovskij. 1960 </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * ''Бучкин, П. Д.'' О том, что в памяти. Записки художника. Л: Художник РСФСР, 1962. * ''Художники народов СССР. Биобиблиографический словарь. Кн.2.'' М: Искусство, 1972. Р. 129–130. * ''Peinture Russe. Catalogue.'' – Paris: Drouot Richelieu, 18 Fevrier, 1991. – p.&nbsp;7,20–21. * ''Matthew C. Bown. Dictionary of 20th Century Russian and Soviet Painters 1900-1980s''. – London: Izomar 1998. ISBN 0-9532061-0-6, ISBN 978-0-9532061-0-0. * ''Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.''- Saint Petersburg: NP-Print Edition, 2007. – p.&nbsp;12, 13, 15, 20, 357, 360, 364, 365, 367, 370, 372, 378–383, 385, 387–390, 393, 394, 399, 402, 404, 405, 407, 439, 442, 445. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7. * ''Иванов С. Инвестиции в советскую живопись: ленинградская школа'' // Петербургские искусствоведческие тетради. Вып. 31. СПб, 2014. С.54-60. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.leningradartist.com/ Pentraĵoj de Piotr Buĉkin ĉe la retejo "Unknown Socialist Realism. Quests and Discoveries"] * [https://www.youtube.com/watch?v=7OZ9UDwgyuo Pentraĵoj de Piotr Buĉkin ĉe VIDEO "Portrait painting of 1920-1990s. The Leningrad School. Part 1"''] * [http://www.leningradartist.com/outline.htm ''Sergei V. Ivanov. The Leningrad School of Painting. Historical Outline''] * [http://www.leningradartist.com/chronology.htm ''Chronology of the Leningrad School of Painting''] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Buĉkin, Pjotr}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Leningrado]] [[Kategorio:Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] pfk73yaw7op8ag9xziyucy0lbp9ta4d 0 555515 9397753 9268559 2026-06-10T08:34:36Z Sj1mor 12103 9397753 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Rudolf Rudolfovich FRENTZ''' ({{lang-ru|Рудольф Рудольфович Френц}}; [[23a de julio]] [[1888]] - [[27a de decembro]] [[1956]]) estis soveta kaj rusa pentristo, akvarelisto, grafika artisto, ilustraciisto, kaj arta instruisto. Frentz, kiu loĝis kaj laboris en [[Leningrado]] kaj estis membro de la Leningrada Unio de Artistoj, estis konsiderata unu el la fondintoj kaj reprezentantoj de la Leningrada Skolo de Pentrarto,<ref>''Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.''- Saint Petersburg: NP-Print Edition, 2007. – pp.10, 12-14, 19, 20, 357, 359, 361, 363-367, 369, 372, 380-385, 387-389, 392, 399, 405, 407, 439, 440.</ref> plej fama pro siaj batala kaj monumenta pentrarto. Liaj ĉefaj temoj estis de ĝenraj kaj {{J|historia pentraĵo}}, portretoj, pejzaĝoj, kaj urbaj vidaĵoj. Rudolf Frentz plej famis kiel batala kaj animala pentristo. Liaj pentraĵoj venis al multaj muzeoj en la tuta lando. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * ''Выставка художника Р. Р. Френца. Апрель-май. Каталог''. Л., Община художников. 1928. * ''Выставка лучших произведений советских художников. Путеводитель''. — М: Государственная Третьяковская галерея, 1941. * ''Седьмая выставка произведений ленинградских художников 1941 года. Каталог''. — Л: ЛССХ, 1941. * ''Выставка «Героическое прошлое русской армии». Краткий путеводитель''. — Новосибирск: Издание Окружного Дома Красной Армии, 1943. * ''Выставка произведений ленинградских художников 1947 года. Каталог''. — Л: ЛОСХ, 1948. * ''Бойков В. Изобразительное искусство Ленинграда. Заметки о выставке ленинградских художников.'' // Ленинградская правда, 1947, 29 ноября. * ''Всесоюзная художественная выставка 1947 года. Каталог''. — М-Л: Комитет по делам искусств при СМ СССР, 1947. * ''Художественная выставка 1950 года. Живопись. Скульптура. Графика. Каталог.'' — М: Советский художник, 1950. — с.69. * [[:ru:Выставка произведений ленинградских художников 1951 года|''Выставка произведений ленинградских художников 1951 года. Каталог'']]. — Л: Лениздат, 1951. — с.21. * ''Выставка произведений ленинградских художников 1951 года. Каталог.'' - Л—М: Искусство, 1951. - с.22. * ''Весенняя выставка произведений ленинградских художников.'' — Л: ЛССХ, 1953. — с.8. * ''Рудольф Рудольфович Френц. Каталог выставки''. Л., Художник РСФСР, 1970. * ''Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 3. 1941—1947 годы''. — М: Советский художник, 1973. — с.8, 25, 136, 219, 264, 335, 339, 342, 343, 358. * [[:ru:Выставка "Изобразительное искусство Ленинграда" 1976 года|''Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки'']]. — Л: Художник РСФСР, 1976. — с.33. * [[:ru:Выставка ленинградских художников 1977 года|''Выставка произведений ленинградских художников, посвященная 60-летию Великого Октября.'']] — Л: Художник РСФСР, 1982. — с.7. * ''Петербург — Петроград — Ленинград в произведениях русских и советских художников. Каталог выставки''. - Л: Художник РСФСР, 1980. - с.139. * ''Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 5. 1954—1958 годы''. — М: Советский художник, 1981. — с.41, 382, 519. * ''Связь времен. 1932—1997. Художники — члены Санкт — Петербургского Союза художников России. Каталог выставки.'' — Санкт-Петербург: ЦВЗ «Манеж», 1997. — с.300. * ''Matthew C. Bown. Dictionary of 20th Century Russian and Soviet Painters 1900-1980s''. - London: Izomar, 1998. ISBN 0-9532061-0-6, ISBN 978-0-9532061-0-0. * ''Rudolf Frentz''. Saint Petersburg, Palace Editions, 2005. ISBN 5-93332-186-9. * ''Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.'' Saint Petersburg, NP-Print Edition, 2007. РР.10, 12-14, 19, 20, 357, 359, 361, 363—367, 369, 372, 380—385, 387—389, 392, 399, 405, 407, 439—440. ISBN 978-5-901724-21-7, ISBN 5-901724-21-6. * ''Данилова А. Становление ленинградской школы живописи и ее художественные традиции // Петербургские искусствоведческие тетради. Вып. 21.'' СПб, 2011. С. 94—105. * ''Санкт-Петербургская государственная художественно-промышленная академия им. А. Л. Штиглица. Кафедра монументально-декоративной живописи.'' СПб., Искусство России. 2011. С. 68. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.leningradartist.com/search_r/f.htm#5 Pentraĵoj de Rudolf Frentz ĉe la retejo "Unknown Socialist Realism. Quests and Discoveries"] * [https://www.youtube.com/watch?v=7OZ9UDwgyuo Pentraĵoj de Rudolf Frentz ĉe VIDEO "Portrait painting of 1920-1990s. The Leningrad School. Part 1"] * [http://www.leningradartist.com/outline.htm ''Sergei V. Ivanov. The Leningrad School of Painting. Historical Outline''] * [http://www.leningradartist.com/chronology.htm ''Chronology of the Leningrad School of Painting''] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Frentz, Rudolf}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en Gatĉino]] [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Pentristoj de Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] f4xqe96lcs6ch5dthzry0jlokb4qy3w 0 555580 9397765 9396443 2026-06-10T08:41:04Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9397765 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto}} '''Aleksander Nikolajeviĉ Samoĥvalov''' ({{lang-ru|Александр Николаевич Самохвалов}}; naskiĝis la {{JULGREGDATO|21|8|1894|ligilo=jes|akuzativo=jes}}, mortis la {{daton|20|Aŭgusto|1971}}) estis soveta rusa pentristo, akvarelisto, grafika artisto, ilustraciisto, arta instruisto kaj Honora Artolaboristo de RSFSR, kiu loĝis kaj laboris en [[Leningrado]]. Li estis membro de la Leningrada branĉo de la Unio de Artistoj de [[Rusa Federacio]], kaj estis konsiderata kiel unu el la fondintoj kaj plej brilaj reprezentantoj de la Leningrada Skolo de Pentrarto,<ref>''Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.''- Saint Petersburg: NP-Print Edition, 2007. – pp. 13, 20, 24, 369, 380-396, 398, 399, 401-406, 439, 442, 443, 444, 446.</ref> plej fama pro sia ĝenra kaj portreta [[pentrarto]]. == Bildaro == <gallery widths=160 heights=180> |''Nuda modelo''. <br />1958 |''Surstrande''. <br />1964 |''Kafejo Gurzuf''. <br />1956 |''Subsune''. <br />1953 </gallery> == Referenco == {{referencoj}} == Fontoj== * ''Центральный Государственный Архив литературы и искусства. СПб''. Ф.78. Оп.3. Д.49. * ''Стругацкий Н. Александр Самохвалов''. Искусство, № 5, 1933. * ''Стругацкий Н. Александр Самохвалов.'' Л.-М., 1933. * ''Выставка лучших произведений советских художников. Путеводитель''. М., Государственная Третьяковская галерея, 1941. * ''Выставка живописи, графики и скульптуры. Советские художники ко дню 60-летия К. Е. Ворошилова.'' М., Искусство, 1941. * ''Каталог выставки лучших произведений советского искусства.'' Новосибирск, Комитет по делам искусств при СНК СССР, 1942. * ''Героический фронт и тыл. Всесоюзная художественная выставка. Каталог''. М., Государственная Третьяковская галерея, 1945. * ''Выставка этюдов ленинградских художников. Каталог''. Л., ЛССХ, 1945. * ''Всесоюзная художественная выставка. Каталог.'' М., Государственная Третьяковская галерея, 1946. * ''Выставка произведений ленинградских художников 1947 года. Каталог''. Л., ЛОСХ, 1948. * ''Всесоюзная художественная выставка 1947 года. Каталог''. М.-Л., Комитет по делам искусств при СМ СССР, 1947. * ''Всесоюзная художественная выставка 1949 года. Живопись. Скульптура. Графика. Каталог''. М., ГТГ, 1950. ==Eksteraj ligiloj== {{Projektoj}} * [http://www.youtube.com/watch?v=OuNir2MrSWg Artisto Aleksander Nikolaeviĉ Samoĥvalov (1894-1971). Majstroverkoj de pentrarto (VIDEO)] * [http://www.leningradartist.com/search_r/s.htm#20 Pentraĵoj de Aleksander Nikolaeviĉ Samoĥvalov en la retejo "Unknown Socialist Realism. Quests and Discoveries"] * [https://www.youtube.com/watch?v=V7iolOIqKJY Pentraĵoj de Aleksander Nikolaeviĉ Samoĥvalov en VIDEO "Portrait in Painting of 1920-1990s. The Leningrad School. Part 2"] * [http://www.leningradartist.com/outline.htm Sergei V. Ivanov. The Leningrad School of Painting. Historical Outline] * [http://www.leningradartist.com/chronology.htm ''Chronology of the Leningrad School of Painting''] {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Samoĥvalov, Aleksander||1971}} [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] [[Kategorio:Sovetiaj akvarelistoj]] [[Kategorio:Leningrado]] ohqcx3bidhwd95igmksmzvanqt5ri7p 0 555606 9397755 8417022 2026-06-10T08:35:39Z Sj1mor 12103 9397755 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Kardovsky, Portrait of Marya Anastasievna Chroustchva.jpg|eta|200px|''Portreto de Marja Anastasievna Ĉroustĉova'', 1900, fare de Dmitri Kardovski, [[Solomon R. Guggenheim Museum]].]] '''Dmitrij Kardovskij''' (naskiĝis la {{JULGREGDATO|5|9|1866|ligilo=jes|akuzativo=jes}}, mortis la {{daton|9|Februaro|1943}}) estis [[Rusio|rusa]] [[artisto]] kaj [[pentristo]]. == Biografio == Li naskiĝis ĉe [[Pereslavl-Zalesskij]] en la provinco [[Jaroslavl]]. Post studi [[juro]]n ĉe la [[Moskva Ŝtata Universitato|Moskva Universitato]], li studis ĉe la [[Rusia Akademio de Belartoj|Imperia Akademio de Belartoj]] en [[Sankt-Peterburgo]] el 1892, kun [[Pavel Ĉistjakov]] kaj [[Ilja Repin]]. Kardovskij translokiĝis en [[Munkeno]]n en 1896 kun [[Igor Grabar]] kaj studis ĉe la privata studio de [[Anton Ažbe]]. Li revenis al Sankta Peterburgo en 1900 kaj ricevis sian [[diplomo]]n el la Akademio en 1902. Li estis nomumita profesoro de la Akademio en 1907. Dmitrij Kardovskij esploris variajn stilojn, kiaj [[Impresionismo]] kaj [[Art Nouveau|Jugendstil]], sed estis plej interesata al fidela reprezentado ol al formalaj eksperimentoj. El 1902, li estis fekunda kiel libroilustraĵisto, kaj laboris ĉefe por klasikaĵoj de rusa literaturo kiaj verkoj de [[Anton Ĉeĥov|Ĉeĥov]], [[Nikolai Gogol|Gogol]], [[Miĥail Lermontov|Lermontov]] kaj [[Leo Tolstoj|Tolstoj]]. Li laboris ankaŭ ĉe politika [[karikaturo]], havigante ilustraĵojn por la radikalaj [[gazeto]]j ''Ĵupel '' (koŝmaro) kaj ''Adskaja Poĉta'' (infera poŝto) el 1905 al 1906. En 1934 [[Isaak Brodskij]], nome disĉiplo de Ilja Repin estis nomumita direktoro de la Nacia Akademio de Artoj kaj de la [[Rusia Akademio de Belartoj|Leningrada Instituto de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo]]. Brodski invitis Kardovskij inter la plej distingataj pentristoj kaj pedagogoj instrui ĉe la Akademio. La sistemo de atelieroj estis restaŭrita ĉe la Departemento de Pentrarto. Studentoj estis atribuitaj al unu el tiuj atelieroj post ili kompletigis siajn duajarajn kursojn. Profesoro Kardovskij havis siajn proprajn atelierojn. Li estis admiranto de [[Mikaelo Vrubel]], kies postmortan ekspozicion li organizis en 1912. Kardovski mortiĝis en Pereslavl-Zaleski en 1943. == Familio == Dmitri estis edziniĝinta al la pentristino [[Olga Della-Vos-Kardovskaja]] (el 1900) <ref>{{Cite web|last=Krasnopivtsev|first=Anatoly|title=Ольга Людвиговна Делла-Вос Кардовская|url=http://www.pereslavl.info/page-id-1396.html|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-03-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120222142842/http://www.pereslavl.info/page-id-1396.html|arkivdato=2012-02-22|accessdate=2016-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120222142842/http://www.pereslavl.info/page-id-1396.html|archivedate=2012-02-22}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.pereslavl.info/page-id-1396.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-03-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120222142842/http://www.pereslavl.info/page-id-1396.html |arkivdato=2012-02-22 }}</ref> == Disĉiploj == La artistino Serafima Rjangina de [[Socialisma Realismo]] trejniĝis ĉe Kardovskij ĉe la Sanktapeterburga Akademio de Artoj inter 1912-18 kaj 1921-23.<ref name=star>[http://starovart.com/artists/view/41 Serafima Ryangina.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130216091341/http://starovart.com/artists/view/41 |date=2013-02-16 }}Starova Galerio, 2013. Alirita la 5an de Majo 2013.</ref> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Ivanov, Sergei. ''"Unknown Socialist Realism. The Leningrad School"''. Saint Petersburg: NP-Print, 2007, ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artnet.com/library/04/0458/T045841.asp artnet] Biografio * [http://www.leningradartist.com/outline.htm Ivanov, Sergei. The Leningrad School of painting. Historical outline.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kardovskij , Dmitrj}} [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Personoj de Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] el6h3je4rz7m9sq281sn0iej7qmxoj4 0 555613 9397763 9045965 2026-06-10T08:40:20Z Sj1mor 12103 9397763 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo=Anna Ostroumova-Lebedeva.<br> Portreto fare de [[Filip Maljavin]] (1896) }} [[Dosiero:Azbuka Mira Isksstv - О.jpg|eta|Ostrumova-Lebedeva kiel letero О en "Mir iskusstva ABC" de Mstislav Dobuĵinski.]] '''Anna Petrovna Ostroumova-Lebedeva''' ({{lang-ru|Анна Петровна Остроумова-Лебедева}}, naskiĝis la {{JULGREGDATO|17|5|1871|FormatJUL=j"-an"|ligilo=jes|akuzativo=jes}}, mortis la {{daton|5|Majo|1955}}) estis [[Rusio|rusa]] kaj soveta artistino elstara ĉefe pro sia [[pentrarto]] per [[akvarelo]]. Ŝi estis ankaŭ unu el la pioniroj de la tekniko [[lignogravurado]] en Rusio.<ref name="graphic">{{Cite web|url=http://graphic.org.ru/ostroumova-leb.html|title=Остроумова-Лебедева Анна Петровна (1871-1955)|publisher=История графики|language=Rusa|accessdate=6a de Marto 2015|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-03-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20141220155203/http://graphic.org.ru/ostroumova-leb.html|arkivdato=2014-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220155203/http://graphic.org.ru/ostroumova-leb.html|archivedate=2014-12-20}} {{Citaĵo el la reto |url=http://graphic.org.ru/ostroumova-leb.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-03-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141220155203/http://graphic.org.ru/ostroumova-leb.html |arkivdato=2014-12-20 }}</ref> == Biografio == Ŝi naskiĝis kiel Anna Ostroumova en Sankta Peterburgo. En 1905, ŝi edziĝis al la kemiisto [[Sergej Lebedev]].<ref name="graphic"/> Ŝi studis pentrarton ĉe la Lernejo Stieglitz de Teknika Desegno, kaj poste ĉe la [[Rusia Akademio de Belartoj|Imperia Akademio de Belartoj]] kun [[Ilja Repin]]. La Akademio ekakceptis virinojn nur en 1892, kaj Ostroumova estis unu el la unuaj akceptitaj virinoj. En 1898 kaj 1899 ŝi studis en Parizo ĉe la Académie Colarossi kaj ankaŭ kun James Abbott McNeill Whistler.<ref name="img">{{Cite web|url=http://www.printsmuseum.ru/artist/view/14/|title=Остроумова-Лебедева Анна Петровна|publisher=Интернет-музей гравюры|language=Rusa|accessdate=9a de Marto 2015|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-03-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305105707/http://www.printsmuseum.ru/artist/view/14/|arkivdato=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305105707/http://www.printsmuseum.ru/artist/view/14/|archivedate=2016-03-05}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.printsmuseum.ru/artist/view/14/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-03-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305105707/http://www.printsmuseum.ru/artist/view/14/ |arkivdato=2016-03-05 }}</ref> En 1900, Ostroumova gradiĝis el la Akademio, specializante pri grafiko, kaj en la sama jaro li aliĝis al la arta grupo ''Mir iskusstva'' en Sankta Peterburgo.<ref name="graphic"/> En 1901, ŝi produktis la unuan serion de lignogravuraĵoj montrantaj urbajn pejzaĝojn de Sankta Peterburgo, menditaj de [[Sergej Djagilev]].<ref name="img"/> En la 1900—aj al 1910-aj jaroj ŝi etende veturis ĉirkaŭ Eŭropo kaj ankaŭ laboris kiel libro-ilustraĵisto.<ref name="img"/> Ekde 1934, ŝi laboris kiel profesoro en la Leningrada Instituto de Pentrarto, Arkitekturo, kaj Skulptarto. Ostroumova-Lebedeva survivis al la [[Sieĝo de Leningrado]], sed iam poste ŝi blindiĝis. Ŝi mortiĝis en 1955 en [[Sankta Peterburgo|Leningrado]].<ref name="graphic"/> La ĉefa temo de siaj grafikaj laboroj, kaj lignogravuraĵoj kaj akvareloj, estis urbaj pejzaĝoj de Sankta Peterburgo. Ŝi estis ankaŭ interesitaj en eŭropaj urbaj pejzaĝoj, rezultitaj el ŝiaj veturoj en Eŭropo.<ref name="graphic"/> == Elektitaj pentraĵoj == <gallery widths="145" heights="115"> Villa Borghese by Ostroumova-Lebedeva (1904).jpg|"Villa Borghese", 1904 Anna Ostroumova-Lebedeva Punkaharju 1908.jpg|"Du insuloj kaj unu betulo", 1908 Anna Ostroumova-Lebedeva In Finland 1910.jpg|"En [[Finnlando]]", 1910 </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ostroumova-Lebedeva, Anna}} [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] [[Kategorio:Blinduloj]] 15bczo52lmzm9xoiowguwhdhb96tyw2 0 555617 9397766 8417527 2026-06-10T08:41:34Z Sj1mor 12103 9397766 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Aleksandr Miĥajloviĉ SEMJONOV''' ({{lang-ru|''Алекса́ндр Миха́йлович Семёнов''}}; naskiĝis la {{daton|18|Februaro|1922}} en urbo Torĵok, Soveta Rusio, mortis la {{daton|23|Junio|1984}} en [[Leningrado]], USSR) estis soveta rusa pentristo, kiu loĝis kaj laboris en Leningrado. Li estis membro de la Leningrada branĉo de la Unio de Artistoj de Rusia Federacio,<ref>''Directory of Members of the Union of Artists of USSR. Vol.2.'' Moscow, Soviet artist, 1979. P.330.</ref> kaj konsiderata kiel unu el reprezentantoj de la Leningrada Skolo de Pentrarto,<ref>''Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.'' Saint Petersburg, NP-Print Edition, 2007. P.9, 21, 24, 44, 56, 89, 97, 153, 175, 199, 206, 209, 281, 329, 369, 389-400, 404, 405, 414-422, 445.</ref> plej fama ĉefe pro siaj urbaj pejzaĝoj. Li militservis dum la [[Dua Mondmilito]]. Li pentris ĉefe ĉirkaŭaĵojn de Leningrado. == Vidu ankaŭ == * [[Socialisma realismo]] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.leningradartist.com/about-leningrad-landscapes-of-Alexander-Semionov_r.html ''About Cityscapes of Leningrad by Alexander Semionov (Rus)''] * {{YouTube|_ASIhanz5ls|''Artist Alexander Mikhailovich Semionov. Paintings of 1950-1980s (VIDEO)''}} * [https://www.youtube.com/watch?v=F8b04v9B5Yc ''Alexander Semionov on VIDEO "City of Leningrad in paintings of 1930-1990s. Part 1"''] * [https://www.youtube.com/watch?v=WRjKRUgllD0 ''Alexander Semionov on VIDEO "City of Leningrad in paintings of 1930-1990s. Part 2"''] * [http://www.leningradartist.com/outline.htm ''The Leningrad School of painting. Historical outline (En)''] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Semjonov, Aleksandr}} [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Sovetianoj de la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Impresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] [[Kategorio:Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Leningrado]] [[Kategorio:Pejzaĝoj]] [[Kategorio:Rusaj artistoj]] qkc9wm7dq1syu32ocdgpf69c5xdx7i6 0 555638 9397767 8417526 2026-06-10T08:41:51Z Sj1mor 12103 9397767 wikitext text/x-wiki <!--[[Dosiero:Arseny-Nikiforovich-Semionov-26bw.jpg|eta|dekstre|250px|Arseni Semionov.]]-->{{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Arsenij Nikiforoviĉ SEMJONOV''' ({{lang-ru|link=no|Арсе́ний Ники́форович Семёнов}}; [[23a de januaro]] [[1911]] en Maksimovo, [[Vicebsko|Vitebska]] gubernio, [[Rusia Imperio]] – [[13a de septembro]] [[1992]] en [[Sankta Peterburgo]], Rusio) – sovetrusa pentristo kaj arta instruisto, loĝis kaj laboris en Leningrado, estis membro de la Leningrada branĉo de la Unio de Artistoj de Rusia Federacio, kaj konsiderata kiel unu el reprezentantoj de la Leningrada Skolo de Pentrarto,<ref>''Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.''- Saint Petersburg: NP-Print Edition, 2007. – pp.9, 15, 18, 20, 21, 360, 369, 389–405, 407, 439, 443.</ref> plej fama ĉefe pro siaj urbaj kaj kampaj pejzaĝoj. == Vidu ankaŭ == * [[Socialisma realismo]] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.leningradartist.com/ ''Paintings of Arseny Semionov on site "Unknown Socialist Realism. Quests and Discoveries"''] * [https://www.youtube.com/watch?v=IFngrIqC5ms ''Arseny Semionov. Painting of 1950-1970s. Part 1 (VIDEO)''] * [https://www.youtube.com/watch?v=ul1Mg-ap4eM ''The City of Leningrad in paintings of Arseny Semionov (VIDEO)''] * {{YouTube|F8b04v9B5Yc|''Paintings of Arseny Semionov on VIDEO "The City of Leningrad and his citizens in paintings of 1930-1990s. Part 1"''}} * {{YouTube|WRjKRUgllD0|''Paintings of Arseny Semionov on VIDEO "The City of Leningrad and his citizens in paintings of 1930-1990s. Part 2"''}} * {{YouTube|V7iolOIqKJY|''Paintings of Arseny Semionov on VIDEO "Portrait in painting of 1920-1990s. The Leningrad School. Part 2"''}} * [http://www.leningradartist.com/outline.htm ''Sergei V. Ivanov. The Leningrad School of painting. Historical Outline''] * [http://www.leningradartist.com/chronology.htm ''Chronology of the Leningrad School of Painting''] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Semjonov, Arsenij}} [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Sovetianoj de la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Impresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] [[Kategorio:Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Leningrado]] [[Kategorio:Pejzaĝoj]] [[Kategorio:Rusaj artistoj]] 6ubjl6e5zxxftltthlh7h9r6nuieigd 0 555983 9397762 8912970 2026-06-10T08:39:44Z Sj1mor 12103 9397762 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Nikolai Efimoviĉ TIMKOV''' ({{lang-ru|Тимко́в Никола́й Ефи́мович}}; [[12a de aŭgusto]] [[1912]] [[Rostov-na-Donu]], Rusa Imperio – [[25a de decembro]] [[1993]], [[Sankta Peterburgo]], [[Rusio]]) estis soveta rusa [[pentristo]], ''Honora Artisto de la Rusa Federacio'', kaj membro de la ''Sanktpeterburga Unio de Artistoj'' (antaŭ 1992 nome ''Leningrada branĉo de la Unio de Artistoj de la Rusa Federacio'').<ref>''Directory of members of the Leningrad branch of Union of Artists of Russian Federation.'' Leningrad, Khudozhnik RSFSR, 1987. P.130.</ref> Li loĝis kaj laboris en [[Leningrado]] kaj estas konsiderata unu el ĉefaj reprezentantoj de la ''Leningrada Skolo de Pentrarto'',<ref>''Sergei V. Ivanov. Unknown Socialist Realism. The Leningrad School.'' Saint Petersburg, NP-Print Edition, 2007. P.9, 15, 18-22, 24, 371, 384, 386-407, 441-443.</ref> tutmonde konata pro sia [[pentraĵo]]j de [[pejzaĝo]]j. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.leningradartist.com/timkov_r.htm ''Artist Nikolai Timkov and the Leningrad School' Landscape painting. To the 100th Anniversary of Birthday (Rus)''] * {{YouTube|aaIEUoUI01M|''Artist Nikolai Timkov. Landscape paintings of 1950-1980s (VIDEO)''}} * [http://www.youtube.com/watch?v=gy-gGCewLwQ ''Paintings of Nikolai Timkov on VIDEO "Summer Motives in Paintings of 1950-1990s. The Leningrad School. Part 1"''] * [http://www.leningradartist.com/search_r/t.htm#40 ''Paintings of Nikolai Timkov on site "Unknown Socialist Realism. Quests and Discoveries" (En)''] * [http://www.leningradartist.com/outline.htm ''The Leningrad School of painting. Historical Outline (En)''] * [http://www.leningradartist.com/chronology.htm ''Chronology of the Leningrad School of Painting (En)''] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] [[Kategorio:Sankt-Peterburgo]] ac8ktld0vpo2y5wa2napvyv8k59p4ux 0 556382 9397764 9295502 2026-06-10T08:40:48Z Sj1mor 12103 9397764 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} [[Dosiero:Rylov Blue Expanse.jpg|eta|250px|maldekstra|''En la blua etendo'', 1918.]] '''Arkadij Aleksandroviĉ Rilov''' ({{lang-ru|Аркадий Александрович Рылов}}; [[29a de januaro]] (malnovstile [[17a de januaro]]) [[1870]] – [[22a de junio]] [[1939]]) estis [[Rusio|rusa]] kaj [[Sovetunio|soveta]] [[Simbolismo (arto)|simbolisma]] [[Pentrarto|pentristo]]. Li studis en [[Sankta Peterburgo]] kun [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi]]. Tie li aliĝis al movado de rusaj artistoj. Li iĝis [[pentristo]] ĉefe de pejzaĝoj, sed ofte kun aludoj al la historio de [[slavaj popoloj]]. == Bildaro == <center><gallery widths="115" heights="105"> Image:Rylov Green Noise.jpg|La verda bruo, 1904 Image:RylovAA VLesu115x138 KIR.jpg|En la arbaro, 1905 Image:Rylov River.jpg|Bruega rivero, 1917 Image:Rylov Sunset 1917.jpg|Sunsubiro, 1917 Image:Rylov Rowan.jpg|Natura sorp-arbo (Polevaja Rjabinka), 1922 </gallery></center> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.virtualmuseum.ca/Exhibitions/Horizons/En/bio-484.html Rilov ĉe Virtual Museum Canada] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060530130042/http://www.virtualmuseum.ca/Exhibitions/Horizons/En/bio-484.html |date=2006-05-30 }} * [http://staratel.com/pictures/ruspaint/532.htm Rilov ĉe galerio ''Staratel''] * [http://www.krugosvet.ru/articles/93/1009356/1009356a1.htm Biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080621072616/http://www.krugosvet.ru/articles/93/1009356/1009356a1.htm |date=2008-06-21 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rilov, Arkadij}} [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] tnx9x4askv9jizvl7rytnp2b58rpvd4 0 557525 9397317 9114190 2026-06-09T19:14:33Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + aldonis bildon 9397317 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto | nomo = Emaar Properties | emblemo = | formo = akcia kompanio | fondo = 1997 | sidejo = [[Dubajo]], [[UAE]] | estro = | dungitaro = 1000<ref>[http://www.hoovers.com/company/Emaar_Properties_PJSC/rhksiff-1.html laŭ la retejo ''hoovers.com''] ({{en}})</ref> | spezo = | bilanco = | kampo = konstruado | ISIN-kodo = AE0005802576 | malfondo = | ttt = [http://www.emaar.ae www.emaar.ae] }} '''I'mar al-'Akarija''' aŭ en angla '''Emaar Properties''' ([[arabe]] إعمار العقارية, [[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|latinliterigite]] Iʿmār al-ʿAqārīya) estas konstrua firmao, kiu organizas kaj la planadon, konstruadon kaj ludonadon de loĝaj kaj komercaj konstruaĵoj en [[Dubajo]], [[UAE]]. La firmao fondiĝis en 1997 kun interalie ŝtata kapitalo, kaj intertempe apartenas al la tutmonde plej konataj realigantoj de superlativaj konstruaj projektoj. Inter tiuj projektoj estas la dubaja vendejaro دبي مول, angle ''Dubai Mall'', kiu havas vendejan areon de proksimume miliono da kvadrataj metroj, aŭ la nuntempe tutmonde plej alta [[nubskrapulo]], [[Burĝ Ĥalifa]]. Ankaŭ multaj pliaj projektoj de la konstruata nova urbocentro de Dubajo estas prizorgataj fare de la firmao. == Aparte grandaj projektoj == <gallery> Dubai Mall gallery, 6 December 2008.jpg|<center>vendejaro دبي مول Burj_Khalifa_Image.jpg|<center>[[Burĝ Ĥalifa]] </gallery> == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.emaar.ae/ oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071004235052/http://www.emaar.ae/ |date=2007-10-04 }} ({{en}}) [[Kategorio:Ekonomio de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] [[Kategorio:Dubajo]] [[Kategorio:Organizaĵoj en Azio]] 060rqqoxxminv4xk2nuqgii23db824c 0 558473 9397542 9385436 2026-06-10T05:13:13Z Crosstor 3176 /* V */ 9397542 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj [[instruistoj]] en [[Universitato de Pécs]] (ankaŭ en la integritaj altlernejoj): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Antal Ádám (konstitucia juĝisto)]] * [[Antal Adler-Rácz]] * [[Péter Agárdi]] * [[János Ángyán]] * [[György Auer]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[Bálint Bachmann]] * [[Zoltán Bachman]] * [[László Bagossy]] * [[Lajos Bakay (kirurgo)]] * [[Ferenc Bán]] * [[Péter Bán (arkivisto)]] * [[Béla Bánfalvi]] * [[Károly Barakonyi]] * [[László Bárdi]] * [[Gábor Barta]] * [[Imre Barta]] * [[Miklós Bauer]] * [[József Bazsinka]] * [[Soma Beck]] * [[Zoltán Beck]] * [[Árpád Bellyei]] * [[Ferenc Benedek (juristo)]] * [[Zsuzsa Beney]] * [[György Benkő (radiologo)]] * [[Konrád Beöthy]] * [[Tamás Bereczkei]] * [[Ottó Bihari]] * [[Géza Birkás]] * [[Cecil Pál Bognár]] * [[András Bohár]] * [[Antal Bókay]] * [[Béla Boros (kuracisto)]] * [[Géza Bozóky]] {{Div col end}} == C == * [[László Cholnoky]] * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[István Csekey]] * [[György Csete]] * [[Andor Csizmadia]] == D == * [[Imre Dambrovszky]] * [[György Dénes (speleologo)]] * [[Sándor Dévényi]] * [[Szilárd Donhoffer]] * [[György Dora]] * [[Zoltán Dövényi]] == E == * [[Béla Entz]] == F == * [[Pál Farkas]] * [[Géza Gyula Fejérváry]] * [[Attila Felinger]] * [[István Fenyő (kritikisto)]] * [[Béla Fenyvessy]] * [[Ferenc Finkey]] * [[Ernő Flachbarth]] * [[Béla Flerkó]] * [[József Földvári]] * [[Miklós Füzes]] == G == * [[Tamás Gaál]] * [[Róbert Gábriel]] * [[Gyula Gál (juristo)]] * [[Ágnes Gereben]] * [[Tamás Getto]] * [[Sándor Gorka]] * [[György Gosztonyi]] * [[Pál Gróf]] * [[Gyula Gyomlay]] * [[Zoltán Gyöngyössy]] == H == {{Div col|cols = 2}} * [[József Halasy-Nagy]] * [[Aladár Halász]] * [[Pál Halász (juristo)]] * [[Béla Halmos]] * [[Artúr Hámori]] * [[József Hámori]] * [[Erika Hancz]] * [[György Haraszti]] * [[Pál Heim]] * [[Zsuzsanna Helyes]] * [[Gyula Herczeg]] * [[István Hetesi]] * [[Antal Hodinka]] * [[Ottó Hoffmann]] * [[József Holub]] * [[Péter Hoppál]] * [[Zoltán Horn]] * [[Zoltán Horváth (reĝisoro)]] * [[Lajos Huszty]] * [[Tivadar Huth]] {{Div col end}} == I == * [[György Illei]] == J == * [[Magdolna Jákfalvi]] * [[Attila Janisch]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[Lóránt Kabdebó]] * [[György Kálmán C.]] * [[András Kappanyos]] * [[György Karsai]] * [[Lipót Kauser (juristo)]] * [[Gábor Kecskeméti]] * [[László Kelemen (altlerneja instruisto)]] * [[Miklós Kellermayer]] * [[Miklós Kengyel]] * [[Zoltán Kérészy]] * [[Ágnes Kertészfi]] * [[Károly Kett]] * [[Iván Kétyi]] * [[Balázs Kézdi]] * [[László Kisbali]] * [[György Kiss (juristo)]] * [[László Kiss (konstitucia juĝisto)]] * [[Sándor Klein]] * [[Balázs Kocsár]] * [[Mihály Kocsis]] * [[Gyula Koczkás]] * [[László Kollár]] * [[János Kolta]] * [[Gyula Konkoly]] * [[Iván Korcsmáros]] * [[Attila Kotányi]] * [[Gusztáv Kovács]] * [[Jenő Kramár]] * [[Sándor Krisztics]] * [[József Kudász]] * [[Miklós Kun (historiisto)]] {{Div col end}} == L == * [[Tamás Lábady]] * [[László Lajos]] * [[Kálmán Lambrecht]] * [[János László]] * [[László Lénárd]] * [[András Lengyel]] * [[Kálmán Lissák]] * [[Irén Lovász]] * [[Imre Lukinich]] == M == * [[Géza Mansfeld]] * [[Ágnes Marsai]] * [[Gyula Méhes]] * [[Oszkár Merényi]] * [[László Morvay]] == O == * [[György Orbán (fizikisto)]] * [[Nándor Óriás]] * [[Mária Ormos]] == P == * [[Péter P. Müller]] * [[Norbert Pap]] * [[Zoltán Pázmány]] * [[József Perbíró]] * [[Sándor Pinczehelyi]] * [[Éva Pócs]] * [[Ödön Polner]] * [[László Pólos]] * [[Gyula Prinz]] == R == * [[József Rácz]] * [[Tamás Raj]] * [[Károly Rauss]] * [[Dóra Reglődi]] * [[Gábor Rekettye (pli aĝa)]] * [[Sándor Rétfalvi]] * [[László Rhorer]] == S == * [[Ráfael Schaurek]] * [[Imre Schrammel]] * [[Elemér Scipiades]] * [[Gyula Sebestény]] * [[Ferenc Simor]] * [[Sándor Sólymos]] * [[Károly Attila Soós]] * [[András Stark (psikiatro)]] * [[Ferenc Sütő]] * [[László Gyula Szabó]] * [[István Székely (juristo)]] * [[Júlia Székely]] * [[Csaba Ferenc Szigeti]] * [[Dávid Szolláth]] * [[Mihály Szotáczky]] == T == * [[József Takáts (kritikisto)]] * [[Tamás Tényi]] * [[Beáta Thomka]] * [[József Tigyi]] * [[Aurél Tillai]] * [[Ernő Tolvaly]] * [[József Tóth (geografo)]] * [[László Tóth (historiisto)]] * [[Mihály Tóth (prokuroro)]] * [[Zsigmond Tóth]] * [[Mátyás Trixler]] * [[Anna Tüskés]] * [[György Tverdota]] == V == * [[László Valkó]] * [[Marianna Váradi]] * [[Attila Varga (ekonomikisto)]] * [[Gábor Vargyas]] * [[Péter Vargyas]] * [[Hildebrand Dezső Várkonyi]] * [[Ferenc Vasváry]] * [[András Veres (literaturhistoriisto)]] * [[István Vermes]] * [[János Vinkler]] * [[Antal Visegrády]] * [[György Vókó]] == W == * [[György Wéber (kirurgo)]] * [[Kristóf Weber]] * [[János Weiss]] * [[Ödön Weszely]] * [[Zoltán Wilhelm]] == Fontoj == La listo estas kompilado el Vikipedio. {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Listoj]] [[Kategorio:Universitato de Pécs| ]] ott39rq7ahjpqe18sujhi4al2x28ggz 0 559823 9397749 9371186 2026-06-10T08:30:02Z Sj1mor 12103 9397749 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Erich Borchert - Geometrische Komposition 1928.jpg|eta|Geometria komponaĵo, 1928]] '''Erich BORCHERT''' (ruse: ''Эрих Вильгельмович Борхерт/Eriĥ Vilgelmoviĉ Borĥert''; naskiĝinta la {{daton|16|2|1907}} en [[Erfurto]], mortinta la {{daton|25|9|1944}} en Karlag/internigejo apud [[Karagando]]) estis [[Germanio|germana]] kaj [[Sovetio|soveta]] pentristo. == Vivo == Borchert pasigis la junulajn jarojn en Erfurto. Inter 1926 kaj 1929 li studis vandan pentradon ĉe [[Bauhaus Dessau|Bauhaus]] en [[Dessau]] estante disĉiplo de [[Paul Klee]], [[Vasilij Kandinskij]] kaj [[Lyonel Feininger]]. Li finstudis en 1930 diplomite kiel artista arkitekto. Jam en 1928 li estis iĝinta membro de komunisma ĉelo de [[Komunista Partio de Germanio]] inter bauhaus-anoj. Post la studoj li estis unu el ĉirkaŭ 30 bauhaus-anoj vojaĝintaj en Sovetion por helpi la konstruon de la lando en la kadro de industriigaj projektoj gigantaj. Danke al perado de la bauhausa majstro [[Hinnerk Scheper]] li transloĝiĝis en 1930 al [[Moskvo]] deĵoronte en la evoluigsekcio pri farbado kaj arkitekturo en urba planado. En la planadburoo ''Projekto Maljarstrioj'' oni okupigis lin en la farado de fasadoj kaj internaĵoj. Tiel Borchert rekte influis la loĝadan kaj laboradan ĉirkaŭaĵon de dekmiloj da homoj en la tuta lando. En 1933 li eĉ ĝuis pri ekskluziva ekspozicio en la Ŝtata muzeo de Nova okcidenta arto (la hodiaŭa [[Ŝtata Muzeo de Belartoj Puŝkin]]) en Moskvo. Kontraŭe al [[Hannes Meyer]] aŭ Hinnerk Scheper, kiu forlasis post kelkaj jaroj sobriigite Sovetion, Borchert restis kaj edzinigis en 1931 la rusan artistinon Sofija Matvejeva. Naskiĝis en 1935 la kuna filino Erika. En 1938 li iĝis soveta civitano laŭ ordono de la prezidanto de la ekzekutiva komitato. Same kiel aliaj nehejmenirintaj kontraktlaboristoj Borchert baldaŭ pli malpli eksubpremitis. En la 25.12.1941 Borchert devis eksoldati en la konstrutaĉmento nr 871 de la [[Ruĝa Armeo]] por konstrui aluminifabrikon en [[Kamensk-Uralskij]]. Ne tute unu jaron poste, en la 18.11.1942 li arestitis pro laŭdira preparo de sabotado en la centralo de fosilia energio en la kvartalo Krasnogorski, samloke. Krome oni imputis al li intencitan dizertadon al [[Wehrmacht]]. En la 15.1.1944 li akuzitis - do 13 monatojn post arestado - pro membreco en kontraŭsovetia grupo kaj ŝtatperfido je 20 jaroj da mallibereco. En la 24.9.1944 li mortis en la punlaborejo Karlag havante nur 37 jarojn. Nur en 1962 iĝis lia rehabilitiĝo. == Honoroj == En Erfurto oni muntis en 2009 memortabulon ĉe sian dumjunulecan loĝejon en la strato Friedrich-Engels-Straße 67. == Ekspozicioj == * 1929: internacia elmontrado "La bela homo en Moderna arto" en [[Darmstadt]] * 1930: ekspozicio en la [[Anger-muzeo (Erfurto)]] *1964: ekspozicio nur pri Borchert en la Centra domo de la arkitektoj, Moskvo * 2007: internacia konferenco en [[Jekaterinburgo]] pri "Bauhaus kaj la majstraj domoj en Uralo de Solikamsk ĝis Orsk" * 2009: tri verkoj de li videblis en la ekspozicio "De Dürer ĝis Klee" en Moskvo * 2012/13: Borchert-ekspozicio en la Puŝkin-muzeo de Moskvo == Literaturo == * Thüringer Allgemeine: ''Kunst-Laufbahn begann in Erfurt'', Erfurt, 3. September 2009 * ''Erich Borchert. 1907−1944''. Ekspozicikatalogo, Moskvo, 2012 (ruse) == Fonto == {{Tradukita | lingvo = de | artikolo = Erich Borchert | revizio = 151103182 }} == Eksteraj ligiloj == * [http://lists.memo.ru/index2.htm Datenbanko pri persekutitaj artistoj sovetiaj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180201051650/http://www.lists.memo.ru/index2.htm |date=2018-02-01 }} * [http://voiceofrussia.com/2012_12_11/Erich-Borchert-The-artist-who-escaped-from-the-prison-of-time/ Erich Borchert: The artist who escaped from the prison of time] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140806052036/http://voiceofrussia.com/2012_12_11/Erich-Borchert-The-artist-who-escaped-from-the-prison-of-time/ |date=2014-08-06 }}, The Voice of Russia, 11.12.2012 {{en}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Borchert, Erich}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj arkitektoj]] [[Kategorio:Viktimoj de Stalinismo]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto]] 54jha51ssv14od6fssk61atro7upl77 0 559891 9397680 9326111 2026-06-10T07:20:30Z Sj1mor 12103 9397680 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Marta}}{{Informkesto artisto}} '''Marta Colvin Andrade''' (1907-1995) estis [[Skulptisto|skulptistino]] el [[Chillán]], [[Ĉilio]]. == Biografio == Marta Colvin Andrade estis la filino de James Colvin de irlanda deveno kaj Elcira Andrade de portugala deveno. Post la tertremo de 1939, ŝi vivis en [[Santiago de Ĉilio]] kaj studis en Fakultato de Artoj de la [[Universitato de Ĉilio]]. En 1943 ŝi estis dungita asistanta profesoro en la skulptista ateliero de Julio A. Vasquez kaj majstro [[Lorenzo Domínguez]], kaj estis oficiale dungita Profesoro en 1950. En 1948 ŝi vizitis la "[[Académie de la Grande Chaumière]]" en Parizo kun majstroj [[Ossip Zadkine]] kaj [[Henry Laurens]]. Ŝi vivis en Francio dum pli ol tridek jaroj. Ŝi estis konata tutmonde kaj ricevis Nacian Art-Premion en 1970 kiel agnoskon de sia verko. == Skulptaĵoj == [[Dosiero:Trabajo 219.JPG|dekstra|eta|''Himno al Trabajo'' (Himno al Laboro).]] * Eslabón * Horizonte Andino * Escultura de Ladrillos * Madre Tierra * Signo Solar * Aku Aku * Manutara * Ojos de la Tierra == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artistasplasticoschilenos.cl/658/w3-article-40344.html Marta Colvin] == Tradukfonto == {{Trad|en|Marta Colvin|710139946}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Colvin, Marta}} [[Kategorio:Ĉiliaj artistoj]] [[Kategorio:Ĉiliaj skulptistoj]] lfgzq49m44c960ye9jd4qv4fo8cvlle 0 564114 9397257 8959909 2026-06-09T15:29:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397257 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 24749 ''Grebel'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 24749 Grebel |Aliaj_nomoj = '''1992 SM₁₇''' ; 1986 PF₅ ;<br />1986 RL₈ ; 1986 SA₁ ;<br />2001 FD₃₃ |Dato_de_malkovro = {{dato|24|septembro|1992}} |Malkovrintoj = [[Freimut Börngen|F. Börngen]] kaj [[Lutz D. Schmadel|L. Schmadel]] |Loko_de_malkovro = [[Tautenburg]] ([[Germanio]]) |Epoko = 2457600.5 {{dato|31|julio|2016}} TDB |Granda_duonakso = 478,013 [[1 E9 m|Gm]] (3,195 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 399,263 Gm (2,669 AU) |Apoapsido = 556,764 Gm (3,722 AU) |Discentreco = 0,1647 |Periodo = 2086,270&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(5,712&nbsp;[[jaro]]j) |Klinangulo = 19,631° |Meza_anomaliangulo = 85,861°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|31|julio|2016}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 185,728° |Argumento_de_periapsido = 147,482° |Terdistanco_min = 251,283 [[1 E9 m|Gm]] (1,680 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 13,0 }} '''24749 ''Grebel''''' estas asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|24|septembro|1992}} de la germanaj [[astronomo]]j [[Freimut Börngen]] kaj [[Lutz D. Schmadel]] elde la [[Observatorio Karl Schwarzschild]] en [[Tautenburg]] ([[Germanio]]). Kun granda orbita duonakso de 3,19532244 {{J|astronomia unuo}}, (kalkulita por la [[epoko (astronomio)|epoko]] de la {{dato|31|julio|2016}}) ĝi orbitas je nur ĉ. 700&nbsp;000&nbsp;km cis la arbitra limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono. == Nomo == Ĝi estis nomita, laù propono de Lutz D. Schmadel, en honoro de la germana astronomino [[Eva K. Grebel]],<ref>[http://wwwstaff.ari.uni-heidelberg.de/mitarbeiter/grebel/index.html Persona paĝaro dr Prof. Dr. Eva K. Grebel, el la paĝaro de ''Zentrum für Astronomie''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160905223957/http://wwwstaff.ari.uni-heidelberg.de/mitarbeiter/grebel/index.html |date=2016-09-05 }} {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://www.sheisanastronomer.org/index.php/profiles/europe/eva-k-grebel Eva K Grebel, el "''She is Astronomer''", de IAU] {{lingvokodo|en}}</ref> profesorino ĉe la [[Universitato de Hajdelbergo]] kaj, de [[2007]], direktorino de la [[Instituto de Astronomia Kalkulo]] Ŝia ĉefa interesoj ampleksas la kampojn de la [[Galaksio|galaksiaj]] strukturo, evoluo kaj formiĝo, la [[malluma materio]] kaj la [[kosmologio]] de proksima kampo. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|24749-grebel-1992-sm17}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (24001–25000)#24701-24750|Listo de asteroidoj (24001 – 25000)]] |antaŭ = ''[[24748 Nernst]]'' |periodo = '''24749 ''Grebel''''' |post = ''[[24750 Ohm]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Grebel}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen]] [[Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992]] q9aiq6fccnr1h43thja2u1hpzmg251x 0 566150 9397212 9177118 2026-06-09T14:44:21Z Sj1mor 12103 9397212 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} [[Dosiero:Masaccio trinity.jpg|eta|upright|dekstre|''[[Sankta Triunuo]]'', pli precize: "Triunuo kun Virgulino, Sankta Johano la Evangelisto, kaj Donintoj" (ĉ. 1427) - [[Fresko]], [[Baziliko Santa Maria Novella]], [[Florenco]].]] '''Masaccio''' ([maˈzattʃo]; 21a de Decembro, 1401 – somero 1428), denaske '''Tommaso di Ser Giovanni di Simone''', estis la unua granda [[Listo de italaj pentristoj|itala pentristo]] de la epoko de la ''[[Quattrocento]]'' en la [[Itala Renesanco]]. Laŭ [[Giorgio Vasari|Vasari]], Masaccio estis la plej bonkvalita pentristo de sia generacio pro sia kapablo rekrei vivajn figurojn kaj movojn same kiel pro konvinka sento de tri-dimensieco.<ref>Giorgio Vasari, ''Le Vite de' piu eccellenti pittori, scultori ed architettori,'' eld. Gaetano Milanesi, Florenco, 1906, II, 287-288.</ref> Masaccio mortiĝis 26-jaraĝa kaj oni scias malmulton pri la precizaj cirkonstancoj de lia morto.<ref>[http://www.guardian.co.uk/artanddesign/artblog/2008/jul/07/masacciothegreatestrenaissa The Guardian, ''Masaccio, the old master who died young'']</ref> La nomo Masaccio estas humura versio de Maso (mallongigo de Tommaso), signife "mallerta" aŭ "fuŝa" Tomaso. La nomo povus esti kreita por distingilin el lia ĉefa kunlaboranto, ankaŭ nomata Maso, kiu iĝis konata kiel [[Masolino da Panicale|Masolino]] ("eta/delikata Tom"). Spite sia mallongdaŭra kariero, li havis fortan influon pli aliaj artistoj. Li estis unu el la unuaj, kiuj uzis linian [[perspektivo]]n en sia pentrarto, uzante teknikojn kiaj kuniga punkto en arto por la unua fojo. Li apartiĝis el [[Internacia gotika stilo]] kaj el la prilaborita ornamado fare de artistoj kiaj [[Gentile da Fabriano]] al pli naturalisma maniero kiu uzis perspektivon kaj ''[[chiaroscuro]]'' por pli forta [[realismo]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Mack, Rosamond E. ''Bazaar to Piazza: Islamic Trade and Italian Art, 1300-1600'', University of California Press, 2001 ISBN 0-520-22131-1 == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Masaccio}} * [http://www.hotelmasaccio.eu/florence_masaccio.php Masaccio Biography and Photo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090202033716/http://www.hotelmasaccio.eu/florence_masaccio.php |date=2009-02-02 }} * [http://www.kfki.hu/~arthp/bio/m/masaccio/biograph.html A Biography] * [http://www.tigtail.org/TIG/TVM/X1/a.Early%20Italian/masaccio/masaccio.html Photos of five frescoes attributed to Masaccio] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20121228122453/http://www.tigtail.org/TIG/TVM/X1/a.Early%20Italian/masaccio/masaccio.html |date=2012-12-28 }} * [http://www.aiwaz.net/gallery/masaccio/gc149 Masaccio at Panopticon Virtual Art Gallery] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070621101254/http://www.aiwaz.net/gallery/masaccio/gc149 |date=2007-06-21 }} * [http://store.metmuseum.org/dvds/empire-of-the-eye-the-magic-of-illusion-dvd/invt/80007883/ Metropolitan Museum of Art DVD about perspective and Masaccio] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] p9xdtpjfs0ecrj9sya4jelxk2l45wrb 0 566227 9397565 8961605 2026-06-10T05:49:44Z Sj1mor 12103 9397565 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Roy Lichtenstein, Cap de Barcelona 08019-1140-1 DSC09566.jpg|eta|''Cap de Barcelona'', skulptarto, miksaj rimedoj, [[Barcelono]].]] <!--[[Dosiero:Roy Lichtenstein Drowning Girl.jpg|eta|dekstra|''Drowning Girl'' (Dronanta virino, 1963). Montrita en la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko]].]]--> <!--[[Dosiero:Roy Lichtenstein Whaam.jpg|eta|maldekstra|300ra|''[[Whaam!]],'' 1963, [[Tate Modern]]]]--> <!--[[Dosiero:BMW Group 5 320i Roy Lichtenstein 1977.jpg|eta|Group 5 Racing Version of [[BMW 320i]], painted in 1977 by Roy Lichtenstein]]--><!----> '''Roy Fox LICHTENSTEIN''' (prononce [ˈ|l|ɪ|k|t|ən|ˌ|s|t|aɪ|n]; [[27an de oktobro]] [[1923]] – [[29an de septembro]] [[1997]]) estis usona [[Poparto|popartisto]]. Dum la 1960-aj jaroj, kun [[Andy Warhol]], [[Jasper Johns]], kaj [[James Rosenquist]] inter aliaj, li iĝis elstara figuro en la nova arta movado. Lia verko difinis la bazan principon de [[poparto]] pere de [[parodio]].<ref>Arnason, H., ''History of Modern Art: Painting, Sculpture, Architecture'', New York: Harry N. Abrams, Inc. 1968.</ref> Favore al la [[bildstrio]] kiel sia inspiro, Lichtenstein produktis akrabordajn, precizajn komponaĵojn kiujn li dokumentis dum li parodiis ofte laŭ humura parolmaniero. Lia verkaro estis tre influita kaj de populara [[reklamado]] kaj de la [[bildliteraturo]]. Li priskribis [[poparto]]n kiel "ne 'usona' pentrarto sed fakte industria pentrarto."<ref name="rlf-Coplans">{{harvnb|Coplans|1972 | loc= Interviews, pp. 55, 30, 31 }}</ref> Liaj pentraĵoj estis ekspoziciitaj en la Galerio de [[Leo Castelli]] en Novjorko. == Kelkaj verkoj == ''Whaam!'' kaj ''Drowning Girl'' estas ĝenerale konsiderataj kiel la plej famaj verkoj de Lichtenstein,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.visual-arts-cork.com/famous-artists/roy-lichtenstein.htm|titolo=Roy Lichtenstein: Biography of American Pop Artist, Comic-Strip-style Painter.|alirdato=2013-06-05|eldoninto=Encyclopedia of Art}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=MBzPzzJwxwEC&pg=PT153&dq=%22Drowning+Girl%22+Lichtenstein&hl=en&sa=X&ei=k8evUdL1FozV0gGJ1oD4Bw&ved=0CFEQ6AEwBg|titolo=Why Does Batman Carry Shark Repellent?: And Other Amazing Comic Book Trivia!|alirdato=2013-06-06|aŭtoro=Cronin, Brian|eldoninto=[[Penguin Books]]}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://articles.chicagotribune.com/2013-02-18/news/sns-rt-art-lichtensteinlondon-pix-tvl6n0bi7ai-20130218_1_roy-lichtenstein-lichtenstein-show-comic-books|titolo=Lichtenstein show in UK goes beyond cartoon classics|alirdato=2013-06-08|aŭtoro=Collett-White, Mike|dato=2013-02-18|verko=[[Chicago Tribune]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130730221514/http://articles.chicagotribune.com/2013-02-18/news/sns-rt-art-lichtensteinlondon-pix-tvl6n0bi7ai-20130218_1_roy-lichtenstein-lichtenstein-show-comic-books|arkivdato=2013-07-30}}</ref> kun ''Oh, Jeff...I Love You, Too...But...'' eble la tria.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.dailymail.co.uk/femail/article-2280553/Pop-goes-Tate-The-iconic-works-Pop-artist-Roy-Lichtenstein-brought-new-exhibition.html|titolo=Pop goes the Tate! Iconic works of Roy Lichtenstein brought together for exciting new exhibition at the Tate Modern|alirdato=2013-06-07|aŭtoro=Kirkova, Deni|dato=2013-02-19|verko=[[Daily Mail]]}}</ref> ''Drowning Girl'', ''Whaam!'' kaj ''Look Mickey'' estas konsiderata kiel liaj plej influaj verkoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://articles.chicagotribune.com/2012-09-21/entertainment/sns-rt-us-art-britain-lichtensteinbre88k0oy-20120921_1_roy-lichtenstein-tate-modern-retrospective|titolo=Pop art pioneer Lichtenstein in Tate Modern retrospective|alirdato=2013-06-08|aŭtoro=Hoang, Li-mei|dato=2012-09-21|verko=[[Chicago Tribune]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20131103111210/http://articles.chicagotribune.com/2012-09-21/entertainment/sns-rt-us-art-britain-lichtensteinbre88k0oy-20120921_1_roy-lichtenstein-tate-modern-retrospective|arkivdato=2013-11-03}}</ref> ''Woman with Flowered Hat'' (Virino kun florĉapelo) tenis la rekordon por plej alta prezo en aŭkcio de la verkoj de Lichtenstein ekde la 15an de Majo, 2013, kvankam tio estis ĵus superita en 2015 de ''Nurse''.<ref name=TKODcutia>{{cite news|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/arts/visualarts/article3766492.ece|title=The King of Diamonds comes up trumps in auction|date=May 16, 2013|accessdate=May 20, 2013|first=Will|last=Pavia|work=[[The Times]]|issn=0140-0460|location=London, United Kingdom}}</ref><ref name=CCAASRa$M>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2013/05/16/arts/design/christies-art-auction-sets-record-at-495-million.html|titolo=Christie’s Contemporary Art Auction Sets Record at $495 Million|alirdato=2013-06-07|aŭtoro=Vogel, Carol|dato=2013-05-16|verkaĵo=[[New York Times]]}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} === Bibliografio === * {{Citaĵo el libro|titolo=Roy Lichtenstein|familia nomo=Alloway|persona nomo=Lawrence|jaro=1983|serio=Modern Masters Series|volumo=1|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Abbeville Press|ISBN=0-89659-331-2|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Roy Lichtenstein|familia nomo=Coplans|persona nomo=John|jaro=1972|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Praeger|OCLC=605283|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Prints of Roy Lichtenstein : a Catalogue Raisonné 1948–1997|familia nomo=Corlett|persona nomo=Mary Lee|jaro=2002|eldono=2|loko=Nov-Jorko, NY|eldoninto=Hudson Hills Press|ISBN=1-55595-196-1|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Roy Lichtenstein|familia nomo=Hendrickson|persona nomo=Janis|jaro=1988|loko=Cologne, Germany|eldoninto=Benedikt Taschen|ISBN=3-8228-0281-6|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Image duplicator : Roy Lichtenstein and the emergence of pop art|familia nomo=Lobel|persona nomo=Michael|jaro=2002|loko=New Haven, CT|eldoninto=Yale University Press|ISBN=978-0-300-08762-8|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Lives of the Great 20th-Century Artists|familia nomo=Lucie-Smith|persona nomo=Edward|dato=1999-09-01|eldoninto=Thames & Hudson|ISBN=978-0-500-23739-7|referenco=harv}} * {{Cite book|editor-last=Marter|editor-first=Joan M.|title=Off limits : Rutgers University and the Avant-Garde, 1957–1963|year=1999|publisher=Newark Museum|location=Newark, N.J.|isbn=0-8135-2610-8|ref=harv}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Art In Our Times: A Pictorial History 1890–1980|familia nomo=Selz|persona nomo=Peter|jaro=1981|ĉapitro=The 1960s: Painting|eldoninto=Harry N. Abrams, Inc.|ISBN=0-8109-1676-2|referenco=harv}} == Plia legado == * ''Roy Lichtenstein Interview with Chris Hunt'' Image Entertainment video, 1991 * ''Roy Lichtenstein Interview with Melvyn Bragg'' video * {{Citaĵo el libro|titolo=Roy Lichtenstein's ABC's|familia nomo=Adelman|persona nomo=Bob|jaro=1999|loko=Boston|eldoninto=Bulfinch Press|ISBN=978-0-8212-2591-2}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Roy Lichtenstein : Drawing and Prints|familia nomo=Waldman|persona nomo=Diane|originjaro=1st Pub. 1970|jaro=1988|loko=Secaucus, N.J.|eldoninto=Wellfleet Books|ISBN=978-1-55521-301-5}} == Eksteraj ligiloj == {{Vikicitaro|Roy Lichtenstein}} {{Portalo|Biography}} * [http://www.lichtensteinfoundation.org/ Roy Lichtenstein Foundation] === Biografiaj === * [http://estorico.com/kurl/roy_lichtenstein Roy Lichtenstein timeline] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160314044935/http://estorico.com/kurl/roy_lichtenstein |date=2016-03-14 }} * [http://www.nytimes.com/slideshow/2010/09/23/arts/design/20100924-lich.html?ref=multimedia Roy Lichtenstein] – slideshow by ''[[The New York Times]]'' * [http://www.forbes.com/sites/hannahelliott/2013/08/13/how-nail-art-and-roy-lichtenstein-belong-together/ How Nail Art And Roy Lichtenstein Belong Together] – article by ''[[Forbes]]'' * [http://www.cbsnews.com/stories/2011/01/30/sunday/main7298927.shtml Roy Lichtenstein: Pop Art's Most Popular; His Whimsical Paintings Once Evoked the "Shock of the New"; Now They Evoke Record Prices on the Auction Block] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131017134905/http://www.cbsnews.com/stories/2011/01/30/sunday/main7298927.shtml |date=2013-10-17 }} === Verkoj === * [http://web.mta.info/mta/aft/permanentart/permart.html?agency=NYCT&line=P&station=2&artist=1 Roy Lichtenstein's public artwork at Times Square-42nd Street, commissioned by MTA Arts for Transit.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160816161921/http://web.mta.info/mta/aft/permanentart/permart.html?agency=NYCT&line=P&station=2&artist=1 |date=2016-08-16 }} * [http://nga.gov.au/internationalprints/tyler/Default.cfm?MnuID=3&ArtistIRN=23135&List=True&CREIRN=23135&ORDER_SELECT=13&VIEW_SELECT=5&GrpNam=12&TNOTES=TRUE Roy Lichtenstein in the National Gallery of Australia's Kenneth Tyler collection] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140222005836/http://nga.gov.au/internationalprints/tyler/Default.cfm?MnuID=3&ArtistIRN=23135&List=True&CREIRN=23135&ORDER_SELECT=13&VIEW_SELECT=5&GrpNam=12&TNOTES=TRUE |date=2014-02-22 }} === Aliaj === * [http://davidbarsalou.homestead.com/LICHTENSTEINPROJECT.html Deconstructing Roy Lichtenstein] (sources for Lichtenstein's comic-book paintings) {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lichtenstein, Roy}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Poparto]] [[Kategorio:Abstraktismaj pentristoj]] fm0mqj731ljv7hps42r0dajcitlgs3v 0 566837 9397150 9169607 2026-06-09T14:05:50Z Sj1mor 12103 9397150 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Ilka GEDŐ''' [gedO], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Gedő Ilka''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]]. Ilka Gedő [http://mek.oszk.hu/07400/07415/] naskiĝis la {{daton|26|majo|1921}} en [[Budapeŝto]], ŝi mortis la {{daton|19|junio|1985}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Ilka Gedő devenis el [[judoj|juda]] [[familio]]. Ŝi aĝis 11, kiam ŝi kreis grafikaĵon. Ŝi frekventis 2 privatajn pentrolernejojn inter [[1939]] kaj [[1943]]. Ŝi debutis en [[ekspozicio]] en [[1940]], sed tiutempe ŝi vivtenis sin el kreoj de ceramikaĵoj. Dum la nazia erao ŝi vivis en [[geto]] en sia naskiĝurbo, kie ŝi desegnis (ŝiaj desegnaĵoj estas videblaj en diversaj judaj [[galerio]]j en la mondo). Post la [[2-a mondmilito]] ŝi lernis duonjaron en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo]] de [[Jenő Barcsay]]. En [[1946]] ŝi edziniĝis, en la sekva jaro ŝi naskis (denove en 1953). Komence de la [[socialismo]] ŝi plene retiriĝis, ŝi tradukadis. En [[1969]] ŝi vivis jaron en [[Parizo]], ŝiaj 2 pentraĵoj estis videblaj en ekspozicio. Hejmenveninta ŝi reiris al la pentrado. == Ŝiaj elektitaj ekspozicioj == * Budapeŝto 1942, 1965, 1982, 1987, 1995, 2004, 2021 * [[Székesfehérvár]] 1980 * [[Szentendre]] 1985 * [[Szombathely]] 1989 * [[Glasgow]] 1985, 1989 * [[Novjorko]] 1994, 1996, 1997 * [[Berlino]] 2006 [[Dosiero:065. ARTIFICIAL FLOWER FROM TIHANY ON A RED BACKGROUND, 1972, Oil on canvas, 38 x 74 cm..jpg|eta|550px|center|<center>Pentraĵo de Ilka Gedő]] [[Dosiero:Ilka Gedő - Double Self-Portrait.jpg|eta|<center>Duobla memportreto de Ilka Gedő (1985)]] == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/07400/07415/07415.pdf hungarlingva biografio] * [http://hirmagazin.sulinet.hu/hu/muveszetek/gedo-ilka hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150412092534/http://hirmagazin.sulinet.hu/hu/muveszetek/gedo-ilka |date=2015-04-12 }} * [http://artportal.hu/lexikon/muveszek/gedo-ilka-88 hungarlingva biografio]{{404|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/gedo-ilka_516 hungarlingva biografio] * [http://mek.oszk.hu/07400/07417/html/ germanlingva biografio] <gallery> Dosiero:Ilka Gedő - Rose Garden with a Triangular Window.jpg Dosiero:Ilka Gedő - The March of Triangles.jpg Dosiero:Ilka Gedő - Mask Store.jpg Dosiero:Ilka Gedő - Artificial Flower with Daggers.jpg </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gedo Ilka}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj]] 6cny4io5a56s80154ceqyxu2uv6kznz 0 569207 9397267 8527488 2026-06-09T16:31:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397267 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 27095 ''Girardiwanda'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 27095 Girardiwanda |Aliaj_nomoj = '''1998 UE₂₃''' ; 1985 SP₄ ;<br /> 2000 EK₆₉ |Dato_de_malkovro = {{dato|25|oktobro|1998}} |Malkovrintoj = [[Ulisse Munari|U. Munari]] kaj [[Flavio Castellani|F. Castellani]] |Loko_de_malkovro = [[Asiago]] ([[Italio]]) |Epoko = 2457600.5 {{dato|31|julio|2016}} TDB |Granda_duonakso = 324,856 [[1 E9 m|Gm]] (2,172 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 270,054 Gm (1,805 AU) |Apoapsido = 379,658 Gm (2,538 AU) |Discentreco = 0,1687 |Periodo = 1168,817&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(3,200&nbsp;[[jaro]]j) <!-- 16 : 5 --> |Cirkulrapido = 20,212 km/s |Klinangulo = 5,060° |Meza_anomaliangulo = 227,502°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|31|julio|2016}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 349,357° |Argumento_de_periapsido = 13,250° |Terdistanco_min = 119,927 [[1 E9 m|Gm]] (0,8017 [[Astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 2,501 ± 0,293 km |Albedo_geom = 0,339 ± 0,125 |Absoluta_magnitudo = 14,9 }} '''27095 ''Girardiwanda''''' estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|25|oktobro|1998}} de la italaj [[astronomo]]j [[Ulisse Munari]] kaj [[Flavio Castellani]] elde la [[observa stacio de Asiago Cima Ekar]] de la [[observatorio de Asiago]], apud [[Asiago]] en [[Italio]]. == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de la itala [[ĵurnalisto|ĵurnalistino]] kaj [[poezio|poetino]] ''Girardi Wanda'',<ref>[http://www.quatrociacoe.it/200803/wanda.php Renkonti poetinon (''en Verono'') Wanda Girardi Castellani ; el ''Quatro Ciàcoe'' ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161002125610/http://www.quatrociacoe.it/200803/wanda.php |date=2016-10-02 }} {{lingvokodo|it}}</ref> naskiĝinta en [[Verono]]. Ŝi publikigis ok kolektojn da poemoj kaj estas reprezentita en kvar [[antologio]]j. Kiel ĵurnalistino ŝi publikigis pli ol 400 artikolojn pri [[kulturo]] kaj [[historio]]. Ŝi gajnis en 61 konkursojn de poezio kaj estis honorita en 160 aliaj. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|27095-girardiwanda-1998-ue23}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (27001–28000)#27051-27100|Listo de asteroidoj (27001 – 28000)]] |antaŭ = ''[[27094 Salgari]]'' |periodo = '''27095 ''Girardiwanda''''' |post = ''[[27096 Jelenalane]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Girardiwanda}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Ulisse Munari]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998]] rkg6ok32iggtvswp222sdj7xmj9yqqu 0 569329 9397811 9056134 2026-06-10T10:10:36Z Sj1mor 12103 9397811 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo |kategorio = |lando = Germanio |regiono = Turingio |situo = [[Saalfeld]] |regiono-ISO = DE-TH |tersituo = Centra Saalfeld/Saalfeld |zomo = 14 }} [[Dosiero:Saaltor Saalfeld-Saale.jpg|eta|Saal-pordego en Saalfeld]] La '''Saal-pordego''' (germane: ''Saaltor'') estas bonege konserviĝinta urbopordego de [[Saalfeld]], Germanio. Kelkaj nomis la pordegon ''Anĝela pordego'' (germane: ''Engelstor''). == Historio == Tiu ĉi pordego estas la plej malalta loko de la ĉirkaŭfortikaĵo kaj samtempe ties plej eosta. Ĝi servis kiel enirejo por la komercistoj de sur la komerca vojo kondukanta trans la rivero [[Saale]] en la regionon de Orlagau respektive al [[Saksio]]. La unua mencio estis en 1365; la pordegoturo montras kaj hodiaŭ malfrumezepokan formon. Tamen perdiĝis ensemblego kun la antaŭpordego kiun atestis belege kuprogravaĵo de [[Matthäus Merian]] de 1650. En 1816 la antaŭaĵoj barbare malkonstruitis. La turo mem menciitis nur en 1442; dum la fajrego de 1517 ĝi detruitis sed tuj rekonstruitis estante gravega por la urbodefendo. En 1904 la tegmenta trabaro forbrulis. Kiel la [[Darrtor (Saalfeld)|Darr-pordego]] ankaŭ la Saale-pordego perfekte de multaj jarcentoj transportas mezepokan aspekton. La horizontala projekciaĵo estas kvadrata kaj super la [[ogiva arko|ogivarka]] transpasejo estas tri etaĝoj. La unua etaĝo samnivelas la defendopadon de la ĉirkaŭfortikaĵo. Videblas ankoraŭ pilastroj kelkaj por la [[herso]]. Supre estas sela tegmento inter du ŝtupargabloj kun sep ŝtupetoj. Laŭ la kronikisto Sylvester Lieb (1625) troviĝis ĉe la flanko rigardanta al la urbokerno fresko pri la primoko de [[Jesuo]] dum [[Via crucis]], kio post 1650 forigitis. Sed ja konserviĝis ŝtono meza kun skulptita [[ĉefanĝelo Miĥaelo]]: pro tio la pordego ankaŭ nomitis ''Anĝela pordego''. Ekde 1928 la supraj etaĝoj kun apudaj konstruaĵoj ekuzitis kiel vintrinkejoj. Dum bombardado en aprilo 1945 la pordego mem restis penaŭ maldetruita kontraŭe al la apudaj konstruaĵoj. Multaj homoj mortis restante en bombŝirmilejo tiea. Restaŭradlaboroj profundaj startis en 1998. == Impostejo == Mezepoke estis sur la ponto trans la Saale-rivero kapelo nomita ''Gehülfenkapelle'' aŭ simple ''Ponta kapelo'' kiu servis kiel doganejo. Post akvego de 1880 ĝi malkonstruitis. Post la inaŭguro de la proksima ĉefstacidomo en 1871 konstruitis ŝtona nova ponto paralela al la malnova pli mallarĝa. == Literaturo == Dehio, Georg: ''Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen'', Deutscher Kunstverlag 2003, ISBN 3-422-03095-6, p. 1057 {{Projektoj}} [[Kategorio:Saalfeld/Saale]] [[Kategorio:Pordegoj en Germanio|Saalfeld]] g3sv6bhnj1sesd2qzh5wkpn7gzf5xbs 0 572042 9397625 9344124 2026-06-10T06:33:26Z Sj1mor 12103 9397625 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Anton Faistauer 001.jpg|eta|Muelejo apud Maishofen]] '''Anton FAISTAUER''' (naskiĝinta la daton {{daton|14|2|1887}} en Sankt Martin bei Lofer/[[Pinzgau]], mortinta la {{daton|13|2|1930}} en [[Vieno]]) estis [[austrio|aŭstra]] [[ekspresionismo|ekspresionisma]] pentristo. Li anis ĉe [[Berlina secesio]]. == Vivo == Li venis de familio de farmistoj, kreskis proksime de Maishofen apud [[Zell am See]] kaj origine volis fariĝi katolika pastro. Post renkontiĝo kun [[Albert Paris Gütersloh]], dum li frekventis la gimnazion en [[Bozen]], li iĝis interesita pri pentraĵo. De 1904 ĝis 1906, li iris al privata artlernejo funkciigita fare de Robert Scheffer (1859-1934) en Vieno, poste al la Akademio de belartoj kie li studis ĉe [[Alois Delug]] kaj [[Christian Griepenkerl]]. En 1909 li abdikis de la akademio kaj, kune kun [[Anton Kolig]], [[Robin Christian Andersen]], [[Franz Wiegele]] kaj Egon Schiele, iĝis unu el la fondintoj de la grupo "Neukunstgruppe", por protesti kontraŭ la konservativaj sintenoj de la akademio. De 1909 ĝis 1912, li vojaĝis al [[Kantono Tiĉino|Tiĉino]], Norda Italio kaj Berlino kaj ekspoziciis vaste. En 1913, li geedziĝis kun Ida Andersen, la fratino de lia amiko. Pro la [[Unua mondmilito]], li moviĝis reen al [[Maishofen]] en 1915. Malgraŭ maltaugeco, li estis devigita militservi sen armoj de 1916 ĝis 1918 ene de la 59-a infanteria regimento. Post julio 1917, li ekdeĵoris ĉe la primilithistoria muzeo en Vieno sur posteno "por specialaj celoj", de kie li helpis organizi militajn artekspoziciojn kun sia amiko [[Egon Schiele]]. == La postmilita periodo == Post la milito li vivis en Salzburg kie, kun Felix Albrecht Harta kaj aliaj, li fondis alian radikalan artgrupon nomita "Der Wassermann". Lia edzino mortis la nokton antaŭ ilia unua ekspozicio. Du jarojn poste, li reedziĝis. Antaŭ 1925, li suferis de pulmo kaj stomakmalsanoj kaj faris plurajn terapiajn ekskursetojn al Bozen. Tiun saman jaron, li ricevis gravan komisionon pentri freskojn ĉe la nova [[festivalo de Salcburgo|Eta festivalejo de Salcburgo]]. Tio estis sekvita fare de similaj komisionoj en la seminario en [[Bamberg]] kaj kastelo en la Weidlingau (distrikto de Vieno). Dum tiu periodo, lia dua geedzeco malsukcesis kaj li ekvivis kun sia amantino. En 1926 al li estis ofertita profesoreco en la akademio viena, sed li ne akceptis tion. Li ja revenis al Vieno en 1927, sed daŭre vojaĝis, precipe en Italion. Tri jaroj poste, li havis stomakhemoragion kaj mortis post [[kirurgia operacio]]. Li estis entombigita en Maishofen sub grava monumento dizajnita fare de [[Clemens Holzmeister]]. Strato en Salzburg estas nomita post li kaj la [[Salcburgio|salcburgia landa registaro]] aljuĝas ade ekde 1972 la premion "Anton-Faistauer-Preis" por elstaraj artaj kreitaĵoj. == Fonto == {{Tradukita | lingvo = en | artikolo = Anton Faistauer | revizio = 721102906 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Faistauer, Anton}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj]] ln150bapm43zik090kstzy5b2vhonvy 0 572931 9397803 8942682 2026-06-10T10:04:09Z Sj1mor 12103 9397803 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Chichicastenango banner.JPG|775px]] [[Dosiero:Linbearbetning masarns.jpg|eta|320ra|Procezado de [[lino]] ĉe familia hejmo. [[Svedio]], ĉirkaŭ 1920. Antaŭ la stablo de la sendependaj atelieroj por procezadi la diversajn teksaĵojn —[[kotono]], [[lino]], [[kanabo]], [[lano]]— la taskoj, kaj de [[ŝpinado]] kaj de [[Teksaĵo|teksado]] kaj konfecciado estis farataj ĉe hejmoj kaj malgrandaj familiaj atelieroj.]] [[Dosiero:Raschelei.jpg|dekstra|eta|320ra|Tekstilfabriko ([[Germanio]], ĉirkaŭ 1975).]] La '''tekstilindustrio''' estas unu de la plej malnovaj [[industrio|industriaj]] branĉoj, ĝi havas prahistoriajn tradiciojn. La vorto ''tekstilindustrio'' uzatas kiel '''kolektiva fakvorto de fakoj kiuj produktas [[fadeno]]jn kaj [[ŝtofo]]jn'''. Fadenoj estas pretigitaj el [[fibro]]j, ŝtofoj povas esti produktitaj rekte el [[fibro]]j aŭ el fadenoj. Tiel, la nocio de la tekstila industrio enhavas la produktadon de jeno: * [[fadeno]]j, * [[teksaĵo]]j, * [[trikaĵo]]j, * [[plektaĵo]]j, * [[punto]]j, * [[felto]]j, * ŝtofoj produktitaj el fortigitaj sternaĵoj de fibroj ([[neteksaĵo]]j), * ŝtofoj produktitaj el kunfortigitaj sendependaj fadensistemoj, * la kolorigon kaj aperturon de fadenoj kaj ŝtofoj, * la produkton de nevestaĵajn konfekciitaj tekstilaĵoj ([[sako]]j, [[ŝnuro]]j, [[kordo]]j, [[reto]]j ktp.) La nocio de la tekstilindustrio ''ne'' enhavas la produktadon de konfekciitaj vestoj, ili estas produktaĵoj de la [[vestaĵindustrio]]. == Historio == La historio de la produktado reiras en la prahistorian epokon, ja oni ne havas pri tio ekzaktajn informojn. La fakliteraturo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.etn-net.org/routes/intro/indust_timetable.htm|titolo=Time table to the technological development of textile production in Europe|alirdato=2016-11-4|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071231010139/http://www.etn-net.org/routes/intro/indust_timetable.htm|arkivdato=2007-12-31}}</ref> mencias teksaĵ-similan pecon faritan el iaj fibroj, kiu povus origini el la epoko 25 000 a.K. kaj kiu povus esti la plej malnova tia trovaĵo iam trovita en Eŭropo. Oni konas ankaŭ tekstilan fragmenton el la epoko inter 11 000 kaj 8000 a.K. El la fluejo de la Lago de Zuriko troviĝis teksaĵo kiu estus farita en la epoko 5000–6000 a.K. Elfosado ĉe la rivero [[Tigriso]] en 1988 malkaŝis tenilon de laborilo, faritan el cervokornaro, al kiu [[lino]]-fibroj estis adheritaj; la aĝo de la trovaĵo estas ĉirkaŭkalkulita je 9000 jaroj. Oni konstatis ke ĉi tiuj fibroj originas el iu tre loze teksita vesto. === Krudaj materialoj === Krudaj materialoj de la unuaj tekstilaĵoj estis verŝajne fibroj el plantoj. En [[Hindio]] fadenoj estis ŝpinitaj ekde la malnovegaj epokoj el [[kotono]] kaj [[juto]], en [[Afriko]] el [[kenafo]], en [[Ĉinio]] el [[ramio]], en la [[Filipinoj]] el [[manilo (teksaĵo)|manilo]], en [[Meksiko]] el [[agavo]]. La malnovaj popoloj de [[Eŭropo]] kaj la [[Mediteraneo]] uzis [[lino]]n. Fabrikado de fadenoj kaj feltoj el [[lano]] komencis en la nova-[[ŝtonepoko]] (5000–2000 a.K.) de kelkaj popoloj en [[Azio]]. La unuaj trovitaj fragmentoj de lan-tekstaĵoj originas el [[Malgrand-Azio]], el la 7-a jarcento a.K. Bone konata estas ke la [[silko]] originas el Ĉinio, ĝi estas uzata ekde la 3-a jarcento a.K. La supremenciitaj materialoj estas naturaj materialoj kaj estas uzataj ankaŭ nuntempe. La historio de la artefaritaj fibroj komencis en la 19-a jarcento, kiam naskiĝis la unua „artefarita silko“, fabrikita el celuloznitrato (1884). Ĝi estis sekvita de aliaj produktaĵoj: la [[viskozo]] (1898), la [[acetato]] (1903), la kuproksid-acetato („Bemberg“, 1904) kaj la pli novaj variantoj de la viskozo en la dua duono de la 20-a jarcento (nome la ''modal''- kaj la ''lyocell''-fibroj). La alia grupo de la artefaritaj fibroj estas la sintezitaj fibroj, la krudaj materialoj de tiuj ne estas naturaj sed artefarite produktitaj, lastinstance el [[ŝtonoleo]] ([[nilono]], [[poliestero]], [[akrilo]] ktp.) – ĉiuj estas la produktaĵoj de la 20-a jarcento. === Ŝpinado === [[Dosiero:Fonal.jpg|eta|maldekstra|px130|Fadeno]] [[Dosiero:Cérna.jpg|eta|dekstra|px130|Du kuntorditaj fadenoj]] [[Ŝpinado]] estas la plej malnova, plej tradicia procedo de la fabrikado de fadenoj, ĝi estis konata ankaŭ en la [[ŝtonepoko]] (a.K. 5000–2000). Per ĉi tiu tekniko la mallongaj fibroj estas ordigitaj paralele kaj kunigitaj per tordado. Du aŭ pli fadenoj estas ofte kuntorditaj, ekz. por kudrofadeno. === Teksado === [[Dosiero:Szövet.jpg|eta|maldekstra|130ra|Teksaĵo]] Praktiko de [[teksado]] verŝajne antaŭis ŝpinadon, ĉar bastoj kaj stolonoj, troviĝitaj en la naturo, estis adapteblaj por fabriki formacion similan al teksaĵo. Oni supozas<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=A textilipar története (Historio de la tekstilindutrio)|aŭtoro=Endrei Walter|jaro=1974|eldoninto=Tankönyvkiadó, Budapest}}</ref> ke la unuaj teksaĵoj servis ne la vestadon, sed la prahomoj faris la muron de la kabanoj aŭ fiŝretojn el strukturoj similaj al ia teksaĵoj, faritaj el plantaj fibroj. Sed murpentraĵoj en grandaj [[piramido]]j, konstruitaj en la epoko de la antikva regno de Egipto (2650–2300 a.K.) jam vidigas homajn figurojn portante veston el tekstilaĵo kaj tomboj konservis ankaŭ verajn tekstilaĵojn. Sur sumeraj statuoj el la 22–18-a jarcentoj a.K. estas rekoneblaj bildigoj de vestoj el tekstilaĵoj. La teksaĵo konsistas fundamente el du sistemoj de fadenoj kiuj krucas unu la alian. La laŭlongaj fadenoj estas nomitaj en la tekstilindustrio ''[[varpo]]j'', la transversaj fadenoj estas la ''[[vefto]]j''. === Trikado === [[Dosiero:Single jersey.jpg|eta|130ra|maldekstra|Trikaĵo de veftsistemo]] [[Dosiero:Trikot.jpg|eta|130 px|dekstra|Trikaĵo de varpsistemo]] [[Trikado]] estas pli nova inventaĵo ol la teksado. En egiptiaj tomboj troviĝis [[ŝtrumpeto]] el la 5–6-a jarcento kiu havas strukturon similan al trikado. Sed ĝi ne estis farita per la nuntempa triktekniko, sed per la tekniko kiun oni nomas ''nålbinding'' (trikado per kudrilo).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.en.neulakintaat.fi/17|titolo=History of Nalbinding}}{{404|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ĉi tiu tre malnova tekniko estas opiniebla la antaŭaĵo de trikado. Ĝi longtempe postrestis, estis uzata en la skandinavaj landoj eĉ en la 19-a jarcento kaj estas uzata ankaŭ nuntempe kiel hobimetio. La nuntempa tekniko de trikado originas el [[Arabio]] kie oni faris per ĉi tiu metodo precipe [[ŝtrumpo]]jn. Ĝi alvenis en Eŭropon pere de la [[maŭroj]] kaj tie evoluis al tre alta nivelo. La unuaj trovaĵoj en Eŭropo (ŝtrumpoj, [[ĉapo]]j, [[monujo]]j) retroviĝis el la 2–3-a jarcento.<ref>Norwick, B.: ''The origins of knitting''. Knitting Times, Vol. 40 (1971), No. 20 (Majo 10)</ref> Trikaĵoj havas du fundamentajn tipojn:<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Knitting technology|aŭtoro=David J. Spencer|jaro=1983|eldoninto=Pergamon Press}}</ref> * la trikaĵo de ''veftsistemo'' konsistas el unu sola fadeno, la tuta ŝtofo povas pretiĝi principe el unu fadeno, kies direkto estas sempre transversa, simile al la veftoj en la teksaĵo. La apudaj [[maŝo]]j kaj la sinsekvaj vicoj de maŝoj pretiĝas el la sama fadeno; * la trikaĵo de ''varpsistemo'' konsistas el multaj paralelaj fadenoj, kies ĉefa direkto estas laŭlonga, simile al la varpoj en la teksaĵo. La apudaj kaj sinsekvaj maŝoj pretiĝas el la apudaj fadenoj. === Plektado === [[Dosiero:Fonat2.jpg|eta|dekstra|130ra|Plektaĵo]] Kontraŭ teksaĵo, la plektaĵo konsistas sole el unu sistemo de [[fadeno]]j; ili estas laŭlongaj fadenoj kiuj krucas unu la aliajn. Ankaŭ plektado estas tre malnova tekniko. En la pratempoj oni plektis flekseblajn branĉojn kaj stolonojn kaj oni faris uzaĵojn (ĉefe korbojn) per ĉi tiu metodo.<ref>{{Cite web|url=http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html|title=Historische Flechterei|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-11-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090101112132/http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html|arkivdato=2009-01-01|accessdate=2016-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090101112132/http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html|archivedate=2009-01-01}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-11-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090101112132/http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html |arkivdato=2009-01-01 }}</ref> La unua trovaĵoj de [[Korbfarado|plektitaj korboj]] estas pli malnovaj ol 12 mil jaroj. La [[plektaĵo|plektado]] de la haro estas la sama metodo kiel la faro de plektaĵoj el fadenoj. === Pretigo de puntoj === [[Dosiero:1911 Britannica - Lace 34.jpg|eta|maldekstra|130ra|Principo de pretigo de la bobenpunto]] Ne estas konataj indikoj de la komenco de pretigo de [[punto]]j. Oni supozas ke la unuaj puntoj estis pretigitaj en la antikva [[Romo]], sed la punto laŭ nuntempa interpreto aperis en la 15-a kaj komenco de la 16-a jarcento. Multaj metodoj de la pretigo de manfaritaj puntoj elkreskis dum la jarcentoj: plektita (bobenpunto), trikita, kroĉita. La mekanizado de la produktado komencis en la 19-a jarcento.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Spitzen|aŭtoro=Friedrich Schöner|jaro=1980|eldoninto=VEB Fachbuchverlag, Leipzig}}</ref> === Pretigo de felto === [[Dosiero: Felt cloth.jpg|eta|dekstra|130ra|Feltŝtofoj]] La plej malnova trovaĵo kiu referencas al la ekzistado kaj uzado de [[felto]] originas el a.K. 6500, ĝi estis trovita en [[Turkio]]. En tomboj en [[Siberio]] multaj el felto faritaj objektoj kaj [[tapiŝo]]j estis trovitaj, ili estis pretigitaj ĉirkaŭ 600 a.K. Ankaŭ la muroj de kelkaj tomboj estis kovritaj per feltoj. La pretigo de felto estus komenciĝinta kiam la homaro komencis uzi la felton por vestaĵo. Tamen, la geografia arealo de la uzo de felto estas tre limigita: sole Eŭropo kaj [[Mez-Azio]]. La plej orienta limo estis la [[Granda Ĉina Muro]], la plej okcidenta la [[Karpatoj|Karpat-baseno]]. En nordo la svedoj okupiĝis per farado de felto, en sudo la grekaj kaj romaj restigis fontojn pri uzado de objektoj el felto.<ref>{{Cite web|url= http://www.feltcrafts.com/history.html|title= History of Feltmaking: What is Wool Felt?|titolo= Arkivita kopio|alirdato= 2016-11-06|arkivurl= https://web.archive.org/web/20161103034924/http://www.feltcrafts.com/history.html|arkivdato= 2016-11-03|accessdate= 2016-11-06|archiveurl= https://web.archive.org/web/20161103034924/http://www.feltcrafts.com/history.html|archivedate= 2016-11-03}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.feltcrafts.com/history.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-11-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161103034924/http://www.feltcrafts.com/history.html |arkivdato=2016-11-03 }}</ref> Vera felto estas farebla sole el haro de [[ŝafo]] ([[lano]]). === Ŝtofoj produktitaj el fortigitaj sternaĵoj de fibroj (neteksaĵoj) === [[Dosiero:P4210004.JPG|eta|130ra|Neteksaĵo el filamentoj]] Ĉi tiu teknologio elkreskis el la pretigo de vera felto. Ĉirkaŭ meze de la 20-a jarcento estis inventitaj metodoj per kiuj oni povas produkti felto-similajn ŝtofojn ankaŭ el aliaj (nelanaj) fibroj ([[kotono]] kaj [[artefaritaj fibroj]]). El la mallongaj fibroj, ekzemple, maldika sternaĵo estas formata per kardado. Por senfinaj fibroj (filamentoj) alia metodo estis evoluigita. Ĝenerale pli ol unu sternaĵo estas metataj unu sur la alian kaj la sternaĵoj estas fortigitaj unu kun la alia per gluo aŭ per alia metodo (ekz. per kudrado). (La angla nomo de ĉi tiuj ŝtofoj estas „nonwovens“, t.e. „neteksaĵoj“, sed ĉi tiu estas misgvida, ja ekz. ankaŭ trikaĵoj aŭ plektaĵoj ne estas teksitaj ŝtofoj. Tamen, ĉi tiu nomo estis transprenita ankaŭ en aliajn lingvojn.) Ĉiuj tipoj de ĉi tiuj ŝtofoj estas tre gravaj en la fabrikado de vestaĵoj, teknikaj, domaj, mastrumaj, sanitaraj kaj kosmetikaj produktaĵoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://thenonwovensinstitute.com/about-nwi/learn-about-nonwovens/|titolo=Learn about nonwovens}}{{404|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Ŝtofoj produktitaj el kunfortigitaj sendependaj fadensistemoj === [[Dosiero:Multiaxial fabric.jpg|eta|maldekstra|130ra|Multadirekta ŝtofo]] [[Dosiero:Multiaxial Fabrics.svg|eta|dekstra|300ra|Pretigo de multadirekta ŝtofo]] Rezulto de la disvolvadoj en la 20-a jarcento estas ankaŭ la tekniko per kiu fadensistemoj metitaj unu sur la alian estas kunfortigitaj per la kombinaĵo de trikado kaj kudrado. (Ĉi tiu metodo originas el [[Germanio]] kaj la germanlingva nomo estas „Nähgewirke“, kiu estas tradukebla tiel: „kudrante trikita ŝtofo“ aŭ pli mallonge: „kudretrikitaĵo“. La angla nomo estas „stitch-bonded fabric“.) La direkto de ĉi tiuj fadensistemoj povas esti diversa: ili povas kruci unu la alian en rektangulo aŭ en aliaj anguloj (plej ofte +45° kaj –45°). La ŝtofo kiu enhavas sole laŭlongajn (0°) aŭ sole transversajn (90°) paralelajn fadenoj, kunligitaj per la kuna sistemo de trikado kaj kudrado, estas kapabla elteni ŝarĝojn sole el un direkto – ili estas „unudirektaj“ ŝtofoj. Se la ŝtofo enhavas kaj laŭlongajn kaj transversajn paralelajn kunligitajn fadenojn, ĝi estas „dudirekta“. Se ĝi estas pretigita per fadensistemoj direktiĝantaj simetrie en +45° kaj –45°, ĉi tiu ŝtofo kapablas uniforme elteni la ŝarĝojn efikantajn el diversaj direktoj; ĝi nomiĝas „mult-direkta“. Ĉiuj de ĉi tiuj ŝtofoj havas tre gravan rolon en la sfero de la teknikaj teksaĵoj.<ref>{{Cite web|url=http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf|title=Systematik und Terminologie der textilen Flächengebilde|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-11-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20161107155613/http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf|arkivdato=2016-11-07|accessdate=2016-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161107155613/http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf|archivedate=2016-11-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-11-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161107155613/http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf |arkivdato=2016-11-07 }}</ref> === Kolorigo kaj apretigo de fadenoj kaj ŝtofoj === [[Dosiero:Festőműhely 18-ik század.jpg|eta|dekstra|200ra|Kolorigejo en la 18-a jarcento]] La kolorigo kaj lavado de teksaĵoj estas tre antikvaj metodoj. En la [[antikva Egipto]] oni kolorigis la teksaĵojn, la lavado kaj apretigo estis aparta fako. Ankaŭ la [[ĉinoj]] kaj hindoj konis la kolorigilojn kaj konis la metodon por fiksi ilin sur la teksaĵon. Postrestis kolektoj de receptoj el la antikva epoko el kiuj kaj el la analizo de postrestitaj restoj de teksaĵoj estas konata ke oni uzis plantojn kaj bestojn de multaj specoj por pretigo de kolorigiloj. Ankaŭ estas konata, kiujn materialojn ili uzis por la fiksado. En la kolorigejo oni uzis kuvojn el ligno aŭ ŝtono kaj [[kaldrono]]j, la materio estis movitaj per bastonoj. Per sekigo kadroj estis uzataj. Proksime al la metiejo devis esti [[rivero]], ĉi tiu estis nemalhavebla por la gargarado. Por lavado oni uzis [[natrio]]n kaj [[kalio]]n. La teksaĵojn faritajn el plantaj fibroj (kotono, lino) estis elmetitaj en malseka stato al sunradio, tiel la ultraviola radiado blankigis ilin. La lanteksaĵoj estis sternitaj sur kadro kaj sube peco de [[sulfuro]] estis bruligita; la lano blankiĝis sub la ago de [[sulfura dioksido]]. Ankaŭ en la antikvaj kulturoj oni konis la [[gratado]]n kaj [[razado]]n, eĉ ankaŭ rostadon, kiel agojn de apretigo, plue la [[fulado]] de lano. Fulado estis elfarita en la antikva epoko per homa forto, per piedpremado; la fulanta [[akvomuelilo]] disvastiĝis sole ĉirkaŭ la jaro 1000 el Francio.<ref>{{Cite web|url=http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html|author=Siobhan nicDhuinnshleibhe|title=A brief history of dystuffs & dyeing|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-11-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160620190444/http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html|arkivdato=2016-06-20|accessdate=2016-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160620190444/http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html|archivedate=2016-06-20}} {{Citaĵo el la reto |url=http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-11-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160620190444/http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html |arkivdato=2016-06-20 }}</ref> == La evoluo de la industria formo de la pretigo de tekstilaĵoj == [[Dosiero:G. Bruno - Le Tour de la France par deux enfants p152.jpg|eta|maldekstra|110ra|Primitiva ĵakard-teksmaŝino en la 19-a jarcento]] [[Dosiero:Knitting workshop in the 18th century.jpg|eta|dekstra|200ra|Trikejo en la 18-a jarcento]] [[Dosiero:Lamb's textile industry of the United States, embracing biographical sketches of prominment men and a historical résumé of the progress of textile manufacture from the earliest records to the present (14779570154).jpg|eta|maldekstra|130ra|Cilindra presmaŝino en la komenco de la 20-a jarcento]] La pretigo de teksaĵoj estis doma industria aktiveco ĝis la 16-a jarcento. Ŝpinado estis farita per mano, la rad-[[ŝpinilo]] estis inventita en la 14-a jarcento en Italio. Por teksado primitivaj teksiloj estis uzataj. Ĝis la invento de la trikmaŝino (William Lee, 1589) trikaĵoj estis faritaj per mano. En la 17-a jarcento la [[gildo]]j ludis la ĉefrolon. En la 18-a jarcento komencis la industria revolucio, formiĝis la manufakturoj kaj ekakcelis la evoluo de la tekstilindustrio. Sinsekve aperis la grandaj inventaĵoj: la rapida [[navedo]] (John Kay, 1730), la trikmaŝino kun du trikilar-litoj (Jedediah Strutt, 1755), la pluŝpinila radŝpinilo (James Hargreaves, 1767), la varptrikmaŝino kun hoktriiloj (Josiah Crane, 1768), la kontinua ŝpinmaŝino ([[Richard Arkwright]], 1769), la per [[vapormaŝino]] funkciigita teksmaŝino ([[Edmund Cartwright]], 1787), la rondtrikmaŝino kun hoktrikiloj (Decroix, 1798) ktp. Ankaŭ la plektmaŝino estis inventita en la 18-a jarcento: Thomas Walford inventis ĝin en 1748 kaj Johann Heinrich Bockmühl plibonigis ĝin en 1767. La rapida evoluo pluis ankaŭ en la 19-a kaj 20-a jarcentoj. En 1805 Joseph Marie Jacquard inventis la regadon per trukartoj por la movigo de la varpfadenoj en la teksmaŝino. (Regadiloj de ĉi tiu sistemo disvastiĝis poste ankaŭ sur aliaj tekstilmaŝinoj kaj ili estas nomataj ankaŭ nuntempe „ĵakard-maŝinoj“.) En la 19-a jarcento aperis unu post la alia la diversaj trikmaŝinoj. Matthew Townsend inventis la langotrikilon en 1856 kaj uzante ĉi tiun trikilon Readgate kreis sian varptrikmaŝinon, la antaŭaĵon de la posta raŝel-maŝino. Ankaŭ la plattrikmaŝino, la inventaĵo de Isaac Wixom Lamb (1863) uzas langotrikilojn, kontraŭe la alia varianto de la plattrikmaŝino, inventita de William Cotton (1864) uzas hoktrikilojn. Ĉi tiu konstruaĵo ricevis poste la nomon „koton-maŝino“. La ŝtrumptrikmaŝino, kiu povas formi la kalkanon kaj la piedpintejon, estas la inventaĵo de William H. McNary (1866). La puntoplektanta maŝino estas la inventaĵo de John Heathcoat (1808), ĉi tiu konstruaĵo estis plibonigita de John Levers (1813). J. Thorpe patentis la ringan ŝpinturnilon, la plej gravan parton de la ringŝpinmaŝino en 1844. La [[industria revolucio]] induktis grandegan evoluon ankaŭ en la kolorigo kaj apretigo. En 1785 Claude Louis Berthollet malkovris la blankigan efekton de la [[kloro]], kiu ebligis rapidigi la blankigan procezon. En la sama jaro patentis Thomas Bell la cilindran presmaŝinon. La invento de Russel Dorr, la razmaŝino uzanta spiralajn klingojn, originas el 1807. ([[Leonardo da Vinci]] jam provadis pretigi [[tondilo]]jn, movataj per akvofluo, por razi drapon.) La unua maŝino por rosti kotonan teksaĵon estis prezentita en 1819 en la internacia industria ekspozicio en Parizo. Unu el la plej gravaj inventaĵoj en la tekstilapretigo estas la proceso inventita de John Mercer en 1844, kiu baziĝas sur la alkaligo de kotonaj tekstilaĵoj kaj kiu estis nomita de li („mercerigado“). La pretigo de la artefaritaj kolorigiloj komencis en la 19-a jarcento. La unua granda malkovro estis la pretigo de la [[anilino]] en 1856 (William Henry Perkin). Kun ĉi tiu inventaĵo komenciĝis la procezo de la produkto de la sintetizitaj kolorigiloj kiu daŭras ankaŭ nuntempe. Dum la pli ol triduona jarcento multaj mil diversaj kolorigiloj estis sintetizitaj. La tekstilindustrio uzas da ili ĉirkaŭ 1500.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=A textilipari technológiák termelékenységének története (Historio de la produktiveco de la tekstilteknologioj)|aŭtoro=Endrei Walter|jaro=1993|eldoninto=Akadémiai Kiadó, Budapest|identigilo=ISBN 963 05 6546 3}}</ref> == La tekstilindustrio nuntempe == [[Dosiero:Circular knitting machine.jpg|eta|dekstra|150ra|Nuntempa rondtrikmaŝino]] [[Dosiero:Sjöllingstad IMG 3204 Houget Duesberg Bosson ring spinning machine 1960s.JPG|eta|maldekstra|300ra|Ŝpinejo en la 20-a jarcento]] La 20-a jarcento alportis grandegan evoluon en ĉiuj areoj de la tekstilindustrio, danke precipe al la disvastiĝo de la sintetizitaj fibroj kaj la elektroniko. La produktiveco de la maŝinoj daŭre iĝis pli granda, la ebleco de la maŝinoj, per fari pli novajn kaj pli variaj desegnojn, daŭre pliiĝis. Iĝis ĝenerala la apliko de la aŭtomacio, komence per mekanikaj aparatoj, poste per uzado de la elektrotekniko, sekve la [[elektroniko]]. La regado de la maŝinoj per [[komputilo]]j estas nuntempe tute ĝenerala en la tekstilindustrio, ĉi tiuj maŝinoj povas labori nur per minimuma homa aktiveco. La disvastiĝo de la multaj variaĵoj de la sintetizitaj fibroj donis grandegan elanon al la evoluigo en tutaj areoj de la tekstilindustrio, ĉefe da la mezo de la 20-a jarcento. Ĉi tiu unuflanke devigis la evoluigon de la produktado, aliflanke malfermis novajn sferojn por la uzado de tekstilaĵoj en la tekniko, sanitaro kaj [[higieno]]. Krome, la realigeblaj novaĵoj en la modernaj maŝinoj signife influas ankaŭ la tradiciajn tekstilaĵojn kaj la [[modo]]n.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.asme.org/engineering-topics/articles/manufacturing-processing/transforming-the-textile-industry|titolo=Transforming the Textile Industry}}</ref> == La plej gravaj produktaĵoj de la tekstilindustrio == [[Dosiero:Proporcio de la diversaj tekstilaĵoj laŭ utiligo.jpg|eta|Proporcio de la diversaj tekstilaĵoj laŭ utiligo]] [[Dosiero:LIROS XTR Dyneema.jpg|eta|dekstra|130ra|Plektita ŝnurego]] [[Dosiero:Textilbeton1.jpeg|eta|dekstra|130ra|Skeleto de tekstilbetono el dudirektaj ŝtofoj]] [[Dosiero:Sicherheitsgurt.jpg|eta|dekstra|130ra|Sekurzono (teksita)]] [[Dosiero:Mit Sand gefüllte Bigbags.jpg|eta|dekstra|130ra|Fleksiblaj konteneroj]] [[Dosiero:Érprotézis készen.jpg|eta|dekstra|130ra|Artefarita vejno (trikita)]] === Vestaĵoj === La tekstilindustrio produktas la ŝtofojn de la jenaj produktaĵoj: * [[subvesto]]j – [[ĉemizo]]j, [[bluzo]]j, [[trikoto]]j, [[kalsono]]j, kalsonetoj, [[korzeto]]j, [[mamzono]]j, noktovestaĵoj ktp. * [[survesto|survestaĵo]]j – [[jako]]j, [[pantalono]]j, [[robo]]j, [[jupo]]j, [[kostumo]]j, [[mantelo]]j, [[surtuto]]j ktp. * suplementaj vestaĵoj – [[ĉapelo]]j, [[skarpo]]j, [[tuko]]j, [[kravato]]j, [[naztuko]]j ktp. * sport- kaj libertempaj vestaĵoj – [[T-ĉemizo]]j, [[poloĉemizo]]j, [[sportkombineo]]j, [[anorako]]j, [[ŝorto]]j, [[banvesto]]j, vestaĵoj por trotkurado, specialaj vestaĵoj por biciklistoj kaj aliaj sportistoj ktp. * [[laborvesto|labor-]] kaj [[protektvestaĵo]]j – [[supertuto]]j, [[kitelo]]j, [[antaŭtuko]]j, [[parapeto]]j ktp. Krome, la tekstilindustrio produktas la jenaj preteproduktitajn (konfekciitaj) vestaĵojn (laŭ la tradicio ĉi tiuj trikitaj vestaĵoj estas produktitaj per la tekstilindustrio, ne la vestaĵindustrio): * [[ŝtrumpo]]j, [[kalsonŝtrumpoj]], [[ŝtrumpeto]]j * [[ganto]]j * trikaĵoj – [[pulovero]]j, trikjakoj, trikroboj, trikskarpoj, [[bereto]]j ktp. === Hejmaj kaj mastrumaĵaj tekstilaĵoj === * hejmaj tekstilaĵoj – kovraĵoj por mebloj, [[kurteno]]j, sunŝirmilegoj, kovriloj, [[tapiŝo]]j, ornamaj [[kovrotuko]]j ktp. * mastrumaĵaj tekstilaĵoj – [[litaĵo]]j, [[tablotuko]]j, [[buŝtuko]]j, viŝtukoj, ŝvabriloj, polvoviŝiloj ktp. === Teknikaj tekstilaĵoj === Teknikaj tekstilaĵoj troviĝas en la plej diversaj fakoj. La plej karakterizaj specoj estas la jenaj:<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.slideshare.net/GranchBerheTseghai/1-technical-textiles-52380537|titolo=Technical textiles}}</ref> * [[ŝnuro]]j, [[ŝnurego]]j, kordonoj * [[sako]]j, flekseblaj [[kontenero]]j * [[baŝo]]j, [[velo]]j, [[tendo]]j * retoj, [[tubo]]j * [[filtrilo]]j, [[kribrilo]]j, obturmaterialoj * separatorŝtofoj en [[akumulatoro]]j * varmizolantaj, voĉizolantaj ŝtofoj * tekstil[[tapeto]]j * [[sekurzono]]j, [[aersako]]j * skeletŝtofo de [[pneŭo]]j kaj [[rimeno]]j, [[kojnorimeno]]j * ŝtofoj por [[aerostato]]j, [[paraŝuto]]j * ŝtofoj uzataj en fabrikado de [[meblo]]j (rimenoj, farĉoj, kordonoj ktp.) * tapiŝoj kaj remburmaterialoj en [[veturilo]]j * teksaĵoj uzataj por kunmeto de la vestaĵo, escepte la ĉefa, ekstera metarialo (subŝtofoj, mezŝtofoj, bendoj, ŝultrokusenoj, pasamentoj, kudrofadenoj ktp.) * specialaj ŝtofoj por [[kugloresista veŝto|kuglorezistaj veŝtoj]] * teksaĵoj en [[ŝuo]]j (ekstera supro, subŝtofo, laĉo) * ŝtofoj de [[dorsosako]]j, [[valizo]]j * ŝtofoj de [[dormosako]]j (ekstera kaj interna sternaĵoj) * plifortigaj teksaĵoj en [[kompozita materialo|kompozitoj]] uzataj en elementoj de aŭto-[[karoserio]]j, [[ŝipo|ŝipkorpoj]], planeoj de [[ventoturbino]]j, sportiloj, partoj de maŝinoj, konstrumaterialoj (ekz. tekstilbetono) ktp. * [[geotekstilaĵo]]j uzataj en konstruado de subkonstruaĵo de [[vojo]]j, [[digo]]j * [[bandaĝo]]j, [[vato]], [[enplantaĵo]]j (ekz. artefaritaj sangaj [[vaskulo]]j, [[ligamento]]j ktp.); ekipaĵoj por hospitaloj: litaĵoj, diversaj tukoj, buŝmaskoj, vindotukoj; vestaĵoj por la kirurgoj ktp. Rimarkinda estas ke multaj novaj tekstilmaterialoj kaj tekstilaĵoj dankas sian estiĝon al la tekniko de [[kosmoflugo]]. === Fibroj === [[Tekstilfibroj]] estas la plej gravaj krudmaterialoj de la tekstilindustrio. Fibroj estas flekseblaj materialaj formacioj kies longo estas relative multe pli granda ol la diko. La tekstilindustrio uzas fibrojn por pretigi [[fadeno]]jn por fari ŝtofojn ([[teksaĵo]]j, [[trikaĵo]]j, [[plektaĵo]]j, [[punto]]j), sed ŝtofoj estas pretigeblaj ankaŭ senpere el fibroj ([[felto]]j, [[neteksaĵo]]j). Kolektiva propreco de la plej multaj tekstilfibroj estas ke iliaj materialoj estas [[polimero]]j (makromolekulaj materialoj), kiuj kreas ĉenmolekulojn. Tiaj polimeroj estiĝas en la naturo, kiel ekz. la materialo de la [[kotono]] ([[celulozo]]) aŭ de la [[lano]] ([[keratino]]), sed estas kreataj ankaŭ artefarite per kemiaj procedoj (ĉi tiuj estas la t.n. ''sintezitaj materialoj''). Aldone, ekzistas ankaŭ neorganikaj mineralaj materialoj, kiuj havas fibran strukturon (ekz. [[asbesto]] aŭ [[bazalto]]) kaj estas adapteblaj por prilaborado per tekstilaj procedoj.<ref name=autogenerated1>{{Cite web|url=https://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers|title=Textile fibers|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-05-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20161226224258/http://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers|arkivdato=2016-12-26|accessdate=2017-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161226224258/http://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers|archivedate=2016-12-26}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161226224258/http://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers |arkivdato=2016-12-26 }}</ref> [[Ĥadi]] aŭ ''Khadi'' ([[IAST]]: Khādī) estas man-teksita tolo de [[natura fibro]] originita el la orientaj regionoj de la Hindia subkontinento, ĉefe de [[Orienta Barato]], [[Nordorienta Barato]] kaj [[Bangladeŝo]], sed estas nune mallarĝe uzata en [[Pakistano]] kaj tra la tuta Barato. Tiu tekstilo estas farata ĉefe el [[kotono]]. Fibroj estas uzataj ne sole de la tekstilindustrio, ili estas gravaj krudmaterialoj de iuj [[kompozita materialo|kompozitoj]] en kiuj ili servas, enkorpigite en la matricon ([[plasto]], [[betono]]), kiel plifortigiloj. Aliaj uzoj estas ekz. amaso de fibroj por termika aŭ brua [[izolaĵo|izolado]], lumofibro ([[optika fibro]]) ktp.<ref name=autogenerated2>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.globalspec.com/learnmore/materials_chemicals_adhesives/composites_textiles_reinforcements/synthetic_fibers_fabrics_polymer_textiles|titolo=Synthetic Fibers and Fabrics Information}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Copeland, Melvin Thomas. ''The cotton manufacturing industry of the United States'' (Harvard University Press, 1912) [http://chla.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=chla;idno=2718002 rete] * Cameron, Edward H. '' Samuel Slater, Father of American Manufactures'' (1960) biografio * Conrad, Jr., James L. "'Drive That Branch': Samuel Slater, the Power Loom, and the Writing of America's Textile History," ''Technology and Culture,'' Vol. 36, No. 1 (Jan., 1995), pp.&nbsp;1–28 [http://www.jstor.org/stable/3106339 in JSTOR] * Griffiths, T., Hunt, P.A., and O’Brien, P. K. "Inventive activity in the British textile industry", ''Journal of Economic History,'' 52 (1992), pp.&nbsp;881–906. * Griffiths, Trevor; Hunt, Philip; O’Brien, Patrick. "Scottish, Irish, and imperial connections: Parliament, the three kingdoms, and the mechanization of cotton spinning in eighteenth-century Britain," ''Economic History Review,'' Aug 2008, Vol. 61 Issue 3, pp 625–650 * Smelser; Neil J. ''Social Change in the Industrial Revolution: An Application of Theory to the British Cotton Industry'' (1959) * Tucker, Barbara M. "The Merchant, the Manufacturer, and the Factory Manager: The Case of Samuel Slater," ''Business History Review,'' Vol. 55, No. 3 (Autumn, 1981), pp.&nbsp;297–313 [http://www.jstor.org/stable/3114126 in JSTOR] * Tucker, Barbara M. '' Samuel Slater and the Origins of the American Textile Industry, 1790-1860'' (1984) * Woytinsky, W. S., kaj E. S. Woytinsky. ''World Population and Production Trends and Outlooks'' (1953) pp.&nbsp;1051–98 {{Elstara}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Teksaĵindustrio| ]] [[Kategorio:Industrio| ]] q7ewgwwbqybo5ejybs64q09agu0vv3h 9397804 9397803 2026-06-10T10:04:22Z Sj1mor 12103 9397804 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Chichicastenango banner.JPG|centre|775px]] {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Linbearbetning masarns.jpg|eta|320ra|Procezado de [[lino]] ĉe familia hejmo. [[Svedio]], ĉirkaŭ 1920. Antaŭ la stablo de la sendependaj atelieroj por procezadi la diversajn teksaĵojn —[[kotono]], [[lino]], [[kanabo]], [[lano]]— la taskoj, kaj de [[ŝpinado]] kaj de [[Teksaĵo|teksado]] kaj konfecciado estis farataj ĉe hejmoj kaj malgrandaj familiaj atelieroj.]] [[Dosiero:Raschelei.jpg|dekstra|eta|320ra|Tekstilfabriko ([[Germanio]], ĉirkaŭ 1975).]] La '''tekstilindustrio''' estas unu de la plej malnovaj [[industrio|industriaj]] branĉoj, ĝi havas prahistoriajn tradiciojn. La vorto ''tekstilindustrio'' uzatas kiel '''kolektiva fakvorto de fakoj kiuj produktas [[fadeno]]jn kaj [[ŝtofo]]jn'''. Fadenoj estas pretigitaj el [[fibro]]j, ŝtofoj povas esti produktitaj rekte el [[fibro]]j aŭ el fadenoj. Tiel, la nocio de la tekstila industrio enhavas la produktadon de jeno: * [[fadeno]]j, * [[teksaĵo]]j, * [[trikaĵo]]j, * [[plektaĵo]]j, * [[punto]]j, * [[felto]]j, * ŝtofoj produktitaj el fortigitaj sternaĵoj de fibroj ([[neteksaĵo]]j), * ŝtofoj produktitaj el kunfortigitaj sendependaj fadensistemoj, * la kolorigon kaj aperturon de fadenoj kaj ŝtofoj, * la produkton de nevestaĵajn konfekciitaj tekstilaĵoj ([[sako]]j, [[ŝnuro]]j, [[kordo]]j, [[reto]]j ktp.) La nocio de la tekstilindustrio ''ne'' enhavas la produktadon de konfekciitaj vestoj, ili estas produktaĵoj de la [[vestaĵindustrio]]. == Historio == La historio de la produktado reiras en la prahistorian epokon, ja oni ne havas pri tio ekzaktajn informojn. La fakliteraturo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.etn-net.org/routes/intro/indust_timetable.htm|titolo=Time table to the technological development of textile production in Europe|alirdato=2016-11-4|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071231010139/http://www.etn-net.org/routes/intro/indust_timetable.htm|arkivdato=2007-12-31}}</ref> mencias teksaĵ-similan pecon faritan el iaj fibroj, kiu povus origini el la epoko 25 000 a.K. kaj kiu povus esti la plej malnova tia trovaĵo iam trovita en Eŭropo. Oni konas ankaŭ tekstilan fragmenton el la epoko inter 11 000 kaj 8000 a.K. El la fluejo de la Lago de Zuriko troviĝis teksaĵo kiu estus farita en la epoko 5000–6000 a.K. Elfosado ĉe la rivero [[Tigriso]] en 1988 malkaŝis tenilon de laborilo, faritan el cervokornaro, al kiu [[lino]]-fibroj estis adheritaj; la aĝo de la trovaĵo estas ĉirkaŭkalkulita je 9000 jaroj. Oni konstatis ke ĉi tiuj fibroj originas el iu tre loze teksita vesto. === Krudaj materialoj === Krudaj materialoj de la unuaj tekstilaĵoj estis verŝajne fibroj el plantoj. En [[Hindio]] fadenoj estis ŝpinitaj ekde la malnovegaj epokoj el [[kotono]] kaj [[juto]], en [[Afriko]] el [[kenafo]], en [[Ĉinio]] el [[ramio]], en la [[Filipinoj]] el [[manilo (teksaĵo)|manilo]], en [[Meksiko]] el [[agavo]]. La malnovaj popoloj de [[Eŭropo]] kaj la [[Mediteraneo]] uzis [[lino]]n. Fabrikado de fadenoj kaj feltoj el [[lano]] komencis en la nova-[[ŝtonepoko]] (5000–2000 a.K.) de kelkaj popoloj en [[Azio]]. La unuaj trovitaj fragmentoj de lan-tekstaĵoj originas el [[Malgrand-Azio]], el la 7-a jarcento a.K. Bone konata estas ke la [[silko]] originas el Ĉinio, ĝi estas uzata ekde la 3-a jarcento a.K. La supremenciitaj materialoj estas naturaj materialoj kaj estas uzataj ankaŭ nuntempe. La historio de la artefaritaj fibroj komencis en la 19-a jarcento, kiam naskiĝis la unua „artefarita silko“, fabrikita el celuloznitrato (1884). Ĝi estis sekvita de aliaj produktaĵoj: la [[viskozo]] (1898), la [[acetato]] (1903), la kuproksid-acetato („Bemberg“, 1904) kaj la pli novaj variantoj de la viskozo en la dua duono de la 20-a jarcento (nome la ''modal''- kaj la ''lyocell''-fibroj). La alia grupo de la artefaritaj fibroj estas la sintezitaj fibroj, la krudaj materialoj de tiuj ne estas naturaj sed artefarite produktitaj, lastinstance el [[ŝtonoleo]] ([[nilono]], [[poliestero]], [[akrilo]] ktp.) – ĉiuj estas la produktaĵoj de la 20-a jarcento. === Ŝpinado === [[Dosiero:Fonal.jpg|eta|maldekstra|px130|Fadeno]] [[Dosiero:Cérna.jpg|eta|dekstra|px130|Du kuntorditaj fadenoj]] [[Ŝpinado]] estas la plej malnova, plej tradicia procedo de la fabrikado de fadenoj, ĝi estis konata ankaŭ en la [[ŝtonepoko]] (a.K. 5000–2000). Per ĉi tiu tekniko la mallongaj fibroj estas ordigitaj paralele kaj kunigitaj per tordado. Du aŭ pli fadenoj estas ofte kuntorditaj, ekz. por kudrofadeno. === Teksado === [[Dosiero:Szövet.jpg|eta|maldekstra|130ra|Teksaĵo]] Praktiko de [[teksado]] verŝajne antaŭis ŝpinadon, ĉar bastoj kaj stolonoj, troviĝitaj en la naturo, estis adapteblaj por fabriki formacion similan al teksaĵo. Oni supozas<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=A textilipar története (Historio de la tekstilindutrio)|aŭtoro=Endrei Walter|jaro=1974|eldoninto=Tankönyvkiadó, Budapest}}</ref> ke la unuaj teksaĵoj servis ne la vestadon, sed la prahomoj faris la muron de la kabanoj aŭ fiŝretojn el strukturoj similaj al ia teksaĵoj, faritaj el plantaj fibroj. Sed murpentraĵoj en grandaj [[piramido]]j, konstruitaj en la epoko de la antikva regno de Egipto (2650–2300 a.K.) jam vidigas homajn figurojn portante veston el tekstilaĵo kaj tomboj konservis ankaŭ verajn tekstilaĵojn. Sur sumeraj statuoj el la 22–18-a jarcentoj a.K. estas rekoneblaj bildigoj de vestoj el tekstilaĵoj. La teksaĵo konsistas fundamente el du sistemoj de fadenoj kiuj krucas unu la alian. La laŭlongaj fadenoj estas nomitaj en la tekstilindustrio ''[[varpo]]j'', la transversaj fadenoj estas la ''[[vefto]]j''. === Trikado === [[Dosiero:Single jersey.jpg|eta|130ra|maldekstra|Trikaĵo de veftsistemo]] [[Dosiero:Trikot.jpg|eta|130 px|dekstra|Trikaĵo de varpsistemo]] [[Trikado]] estas pli nova inventaĵo ol la teksado. En egiptiaj tomboj troviĝis [[ŝtrumpeto]] el la 5–6-a jarcento kiu havas strukturon similan al trikado. Sed ĝi ne estis farita per la nuntempa triktekniko, sed per la tekniko kiun oni nomas ''nålbinding'' (trikado per kudrilo).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.en.neulakintaat.fi/17|titolo=History of Nalbinding}}{{404|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ĉi tiu tre malnova tekniko estas opiniebla la antaŭaĵo de trikado. Ĝi longtempe postrestis, estis uzata en la skandinavaj landoj eĉ en la 19-a jarcento kaj estas uzata ankaŭ nuntempe kiel hobimetio. La nuntempa tekniko de trikado originas el [[Arabio]] kie oni faris per ĉi tiu metodo precipe [[ŝtrumpo]]jn. Ĝi alvenis en Eŭropon pere de la [[maŭroj]] kaj tie evoluis al tre alta nivelo. La unuaj trovaĵoj en Eŭropo (ŝtrumpoj, [[ĉapo]]j, [[monujo]]j) retroviĝis el la 2–3-a jarcento.<ref>Norwick, B.: ''The origins of knitting''. Knitting Times, Vol. 40 (1971), No. 20 (Majo 10)</ref> Trikaĵoj havas du fundamentajn tipojn:<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Knitting technology|aŭtoro=David J. Spencer|jaro=1983|eldoninto=Pergamon Press}}</ref> * la trikaĵo de ''veftsistemo'' konsistas el unu sola fadeno, la tuta ŝtofo povas pretiĝi principe el unu fadeno, kies direkto estas sempre transversa, simile al la veftoj en la teksaĵo. La apudaj [[maŝo]]j kaj la sinsekvaj vicoj de maŝoj pretiĝas el la sama fadeno; * la trikaĵo de ''varpsistemo'' konsistas el multaj paralelaj fadenoj, kies ĉefa direkto estas laŭlonga, simile al la varpoj en la teksaĵo. La apudaj kaj sinsekvaj maŝoj pretiĝas el la apudaj fadenoj. === Plektado === [[Dosiero:Fonat2.jpg|eta|dekstra|130ra|Plektaĵo]] Kontraŭ teksaĵo, la plektaĵo konsistas sole el unu sistemo de [[fadeno]]j; ili estas laŭlongaj fadenoj kiuj krucas unu la aliajn. Ankaŭ plektado estas tre malnova tekniko. En la pratempoj oni plektis flekseblajn branĉojn kaj stolonojn kaj oni faris uzaĵojn (ĉefe korbojn) per ĉi tiu metodo.<ref>{{Cite web|url=http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html|title=Historische Flechterei|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-11-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090101112132/http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html|arkivdato=2009-01-01|accessdate=2016-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090101112132/http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html|archivedate=2009-01-01}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-11-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090101112132/http://www.flechtart.ch/3,0,geschichte,index,0.html |arkivdato=2009-01-01 }}</ref> La unua trovaĵoj de [[Korbfarado|plektitaj korboj]] estas pli malnovaj ol 12 mil jaroj. La [[plektaĵo|plektado]] de la haro estas la sama metodo kiel la faro de plektaĵoj el fadenoj. === Pretigo de puntoj === [[Dosiero:1911 Britannica - Lace 34.jpg|eta|maldekstra|130ra|Principo de pretigo de la bobenpunto]] Ne estas konataj indikoj de la komenco de pretigo de [[punto]]j. Oni supozas ke la unuaj puntoj estis pretigitaj en la antikva [[Romo]], sed la punto laŭ nuntempa interpreto aperis en la 15-a kaj komenco de la 16-a jarcento. Multaj metodoj de la pretigo de manfaritaj puntoj elkreskis dum la jarcentoj: plektita (bobenpunto), trikita, kroĉita. La mekanizado de la produktado komencis en la 19-a jarcento.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Spitzen|aŭtoro=Friedrich Schöner|jaro=1980|eldoninto=VEB Fachbuchverlag, Leipzig}}</ref> === Pretigo de felto === [[Dosiero: Felt cloth.jpg|eta|dekstra|130ra|Feltŝtofoj]] La plej malnova trovaĵo kiu referencas al la ekzistado kaj uzado de [[felto]] originas el a.K. 6500, ĝi estis trovita en [[Turkio]]. En tomboj en [[Siberio]] multaj el felto faritaj objektoj kaj [[tapiŝo]]j estis trovitaj, ili estis pretigitaj ĉirkaŭ 600 a.K. Ankaŭ la muroj de kelkaj tomboj estis kovritaj per feltoj. La pretigo de felto estus komenciĝinta kiam la homaro komencis uzi la felton por vestaĵo. Tamen, la geografia arealo de la uzo de felto estas tre limigita: sole Eŭropo kaj [[Mez-Azio]]. La plej orienta limo estis la [[Granda Ĉina Muro]], la plej okcidenta la [[Karpatoj|Karpat-baseno]]. En nordo la svedoj okupiĝis per farado de felto, en sudo la grekaj kaj romaj restigis fontojn pri uzado de objektoj el felto.<ref>{{Cite web|url= http://www.feltcrafts.com/history.html|title= History of Feltmaking: What is Wool Felt?|titolo= Arkivita kopio|alirdato= 2016-11-06|arkivurl= https://web.archive.org/web/20161103034924/http://www.feltcrafts.com/history.html|arkivdato= 2016-11-03|accessdate= 2016-11-06|archiveurl= https://web.archive.org/web/20161103034924/http://www.feltcrafts.com/history.html|archivedate= 2016-11-03}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.feltcrafts.com/history.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-11-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161103034924/http://www.feltcrafts.com/history.html |arkivdato=2016-11-03 }}</ref> Vera felto estas farebla sole el haro de [[ŝafo]] ([[lano]]). === Ŝtofoj produktitaj el fortigitaj sternaĵoj de fibroj (neteksaĵoj) === [[Dosiero:P4210004.JPG|eta|130ra|Neteksaĵo el filamentoj]] Ĉi tiu teknologio elkreskis el la pretigo de vera felto. Ĉirkaŭ meze de la 20-a jarcento estis inventitaj metodoj per kiuj oni povas produkti felto-similajn ŝtofojn ankaŭ el aliaj (nelanaj) fibroj ([[kotono]] kaj [[artefaritaj fibroj]]). El la mallongaj fibroj, ekzemple, maldika sternaĵo estas formata per kardado. Por senfinaj fibroj (filamentoj) alia metodo estis evoluigita. Ĝenerale pli ol unu sternaĵo estas metataj unu sur la alian kaj la sternaĵoj estas fortigitaj unu kun la alia per gluo aŭ per alia metodo (ekz. per kudrado). (La angla nomo de ĉi tiuj ŝtofoj estas „nonwovens“, t.e. „neteksaĵoj“, sed ĉi tiu estas misgvida, ja ekz. ankaŭ trikaĵoj aŭ plektaĵoj ne estas teksitaj ŝtofoj. Tamen, ĉi tiu nomo estis transprenita ankaŭ en aliajn lingvojn.) Ĉiuj tipoj de ĉi tiuj ŝtofoj estas tre gravaj en la fabrikado de vestaĵoj, teknikaj, domaj, mastrumaj, sanitaraj kaj kosmetikaj produktaĵoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://thenonwovensinstitute.com/about-nwi/learn-about-nonwovens/|titolo=Learn about nonwovens}}{{404|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Ŝtofoj produktitaj el kunfortigitaj sendependaj fadensistemoj === [[Dosiero:Multiaxial fabric.jpg|eta|maldekstra|130ra|Multadirekta ŝtofo]] [[Dosiero:Multiaxial Fabrics.svg|eta|dekstra|300ra|Pretigo de multadirekta ŝtofo]] Rezulto de la disvolvadoj en la 20-a jarcento estas ankaŭ la tekniko per kiu fadensistemoj metitaj unu sur la alian estas kunfortigitaj per la kombinaĵo de trikado kaj kudrado. (Ĉi tiu metodo originas el [[Germanio]] kaj la germanlingva nomo estas „Nähgewirke“, kiu estas tradukebla tiel: „kudrante trikita ŝtofo“ aŭ pli mallonge: „kudretrikitaĵo“. La angla nomo estas „stitch-bonded fabric“.) La direkto de ĉi tiuj fadensistemoj povas esti diversa: ili povas kruci unu la alian en rektangulo aŭ en aliaj anguloj (plej ofte +45° kaj –45°). La ŝtofo kiu enhavas sole laŭlongajn (0°) aŭ sole transversajn (90°) paralelajn fadenoj, kunligitaj per la kuna sistemo de trikado kaj kudrado, estas kapabla elteni ŝarĝojn sole el un direkto – ili estas „unudirektaj“ ŝtofoj. Se la ŝtofo enhavas kaj laŭlongajn kaj transversajn paralelajn kunligitajn fadenojn, ĝi estas „dudirekta“. Se ĝi estas pretigita per fadensistemoj direktiĝantaj simetrie en +45° kaj –45°, ĉi tiu ŝtofo kapablas uniforme elteni la ŝarĝojn efikantajn el diversaj direktoj; ĝi nomiĝas „mult-direkta“. Ĉiuj de ĉi tiuj ŝtofoj havas tre gravan rolon en la sfero de la teknikaj teksaĵoj.<ref>{{Cite web|url=http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf|title=Systematik und Terminologie der textilen Flächengebilde|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-11-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20161107155613/http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf|arkivdato=2016-11-07|accessdate=2016-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161107155613/http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf|archivedate=2016-11-07}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-11-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161107155613/http://www.lenzing.com/fileadmin/template/pdf/konzern/lenzinger_berichte/ausgabe_35_1973/LB-0351973048.pdf |arkivdato=2016-11-07 }}</ref> === Kolorigo kaj apretigo de fadenoj kaj ŝtofoj === [[Dosiero:Festőműhely 18-ik század.jpg|eta|dekstra|200ra|Kolorigejo en la 18-a jarcento]] La kolorigo kaj lavado de teksaĵoj estas tre antikvaj metodoj. En la [[antikva Egipto]] oni kolorigis la teksaĵojn, la lavado kaj apretigo estis aparta fako. Ankaŭ la [[ĉinoj]] kaj hindoj konis la kolorigilojn kaj konis la metodon por fiksi ilin sur la teksaĵon. Postrestis kolektoj de receptoj el la antikva epoko el kiuj kaj el la analizo de postrestitaj restoj de teksaĵoj estas konata ke oni uzis plantojn kaj bestojn de multaj specoj por pretigo de kolorigiloj. Ankaŭ estas konata, kiujn materialojn ili uzis por la fiksado. En la kolorigejo oni uzis kuvojn el ligno aŭ ŝtono kaj [[kaldrono]]j, la materio estis movitaj per bastonoj. Per sekigo kadroj estis uzataj. Proksime al la metiejo devis esti [[rivero]], ĉi tiu estis nemalhavebla por la gargarado. Por lavado oni uzis [[natrio]]n kaj [[kalio]]n. La teksaĵojn faritajn el plantaj fibroj (kotono, lino) estis elmetitaj en malseka stato al sunradio, tiel la ultraviola radiado blankigis ilin. La lanteksaĵoj estis sternitaj sur kadro kaj sube peco de [[sulfuro]] estis bruligita; la lano blankiĝis sub la ago de [[sulfura dioksido]]. Ankaŭ en la antikvaj kulturoj oni konis la [[gratado]]n kaj [[razado]]n, eĉ ankaŭ rostadon, kiel agojn de apretigo, plue la [[fulado]] de lano. Fulado estis elfarita en la antikva epoko per homa forto, per piedpremado; la fulanta [[akvomuelilo]] disvastiĝis sole ĉirkaŭ la jaro 1000 el Francio.<ref>{{Cite web|url=http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html|author=Siobhan nicDhuinnshleibhe|title=A brief history of dystuffs & dyeing|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-11-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160620190444/http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html|arkivdato=2016-06-20|accessdate=2016-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160620190444/http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html|archivedate=2016-06-20}} {{Citaĵo el la reto |url=http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-11-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160620190444/http://kws.atlantia.sca.org/dyeing.html |arkivdato=2016-06-20 }}</ref> == La evoluo de la industria formo de la pretigo de tekstilaĵoj == [[Dosiero:G. Bruno - Le Tour de la France par deux enfants p152.jpg|eta|maldekstra|110ra|Primitiva ĵakard-teksmaŝino en la 19-a jarcento]] [[Dosiero:Knitting workshop in the 18th century.jpg|eta|dekstra|200ra|Trikejo en la 18-a jarcento]] [[Dosiero:Lamb's textile industry of the United States, embracing biographical sketches of prominment men and a historical résumé of the progress of textile manufacture from the earliest records to the present (14779570154).jpg|eta|maldekstra|130ra|Cilindra presmaŝino en la komenco de la 20-a jarcento]] La pretigo de teksaĵoj estis doma industria aktiveco ĝis la 16-a jarcento. Ŝpinado estis farita per mano, la rad-[[ŝpinilo]] estis inventita en la 14-a jarcento en Italio. Por teksado primitivaj teksiloj estis uzataj. Ĝis la invento de la trikmaŝino (William Lee, 1589) trikaĵoj estis faritaj per mano. En la 17-a jarcento la [[gildo]]j ludis la ĉefrolon. En la 18-a jarcento komencis la industria revolucio, formiĝis la manufakturoj kaj ekakcelis la evoluo de la tekstilindustrio. Sinsekve aperis la grandaj inventaĵoj: la rapida [[navedo]] (John Kay, 1730), la trikmaŝino kun du trikilar-litoj (Jedediah Strutt, 1755), la pluŝpinila radŝpinilo (James Hargreaves, 1767), la varptrikmaŝino kun hoktriiloj (Josiah Crane, 1768), la kontinua ŝpinmaŝino ([[Richard Arkwright]], 1769), la per [[vapormaŝino]] funkciigita teksmaŝino ([[Edmund Cartwright]], 1787), la rondtrikmaŝino kun hoktrikiloj (Decroix, 1798) ktp. Ankaŭ la plektmaŝino estis inventita en la 18-a jarcento: Thomas Walford inventis ĝin en 1748 kaj Johann Heinrich Bockmühl plibonigis ĝin en 1767. La rapida evoluo pluis ankaŭ en la 19-a kaj 20-a jarcentoj. En 1805 Joseph Marie Jacquard inventis la regadon per trukartoj por la movigo de la varpfadenoj en la teksmaŝino. (Regadiloj de ĉi tiu sistemo disvastiĝis poste ankaŭ sur aliaj tekstilmaŝinoj kaj ili estas nomataj ankaŭ nuntempe „ĵakard-maŝinoj“.) En la 19-a jarcento aperis unu post la alia la diversaj trikmaŝinoj. Matthew Townsend inventis la langotrikilon en 1856 kaj uzante ĉi tiun trikilon Readgate kreis sian varptrikmaŝinon, la antaŭaĵon de la posta raŝel-maŝino. Ankaŭ la plattrikmaŝino, la inventaĵo de Isaac Wixom Lamb (1863) uzas langotrikilojn, kontraŭe la alia varianto de la plattrikmaŝino, inventita de William Cotton (1864) uzas hoktrikilojn. Ĉi tiu konstruaĵo ricevis poste la nomon „koton-maŝino“. La ŝtrumptrikmaŝino, kiu povas formi la kalkanon kaj la piedpintejon, estas la inventaĵo de William H. McNary (1866). La puntoplektanta maŝino estas la inventaĵo de John Heathcoat (1808), ĉi tiu konstruaĵo estis plibonigita de John Levers (1813). J. Thorpe patentis la ringan ŝpinturnilon, la plej gravan parton de la ringŝpinmaŝino en 1844. La [[industria revolucio]] induktis grandegan evoluon ankaŭ en la kolorigo kaj apretigo. En 1785 Claude Louis Berthollet malkovris la blankigan efekton de la [[kloro]], kiu ebligis rapidigi la blankigan procezon. En la sama jaro patentis Thomas Bell la cilindran presmaŝinon. La invento de Russel Dorr, la razmaŝino uzanta spiralajn klingojn, originas el 1807. ([[Leonardo da Vinci]] jam provadis pretigi [[tondilo]]jn, movataj per akvofluo, por razi drapon.) La unua maŝino por rosti kotonan teksaĵon estis prezentita en 1819 en la internacia industria ekspozicio en Parizo. Unu el la plej gravaj inventaĵoj en la tekstilapretigo estas la proceso inventita de John Mercer en 1844, kiu baziĝas sur la alkaligo de kotonaj tekstilaĵoj kaj kiu estis nomita de li („mercerigado“). La pretigo de la artefaritaj kolorigiloj komencis en la 19-a jarcento. La unua granda malkovro estis la pretigo de la [[anilino]] en 1856 (William Henry Perkin). Kun ĉi tiu inventaĵo komenciĝis la procezo de la produkto de la sintetizitaj kolorigiloj kiu daŭras ankaŭ nuntempe. Dum la pli ol triduona jarcento multaj mil diversaj kolorigiloj estis sintetizitaj. La tekstilindustrio uzas da ili ĉirkaŭ 1500.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=A textilipari technológiák termelékenységének története (Historio de la produktiveco de la tekstilteknologioj)|aŭtoro=Endrei Walter|jaro=1993|eldoninto=Akadémiai Kiadó, Budapest|identigilo=ISBN 963 05 6546 3}}</ref> == La tekstilindustrio nuntempe == [[Dosiero:Circular knitting machine.jpg|eta|dekstra|150ra|Nuntempa rondtrikmaŝino]] [[Dosiero:Sjöllingstad IMG 3204 Houget Duesberg Bosson ring spinning machine 1960s.JPG|eta|maldekstra|300ra|Ŝpinejo en la 20-a jarcento]] La 20-a jarcento alportis grandegan evoluon en ĉiuj areoj de la tekstilindustrio, danke precipe al la disvastiĝo de la sintetizitaj fibroj kaj la elektroniko. La produktiveco de la maŝinoj daŭre iĝis pli granda, la ebleco de la maŝinoj, per fari pli novajn kaj pli variaj desegnojn, daŭre pliiĝis. Iĝis ĝenerala la apliko de la aŭtomacio, komence per mekanikaj aparatoj, poste per uzado de la elektrotekniko, sekve la [[elektroniko]]. La regado de la maŝinoj per [[komputilo]]j estas nuntempe tute ĝenerala en la tekstilindustrio, ĉi tiuj maŝinoj povas labori nur per minimuma homa aktiveco. La disvastiĝo de la multaj variaĵoj de la sintetizitaj fibroj donis grandegan elanon al la evoluigo en tutaj areoj de la tekstilindustrio, ĉefe da la mezo de la 20-a jarcento. Ĉi tiu unuflanke devigis la evoluigon de la produktado, aliflanke malfermis novajn sferojn por la uzado de tekstilaĵoj en la tekniko, sanitaro kaj [[higieno]]. Krome, la realigeblaj novaĵoj en la modernaj maŝinoj signife influas ankaŭ la tradiciajn tekstilaĵojn kaj la [[modo]]n.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.asme.org/engineering-topics/articles/manufacturing-processing/transforming-the-textile-industry|titolo=Transforming the Textile Industry}}</ref> == La plej gravaj produktaĵoj de la tekstilindustrio == [[Dosiero:Proporcio de la diversaj tekstilaĵoj laŭ utiligo.jpg|eta|Proporcio de la diversaj tekstilaĵoj laŭ utiligo]] [[Dosiero:LIROS XTR Dyneema.jpg|eta|dekstra|130ra|Plektita ŝnurego]] [[Dosiero:Textilbeton1.jpeg|eta|dekstra|130ra|Skeleto de tekstilbetono el dudirektaj ŝtofoj]] [[Dosiero:Sicherheitsgurt.jpg|eta|dekstra|130ra|Sekurzono (teksita)]] [[Dosiero:Mit Sand gefüllte Bigbags.jpg|eta|dekstra|130ra|Fleksiblaj konteneroj]] [[Dosiero:Érprotézis készen.jpg|eta|dekstra|130ra|Artefarita vejno (trikita)]] === Vestaĵoj === La tekstilindustrio produktas la ŝtofojn de la jenaj produktaĵoj: * [[subvesto]]j – [[ĉemizo]]j, [[bluzo]]j, [[trikoto]]j, [[kalsono]]j, kalsonetoj, [[korzeto]]j, [[mamzono]]j, noktovestaĵoj ktp. * [[survesto|survestaĵo]]j – [[jako]]j, [[pantalono]]j, [[robo]]j, [[jupo]]j, [[kostumo]]j, [[mantelo]]j, [[surtuto]]j ktp. * suplementaj vestaĵoj – [[ĉapelo]]j, [[skarpo]]j, [[tuko]]j, [[kravato]]j, [[naztuko]]j ktp. * sport- kaj libertempaj vestaĵoj – [[T-ĉemizo]]j, [[poloĉemizo]]j, [[sportkombineo]]j, [[anorako]]j, [[ŝorto]]j, [[banvesto]]j, vestaĵoj por trotkurado, specialaj vestaĵoj por biciklistoj kaj aliaj sportistoj ktp. * [[laborvesto|labor-]] kaj [[protektvestaĵo]]j – [[supertuto]]j, [[kitelo]]j, [[antaŭtuko]]j, [[parapeto]]j ktp. Krome, la tekstilindustrio produktas la jenaj preteproduktitajn (konfekciitaj) vestaĵojn (laŭ la tradicio ĉi tiuj trikitaj vestaĵoj estas produktitaj per la tekstilindustrio, ne la vestaĵindustrio): * [[ŝtrumpo]]j, [[kalsonŝtrumpoj]], [[ŝtrumpeto]]j * [[ganto]]j * trikaĵoj – [[pulovero]]j, trikjakoj, trikroboj, trikskarpoj, [[bereto]]j ktp. === Hejmaj kaj mastrumaĵaj tekstilaĵoj === * hejmaj tekstilaĵoj – kovraĵoj por mebloj, [[kurteno]]j, sunŝirmilegoj, kovriloj, [[tapiŝo]]j, ornamaj [[kovrotuko]]j ktp. * mastrumaĵaj tekstilaĵoj – [[litaĵo]]j, [[tablotuko]]j, [[buŝtuko]]j, viŝtukoj, ŝvabriloj, polvoviŝiloj ktp. === Teknikaj tekstilaĵoj === Teknikaj tekstilaĵoj troviĝas en la plej diversaj fakoj. La plej karakterizaj specoj estas la jenaj:<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.slideshare.net/GranchBerheTseghai/1-technical-textiles-52380537|titolo=Technical textiles}}</ref> * [[ŝnuro]]j, [[ŝnurego]]j, kordonoj * [[sako]]j, flekseblaj [[kontenero]]j * [[baŝo]]j, [[velo]]j, [[tendo]]j * retoj, [[tubo]]j * [[filtrilo]]j, [[kribrilo]]j, obturmaterialoj * separatorŝtofoj en [[akumulatoro]]j * varmizolantaj, voĉizolantaj ŝtofoj * tekstil[[tapeto]]j * [[sekurzono]]j, [[aersako]]j * skeletŝtofo de [[pneŭo]]j kaj [[rimeno]]j, [[kojnorimeno]]j * ŝtofoj por [[aerostato]]j, [[paraŝuto]]j * ŝtofoj uzataj en fabrikado de [[meblo]]j (rimenoj, farĉoj, kordonoj ktp.) * tapiŝoj kaj remburmaterialoj en [[veturilo]]j * teksaĵoj uzataj por kunmeto de la vestaĵo, escepte la ĉefa, ekstera metarialo (subŝtofoj, mezŝtofoj, bendoj, ŝultrokusenoj, pasamentoj, kudrofadenoj ktp.) * specialaj ŝtofoj por [[kugloresista veŝto|kuglorezistaj veŝtoj]] * teksaĵoj en [[ŝuo]]j (ekstera supro, subŝtofo, laĉo) * ŝtofoj de [[dorsosako]]j, [[valizo]]j * ŝtofoj de [[dormosako]]j (ekstera kaj interna sternaĵoj) * plifortigaj teksaĵoj en [[kompozita materialo|kompozitoj]] uzataj en elementoj de aŭto-[[karoserio]]j, [[ŝipo|ŝipkorpoj]], planeoj de [[ventoturbino]]j, sportiloj, partoj de maŝinoj, konstrumaterialoj (ekz. tekstilbetono) ktp. * [[geotekstilaĵo]]j uzataj en konstruado de subkonstruaĵo de [[vojo]]j, [[digo]]j * [[bandaĝo]]j, [[vato]], [[enplantaĵo]]j (ekz. artefaritaj sangaj [[vaskulo]]j, [[ligamento]]j ktp.); ekipaĵoj por hospitaloj: litaĵoj, diversaj tukoj, buŝmaskoj, vindotukoj; vestaĵoj por la kirurgoj ktp. Rimarkinda estas ke multaj novaj tekstilmaterialoj kaj tekstilaĵoj dankas sian estiĝon al la tekniko de [[kosmoflugo]]. === Fibroj === [[Tekstilfibroj]] estas la plej gravaj krudmaterialoj de la tekstilindustrio. Fibroj estas flekseblaj materialaj formacioj kies longo estas relative multe pli granda ol la diko. La tekstilindustrio uzas fibrojn por pretigi [[fadeno]]jn por fari ŝtofojn ([[teksaĵo]]j, [[trikaĵo]]j, [[plektaĵo]]j, [[punto]]j), sed ŝtofoj estas pretigeblaj ankaŭ senpere el fibroj ([[felto]]j, [[neteksaĵo]]j). Kolektiva propreco de la plej multaj tekstilfibroj estas ke iliaj materialoj estas [[polimero]]j (makromolekulaj materialoj), kiuj kreas ĉenmolekulojn. Tiaj polimeroj estiĝas en la naturo, kiel ekz. la materialo de la [[kotono]] ([[celulozo]]) aŭ de la [[lano]] ([[keratino]]), sed estas kreataj ankaŭ artefarite per kemiaj procedoj (ĉi tiuj estas la t.n. ''sintezitaj materialoj''). Aldone, ekzistas ankaŭ neorganikaj mineralaj materialoj, kiuj havas fibran strukturon (ekz. [[asbesto]] aŭ [[bazalto]]) kaj estas adapteblaj por prilaborado per tekstilaj procedoj.<ref name=autogenerated1>{{Cite web|url=https://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers|title=Textile fibers|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-05-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20161226224258/http://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers|arkivdato=2016-12-26|accessdate=2017-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161226224258/http://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers|archivedate=2016-12-26}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-12-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161226224258/http://www.slideshare.net/abiramprince/textile-fibers |arkivdato=2016-12-26 }}</ref> [[Ĥadi]] aŭ ''Khadi'' ([[IAST]]: Khādī) estas man-teksita tolo de [[natura fibro]] originita el la orientaj regionoj de la Hindia subkontinento, ĉefe de [[Orienta Barato]], [[Nordorienta Barato]] kaj [[Bangladeŝo]], sed estas nune mallarĝe uzata en [[Pakistano]] kaj tra la tuta Barato. Tiu tekstilo estas farata ĉefe el [[kotono]]. Fibroj estas uzataj ne sole de la tekstilindustrio, ili estas gravaj krudmaterialoj de iuj [[kompozita materialo|kompozitoj]] en kiuj ili servas, enkorpigite en la matricon ([[plasto]], [[betono]]), kiel plifortigiloj. Aliaj uzoj estas ekz. amaso de fibroj por termika aŭ brua [[izolaĵo|izolado]], lumofibro ([[optika fibro]]) ktp.<ref name=autogenerated2>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.globalspec.com/learnmore/materials_chemicals_adhesives/composites_textiles_reinforcements/synthetic_fibers_fabrics_polymer_textiles|titolo=Synthetic Fibers and Fabrics Information}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Copeland, Melvin Thomas. ''The cotton manufacturing industry of the United States'' (Harvard University Press, 1912) [http://chla.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=chla;idno=2718002 rete] * Cameron, Edward H. '' Samuel Slater, Father of American Manufactures'' (1960) biografio * Conrad, Jr., James L. "'Drive That Branch': Samuel Slater, the Power Loom, and the Writing of America's Textile History," ''Technology and Culture,'' Vol. 36, No. 1 (Jan., 1995), pp.&nbsp;1–28 [http://www.jstor.org/stable/3106339 in JSTOR] * Griffiths, T., Hunt, P.A., and O’Brien, P. K. "Inventive activity in the British textile industry", ''Journal of Economic History,'' 52 (1992), pp.&nbsp;881–906. * Griffiths, Trevor; Hunt, Philip; O’Brien, Patrick. "Scottish, Irish, and imperial connections: Parliament, the three kingdoms, and the mechanization of cotton spinning in eighteenth-century Britain," ''Economic History Review,'' Aug 2008, Vol. 61 Issue 3, pp 625–650 * Smelser; Neil J. ''Social Change in the Industrial Revolution: An Application of Theory to the British Cotton Industry'' (1959) * Tucker, Barbara M. "The Merchant, the Manufacturer, and the Factory Manager: The Case of Samuel Slater," ''Business History Review,'' Vol. 55, No. 3 (Autumn, 1981), pp.&nbsp;297–313 [http://www.jstor.org/stable/3114126 in JSTOR] * Tucker, Barbara M. '' Samuel Slater and the Origins of the American Textile Industry, 1790-1860'' (1984) * Woytinsky, W. S., kaj E. S. Woytinsky. ''World Population and Production Trends and Outlooks'' (1953) pp.&nbsp;1051–98 {{Elstara}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Teksaĵindustrio| ]] [[Kategorio:Industrio| ]] 63jp4jm7u79qd9gcc9g8j2a91i6ubz4 0 574221 9397438 8646869 2026-06-09T20:33:39Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397438 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|katedralo |kategorio = |lando = |regiono = |situo = |nomo = |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo = konsekro |religia aliĝo= |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=GE-MM |mapo lokumilo = iso |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |mapligilo = jes |zomo=13 }} [[Dosiero:Svetitskhoveli_Cathedral_in_Georgia,_Europe.jpg|eta|dekstra]] La '''katedralo Sveticĥoveli''' ({{lang-ka|სვეტიცხოველი ''Svet'icĥoveli''}}) estas [[Kartvela eklezio|ortodoksa preĝejo]] de [[Kartvelio]] situanta en la urbo [[Mcĥeta]], kaj estis la religia centro de la mezepoka Kartvelio. La katedralo, konstruita en la naŭa jarcento dum la patriarka regado de [[Melkisedek la 1-a de Kartvelio]], havas latinkrucan planon. La kartvellingva nomo signifas "piliero de vivo" kaj aludas la legendon rilatan al la vivo de [[sankta Nino de Kartvelio]] kaj la tunikon de Jesuo. [[Tamerlano]] okazigis severajn damaĝojn al la konstruaĵo en la 14a jarcento, pro kio ĝi estis riparita unu jarcenton poste. Ekde 1994 ĝi inkluziviĝas, kun aliaj historiaj monumentoj de Mcĥeta, en la listo de monumentoj deklaritaj [[Monda heredaĵo de UNESKO]]. Ĝi estis la plej granda preĝejo de Kartvelio ĝis la konstruado de la [[Katedralo de Tbiliso]] en 2004. <gallery mode="packed"> Dosiero:Svetitskhoveli plan 3.jpg </gallery> == Freskoj kaj ikonoj == <gallery mode="packed">> File:Zodiac mtskheta.jpg|Zodiako-signoj ĉirkaŭas la [[Kristo Pantokratoro|Pantokratoron]]. File:Svetitskhoveli fresco - Zodiac.JPG|Vidaĵo de la ensemblo. File:Svetitiskhoveli frescoes- Mirian.JPG|La reĝo Mirian la 3a kaj la preĝejo. File:Sveticxoveli interior.JPG|[[Ikonostazo]] kaj mozaiko de la absido. File:Queen Tamar King David II Aghmashenebeli in Sveti Cathedral Georgia.jpg|Ikonoj pri la reĝo Davido la 2a kaj la reĝino [[Tamara de Kartvelio]]. </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Mcĥeta]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Katedraloj en Kartvelio]] [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Kartvelio]] [[Kategorio:Ortodoksaj katedraloj|Sveticĥoveli]] k66kv2892iyrrtpomxph63mqs9mqvk8 0 577249 9397801 7281073 2026-06-10T10:01:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397801 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Abdelkhader Houamel''', en Esperanto Abdelĥader Huamel, (1936) estas [[Alĝerio|alĝeria]] [[pentristo]].<ref>[https://books.google.com/books?id=nf7VAAAAMAAJ&q=houamel+abdelkader&dq=houamel+abdelkader&hl=fr&sa=X&ei=uH8MUsGsKuWyygHa3IGQDA&ved=0CEYQ6AEwAw Le livre des peintres algériens: dictionnaire biographique]</ref> Li naskiĝis en N'Gaous. Li estas konsiderata inter la fondintoj de nuntempa Alĝeria pentrarto.<ref>L'art et le monde moderne de René Huyghe, Jean Rudel, Thérèse Burollet</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=oeZMAAAAIAAJ&q=houamel&dq=houamel&pgis=1 Italian Books and Periodicals]</ref> Inter 1955 kaj 1960, Abdelkhader Houamel estis aktiva membro de la [[Naciliberiga Fronto (Alĝerio)|Naciliberiga Fronto]] kiel parto de sia socialismaj kaj kontraŭ-koloniismaj kredoj. En 1960, la verko de Houamei aperis en sia unua soloisma ekspozicio, ĉe la ''Salon des Arts'' en [[Tunizio]]. Post tio li ekstudis ĉe la Akademio de Fajnaj Artoj en [[Romo]]. En 1963, li ricevis oran medalon en araba arto,<ref>[https://books.google.com/books?id=Df29XKh8Y7YC&pg=PA12&dq=houamel+Abdelkader&hl=fr&sa=X&ei=b-sMUtvlF4POyAGe0YGIBg&redir_esc=y#v=onepage&q=houamel%20Abdelkader&f=false Dictionnaire des artistes algériens: 1917-2006]</ref> kaj ekde 1967 li estis celo de kelkaj internaciaj ekspozicioj.<ref>Title Abdelkader Houamel (Mostra A Roma), Renato Guttuso, Palazzo Barberini, cat d'Arte, 1982</ref> En 1972, Houamei ricevis medalon el la Prezidento de Alĝerio, [[Houari Boumedienne]]. Li loĝis en [[Italio]] ekde 1960. == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Mohammed Hardi, Benjamin Stora, ''La Guerre d'Algérie'', édition Robert Laffont, Paris, 2004 * Dario Micacchi, Galleria La Nuova Pesa. Roma. * Title Abdelkader Houamel (Mostra A Roma), Renato Guttuso, Palazzo Barberini, cat d'Arte, 1982. * D.Micacchi, presentazione in cartella di 5 litografie a colori ''Algérie Algérienne'', Ed. Cantini. * La personale di Houamel Abdelkader : Bottega dei Crociferi, Roma, cat Della mostra., 1962 == Eksteraj ligiloj == * [http://www.djazairess.com/fr/liberte/105377 Djazaires, Liberte news] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241219183946/https://www.djazairess.com/fr/liberte/105377 |date=2024-12-19 }} france * [http://www.lexpressiondz.com/article/0/0-0-0/60760.htm L'expression News paper] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304050731/http://www.lexpressiondz.com/article/0/0-0-0/60760.htm |date=2016-03-04 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Houamel, Abdelkader}} [[Kategorio:Alĝeriaj pentristoj]] [[Kategorio:Abstrakta pentrarto]] [[Kategorio:Arabaj artistoj]] lt721wqyocfy5bpt3eeysjaxtvs4p60 0 577955 9397207 8716413 2026-06-09T14:39:14Z Sj1mor 12103 9397207 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Firenze.Duomo.Tolentino.JPG|eta|upright=0.75|Fresko de Niccolò da Tolentino (1456).]] [[Dosiero:Andrea del Castagno 001.jpg|eta|350px|maldekstra|La ''Lasta Vespermanĝo'' de Sant'Apollonia.]] '''Andrea del Castagno''' (aŭ '''Andrea di Bartolo di Bargilla'''; ĉ. 1421 – 19a de Aŭgusto 1457) estis [[Listo de italaj pentristoj|Itala pentristo]] el [[Florenco]], influita ĉefe de [[Tommaso Masaccio]] kaj [[Giotto di Bondone]]. Liaj verkoj inkludas freskojn en [[Sant'Apollonia]] en Florenco kaj la pentritan rajdan monumenton de [[Niccolò da Tolentino]] (1456) en la [[Santa Maria del Fiore|Katedralo de Florenco]].<ref>[http://www.all-art.org/early_renaissance/castagno1.html Andrea del Castagno in the "History of Art"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211023180647/http://www.all-art.org/early_renaissance/castagno1.html |date=2021-10-23 }}</ref> Li siavice influis super la Skolo de [[Ferrara]] de [[Cosmè Tura]], [[Francesco del Cossa]] kaj [[Ercole de' Roberti]]. == Vivo == Oni konas malmulton pri sia formado, kvankam oni hipotezis ke li lernis kun Fra [[Filippo Lippi]] kaj [[Paolo Uccello]]. En 1440–1441 li faris la freskon de Krucumo kaj Sanktuloj en la ''Ospedale di Santa Maria Nuova'', kies perspektiv-orientita konstruo kaj figuroj montras la influon de Masaccio. == Elektitaj verkoj == <gallery mode=packed heights=225px caption="El la serio de famaj personoj de la Villa Carducci"> File:DanteFresco.jpg|''[[Dante]] '' File:Andrea del Castagno - Famous Persons - The Cumean Sibyl - WGA00343.jpg| ''La Kumea Sibilo'' File:Petrarch by Bargilla.jpg|[[Francesco Petrarca]] File:Andrea del Castagno - Pippo Spano, Niccolò Acciaiuoli, Francesco Petrarca - Google Art Project.jpg|''Condottiere Pippo Spano'' File:Andrea del Castagno Giovanni Boccaccio c 1450.jpg|'' [[Giovanni Boccaccio]]'' ĉ. 1450 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Castagno, Andrea. ''Andrea del Castagno: complete edition with a critical catalogue''. Oxford: Phaidon Press, 1980. * Horster, Marita. ''Andrea del Castagno: complete edition with a critical catalogue''. Ithaca, N.Y: Cornell University Press, 1980. * Spencer, John. ''Andrea del Castagno and his patrons''. Durham: Duke University Press, 1991. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Castagno, Andrea Del}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Florencanoj]] [[Kategorio:Pentristoj de Quattrocento]] [[Kategorio:Freskoj]] 433sj8ho6vcdu0i9bnjtthpz4jfqev7 0 581066 9397729 9285991 2026-06-10T08:03:01Z Sj1mor 12103 9397729 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =James Braid<br />([[1795]]-[[1860]]) | dosiero =James_Braid,_portrait.jpg | priskribo =Skota kirurgo kaj pioniro<br> en la traktado per [[hipnoto]] kaj hipnoterapio. | dato de naskiĝo =[[19-a de junio]] [[1795]] | loko de naskiĝo =Portmoak, Kinross-shire, aŭ Rylawhouse, Fife, {{SCO}} | dato de morto =[[25-a de marto]] [[1860]] | loko de morto =Chorlton-on-Medlock, [[Manchester|Manĉestro]], {{ENG}} | alma mater =[[Universitato de Edinburgo]], '''Reĝa Kolegio pri Kuracistoj de Edinburgo''' }} '''James BRAID''' ([[1795]]-[[1860]]) estis skota kuracisto, neŭrokirurgo, kaj pioniro en la traktado per [[hipnoto]] kaj hipnoterapio. Konata kiel la "Patro de la moderna hipnoto", li kreis, en 1843, la vorton "hipnoto" kaj elvolvis la "neŭropnologion aŭ nervan dormon". Li elstarigis la kapablecon de la individuoj konverti pensojn en korpajn ŝanĝojn, igante ke la kuracistoj uzu la sugestopovojn en la traktado de homaj malsanoj. == Vivo == Brejd estis filo de James Braid (c1761-184?) kaj Anne Suttie (c.1761-?). En la 17-a de novembro 1813, estante 18-jara, Brejd edziĝis al Margaret Mason (1792–1869), filino de Robert Mason (?-1813) kaj Helen Mason. Ili havis kvar infanojn, du mortis duminfane James Braid (n. 1816) kaj Charles Anderson Braid (n. 1818) kaj du supervivis Anne Daniel, (1820-1881), kaj James Braid (1822–1882). Brejd estis lernanto de la skotaj kirurgoj Thomas kaj Charles Anderson, patro kaj filo. Brej vizitadis la [[Universitato de Edinburgo|Universitaton de Edinburgo]] inter 1812 kaj 1814, kie li estis influita de la poeto kaj filozofo Thomas Brown (1778-1820), kiu okupis la katedron pri Morala filozofio en Edinburgo inter 1808 kaj 1820. En 1815 li ricevis sian diplomon de la Reĝa Kolegio pri Kirurgoj el la urbo [[Edinburgo]] kaj tio permesis al li konsideriĝi kiel membro (sed ne akademia membro aŭ "fellow") de la kolegio. Brejd indikiĝis kirurgo en la minejo de Lord Hopetoun (1741-1817), en Leadhills, [[Lanarkshire]], en 1816 kaj en 1825 li establiĝis kiel praktika kirurgo en [[Dumfries]]. Alexander Petty (1778–1864), unu el liaj pacientoj en tiu urbo, invitis lin al [[Manchester|Manĉestro]] en 1828. Tie li praktikis sian profesion ĝis sia morto en 1860. Brejd estis membro de la "Reĝa Kolegio pri Kirurgoj" de Edinburgo, de la "Asocio pri Provincaj Medicino kaj Kirurgio", de la "Verneriana Societo pri naturhistorio de Edinburgo" (1824), de la "Reĝa Medicina Societo de Edinburgo" (1854), de la "Ateneo de Manĉestro" kaj honorara kuratoro de la muzeo de la "Societo pri naturhistorio de Manĉestro". == Mesmerismo == Brejd unue observis operacion pri animala [[magnetismo]], kiam li vizitadis publikan prezentadon de Charles Lafontaine (1803-1892), svisa vojaĝanta magneta demonstranto, en la Ateneo de Manĉestro, sabate, la 13-an de novembro 1841. Brejd estis inter la medicinistoj kiuj estis invitataj al la platformo de Lafontaine. Brejd ekzamenis la fizikajn kondiĉojn de la individuoj magnetitaj far Lafontaine (ĉefe rilate al iliaj okuloj kaj palpebroj) kaj konkludis ke ili fakte troviĝis en malsama fizika stato. == Hipnoto == Brejd vizitadis du aliajn fojojn la demonstraĵoj de Lafontaine, kaj en la tria prezentado (en la 20-a de novembro de tiu jaro), Brejd konvinkiĝis pri la vereco de kelkaj efektoj kaj fenomenoj. Aparte, li estis certa ke transformiĝo de unu kondiĉo al alia vere okazis, kaj li konvinkiĝis ke nenia magnetagento el ajna speco (laŭ deklaroj de Lafontaine) respondecis pri tiaj eventoj. Li ankaŭ kategorie malakceptis ke la transformo en demando estis ago de alia persono (Neurypnology, p. 32). Brejd tiam decidis fari sian decidan eksperimenton kaj surbaze de la [[Razilo de Ockham]] li prenis siajn proprajn konkludojn. Brejd realigis serion da eksperimentoj kun memhipnoto, kaj konvinkiĝis ke li malkovris la nature psiko-fiziologiaj mekanismoj rezultantaj de tiuj legitimaj efektoj. Sekve, li komencis fari sinsekvajn prezentadojn pri hetero-hipnoto en sia domo mem, kaj antaŭ diversaj geatestantoj. == Verkaro == * ''Satanic agency and mesmerism reviewed'', 1842 * [https://books.google.com.br/books?id=eOEibvVdgRwC&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22James+Braid%22&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Neurypnology; or the rationale of nervous sleep], considered in relation with animal magnetism. Illustrated by numerous case of its successful application in the relief and cure of disease'', 1843, (Trad. française : ''Hypnose ou Traité du sommeil nerveux, considéré dans ses relations avec le magnétisme animal'', 1883, Rééd. L'Harmattan, Paris, 2004) [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k77109g.pdf Texte en ligne (anglais)] [http://web2.bium.univ-paris5.fr/livanc/?cote=70124&do=livre (français)] * [https://books.google.com.br/books?id=gWMwAQAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22James+Braid%22&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''The Power of the mind over the body''], 1846 * [https://books.google.com.br/books?id=1PQ0AAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=James+Braid&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=James%20Braid&f=false ''Observations on Trance: or human hybernation''], 1850 * [https://books.google.com.br/books?id=6CMCAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22James+Braid%22&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj92uOl_IjSAhXBIZAKHedtBlUQ6AEIKzAB#v=onepage&q&f=false ''Magic, Witchcraft, animal magnetism, hypnotism, and electro-biology''], 1852 * ''The Physiology of Fascination'', 1855 * ''Hypnotic Therapeutics: Illustrated by Cases : with an Appendix on Table-moving and Spirit-rapping'', [[1853]] * ''Prophecy and the Next War: A Reply to Some Pessimistic Sects'', 1929 * "Thesis on diseased nutrition", 1845 * [https://books.google.com.br/books?id=B-WKGZmvyTMC&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22James+Braid%22&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Hypnose: Ou traité du sommeil nerveux], [[2005]] == Literaturo == * [http://www.autoresespiritasclassicos.com/Pesquisadores%20espiritas/James%20Braid/James%20Braid%20-%20Hipnose.htm Autores espíritas clássicos] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171005082921/http://www.autoresespiritasclassicos.com/Pesquisadores%20espiritas/James%20Braid/James%20Braid%20-%20Hipnose.htm |date=2017-10-05 }} * [http://www.dec.ufcg.edu.br/biografias/JameBrai.html Universidade Federal de Campina Grande] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170213001644/http://www.dec.ufcg.edu.br/biografias/JameBrai.html |date=2017-02-13 }} * [http://www.newworldencyclopedia.org/entry/James_Braid_(physician) New World Encyclopedia] * [http://www.jamesbraidsociety.com/braid.htm James Braid Society] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170305083556/http://www.jamesbraidsociety.com/braid.htm |date=2017-03-05 }} * [http://www.ukhypnosis.com/about-hypnosis/james-braid/ The UK College of Hypnosis and Hypnoterapy] * [https://books.google.com.br/books?id=dq-fBQAAQBAJ&pg=PA7&lpg=PA7&dq=James+Braid&source=bl&ots=hmWJXmuQZX&sig=XZnicthS9lDAE-4BsJgbIh84fII&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiZ8pLP-4jSAhWGTZAKHSLgDAg4ChDoAQg4MAQ#v=onepage&q=James%20Braid&f=false The Complete Writings of James Braid] == Vidu ankaŭ == * [[Franz Anton Mesmer]] (1734-1815) * Jacques de Chastenet, Markizo de Puységur (1751-1825) * Étienne Félix d'Hénin de Cuvillers (1755-1841) * [[Karl von Reichenbach]] (1788-1869) * [[Alexandre Bertrand]] (1795-1831) * Alfred Armand Louis Marie Velpeau (1795-1867) * Charles Lafontaine (1803-1892) * John Hughes Bennett (1812-1875) * Étienne Eugène Azam (1822-1899) * [[Paul Broca]] (1824-1880) * William Thierry Preyer (1841-1897) * John Milne Bramwell (1852-1925) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Braid, James}} [[Kategorio:Skotaj kirurgoj]] [[Kategorio:Skotaj sciencistoj]] 7a4ll3asgtbfh350cgay3sy4gczlfd8 0 581440 9397201 9205402 2026-06-09T14:29:02Z Sj1mor 12103 9397201 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |nomo =Hans Holbein la 1-a<br />([[1465]]-[[1524]]) | dosiero =Holbein_d_AE.jpg | priskribo =Memportreto de la germana pentristo. | dato de naskiĝo =[[1465]] | loko de naskiĝo =[[Augsburg|Aŭgsburgo]], {{DEU}} | dato de morto =[[1524]] | loko de morto =[[Bazelo]] aŭ [[Isenheim]], {{CHE}} }} '''Hans Holbein la Maljuna''' ([[1465]]-[[1524]]) estis renesanca germana pentristo, plenumis religiajn bildojn laŭ la gotika stilo, estis la pioniro kaj ĉefa metiisto de la metamorfozo de la gotika germana arto en la renesancan stilon. Li ankaŭ ilustris librojn, kreis [[lignogravurado|ksilogravuraĵojn]] kaj pentris vitralojn. Li estis frato de Sigmund Holbein (1470-1540), kaj patro de [[Hans Holbein la Juna]] (1497-1543) kaj Ambrosius Holbein (1494-1519). Krom la altaraj pentraĵoj , kiujn li majstre pentris, li dizajnis preĝejajn fenestrojn kaj kreis sennombrajn portretojn kiuj antaŭsignis la laborojn de sia fama filo. == Literaturo == * [https://global.britannica.com/biography/Hans-Holbein-the-Elder Encyclopaedia Britannica]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/holbein_the_elder_hans.html Artcyclopedia] * [http://www.nndb.com/people/718/000103409/ NNDB] * [http://www.the-athenaeum.org/art/list.php?m=a&s=tu&aid=318 The Athenaeum] * [http://www.newadvent.org/cathen/07385a.htm New Advent] == Vidu ankaŭ == * [[Rogier van der Weyden]] (1399-1464) * Hans Memling (1433-1494) * Michael Holbein (1435-1487) * Michel Erhart (1440-1522) * Martin Schongauer (1445-1491) * [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]] (1459-1519) * Sigmund Holbein (1470-1540) * [[Leonhard Beck]] (1480-1542) * [[Matthias Grünewald]] (1483-1528) * [[Christoph Amberger]] (1490-1562) * Ambrosius Holbein (1494-1519) * [[Hans Holbein la Juna]] (1497-1543) == Ĉefaj pentraĵoj == <center> <Gallery> File:Ambrosius and Hans Holbein, by Hans Holbein the Elder.jpg|Liaj filoj, ''Ambrosius kaj Hans Holbein'' File:Hans Holbein d. Ä. 005.jpg| ''Portreto de virino'' File:Hans Holbein l'Ancien, Portrait de femme.jpg|''Portreto de virino'' File:Hans Holbein d. Ä - Porträt eines Mannes.jpg| ''Portreto de viro'', (1491) File:Hans Holbein the Elder - The Dormition of the Virgin - Google Art Project.jpg|''Viglado de la Sankta Virgulino'' File:Hans Holbein dÄ und Werkstatt Hl Thekla.jpg|Desegno de virino File:Hans Holbein d. Ä. 022.jpg |''Kristo sur la [[Olivarba monto|Monto de Olivarboj]]'' File:Hans Holbein d. Ä. 016.jpg|''[[Pontio Pilato]] lavante al si la manojn''. Hans Holbein d. Ä. 012.jpg|''Reviviĝo'' de kristo Virgem_com_o_Menino_e_entre_Santos_e_Anjos_-_Hans_Holbein.jpg|"La virgulino kun la infano inter sanktuloj kaj anĝeloj" Hans_Holbein_d._%C3%84._005.jpg|Portreto de Katerina Schwarz Martyrium Des Hl. Sebastian (Detail) Hans Holbein.jpg|"Martireco de Sankta Sebastiano" (1516) </Gallery> </center> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Holbein la 1-a, Hans}} {{Portalo|Homoj|Pentrarto}} {{Div col|cols = 3}}{{Div col end}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesanco]] ke81v244lp6hzmcv5w3g4uh1t0f1f3m 9397406 9397201 2026-06-09T20:17:48Z Moldur 2507 9397406 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |nomo =Hans Holbein la Maljuna | dosiero =Holbein_d_AE.jpg | priskribo =Memportreto de la germana pentristo. | dato de naskiĝo =[[1465]] | loko de naskiĝo =[[Augsburg|Aŭgsburgo]], {{Sankta Romia Imperio}} | dato de morto =[[1524]] | loko de morto =[[Bazelo]] aŭ [[Isenheim]], {{CHE}} }} '''Hans HOLBEIN la Maljuna''' ([[1465]]-[[1524]]) estis renesanca germana pentristo, plenumis religiajn bildojn laŭ la gotika stilo, estis la pioniro kaj ĉefa metiisto de la metamorfozo de la gotika germana arto en la renesancan stilon. Li ankaŭ ilustris librojn, kreis [[lignogravurado|ksilogravuraĵojn]] kaj pentris vitralojn. Li estis frato de Sigmund Holbein (1470-1540), kaj patro de [[Hans Holbein la Juna]] (1497-1543) kaj Ambrosius Holbein (1494-1519). Krom la altaraj pentraĵoj , kiujn li majstre pentris, li dizajnis preĝejajn fenestrojn kaj kreis sennombrajn portretojn kiuj antaŭsignis la laborojn de sia fama filo. == Literaturo == * [https://global.britannica.com/biography/Hans-Holbein-the-Elder Encyclopaedia Britannica]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/holbein_the_elder_hans.html Artcyclopedia] * [http://www.nndb.com/people/718/000103409/ NNDB] * [http://www.the-athenaeum.org/art/list.php?m=a&s=tu&aid=318 The Athenaeum] * [http://www.newadvent.org/cathen/07385a.htm New Advent] == Vidu ankaŭ == * [[Rogier van der Weyden]] (1399-1464) * Hans Memling (1433-1494) * Michael Holbein (1435-1487) * Michel Erhart (1440-1522) * Martin Schongauer (1445-1491) * [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]] (1459-1519) * Sigmund Holbein (1470-1540) * [[Leonhard Beck]] (1480-1542) * [[Matthias Grünewald]] (1483-1528) * [[Christoph Amberger]] (1490-1562) * Ambrosius Holbein (1494-1519) * [[Hans Holbein la Juna]] (1497-1543) == Ĉefaj pentraĵoj == <center> <Gallery> File:Ambrosius and Hans Holbein, by Hans Holbein the Elder.jpg|Liaj filoj, ''Ambrosius kaj Hans Holbein'' File:Hans Holbein d. Ä. 005.jpg| ''Portreto de virino'' File:Hans Holbein l'Ancien, Portrait de femme.jpg|''Portreto de virino'' File:Hans Holbein d. Ä - Porträt eines Mannes.jpg| ''Portreto de viro'', (1491) File:Hans Holbein the Elder - The Dormition of the Virgin - Google Art Project.jpg|''Viglado de la Sankta Virgulino'' File:Hans Holbein dÄ und Werkstatt Hl Thekla.jpg|Desegno de virino File:Hans Holbein d. Ä. 022.jpg |''Kristo sur la [[Olivarba monto|Monto de Olivarboj]]'' File:Hans Holbein d. Ä. 016.jpg|''[[Pontio Pilato]] lavante al si la manojn''. Hans Holbein d. Ä. 012.jpg|''Reviviĝo'' de kristo Virgem_com_o_Menino_e_entre_Santos_e_Anjos_-_Hans_Holbein.jpg|"La virgulino kun la infano inter sanktuloj kaj anĝeloj" Hans_Holbein_d._%C3%84._005.jpg|Portreto de Katerina Schwarz Martyrium Des Hl. Sebastian (Detail) Hans Holbein.jpg|"Martireco de Sankta Sebastiano" (1516) </Gallery> </center> {{Projektoj}} {{Portalo|Homoj|Pentrarto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Holbein, Hans, Maljuna}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesanco]] dodnmy7vflat3m1yg26dfry8pgnecjl 0 582865 9397705 8061507 2026-06-10T07:42:01Z Sj1mor 12103 9397705 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Daniel François MALAN''' (Afrikansa prononco: [ˈdɑːnijəl frɐnˈswɑː mɑːˈlɐn]; 22a de Majo 1874 – 7a de Februaro 1959), plej ofte konata kiel D. F. Malan, estis [[politikisto]] de [[Sudafriko]] kiu estis [[Ĉefministro]] de Sudafriko el 1948 al 1954. Li estis konsiderata kiel pioniro de la [[Afrikaneroj|afrikanera]] [[naciismo]]. Lia registaro de la Nacia Partio enpoviĝis laŭ la programo de [[apartismo]] kaj ĝi ekis sian kompletan plibonigon. Li estis fakulo pri [[Teologio]] kaj arda defendanto de la [[Afrikansa lingvo]]. == Bibliografio == * Les Français Qui Ont Fait L'Afrique Du Sud ("La francoj kiuj faris Sudafrikon"). Bernard Lugan. Januaro 1996. ISBN 2-84100-086-9 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Malan, Daniel François}} [[Kategorio:Afrikaneroj]] [[Kategorio:Sudafrikaj politikistoj]] s3weyomh5ur16iy69ol6zhzivfr8fpv 3 583555 9397475 9396585 2026-06-09T21:42:50Z Taylor 49 126294 RV 9397475 wikitext text/x-wiki <div class="toccolours" style="background:#fafae2; width:90%; margin:0 auto;"> <div class="center" style="font-size:120%;">[[Dosiero:Gtk-dialog-info.svg|30px|i|ligilo=]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vikipedio:Bonvenon al Vikipedio|Bonvenon]] al '''Vikipedio en Esperanto''', [[Uzanto:{{PAĜNOMO}}|{{PAĜNOMO}}]]!</div> Ĉi tio estas via [[Vikipedio:Diskutpaĝo|diskutpaĝo]], kiu utilos por ricevi mesaĝojn de la aliaj [[Vikipedio:Vikipediistoj|uzantoj]]. En Vikipedio ekzistas cetere [[Vikipedio:Diskutejo|diskutejo]], kie vi povas fari demandojn, sugestojn kaj proponojn. Se vi havas demandojn, rigardu jenajn paĝojn: * [[Portalo:Komunumo|Komunuma portalo]] * [[Helpo:Enhavo|Helpo]] * [[Vikipedio:Oftaj demandoj|Oftaj demandoj]] Antaŭ ol redakti, ni tre rekomendas tralegi [[Helpo:Redakti|kiel redakti paĝon]] kaj [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon|kiel verki bonan artikolon]]. Konsideru, ke se viaj redaktoj ne respektas la [[Vikipedio:Regularo|regulojn]], tiam alia vikipediisto verŝajne rapide forigos aŭ malfaros ilin. Bonvolu lerni la [[Vikipedio:Kvin principoj|kvin principojn]] kiuj regas Vikipedion. Memoru [[Vikipedio:Aŭtorrajto|ne kopii]] tekstojn aŭ bildojn el libroj aŭ el interreto sen permeso, krom se estas via laboro! Bonvolu atenti, ke vi kiel novulo dum la unuaj kvar tagoj ne povas laŭlicence [[Helpo:Alinomi paĝon|alinomi artikolon]]. Do, bonvolu ne fari kopion sub nova titolo, ĉar tio ne estas la ĝusta maniero! Petu, ke pli spertajn uzantojn faru tion por vi sur la diskutopaĝo de la koncerna artikolo. Por respondi al mesaĝo de alia uzanto, iru al ties diskutpaĝo, alikaze tiu ne rimarkos la informilon "Vi havas novan mesaĝon"&nbsp;— kaj eblas ke vi ne ricevos respondon. Skribu vian mesaĝon en la fino de la diskutpaĝo kaj ne forgesu [[Helpo:Subskribo|subskribi]] ĝin tajpante <code> —~~<nowiki/>~~</code> aŭ uzante la butonon [[Dosiero:Insert-signature.png|Via subskribo kun tempstampo|ligilo=]]. Vi disponas ankaŭ [[Vikipedio:Uzantopaĝo|uzantopaĝon]], kie vi povas meti informojn pri vi mem kaj pri viaj interesoj aŭ listigi la lingvojn kiujn vi komprenas. Vi povas fari tion, tre elegante, enmetante en vian [[{{ns:2}}:{{PAĜNOMO}}|uzantopaĝon]] la kodon <code>{<nowiki/>{BabelLando}}</code>. Per tiu ŝablono via paĝo estos aŭtomate ordigita en la kategoriojn kiuj listigas la uzantoj laŭ [[:Kategorio:Vikipediistoj laŭ lingvo|lingvokapabloj]] kaj [[:Kategorio:Vikipediistoj laŭ landoj|devenlando]]. Pliajn klarigojn vi trovos rigardante {{Ŝ|BabelLando}}. </div> Agrablegan kunlaboradon deziras al vi&nbsp;--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 10:59, 31 mar. 2017 (UTC) :Dankon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:04, 31 mar. 2017 (UTC) == Ellaboro kaj Disvolviĝo == Oni daŭrigu la disputon en la [https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:Diskutejo/Lingvejo Lingvejo]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 2017-Nov-27 13:38 : {{re|Taylor 49|montri=ne}}Unue diskutu en mia diskutpaĝo: Poste mi sendos ĉiun diskuton al vi. [[Uzanto:Flugkapitano|Flugkapitano]] ([[Uzanto-Diskuto:Flugkapitano|diskuto]]) 13:50, 27 nov. 2017 (UTC) ==Duoncirkla arko== Ĉar vi konvertis kategorion Arko (arĥitekturo) al Arko (arkitekturo) kaj tio montris ruĝan kategorion nek farotan nek fareblan ĉar jam ekzistis la unua versio. Por kategorio ne eblas alidirektiloj, do kvankam ankaŭ mi preferas kaj uzas terminon arkitekturo anstataŭ arĥitekturo, mi devas rezigni kaj uzi tiun kategorion. Ĉu en ordo?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:17, 4 dec. 2017 (UTC) == Administra baloto == Saluton kara! Eble vi rimarkis [[Uzanto:LiMr]], kiu permane kaj pere de [[Uzanto:LiMrBot|sia roboto]] faras grandan pliordigan kaj unuecigan laboron. Nun li kandidatis kiel administranto por labori pli efike. Se vi deziras subteni lin aŭ esprimi vian opinion, bonvenon al la [[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/LiMr|respektiva paĝo]].[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:20, 6 jun. 2019 (UTC) : {{@|RG72}} Dankon pro la atentigo. Mi rigardos la baloton. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 07:23, 6 jun. 2019 (UTC) == Pakkoruotsi == Mi havas finnlingvaj fontoj pri tio, kiel ''pakkoruotsi'' (deviga sveda) estis kreita en finnaj elementaj lernejoj. En la jaro 1968 [[Johannes Virolainen]] volegis, ke [[Sveda Popola Partio (Finnlando)]] aliĝos al nova registaro kaj tiu partio anoncis, ke ĝi aliĝos nur, se sveda lingvo fariĝos deviga lernmaterialo en finnlingvaj lernejoj. Mi havas finnlingvan fonton ankaŭ pri tio, kiu Svedio provis aldoni al finna instrua estraro svedon, kiu agus do, ke tiu instruo estas bona. : Pasis nur 40 jaroj inter la du incidentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:26, 22 okt. 2022 (UTC) ::Jes. [[Uzanto:Uimalampi|Uimalampi]] ([[Uzanto-Diskuto:Uimalampi|diskuto]]) 00:29, 17 maj. 2023 (UTC) Ĉu ĉiuj fontoj en esperanta Vikipedio devas esti esperantlingvaj? [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 00:55, 22 okt. 2022 (UTC) : NE. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:26, 22 okt. 2022 (UTC) Pardonon, mi erare tajpis al via uzantopaĝo, kiam mi devis tajpi al via diskutpaĝo. Ĉu en via lando homoj normale pensas, ke en mia lando homoj devas ŝtudi vian lingvon? [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 01:48, 22 okt. 2022 (UTC) : Oni ne havas duran opinion pri tio. La grava problemo ne estas finnoj en finnlando kiuj malbone regas la svedan, sed afganoj en svedlando kiuj malbone regas la svedan. PS: ŝtudi->studi ;-) [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:51, 22 okt. 2022 (UTC) ::Iam oni en Finnlando renkontas svedaj turistoj, kiuj postulas paroli svedan aŭ anglan, sed mi diras al ili, ke lernu finnan. [[Specialaĵo:Kontribuoj/46.132.63.166|46.132.63.166]] 13:38, 22 okt. 2022 (UTC) ::Ĉu vi legis miajn novajn mesaĝojn en mia diskutpaĝo? [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 01:54, 22 okt. 2022 (UTC) ::Kial finnoj devas studi svedan sed svedoj ne devas studi finnan? [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 05:13, 22 okt. 2022 (UTC) En popollernejoj origine ne estis devigaj fremdaj lingvoj. En fino de popollerneja tempo (en 1960-aj kaj 1970-aj jaroj) estis en popollernejoj nedevige instruata fremdaj lingvoj. Popollernejoj estis nuligita kaj elementaj lernejoj fondita per lego, kiu estis farita en 1968. Laŭ la origina plano estus unu deviga fremda lingvo en elementaj lernejoj: en finnlingvaj lernejoj angla kaj en svedlingvaj finna. Sed [[Johannes Virolainen]] forte volis, ke Sveda Popola Partio aliĝos al nova registaro kaj tiu partio anoncis, ke ĝi aliĝos nur, se oni aldonas devigan svedan en elementlerneja instrua plano. Popollernejoj estis nuligita kaj elementaj lernejoj fondita en la jaroj 1972–1977. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 02:28, 22 okt. 2022 (UTC) Ĉu estas bona teksto: Pajkkoruotsi estas la rezulto de korupto. En la spektantaro sekcio de ĵurnalo Keskisuomalainen iu skribis ke pakkoruotsi subtenas Svedion koste de Finnlando - svedoj preskaŭ tute ne studas la finnan. La plimulto de finnaj parlamentanoj defendas devigan Svedion. Estas ĉar ili estas SUBAĈETITAJ. La finna leĝo permesas pagi maksimume 3 000 eŭrojn al kandidato antaŭ la parlamentaj balotoj pro promeso defendi aferon subtenata de la donacanto. Riĉaj svedlingvanoj pagas kandidatojn por promesi defendi devigan svedan. Ne estas en unulingve finnlingvaj komunumoj devo servi en sveda. Sed ankaŭ en unulingvaj finnlingvaj komunumoj estas pakkoruotsi. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 07:04, 22 okt. 2022 (UTC) Kansakoulu/folkskola, kiu estis en Finnlando ĝis 1970-aj jaroj kaj peruskoulu/grundskola, kiu ekzistas nun, ne estas sama lernejo. Kansakoulu ne inkludis devigajn fremdajn lingvojn sed peruskoulu inkludas. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 07:08, 22 okt. 2022 (UTC) Svedaj politikistoj postulis, ke svedo aliĝu al la Finna Estraro pri Edukado, kiu kontrolos, ke la svedlingva edukado daŭre estu altkvalita. Ili ankaŭ sugestis ke longperspektivaj sistemoj estu establitaj en Finnlando kiuj enkondukas Svedion kaj la svedan lingvon. Vi estas sveda esperantisto. Mi estas finna esperantisto. Estas komprenebla, se vi ne respondas, sed pripensu, ĉu tia traktado de iama kolonia mastro al iama kolonio estas ĝusta. Eĉ aliaj iamaj koloniaj gastigantoj kiel Britio kaj Francio ne traktas iamajn koloniojn tiel. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 07:24, 22 okt. 2022 (UTC) La Kalmar Unio unuigis Svedion kaj Danion. Danio gvidis la union. La svedoj ribelis. Tial Svedio denove sendependiĝis. Tamen, la svedoj konservis unu memoron: la flago de la kruco. Ili prenis la krucflagon kiun Danio havis, sed uzis la kolorojn de la blazono de Svedio: blua kaj flava. Sed la svedoj devas konfesi, ke ilia blua kaj flava kruca flago venis el Finnlando. Ĝi estis elmontrita por la unua fojo en la blazono de finna provinco [[Vera Finnlando]]. En Finnlando, la svedlingva malplimulto, kiu ne plu inkluzivas eĉ 6% de la finna loĝantaro, devas fari diskuton, en kiu ili rekonas, ke la postulo, ke pli ol 90% de la plimulto devas lerni sian lingvon por plaĉi al ili, estas; malracia. Necesas esti diskuto en Svedio kie la svedoj konfesas, ke devigi ĉiujn loĝantojn de la iama kolonio legi la lingvon de la iama kolonia mastro estas malracia. Dum la 19-a jarcento en Finnlando estis eventuale, ke eksterlandanoj, kiuj aŭdis svedlingvan parolon de svedlingvaj gesinjoroj, erare kredis, ke tiu lingvo estus finna lingvo. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 01:14, 23 okt. 2022 (UTC) == LEGU == En popollernejoj origine oni ne instruis fremdaj lingvoj. En fino de popollerneja tempo (en 1960-aj kaj 1970-aj jaroj) estis en popollernejoj nedevige instruata fremdaj lingvoj (en finnlingvaj precipe angla kaj en svedlingvaj precipe finna kaj angla). Popollernejoj estis nuligita kaj elementaj lernejoj fondita per leĝo, kiu estis farita en 1968. Laŭ la origina plano estus unu deviga fremda lingvo en elementaj lernejoj: en finnlingvaj lernejoj angla kaj en svedlingvaj finna. Sed Johannes Virolainen forte volis, ke Sveda Popola Partio aliĝos al nova registaro kaj tiu partio anoncis, ke ĝi aliĝos nur, se oni aldonas devigan svedan en elementlerneja instrua plano. Popollernejoj estis nuligita kaj elementaj lernejoj fondita en la jaroj 1972–1977. [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 08:56, 22 okt. 2022 (UTC) Vi enmiksiĝas en nian lingvan politikon kaj insistas, ke ni devas studi vian lingvon por plaĉi al vi. Vi eĉ postulas, ke civitano de via lando venu al nia eduka estraro por kontroli, ke ni studu vian lingvon. Ĉu ĝuste? Mi povas diri nun nur unu aferon: pensu [[Uzanto:Jaakkolei|Jaakkolei]] ([[Uzanto-Diskuto:Jaakkolei|diskuto]]) 09:39, 22 okt. 2022 (UTC) : Mi forlasas la diskutadon. Bonvole ne plu redaktu mian diskutpaĝon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:54, 23 okt. 2022 (UTC) == Pardonon == Pardonon. Mi skribis al via diskutpaĝo tro multe kaj agressive. Mi ankaŭ agis alimaniere ol mi plenumis: mi plenumis, ke mi ne plu skribos al via diskutpaĝo kaj tamen skribis ankaŭ post tio. Vi kritizis tion, ke mi skribis pri "pakkoruotsi". Mi miras, kial ĝi estas malafereca laŭ vi. Mi skribis pri tio artikolon, kiu ne estis afereca. Ĝi estis forigita. Oni devis forigi. Sed mi provis skribi pli aferecan artikolon: [[Deviga instruo de sveda lingvo en Finnlando]]. Rakontu vian opinion pri ĝi. [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 07:20, 15 nov. 2022 (UTC) : Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. Do rekte malutilas premi min pri tio. Kaj supozeble neniu alia en Svedlando havas tiaspecan povon. Mi elkore rekomendas vin: :* pauxzigu vian vikian aktivecon dum almenaux 2 jaroj :* okaze de reveno, ne plu iam ajn skribu pri "pakkoruotsi" en iu ajn vikio : Alimaniere ankaux via nova konto rapide kaptos globalan porcxiaman forbaron, kaj oni aldonos vin al listo kun LTA ("long term abuser", "longdauxra fiuzisto"). Pagxo "[[Deviga instruo de sveda lingvo en Finnlando]]" laux mia opinio rajtas ekzisti. Bonvole ne plu skribu pri "pakkoruotsi" sur mia diskutpagxo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:34, 15 nov. 2022 (UTC) == Ruotsalaisten mielipide muuttuu == La svedo en Svedio diris, ke li tute ne sciis, ke svedlingvanoj en Finnlando konsistigas nur 5% de la loĝantaro kaj tiel sonas freneze, ke la ceteraj devas lerni la svedan. Kiam eĉ la svedo en Svedio opinias, ke deviga sveda en Finnlando estas stulta, ĉu ne indus rezigni? [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 12:01, 18 nov. 2022 (UTC) : Legu supre. Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. Do rekte malutilas premi min pri tio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:55, 21 nov. 2022 (UTC) == FINNO skribas al svedo == Vi estas tre bona najbaro en la okcidento. Rilatoj estas amikaj. Tamen vi devas iomete ŝanĝi vian sintenon al ni. Vi devus ĉesi postuli, ke ni studu la svedan. La fakto ke la devontigo al finnaj bazlernejoj estis farita per la leĝo (1968) ankaŭ estis influita per la premo kiu venis de Svedio. Se vi parolas kun viaj amikoj pri Finnlando, diru al mi, kiel mi, finno, skribis al vi svedo. [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 14:26, 23 nov. 2022 (UTC) : Laŭ mia scio Svedlando ne postulas ke oni instruu la svedan en Finnlando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:50, 23 nov. 2022 (UTC) == Kummallinen tyyppi == Saluton, Taylor. Vi pravas ke la uzanto Kummallinen tyyppi obsede redaktas pri unusola temo kaj tre diskutemas pri tiu temo. Tamen laŭ mia persona opinio sole la obseda redaktado pri unusola temo ne sufiĉas por forbaro. Alikaze: ĉu ni ne entute forbaru niajn plej aktivajn redaktantojn, kies kvanto de redaktado ankaŭ fare de psikiatro povus esti nomata simptomo de certagrada [[obsedo]]? Ne por puni ilin, sed pro bonvolema zorgiĝo pri ilia psika ekvilibro: eble ili ekster vikipedio prokrastas personajn agadojn??? Forbari oni povas redaktanton, kiam ŝi kaj li senespere kaj post pluraj alvokoj ignoras la plej gravajn vikipediajn regulojn. Ekzemple mi trovas dubinde lian konduton de antaŭ monato, pri kiu mi eklegis ĵus antaŭ sekundo, ke li plene ignoris vian klaran indikon ke vi eliras el diskuto kaj alvokas lin ne plu skribi notojn sur vian diskutpaĝon, kaj li pludiskutis sur via diskutpaĝo kvazaŭ li tute ne legis vian alvokon. Resume por forbaro laŭ mi devas ekzisti kaj listiĝi konkretaj misagoj, kiujn redaktanto ne povas ĉesi malgraŭ ripetaj alvokoj. Ke redaktanto faras gramatikajn erarojn dum redaktado, nur povas esti kialo por forbaro kiam tiuj eraroj iĝas tiom grandkvantaj, ke la tuta resta komunumo de redaktantoj ne sukcesas ĝustigi ilin, simple ĉar la havebla tempo ne sufiĉas. Sed aliflanke forbari iun redaktanton pro farado de unuopaj gramatikaj eraroj ŝajnus signo de aroganteco de la perfektuloj. Do iom malfacilas juĝi kiam "eraroj" estas "senespere tro da eraroj". Mi pensas ke la temo pri kiu tiom engaĝiĝas la kolego, eĉ se foje polemike, estas tute interesa lingvopolitike, ĉar lia mesaĝo povas simple esti ke "ne ĉiam la kultura malplimulto necese devas esti la bedaŭrinda viktimo de la plimulto". Kvankam mi mem tre simpatias pri la kataluna sendependismo, tamen mi subtenus kritikan artikolon esperantlingvan, se tiu kataluna sendependemo iĝus faŝisma kaj grave domaĝus al nekatalunaj najbaraj eŭropanoj (nur hipoteze). Kompreneble ofte malfacilas la juĝo kiu el partoj estu la viktimo al kiu la esperantistaro adresu sian solidaremon. Mi el mia esperantista eduko en konflikto inster kastilianoj kaj katalunoj reflekse subtenus la katalunojn, kaj havus fortan problemon bedaŭri dekstre ekstremismajn rusojn en orienta Estonio, kiuj postulas pli da aŭtonomio kaj da rajtoj de la malgranda estona ŝtato. Eĉ se la agado de la kolego nerekte gvidos al tio, ke ekestas ĝermaj artikoloj pri naciismaj partioj aŭ politikistoj sved- aŭ finnlingvaj en Finnlando, pri kiuj alikaze neniu ĉi-tie interesiĝus, tio estos bona flankefiko. Diskuto pri la kvanto de damaĝo de iu redaktanto ja okazu en la [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo|koncerna diskutpaĝo]]. Mi ankoraŭ hezitas pri kondamno, sed kompreneble ankaŭ mi estas nur unu el multaj en la projekto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 23 nov. 2022 (UTC) : @[[Uzanto:ThomasPusch]]: Saluton ... la solaj du kaŭzoj kial mi favoras forbaron estas: :: la obseda agitado (demonstracii eblas preferinde sur la stratoj en Helsinki, aŭ eble eĉ Stockholm kvankam la "problemo" ne devenas de tie), kiam ajn mi ensalutas, troveblas ca 20...40 novaj mesaĝoj sur mia diskutpaĝo :: la fakto ke la persono jam estas plurfoje forbarita (loke kaj globale) : Mi absolute ne proponas forbaron de iu pro tajpaj aŭ gramatikaj eraroj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:50, 23 nov. 2022 (UTC) Mi memoras el deviga sveda pli ol multaj aliaj. Mi iam redaktas svedlingvan Vikipedion. Rakontu vian opinio pri tiu redakto: https://sv.wikipedia.org/w/index.php?title=Juice_Leskinen&diff=51561248&oldid=51196876 [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 00:55, 24 nov. 2022 (UTC) Kiel multaj homoj kun Asperger, mi havas mensajn blokojn. Lastatempe, ĉi tiu neceso de la sveda lingvo estas emfazita en mia menso. Interalie mia panjo diris, ke mi nur bezonas ĉesi pensi pri tio. Ĝi eĉ ne plu koncernas min, ĉar miaj lernejaj tagoj finiĝis. Menciindas, ke la patro surpriziĝis, kiam li aŭdis, ke la sveda nun estas deviga eĉ en elementa lernejo, malkiel kiam li iris al bazlernejo. [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 05:54, 24 nov. 2022 (UTC) En televido, reprezentantoj de la Sveda Popola Partio estis demanditaj ĉu ili povas akcepti ke en kelkaj partoj de Finnlando, la rusa lingvo estus alternativo al la sveda en bazlernejoj. Mikaela Nylander demandis, kial oni devas kontrasti ilin, kial oni ne povas studi ilin ambaŭ. Mi dirus, ke estas multaj kialoj por la konfrontiĝo: la antaŭkondiĉoj de studentoj por lerni lingvojn estas limigitaj. Pli ol fremdaj lingvoj devas esti instruitaj en la lernejo. La monsumo uzata por dungi instruistojn kaj presi lernolibrojn estas limigita. La disponebla tempo por instruado estas limigita. Spacoj uzataj por instruado estas limigitaj. Sed mi devas provi ne plu pensi pri tio nun. [[Uzanto:Kummallinen tyyppi|Kummallinen tyyppi]] ([[Uzanto-Diskuto:Kummallinen tyyppi|diskuto]]) 06:51, 24 nov. 2022 (UTC) :: Mi nur ripetas mian konsilon: ne revenu al iu vikio pli frue ol post du jaroj, kam tiam ne plu skribu pri pakkoruotsi kaj sveda koloniismo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:47, 3 dec. 2022 (UTC) :I'm not even going to try to speak esperanto, I'm sorry, but Kummallinen tyyppi is an obvious sockpuppet of globally locked users [[User:Nenoniel|Nenoniel]] and [[User:Jaakkolei|Jaakkolei]] among others. The evidence is pretty much all here in [https://sv.wikipedia.org/w/index.php?title=Juice_Leskinen&action=history this svwiki page history]. Kummallinen tyyppi has now also been locked. [[Uzanto:EstrellaSuecia|EstrellaSuecia]] ([[Uzanto-Diskuto:EstrellaSuecia|diskuto]]) 08:37, 24 nov. 2022 (UTC) :: We have known this all the time, and a new sockpuppet [[Uzanto-Diskuto:Outo suomalaisukko]] has emerged immediately. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:47, 3 dec. 2022 (UTC) ::: Finnlando neniam forigos la fakton, ke ĝi sentas sin malsupera ol Svedio. :::: Bonvole ĉesu redaktadi mian diskpaĝon. Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:58, 7 dec. 2022 (UTC) Ni apenaŭ forigos la devigan svedan instruadon en la venontaj jardekoj. Antaŭ la senatelektoj en 2011, ĉirkaŭ 60% de la kandidatoj diris ke ili estis kontraŭ ĝi, kaj tamen en 2014, kiam la parlamento voĉdonis pri la temo, ĝi konservis devigan svedan. Parlamentanoj estis subaĉetitaj. Kaj finnaj kaj svedaj bazlernejoj havas multajn devigajn fakojn, kaj ĉiuj el ili estas universalaj, tio estas, ili estas lernataj kiel devigaj en la tuta mondo krom unu: la sveda lingvo en Finnlando. Estas multaj devigaj fakoj en kaj svedaj kaj finnaj bazlernejoj, kaj la kialoj de ilia devigeco estas pedagogiaj kaj ne politikaj, krom unu: la sveda lingvo en Finnlando. :Mi bedaŭras, ke mi nomis Svedion iama kolonia gastiganto. Ĝi ne funkcias tiel. [[Specialaĵo:Kontribuoj/193.210.200.230|193.210.200.230]] 14:41, 11 dec. 2022 (UTC) :: Bonvole ĉesu redaktadi mian diskpaĝon. Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:10, 11 dec. 2022 (UTC) La deviga instruado de la sveda lingvo en diversgradaj lernejoj en Finnlando havas surprize malsaman historion. La devigan svedan lingvon en finnaj mezlernejoj kaj universitatoj peris kaj parte plu peras historiaj kialoj, sed la deviga instruado de la sveda en finnaj bazlernejoj ŝuldiĝas al politikaj kialoj. La sveda lingvo estis deviga lernobjekto en finnaj mezlernejoj, universitatoj kaj aliaj altlernejoj tra la epokoj (kaj interesa detalo estas ke la vorto pakkoruotsi jam estis uzata en 1931 kaj ĝia uzo en granda parto de Kanado povus respondi al deviga franca) , sed la radikoj de la absolute deviga instruado de la sveda por ĉiuj finnoj retroiras al aŭtuno 1968, kiam la deviga sveda lingvo estis aldonita al la bazlerneja instruplano, kvankam la granda plimulto de fakuloj en la fako de edukado forte kontraŭis ĝin. . La Sveda Popola Partio de Finnlando subaĉetis edukan ministron Johannes Virolainen por akcepti ĝin, kaj eble svedaj politikistoj timigis prezidanton Urho Kekkonen por akcepti ĝin. [[Specialaĵo:Kontribuoj/86.114.243.252|86.114.243.252]] 01:15, 26 dec. 2022 (UTC) : Bonvole ĉesu redaktadi mian diskpaĝon, '''LTA Pakkoruotsi'''. Mi ne havas la politikan povon por forigi la devigan svedan en Finnlando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:09, 26 dec. 2022 (UTC) == Finfine == ...mi ĵus ricevis burokratajn rajtojn, kaj povas malŝlosi rajtojn por via robotado. Fakte mi hodiaŭ posttagmeze ĝis morgaŭ inter tagmezo kaj vespero tute ne havas tempon por vikipedio, sed simple fari hokon ja ne kostas pli ol sekundon. Mi dankas vin pro via pacienco kaj deziras bonan laboradon. Mi mem denove estos en Vikipedio iam morgaŭ. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:39, 12 mar. 2023 (UTC) == Stilogvido pri datoj == Ĉaŭ, Taylor. Mi volus proponi stilogvidon pri datoj. La propono troveblas ĉi tie: [[Uzanto:Super nabla/Datoj]]. Se vi havas tempon, ĉu vi povus kontroleti ĝin kaj komenti sube? Ĝis ĝis, — [[Uzanto:Super nabla|Super nabla]] ([[Uzanto-Diskuto:Super nabla|diskuto]]) 09:37, 22 mar. 2023 (UTC) : Dankon pro la atentigo, mi postlasis komenton. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:51, 25 mar. 2023 (UTC) == Peto de konsilo pri progresinta uzo de vikidatumoj == Saluton kara. Mi havas grandan kaj fundamentan '''peton de konsilo pri progresinta uzo de vikidatumoj'''. Por ne malŝpari spacon, mi ne donas la tutan peton ĉi tie, sed petas vin vidi ĝin [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|en aparta persona paĝo]]. Se vi havas ideon kiel eblos respondi al mia peto, mi tre ĝojos pri konsilo! Kore, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:32, 1 apr. 2023 (UTC) : Dankon pro la atentigo, mi postlasis komenton tie. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:56, 7 apr. 2023 (UTC) == Tekstoj pri Finnlando == Jes, denove aperas tekstoj pri Finnlando. Mi nun sukcesis legeti la lastajn ses, pri [[deklaro de kristnaska paco (Finnlando)]] kaj [[kvartaga laborsemajno]] mi ne vidis problemon, pri kvar kantoj - [[vanhojapoikia viiksekkäitä]], [[albatrossi]], [[Käyn ahon laitaa]] kaj [[Keuruulle takaisin]] mi kritiketas ke ili estas plene orfaj, kaj dirus ke ili pli bone lokiĝus en alineo "unuopaj kanzonoj" en la teksto pri la kantisto, sed pri tio mi ankoraŭ ne faris noton al la metinto. Krome pri [[Keuruulle takaisin]] mi metis pli fortan kritikan noton en la paĝon. Sed tio kion mi vidis, laŭ mi ankoraŭ ne estas transpaŝo de iu limo. Se la teksto pri [[Keuruulle takaisin]] ne pliboniĝos, oni povos forpreni ĝin, sed tiuj ses paĝoj ne pravigus kompletan forbaron. Ĉu vi povas konkretigi, kie estis vere dubinda ago? Mi certe simple ne jam trovis la lokon, kaj nun ankaŭ ne povos plu serĉi (La notojn en mia diskutpaĝo mi povas pli aŭ malpli intense legi, mi laŭ nuna stato ne malpermesis al iu ajn uzon de mia diskutpaĝo, tial uzi ĝin ankaŭ ne estas krimo). Kompreneble mi ne volas investi horojn kaj pretas agi rapide, sed mi ankaŭ ne volas agi maljuste. Ĝis morgaŭ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:45, 7 apr. 2023 (UTC) : La pruvo ke denove temas pri LTA Pakkoruotsi troveblas ĉe [[Uzanto:Tuskan_parahdus]]. Jes, ĝisnune la sola grava problemo estas ke revenas uzanto kiu estas multfoje kaj loke kaj globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:54, 7 apr. 2023 (UTC) :: Mi konvinkatas same kiel vi, ke temas pri la sama homo. Sed kontraŭ kontribuoj kiel la novaj ĝermoj pri [[deklaro de kristnaska paco (Finnlando)]] kaj [[kvartaga laborsemajno]] mi ne protestus. Tiel laŭ mi eblas permesi al li kontribui, dum ne estas ajna mispaŝo, kaj en kazo de plej eta mispaŝo tuj fermi la pordon. Se, jen plia limigo, tiu kontrolado ne ligas kaj konsumas tro multan labortempon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:13, 8 apr. 2023 (UTC) ==Legindaj artikoloj== Saluton. Cele al ĝisdatigo de la paĝo [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] mi proponas al vi viziti ĝin kaj eventuale voĉdoni por iu(j) el la proponitaj artikoloj. Miaj preferataj kandidatoj estas jenaj: [[Kadavrogrifo]], [[Reformacio]], [[Registaro]], [[Pano]] kaj [[Rejno]]. Sed estas ankaŭ aliaj. Oni povas elekti ene de ampleksa gamo; kelkaj atendas delonge. Dankon pro via komprenemo kaj eventuala partopreno.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:24, 8 apr. 2023 (UTC) : Mi postlasis voĉon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 02:55, 12 apr. 2023 (UTC) == Pakkoruotsi == Mi petas vin relegi la artikolon deviga instruo de la sveda lingvo en Finlandlo kaj diri al mi, ĉu ĝi estas nun neŭtrala kaj fakta. Mi scias, ke ĝia enhavo estas ĝusta, sed la fontoj plejparte mankas. Se mi korektas la informojn en la fontoj, ĉu la artikolo estas bona? Mi diferencas de la plej multaj aliaj finnaj ultranaciistoj pro tio, ke mi ne malamas svedojn aŭ la svedan lingvon. Kaj denove mi emfazas, ke nenio alia faros krom reveno al la malnova maniero: ke la blanka ĉapo postulas lerni la svedan sed la bazlerneja atestilo ne faras. Mi proponis fari pli neŭtralan version pri deviga sveda. Ĉu mi sukcesis lau vi? [[Uzanto:Tuskan parahdus|Tuskan parahdus AKK LTA PAkkoruotsi]] : Sur via uzontopaĝo mi vidas deklaron [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto:Tuskan_parahdus&oldid=8030434 Escepta ultranaciaa finno]. Temas pri paĝo [[Deviga instruo de la sveda lingvo en Finnlando]]. Tie mi vidas aserton '''vere malnormala devo'''. La paĝo ne estas neŭtrala. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 02:55, 12 apr. 2023 (UTC) :: Mi petas, ke vi legu: Uzanto-Diskuto:Jaakkolei: https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto:Jaakkolei&diff=prev&oldid=8050764 [[Uzanto:Tuskan parahdus|Tuskan parahdus]] ([[Uzanto-Diskuto:Tuskan parahdus|diskuto]]) 17:32, 22 apr. 2023 (UTC) ::: Temas pri diskpaĝo de forbarita uzanto. '''Ĉesu gantopupumadi'''. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:54, 24 apr. 2023 (UTC) :::: Rakontu vian opinion pri la artikolo pri mia favoritpolitikisto: https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Osmo_Soininvaara&stable=0#Politikaj_opinioj :::: Mi dankas vin pri tio, ke en Vikivortaro vi multe plibonigis miajn vortojn pri finnlandaj vortoj, kiuj finas -koulu. [[Uzanto:Tuskan parahdus|Tuskan parahdus AKK LTA PAkkoruotsi]] ::::: Mi aprobis viajn redaktojn post forigo de kalveco. '''Vi nepre tuj ĉesu pri viaj [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto%3ATaylor_49&diff=8064185&oldid=8061893 specialaj vulgaraĵoj].''' [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 08:22, 1 maj. 2023 (UTC) == Mato == Cxe la artikolo [[Mato]] vi uzis la ŝablonon <code><nowiki>{{prisupre|}}</nowiki></code> sed ĝi havas erareton, mi ne sciis kiel korekti ĝin, bonvolu plibonigi ĝin! Via aldono ja estis bona. --[[Dosiero:Flag_of_Esperanto.svg|15px]] [[Uzanto:Radioamatoro|<span style="font-family:Segoe print; color:#008000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.4em;">Radioamatoro</span>]] [[Uzanto-Diskuto:Radioamatoro|''(diskuto)'']] 22:55, 26 maj. 2023 (UTC) : {{farite}} @[[User:Radioamatoro]] Dankon pro la atentigo. [[Ŝablono:Prisupre#Malbonaj]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 02:30, 30 maj. 2023 (UTC) == Finna == Mi petas vin pri klarigo de la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Finna_lingvo&diff=next&oldid=8098895 jena redakto de antaŭhieraŭ] en la teksto de la [[finna lingvo]]. Tie estis kelkaj senkulpaj enmetoj de linioj, senprobleme. Sekvis enŝovo de la de vi ŝatata vorteto ri, kiun multaj esperantistoj opinias ĉarma sed neesperanta vorto, en tekston kiu tute ne temas pri reformo de Esperanto, polemike, sed mi komprenas vian motivon premi la vorton en iujn tekstojn por ke oni alkutimiĝu al ĝi. Tamen mi ne komprenas trian ŝanĝon, ke vi re-mis-tradukis esperantajn komandojn al la usonangla lingvo, kiun la roboto de LiMr ĵus kelkajn tagojn verve tradukis al Esperanto, do ke vi ŝanĝas "eta" (="eta") al "thumb" (="dikfingro", θˈʌm kun sono kiu en Esperanto eĉ ne ekzistas). Klaras ke en multaj tekstoj vikipediaj ankoraŭ estas tiaj fremdaj vortoj kiaj "thumb" kaj "file" (fˈa͡ɪl), sed mi tre dankemas ke roboto malpliigas ilin, ĉar estas frustrige permane ŝanĝi milionojn da vortuzoj de la usonangla al normala lingvaĵo. Do mi vere ne komprenas vian motivon en tiu lasta ago. Bonvolu klarigi al mi. Amike [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:19, 8 jun. 2023 (UTC) Ke mi entute vidis tiun agon, estis pro tio ke mi volis scii kiu enmetis la ĉapitron: <pre> Okazis eĉ iom da purismo, do oni anstataŭigis sveddevenaj vortoj (-> sveddevenajn vortojn) per "puraj" finnaj: {{fact}} (fäkt) * kuirejo: ''kyökki'' (el la sveda kök) -> keittiö * forko: ''kahveli'' (el la sveda gaffel) -> haarukka * litero: ''pukstaavi'' aŭ ''puustavi'' (el la sveda bokstav) -> kirjain * mantuko: ''hantuuki'' (el la sveda handduk) -> käsipyyhe </pre> Mi supozis ke iu gaje enigis la klarigon kaj alia volas bremsi la klarigon kaj volas premi la unuan uzanton nepre uzi referencojn - sed ne ŝajnas ke kaj la tutan alineon kaj la kritikan ŝablonon kune enmetis vi. Aŭ ĉu vi eltranĉis la klarigon de iu alia antaŭe kaj jen nur reenigis ĝin?? Mi samopinias ke havi fonton por tiu fenomeno estus bela - por la fenomeno ja ekzistas propra artikolo [[lingva purismo]], kies ligilon oni ankaŭ povus enkonstrui en la frazon "Okazis eĉ iom da [[lingva purismo]], do oni..." Sed kiom probable ŝajnas al vi, ke oni povos trovi bonan referencon ĉi tie. Fonto en la finna mem eĉ ne tro helpus, ĉar apenaŭ iu leganto komprenus tiun fonton, do plej bone fonto en la sveda, angla, germana aŭ franca pri tiu interŝanĝoj de vortoj laŭ intenco de [[lingva purismo]]. En la teksto pri lingva purismo estas multaj nepruvitaj asertoj, ekzemple la centra frazo "Lingvo en kies evoluo purisma strebado jam dum jarcentoj ludis gravan rolon estas la islanda." Tute sen referenco! Sed la islanda tiom konatas per sia lingva purismo, ke neniu pridubas la ĝustecon de la frazo. Tiel fakte ankaŭ la supra aserto pri interŝanĝoj de pli fremdaj al pli lokaj vortoj ŝajnas al mi facile kredinde... la sama okazas ankaŭ en la germana, litova, pola, en ĉiaj malsamaj eŭropaj lingvoj, supozeble la fenomeno ankaŭ spureblas en la sveda. Do kiun ideon vi havas, kiun referencon oni praktike trovu por tiu aserto? Kaj ne forgesu ke referencoj gravas aparte por pridubeblaj asertoj: kio estus pridubebla en tiu aserto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:39, 8 jun. 2023 (UTC) :Mi povus nur imagi enigi iun referencon finnlingvan al la unuopaj ekzemploj, ekzemple referencon "https://kaino.kotus.fi/vks/?p=qs-article&vks_id=VKS_8a728835f30f4154e444612ad1a8aa87&list_id=1&keyword=kahveli&word=kahveli" al la linio "forko: ''kahveli'' (el la sveda gaffel) -> haarukka", sed mi tre dubas ke tia referenco havos iun utilon por scivolema ne-finno ... ĝi estus nur "fonto por entute havi fonton"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:53, 8 jun. 2023 (UTC) :: @[[Uzanto:ThomasPusch]]: ::* pri "eta" -> "thumb": mi malfaris grandan kvanton da redaktoj far LTA Pakkoruotsi, kiuj estis plejparte malbonaj, do mi ne "re-mis-tradukis" ion ::* pri ekzemploj de purismo: mi transŝovis la enhavon el vikivortaro kien LTA Pakkoruotsi enmetis ĝin fuŝkuntekste, post iometa kontrolo ke la asertoj veras :: [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:35, 8 jun. 2023 (UTC) ::{{re|Taylor 49}} Dankon pro l'klarigo pri "eta" -> "thumb": mi esperas ke la roboto de LiMr iam retrovas la anglajn komandojn kaj ankoraŭfoje tradukas ilin. Ĉiam povas okazi ke iu bona redakteto kunmalaperas kiam oni malaperigas lavangon da ne tiom bonaj redaktoj. Pri ekzemploj de purismo mi ankaŭ komprenas vian klarigon: ĉu do vi ĉi tie, aŭ jam en vikivortaro, aŭ ĉu iu alia en vikivortaro enigis la ŝablonon "fact"??? Ĉu hazarde vi havas ideon, kiun bonan referencon eblus trovi por kontentigi tiun ŝablonon? Certe estas naive esperi ke LTA Pakkoruotsi trovos fakan referencon, plejbone ne en la finna, pri la lingvoscience faka temo de leksika purismo en la finna... Se du spertaj vikipedianoj juĝas informon fidindan kaj banalan, sed ne sukcesas trovi fakan referencon en alia lingvo krom la finna pri la banala klarigo - tiam laŭ mi bonos formeti la kritikan indikon ke "mankas fonto", aŭ kontakti tiun kiu metis la kritikan indikon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:15, 9 jun. 2023 (UTC) ::: @[[Uzanto:ThomasPusch]]: Estas mi kiu aldonis la ŝablonon "fact". Mi ne insistas pri porĉiama ĉeesto de ĝi, sentu vin libera forpreni ĝin. Plej probable fontoj ekzistas, en la finna lingvo kompreneble, kiun mi tro malbone regas. La ŝanĝon "thumb" -> "eta" mi pritraktas kiel purismo, sed la malfaro de ĝi en la paĝo "Finna lingvo" estis neintenca kromefiko de malfaro de malbonaj redaktoj far LTA Pakkoruotsi. Evidente LTA Pakkoruotsi posedas konojn pri Finnlando, regas Esperanton, kaj havas tempon kontribui al vikiaro. Parto de riaj redaktoj estas ja utilaj, tamen bedaŭrinde kunvenas ankaŭ tre malbonaj redaktoj kaj problemkonduto. :-( [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 08:37, 11 jun. 2023 (UTC) :::: Komprenite. Kompreneble ankaŭ mi la finnan tro malbone regas, sed eĉ se, kaj eĉ se oni trovus iun referencon en la finna lingvo, kiun mi nun neniel vidas, ankoraŭ dubindas kian utilon tia nurfinna referenco vere havos por la internacia legantaro. Mi sekve forigas la alarmigan averton "fact", kaj aldonas du liniojn pli poste la finnlingvan noton <nowiki>https://kaino.kotus.fi/vks/?p=qs-article&vks_id=VKS_8a728835f30f4154e444612ad1a8aa87&list_id=1&keyword=kahveli&word=kahveli</nowiki> pri * forko: ''kahveli'' (el la sveda gaffel) -> haarukka, kvankam pri tiu indiko mia sama dubo validas kiom utila tia nurfinna referenco vere estos por la internacia legantaro. Pri la estona lingvo mi eĉ havus paperan lernolibreton en la bretaro, sed pri la finna ne, tial ankaŭ per paperaj referencoj mia libraro ne povus helpi min. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:16, 12 jun. 2023 (UTC) == Elekto de nova administranto == [[Dosiero:Wikipedia Administrator.svg|eta|100px|La balailo estas simbolo de la administrantoj.]]Saluton {{BASEPAGENAME}},</br>Mi ĵus kandidatigis [[Uzanto:Kani]]-n kiel administronton. Se vi havas tempon, bonvolu partopreni la elekton de la nova administranto ĉi tie: [[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/Kani]]. En tiu paĝo, vi povas legi la kialojn de la kandidatiĝo. La kandidato jam akceptis la proponon de administrantiĝo.</br>Dankon kaj ĝis baldaŭ! Amike, — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 08:32, 24 jul. 2023 (UTC) == Teknika noto == Kara, mi hodiaŭ havas preskaŭ personan teknikan noton. Dum la lastaj du semajnoj mi tre suferis je malstabila interreto, kaj hejme kaj labore, ĉar ĉie en la kvartalo oni fosas truojn ĉe la trotuaroj por meti novajn vitrofibrajn kablojn, kiuj fine servu al pli bona interreto. Tamen dum la lastaj tagoj la sekvoj estis ke la interreta konekto ofte subite malaperis, sen ajna averto kompreneble, kaj iam reaperis, eble post minuto, eble post 5 horoj. Por vikipediumado tio aparte ĝenas se oni malfermis multajn fenestrojn por duonaŭtomate krei paĝojn aŭ aldoni ion al vikidatumoj. Mi do devis tre atenti neniel fermi iun grupon da fenestroj, kaj tamen iuj redaktoj malaperis. Kaj mi miris ke tiaj interretaj malaperoj ankaŭ okazis malfruvespere kaj la tutajn sabatojn, kvankam mi dubas ke je ĉiuj tiuj tempoj vere iuj konstruistoj fosis en la stratoj. Nur hodiaŭ, dimanĉe, escepte ĉio denove bone funkcias. Ne miru do, se mi ŝajnas subite interrompi mian komencitan agadon dum horoj: ne '''mi''' ĉesas labori, sed la interreta konekto. Espereble tiu fazo rapide pasos. Sed min tiu problemo tre nervis... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:35, 17 sep. 2023 (UTC) : Eble oni nepre konservu la malnovajn (= senretejajn) metodojn por plenumi cxiutagajn farendajxojn. Mi ne volas sperti 5-horan interrompon de perreta servo por spiri. :-( [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:44, 17 sep. 2023 (UTC) == Peto kunvoĉdoni == En la diskutejo pri [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#499 redundaj paĝoj|eble forigendaj artikoloj]] diskutiĝis la bezono havi duan roboton kun administraj rajtoj, por forigi grandan kvanton da forigendaj tekstoj aŭ ĉi tie alidirektiloj, post decido de laŭorda diskuto, ĉar normala roboto ne rajtas forigi ajnan eron kaj administrantoj sen roboto bezonus tagojn da monotona forĵeto antaŭ ol la monto estus forigita. Mi publike petis LiMr, ĉu li pretus funkciigi sian roboton por tiaj petoj, sed ankoraŭ necesas [[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/LiMrBot|voĉdoni pri tio]], kaj la voĉdonon ĝis nun preskaŭ neniu atentis. Tial mi petas vin pripensi kaj kunvoĉdoni. Ĉu bone? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:21, 21 sep. 2023 (UTC) : Mi bedaŭrinde ne sukcesas vidi mankon da partopreno. Male, multaj poraj voĉoj alvenis kaj la roboto jam ricevis la rajton. Do mi fermis la voĉdonadon anstataŭ doni voĉon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 07:40, 23 sep. 2023 (UTC) :: Same bone tiel procedi. Mi en [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2023/Septembro#h-499_redundaj_paĝoj]] vidis "nur" du porajn voĉojn kaj poste sekvis nur pripensoj kiel oni bone teknike povos realigi la projekton. Tial mi por tiom granda projekto ĝojus pri iom pli da voĉoj. Sed baze ĉio estas bone finita (cetere, nur detalo, vi ne subskribis en la informkesta fermo de la voĉdonado), kaj la finiĝo estis ene de samajno, sen longa plua atendado. Tio plej gravas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:01, 7 apr. 2024 (UTC) == Forbaroj == Saluton Taylor. Mi skribas por informi vin, ke la teksto en [[Uzanto:Taylor 49|via uzanto-paĝo]] estas plurfoje erara. Pli precize, * Vi ne estas forbarata el Vikivortaro. ([https://eo.wiktionary.org/w/index.php?title=Special:Protokolo&type=block&page=User:Taylor%2049 kontrolu]) * Vi neniam estis forbarata el Vikipedio. ([https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Protokolo&type=block&page=User:Taylor%2049 kontrolu]) Eble indas korekti/ĝisdatigi la tekston de la [[Uzanto:Taylor 49#Activity|tabelo]] por doni ĝustajn informojn al vizitontoj de via paĝo. Amike, —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 11:35, 3 nov. 2023 (UTC) : @[[User:Super nabla]]: Vi pravas, mi nepre gxisdatigu gxin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:08, 3 nov. 2023 (UTC) == File:Toronto map.svg == Hello! This file is just a container for the embedded [[:File:Toronto map.png]]. There is no single vector in it, so this ''[//eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Toronto&diff=prev&oldid=8536088 is]'' fake. I want to get this file deleted. [[Uzanto:NordNordWest|NNW]] ([[Uzanto-Diskuto:NordNordWest|diskuto]]) [[Uzanto:NordNordWest|NNW]] ([[Uzanto-Diskuto:NordNordWest|diskuto]]) 16:38, 17 dec. 2023 (UTC) : You're right. Now it's fixed on commons and the useless file is awaiting deletion. You can [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/File:Toronto_map.svg give support vote]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 18 dec. 2023 (UTC) :: @[[User:NordNordWest]]: The file is [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Toronto_map.svg&action=edit now deleted]. La dosiero nun estas forigita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:29, 29 dec. 2023 (UTC) == Gravulo == Saluton. Vi foje ŝanĝas Informkestojn al gravulo, ĉu tio havas avantaĝon?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:20, 26 jan. 2024 (UTC) : @[[Uzanto:Kani|kani]]: Saluton ... la aliaj informkestoj estis jam [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Cablono%3AInformkesto_verkisto&diff=6933912&oldid=6933007 delonge alidirektitaj] al {{ŝ|Informkesto gravulo}}, do la redakto neniel ŝanĝas la aspekton de la paĝo, sed ĝi permesas ŝpari dubojn aŭ demandojn kiel "Ĉu temas pri reganto, aŭ verkisto, aŭ cetera gravulo?" aŭ "Kial A havas keston '&nbsp;'gravulo'&nbsp;' dum ke B havas keston '&nbsp;'verkisto'&nbsp;', ambaŭ ja estis verkistoj?", ĉar la ŝablono estas la sama por ĉiuj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:41, 27 jan. 2024 (UTC) == Roboto == Saluton, via roboto havas la petitan rajton nun. Pardonu, mi hodiaŭ vespere ne estis ĉe la komputilo kaj tial nur tiom nokte vidis la noton ke mi povas rajtigi ĝin. Bonan elprovadon. [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|notoj]]) 23:42, 7 mar. 2024 (UTC) : @[[User:ThomasPusch]]: Saluton [[Special:Rajtoj_de_uzantoj/Taylorbot]] -> <pre> | {"error":{"code":"permissiondenied","info":"The action you have requested is | limited to users in the group: [[Vikipedio:Administrantoj|Administrantoj]] | .","*":"See https://eo.wikipedia.org/w/api.php for API usage. Subscribe to | the mediawiki-api-announce mailing list at &lt;https://lists.wikimedia.org/ | postorius/lists/mediawiki-api-announce.lists.wikimedia.org/&gt; for notice | of API deprecations and breaking changes."},"servedby":"mw-api-ext.codfw.ma | in-7d749bd56-l4x6s"} </pre> Supozeble roboto ne povas akiri rajton (krom "mover" kaj "bot") kiun la funkciigisto ne havas. Ĉu vi emas portempe doni la rajton ankaŭ al mia ĉefa konto? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:05, 8 mar. 2024 (UTC) :Bone, kompreneble. Jam farite, bonan sukceson. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 8 mar. 2024 (UTC) ::Cetere mi malkaŝu ke en la "rajtoj de uzanto Taylorbot" mi nun ankoraŭ povus doni rajtojn por "interfaca administranto". Mi supozas ke ia aldona rajto ne necesus, ĉar la sistemo nur plendis "The action you have requested is limited to users in the group Vikipedio:Administrantoj". Sed aliflanke mi konstatis ke mi ne povos post fino de la takso reforpreni de la roboto la administrajn rajtojn, nun ankaŭ ne de vi. Do la reforprenon devos plenumi neesperantista stevardo. Tio estas iom ĝena, sed ne evitebla, kiel mi eksciis nur nun. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:17, 8 mar. 2024 (UTC) ::: Bedaŭrinde tio ne helpis, kaj mi nun vere ne scias kial. :-( Ankaŭ mi estas tre certa ke ne estas la rajto "interfaca administranto" kiu mankas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:44, 8 mar. 2024 (UTC) :::: Nun mi trarompis la fuŝon kaj la laboro progresegadas :-) . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:55, 8 mar. 2024 (UTC) :Saluton, se la rajtoj estas nur por unu tasko, mi povos helpi. Mia roboto havas la administrajn rajtojn. Ankaŭ mi forigis multajn alidirektojn antaŭe. Do mia roboto povas fari tion. Ĉu vi konsentas? Ĉu vi havas liston por forigi? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:22, 8 mar. 2024 (UTC) <pre> | {"delete":{"title":"Willy BRANDT","reason":"la.. [[Vikipedio:Forigendaj_arti | koloj#nuntempa_enhavo_de_la_kategorio_\"tujforigendaj_artikoloj\"]]","logid | ":4203140}} </pre> :: Mi jam sukcesis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:26, 8 mar. 2024 (UTC) == Norvegio == Saluton, vi prave rimarkis ke en Norvegio oni jam remalinventis la novan provincon Viken, kiun oni nur inventis en 2020. Dankon ke vi adaptis mian artikolon pri [[Viken]], kiun mi nur kreis en somero 2023, tiam kompreneble ne sciante ke la tuta paĝo post duonjaro jam denove devos ŝanĝiĝi. Tamen la temo ne nur limiĝas al adapto de la paĝoj [[Viken]], [[Akershus]], [[Buskerud]] kaj [[Østfold]]. Ekzemple mi nun adaptis la paĝon de [[Jevnaker]], kaj estas pliaj paĝoj kiuj same devas ankoraŭ adaptiĝi, nur ke mi nun plugas tra la sufiĉe senesperaj paĝoj pri Rumanio kaj ne povas malfermi kompletan projekton pri malfaro de Viken en Norvegio. Tamen mi petas vin, se vi malkovras tian administran novaĵon, ke bonus tiam ankaŭ atentigi la precipajn aliajn pasintajn e-lingvajn uzantojn... Mi en mia vivo redaktis tiom da paĝoj, ke mi freneziĝus se mi aldonus ĉiujn al teknika atentolisto. Do mi nur plene hazarde ĵus vidis vian redakton en la paĝo [[Viken]], povus ankaŭ esti ke mi nur vidus ĝin post ses aŭ dek jaroj. Se mi sciintus pri la relative limigita ofico plene adapti la paĝojn de Norvegio al ankoraŭ unu administra reformo tie, mi ne komencintus ion pri Rumanio nun sed farintus, se vi volus kune kun vi, la adapton pri Norvegio. Do, kuraĝe sciigu viajn trafajn rimarkojn! Printempajn salutojn, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:48, 7 apr. 2024 (UTC) : Dankon ... ŝajne oni plene malfaris la reformon de la administra divido post nur 4 jaroj, kaj oni do devas alifari ĉiujn paĝojn kaj ĉiujn kategoriojn pri ĉiuj novaj/malnovegaj kaj malnovaj/portempaj provincoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:14, 7 apr. 2024 (UTC) == Ne ekzistanta modulo == Saluton, Taylor 49. Mi hodiaŭ malkovris en la subredaktuja modulolisto de kelkaj artikoloj pri fervojlinioj la ne ekzistantan modulon "Modulo:Wikidata/Tools". Ĉu vi eble havas ideon, kiu ŝablono iel kaŝe enplektas ĝin? Ĉe "Ligiloj ĉi tien" ial ne aperas alia moduloj. Do, verŝajne ĝi en iu ŝablono kaŝiĝis. - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:26, 12 apr. 2024 (UTC) : Jen: [[Modulo:Najbaraj stacioj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:29, 12 apr. 2024 (UTC) ::Dankon. Mi ĵus iomete korektis kelkajn aferojn pri la dokumentado de la modulo, por ke la foje de mi proponita skemo por tio estu sekvata. Alternativa propono siatempe (2013) ja ne estis. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:24, 13 apr. 2024 (UTC) == Propono == Ĉu vi ŝatus iĝi konstanta administranto? [[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 12:14, 16 apr. 2024 (UTC) : Mi konsentite lastatempe portempe teknike havis la rajton nur por plenumo de limigita unuopa tasko. Tamen se vi opinias ke mi estus bona administranto, vi povas kandidatigi min. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:38, 17 apr. 2024 (UTC) ==Legindaj artikoloj== Saluton. Mi plibonigis novan grupon de artikoloj kandidatoj al statuso de legindaj artikoloj. Mi petas vin viziti almenaŭ kelkajn el ili, ĉu la plej allogajn al viaj plaĉoj kaj voĉdoni en la koncerna balotado. Temas pri [[Rabindranath Tagore]], [[Rasismo]], [[Abu Nuŭas]], [[Afganio]], [[Aidoso]], [[Akva ciklo]], [[Akvobaraĵo]], [[Al-Ĥorezmi]], [[Alzheimer-malsano]], [[Amfibioj]], [[Molière]], kaj [[William Shakespeare]]; kiel oni vidas, gravaj artikoloj kaj tre varia temogamo. Dankon pro via kontribuo kaj pardonu pri miaj insistoj plialtigi la nombron de legindaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:41, 27 apr. 2024 (UTC) == ŝablono:Informkesto homo == Saluton. Kial vi ĵus malfaris miajn lastajn redaktojn kun tre maldetala klarigo? Estus bone mencii fuŝitan artikolon. Tiam mi pli bone povus tion korekti. - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:42, 8 jun. 2024 (UTC) : Ĉiuj artikoloj (aŭ multaj almenaŭ) estas fuŝitaj. Aperas <code><nowiki>{{#if:</nowiki></code>... supre de paĝoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:44, 8 jun. 2024 (UTC) ::Post kiu el miaj redaktoj? Ĉu post la lasta? Mi kutime post ĉiu redakto kontrolas artikolojn. Sed vi estis pli kaj tro rapida per via interveno. Tia interveno ne estas en ordo. Prefere estu uzata diskutopaĝo. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:46, 8 jun. 2024 (UTC) ::: Jes post la lasta. Provu kun la paĝo [[ABBA]]. Vi intertempe redaktis aliajn paĝojn, do mi konkludis ke vi pretervidis vian eraron. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:49, 8 jun. 2024 (UTC) ::::Jam riparita. Mankis unu paro de malfermaj pintaj krampoj. En [[ABBA]] ĉio bonas nun. - Mi ne pretervidis ĝin. Sed Sj1mor demandis min dume pri alia problemo en alia informkesto. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:52, 8 jun. 2024 (UTC) :::::Eble hieraŭ mi trovis artikolon en unu el "viaj" zorgigaj kategorioj, kiun vi jam taksis kiel malplenan. Mi jam korektis la artikolon. Bedaŭrinde ja kelkaj informkestoj havas majuskle komencantajn parametrojn. Mi preferas tute minusklajn parametrojn sen mallongigoj (se eblas), sen substrekoj kaj laŭeble kun certa sistemeco. Do, ni ankoraŭ havas multe por fari. Ĉu ne? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 13:16, 8 jun. 2024 (UTC) :::::: Mi ankaŭ forte preferas tutminusklajn parametronomojn sen punktoj kaj laŭeble kun certa sistemeco (PIV: substreko=spaceto). Krom tio nur unu nomo por unu parametro (sen kromnomoj), kaj nur unu nomo por unu ŝabono (sen alidirektoj), kaj nur unu ŝablono aŭ modulo por unu tasko (do ne ekzemple 10 moduloj por ellego de WikiData). Troa kopiado el aliaj vikioj, timo ripari fuŝon aŭ forigi redundaĵon kaŭzas bontenadan hororon (unu ekzemplo el multaj: [[Beatriz Galindo]]). [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:26, 8 jun. 2024 (UTC) == Ŝablono:Dato kaj loko == Saluton, Taylor 49. Eĉ se vi ne kreis ĝin, mi demandas vin pri {{ŝ|dato kaj loko}}. Ĉu vi havus ideon, kiel ni povus rekrei la ŝablonon surbaze de Lua-modulo? Ĝi enhavas ja kelkajn ripetajn alvokojn de Lua-modulo kaj diversajn fuŝojn. - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:56, 8 jun. 2024 (UTC) : Saluton ... tio certe eblas kaj multe indas. La nuna kodo estas rekte terura. Tamen temas pri iomete laborpostula tasko, ne io kion mi simple plenumos hodiaŭ. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:03, 8 jun. 2024 (UTC) ::Jes, certe tio ne urĝas kaj devos esti bone antaŭpripensata. Ĉu ne? Mi jam foje rigardis la ŝablonon. Se mi ĝuste vidis, ĝi uzas 6 Vikidatumajn erojn ripete. Krome ĝi iel kalkulas la aĝon de persono. Tio ankaŭ devos esti riparata, ĉar ĉe malkompletaj naski̍ĝdato aŭ/kaj mortodato ĝi terure fuŝas. Ĉu ni eble daŭrigu la diskuton sur la [[Ŝablono-diskuto:Dato kaj loko|diskutopaĝo de la ŝablono]]? Plia problemo ja estas, ke la kreinto de la ŝablono lastatempe apenaŭ aktivas. Do, kion fari? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 13:12, 8 jun. 2024 (UTC) ::: Jes, daŭrigu ĉe [[Ŝablono-diskuto:Dato kaj loko]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:13, 8 jun. 2024 (UTC) == Diskuto pri referencoj == Kolego, ek de la 10-a de septembro en Diskutejo estis lanĉita grava diskuto pri aspekto de referencoj en vikiaj artikoloj. Rezulto de la diskuto grave influos ĉiun (!) artikolon de vikipedio, ŝablonojn de fontoj kaj plej verŝajne regolojn de artikola dizajno. Vikia komunumo atendas vian opinion, ĉar vi estas aktiva partoprenantio de nia projekto. Mi invitas vin partopreni la diskuton kaj eldiri vian opinion, prezenti vian sperton de uzo de referencoj en eo-vikipedio kaj vikipedioj en aliaj lingvoj. Ankaŭestas interesa via sperto ekster vikio: kiel aspektas referencoj en libroj kaj revuoj en esperanto kaj aliaj lingvoj. Jen estas ligilo al la diskuto: [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Fremdlingvaj referencoj sen traduko al Esperanto]]. == Noto (LTA-ulo) == Kara, vi ĵus skribis en mia diskutpaĝo la noton "NE menciu min kiam vi nenion havas por konigi". Vi scias, tamen, ke tion ne skribis mi, sed nia konata anonimulo. Mi povis nur reflekse forbari la novan IP-kanalon 193.210.196.213 kaj tuj faris tion kiam mi enŝaltis la komputilon (je la sesa matene mi ankoraŭ ne aktivis vikipedie). Iusence mi eĉ dankemas ke la konata anonimulo ofte rapide skribas ion en mian diskutpaĝon kaj tiel mem denuncas sin, ĉar se mi devus '''ne''' fari ion en vikipedio kaj en la vera vivo, sed nur stulte gapi ĉu en la listo "Lastaj ŝanĝoj" okazas iuj suspektaj movoj, tiam mia vivo ne plu havus enhavon, kaj mi post maksimume ses horoj redonus mian administran postenon. Mi jam ofte pripensis ĉu mi protektu mian diskutpaĝon kontraŭ redaktoj de anonimuloj, kiel mi protektis vian diskutpaĝon, sed mi kaj vi kaj ĉiu scias ke ĉiu trudanto havas mil eblecojn trudi notojn al unuigita vikipedia konto, al la germana, taja, keĉua, lingala aŭ iu-ajn-alilingva vikipedia diskuto (sendepende ĉu mi iam uzis ĝin aŭ ne) aŭ en iu lingvo al alia projekto, vikivortaro, vikiversitato, vikicitaĵoj, vikivojaĝoj ktp ktp, aŭ al iu centra plia diskutpaĝo kiel tiu de la komunejo aŭ meta. Kaj per ŝablono {{ŝ|re}} aŭ afikso @ oni krome povas krie altiri atenton al ĉiu ajn diskutpaĝo en iu ajn branĉo de vikipedio. Mi iel pensas ke se mi tuj viŝas ĉiun noton, mi dediĉas al ĝi pli da atento ol se mi simple nenion faras, eble sekundon supraĵe legas kio estas skribata, aŭ kiam temas pri finna temo en alilingva diskutpaĝo ofte ankaŭ plene ignoras la notojn. Nur ke se io estas skribata en WPEO necesas ne atendi ĝis forbaro, ĉar alikaze la nombro de poste ankoraŭ kontrolendaj, tuŝitaj paĝoj tro altiĝas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 10 jan. 2025 (UTC) : Kompreneble mia mesaĝo celis nian LTA-ulon, ne vin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:11, 10 jan. 2025 (UTC) == Teknikaj problemoj ĉe ThomasPusch ("Atentu") == Mi ekde la 17-a de marto 2025 havas akutan komputilan problemon, kaj krome jam ekde kelkaj semajnoj havis misfunkcian poŝtelefonon. Tial mi nur povos normale reredakti Vikipedion kiam mi anoncos tion. Dume eblas retpoŝti al mi, sed neklaras kiam mi legos retpoŝtajn mesaĝojn. Salutas [[Uzanto:ThomasPusch|Thomas]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:12, 17 mar. 2025 (UTC) == Simiaj temoj == Mi petas vin rigardi la arkivigitan duan referencon en la teksto [[Miĥaelo (gorilo)]] kaj testi, ĉu vi povas ion utilan vidi tie. Mi vidas nur iun fremdlingvan vorton "ruffle" - tio ne estas miraklo, ĉar ofte filmetoj en arkivigoj ne funkcias. Se ankaŭ plia uzanto per alia aparato ne sukcesas vidi ion utilan tie, necesas simple forigi la referencon... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:42, 26 mar. 2025 (UTC) PS: Kiam vi hodiaŭ matene dankinde aldonis subskribon de mi kaj kaŝis bildon, vi komprenis, ĉu ne, ke mi ankoraŭ estis tajpanta kaj nur inter-savis krudan nepretsn provizoraĵon, por ne perdi ĝin. Mi kompreneble konsciis pri ambaŭ problemoj, sed pensis ke mi havos la 5 ĝis 15 minutoj por vere meti definitivan version, ankaŭ ne metante {{ŝ|redaktas}}, per kio oni kompreneble povas signi ke oni ankoraŭ ne finis kaj ne intencas lasi tiom nenaturan materialon. Sed dankon ĉiukaze ke vi tiom rapidis. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:51, 26 mar. 2025 (UTC) : Mi vidas ĉe [https://web.archive.org/web/20120212212035/http://www.koko.org/world/kokoflix.php?date=2008-03-23 web.archive.org/web/20120212212035/http://www.koko.org/world/kokoflix.php?date=2008-03-23] jenan tekston (partoj eltranĉitaj por eviti lezon de kopirajto): :: <small>Michael grew up with Koko; they learned ... by Koko and everyone at the Gorilla Foundation always — he was a true inspiration. Message: Gorillas can not only use language ... experienced firsthand as a baby.</small> : Do la referenco bonas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 12:50, 26 mar. 2025 (UTC) ::Jes la apudfilman teksteton mi ankaŭ vidas, sed la esenco estis la filmo, kiu bedaŭrinde estas morta. Bone, ni povas lasi la arkivigon pro la flanka teksteto, sed mi esperis ke aliaj eble vidos pli ol mi. Do, ne. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:59, 26 mar. 2025 (UTC) ::: La video ĉe "archive.org" ne funkcias por mi. Ne eblas starti ĝin. La "fremdlingva" vorto "ruffle" foje apreas, foje ne. [[:en:Ruffle (software)]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:56, 27 mar. 2025 (UTC) == plena forigo de "lingv" == Dum la plena forigo de {{ŝ|lingv}} tamen restas iuj ruinaj paĝoj, ekz. en [[Ŝablono:Klasifiko de samea lingvo]] mi fakte bone eltranĉis ĉiujn uzojn de "lingv", sed tamen la "arbo" ne plu havas ĝustajn branĉojn. Mi havas egajn problemojn teni superrigardon pri la relative komplika formatigo, havante daŭre nur mikro-etan poŝtelefonan ekranon, kaj petas vin rigardi kaj fintrakti la paĝon. Se ne eblas aliel, vi povas deturni la tempon antaŭ miaj lastaj tranĉoj de hodiaŭ, kaj de tie denove fari la forigojn, kun pli da superrigardo. La paĝo [[Tanoa lingvaro/klasifiko]] ankaŭ bezonas revizion de granda ekrano. Salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:28, 31 mar. 2025 (UTC) Nedezirata paneo estas ke post [[Specialaĵo:Redirect/logid/4285110|forigo de]] la ŝablono {{ŝ|lingv/Nomo de la lingvo}} [[Vikipedio:Diskutejo]] rompiĝis. Tiun paĝo necesos aparte teni sub atento: kompreneble eblos remeti la ŝablonon {{ŝ|lingv/Nomo de la lingvo}}, sed restos dubo ĉu pro la forta interplektiĝo de la multegaj ŝablonoj tio sufiĉos por refunkciigo de la diskuteja kapo, sed ankaŭ eblas vidi tie mem, kiel eblas anstataŭigi uzon de {{ŝ|lingv}} per alia, pli moderna ŝablono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:23, 1 apr. 2025 (UTC) :::PS: Bone ke per la restarigo de tiu unusola ŝablono jam ja diskuteja kapo jam delonge ŝajnas perfekte funkcii... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:35, 1 apr. 2025 (UTC) ::::La serĉo kie la nun restarigita ŝablono estas uzata, montras 26 uzojn en aliaj ŝablonoj, plej multaj pri la diskuteja kapo. Sendube eblas faciligi tiun ekstreman interligiĝon, sed se evidente la "fadenobulo" nun bone funkcias, eblas ankaŭ rezigni pri tiu faciligo kaj lasi la nun fone komplikan situacion. Sed tamen ideo estas videble forigi tiun sendependan ŝablonon el la familio "lingv" kaj nomi ĝin {{ŝ|nomo de la lingvo}} aŭ pli simple {{ŝ|lingvonomo}}. Unue per alidirektigo, poste per robota alĝustigo de la uzoj. Tiam klaras ke la ŝabloneto ne plu estas parto de la forigata familio "lingv". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:05, 1 apr. 2025 (UTC) ::::: Saluton ... mi pardonpetas se mi estigis kredon ke ĉiuj subpaĝoj de Ŝablono:lingv estas forigeblaj. Mi konfirmis nur neutilon de "Ŝablono:lingv" mem kaj certaj subpaĝoj. Mi subtenis forigon de ĉiuj subpaĝoj kiuj ne estas uzataj, post kontrolo ke ili vere estas neuzataj, unuope paĝo post paĝo. La rompo de la diskutejo estas paneo, ĝia kaŭzo estas [[Ŝablono:Diskutejo/Neesperanto/enkonduko]]. Ŝablonon [[Ŝablono:lingv/Nomo de la lingvo]] vi forigis kaj sekve malforigis. Ankaŭ mi devas konfirmi rompon de [[Ŝablono:Klasifiko de samea lingvo]] (kaj kelkaj aliaj) kie ĝuste kiel vi skribas certaj branĉoj estas rompitaj. Tamen por mi malcertas ke la ŝablono bone funkciis antaŭ la forigo de [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=%C5%9Cablono%3ALingv%2Fethnologue Lingv/Fethnologue]. Ĉiuokaze ĝi estas [[Specialaĵo:Kio_ligas_ĉi_tien%3F/Ŝablono:Lingv/ethnologue|uzata]] do necesas aŭ malforigo aŭ rapida riparo. Eble neceas malforigi pliajn subpaĝojn de "Ŝablono:lingv". Dum la venontaj du semajnoj mu havos tre limigitan aliron al interreto kaj tre limigitan tempon. Ne hezitu malforigi subpaĝojn kiuj montriĝas ankoraŭ uzataj. Estonte oni reprovu forigon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:22, 1 apr. 2025 (UTC) :::::: [[Ŝablono:lingv/a]] kaj [[Ŝablono:lingv/Vikipedia kodo]] ankaŭ estas uzataj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:46, 2 apr. 2025 (UTC) :::::::Ankaŭ {{ŝ|Tradukita}} bezonas {{ŝ|lingv/r}} kaj {{ŝ|Tradukitaĵo}} {{ŝ|Lingv/lingva Vikipedio/teksto}}... Mi remetis tiujn, kun dokumentadoj, ĉar nenio pliboniĝis ankoraŭ remetis {{ŝ|lingv}}, sed tamen {{ŝ|Tradukita}} kaj {{ŝ|Tradukitaĵo}} ne refunkcias. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:43, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::::Mi nun iom brutale reduktis ŝablonon {{ŝ|Tradukita}} al nur unu alilingva artikolo - tiel la plej multaj uzoj denove funkcias (estas multegaj). Sed mi ne tre kontentas pri mia brutala solvo, kiu nur estas naskita el improvizo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:33, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::::: La ŝablonon {{ŝ|Tradukitaĵo}} mi same brutale traktis. Tie, ĉar ŝajne ne antaŭvidiĝas pluraj lingvoversioj, eĉ relative bone funkcias, kvankam daŭre naskita el improvizo. La remetitajn subŝablonojn {{ŝ|lingv/r}}, {{ŝ|Lingv/lingva Vikipedio/teksto}} kaj {{ŝ|lingv}} mi ankoraŭ lasas, kvankam ilia remeto hodiaŭ ne estis la solvo: tiel eblos ankoraŭ eksperimenti kiel oni povas ekhavi veran solvon pri la ŝablono {{ŝ|Tradukita}}... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:13, 3 apr. 2025 (UTC) :::::::::: La solvo estas modulo kiu jam delonge bone funkcias cxe vikivortaro. Sed mi ne havos tempon instali gxin cxi tie hodiaux. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:56, 3 apr. 2025 (UTC) :::::::::: Kodo (antaŭ via hodiaŭa atako): <pre> [[Kategorio:Paĝoj tradukitaj el Vikipedio en la {{lingv/r|{{lc:{{{1}}}}}}}a]] </pre> :::::::::: estas fuŝa ĉar ĝi redonas nevalidan rezulton por certaj lingvokodoj kiel io, ur, sa. La modulo ĝuste traktas tiujn lingvojn. Do riparo estas survoje, sed kiel skrbite ne alvenos dum la venontaj du semajnoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:08, 3 apr. 2025 (UTC) == [[Modulo:Lili]] == Vi anstataŭigis la ŝablonon {{ŝ|lingvA}} per la [[Modulo:Lili]]. Mi ne scias kiel ĝi funkcias, sed mi konstatas ke en la paĝo [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj]] pluraj lingvoj aperas kun la mesaĝo "Evidente nevalida lingvokodo" aŭ "Nekonata lingvokodo". Fakte en la menciita paĝo mi uzas la ŝablonon {{ŝ|Vikipediaj statistikoj/linio}} kiu baziĝas sur la lingvokodoj uzataj de la vikipediaj projektoj, kiuj ne ĉiam kongruas kun la ISO-kodoj. Kiam mi kreis tiujn ŝablonojn mi zorgis ke ĉio tamen funkciu. Vidu en [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#All_Wikipedias_ordered_by_number_of_articles All Wikipedias ordered by number of articles] aperas kaj la vikipediaj projektokodoj kaj la nomoj de la lingvoj. Ĉu vi povas elturniĝi por ke plu taŭge funkciu kun la modulo ? Dankas [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 16:33, 14 apr. 2025 (UTC) : Ĝi dependis de jam forigita [[Ŝablono:Lingv/komento]]. Mi revenigos viajn kodojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:40, 14 apr. 2025 (UTC) ::Mi jam korektis por la kodo azb en {{ŝ|Tbllingvoj}}. Sed mi vidas ke vi jam malfaris mian redakton, kiu tamen intertempe funkciis. Mi lasas vin labori akj atendas vian respondon [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 16:51, 14 apr. 2025 (UTC) ::: Mi revenigis viajn kromajn kaj specialajn kodojn. [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj]] Bv ne redaktu ŝablonon {{ŝ|Tbllingvoj}} antaŭ ke mi instalis dokumentaĵon kaj memteston. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:15, 14 apr. 2025 (UTC) ::::Mi ĝisdatigis [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj|Vikipediaj statistikoj]] laŭ [[m:List of Wikipedias]] (aldoniĝis novaj lingvoj, kaj ŝanĝiĝis la ordo de iuj el ili). Kaj nun mankas esperantonomoj (aperas "Nekonata lingvokodo") por :::: 295 knc :::: 299 btm :::: 300 syl :::: 319 igl :::: 323 rsk :::: 330 ann :::: 333 tdd :::: 338 bdr :::: dum ĉe tiuj lingvoj aperas propra lingvonomo kaj vikipedia artikolnombro. [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 22:15, 14 apr. 2025 (UTC) :::::Mi aldonis ilin en {{ŝ|LingvR}} [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 23:28, 14 apr. 2025 (UTC) :::::: Bone, do la problemo de statistiko estas solvita, kaj mi povas dauxrigi je forsxaltado de "Lingv/xxx". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:47, 15 apr. 2025 (UTC) Mi aprobas ŝovon de [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj]] al publika parto de nomspaco vikipedio. Mi nur kreis ĝin kiel subpaĝo de mia uzantopaĝo ĉar mi volis certiĝi ke ĝi bone funkcias kaj volis eviti ke ĝi estu senkompate forigita pro iu ajn kialo. La ŝablonojn {{ŝ|LingvA}} kaj {{ŝ|LingvR}} mi kreis kopie de la respektivaj ŝablonoj {{ŝ|Lingv/A}} kaj {{ŝ|Lingv/R}} kiuj estas (estis) protektitaj kontraŭ redaktado. Nun mi gratulas ke estas rekreitaj la samaj funkcioj kiujn volis plenumi la ŝablonaro lingv sur aliaj bazoj. Des pli bone se ĉio bone kaj taŭge funkcias.--[[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 15:42, 16 apr. 2025 (UTC) : kaj mi riparis {{ŝ|Klasifiko de tanoa lingvaro}} (enestis troaj }} )--[[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 15:54, 16 apr. 2025 (UTC) :: @[[User:Agloforto]] La pagxo [[Uzanto:Agloforto/Vikipediaj statistikoj]] tre similas al [[Vikipedio:Internacia Vikipedio/Artikolnombro de ĉiuj Vikipedioj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:01, 17 apr. 2025 (UTC) :::Jes fakte. La kreinto estas la sama homo per du malsamaj salutnomoj. Tamen en la du lastaj aperas nur 287 lingvoj anstataŭ 341. En la unua mi antaŭ kelkaj tagoj ĝisdatigis la lingvo-(projekto-)liston, dum la aliaj estis kreitaj antaŭ kelkaj jaroj, kiam estis malpli da projektoj. La afero funkcias duone aŭtomate koncerne la artikolnombron, kaj duone malaŭtomate koncerne la lingvoliston, kiun mi ĝis nun foje ĝisdatigis laŭ la fonto en meta. Cetere mi rimarkis ke la sama lingvo aperas en vicoj 284 kaj 286. [[Uzanto:Agloforto|Agloforto]] ([[Uzanto-Diskuto:Agloforto|diskuto]]) 17:37, 24 apr. 2025 (UTC) == Plia kontraŭintenca ruiniĝo == {{re|Taylor 49}} Rerigardu la eksan tabelon [[Ŝablono:Artikolnombro de ĉiuj vikipedioj/grafiko]], kiu kontraŭintence tro draste reduktiĝis, kaj nun estas nur "ĉielarka" ruino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:36, 15 maj. 2025 (UTC) : @[[User:ThomasPusch]]: Ja videblas ruiniĝo, sed: :* mi neniam redaktis ĝin antaŭe :* tio ŝajne neniel rilatas al forigo de "Lingv/xxx", sed supozeble al antaŭaj ŝanĝoj en la parsilo (ekde jaro 2012), eble eĉ tio neniam funkciis :* [[Ŝablono:Artikolnombro de ĉiuj vikipedioj/grafiko]] kaj [[Ŝablono:Vikipedio/artikolnombro]] nenie estas transkluzivigitaj :* tie uzata [[:Dosiero:Internacia Vikipedio krado.svg]] viktimiĝis je forigo jam dum jaro 2013 :* sume, [[Ŝablono:Artikolnombro de ĉiuj vikipedioj/grafiko]] [[Ŝablono:Artikolnombro de ĉiuj vikipedioj/grafiko/subst]] [[Ŝablono:Vikipedio/artikolnombro]] estas neuzata redunda forgesitaĵo, eble forigebla : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 15 maj. 2025 (UTC) {{farite|solvite}} {{re|Taylor 49}} Via opinio identas al tio, ke ankaŭ mi ne vidis antaŭan redakton rilate al forigo de "Lingv/xxx", kaj ne trovis iun ruĝan ligilon de eksa ŝablono de la nun forprenita ŝablonaro. Sed mi ne sufiĉe atente rigardis la grandan "fonan" bildon, pri kies viktimiĝo je forigo jam dum jaro 2013 vi atentigis: tio estis la solvo - la bildo nur transportiĝis al la komunejo, en tiu movo detale ŝanĝis sian dosieronomon ("eo" aldonata al ĉiukaze jam esperanta dosieronomo), kaj tiun detalon oni ne notis en la esperanta paĝo. Mi riparis tion, kaj la tabelo jam aspektas tute modela. Nur frapas ke la [[moldava]] kreskis pli ol atendeble en tiuj jaroj kaj la [[ĉaktaa]] malpli ol la averaĝo, sed bone, pli impresas min ke ĉiuj aliaj lingvoj ŝajne tre homogene kreskis, ne estas iuj nombroeksplodoj plu kiel antaŭe ĉe la cebua aŭ volapuka vikipedioj. Post tiu riparo mi pensas ke la tabelo nepre estas konservinda, eĉ se oni ne aldone flegas kaj aktualigas la lingvan ordiĝon al la nuna stato. Bone, tiu problemo konsidereblas solvita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:05, 15 maj. 2025 (UTC) == Ankoraŭ plia kontraŭintenca ruiniĝo == Ankoraŭ plia kontraŭintenca ruiniĝo okazis en la ŝablono {{ŝ|Vikipedioj}}, uzata en ĉiuj teksto pri diverslingvaj branĉo de vikipedio, ne nur en [[Vikipedio en Esperanto]]. Mi antaŭe foje vidis la ŝablonon kiu laŭ mia memoro ĉiam perfekte funkciis laŭ la hodiaŭa stato. Mi proponus restarigi tiom da forigitaj kun-ŝablonoj kiom sukcesas por ne plu saboti ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:14, 4 jun. 2025 (UTC) <s>{ {Vikipedioj} }</s> Ĉu mi simple unue restarigu Ŝablono:Lingv/Vikipedioj kaj poste ni vidos ĉu tio jam funkcias. Aŭ ĉu vi havas alian proponon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 4 jun. 2025 (UTC) : @[[User:ThomasPusch]] Solvo estas ene de [[Ŝablono:Vikipedio laŭ artikolnombro]] kaj [[Modulo:nombro da/rank]]. Bona tamen iomete laborpostula solvo estas plena moduligo de ĉiuj ŝablonoj rilataj al aliaj vikioj, kaj forigo de la tuta konfuziga redundaĵo. :* [[Ŝablono:Artikolnombrlimo]] [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=insource%3A%2F%5BA%7Ca%5Drtikolnombrlimo%2F&ns10=1 uzoj] :* [[Ŝablono:ĈefPaĝo/AliajLingvoj/AL]] rompita kaj neuzata -> forigenda : <s>Bv portempe malforigu ŝablonon "Lingv/Vikipedioj"</s> sed nur ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:19, 6 jun. 2025 (UTC) :: {{forte kontraŭ}} malforigo de "Lingv/Vikipedioj". [[Ŝablono:Vikipedioj]] estas (provizore) riparita. [[Ŝablono:ĈefPaĝo/AliajLingvoj/AL]] estas forigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:25, 8 jun. 2025 (UTC) {{re|Taylor 49}} Vi vidis ke mi estis for dum 5 tagoj. Fakte mi jam reestas ekde unu tago, sed japana temo tiom kaptis mian atenton ke mi vidas vian noton nur nun. Mi laŭ via propono nun forigis ŝablonon ĈefPaĝo/AliajLingvoj/AL]] rompita kaj neuzata, kaj dumtempe malforigis ŝablonon "Lingv/Vikipedioj", tiel ke vi povas plu umi. Mi estos hejme dum la sekvaj sep tagoj, tiam nur semajnfine estos for de vendredo ĝis dimanĉo. Dum la sekvaj tagoj do rapidaj respondoj garantiatas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:58, 12 jun. 2025 (UTC) <pre><includeonly>[[{{#ifexist:{{Lingv/lingva Vikipedio|{{{1}}}}}|{{Lingv/lingva Vikipedio|{{{1}}}}}|{{Lingv/R|{{{1}}}}}lingva_Vikipedio}}|{{Lingv/R|{{{1}}}}}a]] ([[:{{#ifeq:{{{1}}}|eo|Vikipedio:Ĉefpaĝo|{{{1}}}:}}|{{{1}}}]])</includeonly><noinclude>{{Lingv/dokumentado|Vikipedioj}}</noinclude></pre> : Reforigenda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:30, 16 jun. 2025 (UTC) ::He? Vi forgesis "helikumi" min en via lasta noto, kaj ĉar mi ne seninvite patrolas vian diskutpaĝon, mi ne vidis ĝin en junio 2025. Nun mi jam tute ne plu estas en la temo de antaŭ 7 monatoj. Ĉu vi povas konfirmi ke ĉio intertempe estas en ordo, aŭ ĉu ankoraŭ estas imperativa neceso por ago? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:10, 18 jan. 2026 (UTC) ::: He? @[[User:ThomasPusch]] Ĝi jam estas reforigita: [https://eo.wikipedia.org/wiki/%C5%9Cablono:Lingv/Vikipedioj Lingv/Vikipedioj]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:28, 19 jan. 2026 (UTC) ::::Dankon pro la konfirmo, ke aliulo jam solvis la temon. Se vi helikumos (@) min venontfoje samkiel vi kutime faras, mi havos ŝancon sen prokrasto reagi (kvankam foje eĉ kun la helikumoj estas pli da taskoj ol mi povas trakti, sed mi klopodas). Do, tie ĉi ĉio en ordo, ĉio {{farite}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:28, 21 jan. 2026 (UTC) == Saluton == En [[Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj]] estas novaj proponoj kaj en [[Vikipedio:Proponoj por elstaraj artikoloj]] estas unu. Kiam vi havos tempon, eble indos interveni en kelkaj el ili.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:16, 23 jul. 2025 (UTC) == Pakkoruotsi 2025-12 == Mi skribis pri la deviga sveda denove. Mi ne skribis pri la afero malneutrale kaj fanatike kiel en 2022. Cxu la artikolo [[sveda lingvo en Finnlando]] estas nun tauxga (speciale la parto deviga instruo de la sveda lerneje)? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:28, 26 dec. 2025 (UTC) : Legu kion mi skribis [[Vikipedio:Problemaj_uzantoj#Nova_registrita_konto_%22kun_parte_finnaj_temoj%22|ĉi tie]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:23, 28 dec. 2025 (UTC) == Perämeri -> "Botnia golfeto" == Cxu mi laux vi uzas bonan logikon, kiam mi supozas, ke estas logike, ke la artikolo [[Kvarken]] havas en la esperanta Vikipedio svedlingvan rubrikon sed la artikolo [[Perämeri]] finnlingvan, cxar la plejo el la bordoj kaj insuloj de Kvarken estas svedlingvaj sed la plejo de la bordo kaj insuloj de Perämeri estas finnlingvaj? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 07:41, 15 jan. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Botnia golfeto]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:26, 15 jan. 2026 (UTC) :: Tre bonis la alinomigo al esperanta titolo, laŭ la logiko, kiam laŭ akceptitaj vortoj el oficialaj vortaroj eblas sence krei geografiajn nomojn, do sen devi "inventi" iun fantazian "vorton", oni nomu la geografiaĵon en Esperanto. Aparte se estas pluraj diversaj nacilingvaj formoj, tiu lingve neŭtrala solvo estas bona. Pri la "granda Botnia Golfo" fakte estas pluraj tre konfirmaj eksteraj referencoj: ne nur [https://vortaro.net/#Botnia_kdc en PIV], sed ankaŭ en la [[poŝatlaso de la mondo]], ĝis nun sola esperantlingva atlaso, de 1971 en la vasta dupaĝa mapo 14 dokumentiĝas la geografia nomo "[[Botnia golfo]]" (mi aldonas la du referencojn al la teksto pri la granda akvujo). Simpla aldono de sufikso -et- estas tre esperanteca solvo. Bedaŭrinde pri "Kvarken" ne ekzistas tia sen-diskute klara esperantigo, tial tiu titolo devas resti nacilingva. Bona paŝo la renomigo ĉiukaze. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:41, 18 jan. 2026 (UTC) == Estonta plia bildo en geografia artikolo == Saluton, kara. Por (nova) geografia artikolo, nur unusola informkesta bildo de la vikidatuma parametro p18 estas fakte malmulta ilustraĵo. Sed plian foton elekti kaj enigi en tekston kompreneble estas ekstra laboro, por kiu ne ĉiam en unua paŝo sufiĉas la tempo. En [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=R%C3%A4%C3%A4kkyl%C3%A4&diff=prev&oldid=8972772] vi simple viŝis la antaŭpreparitan kadron por estonta foto. Tion eblas fari, se garantiite neniam estos ŝanco ke dua foto aldoniĝos al la vikimedia komunejo aŭ al la loka branĉo de eo-wiki. Sed se eblas, estas pli bone lasi la antaŭpreparitan kadron por estonta foto, aŭ eĉ pli bone plenigi ĝin per dua foto, kiel ekzemple estas nun en la paĝo [[Rääkkylä]]. Ĉiukaze la teksto de [[artikola ĝermo]] de nur 3 aŭ iom pli da frazoj estas malmulto da materialo maldekstre kompare al la aŭtomate plenigebla informkesto dekstre - sed per aldona(j) foto(j) maldekstre la misproporcio jam iĝas malpli drasta, kaj kompreneble, ĉiu teksto povas plu kreski kaj iam kreskos. Tial, bonvolu ne viŝi tiajn antaŭpreparaĵojn por estontaj ampleksigoj, sed - se vi volas - bonvenas via plenigo de la spaco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:57, 18 jan. 2026 (UTC) == Sveda lingvo en Finnlando == Mi skribis al spertulo pri la finna lingvopolitiko: "La lastaj spuroj de pedagogiaj pravigoj por deviga sveda lingvo, kiaj estis prezentitaj antaŭ iom da dek jaroj kaj sufiĉe multe antaŭ tridek jaroj, jam tute malaperis kaj ĝi estas nur simbola kaj oni jam ne provas silentigi kritikon per kontraŭkritiko sed per agresema akuzado kaj insultado, laux kio la malapogantoj estas faŝismaj kaj rasistoj kontraux la finnlandaj svedlingvanoj." Respondo al mi: "Ĝuste. La nuna deviga sveda lingvo tute transiris en la simbolan kaj politikan sferon, kaj ĝia legitimigo jam ne baziĝas sur iuj lernaj aŭ pedagogiaj celoj. La finnlingvanaj baz- kaj mezlernejanoj lernas la svedan ecx pli malmulte ol en viaj lernejaj jaroj, sed la apogantoj de la deviga sveda ne plu taksas tion kiel probleme. La apogantoj de la deviga sveda ne plu provas aferece diskuti pri la afero kun la malapogantoj sed asertas, ke la malapogantoj estas rasistoj kaj fasistoj." [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:18, 26 jan. 2026 (UTC) :La apogantoj ne plu zorgas pri tio, kiom la lernejanoj kaj sxtudantoj lernas la svedan, sed por ili estas grava simbolo, ke la lernejanoj kaj sxtudantoj iom la svedan lernas ecx simbole. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 08:29, 26 jan. 2026 (UTC) :: Ĉesu. Mi ne engaĝiĝas en la konflikto pri <b>pakkoruotsi</b>. Post venonta sensenca mesaĝo mi instigos globalan forbaron kontraŭ vi. (@[[User:ThomasPusch]]) [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:08, 26 jan. 2026 (UTC) ==Kiel indiki publikhavaĵajn bildojn== Ĉu vi scias kiel taŭge indiki kiam oni alŝutas bildon, ke ĝi estis liberigita en la publikan havaĵon de sia posedanto? Mi ĵus atentigis al [[Uzanto:Claudio Pistilli]] ke lia maniero indiki tion estas misgvida laŭ mi, ĉar ĝi ŝajnigas ke la alŝutanto mem estas la posedanto. Sed mi trovis, ke mi ne bone komprenas, kiu estu la ĝusta metodo - [[Ŝablono:PD]] havas averton dirantan ke ĝi estas malaktuala, kaj [[Vikipedio:Permesiloj por dosieroj]] ambicie rekomendas iun [[Ŝablono:PD-ttt]], kiu tamen neniam kreiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:21, 28 jan. 2026 (UTC) : @[[User:Arbarulo]]: Saluton ... la kerno de la problemo estas ke [[:c:Special:Contributions/Claudio_Pistilli|Claudio estas porĉiam forbarita]] ĉe commons ekde jaro 2019, kaj do ekde tiam alŝutas loke. Publikan havaĵon oni nepre alŝutu ĉe "commons" (krom se prezentiĝas tre speciala kaŭzo alŝuti loke). Se vi aŭ iu alia faris foton kaj mem decidis liberigi ĝin kiel publikan havaĵo, uzu ŝablonon [[:c:Template:Cc-zero]]. :* [[:c:Help:Public domain]] :* [[:c:Commons:Licensing#Material_in_the_public_domain]] :* [[:c:Template:Cc-zero]] : Loke por sufiĉe malnova bildo oni [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Dosiero%3AOmajadaj_militistoj.png&diff=9296476&oldid=9296077 uzu la ŝablonon "PD-malnova" kaj NE uzu la ŝablonon "Propra"]. :* [[Ŝablono:PD-malnova]] :* [[Ŝablono:Propra]] : La bildarego alŝutita ĉi tie far [[User:Claudio Pistilli|Claudio]] estas granda problemo kiu postulos gigantan riparlaboron: :* forigu fakte maĝustajn bildojn pri kemio :* forigu kopirajtlezajn bildojn pri kemio :* riparu maĝustajn permesilojn :* ŝovu ĉiujn bonajn bildojn al "commons" : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:02, 29 jan. 2026 (UTC) ::Dankon pro tiuj malĝojigaj informoj. Mi ĵus rigardis la plendojn pri Claudio ĉe Commons. Mi apenaŭ suspektis, ke estas tiom granda problemo. Ĉu lia konduto iam diskutiĝis en Esperanta Vikipedio? ::Cetere mi ne tre kontentas pri tio, ke la kontribuantoj ĉe Commons rekte proponis al li, ke li transprenu sian agadon ĉi tien, kvazaŭ forŝovi siajn problemojn al alia komunumo estus solvo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:42, 29 jan. 2026 (UTC) ::: Laŭ mia scio oni ne konsilis al Claudio translokigi sian agadon ĉi tien, sed tio (surprize?) tamen okazis. Mi ne scias pri diskuto pri Claudio ĉi tie. Mi jam forigis reklamon pri "Ŝablono:PD-ttt". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:46, 29 jan. 2026 (UTC) ::::Bedaŭrinde oni konsilis lin tiel ĉe [[:Commons:User talk:Claudio Pistilli/Archive 1#eo:Specialaĵo:Alŝuti]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:33, 29 jan. 2026 (UTC) ::::: O ve ... kaj tion fifaris administranto [[:c:User:Leyo]] :-( [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:43, 30 jan. 2026 (UTC) :::Salutojn, mi estis forpelita de Commons fare de homo kiu misuzis Common kaj forigis multajn personojn. Ĉi tiu homo ankaŭ estis forpelita, sed lian viktimoj ne sukcesas defendiĝi pro tio ke Commons estas regiono de la angla parolantoj, malmultaj ne-anglaparolantoj sukcesas tie. Kelkaj kemiaj strukturoj de mi kreitaj estis anstataŭitaj de aliaj ne pli bonaj ol la miaj pro tio ke oni estas angloparolanto. Kaj rilate al Esperanta Vikipedio mi nur enmetas dosierojn antikvajn kaj en publika domajno. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 10:08, 30 jan. 2026 (UTC) ::::Pluraj homoj plendis pri vi ĉe Commons, ne nur tiu, kiu blokis vin. Pri viaj kemiaj strukturoj mi ne povas rapide juĝi. Tamen, se vi nur enmetas dosierojn antikvajn kaj en publika havaĵo, estas via respondeco ĉiam pruvi tion indikante la originalan fonton kaj ĝian daton. Tion vi ne faras. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:06, 30 jan. 2026 (UTC) ::::: @[[User:Claudio Pistilli]]: Veras ke la administranto kiu forbaris uzanton "Claudio" mem nur 14 tagoj poste estis forbarita de "commons" kaj sekve eĉ globale [[:m:Special:CentralAuth/Edgar181|pro gantopupumado]]. Kaj tio ne estas la sola administranto malsuprenpafita pro gantopupumado. Ŝajne "commons" estas azenejo. Tamen restas problemo pri "Claudio": manko da kunlaborvolo. Oni plurfoje petis uzanton "Cladio" indiki fonton de bildoj, kaj respekti kopirajton kaj licencadon. Laŭ mia scio Claudio neniam donis respondon al la simpla demado: Kiel vi kreis la bildojn de molekuloj? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:20, 1 feb. 2026 (UTC) == Lukio == Ĉu la klarigo estas tro longa: https://eo.wiktionary.org/wiki/lukio ? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 01:29, 27 feb. 2026 (UTC) : JES ĝi estas tro longa. Enciklopedia enhavo apartenas al vikipedio. La detala historio neniel rilatas al la vorto "lukio". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:54, 27 feb. 2026 (UTC) ::Mi plimallongigis. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:36, 3 mar. 2026 (UTC) == Fantoma mesaĝo (Saluton) == Saluton. Hieraŭ mi ricevis retmesaĝan averton, ke estas mesaĝo de vi por mi en Vikipedio, sed mi ne povis trovi ĝin. Ĉu vere vi deziris kontakti min aŭ estis eraro de la sistemo?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 2 mar. 2026 (UTC) : @[[User:Kani]] Ne eraro, sed okaze de prilaboro de ŝablonoj mi redaktis vian diskpaĝon: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto-Diskuto:Kani&diff=prev&oldid=9322549] kaj ankaŭ vian provejon: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Uzanto:Kani/provejo&diff=prev&oldid=9322546] ... bv pardonpetu ke mi faris tion sen antaŭa demando. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:05, 3 mar. 2026 (UTC) == Volapuko == [[Volapuko#Iomete_da_nova_populareco]] -- Mi volis lerni Volapukon post tio, ke mi trovis libron de [[Yrjö Karilas]]. Nenie ekzistis lernolibroj, sed interrete igxis volapukovortaroj kaj tial mi povis komenci lerni la Volapukon. Pri la afero iomete rakontas ankaux la sveda Vikipedio. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 20:52, 7 mar. 2026 (UTC) == Juice == Vidu: https://youtube.com/watch?v=HnIExrwJEIU Cxu mi kreu pri la kanto artikolon? [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 05:42, 8 mar. 2026 (UTC) : Eblas se la artikolo estos bona: [[d:Q17383328]] [[Rakkauden ammattilainen]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:18, 8 mar. 2026 (UTC) == Hovimäki == Iu spertulo de la finna skribis pri [[Hovimäki]], ke haha, friherre/vapaaherra Lindhof en la 19-a jarcento parolus fluante la finnan? Oni povas diri, ke estas ankaux tiaj pri la Biblio rakontantaj filmoj, kie la personoj parolas la anglan - ne estas realisme.La serio prezentas ankaux la unua epoko de la kansakoulu/folkskola, popollernejo. Iu nobelulo en tiu lernejo demandis, el kies multaj hejme iu mortis pri la tuberkulozo kaj post la respondo konsilis, ke la lernantoj petu, ke se hejme estas iu homo tuberkuloze, oni por mangxi donu al ri propran pladon. Versxajne tio ne estus realisme, ke nobelulo do parolus finne. Eble estus ple bone, ke estus tradukanto. [[Uzanto:Urpola|Urpola]] ([[Uzanto-Diskuto:Urpola|diskuto]]) 00:12, 12 mar. 2026 (UTC) : Escepte ne malfaras pro dulitera vorto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:51, 16 mar. 2026 (UTC) == Aŭtorrajta demando == Claudio Pistilli diras ke la publikigintoj de enciklopedio pri spiritismo volas permesi ĝian reuzon en Vikipedio. Se vi havas tempon, bonvolu kontroli ĉu [[Uzanto-Diskuto:Arbarulo#La aŭtodafeo de Barcelono (1861)|mia respondo]] estas ĝusta. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:21, 18 apr. 2026 (UTC) : Mi respondis tie. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:07, 21 maj. 2026 (UTC) == Amaseto da ruĝaj teknikaj kategorioj == Kara Taylor, mi petas vin rigardi la paĝon pri la portugala urbo [[Braga]]. Tie nun estas pluraj kriptoj ruĝaj kategorioj. Mi forte suspektas ke tion kaŭzas la ŝablono {<nowiki/>{tradukita}<nowiki/>}, kaj mi memoras kiam jam iam estis iu simila situacio, ke tiam vi sciis pri kio temis. Do mi petas vian konsilon, kiam atendeblas foresto de la strangaj kategorioj, aŭ (idealokaze) pri riparo. Ĉu vi havas ideon pri la strangaĵo? --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:36, 30 apr. 2026 (UTC) : @[[User:Aidas]]: Dankon pro la mesaĝo, kaj mi pardonpetas pro la malfrua respondo. Mi jam riparis la paĝon [[Braga]]: :: {<nowiki/>{tradukita}<nowiki/>} :::: -> :: {{Ŝ|Trad}} : laŭ [[Ŝablono:Trad#Uzo]] ... mi intencas ĉiujn antataŭigi, sed evidente ekstervikiaj farendaĵoj iomete malrapidigis la laboron :-( [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:07, 21 maj. 2026 (UTC) 6cjjttyn1mah0mg4k85tijyz7fq5wrb 0 584403 9397182 7694021 2026-06-09T14:16:23Z Sj1mor 12103 9397182 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[dosiero:Joseph Ducreux (French - Self-Portrait, Yawning - Google Art Project.jpg|eta|<center>memportreto, [[oscedo|oscedanta]], ĉ. 1783]] [[Barono]] '''Joseph Ducreux''' (naskiĝis la 26-an de junio 1735, mortis la 24-an de julio 1802) estis franca [[nobelo]], [[portreto|portretisto]], pastelkrajona desegnisto, [[miniaturo (pentraĵo)|miniaturisto]] kaj [[gravuraĵo|gravuristo]], kiu estis sukcesa portretisto en la kortumo de [[Ludoviko la 16-a (Francio)|Ludoviko la 16-a, reĝo de Francio kaj Navaro]], kaj daŭrigis sian karieron post la [[Franca Revolucio]]. Li nomumiĝis barono kaj ''premier peintre de la reine '' (Unua pentristo de la Reĝino), kaj realigis la lastan portreton de la reĝo antaŭ ties ekzekuto. Liaj malpli formalaj portretoj vidigas lian fascinon por fizionomio kaj montras lian intereson vastigi la gamo de vizaĝaj esprimoj en pentrado preter tiuj de oficialaj portretoj. {{projektoj}} {{ĝermo|franco}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ducreux, Joseph}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] [[Kategorio:Interretaj memeoj]] m04d3jz5dqvrluu9xxru8thacuafwua 0 585831 9397289 9364809 2026-06-09T17:56:56Z Moldur 2507 9397289 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''Ĉokolado (fr. chocolat) '''estas [[Francio|franca]] [[Biografio|biografia]] filmo el la jaro 2016, direktita de Roschdy Zem kaj bazita sur la libro ''Chocolat, clown nègre. L'histoire oubliée du premier artiste noir de la scène française'' de Gérard Noiriel. ''Ĉokolado, nigrula [[klaŭno]]''<ref>Trafduko : La forgesita historio de la unua nigra artisto sur franca scenejo de Gérard Noiriel.  <span class="">L'histoire oubliée du superega artisto noir de la sceno francaise)</span> de Gérard Noiriel.</ref>''.''<ref>La vorto 'nigrulo' devenas de 'nigra', kio en la latina signifas la samon kiel en Esperanto, nek pli, nek malpli. La nigruloj estas nigraj kaj la blankuloj blankaj. Neniu ofendo sekvas el tiu konstato. Pli gravas la agoj ol la vortoj. Diskriminacio kiel ekzemple la komento de gvidanto en la cirko ke 'la afrika kanibalo' estas sovaĝa homo, kiu ĝis nun eĉ ne lernis la francan, kvankam tiu poste konvertiĝis al la klaŭno kiu anstataŭ malkleraj kamparanoj amuzos la edukitan parizan publikon post lia translokiĝo tien. (fonto : filmrecenzo - S. Belov, Kontakto, 277 (2017 : 1), p. 12</ref> == Sinoptiko == Rafael Padilla (Omar Sy) estas la filo de iama sklavo de Kubo kiu en 1895 ludis rolon en la modesta cirko Delvaux. La cirkodirektoro demandas al la brita, blanka klaŭno George Foottit (James Thierrée) labori kun ĉi tiu nigra klaŭno. La nomo de Rafael estis ŝanĝita en Chocolat. Post kiam ilia prezentado fariĝis konata, la direktoro de la ''Nouveau Cirque'' (nova cirko) petas ali ili ankaŭ fari prezenton en Parizo. Tiu pariza spektaklo fariĝis ankaŭ granda sukceso kaj Chocolat fariĝis la unua nigra artisto sur franca scenejo. Imponita pro la multo da mono ke li perlaboras, Chocolat fordonas sin al hazardludoj, alkoholo kaj virinoj. == Produktado == Kvankam la filmo pretendas rakonti la eksterordinaran historion de ĉi tiu eksterordinara artisto, oni notendu ke tiuj multege devias de la reala vivo de ambaŭ klaŭnoj<ref>(franca) Cinéma : ''[http://www.jeuneafrique.com/298126/culture/cinema-ce-qui-est-vrai-ce-qui-est-faux-dans-chocolat-le-film-de-roschdy-zem/ Ce qui est vrai, ce qui est faux dans « Chocolat »]'', la filmo de Roschdy Zem, Jeune Afrique, 29-a januaro 2016.</ref>. Laŭ la filmo, Rafaelon trovis en la vaganta cirko George Foottit, tiutempe malsukcesa klaŭno, kiu proponis al la vigla nigrulo kunlaboron en tute nova formo - du klaŭnoj sur unu scenejo. Il plu espaŝis en la sama cirko kaj nur poste estis invititaj de la pariza famulo. Alia diferenco estas ke en la filmo la duopo disiĝis pro foriro de Rafael, kiu provis sin en teatro kiel Otelon. La reĝisoro prezentas ne la gajan historion de klaŭno, sed la malgajan vivovojon de fremdulo, kiu klopodas adaptiĝi al la socio, sed fiaskis<ref>La realan vivon de Rafael Padilla legeblas en la artikolo '''Amara gusto de ĉokolado,'' verkita de Stanislav Belov, aperinta en [[Kontakto (revuo)|Kontakto]] 277 (2017:1)</ref>. == Premioj kaj nomumoj == La filmo estis nomumita por 5 [[César]] en 2017<ref>(franca) [http://www.canalplus.fr/cinema/ceremonie-des-cesar-sur-canal/news/pid5020-cid1432636-cesar-2017-toutes-les-nominations.html César 2017 : toutes les nomination] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170127194636/http://www.canalplus.fr/cinema/ceremonie-des-cesar-sur-canal/news/pid5020-cid1432636-cesar-2017-toutes-les-nominations.html |date=2017-01-27 }}s, 24-a januaro 2017</ref>. == Eksteraj ligiloj == * (angla) {{IMDb titolo|id=4400038|ID=4400038}} * <span>(franca) [http://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=217656.html Chocolat]</span>[http://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=217656.html] en ''Allociné'' == Plia legado == * {{citaĵo el gazeto | url = http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/amara-gusto-de-cokolado-chocolat-2016.html | titolo = Amara gusto de Ĉokolado (Chocolat, 2016) | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Belov | persona nomo = Stanislavo | aŭtoroligilo = Stanislavo Belov | kunaŭtoroj = | gazeto = [[Kontakto (revuo)|Kontakto]] | volumo = 277 | numero = 1 | paĝoj = 12-13 | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2017 | alirdato = 2017-05-16 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = https://web.archive.org/web/20170516164100/http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/amara-gusto-de-cokolado-chocolat-2016.html | identigilo = | lingvo = {{eo}} | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }} == Notoj kaj referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Francaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj]] [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 2016]] [[Kategorio:Francaj dramaj filmoj]] [[Kategorio:Filmoj pri rasismo]] [[Kategorio:Filmoj pri cirko]] [[Kategorio:Filmoj pri klaŭnoj]] [[Kategorio:Francalingvaj filmoj]] 8eif8z8ptwbq9wfulvky01wwlhyosvb 0 587523 9397637 9250866 2026-06-10T06:43:02Z Sj1mor 12103 9397637 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | nomo             = Virgil Widrich | dosiero          = Virgil Widrich 2025 by Virgil Widrich.jpg | priskribo        = Virgil Widrich (2025) | naskiĝtago       = 1967-05-16 | naskiĝloko       = [[Salcburgo]], [[Aŭstrio]] | civitaneco       = [[Aŭstrio]] | okupo            = [[Kinreĝisoro]], [[Scenaristo]], [[Multmedia artisto]] | eduko            = Akademisches Gymnasium Salzburg, Filmakademie Vieno (forlasis) }} '''Virgil Widrich''' (naskiĝis la 16-an de majo 1967 en [[Salcburgo]]) estas aŭstra reĝisoro, scenaristo, kinfaristo kaj multmedia artisto. Li famiĝis ĉefe pro siaj multaj mallongfilmoj kaj intermediaj projektoj, kiuj ricevis pli ol 290 premiojn. == Vivo == Virgil Widrich naskiĝis la 16an de majo 1967 en Salcburgo, Aŭstrio. Li kreskis en pli ol kvincentjara domo sur la Mönchsberg en Salcburgo, kie li frue ekkonatiĝis kun artistoj kiel Peter Handke, lia najbaro, kaj la kino-reĝisoro Wim Wenders, ofta gasto en la domo. En 1980, je la aĝo de 13 jaroj, li ricevis sian unuan Super-8-kameron kaj realigis jam en tiu jaro tri mallongajn filmojn: ''My Homelife'', ''Gebratenes Fleisch'' kaj ''3 mal Ulf''. Li poste produktis la animacian filmon ''Auch Farbe kann träumen'', kaj en la aĝo de 15 jaroj ''Monster in Salzburg'' – filmo kun aktoroj kaj uzado de stop-motion tekniko. Inter 1983 kaj 1985 li laboris pri sia unua longfilmo ''Vom Geist der Zeit''. Malgraŭ malbonaj lernejaj notoj, li sukcesis fini la projekton post 14 monatoj da filmado. Por financi siajn filmojn li laboris kiel statisto kaj butika asistanto ĉe la [[Salzburg Festival]]. En 1984 li ekinteresiĝis pri komputiloj kaj komencis esplori la eblecojn de interagaj medioj. Post sia abiturienta diplomo en la Akademia Gimnazio en Salcburgo, li enmatrikuliĝis ĉe la [[Filmakademio Vieno]], sed forlasis ĝin post kelkaj semajnoj por verki sciencfikcian scenaron, kiu tamen restis nerealigita. En 1987 li kunfondis la distribu-kompanion ''Classic Films'' kun la celo disvastigi artajn filmojn. En 1990 li translokiĝis al Holivudo por kunlabori kun John Bailey pri la sciencfikcia komedio ''The Search for Intelligent Life in the Universe''. Post la vendo de sia kompanio en 1991 li reorientiĝis al ciferecaj teknologioj. En 1993 li estis organizanto de la unua eldono de la aŭstra filmfestivalo ''Diagonale'' en Salcburgo, kie li ankaŭ kreis film-datumbazon. Krome li laboris pri interagaj CD-ROMoj kaj projektoj por interretaj medioj. [[Dosiero:Copy Shop (2001) film still.jpg|eta|Stabila kadro el la Oscar-nomumita mallongfilmo ''Copy Shop'' (2001).]] En 1997 li produktis kun [[Martin Reinhart]] la eksperimente animacian filmon ''tx-transform'' por la festivalo [[Ars Electronica]]. En 1999 li realigis sian unuan longfilmon ''Heller als der Mond'', kiu premieris en 2000 ĉe la [[Internacia Filmfestivalo de Roterdamo]]. Lia sekva filmo, la mallonga ''Copy Shop'' (2001), ricevis pli ol 35 internaciajn premiojn kaj estis nomumita por la [[Oskar-premio]]. Lia sekva projekto ''Fast Film'' (2003) estis montrita ĉe pli ol 300 festivaloj kaj gajnis 36 premiojn. En 2001 li fondis la kompanion ''checkpointmedia'', kies ĝenerala direktoro li estas ĝis nun, kaj partoprenis en multaj multmediaj projektoj por muzeoj, ekspozicioj kaj publikaj institucioj. Samjare li ankaŭ estis unu el la fondintoj de la produktentrepreno ''Amour Fou'', kiu celas apogi junajn aŭtorajn filmprojektojn. [[Dosiero:"Night of a 1000 Hours" still image 01.jpg|eta|Stabila kadro el la longfilmo ''Die Nacht der 1000 Stunden'' (2016).]] De 2004 ĝis 2007 li estis prezidanto de la Aŭstria Reĝisor-Asocio kaj membro de la Akademio de Aŭstra Kino. Inter 2007 kaj 2010 li estis profesoro pri cifereca arto ĉe la Universitato de Aplikataj Artoj en Vieno. Ekde 2010 li direktas la magistran programon ''Art & Science'' ĉe la sama universitato. Li estas membro de la Akademio de la Filmaj Artoj kaj Sciencoj (AMPAS), de la Eŭropa Filmakademio kaj de la Aŭstria Filmakademio. == Gravaj verkoj == * 2001: ''Copy Shop'' – mallongfilmo, 43 internaciaj premioj, [[Oskar-nomumo]] * 2003: ''Fast Film'' – 35 premioj, oficiala selekto ĉe [[Festivalo de Cannes]] * 2016: ''Die Nacht der 1000 Stunden'' – longfilmo, premio de la publiko en [[Busan International Film Festival]] == Filmografio == * 1980: ''My Homelife'' (Mia hejma vivo) – dokumenta mallonga filmo (6 min) * 1980: ''Gebratenes Fleisch'' (Fritita viando) – krima mallonga filmo (11 min) * 1980: ''3 mal Ulf'' (3-foje Ulf) – dokumenta mallonga filmo (12 min) * 1981: ''Auch Farbe kann träumen'' (Ankaŭ koloro povas sonĝi) – animacia mallonga filmo (12 min) * 1982: ''Monster in Salzburg'' (Monstro en Salcburgo) – animacia / fantasta mallonga filmo (12 min) * 1985: ''Vom Geist der Zeit'' (La spirito de la tempo) – eksperimenta plenlonga filmo (112 min) * 1998: ''tx-transform'' – eksperimenta mallonga filmo (5 min) * 2000: ''Heller als der Mond'' (Pli hela ol la luno) – fikcia plenlonga filmo / komedio (88 min) * 2001: ''Copy Shop'' (Kopiejo) – eksperimenta / fikcia mallonga filmo (12 min) * 2001: ''LinksRechts'' (Maldekstre-dekstre) – dokumenta mallonga filmo (4 min) * 2003: ''Fast Film'' (Rapida filmo) – animacia kolageca mallonga filmo (14 min) * 2010: ''make/real'' (fari/reala) – found-footage mallonga filmo (5 min) * 2011: ''warning triangle'' (averte triangulo) – found-footage mallonga filmo (6 min) * 2015: ''back track'' (revojo) – eksperimenta mallonga filmo (7 min) * 2016: ''Die Nacht der 1000 Stunden'' (La nokto de mil horoj) – fikcia plenlonga filmo / mistera (89 min) * 2016: ''Vienna table trip'' (Viena tabla vojaĝo) – miniatura animacia filmo (1 min 22 sek) * 2018: ''Be My Rebel'' (Estu mia ribelulo) – muzikfilmeto (kun Nena kaj [[Dave Stewart]]) * 2019: ''tx-reverse'' – eksperimenta mallonga filmo / inversa montado (kunreĝisorita kun Martin Reinhart) * 2021: ''Es ist genau genug Zeit'' (Estas ĝuste sufiĉe da tempo) – animacia / drama mallonga filmo, (kunreĝisorita kun Oskar Salomonowitz) == Ekspozicioj (elekto) == * 2006: Dezajno de interaktivaj medioj por la Mozarthaus Vienna * 2008: Prezento de 13 verkoj de studentoj en la ekspozicio ''Essence08'' en la Muzeo por Aplikata Arto (MAK), Vieno * 2009: Arta direktado de la ekspozicio ''Linz. Stadt im Glück'' en la Nordico Muzeo, kadre de ''Linz – Eŭropa Kultura Ĉefurbo 2009'' * 2009: ''Alias in Wonderland'' (25a de junio – 12a de julio 2009) en Freiraum / quartier21, MuseumsQuartier Vieno, realigita kun studentoj de la fako Cifereca Arto ĉe la Universitato de Aplikataj Artoj * 2009: 10 verkoj de studentoj montritaj en ''Essence09'' ĉe la Expositur Vordere Zollamtstraße * 2010: 15 verkoj de studentoj en ''Essence10'' en Künstlerhaus Vieno * 2010: Arta direktado de la ekspozicio ''90 jaroj de Salzburg Festival'' en la Salzburg Museum * 2011: Arta direktado de la ekspozicio ''parameter{world} – parameters for every or no thing'' de la magistra programo ''Art & Science'' ĉe la Universitato de Aplikataj Artoj (30a de marto – 1a de aprilo) * 2012: Verkoj de studentoj el la programo ''Art & Science'' montritaj en ''Essence12'' en Künstlerhaus Vieno * 2013: ''Crucial Experiments'', ekspozicio de la Universitato de Aplikataj Artoj Vieno kadre de Vienna Art Week 2013 en MuseumsQuartier / Ovalhalle; gvidado: Bernd Kräftner kaj Virgil Widrich * 2014: De la 26a de junio ĝis la 13a de julio – du studentoj de la programo ''Art & Science'' prezentas verkojn en ''Essence14'' ĉe Künstlerhaus Vieno * 2015: ''Parallaxis'' – media instalaĵo por la ekspozicio ''Farbenrausch'' en la Leopold Muzeo * 2016: ''[dis]placement – Information through Sound'' – ekspozicio de la ''Art & Science'' klaso, en Citygate Shopping, Vieno * 2017: ''Circuit Training'' – ekspozicio en das weisse haus, Vieno (6a – 17a de junio) * 2017: Partopreno en ekspozicio kaj retrospektivo ''analog_digital – La diĥotomio de kino'' en METRO Kinokulturhaus, Vieno * 2017: Instalaĵo ''Panzerschrank Potemkin'' ĉe la Vienna Design Week * 2017: Kundezajno de la ekspozicio ''Aesthetic of Change – 150 jaroj de la Universitato de Aplikataj Artoj Vieno'' en MAK, Vieno * 2018: Kunlaboro ĉe ''Sound of Music World'', Salcburgo * 2018: Partopreno en la Vienna Design Week per la verko ''Reise um mein Zimmer'' * 2019: Arta direktado de la vizitcentro ''sconarium'' por Bad Schönau * 2020: ''Überall Musik!'', ekspozicio en la DomQuartier, Salcburgo – arta direktado * 2025: ''Klimt. Pigment & Pixel – Kun teknologio malkovri arton denove'', Unteres Belvedere – dezajno kun Marc Schuran * 2025: ''IM BLICK: Gustav Klimt – Die Braut'', Oberes Belvedere – dezajno kun Marc Schuran == Muzikteatro == * 2012: ''New Angels'', kun Martin Haselböck kaj Frank Hoffmann, en Théâtre National du Luxembourg * 2019: ''Nova – Imperfecting Perfection'', opero de Franz Danksagmüller, en [[Deutscher Evangelischer Kirchentag]] == Premioj (elekto) == === Heller als der Mond (2000) === * Scenaria premio de la urbo Salzburg (1997) * Jean Carment Award por Lars Rudolph – Angers European First Film Festival (2000) * Laser Vidéo Titres Award – Angers European First Film Festival (2000) === Copy Shop (2001) === * Nominacio por [[Premio Oskar|Oskar-premio]] en la kategorio "plej bona fikcia mallonga filmo" (2002) * Prix de la meilleure création sonore – Festival du Court-Métrage de Clermont-Ferrand (2001) * Best Experimental Short – Toronto International Short Film Festival (2001) * Kodak Award – Jury’s choice – Puchon International Fantastic Film Festival, Koreio (2001) * Jury Prize – IMAGO 2001 – Covilhã, Portugalio * Silberne Taube – Internacia Festivalo de Leipzig por Dokumentaj kaj Animaciaj Filmoj (2001) * Best Short Film – Lleida inCurt, Hispanio (2001) * Best Experimental – Shorts International Film Festival New York (2001) * Premio Comunidad de Madrid – Semana de Cine Experimental (2001) * Best Short Film – Barcelona L'alternativa (2001) * Jury Prize – Leuven Kort International Short Film Festival, Belgio (2001) * Best of Festival – Boston Underground Film Festival, Usono (2002) * Prix des Télévisions Européennes – Brussels International Fantastic Film Festival (2002) * Special Award – Hiroshima International Animation Festival, Japanio (2002) * Best Experimental – Panorama of Independent Film and Video Makers, Tesaloniko (2002) * Special Jury Award – Teheran International Animation Festival, Irano (2003) === Fast Film (2003) === * Official Selection – Festival de Cannes (2003) * Best Animated Short (C.O.R.E. Digital Pictures Award) – Worldwide Short Film Festival, Toronto * Grand Prize for Animation – Festival de Vila do Conde, Portugalio * Best Experimental Short – Melbourne International Film Festival, Aŭstralio * Audience Award – Bearded Child Film Festival, Usono * Most Imaginative Film – Odense Film Festival, Danio * High Risk Award – Fantoche Animation Festival, Svislando * Best Experimental – Panorama of Independent Film & Video Makers, Tesaloniko * Most Innovative Short – Festivalo de Leipzig (2003) * Grand Prix – Uppsala International Short Film Festival, Svedio * Premio Comunidad de Madrid – Semana de Cine Experimental (2003) * Onda Curta kaj Honora Mencio – Cinanima, Portugalio (2003) * Innova Award – Animadrid, Hispanio (2003) * Film Critics Award – [[Animafest Zagreb]] (2004) * ASIFA Korea Prize for Best Experimental – SICAF (2004) * Cartoon d'Or – Plej bona animacia filmo – Cartoon Forum Galicia (2004) === back track (2015) === * Best Experimental – NYC Indie Film Awards – Gold Award * Best Experimental Short – FICOCC (Venezuelo) * Best Experimental Film – Crossing the Screen Festival, Britio === Die Nacht der 1000 Stunden (2016) === * Flash Forward Audience Award – Busan International Film Festival, Koreio (2016) === Vienna table trip (2016) === * Best Animation – Platinum Award – EIFA, Parizo * Best Animation – Diamond Award – LA Shorts Awards, Usono * Finalisto – TRAVEL FILM Russian International Film Festival, Moskvo * 1a Premio – Tourfilm Riga (Kulturturismo) * Honora mencio – Film Forum Linz – plej bona turisma filmo === Be My Rebel (2018) === * Plej bona muzika videoklipo – Mindfield Film Festival Los-Anĝeleso (Plateno) * Plej bona muzika videoklipo – UNDO Divergent Film Awards * Premion por FX, reĝisorado kaj redaktado – Royal Wolf Film Awards * Best International Music Video – Fort Worth Indie Showcase * Pluraj premioj ĉe: Eurasia IFF, Silicon Beach FF, Rosarito IFF, LA Edge FF, SFAAF (Ĉilio), MedFF (Italio), inter aliaj === tx-reverse (2019) === * Best Experimental Short Film – Eden IFF, Germanio * Best Experimental Short Film – Black Mountain Film Festival * Best Experimental Short Film – Edison International Film Festival, Barato === Es ist genau genug Zeit (2021) === * Best Animation – Harlem International Film Festival, New York * Best Drama (MicroShort) – Panther City Film Festival * Best Editing – Monza Film Fest, Italio * Honorable Mention – British Indie Festival, Londono * Award Winner – Blow-Up Arthouse Filmfest, Ĉikago === checkpointmedia GmbH === * Nacia Premio (Aŭstrio) 2006 por "Mozarthaus Vienna" en la kategorio kulturo kaj distro * Premio por publikaj servoj – Vizitcentro de la Aŭstria Parlamento == Eksteraj ligiloj == * [https://www.widrichfilm.com/ Oficiala retejo] * [https://www.checkpointmedia.com/ checkpointmedia] * [https://artscience.uni-ak.ac.at/ Art & Science ĉe die Angewandte] * [https://www.imdb.com/name/nm0927179/ IMDb-profilo] [[Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1967]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] bbefkoig8mmzi2m5690b352n5sr90i4 0 587550 9397624 7821986 2026-06-10T06:32:55Z Sj1mor 12103 9397624 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Ruth BECKERMANN''' (n. 1952, [[Vieno]]) estas [[Aŭstrio|aŭstria]] [[Kino|kinfaristo]] kaj [[verkisto]].[[Dosiero:Ruth Beckermann Viennale 2013.jpg|eta|Ruth Beckermann ĉe la Premiero de ''Those Who Go Those Who Stay'' ([[Viennale]] 2013).]]Beckermann loĝas kaj laboras kiel sendependa aŭtoro kaj filmofaristo en Vieno kaj [[Parizo]]. Ŝiaj filmoj estis montritaj ĉe prestiĝaj festivaloj (plej el ili premiere ĉe la [[Berlina Internacia Kinfestivalo]]<ref>"Berlinale | Archiv | Jahresarchive | 1987 | Programm". Berlinale.de. [https://www.berlinale.de/de/archiv/jahresarchive/1987/02_programm_1987/02_Programm_1987.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170621090458/https://www.berlinale.de/de/archiv/jahresarchive/1987/02_programm_1987/02_Programm_1987.html |date=2017-06-21 }} Alirita en 14a de Junio 2017.</ref> aŭ ĉe la festivalo ''Cinéma du Réel''<ref>[ https://web.archive.org/web/20100425000555/http://www.cinemadureel.org/article2201.html. Arkivita el la originalo la 25an de Aprilo, 2010. Alirita en la 22a de Aprilo, 2010.]</ref> en Parizo). Ŝiaj filmoj ''Die papierene Brücke'' kaj ''Jenseits des Krieges'' ricevis gravajn premiojn. == Filmaro == '''Video-/Kurtoj:''' * 1977: ''Arena besetzt'' (kun Josef Aichholzer kaj Franz Grafl; 75 min) * 1978: ''Auf amol a Streik'' (kun Josef Aichholzer; 24 min) * 1981: ''Der Hammer steht auf der Wiese da draußen'' (kun Josef Aichholzer, Michael Stejskal; 40 min) * 1985: ''Der Igel'' (kun Studentoj de la Historia Ateliero Salcburgo; 37 min) kun Leni Egger, Resi Pesendorfer, Maria Plieseis * 2003: ''europamemoria'' (Videoinstalaĵo kaj DVD) * 2006: ''Mozart Enigma'' (ĉe Wiener Mozartjahr; 1 min) '''Kin- kaj dokumentar-filmoj:''' * 1983: ''Wien retour'' (kun Josef Aichholzer; Dokumentar-filmo, 91 min) * 1987: ''Die papierene Brücke'' (Dokumentar-filmo, 91 min) * 1990: ''Nach Jerusalem'' (Dokumentar-filmo, 84 min) * 1996: ''Jenseits des Krieges'' (Dokumentar-filmo, 112 min) * 1999: ''Ein flüchtiger Zug nach dem Orient'' (kun Josef Aichholzer; Dokumentar-filmo, 82 min) * 2001: ''Homemad(e)'' (''Spielfilm'', 85 min) * 2006: ''Zorros Bar Mizwa'' (Dokumentar-filmo, 90 min) * 2011: ''American Passages'' (Dokumentar-filmo, 121min) * 2013: ''Those Who Go Those Who Stay'' (Dokumentar-filmo) * 2016: ''Die Geträumten'', eksperimenta filmo/ Dokumentar-filmo, 89 min) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Beckermann, Ruth}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Aŭstraj judoj]] [[Kategorio:Vienanoj]] 5vewm0gkgroc2n4k2ag4avqmbqr3eh6 0 587996 9397628 8211557 2026-06-10T06:36:20Z Sj1mor 12103 9397628 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Gottfried HELNWEIN''' (n. 8a de Oktobro 1948) estas [[Aŭstrio|Aŭstri]]-Irlanda grafika [[artisto]]. Li laboris kiel [[pentristo]], artmetiisto, fotisto, [[Murpentrado|murpentristo]], skulptisto, artisto per instalaĵoj kaj improvizaĵoj, uzante ampleksan varion de teknikoj kaj esprimrimedoj. Lia verko rilatas ĉefe al psikologia kaj sociologia streso, historiaj kaj politikaj aferoj. Lia ĉefa temo estas la homa kondiĉo. La [[metaforo]] pri arto estas dominata de la bildo de [[infano]], partikulare de vundita infano, ĉu fizike kaj emocie.<ref>Robert Flynn Johnson, Curator of the San Francisco Fine Arts Museums, "The Child – Works by Gottfried Helnwein", eseo por la katalogo de ekspozicio ĉe la California Palace de Legio de Honoro, ISBN 978-0-88401-112-5, 2004</ref> Liaj verkoj ofte referencas tabuajn kaj polemikajn aferojn el ĵusa historio, speciale la [[Nazia Germanio|Nazia regado]] kaj la hororo de [[Holokaŭsto]]. Kiel rezulto, lia laboro estas ofte konsiderata provoka kaj polemika. Helnwein studis ĉe la Universitato de Vidartoj en [[Vieno]] (''Akademie der Bildenden Künste''). Li loĝas kaj laboras en [[Irlando]] kaj [[Los Angeles]]. == Eksteraj ligiloj == {{Vikicitaro}} * [http://www.helnwein.com Oficiala retejo] * [https://www.facebook.com/pages/Gottfried-Helnwein/20431706187 Helnwein en Fejsbuko] * {{YouTube|user=gottfriedhelnwein|title=Helnwein}} * [http://gottfriedhelnwein.deviantart.com/ Helnwein ĉe Deviantart] * [http://www.albertina.at/jart/prj3/albertina/main.jart?rel=en&content-id=1202307119323&ausstellungen_id=1313041137171 Albertina Museum, Vieno] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140513030452/http://www.albertina.at/jart/prj3/albertina/main.jart?rel=en&content-id=1202307119323&ausstellungen_id=1313041137171 |date=2014-05-13 }} * [http://www.lentos.at/html/en/478.aspx Lentos Museum of Art, Linz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170508153513/http://www.lentos.at/html/en/478.aspx |date=2017-05-08 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Helnwein, Gottfried}} [[Kategorio:Vienanoj]] [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj pentristoj]] [[Kategorio:Aŭstraj fotistoj]] [[Kategorio:Irlandaj artistoj]] [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Irlandaj fotistoj]] nn7zw00wdm5eee6efed7roq0pa52228 0 588363 9397618 8831466 2026-06-10T06:23:57Z Sj1mor 12103 9397618 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Hermann NITSCH''' (naskiĝinta la {{daton|29|Aŭgusto|1938}} en [[Vieno]], mortinta la {{daton|18|4|2022}} en [[Mistelbach (Malsupra Aŭstrio)|Mistelbach]]<ref>[https://orf.at/stories/3260503/ Mortanonco ĉe orf.at]</ref>) estis [[Aŭstrio|aŭstria]] avangarda artisto kiu laboris en eksperimentaj kaj multrimedaj modoj. == Vivo == Naskiĝintaj en [[Vieno]], Nitsch ricevis trejnadon en [[pentrarto]] kiam li studis ĉe la ''Wiener Graphische Lehr-und Versuchanstalt'', dum kiu tempo li estis destinita al la [[religia arto]].<ref>Hermann Nitsch, Discogs. [https://www.discogs.com/artist/65714-Hermann-Nitsch] Alirita la 1an de Julio 2017.</ref><ref>Hermann Nitsch, Art Directory. [http://www.art-directory.info/fine-art/hermann-nitsch-1938/] Alirita la 1an de Julio 2017.</ref> Li estis asocia kun la [[Viena Agadismo|Vienaj Agadistoj]] — izola aliĝinta grupo de maloftaj, heterogenaj polemikaj aŭstraj artistoj inter kiuj [[Günter Brus]], [[Otto Muehl]], kaj [[Rudolf Schwarzkogler]].<ref name="HERMANN NITSCH By Jonas Vogt, Alexander Nussbaumer">[http://www.vice.com/read/hermann-nitsch-595-v17n11 HERMANN NITSCH], de Jonas Vogt, Alexander Nussbaumer.</ref> La abstraktaj pentraĵoj de Nitsch laŭ metodo 'splatter', kiel liaj teatraĵoj, estas inspiritaj de lia neŭtrala perspektivo pri humaneco kaj esti homa. En la 1950-aj jaroj, Nitsch formis la ''Orgien Mysterien Theater'' (iel tradukebla al Teatro de Orgioj kaj Misteroj aŭ kiel La Orgia Misterteatro), ludigante preskaŭ 100 teatraĵojn inter 1962 kaj 1998.<ref name="HERMANN NITSCH By Jonas Vogt, Alexander Nussbaumer"/> En 1966 li estis kun Gustav Metzger, Otto Muehl, [[Wolf Vostell]], Juan Hidalgo kaj aliaj partoprenantoj de la Simpozio pri Artodetruo nome ''Destruction in Art Symposium'' (DIAS) en Londono.<ref>[http://www.mmoma.ru/catalogs/techne/catobj?en&mid=254&id=76 ''Destruction in Art Symposium'' (''DIAS''), London, 1966] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220525192155/https://mmoma.ru/catalogs/techne/catobj?en&mid=254&id=76 |date=2022-05-25 }}.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * Stark, Ekkehard. Hermann Nitschs 'Orgien Mysterien Theater' und die "Hysterie der Griechen." Quellen und Traditionen in Wiener Atikedild seit 1900 * Winkler, Michael. ''Review: Hermann Nitschs 'Orgien Mysterien Theater' und die "Hysterie der Griechen." Quellen und Traditionen in Wiener Atikedild seit 1900 by Ekkehard Stark.'' The German Quarterly, Vol. 61, No. 4, 60th Anniversary 1928-1988 (Autumn, 1988) pp.&nbsp;590–591. * Romberg, Osvaldo. ''Redemption through Blood'':pp.&nbsp;8–13, 60-71 == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ubu.com/film/nitsch.html UbuWeb Films ''Hermann Nitsch (n. 1938)''] * [http://www.nitsch.org Hermann Nitsch's Homepage] germane * [http://sastreport.x10.mx/nitsch.html „Hermann Nitsch“] pri ''SAST REPORT Culture'' * [http://www.scribemedia.org/2008/05/22/hermann-nitsch-in-america/ Video of Hermann Nitsch in America] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081010231608/http://www.scribemedia.org/2008/05/22/hermann-nitsch-in-america/ |date=2008-10-10 }} * [http://www.saatchi-gallery.co.uk/artists/hermann_nitsch.htm The Saatchi Gallery - Hermann Nitsch], Gallery In London kun bildoj, informo, teksto kaj biografio pri Hermann Nitsch * [http://www.hn-movie.org Hermann Nitsch - The Movie], HN The Movie - dokumenta filmo pri Hermann Nitsch * [http://vimeo.com/1955475 Nitschland Napoli] Filmo de Roberto Paci Dalò * [http://www.museonitsch.org/ Museo Hermann Nitsch] * [http://www.eugeniodavenezia.eu/en/amici_pittori.php?id=134/ 64. Malaktion Mart Rovereto Italy 02-06/10/2012 de Alain Chivilò] * [http://www.villagevoice.com/music/symphony-in-beef-major-6423425 Symphony in Beef Major] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161220162432/http://www.villagevoice.com/music/symphony-in-beef-major-6423425 |date=2016-12-20 }}, enthusiastic review of Nitsch's ''Island'' CD box set by Kyle Gann, ''The Village Voice'' (1998). {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Nitsch, Hermann}} [[Kategorio:Vienanoj]] [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Moderna arto]] [[Kategorio:Eksperimenta arto]] 5a6xgw8tj0sxoazxiqi21mnnsyvai8b 0 588392 9397635 8544819 2026-06-10T06:42:27Z Sj1mor 12103 9397635 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Viena Agadismo''' estis mallonga kaj agita movado en la arto de la 20-a jarcento kiu agadis ĉefe en [[Vieno]]. Ĝi povas esti rigardita kiel parto de multaj sendependaj klopodoj en la [[1960-aj jaroj]] por disvolvigo de la "performance art" (ludarto, Fluxus, happening, agadpentrarto, korp-arto, ktp.). Ties ĉefaj partoprenantoj estis [[Günter Brus]], [[Otto Mühl]], [[Hermann Nitsch]], kaj [[Rudolf Schwarzkogler]]. Kiel "agadistoj", ili estis aktivaj inter 1960 kaj 1971. Plej pluigis siajn artajn laborojn sendepende el la komenco de la [[1970-aj jaroj]] antaŭen. Dokumentaro de la laboro de tiuj kvar artistoj sugestas ke ne estis konscie disvolvigita sento de movado aŭ ajna kultivado de membreca statuso en "agadisma" grupo. Pli ĝuste, tiu nomo estis aplikita al variaj kunlaboraj verkoj faritaj inter tiuj kvar artistoj. Malcolm Green citis komenton de Hermann Nitsch, "Viena Agadismo neniam estis grupo. Nombraj artistoj reagis al partikularaj situacioj kiujn ili trafis, ene de partikulara tempoperiodo, kaj kun similaj rimedoj kaj rezultoj."<ref> Brus Mühl Nitsch Schwarzkogler. Writings of the Viennese Actionsts London, Atlas Press, 1999. Malcolm Green, eld.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Mechtild Widrich: "The Informative Public of Performance. A Case Study in Viennese Actionism" TDR. The Drama Review 57:1, no. 217, Spring 2013. * Von der Aktionsmalerei zum Aktionismus. Wien 1960-1965, Klagenfurt, Ritter-Verlag, 1988. * Wiener Aktionismus. Wien 1960-1971, Klagenfurt, Ritter-Verlag, 1989. * Der Wiener Aktionismus und die Österreicher, Klagenfurt, Ritter-Verlag, 1995 * Out of Actions. Actionism, Body Art & Performance 1949-1979 (Ekspozicia katalogo), Vienna-Stuttgart, MAK/Cantz, 1998. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.ubu.com/film/vienna_actionists.html Ubuweb: The Vienna Actionists] Filmoj de Kurt Kren, Otto Mühl kaj aliaj. Ĝi enhavas ankaŭ la kompletan tekston de intervjuo de 2002 kun Otto Mühl. * [http://www.archivesmuehl.org/ "archives muehl"] Oficiala retejo de Otto Muehl * [http://www.nitsch.org/ Orgies Mysteries Theatre] Oficiala retejo de Hermann Nitsch * [http://d-sites.net/english/nitsch.htm Hermann Nitsch’ ‘Orgien Mysterien Theater’] – The artist as a high priest? About the relation between art, religion, ritual and reality. * [http://brightlightsfilm.com/38/muhl1.php#.UnfLmPmVPeM Bright Lights Film Journal] Andrew Grossman, intervjuo de 2002 kun Otto Mühl. [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Vienanoj]] [[Kategorio:Kulturo de Aŭstrio]] [[Kategorio:Moderna arto]] 81ogpggoqy7txahgr37fcgo5mx1e5us 0 588397 9397627 8429329 2026-06-10T06:35:09Z Sj1mor 12103 9397627 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Gironcoli sculpture 3.JPG|eta|Skulptaĵo de Bruno Gironcoli.]] '''Bruno GIRONCOLI''' (27a de Septembro 1936 - 19a de Februaro 2010) estis [[Aŭstrio|aŭstria]] moderna artisto. Naskiĝinta en [[Villach]], Gironcoli ektrejniĝis kiel [[oraĵisto]] en 1951 en [[Innsbruck]], kaj kompletigis sian metilernadon en 1956. Inter 1957 kaj 1962 li studis en la [[Universitato de Aplikataj Artoj en Vieno]]. En 1977 Gironcoli iĝis stabanaro de la Altlernejo pri Skulptarto de la [[Akademio de Belartoj de Vieno]], kiel sukcedanto de [[Fritz Wotruba]]. Li estis la oficiala aŭstria reprezentanto ĉe la [[Venecia Bienalo]] de 2003. La plej grava kolekto de sia verkaro ĝis nun povas esti vidata ekde Septembro 2004 en dediĉita muzeo en la Parko de la kastelo Herberstein, [[Stirio]]. En areo de 2000 kvadrataj metroj, oni ekspozicias multajn el liaj grandaj futurismaj skulptaĵoj. Bruno Gironcoli mortiĝis en Februaro 2010 en Vieno post longa malsano. Li estis entombigita ĉe la [[Centra Tombejo de Vieno]]. == Honoroj kaj premioj == * Premio de la urbo Vieno pro Vidaj Artoj (1976) * ''Großer Österreichischer Staatspreis'' (1993) * Medalo ''Österreichisches Ehrenzeichen für Wissenschaft und Kunst'' (1997)<ref>{{cite web | url = http://www.parlament.gv.at/PAKT/VHG/XXIV/AB/AB_10542/imfname_251156.pdf | title = Reply to a parliamentary question | language = German | page=1080 | trans_title = | format = pdf | accessdate = 2 November 2012 }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB portal|118950134|TYP=}} * [http://www.independent.co.uk/news/obituaries/bruno-gironcoli-sculptor-celebrated-for-his-monumental-designs-and-distorted-outsize-replics-of-everyday-objects-1921862.html Obituary] en [[The Independent]] de Marcus Williamson * [http://www.gironcoli-museum.com/ Gironcoli Museum] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100219001440/http://www.gironcoli-museum.com/ |date=2010-02-19 }} * [http://www.lookover.at/index.php?P=1&N=62 The Africa-Collection of Gironcoli (germane)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160313140913/http://www.lookover.at/index.php?n=62&p=1 |date=2016-03-13 }} * [http://www.galerie-altnoeder.com/gironcoli.html Vita, exhibitions and works at Galerie Altnöder] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bruno Gironcoli|1936}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gironcoli, Bruno}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Villach]] [[Kategorio:Vienanoj]] andmvgx8jq79rrkud2juh7kzjq9unjk 0 588402 9397065 8429330 2026-06-09T11:59:29Z Sj1mor 12103 9397065 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Wien - Wotrubakirche (5).JPG|eta|250ra|Preĝejo "de la Sankta Triunuo" en [[Vieno]]-Mauer.]] [[Dosiero:Wotruba Mensch, verdamme den Krieg Belvedere2007a.jpg|eta|altdekstre|"Mensch, verdamme den Krieg" ("Homo, kondamnu militon", 1932).]] '''Fritz WOTRUBA''' (23a de Aprilo 1907, [[Vieno]] – 28a de Aŭgusto 1975, Vieno) estis [[Aŭstrio|aŭstria]] skulptisto de [[Ĉeĥoj|ĉeĥ]]-[[Hungaroj|hungara]] deveno. Li estis konsiderata unu el la plej elstaraj skulptistoj de la 20a jarcento en Aŭstrio. En sia verkaro, li pli kaj pli dissolvas figurajn komponantojn favore al la geometriaj abstraktaĵoj kun la formo de la [[Kubo (geometrio)|kubo]] kiel baza formo. Probable lia plej granda verko, je kiu li laboris ĝis sia morto, estis la planado de la preĝejo "de la Sankta Triunuo" en Mauer, Vieno, plej bone konata kiel Preĝejo Wotruba. Li ne vivis por vidi la kompletigon de la preĝejo en [[1976]]. Multaj el liaj statuoj povas esti vidataj en publikaj parkoj en Vieno. La Kuŝa Adolesko situas en ekspozicio en la [[Muzeo Albertina]]. Li fuĝis al Svisio je la ascendo de Hitler al la povo. Nombraj liaj skulptaĵoj estis ĉu perditaj aŭ detruitaj dum la [[Dua Mondmilito]]. En 1947, Wotruba ricevis la premion de la Urbo Vieno pro Vidaj Artoj kaj en 1955, li ricevis la Grandan Aŭstriŝtatan Premion pro Vidaj Artoj. Li estis entombigita en la ''[[Zentralfriedhof]]'' (Centra Tombejo) en Vieno, Aŭstrio. == Eksteraj ligiloj == {{Vikicitaro}} {{Projektoj}} * [http://www.wotruba.at/ Fritz Wotruba Societo] * [http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.w/w960755.htm;internal&action=_setlanguage.action?LANGUAGE=en Fritz Wotruba en aeiou Encyclopedia] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Wotruba, Fritz}} [[Kategorio:Kubismo]] [[Kategorio:Aŭstraj skulptistoj]] [[Kategorio:Vienanoj]] ggjebukzb08839ftfpyo1wx84bx9pb3 0 593352 9397275 8529348 2026-06-09T17:16:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397275 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 29568 ''Gobbi-Belcredi'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 29568 Gobbi-Belcredi |Aliaj_nomoj = '''1998 FG₁₆''' ; 1999 JF₄₀ ;<br />2002 BR₃₁ |Dato_de_malkovro = {{dato|25|marto|1998}} |Malkovrinto = [[Observatorio San Vittore]] |Loko_de_malkovro = [[Bolonjo]] ([[Italio]]) |Epoko = 2458000.5 {{dato|4|septembro|2017}} TDB |Granda_duonakso = 428,152 [[1 E9 m|Gm]] (2,862 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 385,792 Gm (2,579 AU) |Apoapsido = 470,513 Gm (3,145 AU) |Discentreco = 0,09894 |Periodo = 1768,512&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(4,842&nbsp;[[jaro]]j) |Klinangulo = 3,210° |Meza_anomaliangulo = 113,160°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|4|septembro|2017}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 80,345° |Argumento_de_periapsido = 319,043° |Terdistanco_min = 237,517 [[1 E9 m|Gm]] (1,588 [[Astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 4,626 ± 0,238 km |Albedo_geom = 0,300 ± 0,090 |Absoluta_magnitudo = 13,8 }} '''29568 ''Gobbi-Belcredi''''' estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|25|marto|1998}} elde la [[Observatorio San Vittore]] en [[Bolonjo]] ([[Italio]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en memoro de la [[italoj|itala]] [[astronomo]] ''Gerolamo Gobbi-Belcredi'' ([[1820]]–[[1899]]),<ref>[http://www.astropa.inaf.it/en/astronomer/gobbi-belcredi-gerolamo/ Gobbi-Belcredi Gerolamo, biografio el la paĝaro de INAF - Osservatorio Astronomico di Palermo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170929135625/http://www.astropa.inaf.it/en/astronomer/gobbi-belcredi-gerolamo/ |date=2017-09-29 }} {{lingvokodo|it}}</ref> kiu estis studento ĉe la [[observatorio]] de [[Modeno]] dum [[1841]] - [[1848]]. Li observis [[kometo]]jn kaj asteroidojn kaj kalkulis ties [[orbito]]jn. Li fariĝis profesoro pri [[fiziko]] ĉe la [[Universitato de Ĝenovo]] kaj [[universitato de Parmo|de Parmo]] kaj pli malfrue profesoro pri [[geodezio]] ĉe la [[Universitato de Pavio]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|29568-gobbi-belcredi-1998-fg16}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (29001–30000)#29551-29600|Listo de asteroidoj (29001 – 30000)]] |antaŭ = [[(29567) 1998 FT13|(29567) 1998 FT₁₃]] |periodo = '''29568 ''Gobbi-Belcredi''''' |post = [[(29569) 1998 FA23|(29569) 1998 FA₂₃]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Gobbi-Belcredi}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Observatorio San Vittore]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998]] mfi4o9j5i4kfefgkctxh5k6b7p886i0 0 598711 9397319 8843895 2026-06-09T19:14:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397319 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 30840 ''Jackalice'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 30840 Jackalice |Aliaj_nomoj = '''1991 GC₂''' ; 1999 BJ₂₄ |Dato_de_malkovro = {{dato|15|aprilo|1991}} |Malkovrintoj = [[Carolyn S. Shoemaker]]<br />kaj [[David H. Levy]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Monto Palomar]] ([[Usono]]) |Epoko = 2458000.5 {{dato|4|septembro|2017}} TDB |Granda_duonakso = 397,049 [[1 E9 m|Gm]] (2,654 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 316,160 Gm (2,113 AU) |Apoapsido = 477,938 Gm (3,195 AU) |Discentreco = 0,2037 |Periodo = 1579,341&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(4,324&nbsp;[[jaro]]j) |Klinangulo = 12,242° |Meza_anomaliangulo = 47,533°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|4|septembro|2017}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 120,500° |Argumento_de_periapsido = 76,337° |Terdistanco_min = 172,612 [[1 E9 m|Gm]] (1,154 [[Astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 4,684 ± 0,998 km |Albedo_geom = 0,292 ± 0,204 |Absoluta_magnitudo = 13,8 }} '''30840 ''Jackalice''''' estas tre malgranda tre hela asteroido de la [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|15|aprilo|1991}} de la [[Usono|usona]] [[astronomo|astronomino]] [[Carolyn S. Shoemaker]] kaj de la [[Kanado|kanada]] [[astronomo]] [[David H. Levy]] elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] ([[Kalifornio]], Usono). == Nomo == Ĝi estas nomita en honoro de la kanada [[astrofotografio|astrofotisto]] [[Jack B. Newton]], kreditita de kelkaj plej famaj [[fotografio]]j iam prenitaj elde grundo. Lia laboro, de la [[Suno]] ĝis [[gravita lenso]], aperis en plej gravaj [[revuo]]. Lia edzino ''Alice'' longtempe helpis lin en liaj streboj de [[scienca popularigo|popularigo]] kaj en Kanado kaj en Usono.<ref>[http://fallstarparty.com/docs/JACK%20AND%20ALICE%20NEWTON.pdf Jack and Alice Newton – Arizono & B.C. Kanado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171224042523/http://fallstarparty.com/docs/JACK%20AND%20ALICE%20NEWTON.pdf |date=2017-12-24 }} {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://www.jacknewton.com/ Paĝaro de la observatorio "''Bed & Breakfast''"]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|30840-jackalice-1991-gc2}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (30001–31000)#30801-30850|Listo de asteroidoj (30001 – 31000)]] |antaŭ = [[(30839) 1991 GH1|(30839) 1991 GH₁]] |periodo = '''30840 ''Jackalice''''' |post = [[(30841) 1991 GA3|(30841) 1991 GA₃]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Jackalice}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker]] [[Kategorio:Malkovrita de David H. Levy]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991]] as8aeqis8kg1e1rj4cbj3x9uxp64m5f 0 600655 9397210 8182150 2026-06-09T14:42:53Z Sj1mor 12103 9397210 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Carnet Francesco di Giorgio Martini.jpg|eta|maldekstre|Eltiraĵo de notolibro de Francesco di Giorgio Martini, 1470.]] [[Dosiero:La rocca di San Leo.JPG|eta|Fortikaĵo de San Leo.]] '''Francesco di Giorgo Martini''' (1439–1501) estis [[Italio|itala]] [[arkitekto]], [[pentristo]], [[verkisto]], kaj [[skulptisto]]. Li apartenis al la Siena Skolo kaj estis laŭ vortoj de Nikolaus Pevsner: "unu el la plej interesaj malfruaj arkitektoj de [[Quattrocento]]"<ref>Pevsner, An Outline of European architecture 1963:192.</ref> kaj viziema arkitektura teoriulo; kiel milita inĝeniero li plenumis arkitekturajn dezajnojn kaj skulptartajn projektojn kaj konstruis preskaŭ sepdek fortikaĵojn por [[Federico da Montefeltro]], Grafo (kaj poste Duko) de Urbino, por kiu li estis laborante en la 1470-aj jaroj, konstruante urbajn muregojn kiel tiu de [[Iesi]] kaj fruajn ekzemplojn de stel-formaj fortikaĵoj. Li naskiĝis en [[Sieno]], kaj ekkarieris kiel metilernanto de pentristo ĉe samnoma Francesco di Giorgio e di Lorenzo, konata kiel Vecchietta. Li komponis arkitekturan traktaĵon [https://books.google.es/books?id=I4U4IUI2UBEC&printsec=frontcover&dq=francesco+di+giorgio+martini&hl=en&sa=X&ei=ILzDUPOsNO-WyAGnzoHQAw&redir_esc=y#v=onepage&q=francesco%20di%20giorgio%20martini&f=false ''Trattato di architettura, ingegneria e arte militare''], nome tria el la ''[[Quattrocento]]'', post tiuj de [[Leone Battista Alberti]] kaj de [[Filarete]]; li laboris por ĝi dum jardekoj kaj finigis ĝin post 1482; ĝi cirkulis en manuskriptoj.<ref>Center for Palladian Studies in America, Inc., Palladio's Literary Predecessors. [http://www.palladiancenter.org/predecessors.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181217055656/http://www.palladiancenter.org/predecessors.html |date=2018-12-17 }} Alirita la 11an de Januaro 2018. Tiu traktaĵo ne estis printita ĝis 1841, en Torino.</ref><ref>di Giorgio Martini, Francesco (1841). Cesare Saluzzo, ed. [https://books.google.es/books?id=I4U4IUI2UBEC&dq=francesco+di+giorgio+martini&redir_esc=y#v=onepage&q=francesco%20di%20giorgio%20martini&f=false Trattato di Architettura Civile e Militare (no figures)] Alirita la 11an de Januaro 2018. Tipografia Chirio E Mina, Turin.</ref> La projektoj estis bone kompletigitaj projektoj tiame, sed plinovigoj, por ekzemplo en ŝtupara planado, areoj ĉirkaŭ malferma centro, aŭ dividi ĝin simetrie ĉe ĉiu muro, iĝis parto de arkitektura vortotrezoro en la venonta jarcento.<ref>Pevsner 1963:281</ref> La tria libro traktas pri la "ideala" urbo, metita ene de stel-formaj poligonaj geometrioj rememoraj de la stelfortikaĵoj, kies kojn-formaj [[bastiono]]j laŭdire<ref>Siegfried Giedion, Space, Time and Architecture, 4a eld. 1962:43, fig. 6.</ref> estis plinovigo lia. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Bertrand Gille, 1978. Les Ingénieurs de la Renaissance, Thèse Histoire, Paris, 1960. Seuil, in series Points Sciences. ISBN 2-02-004913-9 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Giorgio Martini, Francesco di|1439}} [[Kategorio:Italaj arkitektoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] ma2md71q5hwcxso9jg2rq2f9ijx3d2u 0 601090 9397211 8774607 2026-06-09T14:43:18Z Sj1mor 12103 9397211 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto}} '''Baldassare Tommaso Peruzzi''' (7a de Marto [[1481]] – 6a de Januaro [[1536]]) estis [[Italio|itala]] arkitekto kaj pentristo, naskiĝinta en malgranda urbeto ĉe [[Sieno]] (en Ancaiano, ero de [[Sovicille]]) kaj mortis en [[Romo]]. Li laboris dum multaj jaroj kun [[Bramante]], [[Rafaelo]], kaj poste kun [[Antonio da Sangallo la Juna|Sangallo]], dum la starigo de la nova [[Baziliko Sankta Petro]]. Li revenis al sia naskiĝloka Sieno, post la [[Disrabado de Romo (1527)]], kie li estis dungita kiel arkitekto por la tiea Respubliko. Por Sienanoj li konstruis novajn fortikaĵojn por la urbo kaj desegnis (kvankam li mem ne konstruis) rimarkindan akvobaraĵon sur la rivero Bruna ĉe Giuncarico. Ŝajne li reen translokiĝis al Romo porĉiame ĉirkaŭ 1535. Li estis pentristo de [[fresko]]j en la ''Cappella San Giovanni'' (Kapelo de [[Sankta Johano la Baptisto]]) en la [[Katedralo de Sieno]]. Ankaŭ lia filo Giovanni Sallustio estis arkitekto. Alia filo, Onorio, lernis pentrarton el sia patro, poste iĝis [[Dominikanoj|Dominikana]] pastro en la konvento Santa Maria Sopra Minerva en Romo. Li poste ĉesis pentri ĝis riceni komision de San Romano de [[Lucca]] por pentri la orgenajn pordojn de la preĝejo.<ref>Memorie dei più insigni pittori, scultori e architetti Dominicani, Volumo 1, de P. Vincenzo Marchese, paĝoj 337-337. [https://books.google.es/books?id=t6BQAAAAcAAJ&redir_esc=y] Alirita la 15an de Januaro 2018.</ref> Fama verko de Peruzzi estas la freskoj de Villa Chigi en Romo, nune konata kiel [[Villa Farnesina]], en kies ''Sala delle Prospettive'' Peruzzi revivigis la perspektivajn skemojn de Melozzo da Forli kaj [[Mantegna]], eble sub la influo de ambaŭ. [[Dosiero:Palazzo Massimo alle Colonne.jpg|eta|maldekstre|Fasado de la Palaco Massimo alle Colonne.]] Estas verko de Peruzzi ankaŭ mozaika plafono por la [[Baziliko Sankta Kruco en Jerusalemo]], en Romo; la [[mozaiko]] priskribas la Savinton. Aliaj pentraĵoj atribuitaj al li troviĝas en Sant'Onofrio kaj en [[San Pietro in Montorio]]. Peruzzi plialtigis la kvaliton de siaj verkoj pere de praktiko kaj tempopaso, kio evidentas ekzemple en la "Madono kun Sanktuloj" en [[Santa Maria della Pace]], Romo, kaj en la fresko de ''Aŭgusto kaj la Tiburtina Sibilo'' en Santa Maria in Portico a Fontegiusta en Sieno. Lia fina arkitektura majstroverko, nome Palaco Massimo alle Colonne (1535) situa en la aktuala Corso Vittorio Emanuele, estas bone konata pro sia kurba fasado, ingenia planado, kaj arkitekture kaj riĉa interno. La eksteraj detaloj montras stilon el [[Manierismo]]. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Baldassarre Peruzzi}} * [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/p/peruzzi/farnesi3.html Web Gallery of Art: Perspective View of the Sala delle Prospettive] * [http://www.newadvent.org/cathen/11738a.htm The Catholic Encyclopedia:Baldassare Peruzzi] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/187988/rec/3 ''Italian Paintings: Sienese and Central Italian Schools''], a collection catalog containing information about Peruzzi and his works (see index; plates 86-107). {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Peruzzi, Baldassare}} [[Kategorio:Sienanoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj arkitektoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] dmepv3rfhjsiab9i9l8dpd2pb3d8snd 0 601151 9397215 7881272 2026-06-09T14:47:40Z Sj1mor 12103 9397215 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1640}} [[Dosiero:GCesari.jpg|eta|maldekstre|''La vipado'', verko de Giuseppe Cesari, la ''Cavalier d'Arpino'', en la preĝejo de San Biagio kaj Carlo ĉe Catinari, en [[Romo]].]] '''Giuseppe CESARI''' (ĉ. 1568 - 3a de julio [[1640]]) estis [[pentristo]] de [[Italio|itala]] [[manierismo]] konata kiel ''Il Giuseppino'' aŭ '''''Cavalier d'Arpino''''' (''il Cavaliere d'Arpino''), ĉar li estis vestonomumita Kavaliro de Kristo (''Cavaliere di Cristo'') fare de la papo [[Klemento la 8-a]] kiu, kun [[Siksto la 5-a]], estis unu el liaj protektantoj. Giuseppe naskiĝis en [[Romo]], kie li estis metilernanto de Niccolò Circignani. En 1585 li eniris en la [[Akademio de Sankta Luko]]. En 1607 li estis por mallonge enprozonigita fare de la papa administracio. Li mortis en Romo en 1640. Lia verkaro estas ĉefe de [[religia arto]] kaj temoj de la [[klasika antikveco]]. Lia plej elstara disĉiplo estis [[Caravaggio]], kiu eniris en la ateliero de Cesari ĉirkaŭ 1593-94 kiel pentristo de floroj kaj fruktoj. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cesari, Giuseppe}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Manierismaj pentristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Romo‎]] [[Kategorio:Mortintoj en Romo‎]] 8wqctpetc4238uib80t5ixob1z3epkd 0 601739 9397691 8794018 2026-06-10T07:29:31Z Sj1mor 12103 9397691 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto}} '''Richard Felton OUTCAULT''' (/ˈaʊtkɔːlt/; 14a de Januaro, [[1863]] – 25a de Septembro, [[1928]]) estis usona aŭtoro de [[Bildliteraturo]]. Li estis la kreanto de la serioj ''[[The Yellow Kid]]'' kaj ''Buster Brown'', kaj estas konsiderita ŝlosila pioniro de la moderna [[komikso]]. En la ekkariero li laboris kun [[Edison]] en [[West Orange (Nov-Ĵerzejo)]], por fari mekanikajn desegnojn kaj ilustraĵojn kaj li kontrolis la instaladon de la montraĵoj de Edison en la [[Universala Ekspozicio de Parizo de 1889]]. Tie li studis arton en la [[Latina Kvartalo (Parizo)|Latina Kvartalo]] kaj aldonis la lastan u al sia familinomo.<ref name="Harvey">Harvey 2016.</ref> En 1890 Outcault revenis al Usono, edziĝis, kaj translokiĝis al Flushing en Novjorko. Li laboris farante teknikajn desegnojn por ''Street Railway Journal'' kaj ''Electrical World'',<ref name="Harvey"/> gazeto de unu el la amikoj de Edison.<ref> Wallace, Derek. Virtue vol. 1, no. 14. July 18, 2005. Archived June 17, 2009, at the Wayback Machine.</ref> Samtempe li kontribuis al humoraj gazetoj ''Truth'', ''Puck'', ''Judge'' kaj ''Life''.<ref name="Harvey"/> La unuaj bildoj de Outcault por [[New York World]] aperis la 16an de Septembro, 1894, nome ses-panela, tut-paĝa bildostrio titolita "Uncle Eben's Ignorance of the City". Kvankam li ne estis la unua kiu faris tion eĉ en la ''World'', Outcault estis ja inter la unuaj. [[Dosiero:Yellow kid001.gif|altdekstre|eta|maldekstra|alt=|''[[The Yellow Kid]]'']] Bildoj de Outcault de la 2a de Junio, 1894, montris grand-orelan, senharan stratoknabon en kitelo. Tiu knabo aperis kolore la unuan fojon la 5an de Majo en strio titolita "At the Circus in Hogan's Alley". De tiam ĝi estis kolora kaj nomiĝis Mickey Dugan. La 5an de Januaro la kitelo de Mickey aperis brilflava. Li iĝis tuj la stelulo de la strio kaj iĝis konata kiel ''The Yellow Kid'' (flavulo), kaj la teksto de la dialogo aperis sur lia flava kitelo. La stripo tuj akiris popularecon kaj komercan sukceson (por la gazeto sed ne por la aŭtoro mem). Tio kondukis al alia gazetoj same publikigi similajn striojn, kaj tiele ''the Yellow Kid'' estas konsiderata pioniran mejloŝtonon en la disvolvigo de la [[bildliteraturo]] kiel [[amaskomunikilo]].<ref name="Harvey"/> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Barker, Kenneth (February 1995). "The Comic Series of Joseph Pulitzer's New York Sunday World". Inks. 2 (1): 26–32. * Dunley, Kathleen (2014). "Outcault, Richard Felton". In Booker, M. Keith. Comics through Time: A History of Icons, Idols, and Ideas [4 volumes]: A History of Icons, Idols, and Ideas. ABC-CLIO. pp. 278–280. ISBN 978-0-313-39751-6. * Canemaker, John (2005). Winsor McCay: His Life and Art (Revised ed.). Abrams Books. ISBN 978-0-8109-5941-5. * Harvey, R. C. (2016-06-09). "Outcault, Goddard, the Comics, and the Yellow Kid". The Comics Journal. Fantagraphics Books. Arkivita el la originalo en 2016-06-12. Alirita en 2016-06-12. * Walker, Brian (2004). The Comics: Before 1945. Harry N. Abrams. ISBN 978-0-8109-4970-6. * Winchester, Mark D. (May 1995). "Litigation and Early Comic Strips: The Lawsuits of Outcault, Dirks, and Fisher". Inks. 2 (2): 16–25. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Outcault, Richard F.}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj bildliteraturistoj]] 5zheacejoxtizr16k05hoi51w3kknqj 0 607162 9397734 8786628 2026-06-10T08:08:37Z Sj1mor 12103 9397734 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} '''Victor David SJÖSTRÖM''' (svedlingva prononco [ˈvɪktɔɾ ˈɧœˈstɾœm]; en Usono foje konata kiel '''Victor Seastrom'''; 20a de Septembro 1879 – 3a de Januaro 1960) estis pionira [[Svedio|sveda]] [[kino|kina]] [[reĝisoro]], [[scenaristo]], kaj [[aktoro]]. Li ekkarieris en Svedio, antaŭ translokiĝi al [[Holivudo]] en 1924. Sjöström laboris dekomence en [[muta filmo|mutaj filmoj]]; liaj plej bone konataj [[filmo]]j estas ''Körkarlen'' (1921), ''He Who Gets Slapped'' (1924), kaj ''The Wind'' (1928). Sjöström estis la plej elstara reĝisoro de Svedio en la "Ora epoko de la muta kino" en Eŭropo. Poste li ludis ŝlosilan rolon en la filmo de [[Ingmar Bergman]] nome ''[[Naturaj fragoj]]'' (1957).<ref>Bo Florin, ''Transition and Transformation: Victor Sjostrom in Hollywood, 1923-1930'' (Amsterdam University Press, 2013)</ref> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sjöström, Victor}} [[Kategorio:Svedaj reĝisoroj]] [[Kategorio:Svedaj aktoroj]] 1t2zedzv5to73373jdhmpgw3bn56r63 0 607343 9397374 8532029 2026-06-09T20:01:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397374 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 32938 ''Ivanopaci'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 32938 Ivanopaci |Aliaj_nomoj = '''1995 TP₂''' ; 2000 SC₆₇ |Dato_de_malkovro = {{dato|15|oktobro|1995}} |Malkovrintoj = [[Luciano Tesi|L. Tesi]] kaj [[Andrea Boattini|A. Boattini]] |Loko_de_malkovro = [[San Marcello Pistoiese]] ([[Italio]]) |Epoko = 2458200.5 {{dato|23|marto|2018}} TDB |Granda_duonakso = 436,049 [[1 E9 m|Gm]] (2,915 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 353,335 Gm (2,362 AU) |Apoapsido = 518,764 Gm (3,468 AU) |Discentreco = 0,1897 |Periodo = 1817,666&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(4,976&nbsp;[[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 5:1 --> |Klinangulo = 12,577° |Meza_anomaliangulo = 121,226°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|23|marto|2018}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 31,690° |Argumento_de_periapsido = 68,786° |Terdistanco_min = 211,129 [[1 E9 m|Gm]] (1,411 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 3,674 ± 0,925 km |Albedo_geom = 0,207 ± 0,074 |Absoluta_magnitudo = 14,8 }} '''32938 ''Ivanopaci''''' estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|15|oktobro|1995}} de la italaj [[astronomo]]j [[Luciano Tesi]] kaj [[Andrea Boattini]] elde la [[Observatorio de la Montoj Pistoiese]] en [[San Marcello Pistoiese]] ([[Italio]]). == Nomo == Ĝia nomo honoras ''Ivano Paci'',<ref>[http://studioassociatopca.it/prof_ivano_paci.html Prof. Ivano Paci el la paĝaro de ''Studio Paci Caselli Abbri''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190618090632/http://studioassociatopca.it/prof_ivano_paci.html |date=2019-06-18 }} {{lingvokodo|it}}</ref> profesoron ĉe la [[Universitato de Florenco]], kiu alportis gravan subtenon al la disvolvo de la Observatorio de la Montoj Pistoiese. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|32938-ivanopaci-1995-tp2}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (32001–33000)#32901-32950|Listo de asteroidoj (32001 – 33000)]] |antaŭ = [[(32937) 1995 TT]] |periodo = '''32938 ''Ivanopaci''''' |post = ''[[32939 Nasimi]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Ivanopaci}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Andrea Boattini]] [[Kategorio:Malkovrita de Luciano Tesi]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995]] eq7gawg52kkorppn5drw0wvre2pvj78 0 608667 9397598 8749713 2026-06-10T06:08:12Z Sj1mor 12103 9397598 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''[[Nikolao|Miklós]] Erdély''' [miklOŝ erdEj], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Erdély Miklós''' estis [[Hungario|hungara]] [[arkitekto]], [[pentristo]], [[verkisto]], [[reĝisoro]]. Lia [[edzino]] estis [[Zsuzsa Szenes]]. Miklós Erdély [http://www.artpool.hu/Erdely/EMcontenthu.html] naskiĝis la {{daton|4|julio|1928}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|22|majo|1986}} en Budapeŝto. == Biografio == Miklós Erdély frekventis [[gimnazio]]n en sia naskiĝurbo, poste en la lernojaro [[1946]] studis en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]]. Liaj plej gravaj [[instruisto]]j estis [[Zsigmond Kisfaludi Strobl]] kaj [[Dezső Bokros Birman]]. Li akiris arkitektan [[diplomo]]n en [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto|Teknikuniversitato de Budapeŝto]] en [[1951]], poste li partoprenis en arkitektaj laboroj. Li estis aktiva dum la [[Hungara revolucio de 1956]]. Ekde [[1962]] li estis [[entreprenisto]] pri specialaj [[mozaiko]]j. En la sekva jaro li vivis duonjaron en [[Parizo]] helpe de [[stipendio]]. Post kelkaj jaroj li estis konata kiel [[avangardo|avangarda]] [[artisto]] pri pentrado. En [[1977]] li gvidis [[kurso]]n, kie oni ekzercadis evoluon de la [[fantazio]]. Tiutempe li estis ankaŭ filmoreĝisoro. Li ricevis [[premio]]n en [[1974]] (por poemoj). == El solaj ekspozicioj == * [[Budaörs]] (1977) * [[Zagrebo]] (1980) * Budapeŝto (1986, la unusola oficiala sola ekspozicio) * [[Romo]] (1992) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1998) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1970, 1975, 1980, 1984, 1994) * [[Amsterdamo]] (1978, 1979) * [[Vieno]] (1984, 1988) * [[Vaŝingtono]] (1988) * Arthalo Budapeŝto (1990) * [[Novjorko]] (1999) == Elektitaj filmoj == * ''Rejtett paraméterek'' (1968) * ''Partita'' (1974, 1988) * ''Álommásolatok'' (1977) * ''Tavaszi kivégzés'' (1985) == Elektitaj libroj == * ''Kollapszus'' (poemoj, 1974, 1991) * ''Második kötet'' (poemoj, 1991) * ''A filmről'' (kritikoj, eseoj, scenarlibroj) == Elektitaj disĉiploj == * [[János Szirtes]] == Fontoj == * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/erdely-miklos_462 hungarlingva biografio kun foto] * [http://csicsada-irodalom-birodalom.blogspot.hu/2014/01/erdely-miklos-1928-1986-gulaban.html hungarlingva teksto kun foto] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/erdely-miklos-69/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180413190227/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/erdely-miklos-69/ |date=2018-04-13 }} * [https://www.ludwigmuseum.hu/alkoto/erdely-miklos hungarlingva biografio] * [https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/e-e-7530E/erdely-miklos-753DF/ hungarlingva biografio] {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Erdely Miklos}} [[Kategorio:Hungaraj arkitektoj]] [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Hungaraj verkistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] 69c0huke56vqc5x0u4g1ctjv2c1bkwu 0 608892 9397192 9315111 2026-06-09T14:23:51Z Sj1mor 12103 9397192 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Giovanni BOLDINI''' (n. la 31-an de decembro [[1842]], m. la 11-an de julio [[1931]]) estis [[Italoj|itala]] [[pentristo]] pri [[ĝenrismo]] kaj [[portreto]]j kiu vivis kaj laboris en [[Parizo]] dum plej el sia kariero. Laŭ artikolo de 1933 en la gazeto [[Time]], li estis konata kiel "Master of Swish" pro sia flua stilo de [[pentrarto]].<ref>"Art: Master of Swish". time.com. 3a de Aprilo 1933. [http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,753658,00.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170720020906/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,753658,00.html |date=2017-07-20 }} Alirita la 16an de Aprilo 2018.</ref> [[Dosiero:Giovanni Boldini01.jpg|maldekstre|eta|''Memportreto ĉe Montorsoli'', (1892), [[Florenco]], [[Uffizi]], Corridoio Vasariano.]] == Vivo == Li estis filo de pentristo de religiaj temoj. Li edukiĝis en [[Florenco]] (kie li lernis pri pejzaĝoj), kaj ekkarieris en [[Londono]] (ĉefe por portretoj de altklasuloj), kaj poste faris sian karieron ĉefe en kaj el Parizo. == Verkoj == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" width="50" | Jaro ! scope="col" width="180" | Titolo ! scope="col" width="200" | Bildo ! scope="col" width="180" | Kolekto ! scope="col" width="150" | Komentoj |- valign="top" |1865||''Memportreto'', oleo sur tolo || [[Dosiero:Giovanni Boldini, 1865 - Self-portrait while looking at a painting.jpg|200ra]] ||Galleria d'Arte Moderna en [[Palazzo Pitti]], [[Florenco]] ||Temo: Giuseppe Boldini |- valign="top" | 1870||''Sinjorino ĉe piano'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Woman at the piano (1870), by Giovanni Boldini.jpg|219x219ra]] || Privata || |- valign="top" | 1872||''Side en ĝardeno''||[[Dosiero:On the bench at the Bois (1872), by Giovanni Boldini.jpg|269x269ra]]|| || |- valign="top" |1873||''La modelo kaj la manekeno'', oleo sur panelo ||[[Dosiero:Boldini, Model and Manequin.jpg|200ra]] || Privata || |- valign="top" |1873||''La gitaristino'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Guitar player (1873), by Giovanni Boldini.jpg|239x239ra]]|| Sterling and Francine Clark Art Institute ĉe Williamstown, Masaĉuseco, Usono || |- valign="top" |1873||''Klaĉado'', oleo sur ligno ||[[Dosiero:Gossip MET DT219388.jpg|200ra]] ||[[Metropolitan Museum of Art]], [[Novjorko]] || |- valign="top" |1875 ||''Sinjorinoj de la Unua Imperio'' ||[http://www.artdaily.org/index.asp?int_sec=11&int_new=42094 vidaĵo] ||Kolekto Vanderbilt, [[Metropolitan Museum of Art]] || |- valign="top" |1875||''Ljutistino kaj aŭskultantino'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Giovanni Boldini - A Lute Player and a Listener.jpg|200ra]] ||Privata|| |- valign="top" | 1877||''Lady Pianistino'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Pianist in an interior (1877), by Giovanni Boldini.jpg|256x256ra]]|| Privata || |- valign="top" |1878||''Sinjorino admiranta ventumilon'' ||[[Dosiero:Boldini - Berthè che guarda un ventaglio.jpg|312x312ra]]||Butterfly Institute Fine Art (Galerio), [[Lugano]]|| |- valign="top" |1879||''La mesaĝisto'' (ĉ. 1879), oleo sur ligno ||[http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/110000127?rpp=20&pg=1&ft=giovanni+boldini&pos=2 vidaĵo] ||[[Metropolitan Museum of Art]] || |- valign="top" | |- valign="top" |ca 1880||''Ĵurnalvendisto en Parizo''||[[Dosiero:The newspaper seller (c.1880), by Giovanni Boldini.jpg|327x327ra]]|| || |- valign="top" |1884||''La kantistino'' (La cantante mondana) ||[[Dosiero:Boldini, The Mondona Singer.jpg|200ra]] || Muzeo Boldini, [[Ferrara]] [http://artemoderna.comune.fe.it/1853]|| |- valign="top" |ca 1885 ||''La aktorino kaj ŝia hundo'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Boldini - Madame Rejane.jpg|200ra]] || Privata ||Temo:[[Gabrielle Réjane]] (1856-1920; Franca aktorino) |- valign="top" |1885||''Junulino kun nigra kato'' ||[[Dosiero:Boldini, The Girl with a Black Cat.jpg|200ra]] || || |- valign="top" |1885||''Portreto de Mrs. Charles Warren-Cram'', oleo sur tolo ||[http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/110000125?rpp=20&pg=1&ft=giovanni+boldini&pos=4 vidaĵo] ||[[Metropolitan Museum of Art]] ||Temo: Ella Brooks Carter (1846–1896) |- valign="top" |1881-86||''Du blankaj ĉevaloj'' ||[[Dosiero:Boldini, Two White Horses.jpg|200ra]] || || |- valign="top" |1886 ||''Portreto de Giuseppe Verdi'' ||[[Dosiero:Giuseppe Verdi by Giovanni Boldini.jpg|200ra]] ||[[Galleria Nazionale d'Arte Moderna]], [[Romo]] ||Temo: [[Giuseppe Verdi]] (1813–1901) |- valign="top" |1888||''Virino en nigro kiu rigardas la pastelaĵon de Signora Emiliana Concha de Ossa'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Boldini, Woman in Black.jpg|200ra]] || || |- valign="top" |1888||''Portreto de Sarah Bernhardt'' ||[[Dosiero:Bernhardt, Sarah di Giovanni Boldini.jpg|200ra]] || ||Temo: [[Sarah Bernhardt]] (1844-1923; Franca aktorino) |- valign="top" |1888||''Portreto de Marthe de Florian'' ||[[Dosiero:Boldini Marthe de Florian.jpg|200ra]] || Privata || Malkovrita en 2010 |- valign="top" |1890||''Portreto de John Singer Sargent'' (ĉ. 1890), oleo sur panelo ||[[Dosiero:Giovanni Boldini (1842-1931) -John Singer Sargent(Standing).jpg|200ra]] || ||Temo: [[John Singer Sargent]] (1856–1925; usona artisto kaj portretisto) |- valign="top" |1890||''Portreto de John Singer Sargent'' (ĉ. 1890), oleo sur panelo ||[[Dosiero:Giovanni Boldini (1842-1931) - A Portrait of John Singer Sargent.jpg|200ra]] || ||Temo: [[John Singer Sargent]] (1856–1925; usona artisto kaj portretisto) |- valign="top" |1892||''Portreto de Josefina Errázuriz Alvear'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Giovanni Bodini - Portrait of Giovinetta Errazuriz.jpg|416x416ra]]|| Privata ||Josefina Errázuriz Alvear |- valign="top" |1892||''Portreto de Madame Josefina Alvear de Errázuriz'', oleo sur tolo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/portrait-of-madame-josephina-alvear-de-errazuriz-1892 vidaĵo] || Privata ||Temo: Josefina Alvear de Errázuriz |- valign="top" |1892||''Memportreto'' ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/self-portrait-1892 vidaĵo] || ||Temo: Giuseppe Boldini |- valign="top" |1892||''Portreto de Madame E'' ||[[Dosiero:Portrait de Mme E.png|200ra]]||Museo Nacional de Arte Decorativo [[Bonaero]]||Temo: Madame E |- valign="top" |1894||''Portreto de Grafino de Martel de Janville, konata kiel Ciganino'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Boldini, Countess de Janville..jpg|200ra]] || Musée de la Ville de Paris, Musée Carnavalet, Parizo ||Temo: Grafino de Martel de Janville (1850-1932) |- valign="top" |1895||''Portreto de viro kun ĉapelo: Poeto Hanvin, el Figaro'', oleo sur panelo ||[[Dosiero:Giovanni boldini - retrato de homem com cartola (o poeta hanvin, o homem do figaro) 01.jpg|200ra]] || || |- valign="top" |1897 ||''Portreto de Lady Colin Campbell'', oleo sur tolo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/lady-colin-campbell-1897 vidaĵo] || [[Nacia Portretgalerio (Britio)|National Portrait Gallery]], [[Londono]] ||Temo: Gertrude Elizabeth Blood (1857–1911) |- valign="top" |1897||''Portreto de J. A. M. Whistler'', oleo sur tolo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/portrait-of-james-abbott-mcneil-whistler-1834-1903-1897 vidaĵo] ||[[Brooklyn Museum]], [[Novjorko]] ||Temo: James McNeill Whistler (1834–1903) |- valign="top" |1897||''Portreto de Robert de Montesquiou'' ||[[Dosiero:Montesquiou, Robert de - Boldini.jpg|200ra]] || ||Temo: [[Robert de Montesquiou]] (1855-1921; Franca poeto, verkisto kaj dando) |- valign="top" |1898||''Portreto de Georges Madame Hugo, kaj ŝia filo Jean'', oleo sur tolo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/madame-georges-hugo-and-her-son-jean-1898 vidaĵo] || Privata ||Temo: Madame Hugo kaj ŝia filo Jean |- valign="top" |1900||''Portreto de viro en preĝejo'', akvarelo ||[[Dosiero:Boldini, Man in church.jpg|200ra]] || Privata || |- valign="top" |1901||''Portreto de Mme. Lina Cavalieri'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Boldini (Lina Cavalieri).jpg|200ra]] || [[Art Institute of Chicago]], [[Chicago|Ĉikago]] ||Temo: [[Lina Cavalieri]] (1874-1944); Itala opera soprano kaj monologistino |- valign="top" |1903||''Portreto de Mrs. Lionel Phillips'' ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/portrait-of-a-lady-mrs-lionel-phillips-1903 vidaĵo] || ||Temo: Dorothea Sarah Florence Alexandra (1863–1940) |- valign="top" |1904||''Princino Radziwill kun ruĝa bendo'' ||[[Dosiero:Princess Radziwill by Giovanni Boldini.jpg|200x200ra]]|| ||Temo: Pola princino Radziwill |- valign="top" |1905||''Portreto de Elizabeth Wharton Drexel'', oleo sur tolo |||| ||Temo: Elizabeth Wharton Drexel (1868–1944; usona aŭtoro kaj altklasulo en Manhatano) |- valign="top" |1905||''La nigra bendo'', oleo sur tolo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/the-black-sash-1905 vidaĵo] || Privata || |- valign="top" |1905||''Portreto de Grafino Zichy'', oleo sur tolo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/portrait-of-the-countess-zichy-1905 vidaĵo] || ||Temo: Grafino Zichy |- valign="top" |1906||''Portreto de Ethel Mary Crocker'' ||[http://www.npg.si.edu/exhibit/capital/pop-ups/01-05.html vidaĵo] || ||Temo: 1891–1964; filino de Mrs. William H. Crocker; poste Grafino de Limur. |- valign="top" |1906||''Portreto de Mrs. Howard-Johnston'', oleo sur tolo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/portrait-of-mrs-howard-johnston-1906 vidaĵo] || Privata ||Temo: Howard-Johnston |- valign="top" |1906||''Consuelo Vanderbilt, Dukino de Marlborough, kaj ŝia filo, Lord Ivor Spencer-Churchill'', oleo sur tolo ||[http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/110000126?rpp=20&pg=1&ft=giovanni+boldini&pos=1 vidaĵo] ||[[Metropolitan Museum of Art]], [[Novjorko]] ||Temo: Consuelo Vanderbilt (1876–1964). Lord Ivor Spencer-Churchill (1898–1956). |- valign="top" |1908||''Portreto de Markizino Luisa Casati, kun hundo'', oleo ||[[Dosiero:Giovanni Boldini (1842-1931), La Marchesa Luisa Casati (1881-1957) con un levriero.jpg|200ra]] || ||Temo: Luisa Casati (1881–1957; Itala riĉulino kaj patronino de artoj) |- valign="top" |1910||''Portreto de Anita de la Feria, hispana dancistino'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Boldini - Anita de la Ferie - The Spanish Dancer.jpg|341x341ra]]|| Privata ||Temo: Anita de la Feria |- valign="top" |1910-1914||''Kanalo en Venecio kun gondoloj''||[[Dosiero:Artgate_Fondazione_Cariplo_-_Boldini_Giovanni,_Canale_a_Venezia_con_gondole.jpg|200ra]] ||Collezioni d'arte della Fondazione Cariplo||[[Venecio]] |- valign="top" |1911||''Portreto de Princino Marthe Bibesco'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Marthe Bibesco Boldini.jpg|200ra]] || ||Temo: Marthe Bibesco (1886-1973) |- valign="top" |1911||''Portreto de Rita de Acosta Lydig'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Portrait of Rita de Acosta Lydig by Giovanni Boldini.jpg|200ra]] || M.S. Rau Antiques, New Orleans ||Temo: Rita de Acosta Lydig (1875-1929) |- valign="top" |1911||''Memportreto'' ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/self-portrait-1911 vidaĵo] || ||Temo: Giuseppe Boldini |- valign="top" |1912||''Portreto de Mlle. de Gillespie, La Dame de Biarritz'', oleo sur tolo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/portrait-of-mlle-de-gillespie-la-dame-de-biarritz-1912 vidaĵo] || Privata || |- valign="top" |1912||''Portreto de Sinjorino''||[[Dosiero:Brooklyn Museum - Portrait of a Lady - Giovanni Boldini.jpg|200ra]]|| [[Brooklyn Museum]] || |- valign="top" |1913||''Portreto de Sinjorino, Lina Bilitis, kun du pekinhundoj'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Boldini, Lina Bilitis with two pekineses.jpg|200ra]] || Privata ||Temo: Lina Bilitis |- valign="top" |1913||''Madame Michelham'' ||[[Dosiero:Boldini - Madame Michelham.jpg|200ra]] || N.A. ||Temo: Madame Michelham |- valign="top" |1914||''Portreto de Markizino Luisa Casati'' ||[[Dosiero:(Treviso) Giovanni Boldini - La marchesa Luisa Casati - Musei civici - Santa Caterina.jpg|200ra]] || ||Temo: [[Luisa Casati]] (1881–1957; Itala riĉulino kaj patronino de artoj) |- valign="top" |1924 ||''Portreto de Donna Franca Florio'', oleo sur tolo || [[Dosiero:Boldini - Franca Florio.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Parizaninoj'' || ||Kolekto Vanderbilt, [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] || |- valign="top" | ||''Interno de artista studio kun la portreto de Giovinetta Errazuriz'' ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/inside-the-studio-of-the-painter-with-errazuriz-damsel vidaĵo] || ||Temo: Giovinetta Errazuriz |- valign="top" | ||''Kuireja ĝardeno'' || || || |- valign="top" | ||''La Passeggiata al Bois'' || || || |- valign="top" | ||''Placo Pigalle'' || || || |- valign="top" | ||''Portreto de Dando'' ||[[Dosiero:Henri de Toulouse-Lautrec by Giovanni Boldini.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Portreto de Francesco Boldini'' ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/portrait-of-francesco-boldini vidaĵo] || ||Temo: Juna frato de Giovanni Boldini, Francesco |- valign="top" | ||''Portreto de juna Subercaseuse'' || || || |- valign="top" | ||''Portreto de ''Willy'', verkisto Henri Gauthier-Villars'' ||[[Dosiero:Boldini - Henri Gauthier Villars.jpg|200ra]]|| || |- valign="top" | ||''Ripozo en la ateliero'' || || || |- valign="top" | ||''Studaĵoj por la portreto de Markizino Luisa Casati'' || || ||Temo: [[Luisa Casati]] (1881–1957; Itala riĉulino kaj patronino de artoj) |- valign="top" | ||''La artfakulo'', oleo sur panelo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/the-art-connoisseur vidaĵo] || Privata || |- valign="top" | ||''Sinjorinoj Muriel kaj Consuelo Vanderbilt'' || || || |- valign="top" | ||''Nudaĵo kuŝanta'', oleo sur tolo ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/reclining-nude vidaĵo] || Privata || |- valign="top" | ||''Ĉambro de la pentristo'' ||[http://www.wikiart.org/en/giovanni-boldini/room-of-the-painter vidaĵo] || || |- valign="top" | ||''Sinjorino kun kato'', akvarelo ||[[Dosiero:Boldoni - Lady With a Cat.jpg|200ra]] || Privata || |- valign="top" | ||''Sinjorino en rozkolora vesto'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Boldini, Lady in Rose.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Knabo kun rulringo'', oleo sur tolo ||[[Dosiero:Boldini, Boy with a circle.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Junulino kun ruĝa ŝalo'' ||[[Dosiero:Boldini - girl-with-red-shawl.jpg|233x233ra]]|| || |- valign="top" | ||''Sinjoro ĉe piano'' ||[[Dosiero:Boldini, Gentleman at the Piano.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Teatro'' ||[[Dosiero:Boldini, Theatre.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Virino en ruĝa vesto'' ||[[Dosiero:Boldini, Woman in Red.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Pianisto A. Rey Colaco'' ||[[Dosiero:Boldini, Pianist Colaco.jpg|200ra]] || ||Temo: Alexandre Rey Colaço (1854-1928; Portugala pianisto) |- valign="top" | ||''Rozo en vazo'' ||[[Dosiero:Boldini, Rose in Vase.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Aĵpentraĵo kun rozoj'' ||[[Dosiero:Boldini, Still Life with Rose.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Statuo en la Parko de Versajlo'' ||[[Dosiero:Boldini, Statue in the Park of Versaille.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | ||''Anĝeloj'' ||[[Dosiero:Boldini, Angels.jpg|200ra]] || || |- valign="top" | || || || || |- |} == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Boldini, Giovanni}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj ilustristoj]] [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] 6r0dc9l3mkdiy2vtm0ce58i84xc3dlz 0 611400 9397442 8532303 2026-06-09T20:42:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397442 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 33929 Lisaprato |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 33929 Lisaprato |Aliaj_nomoj = '''2000 LP₂₇'''; 1999 FA₂₂ |Dato_de_malkovro = {{dato|6|junio|2000}} |Malkovrinto = [[LONEOS]] |Loko_de_malkovro = [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]], [[Usono]] |Epoko = 2458200.5 {{dato|23|marto|2018}} TDB |Granda_duonakso = 366,054 [[1 E9 m|Gm]] (2,447 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 307,094 Gm (2,053 AU) |Apoapsido = 425,015 Gm (2,841 AU) |Discentreco = 0,1611 |Periodo = 1398,068&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(3,828&nbsp;[[jaro#Astronomiaj jaroj|jaroj]]) |Klinangulo = 2,125° |Meza_anomaliangulo = 251,689°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|23|marto|2018}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 202,027° |Argumento_de_periapsido = 72,521° |Terdistanco_min = 155,223 [[1 E9 m|Gm]] (1,0376 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 14,7 }} '''33929 Lisaprato''' estas [[asteroido]] de la [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|6|junio|2000}} en la kadro de la astronomia kampanjo [[LONEOS]] elde la [[Stacio Anderson Mesa]] de la [[Observatorio Lowell]], en [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]] ([[Arizono]], [[Usono]]). == Nomo == Ĝia nomo honoras ''Lisa A. Prato'',<ref>[https://lowell.edu/staff-member/lisa-prato/ Lisa Prato, el la paĝaro de ''Lowell Observatory''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160417233106/https://lowell.edu/staff-member/lisa-prato/ |date=2016-04-17 }} {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://www2.lowell.edu/users/lprato/ Persona paĝo de Lisa Prato] {{lingvokodo|en}}</ref>, helpantino [[astronomo|astronomino]] ĉe la Observatorio Lowell, kiu fokusiĝas pri la mezuro de preciza dinamika kvociento de maso en la strikta [[kelkopa stelo|duopaj steloj]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|33929-lisaprato-2000-lp27}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (33001–34000)#33901-33950|Listo de asteroidoj (33001 – 34000)]] |antaŭ = ''[[33928 Aswinsekhar]]'' |periodo = '''33929 Lisaprato''' |post = [[(33930) 2000 LQ27|(33930) 2000 LQ₂₇]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Lisaprato}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de LONEOS]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] fmc5enyp46xvumk6gbzwzwsf4kh09cr 0 611671 9397661 8745168 2026-06-10T07:08:12Z Sj1mor 12103 9397661 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''[[Jozefo|József]] Jakovits''' [jOĵef jakoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Jakovits József''' estis [[Hungario|hungara]]-usona [[pentristo]], [[grafikisto]], [[skulptisto]]. Lia [[edzino]] estis [[Júlia Vajda (pentristo)]]. [[Dosiero:Jakovits József Napóra Budapest.jpg|eta|<center>Statuo de József Jakovits]] József Jakovits [http://www.kieselbach.hu/muvesz/jakovits-jozsef_1889] naskiĝis la {{daton|1|novembro|1909}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|23|septembro|1994}} en Budapeŝto. == Biografio == József Jakovits devenis el [[judoj|juda]] [[familio]]. Li estis [[laboristo]] en [[fabriko]] en sia naskiĝurbo inter [[1935]] kaj [[1944]]. Li edziĝis en [[1945]] al pentristino, la geedza paro en [[1948]] jam kune ekspoziciis. En la sama jaro la [[ateliero]] estis forprenita (tio estis ŝtatiĝo). Inter 1950-1955 li laboris en [[Pupteatro (Budapeŝto)]] kaj tie li ricevis ĉambreton, kie li povis krei skulptaĵetojn. Inter 1955-1958 li laboris en [[Nacia Teatro (Győr)|Teatro Kisfaludy]], inter 1965-1987 li vivis en [[Novjorko]], kie plej ofte li pentradis. En [[1985]] li ricevis la usonan ŝtatanecon, tamen post 2 jaroj li hejmenvenis. Li ricevis [[premio]]n en [[1990]]. == El solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1948, 1983, 1988, 1993, 1998, 2009) * Novjorko (1973) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1989) * [[Szentendre]] (1995) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1946, 1949, 1962, 1966, 1975, 1982, 1988, 1994, 1999) * [[Esztergom]] (1956) * Arthalo Budapeŝto (1957, 1982, 1990) * [[Bloomington]] (1972) * Novjorko (1976) * Szentendre (1987) == Elektitaj pentraĵoj == * Vakoló (1945) * Zsákolók (1945) * Teremtés (1988) * Kabbala (1989) * Legyen világosság! (1989) * Zsinagóga == Elektitaj skulptaĵoj == * Áttört akt (1946, skulptaĵeto) * Növekedő (1947) * Szálló madarak (1947, skulptaĵeto el dratoj) * Bagoly (1948, skulptaĵeto) * Hajóút (1951, ligna reliefo) * Születik a Minotaurosz (1952, ligna reliefo) * Test és lélek (1957-1960, granda ligna skulptaĵo) * Életfa (1958-1960, granda ligna skulptaĵo) * ''Napóra'' (1961-1965, vidu la bildon!) * Adam Cadmon (1967-1968) == Elektitaj grafikaĵoj == * Forradalmi sorozat I-X. (1956, desegnaĵoj) * Pár angyallal (krajondesegnaĵo) * Montázsok kék alapon I-X. (fotomontaĝo) * Fagyökérzet (serigrafiaĵo) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/jakovits-jozsef.szobor/festo hungarlingva biografio kun bildoj] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/jakovits-jozsef-110/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180516014715/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/jakovits-jozsef-110/ |date=2018-05-16 }} * [https://www.biralat.hu/muveszek/jakovits_jozsef.9449.html?pageid=56 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180515184834/https://www.biralat.hu/muveszek/jakovits_jozsef.9449.html?pageid=56 |date=2018-05-15 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jakovits Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] e5t540apzedyb7g5kof4niypgeg6ai3 0 612000 9397389 8738997 2026-06-09T20:08:50Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397389 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Ernő Jeges |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Jeges Ernő |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1898|01|12}} |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Debeljaĉa|Torontálvásárhely]] ([[Hungara reĝlando]]) |dato de morto = {{mortotago|1956|11|12}} |loko de morto = {{Flago|Hungario}} [[Budapeŝto]] ([[Hungario]]) }} '''[[Ernesto|Ernő]] Jeges''' [jegeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Jeges Ernő''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]], afiŝisto. Ernő Jeges [https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/j-75FD4/jeges-erno-76067/] naskiĝis la {{daton|12|januaro|1898}} en [[Debeljaĉa|Torontálvásárhely]] ([[Hungara reĝlando]], nuntempa [[Debeljaĉa]] en [[Serbio]]), li mortis la {{daton|12|novembro|1956}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Ernő Jeges akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1922]]. Lia plej grava [[instruisto]] estis [[István Réti]]. Dum la [[Hungara Sovetrespubliko]] liaj [[afiŝo]]j estis vaste publikitaj. Li daŭris la lernadon en [[akademio]] Julian en [[Parizo]] helpe de [[stipendio]], poste li pentradis en [[Barbizon]]. En [[1924]] li hejmenvenis kaj pentradis en [[Szentendre]]. Post 5 jaroj li partoprenis en fondo de [[Artistkolonio (Szentendre)]]. Inter 1931-1934 li vivis en [[Romo]] helpe de stipendio. Hejmenveninta ofte li pentradis [[fresko]]jn en [[kirko]]j. En [[1939]] li studvojaĝis al [[Svedio]]. En [[1947]] la ŝtato forprenis la [[ateliero]]n pro la oftaj religiaj bildoj. Li ricevis [[premio]]jn inter 1918 kaj 1948. == El solaj ekspozicioj == * Szentendre (1998) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1922, 1925, 1928) * [[Venecia Bienalo]] (1938) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1950) * Szentendre (1967, 1971, 1979, 1988, 1994) == Elektitaj pentraĵoj == * ''Szent Jeromos'' (1921) * ''Önarckép vörös kalappal'' (1922) * ''Európa elrablása'' (ĉ. 1923) * ''Strandvendéglő előtt'' (1928) * ''Szentendrei városkép'' (ĉ. 1930) * ''Majális Rómában : társaság a szabadban'' (1934) * ''Tatai táj'' (1938) * ''Önarckép női akttal'' (1939) * ''Mátyás király tudósai körében'' (1940) * ''Bakócz Tamás bevonulása'' (1941) == Elektitaj preĝejaj freskoj == * [[Veszprémvarsány]] (1950) * [[Pomáz]] (1951) * [[Bakonysárkány]] (1952) * [[Szigetmonostor]] (1953) * [[Veszprémvarsány]] (195?) == Elektitaj artaĵoj == * litografiaĵoj, [[akvaforto]]j * ''Nem! Nem! Soha!'' (1918, afiŝo) * ''Proletárdiktatúra! Éljen az oroszokkal szövetséges Magyar-Szovjet Köztársaság'' (arta bildkarto, 1919) * ''Erotika'' (kretodesegnaĵo) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/jeges-erno/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220518095108/https://budapestaukcio.hu/jeges-erno/festo |date=2022-05-18 }} * [https://www.hung-art.hu/frames.html?/magyar/j/jeges/index.html hungarlingva biografio kun memportreto] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/jeges-erno-663/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210120094856/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/jeges-erno-663/ |date=2021-01-20 }} <gallery mode="packed"> Dosiero:Sütő utca történet V kerület.JPG|Ornana stratotabulo fare de Ernő Jeges Dosiero:CuriaUtca Curia2.jpg|Ornana stratotabulo fare de Ernő Jeges Dosiero:Sörház utca emléktábla.jpg|Ornana stratotabulo fare de Ernő Jeges Dosiero:Jeges Ernő Fehérhajó utcai utcatábla (1943) Budapest.jpg|Ornana stratotabulo fare de Ernő Jeges </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jeges Erno}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj afiŝistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] bcuhomu3q87tzp2r0hlkm093cqgddmb 0 612108 9397450 8532330 2026-06-09T20:58:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397450 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 34708 ''Grasset'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 34708 Grasset |Aliaj_nomoj = '''2001 OG₉₅''' ; 1986 RD₂ ;<br />1999 DN₁ ; |Dato_de_malkovro = {{dato|29|julio|2001}} |Malkovrinto = [[Near Earth Asteroid Tracking|NEAT]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Mt. Palomar]] ([[Usono]]) |Epoko = 2458200.5 {{dato|23|marto|2018}} TDB |Granda_duonakso = 362,739 [[1 E9 m|Gm]] (2,425 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 277,359 Gm (1,854 AU) |Apoapsido = 448,118 Gm (2,995 AU) |Discentreco = 0,2354 |Periodo = 1379,117&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(3,776&nbsp;[[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 34:9 / 2:1 Mar --> |Klinangulo = 22,694° |Meza_anomaliangulo = 89,202°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|23|marto|2018}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 294,634° |Argumento_de_periapsido = 131,322° |Terdistanco_min = 138,550 [[1 E9 m|Gm]] (0,9261 [[Astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 4,745 ± 0,061 km |Albedo_geom = 0,335 ± 0,054 |Absoluta_magnitudo = 13,6 }} '''34708 ''Grasset''''' estas tre malgranda treege hela asteroido de la [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|29|julio|2001}} en la kadro de la kampanjo ''[[Near Earth Asteroid Tracking]]'' (NEAT), elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]). == Nomo == Ĝia nomo honoras la [[Francio|francan]] planedoscienciston ''Olivier Grasset'',<ref>[http://www.univ-nantes.fr/site-de-l-universite-de-nantes/m-olivier-grasset--2220.kjsp Olivier Grasset, profesoro de Universitatoj ; el la paĝaro de la Universitato de Nantes]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{lingvokodo|fr}}</ref><ref>[http://jactiv.ouest-france.fr/job-formation/travailler/planetologue-olivier-grasset-vise-jupiter-6496 La planedsciencisto Olivier Grasset celas Jupiteron, el ''Ouest France'' 20-a de junio 2012] {{lingvokodo|fr}}</ref> profesoro ĉe la Laboratorio pri [[Planedoscienco]] kaj [[Geodinamiko]] de la [[Universitato de Nantes]]. Li estas fakulo pri la interna strukturo de la [[naturaj satelitoj de Jupitero]] kaj [[naturaj satelitoj de Saturno|de Saturno]]. Li aktive partoprenas difini la estontajn misiojn al la ekstera [[sunsistemo]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|34708-grasset-2001-og95}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (34001–35000)#34701-34750|Listo de asteroidoj (34001 – 35000)]] |antaŭ = [[(34707) 2001 OU86|(34707) 2001 OU₈₆]] |periodo = '''34708 ''Grasset''''' |post = [[(34709) 2001 OW96|(34709) 2001 OW₉₆]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Grasset}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de NEAT]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001]] h8yfwr904yzjb0cj00q084g37nzjylj 0 612830 9397580 8880642 2026-06-10T05:58:30Z Sj1mor 12103 9397580 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Joseph Kosuth''' ([[Toledo (Ohio)|Toledo]]-[[Ohio]], la {{Daton|31|januaro|1945}}) estas [[Usono|usona]] artisto, filo de usona patrino kaj [[Hungara reĝlando|hungara]] patro (parenco de [[Lajos Kossuth]], fama pro rolo en la [[Hungara revolucio de 1848|Hungara Revolucio de 1848]]). Elstara reprezentanto de [[konceptarto]], Kosuth i.a. kreis gigantan kopion de [[Rozeta Ŝtono]] en la franca [[Figeac]], naskurbo de [[Jean-François Champollion]]. Kuŝanta interne de [[Mezepoko|mezepoka]] arĥitektura ensemblo, la kopio estas 14 metrojn x 7 metrojn longa, skulptita en nigra [[granito]] el [[Zimbabvo]] kaj inaŭgurita en aprilo [[1991]]. Por admiri ĝin, oni rigardas de pendĝardeno en la muzeo. La traduko en la franca de la skribaĵoj estas registrita sur vitra panelo. [[Dosiero:Place des ecritures Figeac.jpg|eta|maldekstre|La giganta kopio de [[Rozeta ŝtono]] en ''Place des écritures'' (Placo de la Skribaĵoj), Figeac (Francio)]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|arto|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kosuth, Joseph}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Postmodernistoj]] [[Kategorio:Amaskomunikilaj teoriistoj]] [[Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo (Francio)]] pdirpum020loa3d1fz169aezwuhniwj 0 613368 9397415 8743153 2026-06-09T20:20:40Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397415 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = István Kamotsay |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Kamotsay István }} '''[[Stefano|István]] Kamotsay''' [iŝtvAn kamoĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Kamotsay István''' estis [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]]. [[Dosiero:Kittenberger Kálmán (Kamotsay István, 1971), 2018 Nagymaros.jpg|eta|<center>Busto pri Kálmán Kittenberger fare de István Kamotsay]] István Kamotsay [http://www.delmagyar.hu/hodmezovasarhely_hirek/zsuzsanna_hazajar_ferje_szulovarosaba_/104797/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180613085524/http://www.delmagyar.hu/hodmezovasarhely_hirek/zsuzsanna_hazajar_ferje_szulovarosaba_/104797/ |date=2018-06-13 }} naskiĝis la {{daton|15|majo|1923}} en [[Hódmezővásárhely]], li mortis la {{daton|15|junio|1994}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == István Kamotsay frekventis laŭvice [[gimnazio]]jn en sia naskiĝurbo, [[Makó]] kaj [[Kispest]], poste li akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1949]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Jenő Bory]], [[János Pásztor (skulptisto)]], [[Pál Pátzay]] kaj [[Ferenc Medgyessy]]. Dum la studentaj jaroj li edziĝis kaj aliĝis al la loka artistkolonio. Post la diplomo li ricevis loĝejon kun [[ateliero]], kie li kreis ĝismorte. Li ricevis [[premio]]jn en 1953, 1966, 1973. Liaj skulptaĵoj estis konformaj al la [[socialismo]]. == El solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1959, 1961) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1948, 1950, 1962, 1964-1965, 1971, 1974, 1978) * Hódmezővásárhely (1954, 1964, 1974) * [[Miskolc]], [[Szeged]] (1962) * [[Debrecen]] (1967) * [[Zánka]] (1984) == Elektitaj skulptaĵoj == * Vízmerítő (Hódmezővásárhely, 1950) * Villanyszerelő szobra ([[Pécs]], 1954) * [[Lenino]] ([[Cegléd]], 1957) * [[Endre Ady]] ([[Zalaegerszeg]], 1958) * [[Mihály Vörösmarty]] (Debrecen, 1960) * 1919-es emlékmű ([[Bélapátfalva]], 1963, vidu la malsupran bildon!) * Úszó nő ([[Almásfüzitő]], 1964) * [[János Arany]] (Hódmezővásárhely, 1967) * [[Mihály Csokonai Vitéz]] ([[Csurgó]], 1967) * Vívó ([[Dunaújváros]], 1967) * [[Kálmán Kittenberger]] ([[Nagymaros]], 1971, vidu la supran bildon!) * [[Árpád Hensch]] portrédomborműve ([[Mosonmagyaróvár]], 1975, vidu la malsupran bildon!) * [[Sándor Kőrösi Csoma]] ([[Dunakeszi]], 1984, vidu la malsupran bildon!) == Elektitaj disĉiploj == * [[Ilona Kurdy]] == Fontoj == * [http://www.emlekpont.hu/hodmezovasarhely/vasarhelyiek/vasarhelyiek/kamotsayistvan.html hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171214183559/http://www.emlekpont.hu/hodmezovasarhely/vasarhelyiek/vasarhelyiek/kamotsayistvan.html |date=2017-12-14 }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/kamotsay-istvan-684/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180613084957/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/kamotsay-istvan-684/ |date=2018-06-13 }} <gallery mode="packed"> Dosiero:Tanácsköztársasági katona emlékműve, Bélapátfalva, 2016 Hungary.jpg|Soldato de la Hungara Sovetrespubliko </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kamotsay Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] ai3kcd6g2jqgffhg6kxpeq4nar32co3 0 614310 9397761 7658079 2026-06-10T08:39:04Z Sj1mor 12103 9397761 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''[[Stefano|István]] Molnár''' [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Molnár István''' estis [[Sovetunio|Sovetunia]] [[Hungario|hungara]] [[pentristo]]. István Molnár [http://www.karpataljalap.net/?q=2018/01/31/memoriam-molnar-istvan] naskiĝis la {{daton|27|januaro|1968}} en [[Mukaĉeve]] ([[Sovetunio]], nuntempe en [[Ukrainio]]), li mortis la {{daton|21|junio|1993}} en [[Uĵhorodo]] (Ukrainio). == Biografio == István Molnár apartenis al la hungara [[minoritato]] en Sovetunio. Li frekventis [[bazlernejo]]n kaj belartan [[mezlernejo]]n en Uĵhorodo. Inter 1988-1991 li partoprenis en arta grupo, kiu ekspoziciis. Ekde [[1989]] li studis en belarta [[akademio]] de [[Lviv]], ekde 1991 en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo de Budapeŝto]]. Li ekspoziciis ankaŭ eksterlande. Krom la pentrado li ŝatis muzikadi [[Rok-muziko|rokmuzikon]]. == Elektitaj ekspozicioj == * Uĵhorodo (1986, 1988, 1994, 2000, 2018) * Budapeŝto (1991) * Lviv (1992) * [[Ĉikago]] (1992) == Fontoj == * [https://www.karpatinfo.net/dosszie/molnar-istvan hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110531141304/http://karpatinfo.net/dosszie/molnar-istvan |date=2011-05-31 }} * [http://kmmi.org.ua/arckepek?menu_id=9&submenu_id=42&arc_id=118 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180415100624/http://kmmi.org.ua/arckepek?menu_id=9&submenu_id=42&arc_id=118 |date=2018-04-15 }} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Molnar Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetuniaj hungaroj]] [[Kategorio:Ukrainiaj hungaroj]] 3b9f0y1341t4xi3wj8dzf6iyhh01qve 0 616355 9397324 8680770 2026-06-09T19:18:15Z Arbarulo 135469 9397324 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia metaborato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium metaborate 2D.png|200px|kalia metaborato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la <br>Kalia metaborato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium metaborate 2D trimer.png|200px|kalia metaborato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''La kemia strukturo de la kalia metaborato prezentas tri grupojn BO₂ ligitajn''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Oksido-borano de kalio * Metaborato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''KBO|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=13709-94-9 13709-94-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.109928.html 109928] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/123325 123325] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora aŭ blanka pulvoro |- |[[Molmaso]]||81,9081 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 1.178g cm⁻³<ref>[https://prochemonline.com/product/potassiummetaborateanhydrous-2892 ProChem Inc.]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|947}} |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||2330&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36|R36]] [[Listo da R-Deklaroj#R63|R63]] <ref>[http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB6502304.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S24|S24]] [[Listo da S-Deklaroj#S25|S25]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#R36|S36]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xn|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07|08}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|319|361}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|202|264|280|281|305+351+338|308+313|337+313|405}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Potassium_metaborate#section=Safety-and-Hazards Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia metaborato''' estas neorganika kombinaĵo, salo de [[kalio]] kaj [[metaborata acido]], senkoloraj aŭ blankaj kristaloj kiuj dissolviĝas en akvo por formi [[kristalhidrato]]jn. Strukture, kalia metaborato formiĝas per tri grupoj BO₂ reciproke ligitaj, siavice formante la jonon B₃O₆⁻³, do la korekta kemia formulo devus esti K₃B₃O₆ anstataŭ KBO₂.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=bgo4AAAAIAAJ&pg=PA235&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwimmvaJtejcAhWjx4MKHT25B4IQ6AEIVzAG#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false An Introduction to Crystal Chemistry]</ref><ref>[https://books.google.com.br/books?id=VENdDwAAQBAJ&pg=PA537&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwi5iZPAuejcAhVr0YMKHVtpC7k4FBDoAQhKMAU#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false Chemistry in Action]{{404|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Sintezoj == ===Sintezo 1=== * Kalia metaborato prepareblas per traktado de [[boro]] kun [[Kalia hidroksido]] en la ĉeesto de [[oksigeno]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{4\;B + 4\;KOH + 3\;O_2 \xrightarrow[]{250^oC} 4\;KBO_2 + 2\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 2=== * Fandado de [[borakso|Kalia kvarborato]] kaj [[Kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2B_4O_7 + 2\;KOH \xrightarrow{700^oC} 4\;KBO_2 + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 3=== * Termika malkomponiĝo de [[kvarhidrokso-borato de natrio]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K[B(OH)_4] \xrightarrow{300^oC} KBO_2 + 2H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 4=== * Preparado pere de [[borata acido]] kaj [[Kalia karbonato]] en ĉeesto de [[dufosfora kvinoksido]]:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=JUj-BAAAQBAJ&pg=PA449&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwit46a0s-jcAhXpxYMKHeJCA4UQ6AEIMDAB#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false The Chemistry of Lithium, Sodium, Potassium, Rubidium, Cesium and Francium]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{K_2 CO_3 + 2\; H_3BO_3 \xrightarrow {P_2O_5} 2 \; KBO_2 + CO_2 + 3 \;H_2 O}</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 5=== * Kalia metaborato prepareblas per varma interagado de la [[kalia karbonato]] kaj [[kalia kvarborato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2CO_3 + K_2B_4O_7 \xrightarrow{T^oC} 4\,KBO_2 + CO_2 }</math></center></big> |- |} </center> == Reakcioj == ===Reakcio 1=== * En malvarma akvo, metaboratoj fariĝas [[kvarhidrokso-borato|kvarhidrokso-borataj]] jonoj: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{BO_2^- + 2\ H_2O \ \rightleftarrows\ [B(OH)_4]^- }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 2=== * En varma akvo ĝi malkomponiĝas: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{4\; KBO_2 + H_2O \ \xrightarrow{100^oC}\ \underset {Kalia\;kvarborato} {K_2B_4O_7} + 2\; KOH }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Ĝi reakcias kun fortaj acidoj: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{KBO_2 + H_2SO_4 + H_2O \ \xrightarrow{\ }\ \underset{Kalia\;bisulfato}{KHSO_4} + \underset{borata\;acido}{B(OH)_3} }</math></center></big> |- |} </center> ==Literaturo== * [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S002228601400355X Science Direct] * [http://www.easychem.org/en/subst-ref/?keyword=BKO2&brutto=BKO2&langMode=&langs= EasyChem] * [https://books.google.com.br/books?id=L4v6246l0r4C&pg=PA198&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwimmvaJtejcAhWjx4MKHT25B4IQ6AEIUDAF#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false Ceramic Nanomaterials and Nanotechnology] * [https://books.google.com.br/books?id=bgo4AAAAIAAJ&pg=PA235&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwimmvaJtejcAhWjx4MKHT25B4IQ6AEIVzAG#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false An Introduction to Crystal Chemistry] * [https://books.google.com.br/books?id=QydJZNQNIPUC&pg=PA217&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjR_fWZvOjcAhWlz4MKHRjvB1c4HhDoAQhAMAQ#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false Historic Documents of 2011] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{ĝermo|kemio}} 56yzt2hisk7zqqsq9afw7eshitwo23n 9397327 9397324 2026-06-09T19:19:15Z Arbarulo 135469 9397327 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia metaborato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium metaborate 2D.png|200px|kalia metaborato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la <br>Kalia metaborato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium metaborate 2D trimer.png|200px|kalia metaborato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''La kemia strukturo de la kalia metaborato prezentas tri grupojn BO₂ ligitajn''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Oksido-borano de kalio * Metaborato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''KBO|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=13709-94-9 13709-94-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.109928.html 109928] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/123325 123325] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora aŭ blanka pulvoro |- |[[Molmaso]]||81,9081 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 1.178g cm⁻³<ref>[https://prochemonline.com/product/potassiummetaborateanhydrous-2892 ProChem Inc.]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|947}} |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||2330&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36|R36]] [[Listo da R-Deklaroj#R63|R63]] <ref>[http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB6502304.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S24|S24]] [[Listo da S-Deklaroj#S25|S25]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#R36|S36]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xn|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07|08}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|319|361}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|202|264|280|281|305+351+338|308+313|337+313|405}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Potassium_metaborate#section=Safety-and-Hazards Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia metaborato''' estas neorganika kombinaĵo, salo de [[kalio]] kaj [[metaborata acido]], senkoloraj aŭ blankaj kristaloj kiuj dissolviĝas en akvo por formi [[kristalhidrato]]jn. Strukture, kalia metaborato formiĝas per tri grupoj BO₂ reciproke ligitaj, siavice formante la jonon B₃O₆⁻³, do la korekta kemia formulo devus esti K₃B₃O₆ anstataŭ KBO₂.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=bgo4AAAAIAAJ&pg=PA235&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwimmvaJtejcAhWjx4MKHT25B4IQ6AEIVzAG#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false An Introduction to Crystal Chemistry]</ref><ref>[https://books.google.com.br/books?id=VENdDwAAQBAJ&pg=PA537&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwi5iZPAuejcAhVr0YMKHVtpC7k4FBDoAQhKMAU#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false Chemistry in Action]{{404|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Sintezoj == ===Sintezo 1=== * Kalia metaborato prepareblas per traktado de [[boro]] kun [[kalia hidroksido]] en la ĉeesto de [[oksigeno]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{4\;B + 4\;KOH + 3\;O_2 \xrightarrow[]{250^oC} 4\;KBO_2 + 2\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 2=== * Fandado de [[borakso|kalia kvarborato]] kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2B_4O_7 + 2\;KOH \xrightarrow{700^oC} 4\;KBO_2 + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 3=== * Termika malkomponiĝo de [[kvarhidrokso-borato de natrio]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K[B(OH)_4] \xrightarrow{300^oC} KBO_2 + 2H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 4=== * Preparado pere de [[borata acido]] kaj [[kalia karbonato]] en ĉeesto de [[dufosfora kvinoksido]]:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=JUj-BAAAQBAJ&pg=PA449&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwit46a0s-jcAhXpxYMKHeJCA4UQ6AEIMDAB#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false The Chemistry of Lithium, Sodium, Potassium, Rubidium, Cesium and Francium]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{K_2 CO_3 + 2\; H_3BO_3 \xrightarrow {P_2O_5} 2 \; KBO_2 + CO_2 + 3 \;H_2 O}</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 5=== * Kalia metaborato prepareblas per varma interagado de la [[kalia karbonato]] kaj [[kalia kvarborato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2CO_3 + K_2B_4O_7 \xrightarrow{T^oC} 4\,KBO_2 + CO_2 }</math></center></big> |- |} </center> == Reakcioj == ===Reakcio 1=== * En malvarma akvo, metaboratoj fariĝas [[kvarhidrokso-borato|kvarhidrokso-borataj]] jonoj: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{BO_2^- + 2\ H_2O \ \rightleftarrows\ [B(OH)_4]^- }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 2=== * En varma akvo ĝi malkomponiĝas: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{4\; KBO_2 + H_2O \ \xrightarrow{100^oC}\ \underset {Kalia\;kvarborato} {K_2B_4O_7} + 2\; KOH }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Ĝi reakcias kun fortaj acidoj: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{KBO_2 + H_2SO_4 + H_2O \ \xrightarrow{\ }\ \underset{Kalia\;bisulfato}{KHSO_4} + \underset{borata\;acido}{B(OH)_3} }</math></center></big> |- |} </center> ==Literaturo== * [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S002228601400355X Science Direct] * [http://www.easychem.org/en/subst-ref/?keyword=BKO2&brutto=BKO2&langMode=&langs= EasyChem] * [https://books.google.com.br/books?id=L4v6246l0r4C&pg=PA198&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwimmvaJtejcAhWjx4MKHT25B4IQ6AEIUDAF#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false Ceramic Nanomaterials and Nanotechnology] * [https://books.google.com.br/books?id=bgo4AAAAIAAJ&pg=PA235&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwimmvaJtejcAhWjx4MKHT25B4IQ6AEIVzAG#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false An Introduction to Crystal Chemistry] * [https://books.google.com.br/books?id=QydJZNQNIPUC&pg=PA217&dq=potassium+metaborate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjR_fWZvOjcAhWlz4MKHRjvB1c4HhDoAQhAMAQ#v=onepage&q=potassium%20metaborate&f=false Historic Documents of 2011] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{ĝermo|kemio}} a0zgsv4g9j619u011ly32ce2b78y81p 0 617285 9397221 6760393 2026-06-09T14:53:17Z Sj1mor 12103 9397221 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Winterhalter Elisabeth 2.jpg|eta|maldekstre|Franz Xaver Winterhalter: Imperiestrino Elizabeto de Aŭstrio, 1865]] '''Franz Xaver WINTERHALTER''' (20a de Aprilo 1805 – 8a de Julio 1873) estis Germana pentristo kaj litografiisto, konata ĉefe pro siaj [[portreto]]j de reĝfamiliaj gravuloj (partikulare gravulinoj) de la mezo de la [[19-a jarcento]]. Lia nomo estis asocia kun enmodigitaj kortegaj portretoj. Inter liaj plej bonkvalitaj verkoj estas la ''[[Eugenia de Montijo|Imperiestrino Eŭgenia]] ĉirkaŭita de siaj sinjorinoj en Waiting'' (1855) kaj la portretoj de la [[Elizabeto de Aŭstrio-Hungario|Imperiestrino Elizabeto de Aŭstrio]] (1865). {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Winterhalter, Franz Xaver}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] i1ei0jhzx66v845k41nk88bow6bdrdl 0 618080 9397883 9396004 2026-06-10T11:52:50Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397883 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memporteto de Achille De Maertelaere.<br> En la kolekto de familiano J. Bourgeois (2018).}} <!--[[Dosiero:0187-Zelfportret A. De Maertelaere.tif|alternative= Memporteto de Achille De Maertelaere. Foto farita de artisto, en la kolekto de familiano J. Bourgeois (2018).|eta|]]--> '''Achille BENTOS''' (pr. aŝil bentos), esperantigite de li en Aĥileo Bentos, estas la pseŭdonomo kaj artista nomo de '''Achille(s) De Maertelaere''' ([[Gento (urbo)|Gent]], la {{daton|5|septembro|1882}}, samloke mortis la {{daton|24|aprilo|1964}}). Li estis artpentristo kaj skulptisto kaj [[Esperantistoj|esperantisto]] el [[Belgio]]<ref name=":0">[https://www.demaertelaere-bentos.be/fotos-van-achilles-de-maertelaere-bentos/ Fotoj de A. Bentos] portante steleton sur la vesto, kvankam ne videblas ĉu temas pri la verda stelo, simbolo de lia esperantisteco.</ref><ref name=":4" />, konata pro liaj portretoj kaj kelkaj socie engaĝitaj artaĵoj. Entute estas konataj de li pli ol du cent verkoj<ref>(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/oeuvre/ Oeuvre A. Bentos].</ref> <ref name=":5" />: portretoj<ref>[https://www.demaertelaere-bentos.be/chronologisch-gerangschikte-werken2/ Fotoj de liaj portretoj.]</ref> (i.a. de infanoj<ref>(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/kinderportretten/ Kinderportretten] (Fotoj de liaj infanpentraĵoj)</ref> virinoj<ref>(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/portretten-van-vrouwen/ Vrouwenportretten] (Fotoj de virinaj portretoj).</ref> kaj viroj<ref>(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/portretten-van-mannen/ Portretten van mannen] (Fotoj de portretoj de viroj).</ref> aŭ duopoj<ref>(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/portretten-van-koppels/ Portretten van koppels] (Fotoj de portretoj de paroj).</ref>), nudpentraĵoj<ref name=":5">[https://www.demaertelaere-bentos.be/academische-werken/ Akademische werken] (akademiaj artaĵoj kun fotoj) </ref>, mitologiaj pentraĵoj<ref name=":1">(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/mythologische-scenes/ Mythologische scènes] (mitologiaj scenejoj).</ref>, murpentraĵoj, grafikaĵoj<ref>[https://www.demaertelaere-bentos.be/sociaal-geengageerde-kunst/ Fotoj de grafikaĵoj] </ref>, afiŝoj<ref name=":2">(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/sociaal-geengageerde-kunst/ Sociaal geëngageerde kunst] (socie engaĝita arto).</ref> kaj skulptaĵoj i.a. du memorejoj por la viktimoj de la [[unua mondmilito]] kiuj estas klasifikitaj kiel nemovebla heredaĵo de [[Flandrio]]<ref name=":6">(nederlanda) [https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/persoon/8431 De Inventaris van het Onroerend Erfgoed - Bentos De Maertelaere, Achille].</ref><ref name=":3">(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/beeldhouwwerk/ Beeldhouwwerk] ([[skulptarto]])</ref>. Li pentris nur limigitan nombron da pejzaĝoj<ref>(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/landschappen/ Landschappen] (pejzaĝoj).</ref> kaj aranĝitaĵoj<ref>(nederlanda) Stillevens ([[Aĵpentraĵo|aĵpentraĵoj]])</ref>. == Biografio == Achille (ankaŭ Achiel) De Maertelaere naskiĝis kiel la dua infano de Karel De Maertelaere (1856-1940) kaj Pélagie Van Laecke (1856-1931). Li iris al la lernejo en la Reĝa Akademio por Belartoj en Gento de 1894-1895, kie li diplomiĝis en 1903-1904. En 1912, li partoprenis konkurson por la tri-jara ''Prix de Rome'' (Premio de Romo) en la kategorio [[skulptarto]]<ref name=":3" />. Li estis elektita inter la sesopo, kiu efektive partoprenis la konkurson<ref name=":7" />, sen fini kiel gajninton<ref name=":3" />.   [[Dosiero:Portret van oudere Achille Bentos.jpg|alternative=Bentos portas sur sia vesto steleton, probable la verda stelo, simbolo por lia esperantisteco.|eta|Bentos portas sur sia vesto steleton, probable la '''[[verda stelo]]''', simbolo por lia esperantisteco.]] Li estis unu el la fondintoj de la nacia asocio de pentristoj kaj skulptistoj de Belgio, fondita en Gent la 1-an de oktobro 1922<ref name=":4">(nederlanda) ''[https://www.demaertelaere-bentos.be/leven-en-werk-van-achilles-de-maertelaere-bentos/ Leven en werk van Achilles De Maertelaere - Bentos]'' (vivo kaj verkoj de A. De Maertelaere).</ref>. En januaro 1940 li estis nomumita kiel profesoro ĉe la Akademio de Belartoj en [[Eeklo]], Belgio kie li instruis ankaŭ [[pentrarto]]n kaj [[plastika arto|plastikan arton]] ĝis 1951. Ĝis la jaroj 1960-1961 lia ateliero troviĝis en la Provenierstersstraat, 25, en la Granda Beginejo Sankta Elisabeto<ref name=":4" />. Li estis [[fraŭlo]] kaj kunloĝis en la domo de sia fratino ĝis sia morto en 1964. ===Esperantisto=== En la 1920-aj jaroj (sub la pseŭdonimo Bentos) li estis aktiva en la Esperanto-movado en Gent, kie li lernis [[Esperanto|Esperanton]] kaj subskribis sufiĉe regule per "Aĥileo De Maertelaere"<ref name=":0" /><ref name=":4" /> (lia subskribo en Esperanto), precipe sur liaj pli malnovaj verkoj<ref name=":4" />, ekzemple sur la pentraĵo 'Kapo vira'<ref>[http://www.horta.be/default.asp?sCode=DESCRIPTION-EN&sale=77&id=43141&page_nbr=1 Kapo Vira], Hôtel de, ventes Horta, 20/02/2006</ref>. Ekzistas du, supozeble eĉ tri portretoj liaj de Zamenhof<ref name=":4" /> fondinto de la Esperanto-movado. Certas ke li pentris portreton de [[L. L. Zamenhof|Lejzer Zamenhof]] (1851-1917) kiu troviĝas en la [[Esperantomuzeo]] en [[Vieno]]<ref name=":4" /> kaj kiu ankaŭ aperis en la libro de Floran Coulmas : ''Guardians of language'' (2016)<ref>(angla) Floran Coulmas, Guardians of language, Oxford University Press, 2016, p. 155,167, ISBN 978-0-19-873652-3</ref>. Kiel esperantisto li ekzemple faris desegnaĵojn por kelkaj prozaj kaj poeziaj perloj el diversaj lingvoj tradukitaj kaj aperintaj en Esperanta Stenografio (1931)<ref>(eo) Kelkaj prozaj kaj poeziaj perloj / el diversaj lingvoj tradukitaj de L. Cogen ; skribitaj en stenografio Duployé-Flageul ; kun originalaj desegnaĵoj de Aĥileo Demaertelaere-Bentos. - Issy-les-Moulineaux : Esperanta Stenografio, 1931. - 16 p. : il. ; 16 cm. 3776</ref> Li verkis poemojn el kiuj kelkaj aperis en la revuo [[Belga Esperantisto]] (1920-aj?). ===Nomŝanĝo=== De Maertelaere subskribis en la komenco de sia kariero siajn artaĵojn per "Ach. De Maertelaere". La afiŝo por la [[Internacia ekspozicio|Monda Foiro]] de 1913 ekzemple estis subskribita per sia nomo. Post la milito li elektis la artistan nomon Achiel (aŭ Achilles) Bentos, foje ankoraŭ kun la aldono de D.M. Malofte li ankoraŭ subskribis per sia oficiala nomo. En pli malnovaj verkoj foje legeblas "Aĥileo De Maertelaere" (Esperanto). En diversaj kontribuoj de la Gendtsche Tydinghen estas klarigata kial De Maertelaere ŝanĝis sian nomon en Bentos: "En la beginejo sankta Elisabeto vivis alia iom pli aĝa artisto kun la sama nomo "De Maertelaere" (Edmond De Maertelaere, 1876-1938), kio kaŭzis konfuzon. Tial li elektis la nomon de lia amiko Henri Bento (pseŭdonimo de Henri Oscar Frans<ref>(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/genrescenes/ Genrescènes] (ĝenroscenejoj).</ref>) en iomete modifita formo kiel Bentos. Lia amiko H. Bento estis cirka artisto kiu foje funkciis kiel modelo por liaj pentraĵoj. Post la unua mondmilito kaj nepre depost 1921 Aĥileo De Maertelaere ekuzis sian novan artistan nomon Bentos. == Verkaro == Kiel praktikanto de pli akademia stilo li ne postkuris la evoluojn de la arto. Liaj temoj estis vere klasikaj<ref name=":5" />. Li ĉiujn tri jarojn ekspoziciis en la t.n. ''salonoj de Gento'' (i.a. en 1922, 1925, 1937)<ref name=":1" /> kaj ĉeestis en la ekspozicioj de ''Kunst en Kennis'' (Arto kaj Scio, asocio de (eks)lernantoj de la loka reĝa akademio de belartoj). Li ankaŭ kontribuis al arta ekspozicio ''Geluk in 't Werk'' (Feliĉo en la Laboro). Liaj unuaj maturaj verkoj datiĝas de la fino de la 19-a kaj de la komenco de la 20-a jarcentoj. Li estis 15-jaraĝa kiam li desegnis grekan statuon kaj je la aĝo de 19 li pentris sian unuan portreton de virino. Lia lasta verko estis verŝajne 'Orpheus' (1961)<ref name=":1" />. De Maertelaere estis en la komenco de sia kariero konvinkita [[Socialista Internacio|socialisto]], [[internaciisto]]. Li faris pentraĵojn por la socialista partio en Gent kaj ĉirkaŭaĵo<ref name=":2" />. '''Internaciista arto ''' Ankaŭ lia socia engaĝiĝo kunludis en lia grafika laboro. ''De klok slaat 5 ure! Half slapend gaan zy naar 't fabriek'' (La horloĝo frapas 5 horojn! Duondormante ili iras al la fabriko) estas lia plej ikona artaĵo<ref name=":2" /><ref>(nederlanda) P. Verbruggen, "De klok slaat 5 ure ! Een iconische schilderij van Achilles De Maertelaere, alias Bentos", in [https://www.amsab.be/over-ons/nieuws/461-brood-rozen-2017-3 ''Brood en Rozen'', 2017, 3], pp. 46-56</ref> kiu formas simbolon de la socia lukto en Gent kaj pli specife kontraŭ la [[infanlaboro]]<ref name=":2" />. Ĝi datiĝus el la jaro 1905 kaj estis dum pluraj jaroj uzata dum paradoj por la laborista festotago en Gent je la 1-a de majo. Ĝi estis ankaŭ uzata sur afiŝoj kiuj temis pri la 100-jara datreveno de la socialista movado en Gent<ref name=":2" />. Ĝi estis restaŭrita en 2018<ref>(nederlanda) Dominique Fiers, ''[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2017/02/10/miat_geeft_bezoekersuniekeinkijkinrestauratieiconischschilderij-1-2888030/ MIAT geeft bezoekers unieke inkijk in restauratie iconisch schilderij,]'' VRT, la 10-an de februaro 2017.</ref> por pendi en la Muzeo pri Industrio, Laboro kaj Tekŝaĵoj (MIAT) okaze de la ekspozicio "Made by children. Kinderarbeid vroeger en nu’ (Farita de infanoj. Infanlaboro antaŭe kaj nun). Poste ĝi reiris al la ferio- kaj kongrescentro Floreal en [[Blankenberge]]. La pentraĵo elkreskis kiel la [[simbolo]] de la socialisma lukto kontraŭ infanlaboro<ref>(nederlanda) [https://persruimte.stad.gent/142480-iconische-schilderij-over-kinderarbeid-ondergaat-restauratie-in-het-miat Iconische schilderij over kinderarbeid ondergaat restauratie in het MIAT], Persruimte Stad Gent.</ref>. Alia versio de la verko retroveblas en formo de tegoloj en la popoldomo de [[Muskrono]], Belgio. Li ankaŭ desegnis afiŝojn por socialismaj eventoj kiel ekzemple la malfermo de la magazenoj de la Koopera Societo ''Vooruit'' (Antaŭen) en 1899. Li ankaŭ faris en 1931 portreton de la fama socialista politikisto [[Edward Anseele]]. Li ankaŭ desegnis afiŝon por la Unua Socialisma Internacia Kongreso de Fizika Edukado<ref name=":2" />. '''Murpentraĵoj''' Achilles De Maertelaere freskopentristis endome de la trinkejo de lia amiko Henri Bento en la Lammerstraat<ref>(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/het-koffiehuis/ Café Bentos].</ref>. En siaj junaj jaroj li ankaŭ faris kelkajn tutgrandajn [[murpentraĵo]]jn por la socialista domo (''Bond Moyson'') en Gent kaj por la kunveneja domo ''De zon'' (la suno) en Wetteren, Belgio<ref name=":2" />, priskribita de Louis Hertrand en ''La Coopération en Belgique'' (dl. 2, p. 571)<ref>(nederlanda) Vraag en antwoord ([https://ojs.ugent.be/GT/article/download/6944/6832/ PDF]).</ref>. Por la [[universala ekspozicio]] de 1913<ref name=":7" />, li pentris grandan kanvason titolitan "Alegorio de la tekstila industrio"<ref name=":2" />. '''Portretoj''' Achilles De Maertelaere estis artisto kiu ankaŭ pentris dekojn da [[portreto]]jn. Unu el tiuj estas memportreto el la jaro 1904. Ĉe la fino de la [[Dua mondmilito|dua mondomilito]] li faris serion de portretoj de soldatoj kaj de aliancanoj, de iliaj edzinoj aŭ gepatroj. '''Nudpentraĵoj''' De li estas konataj ankaŭ dek ses nudpentraĵoj, inkluzive de serio de nudaj virinoj kun cigno<ref name=":1" />, supozeble versio de la temo '[[Leda (mitologio)|Leda]] kaj la Cigno', temo kiun li plurfoje pritraktis<ref>(nederlanda) [https://www.demaertelaere-bentos.be/naakt/ Naakt] (nuda).</ref>. '''Skulptaĵoj''' Ne estas multaj skulptaĵoj de li konataj. Lia plej fama skulptaĵo ''De klok slaat 5 uur!'' (La horloĝo frapas 5 horojn) li plue ellaboris en formo de [[Bronzo|bronza]] [[bareliefo]] kiun li faris en 1933 por la tombomonumento de la sindikata gvidanto Jan Samijn<ref>Foto '''Grafmonument Jan Samyn''<nowiki/>' sub [https://www.demaertelaere-bentos.be/beeldhouwwerk/ Beeldhouwwerk].</ref> kiu troviĝas en la sekcio C-B4<ref name=":6" /> de la tombejo ''Westerbegraafplaats'' en Gent<ref name=":2" />. Alia skulptaĵo estas la statuo de sidanta laboristo<ref name=":2" />. En la 1920-aj jaroj li kreis du memorŝtonojn por la viktimoj de la unua mondmilito kiuj estas klasifikitaj kiel nemovebla heredaĵo de Flandrio<ref name=":6" /><ref name=":3" />. Unu el ili troviĝas en la 10a urba kvartalo «Rahot», la alia en la 8a urba kvartalo «Sankta Savinto»<ref name=":7">L. Cogen, Achille Bentos, [[Belga Esperantisto]] nro 081-082 (nov-dec 1921), [https://archive.org/stream/BelgaEsperantisto_1921_n081-082_nov-dec/BelgaEsperantisto_%281921%29_n081-082_nov-dec_djvu.txt p. 202-203] </ref> == Literaturo == * André Capiteyn & J. Decavele, ''In steen en brons van leven en dood. Inventaris van de waardevolle grafmonumenten en portretgalerij van verdienstelijke personen rustend op de begraafplaatsen van de stad Gent'' (En ŝtono kaj bronzo de vivo kaj morto. Inventaro de la valoraj tombo-monumentoj kaj portretogalerio de la meritindaj personoj ripozantaj en la tombejoj de la urbo Gent), Gento, Belgio, 1981. * Daniel De Reyssel, ''Lexicon van Oost-Vlaamse schilders en beeldhouwers 1700-1940'' (Leksikono de orientflandraj pentristoj kaj skulptistoj, 1700-1940), datumbazo, bIblioteko de la universitato Gent (PDF) * Cor Angels & Mieke Marx, ''Beeldhouwkunst in België vanaf 1830'' (Skulpto-arto en Belgio depost 1830), Bruselo, ŝtata arkivo, 2002. == Eksteraj ligiloj == * [https://www.demaertelaere-bentos.be/ Retejo De Maertelaere-Bentos] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180701165429/https://www.demaertelaere-bentos.be/ |date=2018-07-01 }} * [https://www.demaertelaere-bentos.be/chronologisch-gerangschikte-werken/ Kronologie katalogitaj verkoj inter 1894 - 1940] * [https://www.demaertelaere-bentos.be/chronologisch-gerangschikte-werken2/ Kronologie katalogitaj verkoj inter 1941-1964] (1941-1945) * [https://drive.google.com/drive/folders/0B9tLG3H5mGpHdXIxMkNqLXNSTDA Belga Esperantisto (kolekto 1908-1961)] * [https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/persoon/8431 Inventaro de la nemovebla heredaĵo de Flandrio] == Referencoj == {{referencoj}} {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Bentos, Achille}} [[Kategorio:Belgaj esperantistoj]] [[Kategorio:Belgaj artistoj]] [[Kategorio:Flandraj esperantistoj]] [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj skulptistoj]] [[Kategorio:Pentristoj de la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Pentristoj de la 20-a jarcento]] qsi95n2a9na8zn7m9qd8r0ote6ozj1b 0 619149 9397798 8907905 2026-06-10T09:54:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397798 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Abby Stein''' (naskiĝis la 1-an de oktobro 1991) estas usona [[Transgenrulo|transgenra]] aktivulino, aŭtoro, bloganto, modelo kaj parolanto.<ref>[https://g.co/kgs/yyKAS4 ''google.com'']</ref><ref>[http://omnyapp.com/shows/gentile-and-the-jew/gentile-and-the-jew-with-yiscah-smith-and-abby-ste Discussing transgender rights in the Jewish community with two trans activists - Yiscah Smith and Abby Stein.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160617095835/http://omnyapp.com/shows/gentile-and-the-jew/gentile-and-the-jew-with-yiscah-smith-and-abby-ste |date=2016-06-17 }} The Gentile and the Jew, 2015.</ref><ref>[http://thesecondtransition.blogspot.com/ The Second Transition]</ref> Ŝi estas la unua publike transgenra virino, kiu kreskis en [[Ĥasidismo|ĥasida]] komunumo, kaj estas rekta posteulo de la ĥasidisma fondinto [[Baal Ŝem Tov]].<ref>[http://www.haaretz.com/jewish/news/1.687051 "Descendant of Hasidic Judaism Founder Comes Out as Transgender"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170819022149/http://www.haaretz.com/jewish/news/1.687051 |date=2017-08-19 }}, [[:en:Jewish Telegraphic Agency| JTA]], November 19, 2015</ref> En 2015, ŝi fondis la unuan interhelpan grupon en Usono por transgenraj homoj el [[ortodoksa judismo|ortodoksa judisma]] fono.<ref>[http://www.eshelonline.org/event/trans-meet-up/ "TRANS MEET-UP with Abby Stein,"] Eshel Online, December 15, 2015.</ref> Stein estas ankaŭ kaj la unua virino, kaj la unua publike transgenra virino, kiu ordiniĝis de ortodoksa institucio, ricevinte sian rabenan diplomaton en 2011, antaŭ ol [[elŝrankiĝo|elŝrankiĝi]] kiel transgenra.<ref>[http://www.haaretz.com/jewish/features/.premium-1.771440 "'Gender began punching me in the face': How a Hasidic rabbi came out as trans woman"], Debra Nussbaum Cohen, Haaretz, February 17, 2017.</ref> Ŝi tamen ne laboras kiel rabeno ekde almenaŭ 2016.<ref>[http://www.thejewishweek.com/special-sections/36-under-36/abby-stein-24 "36 Under 36" Abby Stein], The Jewish Week</ref> == Referencoj == {{Referencoj|30em}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stein, Abby}} [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Usonaj ateistoj]] [[Kategorio:Usonaj fotomodeloj]] [[Kategorio:Ĥasidismo]] [[Kategorio:Usonaj GLAT-aktivuloj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Transgenraj aktivuloj]] [[Kategorio:Transgenro kaj religio]] o7s2319qbg0re41gln9s3tucjvtifv6 0 619293 9397407 8680816 2026-06-09T20:17:58Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397407 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia oksido</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center></center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia oksido''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium-oxide-3D-vdW.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia oksido''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Unuoksido de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''K|2|O'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=12136-45-7 12136-45-7] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.23354117.html 23354117] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/9989219 9989219] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||palflava soldiaĵo |- |[[Molmaso]]||94.2034 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 2.35g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||350 (malkomponiĝas) {{GdC}}<ref>[https://www.cdc.gov/niosh/ipcsneng/neng0769.html Centroj por Kontrolo kaj Preventado de Malsanoj (CDC, Centers for Disease Control and Prevention)]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:reakcias |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo de R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo de R-Deklaroj#R20/21/22|R20/21/22]] [[Listo de R-Deklaroj#R34|R34]] [[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo de S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo de S-Deklaroj#S20/21|S20/21]] [[Listo de S-Deklaroj#S22|S22]] [[Listo de S-Deklaroj#S24|S24]] [[Listo de S-Deklaroj#S25|S25]] [[Listo de S-Deklaroj#S36/37|S36/37]] [[Listo de S- Deklaroj#S45|S45]] [[Listo de S-Deklaroj#R53|S53]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T|O}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|05}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|314}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|101|102|260|264|280|303+361+353|305+351+338|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia oksido''' aŭ '''K₂O''' estas jona komponaĵo de kalio kaj oksigeno, palflava solidaĵo, rare trovata en naturo pro ĝia alta reakciemo. Kelkaj komercaj materialoj, tiaj kiaj sterkoj kaj cementoj, estas taksataj konsiderante la procentan komponadon kiu egalvaloras al la kemia komponaĵo. Kalia oksido ofte uzatas en formulaĵoj de sterkoj, cementoj<ref>[https://books.google.com.br/books?id=1v__EKto5egC&pg=PA44&dq=potassium+oxide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiT_pHngc_dAhUCW5AKHWXmAZkQ6AEIPzAD#v=onepage&q=potassium%20oxide&f=false Symposium on Flame Photometry]</ref> kaj por vitrofabrikado.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=NGw8DUuNywYC&pg=PA215&dq=potassium+oxide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiT_pHngc_dAhUCW5AKHWXmAZkQ6AEILzAB#v=onepage&q=potassium%20oxide&f=false Chinese Glazes: Their Origins, Chemistry, and Recreation]</ref> Kalia oksido brulas per [[lila|lilkoloraj]] flamoj.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=BRROAgAAQBAJ&pg=SA13-PA2&dq=potassium+oxide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiT_pHngc_dAhUCW5AKHWXmAZkQ6AEIZjAI#v=onepage&q=potassium%20oxide&f=false O-level Science-Chemistry Effective Guide]</ref> == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Ekde la metalo kun [[oksigeno]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{4 \ K + \ O_2 \longrightarrow 2 \ K_2O}</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 2 === * Eksceso de [[kalio]] estigas kalian oksidon kaj kalian peroksidon: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{6\; K + 2\ O_2 \longrightarrow 2\; K_2O + K_2O_2}</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 3 === * Traktado de [[kalia nitrato]] kaj metala [[kalio]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{10 \ K + 2 \ KNO_3 \longrightarrow 6 \ K_2O + \ N_2\uparrow}</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 4 === * Pura kalia oksido estiĝas per agado de [[kalia nitrido]] kaj [[kalia nitrato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{5 \ KN_3 + KNO_3 \longrightarrow 3 \ K_2O + 8 \ N_2 \uparrow}</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 5 === * [[kalia hidroksido]] reakcias kun metala [[kalio]] por estigi kalian oksidon kaj [[hidrogeno]]n: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{2 \ KOH + 2 \ K \longrightarrow 2 \ K_2O + H_2 \uparrow}</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 6 === * Kalia peroksido reduktiĝas al kalia oksido en la ĉeesto de kalio:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=uQTkBwAAQBAJ&pg=PA28&dq=%22sodium+oxide%22+production&hl=en&sa=X&ved=0CDEQ6AEwBGoVChMI4KĤj_eLyAIVgvNyCh0I1Abn#v=onepage&q=%22sodium%20oxide%22%20production&f=false Peroxides, Superoxides, and Ozonides of Alkali and Alkaline Earth Metals], I. I. Volnov</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2O_2 + 2\ K \longrightarrow 2\ K_2O}</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 7 === * Kalia karbonato estigas kalian oksidon per hejtado:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=rvctsS2ŝZgC&pg=PA66&dq=%22sodium+oxide%22+chemistry&hl=en&sa=X&ved=0CDMQ6AEwAmoVChMI1aeW0_iLyAIVaZZyCh2o3ARN#v=onepage&q=%22sodium%20oxide%22%20chemistry&f=false Chemistry - Science and Technology III]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2CO_3 \xrightarrow {400^oC} K_2O + CO_2\uparrow}</math></center></big> |- |} </center> === Sintezo 8 === * Tre facila maniero por prepari kalian oksidon estas per varmigo de [[kalia nitrato]] kun metala kalio: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>\mathsf{2\,KNO_3 + 10 K \longrightarrow 6\,K_2O + N_2\uparrow}</math> |- |} </center> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * kalia oksido interagas kun akvo por estigi [[kalia hidroksido|kalian hidroksidon]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2O + H_2O \longrightarrow 2\ KOH}</math></center></big> |- |} </center> === Reakcio 2 === * Ĝi reakcias kun [[karbona duoksido]] por estigi [[kalia karbonato|kalian karbonaton]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2O + CO_2 \longrightarrow K_2CO_3}</math></center></big> |- |} </center> === Reakcio 3 === * kalia oksido reakcias kun [[klorida acido]] por estigi [[kalia klorido|kalian kloridon]] kaj akvon: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2O + 2\ HCl \longrightarrow 2\ KCl + H_2O}</math></center></big> |- |} </center> === Reakcio 4 === * kalia oksido eksplode reakcias kun acidoj estigante solvaĵojn de la respektivaj saloj:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=qciCdSFpFPkC&pg=PA308&dq=%22sodium+oxide%22+chemistry&hl=en&sa=X&ved=0CDcQ6AEwA2oVChMI1aeW0_iLyAIVaZZyCh2o3ARN#v=onepage&q=%22sodium%20oxide%22%20chemistry&f=false Advanced Chemistry], Michael Clugston, Rosalind Flemming</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2O + 2\ H_2SO_4 \longrightarrow K_2SO_4 + H_2O}</math></center></big> |- |} </center> == Literaturo == * [https://nj.gov/health/eoh/rtkweb/documents/fs/1576.pdf New Jersey Department of Health] * [https://www.guidechem.com/msds/12136-45-7.html GuideChem] * [https://books.google.com.br/books?id=hFOfI3N5Wv8C&pg=PA171&dq=potassium+oxide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiP5uqFg8_dAhXDHJAKHQHAAnQ4ChDoAQgvMAE#v=onepage&q=potassium%20oxide&f=false New Modular Science for GCSE] * [https://books.google.com.br/books?id=mabcHwmAD5oC&pg=PA78&dq=potassium+oxide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjA18Oog8_dAhWBiJAKHTdxD2w4FBDoAQgvMAE#v=onepage&q=potassium%20oxide&f=false Science and Civilisation in China] * [https://books.google.com.br/books?id=HL88AAAAIAAJ&pg=PA97&dq=potassium+oxide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjA18Oog8_dAhWBiJAKHTdxD2w4FBDoAQg5MAI#v=onepage&q=potassium%20oxide&f=false Outlines of chemistry with practical work] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|oksido]] fssm5igj4y244z6hclt1jzpcgnzlzy9 0 619320 9397409 8680822 2026-06-09T20:19:16Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397409 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia selenato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium selenate.png|220px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia selenato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center></center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia selenato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Selenato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''K|2|SeO|4'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=7790-59-2 7790-59-2] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/62680 62680] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora senodora higroskopa solidaĵo |- |[[Molmaso]]||221164 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 3,213g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|1002}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5397}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:114 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||18&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R23/25|R23/25]] [[Listo da R-Deklaroj#R33|R33]] [[Listo da R-Deklaroj#R50/53|R50/53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S20/21|S20/21]] [[Listo da S-Deklaroj#S28|S28]] [[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S60|S60]] [[Listo da S-Deklaroj#R61|S61]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T|N}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|06|08}}{{GHS Piktogramo|09}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Danĝera |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|301|331|373|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|260|261|264|270|271|273|301+310|304+340|311|314|321|330|391|403+233|405|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/62680#section=GHS-Classification Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia selenato''' aŭ '''K₂SeO₄''' estas neorganika salo de kalio kaj [[seleno]], senkolora aŭ blanka solidaĵo solvebla en akvo kaj uzata en fotografio kaj kiel kemia reakcianto. == Sintezoj == ===Sintezo 1=== * kalia selenato estiĝas pere de oksidigo de [[seleno]], unue kun troo da [[nitrata acido]], produktante selenatan acidon. La selenata acido estas neŭtraligata de [[kalia karbonato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Se + 6\;HNO_3 + K_2CO_3 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + 6\;NO_2\uparrow + CO_2\uparrow + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 2=== * Dissolvado de seleno en koncentritaj alkalaj solvaĵoj kune kun [[hidrogena peroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Se + 2\;KOH + 3\;H_2O_2 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + 4\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 3=== * Traktado de selenata acido kaj [[kalia karbonato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{H_2SeO_4 + K_2CO_3 \longrightarrow K_2SeO_4 + CO_2 + H_2O}</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 4=== * Reakcio inter kalia selenito kaj [[hidrogena peroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_3 + H_2O_2 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 5=== * Oksidigo de kalia selenito: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{2\;K_2SeO_3 + O_2 \ \xrightarrow{700-750^oC}\ 2\;K_2SeO_4 }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 6=== * Elektrolizo de solvaĵo da kalia selenito: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_3 + H_2O \ \xrightarrow{e^-}\ K_2SeO_4 + H_2\uparrow }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 7=== * Neŭtraliga reakcio de selenata acido kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{H_2SeO_4 + 2\;KOH \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + 2\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 8=== * Traktado de [[kalia karbonato]] kun selenata acido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{H_2SeO_4 + K_2CO_3 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + CO_2\uparrow }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 9=== * Kalia selenato estiĝas per reakcio de ''selena trioksido'' kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | '''<big>SeO₃ + 2 KOH → K₂SeO₄ + H₂O</big>''' |- |} </center> ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Kiam hejtata, kalia selenato malkomponiĝas: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{2\;K_2SeO_4 \ \xrightarrow{500^oC}\ 2\;K_2SeO_3 + O_2 }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 2=== * La kristala salo estiĝas per hejtado kaj vakua sekigo: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4\cdot 10H_2O \ \xrightarrow{200^oC, vakuo}\ K_2SeO_4 + 10H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Per selenata acido ĝi estigas acidan salon de la respektiva acido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + H_2SeO_4 \ \xrightarrow{}\ 2\;KHSeO_4 }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 4=== * Ĝi estas forta [[oksidigo|oksidigagento]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + 4\;HCl \ \xrightarrow{100^oC}\ SeO_2 + Cl_2\uparrow + 2\;KCl + 2H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 5=== * Per [[hidrogeno]] ĝi reduktiĝas al kalia selenido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + 4\;H_2 \ \xrightarrow{600-700^oC}\ K_2Se + 4\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 6=== * Ĝi partoprenas en reakcio pri duobla interŝanĝo kun baria klorido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + BaCl_2 \ \xrightarrow{}\ BaSeO_4\downarrow + 2\;KCl}</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 7=== * Ĝi reakcias kun sulfura trioksido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + SO_3 \ \xrightarrow{110^oC}\ K_2SO_4 + SeO_3 }</math></center></big> |- |} </center> ==Literaturo== * [https://www.fishersci.ca/shop/products/potassium-selenate-99-5-metals-basis-alfa-aesar-3/p-4407761 Fisher Scientific] * [https://www.americanelements.com/potassium-selenate-7790-59-2 American Selenate] * [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0025540874900786 Science Direct] * [https://www.chemicalbook.com/ProductChemicalPropertiesCB7425738_EN.htm Chemical Book] * [https://books.google.com.br/books?id=pPxdXFLVyTYC&pg=PA425&lpg=PA425&dq=Potassium+selenate&source=bl&ots=Ho50YTt_ZI&sig=N31gQJn0A05A7Y4SJVrfl8RT0DI&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwjhgLbZ-s_dAhWEfpAKHRGRDP44HhDoATAFegQIBRAB#v=onepage&q=Potassium%20selenate&f=false Chemical Thermodynamics of Selenium] * [https://books.google.com.br/books?id=Gr6pQ3egv0IC&pg=PA5&lpg=PA5&dq=Potassium+selenate&source=bl&ots=d5bD772zIh&sig=PsxxB-Ngx43v5XcwZD2snw2nDnw&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwjhgLbZ-s_dAhWEfpAKHRGRDP44HhDoATAGegQIBBAB#v=onepage&q=Potassium%20selenate&f=false Selenium in Food and Health] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|selenato]] [[Kategorio:Selenatoj]] 2vnjzmsxwusckfqgz0st6oie5ad8wim 9397441 9397409 2026-06-09T20:41:21Z Claudio Pistilli 25073 9397441 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia selenato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium selenate.png|220px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia selenato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Natriumselenat.svg|200px]]</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center></center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia selenato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Selenato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''K|2|SeO|4'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=7790-59-2 7790-59-2] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/62680 62680] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora senodora higroskopa solidaĵo |- |[[Molmaso]]||221164 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 3,213g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|1002}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5397}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:114 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||18&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R23/25|R23/25]] [[Listo da R-Deklaroj#R33|R33]] [[Listo da R-Deklaroj#R50/53|R50/53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S20/21|S20/21]] [[Listo da S-Deklaroj#S28|S28]] [[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S60|S60]] [[Listo da S-Deklaroj#R61|S61]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T|N}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|06|08}}{{GHS Piktogramo|09}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Danĝera |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|301|331|373|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|260|261|264|270|271|273|301+310|304+340|311|314|321|330|391|403+233|405|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/62680#section=GHS-Classification Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia selenato''' aŭ '''K₂SeO₄''' estas neorganika salo de kalio kaj [[seleno]], senkolora aŭ blanka solidaĵo solvebla en akvo kaj uzata en fotografio kaj kiel kemia reakcianto. == Sintezoj == ===Sintezo 1=== * kalia selenato estiĝas pere de oksidigo de [[seleno]], unue kun troo da [[nitrata acido]], produktante selenatan acidon. La selenata acido estas neŭtraligata de [[kalia karbonato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Se + 6\;HNO_3 + K_2CO_3 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + 6\;NO_2\uparrow + CO_2\uparrow + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 2=== * Dissolvado de seleno en koncentritaj alkalaj solvaĵoj kune kun [[hidrogena peroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Se + 2\;KOH + 3\;H_2O_2 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + 4\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 3=== * Traktado de selenata acido kaj [[kalia karbonato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{H_2SeO_4 + K_2CO_3 \longrightarrow K_2SeO_4 + CO_2 + H_2O}</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 4=== * Reakcio inter kalia selenito kaj [[hidrogena peroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_3 + H_2O_2 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 5=== * Oksidigo de kalia selenito: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{2\;K_2SeO_3 + O_2 \ \xrightarrow{700-750^oC}\ 2\;K_2SeO_4 }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 6=== * Elektrolizo de solvaĵo da kalia selenito: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_3 + H_2O \ \xrightarrow{e^-}\ K_2SeO_4 + H_2\uparrow }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 7=== * Neŭtraliga reakcio de selenata acido kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{H_2SeO_4 + 2\;KOH \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + 2\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 8=== * Traktado de [[kalia karbonato]] kun selenata acido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{H_2SeO_4 + K_2CO_3 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + CO_2\uparrow }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 9=== * Kalia selenato estiĝas per reakcio de ''selena trioksido'' kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | '''<big>SeO₃ + 2 KOH → K₂SeO₄ + H₂O</big>''' |- |} </center> ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Kiam hejtata, kalia selenato malkomponiĝas: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{2\;K_2SeO_4 \ \xrightarrow{500^oC}\ 2\;K_2SeO_3 + O_2 }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 2=== * La kristala salo estiĝas per hejtado kaj vakua sekigo: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4\cdot 10H_2O \ \xrightarrow{200^oC, vakuo}\ K_2SeO_4 + 10H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Per selenata acido ĝi estigas acidan salon de la respektiva acido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + H_2SeO_4 \ \xrightarrow{}\ 2\;KHSeO_4 }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 4=== * Ĝi estas forta [[oksidigo|oksidigagento]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + 4\;HCl \ \xrightarrow{100^oC}\ SeO_2 + Cl_2\uparrow + 2\;KCl + 2H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 5=== * Per [[hidrogeno]] ĝi reduktiĝas al kalia selenido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + 4\;H_2 \ \xrightarrow{600-700^oC}\ K_2Se + 4\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 6=== * Ĝi partoprenas en reakcio pri duobla interŝanĝo kun baria klorido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + BaCl_2 \ \xrightarrow{}\ BaSeO_4\downarrow + 2\;KCl}</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 7=== * Ĝi reakcias kun sulfura trioksido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + SO_3 \ \xrightarrow{110^oC}\ K_2SO_4 + SeO_3 }</math></center></big> |- |} </center> ==Literaturo== * [https://www.fishersci.ca/shop/products/potassium-selenate-99-5-metals-basis-alfa-aesar-3/p-4407761 Fisher Scientific] * [https://www.americanelements.com/potassium-selenate-7790-59-2 American Selenate] * [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0025540874900786 Science Direct] * [https://www.chemicalbook.com/ProductChemicalPropertiesCB7425738_EN.htm Chemical Book] * [https://books.google.com.br/books?id=pPxdXFLVyTYC&pg=PA425&lpg=PA425&dq=Potassium+selenate&source=bl&ots=Ho50YTt_ZI&sig=N31gQJn0A05A7Y4SJVrfl8RT0DI&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwjhgLbZ-s_dAhWEfpAKHRGRDP44HhDoATAFegQIBRAB#v=onepage&q=Potassium%20selenate&f=false Chemical Thermodynamics of Selenium] * [https://books.google.com.br/books?id=Gr6pQ3egv0IC&pg=PA5&lpg=PA5&dq=Potassium+selenate&source=bl&ots=d5bD772zIh&sig=PsxxB-Ngx43v5XcwZD2snw2nDnw&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwjhgLbZ-s_dAhWEfpAKHRGRDP44HhDoATAGegQIBBAB#v=onepage&q=Potassium%20selenate&f=false Selenium in Food and Health] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|selenato]] [[Kategorio:Selenatoj]] 6ugcbx507xgoomhaiwcpf5hemmz1mje 9397445 9397441 2026-06-09T20:45:27Z Claudio Pistilli 25073 9397445 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia selenato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium selenate.png|220px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia selenato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium sulfate sticks.png|200px]]</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center></center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia selenato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Selenato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''K|2|SeO|4'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=7790-59-2 7790-59-2] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/62680 62680] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora senodora higroskopa solidaĵo |- |[[Molmaso]]||221164 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 3,213g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|1002}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5397}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:114 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||18&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R23/25|R23/25]] [[Listo da R-Deklaroj#R33|R33]] [[Listo da R-Deklaroj#R50/53|R50/53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S20/21|S20/21]] [[Listo da S-Deklaroj#S28|S28]] [[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S60|S60]] [[Listo da S-Deklaroj#R61|S61]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T|N}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|06|08}}{{GHS Piktogramo|09}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Danĝera |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|301|331|373|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|260|261|264|270|271|273|301+310|304+340|311|314|321|330|391|403+233|405|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/62680#section=GHS-Classification Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia selenato''' aŭ '''K₂SeO₄''' estas neorganika salo de kalio kaj [[seleno]], senkolora aŭ blanka solidaĵo solvebla en akvo kaj uzata en fotografio kaj kiel kemia reakcianto. == Sintezoj == ===Sintezo 1=== * kalia selenato estiĝas pere de oksidigo de [[seleno]], unue kun troo da [[nitrata acido]], produktante selenatan acidon. La selenata acido estas neŭtraligata de [[kalia karbonato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Se + 6\;HNO_3 + K_2CO_3 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + 6\;NO_2\uparrow + CO_2\uparrow + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 2=== * Dissolvado de seleno en koncentritaj alkalaj solvaĵoj kune kun [[hidrogena peroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{Se + 2\;KOH + 3\;H_2O_2 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + 4\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 3=== * Traktado de selenata acido kaj [[kalia karbonato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{H_2SeO_4 + K_2CO_3 \longrightarrow K_2SeO_4 + CO_2 + H_2O}</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 4=== * Reakcio inter kalia selenito kaj [[hidrogena peroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_3 + H_2O_2 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 5=== * Oksidigo de kalia selenito: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{2\;K_2SeO_3 + O_2 \ \xrightarrow{700-750^oC}\ 2\;K_2SeO_4 }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 6=== * Elektrolizo de solvaĵo da kalia selenito: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_3 + H_2O \ \xrightarrow{e^-}\ K_2SeO_4 + H_2\uparrow }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 7=== * Neŭtraliga reakcio de selenata acido kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{H_2SeO_4 + 2\;KOH \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + 2\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 8=== * Traktado de [[kalia karbonato]] kun selenata acido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{H_2SeO_4 + K_2CO_3 \ \xrightarrow{}\ K_2SeO_4 + CO_2\uparrow }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 9=== * Kalia selenato estiĝas per reakcio de ''selena trioksido'' kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | '''<big>SeO₃ + 2 KOH → K₂SeO₄ + H₂O</big>''' |- |} </center> ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Kiam hejtata, kalia selenato malkomponiĝas: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{2\;K_2SeO_4 \ \xrightarrow{500^oC}\ 2\;K_2SeO_3 + O_2 }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 2=== * La kristala salo estiĝas per hejtado kaj vakua sekigo: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4\cdot 10H_2O \ \xrightarrow{200^oC, vakuo}\ K_2SeO_4 + 10H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Per selenata acido ĝi estigas acidan salon de la respektiva acido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + H_2SeO_4 \ \xrightarrow{}\ 2\;KHSeO_4 }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 4=== * Ĝi estas forta [[oksidigo|oksidigagento]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + 4\;HCl \ \xrightarrow{100^oC}\ SeO_2 + Cl_2\uparrow + 2\;KCl + 2H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 5=== * Per [[hidrogeno]] ĝi reduktiĝas al kalia selenido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + 4\;H_2 \ \xrightarrow{600-700^oC}\ K_2Se + 4\;H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 6=== * Ĝi partoprenas en reakcio pri duobla interŝanĝo kun baria klorido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + BaCl_2 \ \xrightarrow{}\ BaSeO_4\downarrow + 2\;KCl}</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 7=== * Ĝi reakcias kun sulfura trioksido: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2SeO_4 + SO_3 \ \xrightarrow{110^oC}\ K_2SO_4 + SeO_3 }</math></center></big> |- |} </center> ==Literaturo== * [https://www.fishersci.ca/shop/products/potassium-selenate-99-5-metals-basis-alfa-aesar-3/p-4407761 Fisher Scientific] * [https://www.americanelements.com/potassium-selenate-7790-59-2 American Selenate] * [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0025540874900786 Science Direct] * [https://www.chemicalbook.com/ProductChemicalPropertiesCB7425738_EN.htm Chemical Book] * [https://books.google.com.br/books?id=pPxdXFLVyTYC&pg=PA425&lpg=PA425&dq=Potassium+selenate&source=bl&ots=Ho50YTt_ZI&sig=N31gQJn0A05A7Y4SJVrfl8RT0DI&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwjhgLbZ-s_dAhWEfpAKHRGRDP44HhDoATAFegQIBRAB#v=onepage&q=Potassium%20selenate&f=false Chemical Thermodynamics of Selenium] * [https://books.google.com.br/books?id=Gr6pQ3egv0IC&pg=PA5&lpg=PA5&dq=Potassium+selenate&source=bl&ots=d5bD772zIh&sig=PsxxB-Ngx43v5XcwZD2snw2nDnw&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwjhgLbZ-s_dAhWEfpAKHRGRDP44HhDoATAGegQIBBAB#v=onepage&q=Potassium%20selenate&f=false Selenium in Food and Health] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|selenato]] [[Kategorio:Selenatoj]] fyma4atcm0cmlm2l39wfc5kyb2jtq4z 0 619440 9397768 8730280 2026-06-10T08:42:32Z Sj1mor 12103 9397768 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''[[Aleksandro|Sándor]] Zicherman''' [ŝAndor ziĥerman], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo '''Zicherman Sándor Róbert,''' ruse-cirile '''Шандор Зихерман''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[skulptisto]], [[grafikisto]], medalisto. Sándor Zicherman <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://artportal.hu/lexikon-muvesz/zicherman-sandor-6944/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-09-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180924145556/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/zicherman-sandor-6944/ |arkivdato=2018-09-24 }}</ref>, <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://artportal.hu/lexikon-muvesz/zicherman-sandor-robert-7742/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-09-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180924145301/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/zicherman-sandor-robert-7742/ |arkivdato=2018-09-24 }}</ref> naskiĝis la {{daton|6|aprilo|1935}} en [[Uĵhorodo|Užhorod]] ([[Ĉeĥoslovakio]], nuntempe [[Uĵhorodo]] en [[Ukrainio]]) kaj mortis la [[29-an de novembro]] [[2021]] en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Sándor Zicherman apartenis al la hungara [[minoritato]] en Ĉeĥoslovakio. Li komencis pentradi amatore en [[1952]], kiam li ekkonis pentraĵojn de [[József Boksay]]. De 1953 ĝis 1956 li servis en la sovetia armeo. En 1957 li jam ekspoziciis en sia naskiĝurbo. Li studis unue en Industriarta Altlernejo en [[Lvivo]], poste en simila lernejo en [[Sanktpeterburgo]]. Li akiris [[diplomo]]n en [[1964]], poste li ricevis ŝtatajn mendojn pri [[fresko]]j, [[mozaiko]]j, [[reliefo]]j, [[gobelino]]j en [[Permjo]]. Inter 1969 kaj 1972 li faris similajn laborojn en pluraj urboj de [[Sovetunio]], eĉ en [[Moskvo]]. En [[1972]] li ricevis inviton al [[Toljatti]] por aranĝi la kulturan vivon. Li fondis artan lernejon, [[muzeo]]n, artan societon, ktp. Li daŭre kreis plurajn artaĵojn en Sovetunio. En [[1989]] li translokiĝis al Budapeŝto, kie li daŭre kreas artaĵojn. == El solaj ekspozicioj == * [[Berehove]] (1971, 1988) * Toljatti (1975, 1981) * Budapeŝto (1990, 1997, 2001) * [[Bruselo]] (1991) * [[Kievo]] (2008) * Lvivo (2010) == El kolektivaj ekspozicioj == * Uĵhorodo (1957) * Permjo (1967, 1971, 1978) * Moskvo (1970, 1975, 1982) * Kievo (1974) * Budapeŝto (1977, 1999) * Toljatti (1987) * [[Colorado Springs]] (2007) == Elektitaj pentraĵoj == * Üzbég zenészek * Víz mellett * Kazlak * Falu széle == Fontoj == * [http://zicherman-sandor-robert.festmenyvetel.hu/festmenyek hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180924185553/http://zicherman-sandor-robert.festmenyvetel.hu/festmenyek |date=2018-09-24 }} * [http://kmmi.org.ua/arckepek?menu_id=9&submenu_id=42&arc_id=35 hungarlingva biografio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://zakarpat.brovdi.art/en/khudozhnyky/myttsi-zakarpattia/ziherman-shandor#parentHorizontalTab1 anglalingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180924145555/https://zakarpat.brovdi.art/en/khudozhnyky/myttsi-zakarpattia/ziherman-shandor#parentHorizontalTab1 |date=2018-09-24 }} == Referencoj == {{Projektoj}}{{referencoj}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zicherman Sandor}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj medalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] o9g1cbjijxa3zm3c03m0abc2kfue8wv 0 619837 9397684 8954066 2026-06-10T07:23:38Z Sj1mor 12103 9397684 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''[[Ludoviko|Lajos]] Bezerédi''' [lajoŝ], [[kroate]] '''Lujo Bezeredi,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Bezerédi Lajos''' estis [[Hungario|hungara]]-[[kroata]] [[skulptisto]], ceramikisto. Lia familia nomo foje estis ''Bezerédy'' [bezerEdi]. Lajos Bezerédi <ref>http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01754.htm</ref> naskiĝis la {{daton|21|novembro|1898}} (laŭ kelkaj fontoj la {{daton|22|oktobro|1898}}) en [[Nova]] ([[Hungara reĝlando]]), li mortis la {{daton|20|aprilo|1979}} en [[Čakovec]] ([[Jugoslavio]], [[Kroatio]] (laŭ aliaj fontoj en [[Beogrado]])). == Biografio == Lajos Bezerédi devenis el varia hungara-kroata familio. Li frekventis katolikan [[gimnazio]]n en [[Čakovec|Csáktornya]], poste li studis en pedagogia altlernejo en Budapeŝto, sed en [[1917]] li soldatiĝis. Li batalis ankaŭ en [[Hungara Sovetrespubliko]], poste li apogis [[Hungar-serba respubliko Baranya-Baja|Respublikon Baranya-Baja]]. Post la falo li rifuĝis al [[Osijek]], kie li estis malliberigita dum mallonga tempo. Li migris al [[Plovdiv]], kie li laboris en uzino pri brikoj, sed libertempe li komencis krei argilaĵojn. En [[1922]] li ekstudis en belarta akademio de [[Zagrebo]], sed pro financaj problemoj li forlasis la lernadon kaj li kreis ceramikaĵojn por vendado. En [[1927]] li debutis en [[ekspozicio]]. Inter [[1936]] kaj [[1941]] li vivis en Beogrado, poste pro la germana okupado li rifuĝis al Budapeŝto, en 1942 al Csáktornya (tiam apartenaĵo de Hungario ĝis 1945), kie li instruis nelonge. Li ricevis 2 jugoslaviajn [[premio]]jn en 1968 kaj 1969. Li uzis por artaĵoj [[terakoto]]jn, [[bronzo]]jn, [[ligno]]jn, [[betono]]jn, [[fero]]jn kaj [[aluminio]]jn. == Elektitaj ekspozicioj == * pluraj urboj en Kroatio (1927-1969) * Beogrado * [[Vieno]] == Elektitaj skulptaĵoj == <gallery mode=packed> Brončani kip Dinamika mrtvog stabla u Čakovcu, rad Luje Bezeredyja (1964) - jugozapad.jpg Lujo Bezeredy - izlošci (Čakovec).JPG Lujo Bezeredy - Kip žene u parku u Čakovcu.jpg Lujo Bezeredy - Starica (1954).JPG Povratnik (Lujo Bezeredy, 1973), Čakovec - jugozapad.jpg </gallery> == Fontoj == * [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1896 kroatlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180930154454/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1896 |date=2018-09-30 }} * [https://www.europeana.eu/portal/hr/explore/people/154620-lujo-bezeredi.html anglalingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bezeredi Lajos}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Kroataj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj ceramikistoj]] [[Kategorio:Kroataj ceramikistoj]] 86ahdg6hwp45t5xv5vi1al2to93ps0k 9397686 9397684 2026-06-10T07:24:08Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9397686 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''[[Ludoviko|Lajos]] Bezerédi''' [lajoŝ], [[kroate]] '''Lujo Bezeredi,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Bezerédi Lajos''' estis [[Hungario|hungara]]-[[kroata]] [[skulptisto]], ceramikisto. Lia familia nomo foje estis ''Bezerédy'' [bezerEdi]. Lajos Bezerédi <ref>http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01754.htm</ref> naskiĝis la {{daton|21|novembro|1898}} (laŭ kelkaj fontoj la {{daton|22|oktobro|1898}}) en [[Nova]] ([[Hungara reĝlando]]), li mortis la {{daton|20|aprilo|1979}} en [[Čakovec]] ([[Jugoslavio]], [[Kroatio]] (laŭ aliaj fontoj en [[Beogrado]])). == Biografio == Lajos Bezerédi devenis el varia hungara-kroata familio. Li frekventis katolikan [[gimnazio]]n en [[Čakovec|Csáktornya]], poste li studis en pedagogia altlernejo en Budapeŝto, sed en [[1917]] li soldatiĝis. Li batalis ankaŭ en [[Hungara Sovetrespubliko]], poste li apogis [[Hungar-serba respubliko Baranya-Baja|Respublikon Baranya-Baja]]. Post la falo li rifuĝis al [[Osijek]], kie li estis malliberigita dum mallonga tempo. Li migris al [[Plovdiv]], kie li laboris en uzino pri brikoj, sed libertempe li komencis krei argilaĵojn. En [[1922]] li ekstudis en belarta akademio de [[Zagrebo]], sed pro financaj problemoj li forlasis la lernadon kaj li kreis ceramikaĵojn por vendado. En [[1927]] li debutis en [[ekspozicio]]. Inter [[1936]] kaj [[1941]] li vivis en Beogrado, poste pro la germana okupado li rifuĝis al Budapeŝto, en 1942 al Csáktornya (tiam apartenaĵo de Hungario ĝis 1945), kie li instruis nelonge. Li ricevis 2 jugoslaviajn [[premio]]jn en 1968 kaj 1969. Li uzis por artaĵoj [[terakoto]]jn, [[bronzo]]jn, [[ligno]]jn, [[betono]]jn, [[fero]]jn kaj [[aluminio]]jn. == Elektitaj ekspozicioj == * pluraj urboj en Kroatio (1927-1969) * Beogrado * [[Vieno]] == Elektitaj skulptaĵoj == <gallery mode=packed> Brončani kip Dinamika mrtvog stabla u Čakovcu, rad Luje Bezeredyja (1964) - jugozapad.jpg Lujo Bezeredy - izlošci (Čakovec).JPG Lujo Bezeredy - Kip žene u parku u Čakovcu.jpg Lujo Bezeredy - Starica (1954).JPG Povratnik (Lujo Bezeredy, 1973), Čakovec - jugozapad.jpg </gallery> == Fontoj == * [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1896 kroatlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180930154454/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1896 |date=2018-09-30 }} * [https://www.europeana.eu/portal/hr/explore/people/154620-lujo-bezeredi.html anglalingva biografio] == Referencoj == {{Projektoj}}{{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bezeredi Lajos}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Kroataj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj ceramikistoj]] [[Kategorio:Kroataj ceramikistoj]] eh00wvje56zvby347a1t02nlhgrea32 0 620811 9397659 9251959 2026-06-10T07:07:22Z Sj1mor 12103 9397659 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''[[Aleksandro|Sándor]] Finta''' [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Finta Sándor,''' en [[Usono]] '''Alexander Finta''' estis [[Hungario|hungardevena]] usona [[skulptisto]], medalisto, [[verkisto]]. [[Dosiero:Archives of American Art - Alexander Finta with his sculpture - 2096.jpg|eta|<center>Sándor Finta en 1939]] Sándor Finta <ref>https://www.kozterkep.hu/a/452/Finta_Sandor.html</ref> naskiĝis la {{daton|12|junio|1881}} en [[Túrkeve]], li mortis la {{daton|3|aŭgusto|1958}} en [[Los-Anĝeleso]]. == Biografio == Sándor Finta post lernado partoprenis en familia kverelego, li estis kondamnita je [[prizono]]. Li komencis skulptadi [[ligno]]jn en la prizono. En [[1913]] li edziĝis, en la sekva jaro li jam batalis en la [[1-a mondmilito]]. Li vundiĝis, sed ankaŭ en la hospitalo li skulptadis. Post la milito li kreis soldatmonumentojn. En [[1920]] li migris al [[Rio-de-Ĵanejro]] pro la politika kaoso en [[Hungara reĝlando]], post 2 jaroj al [[Novjorko]]. En [[1929]] li ricevis membrecon en usona arta akademio, en la sama jaro li revizitis Hungarion. En la [[1930-aj jaroj]] li kontribuis angle plurajn romanojn. Dum la [[2-a mondmilito]] li translokiĝis al Los-Anĝeleso, kie li kreis kontinue. Li ricevis usonajn premiojn. == Elektitaj ekspozicioj == * Novjorko (1920-a jaroj, 1937) * Los-Anĝeleso (1940) * Túrkeve (1962, 1967, 1980) * Budapeŝto (1965) == Elektitaj skulptaĵoj == * statuo pri [[Lajos Kossuth]] (1915, [[Kondoros]]) * Heroa monumento (1917, [[Hatvan]]) * monumento pri [[József Katona]] (1918, [[Kecskemét]]) * skulptaĵo "Forto" (1921, Rio-de-Ĵanejro) * medaloj pri [[Walt Whitman]] (1925) * busto pri [[Petőfi]] (1930, [[Cleveland]]) * memortabulo pri [[Washington Irving]] (1934) * statuo pri [[Imre Madách]] (Cleveland, 1950) * memortabulo pri [[Hungara revolucio de 1956]] (1957, sed metita en Budapeŝto en 1996) == Elektitaj literaturaj kontribuoj == * ''Herdboy Of Hungary'' (Novjorko, 1932; hungare 1990) * ''Big Game Hunters'' (Novjorko, 1936) * ''The Secret of the Great Monkey'' (Novjorko, 1938; Budapeŝto, 1942) * ''My Brothers and I'' (Novjorko, 1940) == Memorigiloj == * muzeo en Túrkeve == Fontoj == * [http://www.fintamuzeum.hu/?page_id=724 hungarlingva biografio kun foto] * [https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/f-7547C/finta-sandor-75677/ hungarlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Finta Sandor|1881|1958}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Hungardevenaj usonanoj]] rg9q8r1gksvjif599hup1c59faqfvr4 0 621781 9397381 8738998 2026-06-09T20:04:41Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397381 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Ernő Jálics |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Ernesto|Ernő]] Jálics''' [jAliĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Jálics Ernő''' estis [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]]. [[Dosiero:Vincellér fiú Dunaújváros.jpg|eta|<center>Ernő Jálics:Vitista knabo, [[Dunaújváros]], 1955]] Ernő Jálics <ref>https://www.kozterkep.hu/a/727/jalics-erno.html</ref> naskiĝis la {{daton|13|marto|1895}} en [[Kadarkút]], li mortis la {{daton|11|aŭgusto|1964}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Ernő Jálics frekventis mezlernejojn en [[Kaposvár]] kaj [[Pécs]], poste li studis en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Modela Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] (1920–1928). Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Béla Radnai (skulptisto)|Béla Radnai]] kaj [[Ferenc Sidló]]. Jam dum la studentaj jaroj en 1925 li ekspoziciis. En la studjaro 1927 li estis [[asistanto]] en la Belarta Altlernejo. Inter [[1928]] kaj [[1930]] li vivis en [[Romo]] helpe de [[stipendio]]. Hejmenveninta li kreis ofte ekleziajn verkojn. Li ricevis [[premio]]jn en 1925 kaj 1927. Li mortigis sin. == Elektitaj kolektivaj ekspozicioj == * [[Arthalo Budapeŝto]] (1925, 1933, 1940, 1943, 1950, 1955, 1962) * Budapeŝto (1929, 1934, 1938, 1941, 1944, 1946) * [[Venecia Bienalo]] (1930, 1938, 1942) * [[Milano]] (1940) == Elektitaj skulptaĵoj == <gallery mode="packed"> Dosiero:Kaposvár 44. gyalogezred részlet.JPG|Monumento en Kaposvár Dosiero:St. Stephen's crowning relief, St. Stephen's Basilica, 2016 Budapest.jpg|Reliefo en [[Baziliko Stefano la 1-a (Budapeŝto)]] Dosiero:Madonna a kisded Jézussal (Jálics Ernő), 2016 Budapest.jpg|[[Sankta Maria]] kun bebo (1965) </gallery> == Memorigiloj == * biblioteko, lernejo en Kadarkút [http://www.jalics.hu/] == Fontoj == * [http://www.mvkkvar.hu/kiallitas/jalicserno.php hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/jalics-erno-4898/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210301143553/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/jalics-erno-4898/ |date=2021-03-01 }} * [https://budapestaukcio.hu/jalics-erno/szobrasz hungarlingva biografio kun bildoj]{{404|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://lexikon.katolikus.hu/J/J%C3%A1lics.html hungarlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jalics Erno}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] ju2nete1vyvyjn4kf11mp6ai8k49ht1 0 621961 9397171 8254688 2026-06-09T14:10:59Z Sj1mor 12103 9397171 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Johan Joseph ZOFFANY''', [[Reĝa Akademio de Artoj|membro de RAA]] (denaske Johannes Josephus Zaufallij, 13a de Marto 1733<ref> "The French Revolution as Blasphemy: Johan Zoffany's Paintings ..." books.google.se. [https://books.google.es/books?id=yRb3T1KERkMC&pg=PA7&lpg=PA7&dq=zoffany+born+march&source=bl&ots=lnaYRyWz_E&sig=1UmqyLhMs8d0DcKluRT2YR4VlTo&hl=sv&sa=X&ei=BVIIVcDwDubGygPJioHYAw&redir_esc=y#v=onepage&q=zoffany%20born%20march&f=false] Alirita la 27an de Oktobro 2018. </ref> – 11a de Novembro 1810) estis [[Germanoj|germana]] [[Novklasikismo|novklasikisma]] [[pentristo]], aktiva ĉefe en [[Anglio]]. Liaj verkoj estas en multaj elstaraj Britaj kolektoj kiaj en la [[National Gallery]], Lon|dono, la [[Tate Gallery]] kaj en la [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]]. Lia nomo estis foje literumita Zoffani aŭ Zauffelij (sur lia tomboŝtono, ĝi estis literumita Zoffanij). [[Dosiero:Johan Zoffany - Tribuna of the Uffizi - Google Art Project.jpg|eta|maldekstre|300px|''The Tribuna of the Uffizi'', de Johan Zoffany, 1772-8, Reĝa Kolekto, Windsor.]] Zoffany estis fondinta membro de la nova [[Reĝa Akademio de Artoj]] en 1768, kaj ĝuis grandan popularecon pro siaj societaj kaj teatraj portretoj; li pentris multajn elstarajn aktorojn kaj aktorinojn, partikulare [[David Garrick]], nome la plej fama tiama aktoro – Garrick kiel [[Hamleto]] kaj Garrick kiel la [[Reĝo Lear]] – ofte en la koncerna kostumo. Li estis majstro de tio kio estis nomita "teatra konversaciero", sub-ĝenro de la "konversaciero", nome ĝenro kiu stariĝis kun la mezaj klasoj en la 18a jarcento. (La konversaciero – aŭ ''conversazione'' – estis relative malgranda, kvankam ne necese malmultekosta, neformala grupa portreto, ofte de familia grupo aŭ de grupo da amikoj. Tiu ĝenro disvolviĝis en Nederlando kaj Francio kaj iĝis populara en Britio el ĉirkaŭ 1720.) == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Zoffany, Johan}} [[Kategorio:Anglaj framasonoj]] [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Novklasikaj pentristoj]] jgkk34w94h1jcj9n170xbcuq7qjxf0x 0 622104 9397071 8630787 2026-06-09T12:01:33Z Sj1mor 12103 9397071 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Amédée OZENFANT''' (15a de Aprilo 1886 – 4a de Majo 1966) estis [[Francoj|franca]] [[Kubismo|kubisma]] [[pentristo]] kaj [[verkisto]]. Kun [[Charles-Edouard Jeanneret]] (poste konata kiel [[Le Corbusier]]) li fondis la [[Purismo (arto)|Purisman movadon]]. <!--[[Dosiero:Amédée Ozenfant, 1920-21, Nature morte (Still Life), oil on canvas, 81.28 cm x 100.65 cm, SFMOMA.jpg|eta|300px|Amédée Ozenfant, 1920-21, ''Nature morte'', oleo sur tolo, 81.28 cm x 100.65 cm, San Francisco Museum of Modern Art.]] --> [[Dosiero:Cover esprit nummer 1.jpg|eta|maldekstre|''L'Esprit Nouveau'', No. 1, Oktobro 1920. Eldonita de Paul Dermée kaj Michel Seuphor, poste de by Charles-Edouard Jeanneret (Le Corbusier) kaj Amédée Ozenfant. Publikigita de Éditions de l'Esprit Nouveau, Parizo.]] Inter 1909 kaj 1913 li veturis al [[Rusio]], [[Italio]], [[Belgio]], kaj [[Nederlando]] kaj ĉeestis kursojn en la ''Collège de France'' en [[Parizo]]. En 1915, kunlabore kun [[Max Jacob]] kaj [[Guillaume Apollinaire]], Ozenfant fondis la gazeton ''L’Elan'', kiun li redaktis ĝis 1916, kaj liaj teorioj pri Purismo ekdisvolviĝis. Li renkontiĝis kun la svisa arkitekto kaj pentristo [[Charles-Edouard Jeanneret]] (nome [[Le Corbusier]]) en 1917, kaj ili kune eksponis la doktrinojn de Purismo en sia libro ''Après le cubisme''. Ties publikigo koincidis kun la unua Purisma ekspozicio, okazinta en la Galerie Thomas en Parizo en 1917, en kiu Ozenfant ekspoziciis. Estis plua kunlaboro inter ili por la gazeto ''L’Esprit nouveau'', kiu estis publikigita el 1920 al 1925. == Bibliografio == * William W. Braham. Modern Color / Modern Architecture. Aldershot: Ashgate, 2002. * Cowling, Elizabeth; Mundy, Jennifer (1990). On Classic Ground: Picasso, Léger, de Chirico and the New Classicism 1910-1930. London: Tate Gallery. ISBN 1-854-37043-X * Judi Freeman. "Ozenfant, Amédée." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Retrieved 26 November 2012. * [[Los Angeles County Museum of Art]], Carol S. Eliel, Françoise Ducros, Tag Gronberg, Amédée Ozenfant, and Charles-Edouard Jeanneret. 2001. L'esprit nouveau [exhibition, Los Angeles County Museum of Art, April 29-August 5, 2001] : purism in Paris, 1918-1925. New York: Harry N. Abrams. ISBN 0-8109-6727-8 * Floyd Ratcliff. Paul Signac and Color in Neo-Impressionism, including the first English edition of From Eugène Delacroix to Neo-Impressionism (New York: Rockefeller University Press, 1992) {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ozenfant, Amédée}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj verkistoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] [[Kategorio:Le Corbusier]] 5odljr4pw9n0jmcp2lakhjkzaj8t5ok 0 622152 9397154 8221744 2026-06-09T14:07:13Z Sj1mor 12103 9397154 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Henri-Edmond Cross''', pseŭdonomo de '''Henri Edmond Joseph Delacroix''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1856|5|20}} en [[Douai]], mortis {{mortodato|1910|5|16}} en [[Le Lavandou]]) estis [[Francio|franca]] [[Pentrado|pentristo]] kaj [[Litografio|litografiisto]]. Li estis reprezentanto de [[Punktismo]] kaj estis en proksima rilato kun la liberecana movado. == Pentraĵoj == <gallery> Cross - Les Iles d'Or.JPG|''Oraj insuloj'' (1891-1892), [[Parizo]], [[Musée d'Orsay]] Henri-edmon cross, la capigliatura, 1892 ca. 02.JPG|''Hararanĝo'' (ĉ.&nbsp;1892), [[Parizo]], [[Musée d'Orsay]] Henri-Edmond-Cross-Fisherman.jpg|''Fiŝkaptisto'' (1895), [[Otterlo]], [[Muzeo Kröller-Müller]] Henri-Edmond Cross (1856-1910) - Landscape, ca. 1896-99..jpg|''Pejzaĝo'' (ĉ.&nbsp;1896-1899), [[Honolulu Museum of Art]] Cross-La-barque-Dijon.jpg|''Blua barko'' (1899), [[Dijon]], Musée des beaux-arts de Dijon Bemberg Fondation Toulouse - Un canal à Venise - Henri-Edmond Cross 1899.jpg|''Kanalo en Venecio'' (1899) HenriEdmondCross001.jpeg|''Rozkolora domo'' (ĉ.&nbsp;1901-1905), [[Elsene]], [[Musée communal des Beaux-Arts d'Ixelles]] Henri Edmond Cross ponte san trovaso.JPG|''Ponto San Trovaso'' (ĉ.&nbsp;1902-1905), [[Otterlo]], [[Muzeo Kröller-Müller]] Cross - Afternoon in Pardigon (Var).JPG|''Posttagmezo en Pardigon'' (1907), [[Parizo]], [[Musée d'Orsay]] Henri Edmond Cross 001.jpg|''Cipresoj en Cagnes'' (1910), [[Parizo]], [[Musée d'Orsay]] </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Dividismo]] * [[Punktismo]] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Cross, Henri-Edmond}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj anarkiistoj]] bsvpb0gf69hbsea575ic850u23w0a2a 9397158 9397154 2026-06-09T14:07:40Z Sj1mor 12103 9397158 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Henri-Edmond Cross''', pseŭdonomo de '''Henri Edmond Joseph Delacroix''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1856|5|20}} en [[Douai]], mortis {{mortodato|1910|5|16}} en [[Le Lavandou]]) estis [[Francio|franca]] [[Pentrado|pentristo]] kaj [[Litografio|litografiisto]]. Li estis reprezentanto de [[Punktismo]] kaj estis en proksima rilato kun la liberecana movado. == Pentraĵoj == <gallery> Cross - Les Iles d'Or.JPG|''Oraj insuloj'' (1891-1892), [[Parizo]], [[Musée d'Orsay]] Henri-edmon cross, la capigliatura, 1892 ca. 02.JPG|''Hararanĝo'' (ĉ.&nbsp;1892), [[Parizo]], [[Musée d'Orsay]] Henri-Edmond-Cross-Fisherman.jpg|''Fiŝkaptisto'' (1895), [[Otterlo]], [[Muzeo Kröller-Müller]] Henri-Edmond Cross (1856-1910) - Landscape, ca. 1896-99..jpg|''Pejzaĝo'' (ĉ.&nbsp;1896-1899), [[Honolulu Museum of Art]] Cross-La-barque-Dijon.jpg|''Blua barko'' (1899), [[Dijon]], Musée des beaux-arts de Dijon Bemberg Fondation Toulouse - Un canal à Venise - Henri-Edmond Cross 1899.jpg|''Kanalo en Venecio'' (1899) HenriEdmondCross001.jpeg|''Rozkolora domo'' (ĉ.&nbsp;1901-1905), [[Elsene]], [[Musée communal des Beaux-Arts d'Ixelles]] Henri Edmond Cross ponte san trovaso.JPG|''Ponto San Trovaso'' (ĉ.&nbsp;1902-1905), [[Otterlo]], [[Muzeo Kröller-Müller]] Cross - Afternoon in Pardigon (Var).JPG|''Posttagmezo en Pardigon'' (1907), [[Parizo]], [[Musée d'Orsay]] Henri Edmond Cross 001.jpg|''Cipresoj en Cagnes'' (1910), [[Parizo]], [[Musée d'Orsay]] </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Dividismo]] * [[Punktismo]] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Cross, Henri-Edmond}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj anarkiistoj]] cb0okqkeqb39r5br5h0rl6llsnala2u 0 622208 9397629 9188841 2026-06-10T06:36:51Z Sj1mor 12103 9397629 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |loko de naskiĝo = [[Brtnice]], {{lang-de|Pirnitz}}, [[Moravio]], [[Aŭstra imperio]] }} '''Josef HOFFMANN''' (n. la [[15-an de decembro]] [[1870]] en [[Brtnice]], {{lang-de|Pirnitz}}, [[Moravio]], [[Aŭstra imperio]], m. la [[7-an de majo]] [[1956]] en [[Vieno]]) estis [[Aŭstrio|aŭstra]] [[arkitekto]] kaj desegnisto de konsumvaroj kiuj estis [[Kunproduktado (amaskomunikiloj)|kunproduktitaj]] de la arta komunumo ''Wiener Werkstätte''. [[Dosiero:Ngv design, josef hoffmann, adjustable-back chair (stitzmachine) 1905 circa 02.JPG|eta|maldekstre|Brakseĝo ''Sitzmaschine'' nigra.]] Li fondis la movadon de la [[Viena secesio]] en 1897 kun artistoj kiaj [[Joseph Maria Olbrich]], [[Gustav Klimt]], [[Koloman Moser]] kaj aliaj. Poste li lasis la Secesion en 1905 kun aliaj artistoj pro konfliktoj kun la realismaj naturalistoj pro diferencoj en arta kompreno kaj malkonsentoj pri la principo de [[Tutarta verko]] (''Gesamtkunstwerk'').<ref>''Vienna Secession history'' de Senses-ArtNouveau.com [http://senses-artnouveau.com/biography.php?artist=SEC] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180130205005/http://senses-artnouveau.com/biography.php?artist=SEC |date=2018-01-30 }} Alirita la 30an de Oktobro 2018.</ref> Kun la bankisto Fritz Wärndorfer kaj Moser li establis la komunumon ''Wiener Werkstätte'', kiu daŭros ĝis 1932, kaj tiukadre dezajnis multajn el siaj produktoj; ĉefe la seĝon ''Sitzmaschine'', lampon, kaj aron da glasoj kiuj estas en la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko]],<ref>[https://www.moma.org/collection/ MoMA.org | The Collection | Josef Hoffmann. (Austrian, 1870-1956)] Alirita la 30an de Oktobro 2018. </ref> kaj tetasaron kiu estas en la kolekto de la novjorka [[Metropola Muzeo de Arto]].<ref>[https://www.metmuseum.org/toah/ho/11/euwcm/hod_2000.278.1-.9.htm Josef Hoffmann: Tea service (2000.278.1-.9) | Works of Art | Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art ] </ref> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Sarnitz, August (2007). Josef Hoffmann. In the Realm of Beauty. Kolonjo: eldonejo [[Taschen]]. ISBN 978-3-8228-5591-1. * Fahr-Becker, Gabriele (2008). Wiener Werkstätte: 1903-1932. Kolonjo: eldonejo [[Taschen]]. ISBN 3-8228-3773-3. * Sekler, Eduard (1982). Josef Hoffmann. Das Architektonische Werk; Monographie und Werkverzeichnis. [[Salcburgo]]: eldonejo Residenz. ISBN 3-7017-0306-X. * Vives Chillida, Julio (2008). Josef Hoffmann y Jacob & Josef Kohn en la Kunstschau Wien de 1908, (La pequeña casa de campo: una efímera obra de arte total). Lulu.com (presebla laŭmende). ISBN 978-1-4092-0239-4. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Hoffmann, Josef}} [[Kategorio:Aŭstraj dezajnistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj arkitektoj]] [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Arkitektoj de moderno]] [[Kategorio:Viena secesio]] cguuolfatxwempd7grjih55qu2axnd0 0 622210 9397408 8680923 2026-06-09T20:18:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397408 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia orto-fenila fenolo</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium o-phenylphenate.png|180px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia orto-fenila fenolo''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center></center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia orto-fenila fenolo''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Kalia salo de bifenilolo * o-fenil-fenato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|12|H|9|KO'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=13707-65-8 13707-65-8] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.55573.html 55573] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23686122 23686122] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||208,301 g·mol^-1 |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R22|R22]] [[Listo da R-Deklaroj#R37/38|R37/38]] [[Listo da R-Deklaroj#R41|R41]] [[Listo da R-Deklaroj#R50|R50]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S22|S22]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#R61|S61]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi|Xn|N}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|05|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|314}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|260|264|270|280|301+312|301+330+331|303+361+353|304+340|305+351+338|310|321|330|363|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia orto-fenila fenolo''' aŭ '''C₁₂H₉KO''' estas organika kombinaĵo derivata el [[kalio]] kaj [[fenolo]], solvebla en akvo, kies solvaĵoj ĝenerale prezentas moderajn koncentriĝojn de hidroksilajn [[jono]]jn kaj pH pli alta ol 7. Tiaj substancoj reakcias kiel bazoj por neŭtraligi [[acido]]jn. Ĉi-tiuj neŭtraligoj generas varmon sed malpli da [[varmo]] ol rilate al neŭtraligo de [[amino]]j. Ordinare tiaj substancoj ne reakcias aŭ kiel reduktagento aŭ kiel oksidigagento, tamen tiaj kondutoj ne estas neeblaj. Kiel alte koroda substanco, ĝi povas damaĝi al [[okulo]]j, [[haŭto]], [[buŝo]] kaj [[intesto]]j per ingestado. Orto-fenila fenolo de kalio uzatas kiel [[fungicido]], malinfektilo, [[pesticido]], baktericido, kaj eĉ kiel konservanto en manĝo-industrio. Ĝi povas aplikiĝi sur kelkaj fruktoj por agi kiel fungicido post la rikolto por plilongigi la tempodaŭron dum longaj periodoj je stokado. Oni scias ke ĝia uzo haltigas la aktivecon de certaj [[fungo]]j, kiuj provokas putradon sur la vinberujo. ==Sintezoj== ===Sintezo 1=== * Preparado per traktado de o-fenila fenolo kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big>[[Dosiero:2-Phenylphenol.svg|100px]] <math>\mathsf{\,+ \,KOH \, \underset { } \xrightarrow [-\,H_2O]{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium o-phenylphenate.png|140px]]</big> |- |} </center> ==Literaturo== * [https://books.google.com.br/books?id=XZ2QB7bu5LwC&pg=PA503&lpg=PA503&dq=Potassium+o-phenylphenol&source=bl&ots=6O5UuCzPr7&sig=W2E3p4lnoW8P2LpZCcEZ8cJ8Sak&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwioiNPg4azeAhXJ6YMKHdWGC1Y4ChDoATABegQIAxAB#v=onepage&q=Potassium%20o-phenylphenol&f=false Handbook of Preservatives] * [https://books.google.com.br/books?id=nBiavEvxfK4C&pg=PA801&dq=Potassium+o-phenylphenol&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj61K_I4qzeAhWC3YMKHf4hCUkQ6AEIPTAD#v=onepage&q=Potassium%20o-phenylphenol&f=false Compendium of Food Additive Specifications] * [https://www.jstage.jst.go.jp/article/bbb1961/46/8/46_8_2149/_pdf Fungicides in Citrus Fruits] * [http://www.aprifel.com/article-determination-of-fungicide-residues-in-fruits-and-vegetables,11553.html Aprifel] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181030035712/http://www.aprifel.com/article-determination-of-fungicide-residues-in-fruits-and-vegetables,11553.html |date=2018-10-30 }} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|orto-fenila fenolo]] [[Kategorio:Fenoloj]] 3uis1680gg9srx3inih3mo7g9mvttr9 0 624658 9397522 8628693 2026-06-10T00:13:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397522 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 44821 ''Amadora'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 44821 Amadora |Aliaj_nomoj = '''1999 TZ₂₃₆''' ; 1998 SM₃₅ |Dato_de_malkovro = {{dato|3|oktobro|1999}} |Malkovrinto = ''[[Catalina Sky Survey]]'' |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]] |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 369,587 [[1 E9 m|Gm]] (2,471 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 331,340 Gm (2,215 AU) |Apoapsido = 407,835 Gm (2,726 AU) |Discentreco = 0,1035 |Periodo = 1418,359 [[tago]]j (3,883 [[jaro#Julia jaro|jaroj]]) <!-- ~35:9 / 101:16 Ven / ~2:1 Mar / ~3:1 Jup--> |Klinangulo = 12,076° |Meza_anomaliangulo = 234,351°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 89,744° |Argumento_de_periapsido = 88,955° |Terdistanco_min = 188,188 [[1 E9 m|Gm]] (1,258 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 4,851 ± 0,308 km |Albedo_geom = 0,099 ± 0,028 |Absoluta_magnitudo = 14,9 }} '''44821 ''Amadora''''' estas tre malgranda malhela asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|3|oktobro|1999}} de la teamo de la astronomia kampanjo ''[[Catalina Sky Survey]]'' elde la [[Stacio Catalina|Stacio ''Catalina'']] de la [[Observatorio Steward]], nord-oriente de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]), kaj elde la [[Observatorio de Monto Lemmon]]. == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de ''Amadora Gonzalez'', edzino de Dro ''Martinez-Delgado'',<ref>[https://zah.uni-heidelberg.de/service/personnel/?tx_zahinfothek_staff%5Buid%5D=178&tx_zahinfothek_staff%5Baction%5D=show Dro David Martinez-Delgado, el la paĝaro de la ''Universtät Heidelberg''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181127152239/https://zah.uni-heidelberg.de/service/personnel/?tx_zahinfothek_staff%5Buid%5D=178&tx_zahinfothek_staff%5Baction%5D=show |date=2018-11-27 }} {{lingvokodo|en}}</ref> la unua, kiu observis tiun asteroidon la {{daton|15|septembro|1998}} elde la [[Observatorio Las Campanas]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|44821-amadora-1999-tz236}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (44001–45000)#44801-44850|Listo de asteroidoj (44001 – 45000)]] |antaŭ = [[(44820) 1999 TX236|(44820) 1999 TX₂₃₆]] |periodo = '''44821 ''Amadora''''' |post = [[(44822) 1999 TW239|(44822) 1999 TW₂₃₉]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Amadora}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999]] d8elh9n81x7pi7y58w8juixinyx363e 0 625219 9397842 6481870 2026-06-10T10:44:48Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Basil Liddell Hart]] 9397842 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Basil Liddell Hart]] cd3ur0ybic8fbbiznoyo9p6qg7adlj3 0 625986 9397670 8023839 2026-06-10T07:11:21Z Sj1mor 12103 9397670 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''[[Alfredo|Alfréd]] Tibor,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Tibor Alfréd,''' en [[Usono]] laŭ simpla abozo ''Alfred Tibor'' estis [[Hungario|hungardevena]] usona [[skulptisto]], gimnastikisto. Lia origina familia nomo estis ''Goldstein'' ĝis 1947. Alfréd Goldstein <ref>https://hu.wikipedia.org/wiki/Tibor_Alfr%C3%A9d</ref> naskiĝis la {{daton|10|februaro|1920}} en [[Konyár]], li mortis la {{daton|18|marto|2017}}. == Biografio == Alfréd Tibor devenis el [[juda]] familio. Li frekventis judan [[gimnazio]]n en [[Debrecen]]. Li estis elektita sportisto por [[Somera Olimpiko 1936]], sed pro la juda deveno li ne povas debuti en la Olimpiko. En [[1940]] li estis trudlaboristo, en la sekva jaro li estis kaptita kaj li estis en [[Siberio]] ĝis [[1947]]. Hejmenveninta li havis postenon en aranĝado de ekspozicioj. Post falo de la [[Hungara revolucio de 1956]] li disidis kun sia edzino kaj 2 filoj al Usono. Li laboris 16 jarojn al [[Miami]] kiel artisto pri grafikaĵoj, poste li vivis en [[Columbus (Ohio)]] kiel skulptisto. Liaj artaĵoj troviĝas en preskaŭ 500 privataj kolektoj kaj muzeoj ĉie en la mondo. == Elektitaj skulptaĵoj == * "Zahor" (=memoro) == Fontoj == * WikiTrans * [http://columbusjewishfoundation.org/alfred-tibor/] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tibor Alfred}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj gimnastikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] n5ultdp2gpqwc5izi7d34bqhu5zi551 0 630206 9397225 8329312 2026-06-09T14:55:14Z Sj1mor 12103 9397225 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo = Amálie Mánesová - memportreto (1837) }} '''Amálie MÁNESOVÁ''' (naskiĝis la {{daton|21|januaro|1817}} en [[Prago]] - mortis la {{daton|4|julio|1883}} en [[Prago]]) estis [[ĉeĥa]] romantikisma pentristino-pejzaĝistino kaj artpedagogino. == Biografio == Ŝi naskiĝis en artista familio. Ŝia patro [[Antonín Mánes]] kaj pli junaj fratoj Quido kaj Josef estis pentristoj, la onklo Václav Mánes, kiu kunvivis kun ili, estis portempa direktoro de la praga figurarta konservatorio. Ĉar ankaŭ ŝi montris artan talenton, la pentrarton instruis al ŝi, kvankam ne sisteme, ŝia patro. Unue Amálie volis okupiĝi pri figura kaj portreta pentroarto, sed la patro decidis, ke por virino pli konvenas specialiĝi pri pejzaĝoj. Post la morto de la patro en [[1843]] plejparton de sia tempo kaj streboj ŝi dediĉis al instruado de riĉaj aristokratoj kaj al prizorgado kaj materia subteno de siaj fratoj. En 1853 en la praga domo U Hábichů en la strato Spálená, kie ili loĝis (sur la loko, kie nuntempe troviĝas la teatro Studio Ypsilon) ŝi fondis propran privatan pentrolernejon por sinjorinoj kaj fraŭlinoj el urbanaj familioj. Inter ŝiaj studentinoj estis ankaŭ poste fama pentristino [[Zdenka Braunerová]] kaj Marie Riegerová, nepino de la elstara historiisto [[František Palacký]]. Ŝi rifuzis oferton pri geedziĝo de la skulptisto [[Václav Levý]] kaj ĝis fino de sia vivo ŝi restis fraŭlino. Ŝi mortis subite pro kormalsano. == Verkaro == Amálie lernis pentri nur de sia patro kaj ne konis modernajn tendencojn en la pentroarto, do ŝiaj pejzaĝoj havas plejparte intiman romantikisman etoson. En ŝia prezento de la naturo evidentas senta rilato al la temo kaj kolora delikateco kaj ardo, elstaras klareco kaj pureco de la kolornuancoj kaj de ilia kombino. Plej multe ŝi inklinis al la tekniko de [[akvarelo]]. En plenaero ŝi pentris kun siaj fratoj ne nur en la ĉirkaŭaĵo de Prago, sed ankaŭ en la montaro [[Krkonoše]] kaj en [[Bohemia paradizo]]. Ŝi realigis eksterlandajn vojaĝojn i.a. al [[Vieno]], [[Dresdeno]], [[Munkeno]] kaj [[Romo]]. La plej multaj el ŝiaj verkoj (ĉirkaŭ 50) estas posedataj de la posteuloj de ŝiaj lernantoj kaj daŭre alte taksataj dum la artaŭkcioj. Pluraj el ili estas ekspoziciataj en la Nacia Galerio en Prago. En ŝia epoko pri pentroarto povis okupiĝi plejparte nur riĉaj virinoj kaj nur hobie. Ĝis nun ŝi imponas kaj inspiras kiel virino kuraĝa kaj admirinde memstara, kapabla kaj entreprenema, kiu samtempe pretis oferi sian propran talenton por sia familio. Danke al sia subteno ankaŭ ŝi havis sian partan meriton pri tio, ke precipe ŝia frato [[Josef Mánes]] povis sekve fariĝi unu el la plej gravaj kaj la plej originalaj reprezentantoj de la ĉeĥa [[romantikismo]], kiu multon faris por evoluo de la ĉeĥa arto. Lia plej konata verko, admirebla ĝis nun eĉ en plenaero, estas cirkla pentroornamo de la [[astronomia horloĝo de Prago]] ([https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Astronomical_Clock_Prague_2014-01_1.jpg online]). En la ĉeĥa kinematografio Amálie (prezentita de la aktorino Jana Štěpánková) rolis en la filmo de Josef Mach ''Paleta lásky'' (Paletro de amo, 1976) pri la familio Mánes kaj ĝuste pri ornamado de la koncerna astronomia horloĝo. En Esperanta Vikipedio la filmo menciindas ankaŭ pro tio, ke kun ĝi ligitas tri esperantistoj. La scenaro estis kreita laŭ la libro de [[František Kožík]], kiu kun sia edzino [[Zdeňka Švabíková-Kožíková]] (kiu aktoras en la filmo) estis en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj membroj de la fama profesia esperantlingva radioelsendo [[Verda Stacio]] en [[Brno]] (kaj post la dua mondmilito en Prago). La kontraŭulo de Mánes en la filmo estas prezentata de [[Otto Sklenčka]], filo de [[Ota Sklenčka]]. == Galerio == <gallery> Dosiero: Amalie Mánesová - Landscape with a Human Figure.jpg | ''Pejzaĝo kun figuro (1843)'' Dosiero: Manesova Pohled na Hrubou Skálu.jpg | ''Vido al Hrubá skála'' Dosiero: Manesova Pohled u Brodu.jpg | ''Vido ĉe Brod'' Dosiero: Amálie Mánesová - Zátiší s ptáčkem.jpg | ''Mortpejzaĝo kun birdeto'' </gallery> == Literaturo == (ĉeĥlingva) * HLAVÁČEK, Luboš. ''Josef Mánes a umělecká rodina Mánesů''. Praha: Melantrich, 1988. 394 s. * LEUBNEROVÁ, Šárka (ed.). ''Umění 19. století od klasicismu k romantismu''. Praha: Salmovský palác, Národní galerie v Praze, 2016. ISBN 978-80-7035-598-5. * MASARYKOVÁ, Anna. ''Účast ženy ve výtvarném umění''. In: Sborník Kruhu výtvarných umělkyň. Praha 1935, s. 13-20. [http://www.vytvarneumelkyne.cz/temata.aspx?tid=2 online] * MATĚJČEK, Antonín. ''Mánesové : Antonín - Václav - Josef - Quido - Amálie''. Praha: Pražské nakladatelství, 1949. 74 s. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Manesova, Amalie}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Pejzaĝistoj]] 5uqawlzag84aqkah41pa8d6zstuuzpi 0 633087 9397234 7107993 2026-06-09T15:03:49Z Sj1mor 12103 9397234 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Enrique Tábara, Guisa.jpg|eta|maldekstre|''Guisa'' (1952)]] [[Dosiero:Enrique Tábara, Bolivia.jpg|eta|maldekstre|''Bolivia'' (1967)]] [[Dosiero:Enrique Tábara, Árbol de carretera.jpg|eta|maldekstre|''Árbol de carretera'' (2015)]] '''Enrique TÁBARA Zerna''' ( [[Guayaquil]], [[Ekvadoro]], n. la [[21-a de februaro]] [[1930]], m. la [[25-a de januaro]] [[2021]]) estis fama [[pentristo]] el Ekvadoro. Tábara interesiĝis en [[pentrarto]] jam tri-jaraĝa kaj li jam desegnis regule ses-jaraĝa. En tiuj unuaj jaroj, Tábara estis kuraĝigita de sia fratino kaj sia patrino. En 1946 li aliĝis al la Altlernejo de Belartoj de Guayaquil kie li estis influita de la germana majstro Hans Michelson kiu instigis al li disciplinon kaj laborkapablon. Alia influo lia estis tiu de la artisto Martínez Serrano, kiu sukcesis instigi al Tábara la gravon kaj disciplinon de la formoj. Enrique Tábara estas kreanto esplorema kiu senmitigas la bildon. La spirito kaj energia kaj plinoviga de Tábara estas konstanto kiu montras la lertan kaj varian karakteron de la majstro. Tábara, influita de la [[Konstruktivismo (arto)|konstruktivisma movado]] fondita ĉirkaŭ 1913 fare de la rusa artisto [[Vladimir Evgrafoviĉ Tatlin|Vladimir Tatlin]], estis konata en Eŭropo kaj Latinameriko pere de la urugvaja pentristo Joaquín Torres García kaj de la pariz-ekvadora pentristo Manuel Rendón. Li sentis krome enorman altiron por la hispana malformalismo, orientante sin al la geometria konstruktivismo. Sed poste lia verko ankoraŭ ŝanĝis al tipo de pentrarto de [[kaligrafio]]j ripetitaj, inspiritaj en antaŭkolumbaj dekoracioj. Unu el liaj plej rekonataj verkoj estas la serio "Pata patas", kiu enhavas pentraĵojn kun kruroj, kruroj kun ŝuoj kaj pantalonoj kun ŝuoj. En la aktualo lia verko estas centrata en minimalismaj, geometriaj verkoj kun rilato al sia historia stilo. ==Bibliografio== * Arean, Carlos A., Tábara. Peláez Editores, Centro de Arte Gala Banco de Guayaquil; Quito, Ecuador, 1990.:) * Sullivan, Edward J., Latin American Art in the Twentieth Century. Phaidon Press Limited; London, 1996. * Barnitz, Jacqueline, Twentieth-Century Art of Latin America. University of Texas Press; Austin, Texas, 2001. {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Tabara, Enrique}} [[Kategorio:Ekvadoraj artistoj]] [[Kategorio:Superrealismaj pentristoj]] paovwj2dhxzuoc6ijupj89hfkldt7a2 0 636567 9397132 8901162 2026-06-09T13:53:35Z Sj1mor 12103 9397132 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Nadir AFONSO''' (4a de decembro 1920 – 11a de decembro 2013) estis [[Portugaloj|portugala]] [[abstraktismo|geometriabstraktisma]] pentristo. Formale edukita en [[arkitekturo]], kion li frue praktikis en sia kariero kun [[Le Corbusier]] kaj [[Oscar Niemeyer]], Nadir Afonso poste studis [[pentrarto]]n en Parizo, iĝis unu el la pioniroj de la kinetika arto, kaj laboris kun [[Victor Vasarely]], [[Fernand Léger]], [[Auguste Herbin]], kaj [[André Bloc]]. Kiel artoteoriisto de sia propra [[estetiko]] bazita sur [[geometrio]], publikigita en kelkaj libroj, Nadir Afonso defendis la ideon ke arto estas pure objektiva kaj regata de reguloj kiu traktas arton ne kiel ago de imagopovo, sed de observado, perceptado kaj formomanipulado. <!--[[Dosiero:NadirAfonsoMetroRestauradores.JPG|eta|maldekstre|Artaĵoj sur kaheloj en la metroo de [[Lisbono]] (1998).]]--> Nadir Afonso atingis internacian agnoskon frue en sia kariero kaj multaj el liaj verkoj estas en muzeoj. Liaj plej famaj verkoj estas la serio ''Urboj'', kiu montras lokojn tra la tuta mondo. Li pentris ĝis siaj lastaj jaroj kaj mortis la 11an de decembro 2013 en hospitalo en Cascais.<ref>[http://www.publico.pt/cultura/noticia/morreu-o-pintor-nadir-afonso-mestre-da-abstraccao-1615890#/0 Morreu o pintor Nadir Afonso, mestre da abstracção geométrica] </ref> Dum sia vivo li atingis grandajn honorojn, reprezentante sian landon je la plej altaj niveloj. En [[Chaves (Portugalio)|sia naskiĝurbo]] estas nun Muzeo de Nuntempa Arto kiu portas lian nomon kaj estas al li dediĉita. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://www.nadirafonso.com retejo de Fondaĵo Nadir Afonso] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Afonso, Nadir}} [[Kategorio:Portugalaj pentristoj]] [[Kategorio:Portugalaj arkitektoj]] [[Kategorio:Arkitektoj de moderno]] [[Kategorio:Abstraktismaj pentristoj]] izka0jjmui7fm6prfck57m4hdz41h6u 0 636835 9397183 8556202 2026-06-09T14:16:53Z Sj1mor 12103 9397183 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1854}} '''Giovanni FATTORI''' ([[Livorno]], la [[6-a de septembro|6-an de septembro]] [[1825]] - [[Florenco]], la [[30-a de aŭgusto|30-an de aŭgusto]] [[1908]]) estis itala pentristo, konsiderita la plej granda reprezentanto de la ''[[Macchiaioli]]''. Oni ne multe scias pri la juna vivo de Fattori, escepte de la fakto, ke li naskiĝis malriĉa. Li moviĝis al Florenco en 1846, li prenis kontakton kun la grupo de [[Caffè Michelangiolo]] kaj disĉiplo de [[Giuseppe Bezzuoli]] fariĝis. Malmultaj ekzemploj de liaj fruaj verkoj estis kolektitaj; ĉiuj skizoj montras, ke iliaj verkoj iĝis pli fortaj kaj maturaj nur post 1851. Liaj unuaj verkoj de ĉi tiu periodo estis ĉefe historiaj scenoj influitaj de Bezzuoli, ofte scenoj de la historio de la [[Mezepoko]] aŭ la [[Renesanco]]. Sola okazo inter artistoj, ĉiuj liaj rimarkindaj pentraĵoj estis faritaj post liaj 40 jaroj. Li aliĝis al la bataloj por la [[unuiĝo de Italio]]. Lia unua verko pri la ''[[Unuiĝo de Italio|Risorgimento]]'', nome "La itala kamparo post la batalo de Magento", elstaras en ĉi tiu periodo. De kiu la milita temo fariĝis unu el la plej ŝatataj de Fattori: bataloj, soldatoj, ĉevaloj. La alia revenanta temo estas la pejzaĝo, precipe lia regiono, la toskana ''maremmo''. Ofte priskribita kiel realisma, en ĉi tiu periodo estis membro de la ''Macchiaioli'', nome la tendenco de pentristoj, kiu estis la pioniroj de la [[impresionismo]]. Fattori estas hodiaŭ konsiderita unu el la plej famaj membroj de ĉi tiu arta movado, kvankam tiutempe oni konsideris ĝin revolucia aŭ ridinda, depende de la vidpunkto, anstataŭ [[avangardo]]. {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Fattori, Giovanni}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj akvafortistoj‎]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj batalpentristoj]] o3903lqiyyafxvh6bbbss8ca0v6ohni 0 636880 9397696 6569597 2026-06-10T07:33:28Z Sj1mor 12103 9397696 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Frederic VESTER''' (23a de novembro, 1925 – 2a de novembro, 2003) estis [[Germanoj|germana]] [[Biokemio|biokemiisto]], kaj fakulo pri [[ekologio]]. El 1982 ĝis 1989 li estis profesoro en la ''Universität der Bundeswehr'' de [[Munkeno]], kaj el 1989 ĝis 1991 li estis profesoro pri Aplikita [[Ekonomiko]] en la [[Universitato de Sankt-Galo]], Svisio. La idearo de Vester influis la formadon de [[Naturprotektismo|naturprotekta movado]] kaj de la [[Alianco '90/La Verduloj|Verda Partio]] en [[Germanio]]. Li estis membro de la [[Roma Klubo]]. Vester estis konata kiel pioniro de la reta sciaro, nome kombino de [[cibernetiko|cibernetikaj]] kaj [[sistemo|sistemaj]] ideoj kaj [[komplikeco]]. Centraj ideoj de reta sciaro estas rigardi sistemoj kiel reto de interrilataj efikoj, kio kondukas al [[Elapereco|elapera]] konduto de la sistemo kiel tuto. Tiaj retoj povas esti priskribitaj uzante protokolojn, matematikajn retojn, komputilan softvaron, por ke iu ajn kun plej baza kompreno de retoj vidu rilatojn, nome kaj pozitivajn kaj negativajn [[Fermitcikla regilo|ciklojn]]. [[Simulado]] de sistemaj retoj povas helpi decidi la longdaŭrajn efikojn de singularaj mezuroj. == Verkoj == * 1976, ''Ballungsgebiete in der Krise'' * 1982, ''Das kybernetische Zeitalter'' * 1985, ''Ein Baum ist mehr als ein Baum'' * 1990, ''Leitmotiv vernetztes Denken'' * 1991, ''Ausfahrt Zukunft: Strategien für den Verkehr von morgen'' * 1999, ''Crashtest Mobilität'' * 2002, ''Aufmerksamkeit im Unterricht'' * 2002, ''Neuland des Denkens'' * 2002, ''Denken, Lernen, Vergessen'' * 2002, ''Phänomen Stress'' * 2002, ''Unsere Welt - ein vernetztes System'' * 2007, ''The Art of interconnected Thinking. Ideas and Tools for Tackling Complexity'' (MCB) {{ISBN|3-939314-05-6}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Vester, Frederic}} [[Kategorio:Kibernetikistoj]] [[Kategorio:Germanaj biokemiistoj]] [[Kategorio:Germanaj biologoj]] [[Kategorio:Germanaj ekologoj]] [[Kategorio:Sistembiologoj]] pdtptpz7bdxz0si1b2by98g9ennk5lk 0 640767 9397654 9215339 2026-06-10T07:03:55Z Sj1mor 12103 9397654 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Don Van Vliet''' (naskiĝis en [[Glendale (Kalifornio)|Glendale]], la 15-an de januaro 1941 - mortis en [[Arcata]], la 17-an de decembro 2010), plej konata per la arta nomo '''Captain Beefheart''', estis usona [[kantisto]], [[kantaŭtoro]], [[mult-instrumentisto]], kaj vidartisto. Kelkfoje kunlaborante kun sia amiko [[Frank Zappa]], la muzika verko de Van Vliet estis farita kun turnanta aro de muzikistoj nomata la Magic Band, kun kiu li registris 13 studialbumojn inter 1964 kaj 1982. Lia muziko miksis elementojn de [[bluso]], [[libera ĵazo]], [[Rok-muziko|roko]], kaj avangarda kunmetaĵo kun idiosinkraziaj ritmoj, superrealisma vortludo, kaj lia larĝa voĉa amplekso, komune raportita kiel kvin oktavoj. == Diskaro == * Safe as Milk (1967) * Strictly Personal (1968) * Trout Mask Replica (1969) * Lick My Decals Off, Baby (1970) * Mirror Man (1971) * The Spotlight Kid (1972) * Clear Spot (1972) * Unconditionally Guaranteed (1974) * Bluejeans & Moonbeams (1974) * Shiny Beast (Bat Chain Puller) (1978) * Doc at the Radar Station (1980) * Ice Cream for Crow (1982) * Bat Chain Puller (2012) {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Beefheart, Captain}} [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] [[Kategorio:Usonaj superrealismaj artistoj]] [[Kategorio:Usonaj poetoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Progresivrokmuzikaj muzikistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Frank Zappa]] [[Kategorio:Usonaj buŝharmonikistoj]] [[Kategorio:Usonaj klasikaj komponistoj]] [[Kategorio:Basklarnetistoj]] [[Kategorio:Usonaj ekologiistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj roksaksofonistoj]] [[Kategorio:Eksperimentaj komponistoj]] [[Kategorio:Eksperimentaj rokmuzikistoj]] [[Kategorio:Usonaj eksperimentaj muzikistoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1965]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj malfonditaj en 1982]] 88gv9qgsbifmg8su1i29c7a0kiyzonc 0 640983 9397579 9162475 2026-06-10T05:57:30Z Sj1mor 12103 9397579 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Fluxus manifesto.jpg|eta|Manifesto]] '''Fluxus ''' estis internacia, interdisciplina komunumo de [[Artisto|artistoj]], [[komponistoj]], [[Dizajno|dizajnistoj]] kaj [[Poezio|poetoj]] dum la [[Kontraŭkulturo de la 1960-aj jaroj|1960-aj]] kaj [[1970-aj jaroj]], kiuj okupiĝis pri eksperimentaj artaj prezentoj, kiuj emfazis la artan procezon super la finita produkto. Fluxus estas konata pro eksperimentaj kontribuoj al diversaj artaj komunikiloj kaj disciplinoj kaj pro generado de novaj artaj formoj. Ĉi tiuj artaj formoj inkludas [[intermezo]], esprimo kreita de Fluxus-artisto [[Dick Higgins]]; [[Konceptarto|koncepta arto]], unue evoluigita de Fluxus-artisto [[Henry Flynt]]; kaj [[Vidaj artoj|videarto]], unue pioniraj de [[Paik Nam-june]] kaj [[Wolf Vostell]]. Nederlanda galeriano kaj artkritikisto [[Harry Ruhé]] priskribas Fluxus kiel "la plej radikala kaj eksperimenta arta movado de la 1960-aj jaroj." Fluxus-partoprenantoj inkluzivis artistojn, komponistojn, dizajnistojn kaj arkitektojn, same kiel ekonomikistojn, matematikistojn, balet-dancistojn, kuiristojn, kaj eĉ teologon. Same signife, ke ili reprezentis naciojn tra multaj kontinentoj, ĉefe [[Azio]], [[Eŭropo]]. kaj [[Nordameriko]]. Multaj artistoj de la 1960-aj jaroj partoprenis Fluxus-agadojn, inkluzive de [[Joseph Beuys]], [[George Brecht]], [[Robert Filliou]], [[Al Hansen]], [[Dick Higgins]], [[Bengt af Klintberg]], [[Alison Knowles]], Addi Køpcke, [[Yoko Ono]], [[Paik Nam-june]], [[Ben Patterson]], [[Daniel Spoerri]], kaj [[Wolf Vostell]]. Ne nur ili estis diversa komunumo de kunlaborantoj, kiuj influis sin reciproke, ili ankaŭ estis, plejparte, amikoj. Ili kolektive havis, tiam, radikalajn ideojn pri arto kaj la rolo de arto en socio. La intersekcaj komunumoj ene de Fluxus kaj la maniero, laŭ kiu Fluxus disvolviĝis en superrigardaj stadioj, signifis, ke ĉiu partoprenanto havis tre malsamajn ideojn pri tio, kio Fluxus estis. [[George Maciunas]], fondinto de Fluxus, proponis konatan manifeston, sed malmultaj konsideris Fluxus kiel veran movadon, kaj tial la manifesto ne estis plejparte adoptita. Anstataŭe serio da festivaloj en [[Wiesbaden]], [[Kopenhago]], [[Stokholmo]], [[Amsterdamo]], [[Londono]] kaj [[Novjorko]] kreis malstriktan sed fortikan komunumon kun multaj similaj kredoj. En harmonio kun la reputacio de Fluxus gajnita kiel forumo de eksperimentado, iuj Fluxus-artistoj priskribis Fluxus kiel laboratorio. Fluxus ludis gravan rolon en la plivastigo de konsiderata arto. La originoj de Fluxus kuŝas en multaj el la konceptoj esploritaj de komponisto [[John Cage]] en sia eksperimenta muziko de la 1930-aj jaroj tra la 1960-aj jaroj. Post ĉeesti kursojn pri [[Zeno|Zen-Budhismo]] instruitaj de [[D. T. Suzuki]], Cage instruis pri eksperimenta kunmetaĵo de 1957 ĝis 1959 ĉe [[La Nova Lernejo por Socia Esplorado]] en [[Novjorko]]. Ĉi tiuj klasoj esploris la nociojn pri hazardo kaj nedeterminado en arto, uzante muzikajn partiturojn kiel bazon por komponaĵoj, kiuj povus esti faritaj laŭ eble senfinaj manieroj. Iuj de la artistoj kaj muzikistoj, kiuj partoprenis en Fluxus, inkluzive de [[Jackson Mac Low]], La Monte Young, George Brecht, Al Hansen, kaj Dick Higgins ĉeestis la klasojn de Cage. Grava influo troviĝas en la laboro de [[Marcel Duchamp]]. Ankaŭ grave estis [[Dadaismo|Dada-poetoj]] kaj pentristoj, redaktita de Robert Motherwell, libro de tradukoj de Dada-tekstoj vaste legitaj de membroj de Fluxus. La termino [[kontraŭ-arto]], antaŭulo de [[Dadaismo]], estis kreita de Duchamp ĉirkaŭ 1913, kiam li kreis siajn unuajn pretajn specojn el trovitaj objektoj (ordinaraj objektoj trovitaj aŭ aĉetitaj kaj deklaritaj arto). == Rilataj artistoj == Ĉar Fluxus ne estis enkadrigita sub konkretaj reguloj, diversaj artistoj povas esti ligitaj al ĝi: komponistoj, verkistoj, pentristoj, vifeo-artistoj kaj tiel plu. <gallery> Dosiero:Beuys-Feldman-Gallery.jpg|[[Joseph Beuys]] Dosiero:Sean_al_sf_b.jpg|[[Al Hansen]] Dosiero:Yoko Ono 2007.jpg|[[Yoko Ono]] ‎</gallery> <div style="column-count: 4;"> * [[Eric Andersen]] * [[Ay-O]] * [[Joseph Beuys]] * [[George Brecht]] * [[Don Boyd]] * [[Allen Bukoff]] * [[Joseph Byrd]] * [[John Cage]] * [[Giuseppe Chiari]] * [[Philip Corner]] * [[Gautam Dasgupta]] * [[Jean Dupuy]] * [[Oyvind Fahlstrom]] * [[Luc Fierens]] * [[Robert Filliou]] * [[Henry Flynt]] * [[Ken Friedman]] * [[Jacques Halbert]] * [[Al Hansen]] * [[Beck Hansen]] * [[Geoffrey Hendricks]] * [[Dick Higgins]] * [[Ruud Janssen]] * [[Ray Johnson]] * [[Joe Jones]] * [[Bengt af Klintberg]] * [[Alison Knowles]] * [[Takehisa Kosugi]] * [[Philip Krumm]] * [[Shigeko Kubota]] * [[George Landow (filmmaker)|George Landow]] * [[Vytautas Landsbergis]] * [[György Ligeti]] * [[Jackson Mac Low]] * [[George Maciunas]] * [[Barry McCallion]] * [[Jadis Mercado]] * [[Gustav Metzger]] * [[Larry Miller]] * [[Charlotte Moorman]] * [[Yoko Ono]] * [[Genesis P-Orridge]] * [[Nam June Paik]] * [[Ben Patterson]] * [[Dieter Roth]] * [[Carolee Schneemann]] * [[Litsa Spathi]] * [[Daniel Spoerri]] * [[Yasunao Tone]] * [[Cecil Touchon]] * [[Ben Vautier]] * [[Natasha Vita-More]] * [[Cynthia Von Buhler]] * [[Wolf Vostell]] * [[Yoshi Wada]] * [[Emmett Williams]] * [[La Monte Young]] * [[Christian Xatrec]] </diV> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Fluxus| ]] [[Kategorio:Nuntempa arto]] [[Kategorio:Koncepta arto]] [[Kategorio:Avangardismo]] [[Kategorio:Eksperimenta muziko]] [[Kategorio:Internaciaj artistaj kolektivoj]] [[Kategorio:Novdadaismo]] opx0r4nyfa9jr5qvv2ck45z5bjm3fu1 0 640989 9397566 8559326 2026-06-10T05:50:10Z Sj1mor 12103 9397566 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Milton Ernest "Robert" RAUSCHENBERG''' (n. la [[22-a de oktobro|22-an de oktobro]] [[1925]] - m. la [[12-a de majo|12-an de majo]] [[2008]]) estis usona [[Pentrado|pentristo]] kaj grafika artisto, kies fruaj verkoj anticipis la [[Poparto|pop-artan movadon]]. Rauschenberg estas konata pro sia [[kombina pentrarto]] de la 1950-aj jaroj, en kiuj ne-tradiciaj materialoj kaj objektoj estis uzataj en novigaj kombinaĵoj. Rauschenberg estis kaj [[Pentrado|pentristo]] kaj [[skulptisto]] kaj la Kombinoj estas kombinaĵo de ambaŭ, sed li ankaŭ okupiĝis pri [[Fotarto|fotografio]], [[gravurado]] kaj [[Spektaklo|spektakloj]]. Robert Rauschenberg ricevis la Nacian Medalon de Arto en 1993. Li iĝis la ricevanto de la [[Tutmonda Art-Premio Leonardo da Vinci]] en 1995 kiel rekono al siaj pli ol 40 jaroj da fruktodona artfarado. Rauschenberg vivis kaj laboris en [[Novjorko]] same kiel en [[Insulo Captiva]], [[Florido]], ĝis la morto pro kormalsano la 12-an de majo, 2008. {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Rauschenberg, Robert}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj desegnistoj]] [[Kategorio:Ambaŭseksemaj artistoj]] [[Kategorio:Usonaj popartistoj]] [[Kategorio:Grammy-laŭreatoj]] 1pkio4qsk1h9v5u7x3h8ter7yaaj30y 0 645309 9397664 8911238 2026-06-10T07:08:53Z Sj1mor 12103 9397664 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Gaston LACHAISE''' ([[19-a de marto|19-an de marto]] [[1882]] - [[18-a de oktobro|18-an de oktobro]] [[1935]]) estis usona skulptisto naskiĝinta en Francio, aktiva en la frua [[20-a jarcento]]. Devena de [[Parizo]], li estis plej fama pro siaj nudaj inoj kiel ''Staranta Virino''. Gaston Lachaise instruis la rafinadon de eŭropa skulptaĵo vivante en Francio. Li renkontis junan usonan virinon, Isabel Nagel, kaj la paro transloĝiĝis al [[Usono]], kie lia metio maturiĝis kaj li estis influita kaj inspirita de usonaj manieroj. Lachaise helpis redifini la inan nudecon laŭ nova kaj potenca maniero. Liaj desegnaĵoj ankaŭ reflektis lian novan stilon de la ina formo. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lachaise, Gaston}} [[Kategorio:Francaj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] 2txmxknwruu6djz67bgaqvbyncn79hv 0 646081 9397878 9051901 2026-06-10T11:43:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397878 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Acetata propionata anhidrido</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride2D.png|300ra|acetata propionata anhidrido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Acetata propanata anhidrido''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|300ra|acetata propionata anhidrido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Acetata propanata anhidrido''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Acetata propanata anhidrido * Acetato de propanilo * Propanila acetato * Propionila acetato |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|5|H|8|O|3'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=13080-96-1 13080-96-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10673579.html 10673579] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/12956798 12956798] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo kun penetranta odoro |- |[[Molmaso]]||116,1152 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 1,039g cm⁻³<ref>[http://www.chemnet.com/cas/en/13080-96-1/ACETIC-PROPIONIC-ANHYDRIDE.html ChemNet]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|154,1}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.399}}<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/13080-96-1_1120563.html ChemSrc]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|63,5}} |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||580&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R34|R34]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|C|T|Xn}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|314}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|260|264|280|301+330+331|303+361+353|304+340|305+351+338|310|321|363|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Acetata propanata anhidrido''' aŭ '''C₅H₈O₃''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[anhidrido]]j de la [[propanata acido]] kaj [[acetata acido]]. Acetata propanata anhidrido estas senkolora likvaĵo kun penetranta odoro, uzata kiel analiza reakciaĵo kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Acetata propanata anhidrido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Acetata propanata anhidrido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per interagado de [[acetata acido]] kaj [[propanoila klorido]]:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=YOgDAAAAMBAJ&pg=PA1369&lpg=PA1369&dq=acetic+propionic+anhydride+liquid&source=bl&ots=zQVRc7a1xT&sig=ACfU3U1f19k5B4GBHCmFl6HAARlujTqi2A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjTpZ7l-cjiAhWDct8KHXV8Cbg4ChDoATAGegQICRAB#v=onepage&q=acetic%20propionic%20anhydride%20liquid&f=false Competition Science Vision]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic acid 3D.png|110ra|acetata acido]]+[[Dosiero:Propanoyl_chloride_3D.png|110ra|propanoila klorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|70ra|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de [[acetila klorido]] kaj [[propionata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetyl chloride 3D.png|110ra|acetila klorido]]+[[Dosiero:Propionic acid 3D.png|110ra|propionata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|70ra|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per reakcio inter ''propionata anhidrido'', [[acetila klorido]] kaj akvo: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Propionic anhydride 3D.png|110ra|propionata anhidrido]]+2[[Dosiero:Acetyl chloride 3D.png|110ra|acetila klorido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|70ra|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>2[[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+2[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|70ra|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per senhidratigo inter [[acetata acido]], [[propionata acido]] en ĉeesto de [[fosfora kvinoksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic acid 3D.png|110ra|acetata acido]]+[[Dosiero:Propionic acid 3D.png|110ra|propionata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [-H_2O]{P_2O_5}\, }</math>[[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per senhidratigo inter [[acetata acido]] kaj [[propionata acido]] en ĉeesto de [[fosfora triklorido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 3[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|110ra|acetata acido]]+3[[Dosiero:Propionic acid 3D.png|110ra|propionata acido]]+[[Dosiero:Phosphorus-trichloride-3D-vdW.png|30ra|fosfora triklorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>3[[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+3[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|30ra|klorida acido]]+[[Dosiero:Phosphonic-acid-3D-balls-A.png|30ra|fosfita acido]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per kataliza reakcio inter [[etileno]], [[karbona unuoksido]] kaj [[acetata acido]]:<ref>[https://patents.google.com/patent/US3852346A/en Production of carboxylic acid anhydrides]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethylene 3D 2.png|110ra|etileno]]+[[Dosiero:Carbon-monoxide-3D-balls.png|30ra|karbona unuoksido]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|110ra|acetata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per kataliza reakcio inter [[formaldehido]], [[karbona unuoksido]] kaj [[propionaldehido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Formaldehyde 3D.png|110ra|formaldehido]]+[[Dosiero:Carbon-monoxide-3D-balls.png|30ra|karbona unuoksido]]+[[Dosiero:Propanal 3D.png|110ra|propionaldehido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''acetata propanata anhidrido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|70ra|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|110ra|acetata acido]]+[[Dosiero:Propionic acid 3D.png|110ra|propionata acido]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''acetata propanata anhidrido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium propionate 3D.png|110ra|natria propionato]]+[[Dosiero:Sodium acetate 3D.png|60ra|natria acetato]] |} </center> === Reakcio 3 === * Reakcio per alkohola transesterigo kun [[metanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|110ra|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Propionic acid 3D.png|110ra|propionata acido]]+[[Dosiero:Methyl-acetate-3D-balls.png|110ra|metila acetato]] |} </center> === Reakcio 4 === * Reakcio kun [[klorida acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|70ra|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Propanoyl_chloride_3D.png|110ra|propanoila klorido]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|110ra|acetata acido]] |} </center> === Reakcio 5 === * Reakcio kun [[amoniako|NH3]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|110ra|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Propionamide 3D.png|110ra|propanamido]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|110ra|acetata acido]] |} </center> === Reakcio 6 === * Kataliza reduktigo de la ''acetata propanata anhidrido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{[2H]}\, }</math>[[Dosiero:Acetaldehyde 3D.png|110ra|acetaldehido]]+[[Dosiero:Propionic acid 3D.png|110ra|propionata acido]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[tionila klorido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acetic_propanoic_anhydride3D.png|110ra|acetata propanata anhidrido]]+[[Dosiero:Thionyl-chloride-from-xtal-3D-balls-B.png|70ra|tionila klorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Propanoyl_chloride_3D.png|110ra|propanoila klorido]]+[[Dosiero:Acetyl chloride 3D.png|110ra|acetila klorido]]+[[Dosiero:Sulfur-trioxide-3D-vdW.png|70ra|sulfura trioksido]] |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_US_CB51474858.aspx Chemical Book] * [http://www.molbase.com/en/cas-13080-96-1.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190601223123/http://www.molbase.com/en/cas-13080-96-1.html |date=2019-06-01 }} * [https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?Name=InChI=1S/C5H8O3/c1-3-5(7)8-4(2)6/h3H2,1-2H3 NIST National Institute of Standards and Technology] * [https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja01176a517 ACS Publications] * [https://books.google.com.br/books?id=DdrnCAAAQBAJ&pg=PA76&lpg=PA76&dq=acetic+propionic+anhydride&source=bl&ots=jE2sLwa8dV&sig=ACfU3U1ey3hCoiqy6VKRaa3D-vdCMOwfnw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjqwI2I88jiAhUxmeAKHQNGB4o4FBDoATAFegQICRAB#v=onepage&q=acetic%20propionic%20anhydride&f=false Concepts in Biochemical Pharmacology] * [https://books.google.com.br/books?id=L4Qnkb8rLwQC&pg=PA334&dq=propionyl+acetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjRnIvn88jiAhWIiOAKHYD2DnMQ6AEIKjAA#v=onepage&q=propionyl%20acetate&f=false Intermediates for Organic Synthesis] * [https://books.google.com.br/books?id=qoHFCwAAQBAJ&pg=PA192&dq=propionyl+acetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjRnIvn88jiAhWIiOAKHYD2DnMQ6AEINzAC#v=onepage&q=propionyl%20acetate&f=false Enantioselective Titanium-catalysed Transformations] * [https://books.google.com.br/books?id=FAD8N3TNeakC&pg=PA187&dq=%22acetic+propionic%22+anhydride&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjO95uNmMniAhXSs1kKHdGRA4oQ6AEILjAB#v=onepage&q=%22acetic%20propionic%22%20anhydride&f=false Ester Formation and Hydrolysis and Related Reactions] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Acetatoj}} [[Kategorio:Anhidridoj]] [[Kategorio:Acetatoj|propanata]] 6gmnpgs2ll094in68ehpjqhezsd62ee 0 648873 9397206 8259898 2026-06-09T14:38:02Z Sj1mor 12103 9397206 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} <!--[[Dosiero:Jorg Breu Sr St Bernhard Zwettl.jpg|eta|240px|''[[Bernardo de Clairvaux]] kuracante demonposedon'', altarero de [[Zwettl]].]]--> [[Dosiero:Melker Altar - Dornenkrönung.JPG|240px|eta|maldekstre|''Kristo dornokronita''.]] '''Jörg Breu la Maljuna''' (ĉirkaŭ 1475–1537) estis [[pentristo]] de [[Augsburg]] de la nomita Germandanuba skolo. Li estis la filo de teksisto. Li estis la patro de [[Jörg Breu la Juna]], kiu kunlaboris kun la patro en kelkaj verkoj.<ref name=JBJ2>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.dorotheum.com/auktionen/aktuelle-auktionen/kataloge/list-lots-detail/auktion/9960-alte-meister/lotID/557/lot/1481912-jorg-breu-d-a-augsburg-14751537-und-jorg-breu-d-j-augsburg-15101547.html?currentPage=1&img=2|titolo=Jörg Breu d. Ä. (Augsburg 1475–1537) und Jörg Breu d. J. (Augsburg 1510–1547) Die heilige Sippe|aŭtoro=Alexander Strasoldo|eldoninto=Dorotheum|lingvo=de|citaĵo=Bei der farbigen Ausmalung ist von einem Anteil seines Sohnes auszugehen.|alirdato=2019-06-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20171117003119/https://www.dorotheum.com/auktionen/aktuelle-auktionen/kataloge/list-lots-detail/auktion/9960-alte-meister/lotID/557/lot/1481912-jorg-breu-d-a-augsburg-14751537-und-jorg-breu-d-j-augsburg-15101547.html?currentPage=1&img=2|arkivdato=2017-11-17}}</ref> Li veturis al Aŭstrio kaj kreis kelkajn mult-panelajn altarerojn tie en 1500–02, kiel la Altaro de [[Melk]] (1502). Li revenis al Augsburg en 1502 kie li iĝis majstro. Li veturis al Italio dufoje, en ĉirkaŭ 1508 kaj en 1514/15. Post lia morto en 1537, lia filo, Jörg Breu la Juna plue estris lian atelieron de Augsburg ĝis sia propra morto nur 10 jarojn poste. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Breu, Jörg}} [[Kategorio:Germanaj renesancaj pentristoj]] 230rqsy1c37q2t6xd6s3fso0cjy7877 0 649010 9397163 9350214 2026-06-09T14:08:38Z Sj1mor 12103 9397163 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Stefan LOCHNER''' (ankaŭ '''Stephan Lochner''' kaj '''Meister Stefan'''; ĉirkaŭ 1410 – fin de 1451) estis [[Germanoj|germana]] [[pentristo]] kiu laboris en la fino de la "milda stilo" de la [[Internacia gotika stilo|Internacia Gotiko]]. Liaj pentraĵoj kombinas la tendencon de tiu epoko al longaj flugolinioj kaj brilaj koloroj kun [[realismo|realismaj]], virtuozaj [[Oleo-pentrado|surfacoteksturoj]] kaj plinovigema bildaro de pli frua Norda [[Renesanco]]. Baze en [[Kolonjo]], tiama komerca kaj arta kerno de norda Eŭropo, Lochner estis unu el la plej gravaj germanaj pentristoj antaŭ [[Albrecht Dürer]]. Survivantaj verkoj estas unu-panelaj ole-pentraĵoj, religiaj poliptikoj kaj iluminaciitaj manuskriptoj, kiuj ofte montras prilaboritajn kaj blu-flugilajn anĝelojn. Nuntempe ĉirkaŭ 37 unuopaj paneloj estas atribuita al li certe.<ref> Chapuis, 103 </ref> [[Dosiero:Stefan Lochner Altar of the Magi.jpg|320ra|eta|maldekstre|''Dombilda Altarero'' (aŭ ''Altarero de la Patronaj Sanktuloj de la urbo'' aŭ ''Adorado de Magiuloj''),<ref name="w7">Wellesz, 7</ref> centra panelo. Tempero sur kverko, 260 × 285 cm. [[Katedralo de Kolonjo]].]] Oni konas malmulte pri lia vivo. Artohistoriistoj asociante la Meister Dombild kun la historie dokumentita Stefan Lochner kredas, ke li naskiĝis en [[Meersburg]] en sudokcidenta Germanio ĉirkaŭ 1410, kaj ke li pasigis iome da sia metilernanteco en [[Flandraj Primitivuloj|Flandrio]]. Postaj registroj indikis, ke lia kariero disvolvigis rapide, sed haltiĝis pro tro frua morto. Oni scias, ke li estis komisiita ĉirkaŭ 1442 fare de la konsilantaro de Kolonjo por havigi ornamaĵojn por la vizito de la imperiestro [[Frederiko la 3-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 3-a]], kio iĝis grava okazo por la urbo. Registroj el la postaj jaroj indikis pliiĝantan riĉon kaj la aĉeton de nombraj propraĵoj ĉirkaŭ la urbo. Poste ŝajne li super-etendis siajn financojn kaj falis en ŝuldoj. Plago frapis Kolonjon en 1451 kaj tie, krom la registroj de kreditintoj, mencioj de Stephan Lochner finis; oni supozas, ke li mortis tiun jaron, estante ĉirkaŭ 40-jaraĝa. La identeco kaj reputacio de Lochner perdiĝis ĝis rekupero de la arto de la 15-a jarcento dum la komenco de la romantisma periodo de la 19-a jarcento. Spite etendan historian esploradon, atribuo restas malfacila; dum jarcentoj nombraj asociaj verkoj estis grupigitaj kaj izole atribuitaj al la Meister Dombild, [[Provizora nomo|notnomo]] elprenita el la Dombilda Altarero (nome katedrala bildo, konata ankaŭ kiel Altarero de la Patronaj Sanktuloj de la urbo) ankoraŭ en la [[Katedralo de Kolonjo]]. Ero de la taglibro de Durero iĝos ŝlosilaj, post 400 jaroj, en la 20a-jarcenta establado de la identeco de Lochner. Nur du atribuitaj verkoj estas datitaj, kaj neniu estas subskribita.<ref> Corley, 78 </ref> Lia influo sur postaj generacioj de nordaj artistoj estis esenca. Krom la multaj rektaj kopioj faritaj en la fino de la 15a jarcento, eĥoj el liaj paneloj estas videblaj en verkoj de [[Rogier van der Weyden]] kaj [[Hans Memling]]. La verkaro de Lochner estis laŭdita de [[Friedrich Schlegel]] kaj de [[Goethe]] pro sia kvalito, speciale pro la "dolĉeco kaj gracio" de liaj Madonoj.<ref> Borchert, 249 </ref> {| class="wikitable" |[[Dosiero:Stefan_Lochner,_Die_Apostelmartyrien_left.jpg|eta|200ra|Maldekstra alo, Martirio de la Apostoloj]] |[[Dosiero:Jüngstes Gericht - Stefan Lochner - Wallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud-5126 (cropped).jpg|eta|400ra|Centra peco de la ''Lasta Juĝo'', ĉirkaŭ 1435. ''Wallraf-Richartz-Museum'', Kolonjo.]] |[[Dosiero:1435_Lochner_Apostelmartyrien_Altarflügel_rechts_anagoria.JPG|eta|200ra|Dekstra, Martirio de la Apostoloj]] |} == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Borchert, Till-Holger. Van Eyck to Dürer. London: Thames & Hudson, 2011. ISBN 978-0-500-23883-7 * Chapuis, Julien. Stefan Lochner: Image Making in Fifteenth-Century Cologne. Turnhout: Brepols, 2004. ISBN 978-2-503-50567-1 * Corley, Brigitte. "A Plausible Provenance for Stefan Lochner?". Zeitschrift für Kunstgeschichte, Volume 59, 1996 * Wellesz, Emmy. The Masters, 76: Stephan Lochner. London: Fratelli Fabbri, 1963 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Lochner, Stefan}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Gotikaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj romkatolikoj]] 75yro1zll2o6k7w9sf2pbjpexjkiwt4 0 653250 9397330 8239023 2026-06-09T19:19:58Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397330 wikitext text/x-wiki La 30an de aprilo okazis la '''japana imperia transiro de 2019''', en kiu imperiestro [[Akihito]] de [[Japanio]] estis sukcedita de sia filo Princo [[Naruhito]], finante la Eraon [[Heisei]]. La abdiko de la japana imperiestro estis senprecedenca evento en la moderna historio de la lando. La 1-an de aprilo [[2019]], la nomo de la nova imperia epoko, kiu sekvis la Heisei Eraon, estis konata kiel [[Rejŭa-epoko]] (Bela harmonio). == Vidu ankaŭ == * [[Rejŭa-epoko]] * [[Naruhito]] {{Projektoj}} [[Kategorio:2019 en Japanio]] [[Kategorio:Politiko de Japanio]] [[Kategorio:Politiko en 2019]] rdemspgtmhkr9wh2capguqd9ryx70iv 0 653959 9397540 8652766 2026-06-10T04:25:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397540 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 68947 ''Brunofunk'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 68947 Brunofunk |Aliaj_nomoj = '''2002 PW₁₅₆''' ; 1999 XO₂₂₆ |Dato_de_malkovro = {{dato|8|aŭgusto|2002}} |Malkovrinto = [[Sebastian F. Hönig]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Mt. Palomar]] ([[Usono]]) |Epoko = 2458600,5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 413,965 [[1 E9 m|Gm]] (2,767 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 381,719 Gm (2,552 AU) |Apoapsido = 446,210 Gm (2,983 AU) |Discentreco = 0,07789 |Periodo = 1681,339 [[tago]]j (4,603 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 23:5 / 172:9 Mer / 15:2 Ven / 22:9 Mar / ~4:31 Jup --> |Klinangulo = 2,920° |Meza_anomaliangulo = 239,636°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 321,708° |Argumento_de_periapsido = 338,405° |Terdistanco_min = 229,719 [[1 E9 m|Gm]] (1,536 [[astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 15,7 }} '''68947 ''Brunofunk''''' estas asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|8|aŭgusto|2002}} de la [[Germanio|germana]] [[astronomo]], [[Sebastian F. Hönig|Sebastian Florian Hönig]] sur bildoj faritaj elde la [[Observatorio de la Monto Palomar]] ([[Kalifornio]], [[Usono]]) en la kadro de la kampanjo [[NEAT]] == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de ''Bruno Funk'', kiu fondis la Observatorion Messelberg en [[Donzdorf]]<ref>[http://www.sternwarte-donzdorf.de/ ''Messelbergsternwarte Donzdorf'' (Observatorio Messelberg en Donzdorf)] {{lingvokodo|de}}</ref> en [[1987]], kaj kolektis ĉiujn rimedojn por ties realigo el privataj kaj publikaj subtenantoj. La observatorio estas bone konata pro sia publika eduko pri astronomio. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|68947-brunofunk-2002-pw156}} * {{de}} [http://www.sternwarte-donzdorf.de/index.php/sternwarte-und-verein/86-entdeckung-eines-kleinplaneten Malkovro de malgranda planedo ; el la paĝaro de la ''Messelbergsternwarte Donzdorf''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190814125400/http://www.sternwarte-donzdorf.de/index.php/sternwarte-und-verein/86-entdeckung-eines-kleinplaneten |date=2019-08-14 }} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (68001–69000)#68901-68950|Listo de asteroidoj (68001 – 69000)]] |antaŭ = [[(68946) 2002 PX138|(68946) 2002 PX₁₃₈]] |periodo = '''68947 ''Brunofunk''''' |post = ''[[68948 Mikeoates]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Brunofunk}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Sebastian F. Hönig]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] ay64ax05r72z03r15k4xkcks84fn89c 0 657729 9397185 8279606 2026-06-09T14:17:28Z Sj1mor 12103 9397185 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Konstantin Aleksandroviĉ Trutovskij''' ({{lang-ru|Константин Александрович Трутовский}}; la {{daton|9|2|1826}} en [[Kursk]] — la {{daton|29|3|1893}} en Jakovlevka, [[Belgoroda provinco]]) estis rusa [[ĝenrismo|ĝenrisma]] [[pentristo]] kaj ilustristo. Kiel studento en [[Sankt-Peterburgo]], li faris la unuan konatan portreton de [[Fjodor Dostojevskij]],<ref name="R" /> (lia samstudanto en la inĝeniera lernejo). Li estis implikita en la Petraŝevskij-Rondo, sed evitis areston. En 1849 li revenis al la relativa sekureco de la familia bieno, kiun li heredis post la morto de sia patrino.<ref name="K" >[http://kpravda.ru/article/culture/001570/ "Его картины знал народ"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190307053011/http://www.kpravda.ru/article/culture/001570 |date=2019-03-07 }} de Vladimir Stepanov @ Kurskaja Pravda. Alirita la 5an de septembro 2019.</ref> Li pentris en lokaj vilaĝoj, kaj vizitadis Sankt-Peterburgon kaj [[Moskvo]]n nur por aranĝi ekspoziciojn.<ref name="A">[http://www.artsait.ru/art/t/trutovsky/main.htm Brief biography] @ Russian Painting.</ref> Krom la pentraĵoj, li ilustris kelkajn verkojn de [[Nikolai Gogol]], [[Miĥail Lermontov]], [[Marko Vovĉok]], [[Taras Ŝevĉenko]] kaj [[Ivan Krilov]]. Per sia unua edziĝo li parenciĝis al la verkisto [[Sergio Aksakov]]. Lia tria edzino estis flanka posteulo de la verkisto [[Aleksandro Gribojedov]].<ref name="R" >[http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/19th-century/late-19th-century/realist/konstantin-trutovsky Brief biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121102101105/http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/19th-century/late-19th-century/realist/konstantin-trutovsky |date=2012-11-02 }} @ RusArtNet. Alirita la 5an de septembro 2019.</ref> == Kelkaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="145"> Trutovsky Konstantin Na Senovale.jpg|Surfojne. Trutovsky 001.jpg|Ĥorovod en Kursk. Trutovsky Kolyadki.jpg|Kristnasko en Ukrainio. Trutovsky 005.jpg|Rura instruisto. </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Trutovskij, Konstantin}} [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] 2v84532yvvq7ssahegml6n25t8jt1jl 0 665083 9397759 6762037 2026-06-10T08:37:47Z Sj1mor 12103 9397759 wikitext text/x-wiki {{informkesto gravulo}} [[Apollo-Sojuz-testprojekto]] '''Aleksej Arĥipoviĉ Leonov''', ({{lang-ru|Алексей Архипович Леонов}}, latinliterigite laŭ sistemo [[IFA]] {{IFA|ɐlʲɪˈksʲej ɐˈrxʲipəvʲɪtɕ lʲɪˈonəf}} (naskiĝis la 30-an de majo 1934, mortis la 11-an de oktobro 2019) estis [[Sovetunio|sovetia]] [[rusoj|rusa]] [[kosmonaŭto]], ĉefgeneralo de la [[ruĝa armeo|sovetia aerarmeo]], verkisto kaj artisto. La 18-an de marto 1965, li fariĝis la unua homo kiu sukcesis pri kosmopromeno, fake pri "[[eksterveturila agado]]" (EVA), elirante de la kosmokapsulo dum 12 minutoj kaj 9 sekundoj. En julio 1975, Leonov komandis la kosmoŝipon [[Sojuz (kosmoŝipo)|Sojuz 19]] en la misio [[Apollo-Sojuz-testprojekto]], kiu en la kosmo dum du tagoj kuniĝis kun la usona komando kaj servo-modulo de la usona kosmoŝipo [[Apollo (kosmoŝipo)|Apollo]]. {{projektoj}} {{ĝermo|kosmo}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Leonov, Aleksej}} [[Kategorio:Sovetiaj kosmonaŭtoj]] [[Kategorio:Herooj de Sovetunio]] [[Kategorio:Sovetiaj generaloj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj komunistoj]] g91o817uvyt92njr0g0vvzezy5wh75l 0 665107 9397277 9247554 2026-06-09T17:30:01Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397277 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto | nomo = 2GIS | emblemo = [[Dosiero:2GIS_logo.svg|180ra]] | formo = [[Kompanio kun limigita respondeco|SLR]] | fondo = 1999 | sidejo = [[Novosibirsko]] ([[Rusio]]) | estro = Aleksandr Sisojev | dungitaro = 4500<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vc.ru/story/84783-osnovatel-2gis-aleksandr-sysoev-my-nauchili-mir-delat-lokalnye-servisy-a-yandeks-mnogie-veshchi-u-nas-perenyal | titolo = Основатель «2ГИС» Александр Сысоев: «Мы научили мир делать локальные сервисы, а "Яндекс" многие вещи у нас перенял» | titolo-aldono = | alirdato = 2019-09-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-09-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[vc.ru]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref> | spezo = 3 046 012 000 rubloj (2017)<ref name="kartoteka">{{citaĵo el la reto | url = https://www.kartoteka.ru/card/391a7725ece98c1ad08b06e2e3ab4fdd/2548b1c5767f10c99fa81ef27befabf0/ | titolo = ООО "ДубльГИС" | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Kartoteka.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref> | bilanco = 261 286 000 rubloj (2017)<ref name="kartoteka"/> | kampo = elektronikaj informlibroj kaj mapoj | malfondo = | ttt = {{URL|info.2gis.ru}} }} [[Dosiero:2GIS (2).jpg|eta|Nomo de la firmao sur ĝia ĉefsidejo. Novosibirsko.]] '''2GIS''' ({{lang-ru|2ГИС}}, prononceblas {{lang-ru|двагис}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ampravda.ru/2013/06/26/print038866.html | titolo = Директор 2ГИС в Благовещенске: «Без конкуренции мы бы стояли на месте» | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-06-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Амурская правда | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = {{lang-ru|Правильно говорить „двагис“}} }}</ref>; antaŭ redezajnado de la varomarko: {{lang-ru|ДубльГИС}}) estas la rusia mapa kompanio, kiu eldonas samnomajn elektronikajn informlibrojn kun urbomapoj. Ĝi estis fondita en [[1999]]. Ĝia ĉefsidejo troviĝas en [[Novosibirsko]] ([[Rusio]]). La kompanio eldonis informlibrojn kun mapoj de pluraj rusiaj kaj eksterlandaj urboj, kies nombro daŭre kreskas. En [[oktobro 2019]] haveblis informlibroj kun mapoj por [[Kazaĥio]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.newskaz.ru/regions/20120409/2939118.html | titolo = Электронный справочник Алматы выпустила российская компания | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-04-09 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Новости Казахстана | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>, [[Italio]], [[Ĉeĥio]], [[Ĉilio]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Kirgizio]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/perm/company/news/2gis-v-bishkeke | titolo = 2ГИС в Бишкеке | titolo-aldono = | alirdato = 2015-11-14 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = info.2gis.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>, [[Ukrainio]], [[Uzbekio]], [[Kipro]]. En [[julio 2018]] haveblis mapoj kaj informlibroj por pli ol 350 urboj, ĉiumonata vizitantaro superis 40 milionojn, ĉiutage venis pli ol 2,2 milionoj da serĉopetoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/novosibirsk/ | titolo = Всё о компании 2ГИС: новости, продукты, возможности | titolo-aldono = | alirdato = 2018-07-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = info.2gis.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Ĉiuj mapoj-informlibroj kaj iliaj aktualigoj estas enpagaj por la uzantoj. La ĉefa enspezfonto estas vendado de reklamaj lokoj kaj servoj en la mapoj kaj informlibroj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.kommersant.ru/doc/1688663 | titolo = Карты, деньги, «ДубльГИС» | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлиана Петрова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2011-8-3 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Kommersant]] | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. 2GIS estas unu el 10 plej grandaj Interretaj firmaoj en Rusio, laŭ pritakso de [[Forbes]]. En [[2018]] la magazino taksis koston de la firmao je 211 milionoj da dolaroj<ref name=":3">{{citaĵo el la reto | url = http://www.forbes.ru/tehnologii-photogallery/357559-20-samyh-dorogih-kompaniy-runeta-2018-reyting-forbes?photo=9 | titolo = 20 самых дорогих компаний Рунета — 2018. Рейтинг Forbes | titolo-aldono = | alirdato = 2018-07-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Forbes]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En 2019 la firmao okupis la okan lokon en la rangolisto de Forbes "20 plej kostaj firmaoj de la rusia Interreto — 2019". Laŭ pritaksoj de ekspertoj, en 2019 la kompanio kostis 243 milionojn da dolaroj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.forbes.ru/tehnologii-photogallery/372539-20-samyh-dorogih-kompaniy-runeta-2019-reyting-forbes | titolo = 20 самых дорогих компаний Рунета — 2019. Рейтинг Forbes | titolo-aldono = | alirdato = 2019-02-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-02-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Forbes]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[2015]] la firmao estas konsiderata inter 10 plej bonaj dungantoj de Rusio, laŭ rangolisto de [[HeadHunter]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vc.ru/p/hh-rating-2015 | titolo = Рейтинг работодателей 2015 | titolo-aldono = | alirdato = 2016-02-20 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[HeadHunter]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20160312053359/https://vc.ru/p/hh-rating-2015 | arkivdato = 2016-03-12 | citaĵo = }}</ref> == Historio == === Establo === La projekto naskiĝis ene de la firmao "Teĥnograd plus" ({{lang-ru|Техноград плюс}}; Novosibirsko), kiu produktis laŭmende profesiajn [[Geografia informsistemo|geografiajn informsistemojn]] (mallonge: GIS). En la amasa merkato ĝi vendis CD kun mapo de Novosibirsko kaj CD "Konstruaj firmaoj kaj organizaĵoj" kiel suplementon al gazeto ''Konstruado'' ({{lang-ru|Стройка}}). Post la ekonomia krizo, trafinta Rusion en [[1998]], multaj klientoj rezignis je ĝiaj servoj kadre de reduktado de elspezoj. Samtempe vendado de CD ŝrumpis, ĉar aperis pluraj pirataj kopioj. Do oni decidis eldoni senpagan version, kiu servos kiel montroversio de la profesia GIS kaj estos profita danke al reklamo. Oni nomis ĝin DublGIS ({{lang-ru|ДубльГИС}}), kio malĉifreblis kiel {{lang-ru|ГеоИнформационная Система плюс Городской Информационный Справочник}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://stolica.fm/archive-view/4117/1/ | titolo = История успеха Александра Сысоева | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2011-05-20 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Радио Столица | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210709185239/http://stolica.fm/archive-view/4117/1/ | arkivdato = 2021-07-09 | citaĵo = }}</ref>. === Unuaj paŝoj === La unua eldono aperis la {{daton|25|4|1999}}. Printempe [[2001]] estis dezajnita la interfaco de 2GIS 2.0, iom poste aperis la retejo [https://2gis.ru/ https://2gis.ru/] kaj ekfunkciis aktualigoj. Komence oni provis kunlaborigi aliajn firmaojn, aĉetante ilian datumbazojn kaj servojn, sed poste forlasis tiun ĉi vojon kiel senefikan kaj kreis proprajn sekciojn por ĉiu tasko. En 2002 la aplikaĵo 2GIS unuafoje estis liverita senpage forme de CD al 15 mil oficejoj en Novosibirsko. === Evoluo === En [[2004]] por evoluigo de la projekto estis establita aparta firmao — DublGIS ({{lang-ru|ООО «ДубльГИС»}}). Samjare aperis la unua filio (en [[Omsko]]), estis subskribitaj kunlaboraj kontraktoj kun partneroj el [[Tomsko]], [[Barnaulo]] kaj [[Novokuznecko]]. En [[2006]] aperis rete konsultebla versio de la informlibro kaj versio por [[poŝkomputilo]]j surbaze de [[Windows Mobile]]. En [[2007]] aperis 2GIS 3.0 kun interfaco en la benda stilo simila al tiu de [[MS Office 2007]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/yuzhno-sakhalinsk/company/news/dublgis-3-0/ | titolo = ДубльГИС 3.0 | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2008-03-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = info.2gis.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = http://news.ngs.ru/more/35780/ | titolo = В ДубльГИС запустили версию 3.0 | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2008-04-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = НГС.Новости | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[2010]] estis aranĝita la unua IT-konferenco CodeFest<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://habrahabr.ru/company/2gis/blog/213261/ | titolo = CodeFest № 5 — снова торт! | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-02-20 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Habrahabr]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref> En [[2011]] okazis renovigo de la varomarko, sekve de kiu la produkto eknomiĝis 2GIS ({{lang-ru|2ГИС}}; prononceblas {{lang-ru|ДваГИС}})<ref name=":0">{{citaĵo el la reto | url = http://sib.adme.ru/dublgis/dublgis-obnovlyaet-firmennyj-stil-144905/ | titolo = ДубльГИС обновляет фирменный стиль | titolo-aldono = | alirdato = 2014-08-13 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sib.adme.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20140813220608/http://sib.adme.ru/dublgis/dublgis-obnovlyaet-firmennyj-stil-144905/ | arkivdato = 2014-08-13 | citaĵo = }}</ref>. Aperas informlibro pri [[Moskvo]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://roem.ru/2011/09/07/20110907gis/ | titolo = 2gis пойдёт на Запад и сделает автонавигацию | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2011-09-07 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = РОЕМ | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Aperas aplikaĵoj por [[Android]] kaj [[iOS]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://echoperm.ru/efir/309/32725/ | titolo = Рекламные возможности 2ГИС | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-11-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Eĥo de Moskvo]] | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[2012]] aperas informlibroj kaj urbomapoj de [[Venecio]] kaj [[Padovo]] ([[Italio]]) — la unuaj ekster [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://news.ngs.ru/more/491937/ | titolo = Справочник 2ГИС появился в Венеции и Падуе | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-05-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[2013]] okazas plia refreŝigo de la varomarko<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://habrahabr.ru/company/2gis/blog/204004/ | titolo = Графика и типографика нового 2ГИС | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-11-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. 2GIS aperas en [[Ĉeĥio]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ixbt.com/news/soft/index.shtml?17/33/91 | titolo = Карта 2ГИС доступна для Праги | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-11-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170704020332/http://www.ixbt.com/news/soft/index.shtml?17%2F33%2F91 | arkivdato = 2017-07-04 | citaĵo = }}</ref> kaj [[Kipro]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ferra.ru/ru/games/news/2013/07/11/limassol-2gis/#.U-seN4B_vbl | titolo = 2ГИС начал работать на Кипре | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-07-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Ferra.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20171201081954/https://www.ferra.ru/ru/games/news/2013/07/11/limassol-2gis/#.U-seN4B_vbl | arkivdato = 2017-12-01 | citaĵo = }}</ref>. Ekhaveblis aplikaĵo por [[Windows Phone]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.3dnews.ru/643733/ | titolo = «ДубльГИС» представила WP-версию электронного справочника 2ГИС | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Андрей Крупин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-04-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 3Dnews | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20191118115752/https://3dnews.ru/643733/ | arkivdato = 2019-11-18 | citaĵo = }}</ref>. Oni anoncis koncepton kaj interfacon de la nova 2GIS<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://digitaloctober.ru/ru/events/perezapusk_2gis | titolo = Новый 2ГИС | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190123081035/http://digitaloctober.ru/ru/events/perezapusk_2gis | arkivdato = 2019-01-23 | citaĵo = }}</ref>. En [[2014]] 2GIS venis al pliaj landoj, inkluzive de [[Ĉilio]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://sib.fm/news/2014/04/08/2gis-vypustil-kartu-santjago | titolo = 2 ГИС выпустил карту Сантьяго | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Татьяна Елистратова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-04-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[aŭgusto 2014]] aperis la mapo de [[Dubajo]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://news.ngs.ru/more/1884521/ | titolo = «2ГИС» нанес на карту небоскребы Дубая | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-08-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[decembro 2014]] la firmao vastigas sian ĉefsidejon en Novosibirsko, aĉetinte duonon de la 22-etaĝa nubskrapulo Sun City<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.vedomosti.ru/realty/articles/2014/12/19/2gis-kupil-polovinu-biznes-centra-san-siti-za-1-mlrd-rub | titolo = 2ГИС купила половину бизнес-центра "Сан сити" за 1 млрд рублей | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Бурлакова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-12-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Vedomosti]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[oktobro 2015]] la kompanio unuafoje uzis eksteran financadon. La fondusoj Baring Vostok Capital Partners kaj ru-Net donis 40 milionojn da dolaroj por kreado de novaj produktoj, promociadon en Moskvo, [[Sankt-Peterburgo]] kaj aliaj urboj, aliron al pliaj eksterlandaj merkatoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.rbc.ru/rbcfreenews/562f3dee9a79472590c7dd36 | titolo = Картографический сервис 2ГИС привлек $40 млн инвестиций | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-10-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = RBK | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[novembro 2015]] 2GIS aperis en [[Kirgizio]], komencinte de [[Biŝkeko]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/moscow/company/news/2gis-v-bishkeke | titolo = 2ГИС в Бишкеке | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-11-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = info.2gis.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[novembro 2016]] reage al daŭra ekonomia stagnado en Rusio, la kompanio rezignis je nesukcesintaj projektoj kaj maldungis ĝis 5% de la personaro<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.the-village.ru/village/city/city/250909-2gis-skver | titolo = Проект 2ГИС «Сквер» закрылся | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Рузманова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-11-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = The Village | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.kommersant.ru/doc/3149445 | titolo = Компания «2ГИС» расстанется с 5% персонала | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Оксана Павлова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-11-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Kommersant]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En la sama monato estis anoncita kunlaboro de 2GIS kaj [[Rambler]], sekve de kiu aperis unuigita serĉado de la organizaĵoj tra ĉiuj urboj de Rusio en la retejoj de Rambler&Co<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vc.ru/20183-rambler-2gis | titolo = «Рамблер» запустил поиск организаций по городам России из базы «2ГИС» | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-11-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = vc.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180716082403/https://vc.ru/20183-rambler-2gis | arkivdato = 2018-07-16 | citaĵo = }}</ref>. En [[aprilo 2017]] aperis navigado por piedirantoj kun ebleco konstrui sur la mapoj piedirajn itinerojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/moscow/company/news/2gis-zapustil-peshehodnye-marshruty | titolo = «2ГИС» запустил пешеходные маршруты | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-04-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = info.2gis.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[julio 2017]] aperis turismaj gvidlibroj pri la plej grandaj urboj el haveblaj en datumbazoj. Ili priskribis la ĉefajn vizitindaĵojn, manĝejojn kaj vendejojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.cnews.ru/news/line/2017-07-11_v_2gis_poyavilis_putevoditeli_po_gorodam | titolo = В 2ГИС появились путеводители по городам | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Владимир Бахур | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-07-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = CNews.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[novembro 2017]] estis subskribita kontrakto kun la korporacio [[Huawei]], danke al kiu en la telefonoj Huawei kaj Honor, vendataj en Rusio, aperis defaŭlte instalita aplikaĵo 2GIS<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/moscow/company/news/2gis-poyavitsya-na-novyh-smartfonah-huawei-i-honor | titolo = 2ГИС появится на новых смартфонах Huawei и Honor | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-11-30 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = info.2gis.ru | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Pli frue 2GIS aperis en la telefonoj de [[LG Group|LG]], Fly, DEXP kaj Micromax, vendataj en la rusia merkato<ref name=":3" />. En [[marto 2018]] [[Apple]] enigis informojn pri la kompanioj el la datumbazo de 2GIS en siajn mapojn de Rusio<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vc.ru/36411-apple-vstroila-v-svoi-karty-dannye-iz-2gis-o-kompaniyah-v-rossii | titolo = Apple встроила в свои карты данные из «2ГИС» о компаниях в России | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Лера Михайлова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-04-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = vc.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[aprilo 2018]] en la mapoj aperis informoj pri survojaj eventoj: gvatkameraoj, kolizioj, kavoj ktp. La nova servo ebligis al la uzantoj publikigi ne nur informojn pri la incidentoj, sed ankaŭ rilatajn fotojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://roem.ru/11-04-2018/269639/2gis-sobitiya/ | titolo = 2ГИС запустил дорожные события | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-04-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Roem.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[julio 2018]] aperis aplikaĵo por [[Apple Watch]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/yuzhno-sakhalinsk/company/news/2gis-na-apple-watch | titolo = 2ГИС на Apple Watch | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-07-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 2GIS | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[decembro 2018]] 2GIS ekfunkciis en [[CarPlay]] (navigilo de CarPlay por la aŭtoj)<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/yuzhno-sakhalinsk/company/news/2gis-poyavilsya-v-apple-carplay | titolo = 2ГИС появился в Apple CarPlay | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-12-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 2GIS | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[oktobro 2018]] aperis monredona aplikaĵo Ĉek ({{lang-ru|Чек}}; Kvintanco), ebliganta ricevi reen parton de mono, pagita por certaj aĉetaĵoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/yuzhno-sakhalinsk/company/news/2gis-zapustil-keshbek-za-pokupku-produktov-v-magazinah | titolo = 2ГИС запустил кэшбэк за покупку продуктов в магазинах | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-10-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 2GIS | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Ekde [[junio 2019]] sur la mapoj spureblas trafiko de publika transporto<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://inde.io/news/20901-v-prilozhenii-2gis-teper-mozhno-otslezhivat-transport-v-rezhime-onlayn | titolo = В приложении 2ГИС теперь можно отслеживать транспорт в режиме онлайн | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-06-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Inde.io | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[aŭgusto 2019]] 2GIS aperis en [[Uzbekio]], unue en [[Taŝkento]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.spot.uz/ru/2019/08/30/2gis/ | titolo = 2GIS запустился в Узбекистане | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-08-30 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Spot.uz | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. == Varomarko == Antaŭ redezajnado de la varomarko produkto de la firmao nomiĝis DublGIS (Duobla GIS), aludante al du ĝiaj komponantoj: la mapo kaj informlibro. Ekde 2011 ĝi nomiĝas 2GIS (Du GIS), kio grandparte estis kaŭzita de ekspansio al eksterlandaj merkatoj, kie la novan nomon ĉiu povos legi en sia propra lingvo. Samtempe nomo de la firmao samiĝis al tiu de ĝia retejo<ref name=":0" />. == Produktoj == === API 2GIS === Instrumentaro por prilaborado de mapoj kaj informlibroj. Krom la servoj de 2GIS ĝi subtenas ankaŭ tiujn de partneroj. === Reta versio === Ĝi konsulteblas laŭ adreso [http://2gis.ru http://2gis.ru]. Per ĝi oni povas rigardi mapon, serĉi informojn pri organizaĵoj (nomo, adreso, telefonoj, retejo, laborhoroj, akceptataj pagmanieroj, situo de enirejo ktp), esplori itinerojn de publika transporto kaj aŭtomate formi plej oportunajn kombinojn de ili, mezuri distancon inter elektitaj punktoj, kalkuli piediran aŭ veturan distancojn (per aŭto, buso, taksio aŭ piede), vidi staton de trafiko (inkluzive riparatajn lokojn, trafikŝtopiĝojn ktp). Oni povas tuj klaki la telefonnumeron aŭ retadreson por fari telefonvokon aŭ transiri al retejo. Eblas lasi recenzon pri la firmao, surbaze de kiu formiĝas ĝia pritakso fare de konsumantoj. Ĝi funkcias surbaze de API 2GIS. === Poŝtelefona versio === Ĝi funkcias surbaze de [[iOS]], [[Android]], [[Windows Phone]], [[Symbian]], [[Windows Mobile]]. La Android-versio aplikeblas ankaŭ en [[BlackBerry OS]] kaj [[MeeGo]]. En telefonoj de multaj brandoj, vendataj en la rusia merkato, ĝi haveblas defaŭlte. === Komputila versio === Ĝi funkcias sen retkonekto, datumbazoj aktualiĝas ĉiumonate aŭ pli ofte. Krom la normala dudimensia mapo uzeblas ankaŭ tiu tridimensia. === 2GIS Dialer === La vokilo por Android, funkcianta surbaze de API 2GIS. Ĝi montras el kiu organizaĵo venis voko kaj helpas trovi necesajn telefonnumerojn en la katalogo<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://androidinsider.ru/obzory-prilozhenij/2gis-dialer-dostoynaya-zamena-standartnogo-prilozheniya-telefon.html | titolo = 2GIS Dialer — достойная замена стандартного приложения «Телефон» | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Егор Монахов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-02-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Androidinsider | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. === 2GIS por retumiloj === Tio estas kromaĵo por popularaj [[retumilo]], liveranta aldonajn informojn pri organizaĵo, kies retejon oni vizitas. Ĝi funkcias surbaze de API 2GIS<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://news.ngs.ru/more/1804021/ | titolo = «2ГИС» выпустил собственное расширение для браузеров | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Мария Морсина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = NGS | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. === Apotekoj 2GIS === La poŝtelefona aplikaĵo, ebliganta serĉadon de kuraciloj kaj komparanta iliajn prezojn en proksimaj apotekoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://play.google.com/store/apps/details?id=ru.doublegis.drugstores | titolo = Приложения в Google Play – Аптеки 2ГИС | titolo-aldono = | alirdato = 2018-07-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. === Navigilo === En [[aŭgusto 2016]] aperis aŭtomobila [[navigilo]], kiu sugestas itineron kaj donas voĉajn konsilojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vc.ru/17700-2gis-navi | titolo = Картографический сервис «2ГИС» запустил навигатор в своём приложении | titolo-aldono = | alirdato = 2018-07-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Andrey Frolov | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-08-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = vc.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180716140602/https://vc.ru/17700-2gis-navi | arkivdato = 2018-07-16 | citaĵo = }}</ref>. == Specialaj projektoj == De tempo al tempo 2GIS lanĉas specialajn projektojn, dediĉitajn al iuj eventoj. === 2GIS Soĉio. Vintra versio === Tio estis speciala eldono de la poŝtelefona versio de 2GIS kaze de la [[Vintra Olimpiko 2014]] en tiu ĉi [[Soĉio|rusia urbo]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://security-corp.org/os/android/15778-2gis-sochi-zimnyaya-versiya.html | titolo = 2ГИС Сочи. Зимняя версия | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-01-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20191016102220/http://security-corp.org/os/android/15778-2gis-sochi-zimnyaya-versiya.html | arkivdato = 2019-10-16 | citaĵo = }}</ref>. Ĝia specifaĵo estis, ke la datumbazo pri Soĉio haveblis en la aplikaĵo defaŭlte, la mapo kaj informlibro estis en la angla, kaj la ĉefa menuo estis adaptigita al la plej popularaj gastoservoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://lifehacker.ru/2014/02/10/6-ios-prilozhenij-kotorye-pomogut-vam-sledit-za-olimpiadoj | titolo = 6 iOS-приложений, которые помогут вам следить за Олимпиадой в Сочи | titolo-aldono = | alirdato = 2014-08-13 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Соня Калашникова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-02-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = macradar | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20140905074127/http://macradar.ru/software/6-ios-prilozhenij-kotorye-pomogut-vam-sledit-za-olimpiadoj/ | arkivdato = 2014-09-05 | citaĵo = }}</ref>. == Aktualeco de informoj == La kompanio asertas, ke sekvas normon pri 95% ĝusteco<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.the-village.ru/village/hopesandfears/story/155855-2gis | titolo = 2ГИС: зачем лидер рынка геоинформации в России продаёт франшизы по всему миру | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Nastya Chernikova | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-03-06 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = The Village | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Kvarfoje jare la informoj estas reviziataj de la firmaaj kunlaborantoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/moscow/products/2gis | titolo = Сайт 2ГИС | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 2GIS | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Oni povas konsulti statistikon pri la urboj en speciala retejo [http://stat.2gis.ru http://stat.2gis.ru]. Surbaze de kolektitaj datumoj okazas esploradoj: pri kvalito de publika transporto<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/yuzhno-sakhalinsk/company/news/2gis-uznal-kakie-goroda-luchshe-obespecheny-obshchestvennym-avtotransportom | titolo = 2ГИС узнал, какие города лучше обеспечены общественным автотранспортом | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-07-09 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 2GIS | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>, averaĝaj elspezoj en sportbaroj dum futbala mondpokalo<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://info.2gis.ru/yuzhno-sakhalinsk/company/news/chempionat-mira-za-600-rubley-2gis-podschital-sredniy-chek-v-barah-s-translyaciyami | titolo = Чемпионат мира за 600 рублей: 2ГИС подсчитал средний чек в барах с трансляциями | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-06-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 2GIS | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>, rangolisto de urboj surbaze de sportaj lernejoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.vedomosti.ru/sport/news/22665991/v-novosibirske-sportivnyh-skol-yuolshe-chem-v-sochi-i-moskve | titolo = В Тольятти оказалось больше всего спортивных школ среди крупнейших городов России | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Мария Соловиченко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-02-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Vedomosti]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>, etnaj restoracioj en Moskvo<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.kommersant.ru/doc/2475894 | titolo = Специалисты выяснили, сколько москвичи тратят на рестораны | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Kommersant]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>, nomoj de organizaĵoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.rbc.ru/society/04/04/2014/57041a969a794761c0ce894b | titolo = Усатый-полосатый: кошки обогнали по популярности собак, рыбок и хомячков | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-04-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = RBC | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>, populareco de pagsistemoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.the-village.ru/village/hopesandfears/cloud/158339-alternativa-visa | titolo = Альтернативно одарённые: какие платёжные системы могут заменить VISA | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Злата Онуфриева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = The Village | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>, vintra purigado de la urboj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.bfm.ru/news/235904 | titolo = По прогнозу, Новосибирск будет «самым чистым» городом этой зимой | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-11-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Bfm.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref> ktp. La serĉilo subtenas serĉadon en la [[Rusa lingvo|rusa]] kaj lingvoj de landoj, en kiuj troviĝas rilataj urboj. Krome ĝi akceptas uzadon de plej popularaj popolaj nomformoj, kiuj ofte estas pli vaste konataj ol oficialaj nomoj de organizaĵoj. La mapoj estas kreataj surbaze de satelitaj fotoj kaj poste reviziataj surloke. 3D-modeloj de konstruaĵoj kreiĝas surbaze de iliaj fotoj de sur kelkaj punktoj. 2GIS iĝis la unua rusia firmao, kiu kolektas kaj prezentas informojn pri situo de enirejoj en ĉiu konstruaĵo<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://tjournal.ru/paper/2gis-entrance | titolo = Новые карты 2ГИС покажут вход в здание | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Никита Лихачёв | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-11-20 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20140905074150/http://tjournal.ru/paper/2gis-entrance | arkivdato = 2014-09-05 | citaĵo = }}</ref>. Ekde 2014 haveblas la funkcio Etaĝoj, montranta detalajn skemojn de aĉetcentroj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://roem.ru/14-05-2014/111074/2gis-zapustili-rasshirenie-dlya-brauzera-i-karty-etajey-torgovyh-centrov/ | titolo = 2GIS запустили расширение для браузера и карты этажей торговых центров | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Roem.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. == Aranĝoj == Ekde 2010 2GIS organizas IT-konferencon [http://www.codefest.ru CodeFest], la plej grandan en la orienta parto de Rusio<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.rusarticles.com/press-reliz-statya/v-novosibirske-projdyot-krupnejshaya-regionalnaya-it-konferenciya-codefest-2012-5743087.html | titolo = В Новосибирске Пройдёт Крупнейшая Региональная It-Конференция Codefest-2012 | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Максим Бугаев, Наталья Рыжкова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-03-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20150510031413/http://www.rusarticles.com/press-reliz-statya/v-novosibirske-projdyot-krupnejshaya-regionalnaya-it-konferenciya-codefest-2012-5743087.html | arkivdato = 2015-05-10 | citaĵo = }}</ref>. Krome okazas renkontiĝoj de informadikistoj DevDay<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://sib.fm/columns/2014/03/11/zhazhda-dvizhenija | titolo = Жажда движения | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Артём Кудзев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-03-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sib.fm | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Yandex Mapoj]] * [[Yandex Transporto]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://2gis.ru Reta mapo de 2GIS] {{ru}} * [http://info.2gis.ru/novosibirsk Oficiala retejo] {{ru}} {{Tradukita | lingvo = ru | artikolo = 2ГИС | revizio = 102490432 }} [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1999]] [[Kategorio:Novosibirsko]] [[Kategorio:Rusiaj firmaoj]] [[Kategorio:Informa teknologio]] [[Kategorio:Teknologiaj firmaoj]] [[Kategorio:Geografia informsistemo]] tmeny73ben69ues1m3knm8xd6sw0xqu 0 672016 9397568 8658850 2026-06-10T05:51:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397568 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 78123 ''Dimare'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 78123 Dimare |Aliaj_nomoj = '''2002 NQ₅''' ; 1999 VW₂₂₅ |Dato_de_malkovro = {{dato|10|julio|2002}} |Malkovrintoj = [[Fabrizio Bernardi|F. Bernardi]] kaj [[Andrea Boattini|A. Boattini]] |Loko_de_malkovro = [[L'Aquila]] ([[Italio]]) |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 357,812 [[1 E9 m|Gm]] (2,392 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 316,783 Gm (2,118 AU) |Apoapsido = 398,841 Gm (2,666 AU) |Discentreco = 0,1147 |Periodo = 1351,118 [[tago]]j (3,699 [[jaro#Julia jaro|jaroj]]) <!-- 37:10 / 6:1 Ven / 2:1 Mar / 5:16 Jup--> |Klinangulo = 6,315° |Meza_anomaliangulo = 117.371°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 127,808° |Argumento_de_periapsido = 258,419° |Terdistanco_min = 169,239 [[1 E9 m|Gm]] (1,131 [[astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 16,2 }} '''78123 ''Dimare''''' estas asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]], proksima de la [[orbita resonanco]] 2:1 kun [[Marso (planedo)|Marso]]. == Malkovro == Ĝi estis malkovrita la {{daton|10|julio|2002}} de la italaj [[astronomo]]j [[Fabrizio Bernardi]] kaj [[Andrea Boattini]] elde la [[Stacio de Campo Imperatore]] de la [[Observatorio de Abruco]] ([[L'Aquila]], [[Italio]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de ''Linda Dimare'',<ref>[http://www.spacedys.com/it/chi-siamo/ Linda Dimare, el ''SpaceDyS'', paĝaro de la Universitato de Pizo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191207155200/http://www.spacedys.com/it/chi-siamo/ |date=2019-12-07 }} {{lingvokodo|it}}</ref><ref>[https://it.linkedin.com/in/linda-dimare-90803427 Linda Dimare, el ''Linked in'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{lingvokodo|en}}</ref> [[scienca esplorado|esploristino]] pri [[ĉiela mekaniko]], precipe engaĝiĝinta en la disvolvo de novaj [[algoritmo]]j kaj [[programaro]]j por la [[sunsistemo|sunsistema]] dinamiko. Ŝi estas spertulino pri dinamiko de artefaritaj objektoj en ĉirkaŭtera orbito kaj sciencaj eksperimentoj pri [[radioondo]]j dum kosmaj misioj. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|78123-dimare-2002-nq5}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (78001–79000)#78101-78150|Listo de asteroidoj (78001 – 79000)]] |antaŭ = [[(78122) 2002 NG4|(78122) 2002 NG₄]] |periodo = '''78123 ''Dimare''''' |post = ''[[78124 Cicalò]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Dimare}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Andrea Boattini]] [[Kategorio:Malkovrita de Fabrizio Bernardi]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] 7o3zztv4t1f1wnao1p7roav5bsdbppc 0 672085 9397569 8898409 2026-06-10T05:51:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397569 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 78124 ''Cicalò'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 78124 Cicalò |Aliaj_nomoj = '''2002 NH₆''' ; 1996 VB₁₈ |Dato_de_malkovro = {{dato|11|julio|2002}} |Malkovrinto = [[Campo Imperatore Near Earth Object Survey|CINEOS]] |Loko_de_malkovro = [[L'Aquila]] ([[Italio]]) |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 339,078 [[1 E9 m|Gm]] (2,267 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 309,383 Gm (2,068 AU) |Apoapsido = 368,773 Gm (2,465 AU) |Discentreco = 0,08758 |Periodo = 1246,406 [[tago]]j (3,412 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 58:17 / 85:6 Mer / 61:11 Ven / 20:11 Mar / 21:73 Jup--> |Klinangulo = 1,792° |Meza_anomaliangulo = 115,474°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 184,897° |Argumento_de_periapsido = 328,530° |Terdistanco_min = 161,392 [[1 E9 m|Gm]] (1,0788 [[astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 17,2 }} '''78124 ''Cicalò''''' estas asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|11|julio|2002}} en la kadro de la [[astronomio|astronomia]] kampanjo ''[[Campo Imperatore Near Earth Object Survey]]'' (CINEOS) elde la [[Stacio de Campo Imperatore]] de la [[Observatorio de Abruco]] ([[L'Aquila]], [[Italio]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de ''Stefano Cicalò'',<ref>[http://www.spacedys.com/it/chi-siamo/ Stefano Cicalò, el ''SpaceDyS'', paĝaro de la Universitato de Pizo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191207155200/http://www.spacedys.com/it/chi-siamo/ |date=2019-12-07 }} {{lingvokodo|it}}</ref><ref>[http://www.spacedys.com/wp-content/uploads/2018/01/CV_cicalo.pdf Stefano Cicalò, vivprotokolo el ''Europass] {{lingvokodo|en}}</ref> [[scienca esplorado|esploristo]] pri [[ĉiela mekaniko]], precipe engaĝiĝinta en la disvolvo de antaŭeniraj [[algoritmo]]j kaj [[programaro]]j por la malsimplaj dinamikoj de scienca eksperimento pri [[radioondo]]j de la misio [[BepiColombo]] de la [[Eŭropa Kosma Agentejo|EKA]] al [[Merkuro (planedo)|Merkuro]] kaj de la misio [[Juno (kosmosondilo)|Juno]] de la [[NASA]] al [[Jupitero (planedo)|Jupitero]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|78124-cicalo-2002-nh6}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (78001–79000)#78101-78150|Listo de asteroidoj (78001 – 79000)]] |antaŭ = ''[[78123 Dimare]]'' |periodo = '''78124 ''Cicalò''''' |post = ''[[78125 Salimbeni]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Cicalò}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Campo Imperatore Near Earth Object Survey]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] oluum3vgh9v1xkaocjn2q729j3l3g4m 0 672442 9397575 8658901 2026-06-10T05:54:53Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397575 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 78309 ''Alessielisa'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 78309 Alessielisa |Aliaj_nomoj = '''2002 PV₆₅''' |Dato_de_malkovro = {{dato|5|aŭgusto|2002}} |Malkovrinto = [[Fabrizio Bernardi]] |Loko_de_malkovro = [[L'Aquila]] ([[Italio]]) |Epoko = 2458600.5 {{dato|27|aprilo|2019}} TDB |Granda_duonakso = 377,073 [[1 E9 m|Gm]] (2,521 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 342,155 Gm (2,287 AU) |Apoapsido = 411,991 Gm (2,754 AU) |Discentreco = 0,09260 |Periodo = 1461,667 [[tago]]j (4,002 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 4:1 / 13:2 Ven / 17:8 Mar / 1:3 Jup--> |Klinangulo = 12,451° |Meza_anomaliangulo = 289,110°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|27|aprilo|2019}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 145,217° |Argumento_de_periapsido = 302,074° |Terdistanco_min = 198,817 [[1 E9 m|Gm]] (1,329 [[astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 15,7 }} '''78309 ''Alessielisa''''' estas asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]], en [[orbita resonanco]] 1:4 kun la [[Tero]] kaj nemalproksima de la resonanco 3:1 kun [[Jupitero (planedo)|Jupitero]]. == Malkovro == Ĝi estis malkovrita la {{daton|5|aŭgusto|2002}} de la itala [[astronomo]] [[Fabrizio Bernardi]] elde la [[Stacio de Campo Imperatore]] de la [[Observatorio de Abruco]] ([[L'Aquila]], [[Italio]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en honoro de ''Elisa Maria Alessi'', <ref>[http://www.spacedys.com/it/chi-siamo/ Elisa Maria Alessi, el ''SpaceDyS'', paĝaro de la Universitato de Pizo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191207155200/http://www.spacedys.com/it/chi-siamo/ |date=2019-12-07 }} {{lingvokodo|it}}</ref><ref>[http://www.spacedys.com/wp-content/uploads/2018/01/EMAlessi_CV_10012018.pdf Elisa Maria Alessi, Vivprotokolo] {{lingvokodo|en}}</ref> kiu laboris dum pluraj jaroj en la kampo de la dinamiko de la [[kosmorubo]]j, la orbita determinado por interplanedaj misioj kaj la planado de orbitoj en la sistemoj [[planedo]]-[[satelito]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|78309-alessielisa-2002-pv65}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (78001–79000)#78301-78350|Listo de asteroidoj (78001 – 79000)]] |antaŭ = [[(78308) 2002 PM64|(78308) 2002 PM₆₄]] |periodo = '''78309 ''Alessielisa''''' |post = [[78310 Spoto]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Alessielisa}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Fabrizio Bernardi]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002]] t52b3ccaj5hftd45tk27r81elw6oo0a 0 675154 9397622 8355258 2026-06-10T06:32:09Z Sj1mor 12103 9397622 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Martin ARNOLD''' (1959 en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estas eksperimenta filmisto konata ĉefe pro sia obseda malkonstruado de trovitaj filmeroj. La [[filmo]]j de Arnold estas intense komponitaj de [[sceno]]j de kelkaj sekundoj el malnovaj filmetoj muntitaj en multe pli longaj verkoj. La figuroj de la ekrano iras kaj revenas inter kadroj, ĉar la movado estas ripetita kaj reenigita, kaj oni faras nombrajn fortondaĵojn. Lia klopodo estas krei, aŭ eble malkovri, rakontojn kaŝitajn ene de banalaj filmoj el kiu elprenas erojn. En filmoj kiel ''Pièce Touchée'' (1989) kaj ''Passage à l'acte'' (1993)<ref>[https://www.martinarnold.info/screenings/ Pièce Touchée (1989) kaj Passage à l'acte (1993)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161105004456/http://www.martinarnold.info/screenings/ |date=2016-11-05 }} Alirita la 1an de januaro 2020.</ref> por ekzemplo li uzas kelkajn sekundojn de filmoj ''The Human Jungle'' kaj ''To Kill a Mockingbird'', tiu lasta por krei strangan historion de agreso kaj tensio ene de tradicia usona familio. == Kelkaj filmoj == 2014 * ''Whistle Stop, format variable, color, sound, 3:30 loop'' 2013 * ''Charon, format variable, color, silent, 00:08 loop'' * ''Hydra, format variable, color, silent, 00:21 loop'' * ''Nix, format variable, color, silent, 00:05 loop'' * ''Tooth Eruption, format variable, color, sound, 5:20 loop'' 2011 * ''Haunted House, format variable, color, sound, 3:00 loop'' * ''Self Control, format variable, color, sound, 2:00 loop'' 2010 * ''Soft Palate, format variable, single screen, color, sound, 3:10 loop'' * ''Shadow Cuts, format variable, color, sound, 4:20 loop'' 2007 * ''Coverversion, format variable, color, sound, 7:30 loop'' * ''Cloudy Insulin, format variable, 2 screens, color, sound, 6:00 loops'' 2005 * ''Silent Winds, format variable, 3 screens, color, sound, 12:00 loops'' 2003 * ''Jeanne, quicktime data, b/w, silent, endless loop'' 2002 * ''Deanimated, format variable, b/w, sound, 60:00 loop'' * ''Dissociated, format variable, 2 screens, b/w, sound, 8:00 loops'' * ''Forsaken, format variable, 2 screens, b/w, 9:00 loops'' 1998 * ''Alone. Life Wastes Andy Hardy, format variable, b/w, sound, 15:00'' 1997 * ''Psycho. Viennale Spot, 35mm, b/w, sound, 1:00'' 1996 * ''Don’t - The Austrian Film, 35mm, b/w, sound, 3:00'' 1994 * ''Kunstraum Remise. Spot, 35mm, color, sound, 1:00'' 1993 * ''passage à l’acte, format variable, b/w, sound, 12:00'' 1989 * ''pièce touchée, format variable, b/w, sound, 16:00'' == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Gerald Matt/Thomas Miessgang: Martin Arnold, deanimated. Ausstellungskatalog Kunsthalle Wien, Springer, Wien/New York 2002, ISBN 3-211-83830-9 * Martina Janda: Martin Arnold, Gross anatomies. Verl. für Moderne Kunst, Nürnberg, 2014, ISBN 978-3-86984-524-1 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Arnold, Martin}} [[Kategorio:Postmodernismaj artistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj kinistoj]] kzmoov9s0eogs4liozn457e2vd08wbm 0 677435 9397340 7248305 2026-06-09T19:28:32Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397340 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro |titolo = Inferaj Aparatoj |ordigo = |origina titolo = Infernal Devices |subteksto = |aŭtoro = |aŭtoroj = <!--Vidu malsupre --> |aliajaŭtoro = |eldonjaro = |eldonurbo = |eldoninto = |paĝoj = |isbn = |oclc = |tradukanto = |tradukeldonjaro = |tradukeldonurbo = |tradukeldoninto = |tradukpaĝoj = |tradukisbn = |komento = |noto = }} '''''Inferaj Aparatoj''''' (''Infernal Devices'') estas la tria el kvar romanoj en la porinfana libroserio [[Mortal Engines (libroserio)|Mortal Engines]] de [[Philip Reeve]]. La rakonto daŭras dek ses jarojn post la okazaĵoj de [[Predator's Gold]]. La paca grandurbo de Anchorage nun estas senmova kompromiso nomita "Anchorage-in-Vineland" sur insulo en la Morta Kontinento. Dum tiuj pacaj jaroj, Tom kaj Hester kreskigis dek jarojn aĝan filinon, Wren Natsworthy. ==Eksteraj ligiloj== *[https://www.predatorcities.co.uk oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191206204957/http://www.predatorcities.co.uk/ |date=2019-12-06 }} {{Mortal Engines}} [[Kategorio:Mortal Engines]] 44ejbehfd8cwh9bvp2in72ys522alsh 0 678052 9397366 8228429 2026-06-09T19:56:23Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397366 wikitext text/x-wiki {{ISO 3166-1|alpha2=PA|mapo=LocationPanama.svg}} '''ISO 3166-2:PA''' estas subaro de la normo [[ISO 3166-2]] rilate [[Panamo]]n. La kodoj ekzistas por 10 provincoj kaj 3 indiĝenaj regionoj ([[komarko]]j). Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>PA</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Panamo. La dua parto estas unu aŭ du ciferoj por provinco kaj du literoj por indiĝena regiono. == Kodoj por Panamo == <ref>[https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PA ISO Online Browsing Platform: PA]</ref> <ref>[http://www.statoids.com/upa.html Provinces of Panama], Statoids.com</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kodo ! Nomo ! Kategorio |- | {{mono|PA-1}} | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Bocas del Toro.svg|24px|]] [[Bokas-del-Toro]] | provinco |- | {{mono|PA-4}} | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Chiriquí.svg|24px|]] [[Ĉirikio]] | provinco |- | {{mono|PA-2}} | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Coclé.svg|24px|]] [[Kokleo (provinco)|Kokleo]] | provinco |- | {{mono|PA-3}} | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Colón.svg|24px|]] [[Kolono (Panamo)|Kolono]] | provinco |- | {{mono|PA-5}} | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Darién.svg|24px|]] [[Darieno]] | provinco |- | {{mono|PA-EM}} | [[Embera-Ŭoŭnano]] | indiĝena regiono |- | {{mono|PA-KY}} | [[Dosiero:Bandera de la Comarca Guna Yala.svg|24px|]] [[Guna Yala]] | indiĝena regiono |- | {{mono|PA-6}} | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Herrera.svg|24px|]] [[Herrera (Panamo)|Herrera]] | provinco |- | {{mono|PA-7}} | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Los Santos.svg|24px|]] [[Los Santos (Panamo)|Los Santos]] | provinco |- | {{mono|PA-NB}} | [[Dosiero:Bandera de la Comarca Ngäbe-Buglé.svg|24px|]] [[Ngabe-Bugleo]] | indiĝena regiono |- | {{mono|PA-NT}} | [[Naso Tjër Di (regiono)|Naso Tjër Di]] | indiĝena regiono |- | {{mono|PA-8}} | [[Panamo (provinco)|Panamo]] | provinco |- | {{mono|PA-10}} | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Panamá Oeste.svg|24px|]] [[Okcidenta Panamo (provinco)|Okcidenta Panamo]] | provinco |- | {{mono|PA-9}} | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Veraguas.svg|24px|]] [[Veragŭo]] | provinco |} == Kodoj por najbaraj ŝtatoj == * [[Kolombio]] — [[ISO 3166-2:CO]] (oriente), * [[Kostariko]] — [[ISO 3166-2:CR]] (okcidente). == Vidu ankaŭ == * [[.pa]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{ISO 3166}} [[Kategorio:ISO 3166-2|PA]] [[Kategorio:Administraj unuoj de Panamo|*]] azw6cxmc1d4aqr4qd839mw1bx9rp42g 0 681362 9397681 6903753 2026-06-10T07:21:07Z Sj1mor 12103 9397681 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Antoni Wiwulski''' [[blazono]] Prus III (naskiĝis la 20-an de februaro 1877 en [[Totjma]], mortis la 10-an de januaro 1919 en [[Vilno]]) – pola [[arkitekto]] kaj [[skulptisto]], kreinto de interalie [[Grunwalda Monumento]] en [[Krakovo]] kaj Monumento de Tri Krucoj en Vilno. ==Vivo== Antoni Wiwulski naskiĝis en norda [[Rusio]], kie lia patro, diplomito de Arbara Akademio en [[Sankt-Peterburgo|Peterburgo]], estis mastrumanto de ŝtataj [[arbaro]]j. Post morto de la patro (1883) lia patrino translokiĝis kun la filo al [[Jelgava|Mitawa]]. Post kelkaj lernojaroj en [[gimnazio]] ŝi decidis translokigi la filon al Scienc-Eduka Fako de [[Jezuitoj]] en Chyrów (nun el [[Lviva provinco]]) en la [[dispartigoj de Pollando|aŭstra aneksaĵo de Pollando]], kiun Wiwulski finis, por poste komenci studojn en [[Vieno]]. Li estis unua arkitekto kaj skulptisto devenanta de [[Litovio]], kiu turnotempe de la 19-a/20-a jarcentoj finis [[TU Wien]] (Fakultato de [[Arkitekturo]], 1901) kaj [[Nacia Altlernejo de Belartoj|Nacian Altlernejon de Belartoj]] en [[Parizo]]. Jam dum la studoj en Vieno ekinteresiĝis pri [[skulptarto]]. ==Bibliografio== * Józef Poklewski, ''Polskie życie artystyczne w międzywojennym Wilnie'' (Pola artisma vivo en [[intermilita periodo|intermilita Vilno]]), [[Toruń]] 1994 * Nijolė Lukšionytė-Tolvaišienė, ''Antanas Vivulskis: Tradicijų ir modernumo dermė'', Vilniaus dailės akademijos leidykla. 2002, p. 163, ​ISBN 9986-571-79-0​ {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Wiwulski, Antoni}} [[Kategorio:Polaj arkitektoj]] [[Kategorio:Polaj skulptistoj]] [[Kategorio:Litovaj arkitektoj]] [[Kategorio:Litovaj skulptistoj]] 17szp7quik091rbhispok45epei8x13 0 685728 9397326 9281570 2026-06-09T19:19:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397326 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|bildo= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montage Iloilo.jpg | dosiero2 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px|regiono-ISO=PH-06|zomo=11}} '''Iloilo,''' ({{lang-tl|Lungsod ng Iloilo}}) estas universitata kaj marhavena [[urbego]] (1-aklasa) en [[Filipinoj]], en la samnoma [[provinco]] [[Iloilo]]. Iloilo estas ankaŭ provinca ĉefurbo kaj apartenas al [[urbaro]]. Historie ĝi estis konglomeraĵo de iamaj urboj. [[Dosiero:Jalandoni Bridge-Iloilo River-Philippines.JPG|eta|maldekstre|Ponto ĉe Iloilo]] == Bazaj informoj == * [[loĝantaro]]: {{nombro|447992}} (2015) * [[horzono]]: [[UTC]]+8 (PST) * [[poŝtkodo]]j: 5000 * [[telefonkodo]]: +63 (0)33 * [[Supermara alteco]]: 2 m * [[Areo]]: 78,34 км² == Geografio == Iloilo situas en la sudorienta parto de insulo [[Panajo]] sur la marborda [[ebenaĵo]] ĉe enfluejo de rivero [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=10.729924610565535%2C122.54837034999991&z=9]. [[Manilo]] troviĝas 466 [[kilometro]]jn (aere) [https://www.distancefromto.net/]. == Historio == La antikva nomo de Iloilo estis Irong-irong. Depost alveno de [[hispanoj]] ili fondis havenurbon. En [[1855]] Iloilo malfermiĝis al la internacia komerco kaj fariĝis la plej grava haveno de Filipinoj. Iloílo akiris statuson de urbo en 1893. La urbo estis la lasta ĉefurbo de la [[Hispana Imperio]] en Azio antaŭ ol Filipinoj estis ceditaj al Usono en 1898. Usonanoj alteriĝis tie en 1898. En 1901 jam Iloilo estis la ĉefa ekonomia centro de Panay. La urbo estis okupita de la [[japanoj]] inter [[1942]] kaj [[1945]]. [[Dosiero:Iloilo International Port.jpg|eta|Internacia haveno de Iloilo]] [[Dosiero:Iloilo River1-Philippines.JPG|eta|Riverbordo en Iloilo]] == Ekonomio == Iloilo estas nabo por komerco, financo, teknologio, turismo, eduko kaj industrio. (En la 19-a jarcento) la sukerindustrio kaj ties komerco estis la plej grava. Laŭ statistiko la industria branĉo estas 82%, serva sektoro 14%, agrikulturo 4%. == Eduko kaj religio == Iloilo havas dek gravajn universitatojn, la unua en 1924 ekfunkciis. La ĉefa religio estas la katolika. == Trafiko == En Iloilo la pasaĝeroj uzas busojn, busetojn, triciklojn. La urbego estas ligita per fervojo kun Roxas ekde 1907. La haveno estas ankaŭ grava fiŝkaptista haveno, krome internacia [[flughaveno]] funkcias. == Klimato == La klimato de Iloilo estas klasifikita kiel tropika. Jare pluvas po 1954 mm, en ĉiuj monatoj estas [[precipitaĵo]]j, tamen inter majo-novembro ili estas pli oftaj. La averaĝa jara [[temperaturo]] estas {{GdC|28}}, ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj. == Vidindaĵoj == * malnovaj [[preĝejo]]j * [[muzeo]] * [[biblioteko]] == Ĝemelurboj (eksterlande) == * [[Cindao]], [[Ĉinio]] (2003) * Julin, Ĉinio (2011) * Dededo, [[Gvamo]] * [[Stockton (Kalifornio)]], [[Usono]] * [[Pnom-Peno]], [[Kamboĝo]] == Fontoj == * WikiTrans * [https://www.britannica.com/place/Iloilo-City] <gallery mode="packed"> Dosiero:Henry Luce III Library.jpg|Biblioteko Dosiero:Iloilocity.traffic 2.jpg|Trafiko Dosiero:St. Anne Parish (Molo Church).jpg|Preĝejo Dosiero:Alfonso A. Uy Student Union Building of Central Philippine University.jpg|Universitato </gallery> {{Filipinaj urboj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Urboj de la Filipinoj]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] bgknmqcshr4oaloizr5i258iuvodri6 0 686782 9397594 9174873 2026-06-10T06:05:32Z Sj1mor 12103 9397594 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Orla Barry''' estas irlanda artistino kiu uzas tre diversan amaskomunikilaron: performanca arto, video, teksto kaj sono. Ŝi ankaŭ bredas ŝafojn en kampara Irlando<ref name="bio">[http://www.orlabarry.be/bio Orla Barry Bio]</ref>. Ŝi kreas verkojn enradikiĝantajn en lingvo kaj signo, flosanta sur la streĉiĝo inter vida kaj literatura reprezentado. Orla Barry verkas poezian prozon kaj tekstfragmentojn, kiuj konsistas el filozofiaj pripensoj kaj biografiaj faktoj, samkiel fikciaj rakonto-elementoj kaj sonaj kunigoj. En siaj fotoserioj, publikaĵoj, filmoj kaj prezentoj ŝi traktas temojn kiel lingvan ebriecon, proksimecon kaj distancecon, melankolion kaj frivolecon, amikecon kaj familiajn rilatojn. La verko de Barry estis montrita ĉe solo-ekspozicioj en W139 (Amsterdamo-), SMAK (Gento, Belgio), Camden Arts Center (Londono), Irlanda Muzeo pri Moderna Arto (Dublino- kaj en Argos (Bruselo)<ref>(nl) ''[https://www.versbrussel.be/nl/trees-of-circular-motion Trees of circular motion, Orla Barry] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200406173245/https://www.versbrussel.be/nl/trees-of-circular-motion |date=2020-04-06 }}'', Vers Brussel</ref>. Ŝi estas lekciistino ĉe la Instituto de Teknologio en [[Carlow]] kaj eksa Konsilanta Esploristo ĉe la Akademio [[Jan van Eyck|Jan Van Eyck]] en [[Belgio]].<ref>(en) "''[https://www.itcarlow.ie/courses/department/wexford-campus/school-of-art-design/art-design-staff.htm#Orla%20Barry Lecturer Institute of Technology Carlow]''".</ref><ref>(en) ''[https://archived.janvaneyck.nl/4_4_cv/cv_f_bar.html "Advising Researcher at Jan Van Eyck Academie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210618051012/https://archived.janvaneyck.nl/4_4_cv/cv_f_bar.html |date=2021-06-18 }}''".</ref> == Tekstarto == Orla Barry kreis ankaŭ kelkajn artaĵojn en kiu ŝi uzas tekston, ekzemple * ''à corps & à textes'' (pere de korpo & pere de teksto), La Galerie, Centre d'art contemporain, [[:en:Noisy-le-Sec|Noisy-le-Sec]], Parizo * ''Trees of Circular motion'', [https://www.passaporta.be/en/projects/vers-brussel Vers Brussel], Lustplein, Bruselo<ref>(nl) [https://www.passaporta.be/en/projects/vers-brussel Vers Brussel], Lustplein, Bruselo</ref> (2013), kun poemo de [[Mimi Khalvati]] en [[arta instalaĵo]] en Bruselo, Belgio. Temas pri la konstanta artaĵo kiu rezultis el arta kunlaboro inter Orla Barry kaj Mimi Khalvati. == Vidu ankaŭ == [[Konceptarto|Koncepta arto]] == Ekstera ligilo == [http://www.orlabarry.be/ Oficiala retejo de Orla Barry] == Referencoj == {{Referencoj}}<br /> {{Projektoj}} [[Kategorio:Irlandaj artistoj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Lingva arto]] [[Kategorio:Tekstarto]] n1i42t0h1eeclio835gjxj6q6ocs28a 0 687088 9397697 8668027 2026-06-10T07:34:43Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397697 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 90480 ''Ulrich'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 90480 Ulrich |Aliaj_nomoj = '''2004 CC₁₀₉''' |Dato_de_malkovro = {{dato|15|februaro|2004}} |Malkovrinto = ''[[Catalina Sky Survey]]'' |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Usono]]) |Epoko = 2459000.5 {{dato|31|majo|2020}} TDB |Granda_duonakso = 481,561 [[1 E9 m|Gm]] (3,219 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 432,065 Gm (2,888 AU) |Apoapsido = 531,058 Gm (3,550 AU) |Discentreco = 0,1028 |Periodo = 2109,538 [[tago]]j (5,776 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 24:1 Mer / :7 Ven / 52:9 Ter / ~3:1 Mar / 1:2 Jup --> |Klinangulo = 19,591° |Meza_anomaliangulo = 281,085°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] {{dato|31|majo|2020}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 172,012° |Argumento_de_periapsido = 16,196° |Terdistanco_min = 283,539 [[1 E9 m|Gm]] (1,895 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 8,455 ± 0,121 km |Albedo_geom = 0,038 ± 0,004 |Absoluta_magnitudo = 14,4 }} '''90480 ''Ulrich''''' estas [[asteroido]] de la ekstera [[asteroida zono]] malkovrita la {{daton|15|februaro|2004}} en la kadro de la [[astronomio|astronomia]] kampanjo ''[[Catalina Sky Survey]]'', plenumita elde la [[Stacio Catalina|Stacio ''Catalina'']] de la [[Observatorio Steward]] kaj elde la [[Observatorio de Monto Lemmon]], proksime de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en memoro de ''Carl Julius Ulrich'' ([[1925]]–[[2018]]),<ref>[https://kemmerergazette.com/article/carl-julius-ulrich Carl Julius Ulrich, 14-a de Februaro 1925 – 12-a de Majo 2018, Nekrologo, el ''Kemmerer Gazette''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180720125806/https://kemmerergazette.com/article/carl-julius-ulrich |date=2018-07-20 }} {{lingvokodo|en}}</ref> preparisto de [[fosilio]]j, konata pro lia laboro pri la fosilioj de la [[formacio de Green River]] en [[Vajomingo]]. Li instruis centojn da homoj pri la preparaj teknikoj. Liaj fosilioj povas esti vidataj en [[muzeo]]j tra la mondo kaj en lia galerio tuj ekstere de la suda limo de la [[nacia monumento de Fossil Butte]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|90480-ulrich-2004-cg109}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (90001–91000)#90451-90500|Listo de asteroidoj (90001 – 91000)]] |antaŭ = ''[[90479 Donalek]]'' |periodo = '''90480 ''Ulrich''''' |post = ''[[90481 Wollstonecraft]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Ulrich}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004]] tsx2alzs7omzl7rj6iisghm9q6020oi 0 690696 9397823 9381872 2026-06-10T10:25:59Z Sj1mor 12103 9397823 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Odilon Redon, ĉ. 1880}} [[Dosiero:Odilon Redon 006.jpg|eta|maldekstre|''Papilioj'', ĉirkaŭ 1910 ([[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko]]).]] '''Odilon REDON''' (denaske '''Bertrand Redon'''; franca prononco: [ʁədɔ̃]; 20a de aprilo, [[1840]] – 6a de julio, [[1916]]) estis [[Francoj|franca]] [[Simbolismo (arto)|simbolisma]] [[pentristo]], [[Gravurado|gravuristo]], [[desegno|desegnisto]] kaj [[Paŝtelo|paŝtelisto]]. == Kariero == Frue en sia kariero, kaj antaŭ kaj post luktado en la [[Francia-Prusia Milito]], li laboris preskaŭ nur per [[Karbodesegno|karbo]] kaj [[litografio]], verkoj referencata kiel ''noirs'' (nigraĵoj). Li ekakiris rekonon post siaj desegnoj estis menciitaj en la romano de 1884 nome ''À rebours'' de [[Joris-Karl Huysmans]]. Dum la 1890-aj jaroj li eklaboris per [[paŝtelo]] kaj [[Oleo-pentrado|oleo]], kio tuj iĝis lia preferata rimedo, kaj li abandonis sian antaŭan stilon de ''noirs'' komplete post 1900. Li ankaŭ disvolvigis fortan intereson en [[Hinduismo|hinduismaj]] kaj [[Budhismo|budhismaj]] religioj kaj kulturoj, kio pli kaj pli aperis en lia verkaro. Li estas eble plej bone konata nuntempe pro la "sonĝecaj" pentraĵoj kreitaj en la [[1900-aj jaroj]], kiuj estis tre forte inspiritaj de la [[Arto de Japanio|japana arto]] kaj kiuj, pro kontinua inspirado el la [[naturo]], ankaŭ tre forte inspiritaj de [[Abstraktismo]]. Lia verkaro estas konsiderata antaŭaĵo de kaj [[Dadaismo]] kaj [[Superrealismo]]. == Galerio == <gallery widths="140" heights="140" perrow="4"> File:OdilonRedon-The Chariot of Apollo.png|La ĉaro de Apolo, 1909 (Musée des Beaux-Arts de Bordeaux) File:Reflection, 1900-1905.jpg|Reflekto, 1900-1905 File:Redon - Saint Sébastien, vers 1910.jpg|Saint Sébastien, 1910 (Musée des Beaux-Arts de Bordeaux) File:WLA moma Odilon Redon Apparition.jpg|Apero, 1905 File:Odilon Redon - Caliban - Google Art Project.jpg|''Caliban'', 1881 ([[Musée d'Orsay]]) File:Redon spirit-waters.jpg|''Guardian Spirit of the Waters'', 1878 ([[Art Institute of Chicago]]) File:Odilon Redon - The Trees - Google Art Project.jpg|''Arboj'', ĉirkaŭ 1890-aj jaroj (Museum of Fine Arts, Houston) File:Odilon Redon - 'Lady of the Flowers', oil on canvas, c. 1890-95.JPG|''Sinjorino de Floroj'', ĉirkaŭ 1890–1895 (Honolulu Museum of Art) File:16 sep 13 redon morgat.jpg|''La haveno de Morgat'', 1882, Dallas Museum of Art File:Odilon Redon - The Cyclops, c. 1914.jpg|''La ciklopo'', 1914 ([[Muzeo Kröller-Müller]]) File:Redon.ophelia.jpg|''Ophelia'', 1900–1905 (Dian Woodner Collection) File:Odilon Redon - Baroness Robert de Domecy - Google Art Project.jpg|''[[Baronino]] Robert de Domecy'', 1900 (Musée d'Orsay) File:1900, Redon, Odilon, Vase of Flowers.jpg|''Florvazo'', ĉirkaŭ 1900–1910, (Princeton University Art Museum) File:Redon.flower-clouds.jpg|''Flornuboj'', 1903 ([[Art Institute of Chicago]]) File:Redon.bouddha.jpg|''Budho'', 1904 (Musée d'Orsay) File:Initiation to Study-Two Young Ladies – Odilon Redon (Dallas Museum of Art).jpg|''Inico al studo: du junulinoj'' (ĉirkaŭ 1905) Dallas Museum of Art, oleo sur tolo 93 x 65&nbsp;cm File:Redon, Odilon, Apparition, 1905-10.jpg|''Apero'', 1905–1910, (Princeton University Art Museum) File:Odilon Redon 005.jpg|''Floroj'', 1909 File:Odilon Redon - Der Wagen des Apolls.jpg|''La ĉaro de Apolo'', ĉirkaŭ 1910 (Musée d'Orsay) File:Portrait of Violette Heyman - Odilon Redon (Cleveland Art Museum).jpg|''Portreto de Violette Heymann'', 1910 (Cleveland Museum of Art) File:Saint Sebastian by Odilon Redon.JPG|''Saint Sebastian'', 1910–1912, ([[National Gallery of Art]]) File:Redon.coquille.jpg|''Konko'', 1912 (Musée d'Orsay) File:Pandora, 1914 - Odilon Redon.jpg|''Pandora'', ĉirkaŭ 1914 (Metropolitan Museum of Art) File:Evocation Odilon Redon.jpeg|''Elvoko'', sen-data, privata kolekto File:Odilon Redon Les Anemones MIA 20163358.jpg|''La Anemoneoj'', ĉirkaŭ 1900-1910 (Minneapolis Institute of Art) File:Odilon Redon, Maurice Denis, 1903, NGA 45844.jpg|alt=Portrait of the artist Maurice Denis created as a lithograph by Odilon Redon, from the collection of the National Gallery of Art in Washington DC.|Odilon Redon, ''[[Maurice Denis]]'', 1903. Litografio. National Gallery of Art, Rosenwald Collection, 1958.8.198 </gallery> == Bibliografio == * Russell T. Clement, ''Four French Symbolists: A Sourcebook on Pierre Puvis de Chavannes, Gustave Moreau, Odilon Redon, and Maurice Denis,'' Greenwood Press, 1996, {{ISBN|0-313-29752-5}} & {{ISBN|978-0-313-29752-6}} * Jodi Hauptman kaj Marina Van Zuylen, ''Beyond the Visible: The Art of Odilon Redon,'' 2005, {{ISBN|0-87070-702-7}} & {{ISBN|978-0-87070-702-5}} * Andre Mellerio, ''Odilon Redon,'' 1968, ASIN B0007DNIKO * Odilon Redon kaj Alfred Werner, ''The Graphic Works of Odilon Redon'', Dover, 1969, {{ISBN|0-486-21996-8}} * Odilon Redon kaj Alfred Werner, ''The Graphic Works of Odilon Redon'', (Dover Pictorial Archive), 2005, {{ISBN|0-486-44659-X}} & {{ISBN|978-0-486-44659-2}} * Margret Stuffmann, ''Odilon Redon: As in a Dream,'' 2007, {{ISBN|3-7757-1894-X}} & {{ISBN|978-3-7757-1894-3}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20140106021333/http://odilonredon.net/ odilonredon.net] – Biografio kaj bildoj de Odilon Redon * [http://www.artcyclopedia.com/artists/redon_odilon.html Artcyclopedia] – Verkoj * [http://www.the-athenaeum.org/art/by_artist.php?id=328 The Athenaeum] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140221205449/http://www.the-athenaeum.org/art/by_artist.php?id=328 |date=2014-02-21 }} – Etenda listo kaj bildoj de verkoj de Redon * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=152 Museum Syndicate] – Odilon Redon Gallery en Museum Syndicate * [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/redon/ Web Museum] – Biografio kaj bildoj de la verkoj de Redon * [http://www.moma.org/exhibitions/2005/redon/ MoMA Exhibition] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080303205402/http://www.moma.org/exhibitions/2005/redon/ |date=2008-03-03 }} - "Beyond the Visible – The Art of Odilon Redon" - MoMA exhibition (Oktobro 2005 – Januaro 2006) * [http://www.odilon-redon.org/ www.odilon-redon.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210206195125/http://www.odilon-redon.org/ |date=2021-02-06 }} – Retejo kun 322 bildoj de Odilon Redon * [http://odilon.chez.com/odilon/odilonvo.html odilon.chez.com] – Kronologio de la vivo de Redon {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj skulptistoj]] 9mybr3qyt1s18h0g1brkcekf441rcjd 0 690905 9397151 7859017 2026-06-09T14:06:08Z Sj1mor 12103 9397151 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Paula Modersohn-Becker''' (8a de februaro 1876 – 20a de novembro 1907)<ref> Busch, Günter; von Reinken, Liselotte (1983). Wensinger, Arthur S. (eld.). [https://archive.org/details/paulamodersohnbe00mode Paula Modersohn-Becker The Letters and Journals] New York, NY USA: Taplinger Publishing. ISBN 0-8008-6264-3. </ref> estis [[Germanoj|germana]] [[pentristo]] kaj unu el la plej gravaj reprezentantoj de [[ekspresionismo]]. Ŝia mallonga kariero finiĝis kiam ŝi mortis pro puerpera [[embolio]] estante nur 31-jaraĝa. Ŝi estas agnoskita kiel la unua konata pentristino kiu pentris nudajn [[memportreto]]jn.<ref> Colapinto, John (30a de oktobro 2013). [https://www.newyorker.com/books/page-turner/paula-modersohn-becker-modern-paintings-missing-piece#slide_ss_0=8 "Paula Modersohn-Becker: Modern Painting (Missing Piece)".] [[The New Yorker]]. </ref> Ŝi estis grava membro de la arta movado [[modernismo]] komence de la [[20a jarcento]]. [[Dosiero:Paula Modersohn-Becker 018.jpg|eta|maldekstre|''Memportreto, nuda kun sukcena koliero''.]] [[Dosiero:Paula Modersohn-Becker 016.jpg|eta|upright|maldekstre|''[[Rainer Maria Rilke]]'', Paula Modersohn-Becker (1906).]] En [[Bremen]] en 1895 ŝi estis enkondukita al verkoj de la artistoj de la cirklo de [[Worpswede]]; nome [[Otto Modersohn]], Fritz Mackensen, Fritz Overbeck kaj Heinrich Vogeler prezentis siajn pentraĵojn en la Bremena Arta Muzeo, nome "Kunsthalle Bremen". En 1899 kaj 1900 ŝi estis en Parizo. En 1901 Paula edziniĝis al Otto Modersohn kaj tiel iĝis duonpatrino de la du-jaraĝa filino de Otto, nome Elsbeth Modersohn. Post du jaroj la geedzoj separiĝis kaj rekuniĝis kelkajn jarojn poste. == Kariero == En 1898, estante 22-jaraĝa, Becker eniris en la artista komunumo de Worpswede, kie artistoj kiel Fritz Mackensen (1866–1953) kaj [[Heinrich Vogeler]] (1872–1942) estis retiriĝintaj por protesti kontraŭ la dominado de artakademiisma stilo kaj de la vivo en grandurbo. Ŝi studis kun Mackensen, pentrante najbarajn kamparanojn, kaj la nordgermanan pejzaĝon. Tiam ŝi ekamikiĝis kun la skulptistino Clara Westhoff (1875–1954) kaj la poeto [[Rainer Maria Rilke]] (1875–1926). Ĝis la jaroj en kiuj Becker ekpraktikis tion, pentristinoj ne amplekse uzis nudajn virinojn kiel subjektoj por sia laboro. La nuraj elstaraj esceptoj al tio estas verkoj de Artemisia Gentileschi, tri jarcentoj antaŭe; por ekzemplo, arthistoriistoj komprenis, ke Gentileschi uzis sian propran korpon kiel la modelo por sia verko "Susana kaj la maljunuloj". La laboro de Becker pri ina nudo estas nekonvencia kaj esprimas ambigvecon kaj pri la subjekto kaj pri la metodo reprezentadi.<ref> Burns, ''Looking as Women: The Paintings of Suzanne Valadon, Paula Modersohn-Becker and Frida Kahlo'' </ref> Becker estis trejinita en la metodoj de [[Realisma pentrarto|realismo]] kaj [[naturalismo]], kun rekonebla [[Moderna arto|simpleco de formoj]]. Ŝi kapablis atingi distingan teksturon por sia laboro pere de skrapado de la ankoraŭ malseka pentromaterialo.<ref>[https://www.museen-boettcherstrasse.de/english/ "English » Museen Böttcherstraße".] www.museen-boettcherstrasse.de. Alirita la 9an de majo 2020. </ref> Ŝi poste abandonis tiujn teknikojn por translokiĝi en [[Faŭvismo]]n. Pruvaro sugestas, ke nombraj memportretoj de Paula Modersohn-Becker estis influitaj de la [[La Antaŭ-Rafaelida Frataro|antaŭ-rafaelida]] pentristo [[Dante Rossetti]], kiel "Memportreto kun bovlo kaj glaso" (ĉirkaŭ 1904; Kolekto Sander), "Memportreto, nuda kun sukcena koliero". (1906; Privata kolekto), kaj "Memportreto en mia sesa Nuptojariĝo" (1906; Museen Böttcherstrasse, Paula Modersohn- Becker Museum, Bremen).<ref> Rebecca Jelbert: "Paula Modersohn-Becker’s self-portraits and the influence of Dante Gabriel Rossetti." The Burlington Magazine, vol.159, no.1373 (2017): 617-22. </ref> Siavice eble ankaŭ ŝi influis unu aŭ pliajn pentraĵojn de [[Pablo Picasso]], kiel Diane Radycki asertas en sia monografio de 2013 pri la artisto.<ref> Radiografioj de la portreto de [[Gertrude Stein]] de Picasso montris, ke li reverkis la kapon kelkajn fojojn, kaj fine faris ĝin ĝuste kiel Modersohn-Becker estis farinta en sia portreto de Lee Hoelger (vidu Radycki, ''Paula Modersohn-Becker: The First Modern Woman Artist''). </ref> == Galerio == <gallery widths="140" heights="140" perrow="4"> File:Paula Modersohn-Becker 019.jpg|''Memportreto'' (1902) File:Paula Modersohn-Becker Mädchen mit Strohhut und Blume.jpg|''Mädchen mit Strohhut und Blume'' (1902) File:Modersohn-Becker, Stillende Mutter.jpg|''Stillende Mutter'' (1902) File:Paula Modersohn-Becker 003.jpg|''Bauernkind auf rotgewürfeltem Kissen'' (c. 1904) File:Paula Modersohn-Becker Mädchen mit Kaninchen.jpg|''Mädchen mit Kaninchen'' (1905) File:Paula Modersohn-Becker 021.jpg|''Aĵpentraĵo'' (1906) File:Paula Modersohn-Becker 017.jpg|''Memportreto'' (1907) File:Paula Modersohn-Becker 009.jpg|''Kinderakt mit Goldfischglas'' (1907k) File:Paula Modersohn-Becker 023.jpg|''Stilleben mit Tonkrug'' (1907) File:Paula Modersohn-Becker 006.jpg|''Die Malerin mit Kamelienzweig (Memportreto)'' aŭ ''La pentristino kun kamilbranĉo'', (1907) </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * Marina Bohlmann-Modersohn: ''Paula Modersohn-Becker. Eine Biographie mit Briefen.'' 3. Auflage. Knaus, Berlin 1997, {{ISBN|3-8135-2594-5}} * Janet M.C. Burns: "Looking as Women: The Paintings of Suzanne Valadon, Paula Modersohn-Becker and Frida Kahlo". ''Atlantis'', vol. 18, no 1&2 (1993):25-46. * Günther Busch, Liselotte von Reinken, Arthur S. Wensinger, Carole Clew Hoey: ''Paula Modersohn-Becker, The Letters and Journals''. Northwestern University Press, 1990 * Anne Higonnet: "Making Babies, Painting Bodies: Women, Art, and Paula Modersohn-Becker's Productivity." ''Woman's Art Journal'', vol. 30, no. 2 (2009):15-21, illus. * Averil King, ''Paula Modersohn-Becker, 'Antique Collectors Club, 2006 * Paula Modersohn-Becker: ''The Letters and Journals of Paula Modersohn-Becker.'' Tradukita kaj notita de J. Diane Radycki. ''Introduction'' de Alessandra Comini * Paula Modersohn-Becker, Sophie Dorothee Gallwitz: ''Eine Künstlerin: Paula Becker-Modersohn. Briefe und Tagebuchblätter.'' Kestner-Gesellschaft, Hanover 1917 * Gillian Perry: ''Paula Modersohn-Becker: Her Life and Work''. Harper & Row 1979 * Diane Radycki: "American Women Artists in Munich, or ''Die Frauen ohne Schatten''." In: ''American Artists in Munich: Artistic Migration and Cultural Exchange Processes'', eds. Christian Fuhrmeister, Hubertus Kohle and Veerle Thielemans, pp.&nbsp;109–24, illus. Modersohn-Becker & O'Keeffe. Berlin, München: Deutscher Kunstverlag, 2009. {{ISBN|978-3-422-06833-9}} * Diane Radycki: "Paula Modersohn-Becker: The Gendered Discourse in Modernism." Ph.D.dissertation, Harvard University, 1993 (readers: Konrad Oberhuber and Norman Bryson). UMI 93-31,015 * Diane Radycki: "''Pictures of Flesh'': Modersohn-Becker and the Nude." ''Woman's Art Journal'', vol. 30, no. 2 (2009):3-14, ilus. [http://home.moravian.edu/users/art/medjr01/ home.moravian.edu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200915014101/http://home.moravian.edu/users/art/medjr01/ |date=2020-09-15 }} * Diane Radycki: "Pretty/ Ugly: Morphing Paula Modersohn-Becker and Marie Laurencin." ''Make'', no. 72 (1996):19-21, illus. * Diane Radycki: ''Paula Modersohn-Becker: The First Modern Woman Artist''. Yale Press, 2013<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.com/Paula-Modersohn-Becker-First-Modern-Artist/dp/0300185308/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1383226599&sr=1-1&keywords=Paula+Modersohn-Becker:+The+First+Modern+Woman+Artist+(Diane+Radycki)#reader_0300185308|title=Paula Modersohn-Becker: The First Modern Woman Artist|first=Diane|last=Radycki|date=30a de aprilo 2013|publisher=Yale University Press|via=Amazon}}</ref> * Rainer Stamm: "Paula Modersohn-Becker and the Body in Art." ''Woman's Art Journal'', vol. 30, no. 2 (2009):22-4, illus. * Monica J. Strauss: "Helen Serger's Galerie La Boetie: Paula Modersohn-Becker on Madison Avenue." ''Woman's Art Journal'', vol. 30, no. 2 (2009):32-5, illus. * Eric Torgersen: ''Dear Friend: Rainer Maria Rilke and Paula Modersohn-Becker''. Northwestern University Press, 1998 * Gustav Pauli, Paula Modersohn- Becker, Berlin: Wolff, 1919; 3rd edition, 1934 * Waldemar Augustiny, Paula Modersohn- Becker, Gutersloh: Mohn, 1960, Paula Modersohn- Becker, Hildesheim, 1971 * Ellen C. Oppler, "Paula Modersohn- Becker: Some facts and legends", Art Journal, xxxv, Summer 1976, pp.&nbsp;364–9 * Christa Murken-Altrogge, Paula Modersohn- Becker: Leben und Werk, Cologne: Du Mont, 1980 * Gunter Busch, Paula Modersohn- Becker: Malerin, Zeichnerin, Frankfurt am Main: Fischer, 1981 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Modersohn-Becker, Paula}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Nudaĵoj en arto]] 2havv78umc3mmv9jt3ez3gfknw9ge2o 0 691295 9397156 9188405 2026-06-09T14:07:18Z Sj1mor 12103 9397156 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Émile SCHUFFENECKER''' (8a de decembro 1851 – 31a de julio 1934) estis [[Francoj|franca]] [[Post-impresionismo|postimpresionisma]] [[artisto]], [[pentristo]], artinstruisto kaj [[artokolektanto]]. Amiko de [[Paul Gauguin]] kaj [[Odilon Redon]], kaj unu el la unuaj kolektantoj de verkoj de [[Vincent van Gogh]], Schuffenecker ludis gravan rolon en la establado de la Ekspozicio Volpini, en [[1889]]. Lia propra verkaro, tamen, estis iom forgesita post lia morto — kaj eĉ pli malbone pro gazetarkampanjoj ekde la 1920-aj jaroj antaŭen, kiuj distrumpetis la aferon ke Schuffenecker estas suspektita imitanto ([[artofalsisto]]) de la verkaro de siatempaj artistoj, inter kiuj, ĉefe Van Gogh. Tamen ankoraŭ ne estis certigita ĉu li produktis aŭ ne produktis falsaĵojn. Dume, serioza esplorado fare de fakuloj almenaŭ havigis la bazon por historia alproksimiĝo al la vivo kaj verkaro de Schuffenecker. En 1880, Schuffenecker edziĝis al sia kuzino, Louise Lançon (1860-); ilia filino Jeanne naskiĝis en 1882, ilia filo Paul en 1884. En tiuj jaroj, tamen, la ekonomia situacio malaltiĝis. Ĉirkaŭ 1880, kaj Schuffenecker kaj lia amiko Gauguin evidente estis enspezante sufiĉe da mono por lasi sian komerciston Bertin - ĝuste antaŭ ekonomia krizo. Gauguin decidis iĝi sendependa artisto, dum Schuffenecker iĝis instruisto. [[Dosiero:Gauguin - Familie Schuffenegger - 1989.jpg|eta|maldekstre|[[Paul Gauguin]], ''La familio Schuffenecker'' (1889), [[Musée d'Orsay]]. Analizo de tiu pentraĵo sugestis tensiojn inter la geedzoj Schuffenecker, kiuj finfine disiĝis.]] Multo oni diris pri la pentraĵo de Gauguin nome "le bon Schuff" kaj lia familio, pentrita komence de 1889 en la studio de Schuffenecker, tuj post la reveno de Gauguin el [[Arles]]: por kelkaj per analizo de la pentraĵo de Gauguin, oni povas kompreni, ke la personaj rilatoj de la paro estas klare konsiderataj kiel malfacilaj. Ekde la reveno de Gauguin el Danio, en 1885, li estis estinta bonvene resti ĉe Schuffenecker, sed tuj post sia reveno el Bretonio en 1890, Gauguin devis serĉi hejmon aliloke. Onidiroj (plej probable komencitaj de [[Émile Bernard]]) disvastigis, ke Schuffenecker estis perfidita de sia edzino, kaj dum jaroj, li apartiĝis el sia familio, ĝis en 1899, lia edzino postulis divorcon kaj ricevis la rajton zorgi la gefilojn. == Bibliografio == * Boudot-Lamotte, Maurice: Le peintre et collectionneur Claude-Emile Schuffenecker (1851-1934), L'Amour de l'Art XVII/8, October 1936, pp. 284 * Puget, Catherine, & Grossvogel, Jill-Elyse: Emile Schuffenecker 1851-1934, Musée de Pont-Aven & (Saint-Germain-en-Laye,) Musée Maurice Denis "Le Prieuré", 1996 ISBN 2-910128-08-3 [1] * Grossvogel, Jill-Elyse: Claude-Emile Schuffenecker, Catalogue raisonné, volume I, Alan Wofsky Fine Arts, San Francisco, 2000 ISBN 1-55660-297-9 * Grossvogel, David I.: Behind the Van Gogh Forgeries, Authors Choice Press (March 2001) ISBN 0-595-17717-4 / ISBN 978-0-595-17717-2 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schuffenecker, Émile}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj artkolektistoj]] 638ipaedhezu0yw280oxgdbpaq9wu2t 9397159 9397156 2026-06-09T14:07:51Z Sj1mor 12103 9397159 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1906}} '''Émile SCHUFFENECKER''' (8a de decembro 1851 – 31a de julio 1934) estis [[Francoj|franca]] [[Post-impresionismo|postimpresionisma]] [[artisto]], [[pentristo]], artinstruisto kaj [[artokolektanto]]. Amiko de [[Paul Gauguin]] kaj [[Odilon Redon]], kaj unu el la unuaj kolektantoj de verkoj de [[Vincent van Gogh]], Schuffenecker ludis gravan rolon en la establado de la Ekspozicio Volpini, en [[1889]]. Lia propra verkaro, tamen, estis iom forgesita post lia morto — kaj eĉ pli malbone pro gazetarkampanjoj ekde la 1920-aj jaroj antaŭen, kiuj distrumpetis la aferon ke Schuffenecker estas suspektita imitanto ([[artofalsisto]]) de la verkaro de siatempaj artistoj, inter kiuj, ĉefe Van Gogh. Tamen ankoraŭ ne estis certigita ĉu li produktis aŭ ne produktis falsaĵojn. Dume, serioza esplorado fare de fakuloj almenaŭ havigis la bazon por historia alproksimiĝo al la vivo kaj verkaro de Schuffenecker. En 1880, Schuffenecker edziĝis al sia kuzino, Louise Lançon (1860-); ilia filino Jeanne naskiĝis en 1882, ilia filo Paul en 1884. En tiuj jaroj, tamen, la ekonomia situacio malaltiĝis. Ĉirkaŭ 1880, kaj Schuffenecker kaj lia amiko Gauguin evidente estis enspezante sufiĉe da mono por lasi sian komerciston Bertin - ĝuste antaŭ ekonomia krizo. Gauguin decidis iĝi sendependa artisto, dum Schuffenecker iĝis instruisto. [[Dosiero:Gauguin - Familie Schuffenegger - 1989.jpg|eta|maldekstre|[[Paul Gauguin]], ''La familio Schuffenecker'' (1889), [[Musée d'Orsay]]. Analizo de tiu pentraĵo sugestis tensiojn inter la geedzoj Schuffenecker, kiuj finfine disiĝis.]] Multo oni diris pri la pentraĵo de Gauguin nome "le bon Schuff" kaj lia familio, pentrita komence de 1889 en la studio de Schuffenecker, tuj post la reveno de Gauguin el [[Arles]]: por kelkaj per analizo de la pentraĵo de Gauguin, oni povas kompreni, ke la personaj rilatoj de la paro estas klare konsiderataj kiel malfacilaj. Ekde la reveno de Gauguin el Danio, en 1885, li estis estinta bonvene resti ĉe Schuffenecker, sed tuj post sia reveno el Bretonio en 1890, Gauguin devis serĉi hejmon aliloke. Onidiroj (plej probable komencitaj de [[Émile Bernard]]) disvastigis, ke Schuffenecker estis perfidita de sia edzino, kaj dum jaroj, li apartiĝis el sia familio, ĝis en 1899, lia edzino postulis divorcon kaj ricevis la rajton zorgi la gefilojn. == Bibliografio == * Boudot-Lamotte, Maurice: Le peintre et collectionneur Claude-Emile Schuffenecker (1851-1934), L'Amour de l'Art XVII/8, October 1936, pp. 284 * Puget, Catherine, & Grossvogel, Jill-Elyse: Emile Schuffenecker 1851-1934, Musée de Pont-Aven & (Saint-Germain-en-Laye,) Musée Maurice Denis "Le Prieuré", 1996 ISBN 2-910128-08-3 [1] * Grossvogel, Jill-Elyse: Claude-Emile Schuffenecker, Catalogue raisonné, volume I, Alan Wofsky Fine Arts, San Francisco, 2000 ISBN 1-55660-297-9 * Grossvogel, David I.: Behind the Van Gogh Forgeries, Authors Choice Press (March 2001) ISBN 0-595-17717-4 / ISBN 978-0-595-17717-2 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schuffenecker, Émile}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj artkolektistoj]] 8j28njqwzc0jd7tp4s7ith5oxzbacim 9397160 9397159 2026-06-09T14:07:58Z Sj1mor 12103 9397160 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Émile SCHUFFENECKER''' (8a de decembro 1851 – 31a de julio 1934) estis [[Francoj|franca]] [[Post-impresionismo|postimpresionisma]] [[artisto]], [[pentristo]], artinstruisto kaj [[artokolektanto]]. Amiko de [[Paul Gauguin]] kaj [[Odilon Redon]], kaj unu el la unuaj kolektantoj de verkoj de [[Vincent van Gogh]], Schuffenecker ludis gravan rolon en la establado de la Ekspozicio Volpini, en [[1889]]. Lia propra verkaro, tamen, estis iom forgesita post lia morto — kaj eĉ pli malbone pro gazetarkampanjoj ekde la 1920-aj jaroj antaŭen, kiuj distrumpetis la aferon ke Schuffenecker estas suspektita imitanto ([[artofalsisto]]) de la verkaro de siatempaj artistoj, inter kiuj, ĉefe Van Gogh. Tamen ankoraŭ ne estis certigita ĉu li produktis aŭ ne produktis falsaĵojn. Dume, serioza esplorado fare de fakuloj almenaŭ havigis la bazon por historia alproksimiĝo al la vivo kaj verkaro de Schuffenecker. En 1880, Schuffenecker edziĝis al sia kuzino, Louise Lançon (1860-); ilia filino Jeanne naskiĝis en 1882, ilia filo Paul en 1884. En tiuj jaroj, tamen, la ekonomia situacio malaltiĝis. Ĉirkaŭ 1880, kaj Schuffenecker kaj lia amiko Gauguin evidente estis enspezante sufiĉe da mono por lasi sian komerciston Bertin - ĝuste antaŭ ekonomia krizo. Gauguin decidis iĝi sendependa artisto, dum Schuffenecker iĝis instruisto. [[Dosiero:Gauguin - Familie Schuffenegger - 1989.jpg|eta|maldekstre|[[Paul Gauguin]], ''La familio Schuffenecker'' (1889), [[Musée d'Orsay]]. Analizo de tiu pentraĵo sugestis tensiojn inter la geedzoj Schuffenecker, kiuj finfine disiĝis.]] Multo oni diris pri la pentraĵo de Gauguin nome "le bon Schuff" kaj lia familio, pentrita komence de 1889 en la studio de Schuffenecker, tuj post la reveno de Gauguin el [[Arles]]: por kelkaj per analizo de la pentraĵo de Gauguin, oni povas kompreni, ke la personaj rilatoj de la paro estas klare konsiderataj kiel malfacilaj. Ekde la reveno de Gauguin el Danio, en 1885, li estis estinta bonvene resti ĉe Schuffenecker, sed tuj post sia reveno el Bretonio en 1890, Gauguin devis serĉi hejmon aliloke. Onidiroj (plej probable komencitaj de [[Émile Bernard]]) disvastigis, ke Schuffenecker estis perfidita de sia edzino, kaj dum jaroj, li apartiĝis el sia familio, ĝis en 1899, lia edzino postulis divorcon kaj ricevis la rajton zorgi la gefilojn. == Bibliografio == * Boudot-Lamotte, Maurice: Le peintre et collectionneur Claude-Emile Schuffenecker (1851-1934), L'Amour de l'Art XVII/8, October 1936, pp. 284 * Puget, Catherine, & Grossvogel, Jill-Elyse: Emile Schuffenecker 1851-1934, Musée de Pont-Aven & (Saint-Germain-en-Laye,) Musée Maurice Denis "Le Prieuré", 1996 ISBN 2-910128-08-3 [1] * Grossvogel, Jill-Elyse: Claude-Emile Schuffenecker, Catalogue raisonné, volume I, Alan Wofsky Fine Arts, San Francisco, 2000 ISBN 1-55660-297-9 * Grossvogel, David I.: Behind the Van Gogh Forgeries, Authors Choice Press (March 2001) ISBN 0-595-17717-4 / ISBN 978-0-595-17717-2 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schuffenecker, Émile}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj artkolektistoj]] b7oxnigbukivdsfj367xhvcpn7h8my2 0 692294 9397193 7941529 2026-06-09T14:25:15Z Sj1mor 12103 9397193 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Galileo Galilei 2.jpg|eta|upright=.8|maldekstre|[[Galileo Galilei]], portreto de Domenico Tintoretto.]] '''Domenico Robusti''', konata ankaŭ kiel '''Domenico TINTORETTO''', ([[1560]] – 17a de majo [[1635]]) estis [[Italoj|itala]] [[pentristo]] el [[Venecio]]. Li edukiĝis sub tutorado de sia patro, la pli fama pentristo Jakopo [[Tintoretto]]. == Kariero == Estante 17-jaraĝa, li iĝis membro de la Venecia pentristaro kaj, por pluigi sian trejnadon, li laboris kun sia patro plenumante pentraĵojn en la [[Doĝo-palaco]] en Venecio. Domenico poste eklaboris sendepende en la palaco, fokusante sian verkaron al historiaj temoj, kiel kompleksaj aranĝoj de multoblaj figuroj en batalscenoj. Sed laŭlonge de sia vivo, Domenico ankaŭ pentris kelkajn religiajn komisiojn. Kelkaj el liaj famaj altarpecoj estas "Sankta Georgo mortigante la drakon" en [[San Giorgio Maggiore (insulo)|San Giorgio Maggiore]], ''Transigo de la korpo de Sankta Marko al Venecio'' en Scuola de San Marco, ''Apero de Sankta Marko'' en la Duka Preĝejo, kaj altarpecoj en [[Modeno]] kaj [[Rimini]]. Menciindaj estas ankaŭ la murpentraĵoj de Domenico en la Duka Palaco kaj en la Scuola di San Giovanni Evangelista, kaj la ''Pesto de Venecio'' en San Francesco della Vigna. == Galerio == <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="5"> Marco Barbarigo.jpg|Marco Barbarigo FrancescoDonà.jpg|Francesco Donato Domenico Tintoretto - Portrait of Giovanni Mocenigo - WGA19633.jpg AntonioGrimani.jpg|Antonio Grimani Domenico Tintoretto 002.jpg Domenico Tintoretto - Resurrection and Three Avogadori - WGA19630.jpg Domenico Tintoretto - Annunciation and Three Avogadri - WGA19631.jpg Domenico Tintoretto - Battle of Salvore - WGA19632.jpg Domenico Tintoretto - Penitent Magdalene - WGA19636.jpg|Penitenca Magdalena File:Allegory of Vigilance by Domenico Tintoretto.jpg|Alegorio de Singardo de Domenico Tintoretto </gallery> == Bibliografio == * Edward Chaney kaj Timothy Wilks, The Jacobean Grand Tour: Early Stuart Travellers in Europe (I.B. Tauris: London, 2014) * “Domenico Tintoretto.” Grove Art Online. * “A Portrait by Domenico Tintoretto.” The Connoisseur. Vol. 97, 1936, p. 160. * Ridolfi, Carlo. The Life of Tintoretto and of his Children Domenico and Marietta. The Pennsylvania State University Press: London, 1984. * Tietze-Conrat, E. “The Holkham Venus in the Metropolitan Museum.” The Art Bulletin. Vol. 26, No. 4 (Dec., 1944), pp. 266–270. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tintoretto, Domenico}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] hnn7xvhf6u0drokimgipx69ogmmu6uh 0 692626 9397689 8570226 2026-06-10T07:27:49Z Sj1mor 12103 9397689 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto}} '''Henry Scott Tuke''' (naskiĝis la 12-an de junio 1858, mortis la 13-an de marto 1929), estis angla vida artisto, ĉefe pentristo, sed ankaŭ fotisto. Lia plej rimarkinda verko estis en la impresionisma stilo, kaj li estas verŝajne plej konata pro siaj pentraĵoj de nudaj knaboj kaj junaj viroj, pro tio Tuke estas konata kiel pioniro en la kampo de GLAT-arto kaj moderna homoerotismo. Li naskiĝis en [[kvakerismo|kvakerisma]] familio en [[Jorko]], estante la dua filo de Daniel Hack Tuke (1827-1895) kaj Maria Strickney (1826-1917). En 1859 la familio translokiĝis al ''Falmouth'', kie Daniel Tuke, kuracisto, establis praktikon. La fratino kaj biografiisto de Tuke, Maria Tuke Sainsbury (1861-1947), naskiĝis tie. Tuke kuraĝiĝis desegni kaj pentri de frua aĝo kaj kelkaj el liaj plej fruaj desegnaĵoj - de kiam li havis kvar aŭ kvin jarojn - estis eldonitaj en 1895. En 1870, Tuke aliĝis al sia frato William en la kvakerisma lernejo de Irwin Sharps en [[Weston-super-Mare]], kaj restis tie ĝis la aĝo de dek ses jaroj. [[dosiero:Tuke, Henry Scott (1858–1929), "The Bathers".jpg|eta|maldekstra|<center>[[Henry Scott Tuke]], ''la banantoj'' (1885)]] En 1875, Tuke enskribiĝis en la ''Slade'' Lernejo de Arto sub ''Alphonse Legros'' kaj Sir ''Edward Poynter''. Komence lia patro pagis sian instrukotizon sed en 1877 Tuke gajnis stipendion, kio permesis al li daŭrigi sian trejnadon ĉe Slade kaj en Italio en 1880. De 1881 ĝis 1883 li estis en Parizo, kie li renkontis Jules Bastien-Lepage, kiu instigis lin pentri subĉiele (france ''en plein air''). Dum studante en Francio, Tuke decidis translokiĝi al ''Newlyn'' en [[Kornvalo]], kie multaj el liaj amikoj de Parizo kaj la lernejo ''Slade'' jam formis la pentristan skolon ''Newlyn''. Li ricevis tie multajn enspezajn komisiojn, post ekspozicio de sia laboro ĉe la [[Reĝa Akademio de Artoj]] en Londono. Dum la [[1880-aj jaroj]], Tuke renkontis [[Oscar Wilde]] kaj aliajn gravajn poetojn kaj verkistojn, la plej multaj el kiuj estis [[samseksemuloj]] (tiutempe estis kutime nomi ilin "Uranianoj"), kiuj estis tre engaĝitaj en sia verko en la temo de vira juneco. Tuke verkis la "Soneton al Junularo" (''Sonnet to Youth''), kiu estis publikigita anonime en la revuo "La Artisto", kaj ankaŭ kontribuis artikolon al la revuo "La Studio" <ref>[http://www.studio-international.co.uk/ ‏The Studio: Art Journal, founded in 1893]</ref>. En 1885, Tuke revenis al Falmouth, kie multaj el liaj ĉefaj verkoj estis produktitaj. Tuke fariĝis establita artisto kaj estis elektita al plena membreco de la [[Reĝa Akademio]] en 1914. Li suferis koratakon en 1928 kaj mortis en marto de 1929. Je la fino de sia vivo Tuke sciis, ke lia laboro jam ne estas moda. En sia testamento li lasis malavarajn monsumojn al iuj el la viroj, kiuj kiel knaboj estis liaj modeloj. Hodiaŭ li estas rememorita ĉefe pro liaj oleo-pentraĵoj de junaj viroj, sed krom liaj atingoj kiel figuranta pentristo, li estis establita marista artisto kaj produktis tiom da portretoj de velŝipoj kiel li pentris homajn figurojn. Tuke estis diligenta artisto - pli ol 1.300 verkoj estas listigitaj kaj pli ankoraŭ estas malkovritaj. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[nudeco (arto)]] {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Tuke}} [[kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj portretistoj]] [[Kategorio:Nudaĵoj en arto]] [[Kategorio:GLAT-kulturo]] [[Kategorio:GLAT-verkistoj]] [[Kategorio:Britaj GLAT-aktivuloj]] 600cag2e5kg85ktcdxc8wb66tc2o486 0 692791 9397626 8730837 2026-06-10T06:34:24Z Sj1mor 12103 9397626 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''[[Tibor (virnomo)|Tibor]] Gáyor,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Gáyor Tibor''' estis [[Hungario|hungardevena]] aŭstra [[arkitekto]], [[artisto]]. Lia familia nomvarianto estis ''Gágyor'' [gAdjor]. Tibor Gáyor<ref>https://vintage.hu/artists/contemporary/gayor-tibor/gayor-tibor-2</ref> naskiĝis la {{daton|14|aprilo|1929}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|18|junio|2023}}. == Biografio == Tibor Gáyor akiris arkitekturan [[diplomo]]n en [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto|Teknikuniversitato de Budapeŝto]] en [[1951]], poste li estis arkitekto en sia naskiĝurbo. Post la [[Hungara revolucio de 1956]] li disidis al [[Vieno]], kie li estis [[asistanto]] en simila universitato al la Budapeŝta. Ekde [[1963]] li iĝis profesia artisto, post jardeko li komencis produkti artaĵojn per falditaj paperoj. Por utiligi plenan surfacon de la bildo, ĝi kreis duflankajn, falditajn planajn kaj spacajn grafikaĵojn kaj kanvasajn objektojn por esplori la rilatojn inter ebeno kaj spaco. Ĝiaj matematike difinitaj kaj modelaj strukturoj estas parte preskaŭ-plastaj, sed la superplenaj, plejparte blankaj surfacoj, havas plastan efikon. Li ricevis hungaran [[premio]]n en 2009. == Elektitaj ekspozicioj sole == * Vieno (1964, 1986) * [[Graz]] (1975) * Budapeŝto (1976, 1986, 1999, 2005, 2011) * [[Wrocław]] (1976) * [[Bonn]] (1983) * [[Szombathely]] (1993) == Elektitaj ekspozicioj grupe == * Vieno (1964, 1978) * [[Munkeno]] (1971) * Budapeŝto (1973, 1984, 1994, 2006) * [[Londono]] (1979) * [[Pécs]] (1989) * [[Szentendre]] (2006-2007) * Bonn (2014) == Fontoj == * [http://www.magyarvagyok.hu/kultura/hiressegek/kepzomuveszek/festomuveszek/5646-Gayor-Tibor.html hungarlingva biografio kun foto] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/gayor-tibor-557/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201203024404/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/gayor-tibor-557/ |date=2020-12-03 }} * [https://budapestaukcio.hu/gayor-tibor/festo hungarlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gayor Tibor}} [[Kategorio:Hungaraj arkitektoj]] [[Kategorio:Hungaraj artistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] a0yktjksgef162zl2i0vxybn30f34wh 0 699104 9397848 7008551 2026-06-10T10:45:38Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Ornama spizaeto]] 9397848 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ornama spizaeto]] bidc8m43mdrv5sfa2ufec4x59lu43bp 0 699217 9397387 8537086 2026-06-09T20:07:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397387 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|periodo=2016-|dato de naskiĝo={{Naskiĝdato|1992|04|02}}|loko de naskiĝo=[[Rio-de-Ĵanejro]], [[Rio-de-Ĵanejrio]]|profesio=Jutubisto,aktoro kaj publicisto|stilo=Jutubisto [[Dosiero:YouTube Silver Play Button 2.svg|20x20ra]] +100.000 abonantoj (2017)<br />[[Dosiero:YouTube Gold Play Button 2.svg|20x20ra]] +1.000.000 abonantoj (2019)|loĝloko={{BRA}}|nomo=Jean-Luca}} '''Jean-Luca Simas Pinheiro<ref name=":0">[https://criadoresid.com/criador/jean-luca-simas-pinheiro/ Jean-Luca Simas Pinheiro]</ref>''' aŭ '''Jean-Luca''' estas brazila [[aktoro]], [[Publikigisto|publicisto]] kaj Jutubisto. Nuntempe havas +2 milionojn da abonantoj<ref name=":0" /> en [https://www.youtube.com/channel/UCgMuI-QIs-U8kNNjo4NCjRQ lia YouTube-kanalo.] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Brazilaj amaskomunikistoj]] [[Kategorio:Jutubistoj]] [[Kategorio:Jutubaj kanaloj]] [[Kategorio:GLAT-artistoj]] popuwniyavg83ehu2x93rcac9yxjuvy 0 699620 9397623 8704953 2026-06-10T06:32:25Z Sj1mor 12103 9397623 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | dato de naskiĝo = [[1874]] | dato de morto = [[1942]] }} [[Dosiero:PuppenmuseumBlons.jpg|eta|Pupa muzeo en la vorarlberga komunumo Blons, kie elmontratas aĵoj de Baitz]] '''Lilli BAITZ''' {{prononco|bajc}} (naskiĝinta ''Elisabeth Margaretha Schreiber'' la {{daton|23|9|1874}} en [[Bad Aussee]], mortinta la {{daton|14|8|1942}} samloke) estis [[aŭstrio|aŭstra]] artistino, artmetiistino kaj entreprenistino. Kune kun la edzo ŝi malfermis manufakturon por pupoj kaj figuretoj portantaj ofte tradiciajn kostumojn, je kiuj la demando estis impone granda. Pro ŝia deveno juda ŝi turmentitis fare de la [[nazioj]] kaj perdis sian firmaon. La vesperon antaŭ la deporto koncentrejen ŝi memmortigis sin. == Vivo kaj kreiva agado == La avo de ŝi, Samuel Schreiber estis en [[Česká Lípa]] instruisto ĉe la surloka israela-germana normala lernejo. Ties filo [[Josef Schreiber]], medicinisto, edzinigis Clara Hermann el [[Brunno]], ĵurnalistinon kaj verkistinon. Lilli havis du pli maljunajn fratinojn, Ida Virginia (1868–1927) kaj Adele (1872–1957). Adele, al kiu Lilli havis bonegan rilaton dum la tuta vivo, iĝis socialpolitikistino kaj porfeminisma aktivulino.<ref>Hohenems Genealogie: ''[http://www.hohenemsgenealogie.at/gen/getperson.php?personID=I12560&tree=Hohenems Clara Hermann]'',</ref> La patro estis fondinta en 1868 la unuan sanatorion de Bad Aussee, kies nomo nuna estas ''Elisabethheim''. Post vendo en la 1877-a jaro li konstruigis samloke en 1883 la kuracejon ''Alpenheim'' ekipita i.a. per modernegaj saniggimnastikiloj. Post 1887 Schreiber plie tenadis la kuracejon ''Hygiea'' en [[Meran]], kie li restadis la vintrajn monatojn.<ref>Österreichisches Biographisĉes Lexikon: ''[https://www.biographien.ac.at/oebl/oebl_S/Schreiber_Josef_1835_1908.xml Schreiber, Josef (1835-1908), Mediziner]''</ref> La sanatorifondoj ekflorigis la turismon en la malfacile alirebla [[Salzkammergut]]-komunumo kaj modernigis la tutan regionon daŭripove. La komunumo siavice honoris tiaĵojn per la nomumo de Schreiber je honora civitano. En ĉio li apogitis fare de la edzino Clara kiu organizis i.a. salonajn rondojn kaj konsideritis, laŭ la juĝo de la filino Adele, kiel unu el la plej spritaj virinoj de la malnova Aŭstrio.<ref>''... eine der geistvollsten Frauen des alten Österreichs. Auch Schriftstellerin: das war aber mehr Nebensache. – Plaudern, Aperçus, Aphorismen, geistvolle Briefe an bekannte Zeitgenossen, kurzum ‚Salon’, ‚große Dame’, das war Clara Schreiber.'' - el la postlasitaĵo de ĉe Bundesarchiv Koblenz (Mappe 1, Blatt 23), artikolo de Grete Driesch prie (post 1924)</ref> Clara Sc hreiber flegis ricevi dukinojn, geaktorojn, verkistinojn kaj filozofojn, i.a. [[Theodor Herzl]]. Ŝi fondis la gazeton "Steirische Alpenpost" kaj iĝis ties una ĉefredaktistino. En 1894 la gepatroj de Lilli Baitz konvertiĝis je [[katolika Eklezio|katolikismo]], dume la filinoj edukitaj de privataj instruistoj, ne baptitis. Adele, la fratino de Lilli, opiniis maljustaj la naĝrajton en basenoj porvirinaj ekskluzive kaj la malpermeson proseksan bicikladi. Adele ribelis kontraŭ tiaj maljustoj, studis ekonomion en [[Berlino]] kaj ekaniĝis je la feminisma movado. Lilli Baitz inverse frekventis artlernejojn en [[Florenco]] kaj [[Munkeno]] kaj la faman artmetilernejon [[vieno|vienan]]. Ŝi gastis tie en la fakklaso pri arĥitekturo kiun estris [[Josef Hoffmann]]. Nuptinte Roman Baitz (1887–1930)<ref>Hohenems Genealogie: ''[http://www.hohenemsgenealogie.at/gen/getperson.php?personID=I13064 Roman Baitz]'',</ref> ŝi iris al Berlino kie la filino Adele vivis jam ekde 1898. Post la morto de la gepatroj la sanatorio ŝarĝita de ŝuldoj en [[Stirio]] aŭkcie venditis. === Kariero artmetiista === En 1909 ekis ŝia furora kariero kiel artmetiistino. Lilli Baitz faris por vespera akcepto de la fratino kartetojn gajajn kio tuj venigis la unuajn mendojn. La komercisto per vino, [[Berthold Kempinski]] ekz. volis havi figuretojn laŭ vinspecoj diversigitaj. Baitz skulptis do terpomkapojn vestotajn kostume laŭ la koncernita vinregiono. Artikolo de [[ORF]] priskribas la eĥoon tiaman fulma; tuj fonditis de la paro geedza la ateliero ''Wiener Kunstgewerbeateliers Lilli'' kaj ricevis serion da mendoj de grandaj aĉethaloj kaj entreprentoj (ekz. de [[Karstadt]] en [[Hamburgo]], [[Harrods]] en [[Londono]], [[Herzmansky]] en Vieno, [[HAPAG]]). Post la [[Unua mondmilito]] ili translokiĝis al [[Salzburg|Salzburg-Parsch]] kie malfermitis nova ateliero. La lokuloj bonvenigis ilin elkore kaj plene de admiro. La dekoracioj artistinaj montris ofte fabelajn kaj fablajn scenojn, kristnaskaĵojn ktp. kie denove gravegis popularaj arkitekturo kaj kostumoj regionaj. Intertempe la scenoj movigitis per tiklaj mekanismoj. En 1928 aranĝitis [[pasko|paska]] vitrino por la la ĉokoladfabriko [[Sarotti]] de [[Hattersheim]]. Grandmagazeno el [[Pittsburgh]] ĉiujare mendis scenaĵoj el la fondohistorio de [[Usono]]. Verŝajne por la sama aĉetejego ''Kaufmann’s, the Big Store'' faritis ankaŭ kristnaska [[kripo]] montrote ankaŭ en Bad Aussee. Ĝi ege furoris; tia kripo eĉ hodiaŭ admireblis ĉiujare en la preĝejo de Bad Aussee. Modo tiama estis ankaŭ la ŝatego de la grandurbanoj pri [[alpoj|alpaj]] kostumoj kian deziron intence pligrandigis la etnologo [[Konrad Mautner]]. Sekve la demandoj pli kaj pli kreskis. Post la morto edza 43-jaraĝa Lilli Baitz reiris hejmregionen ekvivinte kun sia bonega amikino Paula Schmidl. Ŝi starigis la vilaon ''Sonnenhäusl'' en Lerchenreith (kvartalo de Bad Aussee); ateliero ŝia troviĝis ĉe Kirchen-strateto nr 10 en gastejo. Ĉekonstrue ŝi realigis siajn proprajn altajn artistajn postulojn. La berlinan filion pligvidis fidindaj kaj fidelaj kunlaborantoj konsilate de Lilli Baitz mem. En 1932 venis mendego de HAPAG dekoracii en la pasaĝerŝipo ''Hamburg'' (de 1926) salonon por la adiaŭa bankedo laŭ la stilo de la fama hotelo ''Weißes Rößl''. Volitis absoluta originaleco, de la montara panoramoj sur la vandoj trinkejaj ĝis la manĝokartoj kun gajaj etkantegoj el la Salzkammergut-regiono. La filmfirmao [[Metro-Goldwyn-Mayer]] mendis en 1934 figurojn de natura grando de [[Stan Laurel]] kaj [[Oliver Hardy]] por reklamado filma en berlinaj kafejoj (por la filmo ''Suns of the Desert''). === Arjigo kaj suicido === En 1938 la berlina entrepreno [[arjoj|arjigitis]] kaj Lilli reiris hejmen al Stirio. La nazioj ne malfermis la entreprenon uzante ties produktojn por propagando nacisocialisma, ekz. koncerne la opero ''[[Der Rosenkavalier]]''; la judecoj de la libretoverkisto kaj de la reĝisoro simple malmenciitis. Similaj aferoj okazis dum la tutgermania prezento de la opereto ''[[Land des Lächelns]]''; cetere, ties libretisto murditis en la [[Aŭŝvico (koncentreja komplekso)|Koncentrejo de Aŭŝvico]]. Priŝtelite havaĵare kaj ade minacate de morto la artistino Baitz perdis krome siajn spiritajn posedojn al aliaj firmaoj. La naivaj figuretinoj bonege taŭgis por kulisoj de harmonia mondo kaj senĉese menditis ekz. fare de la fervojkompanio ŝtata [[Deutsche Reichsbahn]]. Post [[Anschluss]] Baitz pli kaj pli suferis [[antisemitismo|antisemitismajn]] malamikaĵojn. Ekzemple ŝi ricevis ĉikantoleteron de [[Gestapo]] el [[Linz]] kiel eble plej baldaŭ transdoni ĉiujn malbezonatajn vintrajn vestaĵojn. Paula Schmidl, danke al diversaj malesperaj petskriboj adresitaj je naziaj aŭtoritatoj, sukcesis prokrasti la deportacion kaj la translokiĝdevon al Vieno. Kiam Lilli Baitz vizitis la fratinon Adele en [[Svislando]] ŝi rifuzis sekvi ties imploran petegon de malreiro al [[Nazia Germanio]]. Avertite pri deportacio de la sekva tago Lilli memmortigis ŝin kun la helpo de kuracisto. === Nazia transpreno firmaa === Dume la pupoj kaj figuretoj ĉiam peru pacon kaj ĝentilon, la ateliero post 1938 perfortitis krei ankaŭ propagandon militan. Ekz. en la milito-sceno titolita ''Dünkirchen''. La vitrinaj dekoracioj faritis ĉefe por stacidomoj en fremdaj landoj por efike kontraŭstari malmikan propagandon. Post pliaj malvenkoj naziaj (post la [[Batalo de Stalingrad]]) la fokuso de la menditaj aĵoj denove ŝanĝitis. Ĉar nun ekgravis ilustri la kultivecon de la germana popolo kaj ties inĝenierajn atingojn. La scenaj bildoj ''[[Johannes Gutenberg|Gutenberg-presejo]]'', ''Malnovgermana vinejo'' kaj ''Germana alpa ŝoseo'' menditis en majo 1943 fare de la fervojistoj, po 17 ekzempleroj por ekspozicioj ĉestacidomaj en okupitaj teritorioj. Pri ties graveco enmilita ne estu iu dubo. Post bombada damaĝo de la berlina ateliero la firmao translokigitis al Bad Aussee; virinoj lokaj devigitis labori tie. === Postlasitaĵoj kaj memoro === Post 1945 refondis la firmaon ''L. & R. Baitz Nachfolger'' de kunlaborintoj. Unue provitis nova starto en Bad Aussee sed mallonge poste (en 1947) oni preferis [[Lustenau]] pro ke la [[vorarlbergo|vorarlberga]] tekstilindustrio grandparte maltuŝitis de militaj damaĝoj. Ĝis la 1960-aj jaroj la kliŝeaj kaj dolĉaj tradicipupoj restis eksportmotoraj. Memkompreneble kelkaj nun portis vorarlbergajn kostumojn; ili ĝis nun estas karaj kolekto-objektoj. La tomboj de Lilli Baitz kaj ŝiaj gepatroj ne plu ekzistas; nur por la patro estas memortabulo malantaŭ Kammerhof-muzeo. Por Lilli Baitz inverse, en Bad Aussee, eĉ ne la plej malgranda memorigilo muntitis. La entreprena postlasitaĵaro estas en la ludilmuzeo en [[Blons]] en Vorarlbergo. Privataj memoraĵoj familiaj ĉefe estas en la arkivejo de la Juda muzeo en [[Hohenems]]. En 2012 okazis ekspozicio en la Kammerhof-muzeo en Bad Aussee, en kunlaboro kun la muzeo en Blons; en niaj tagoj en la Kammerhof-muzeo videblas nur ŝia fama kripo. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * [[ORF]] (Vieno): ''[https://orf.at/stories/3178301/ Jüdisc he Trachtenpuppen und NS-Propaganda]'' {{Bibliotekoj}} {{Tradukita | lingvo = de | artikolo = Lilli Baitz | revizio = 203044235 }} {{DEFAŬLTORDIGO:Baitz, Lilli}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Aŭstraj entreprenistoj]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] [[Kategorio:Pupoj]] [[Kategorio:Populara kulturo]] [[Kategorio:Aŭstraj judoj]] dmyvk1vzftk9fa0u42lpz02rtx9itng 0 701266 9397543 9394477 2026-06-10T05:14:07Z Crosstor 3176 /* V */ 9397543 wikitext text/x-wiki Jen listo de pli '''gravaj instruistoj en [[Katolika Universitato Péter Pázmány]]''': *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Károly Alexa]] == B == * [[Gusztáv Báger]] * [[Erzsébet Bánkiné Molnár]] * [[Gergely Bárándy]] * [[Zsuzsa Beney]] * [[Eszter Berán]] * [[Viktor Bérces]] * [[Iván Bertényi (pli aĝa)]] * [[Iván Bertényi (pli juna)]] * [[Pál Bolberitz]] * [[Ottilia Boross]] * [[Katalin Botos]] * [[György Boytha]] * [[Sándor Buglya]] == E == * [[Péter Erdő]], [[rektoro]] == F == * [[Ferenc Friedler]] * [[Ida Fröhlich]] == G == * [[Ferenc Gál]] (la unua rektoro) * [[Gyula Gál (juristo)]] * [[László Gáspárdy]] * [[Anna Géczy]] * [[István Gedai]] == J == * [[Benedek Jávor]] == K == * [[Gábor Kecskeméti]] * [[Pál Kecskés]] * [[Géza Kilényi]] * [[Ilona Kovács (psikologo)]] * [[Péter Kovács (juĝisto)]] * [[Zoltán Kovács (psikologo)]] * [[Ferenc Kumin]] == L == * [[László L. Menyhért]] * [[Tamás Lábady]] * [[János Lackfi]] * [[Tamás Lukács]] == M == * [[Edit Madas]] * [[Balázs Major]] * [[Levente Málnay]] == N == * [[Balázs Nyilasy]] == P == * [[Péter Polt]] == R == * [[Huba Rózsa]] == S == * [[László Salamon (konstitucia juĝisto)]] * [[Gergely Salát]] * [[Lajos Sipos]] * [[László Sólyom]] * [[Ferenc Szabó (jezuito)]] * [[László Szarka (historiisto)]] * [[János Székely (episkopo)]] (rektoro) * [[László Szelestei Nagy]] (dekano) * [[Réka Szemerkényi]] * [[András József Szennay]] * [[Gábor Szigethy]] * [[Szabolcs Szuromi]] == T == * [[Ilona T. Erdélyi]] * [[József Takács (pastro)]] * [[Mihály Takaró]] * [[Tamás Tarján]] * [[Imre Timkó (episkopo)]] * [[József Török (pastro)]] * [[Tamás Toót-Holló]] * [[Zoltán József Tóth]] * [[György Tverdota]] == V == * [[Zsolt András Varga]] * [[Péter Vargyas]] * [[György Vókó]] * [[István Vörös (poeto)]] == Z == * [[Polikárp Ferenc Zakar]] * [[János Zlinszky]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] jknq50wnnhxhsvx57l5l3buszogd984 0 701814 9397363 9207725 2026-06-09T19:53:00Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397363 wikitext text/x-wiki '''Irana muziko''' enhavas la [[muziko]]n produktita de diversaj artistoj el [[Irano]]. Krom la tradicia muziko kaj la klasikaj ĝenroj, ĝi inkludas ankaŭ [[pop-muziko]]n kaj internaciaj [[stilo]]j kiel [[ĵazo]], [[rok-muziko]] kaj [[hiphopo]]. La irana muziko influis en aliaj kulturoj de [[Okcidenta Azio]], en la konstruado de granda parto de la muzika terminaro de la najbara Turkio kaj de la arabaj kulturoj, kaj alvenis al [[Barato]] tra la [[Mogola Imperio]] de la [[16-a jarcento]], kies [[kortego]] helpis novajn muzikajn formojn alportante muzikistojn el Irano.<ref>[https://iranicaonline.org/articles/iran-xi-persian-music IRAN xi. MUSIC XIII.] 30a de marto 2012. pp. 474-480. </ref> == Kelkaj muzikistoj == * [[Al-Razio]] * [[Mohamad Alizadeh]] * [[Aram Gharabekjan]] * Ali Hosseinzadeh * [[Mohsen Namĝu]] * [[Morteza Neidavoud]] * [[Parisa]] * [[Sepideh Raissadat]] * [[Mohsen Ĉavoŝi]] == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Azadehfar Mohammad Reza Azadehfar, M R. 2011. Rhythmic Structure in Iranian Music, Tehran: University of Arts, ISBN 964621892X. * During, Jean kaj Mirabdolbaghi, Zia, "The Art of Persian Music", Mage Pub; 1st edition (Book & CD) 1a de junio, 1991, ISBN 978-0-934211-22-2 * Nelly Caron kaj Dariush Safvate, "Iran: Traditions Musicales" (París, 1966). * Nooshin, Laudan. "The Art of Ornament". 2000. En Broughton, Simon and Ellingham, Mark with McConnachie, James and Duane, Orla (Eld.), * World Music, Vol. 1: Africa, Europe and the Middle East, pp 355–362. Rough Guides Ltd, Penguin Books. ISBN 1-85828-636-0. * Nettl, Bruno (1989). Blackfoot Musical Thought: Comparative Perspectives. Ohio: The Kent State University Press. ISBN 0-87338-370-2. * Ameneh Youssefzadeh, "Iran’s Regional Musical Traditions in the Twentieth Century: A Historical Overview." Iranian Studies, volume 38, number 3, Septembro 2005. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kulturo de Irano]] [[Kategorio:Irana muziko]] mstf4o2s85opxksnxr9i3980r8tpbgh 0 701998 9397323 8231810 2026-06-09T19:18:08Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397323 wikitext text/x-wiki La '''ikonoskopo'''<ref>[[PIV]] 2020: [https://vortaro.net/#ikonoskopo_kd ikonoskopo]</ref> ({{lang-en|Iconoscope}}) estis la unua praktika [[televido|televida]] [[kamerao]], inventita de [[Vladimir Zvorikin]] kaj publike prezentita en 1933. == Priskribo == [[Dosiero:Iconoscope diagram.png|eta|dekstra|Anglalingva diagramo de ikonoskopo. “Mica sheet” = glima plato; “silver globules” = arĝentaj partikloj; “collector ring” = elektronkolektilo; “electron gun” = elektronpafilo; “signal output” = eligata signalo.]] La ikonoskopo konsistas el la jenaj komponantoj: * [[glimo|glima]] plato, kies antaŭo estas kovrita per lumsentivaj partikloj (ofte arĝentaj partikloj kovritaj per cezio), kies malantaŭo estas kovrita per arĝenta filmo. Ĉi tiu estas la ĉefa bildiga komponanto. * elektronpafilo * elektron-kolektilo, kiu estas alterigita metala ringo ĉirkaŭ la ekrano La ikonoskopo funkcias jene: # Oni ŝargas la platon per la elektronpafilo. Tio metas elektran ŝargon en la lumsentivajn partiklojn. # Oni elmetas la platon al la bildigotaĵo. La lumsentivaj partikloj elmetitaj al lumo perdas ŝargon; ju pli luma, des pli da perdo de ŝargo. Tiel, post tio, la plado portas elektran bildon de la bildigotaĵo. # Oni reskanas la platon per la elektronpafilo. Ajna restanta ŝargo en la partikloj malhelpas reŝargadon per la elektronpafilo; la elektronoj tiel malakceptitaj forreflektiĝas reen en la tubon, kaj estas kolektataj de la elektronkolektilo. # La elektronoj kolektitaj de la elektronkolektilo kaŭzas elektran signalon. Oni amplifas kaj inversigas tiun signalon, kaj registras aŭ transsendas ĝin. == Historio == La ikonoskopon inventis la rusa-usona inventisto [[Vladimir Zvorikin]]. Zvorikin patentis la kernajn mekanismojn de la ikonoskopo per du patentoj en 1923 kaj 1925. Esplorada teamo en la Radioaparata Korporacio de Ameriko ({{lang-en|Radio Corporation of America}}, RCA), kiu dungis Zvorikin, unue prezentis la ikonoskopon al la publiko en Junio de 1933. La nomo “ikonoskopo” devenas de la helenaj vortoj {{lang|grc|εἰκών|t=eikṓn}} “bildo” kaj {{lang|grc|σκοπεῖν|t=skopeîn}} “vidi”. La Germania firmao Telefunken aĉetis la patentrajtojn de RCA kaj uzis ĝin por televide dissendi la [[Somera Olimpiko 1936|Olimpiajn Ludojn en Berlino en 1936]]. La ikonoskopo iĝis obsoleta en la 1940-aj jaroj, anstataŭigita de la [[ortikono]]. {{Bildgalerio |Dosiero:Zworykin_and_iconoscope.jpg |Zvorikin kun ikonoskopo en gazeta artikolo en 1950 |Dosiero:Grace Brandt Eddie Albert Grace and Eddie The Honeymooners Show 1937.JPG|Ikonoskopo filmanta la Usonan televidan programon ''The Honeymooners'' en 1937}}{{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{citaĵo el la reto | titolo= Elektro Ⅱ. Konsisteroj kaj konstruelementoj | url= http://espleono.uw.hu/elektro2.pdf | persona nomo= Tibor | familia nomo= Kristály | dato= 2020-03-18 | lingvo= eo }}{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{citaĵo el la reto | url = https://ethw.org/Iconoscope | titolo=Iconoscope | verko = Engineering and Technology History Wiki | lingvo = en}} [[Kategorio:Historio de televido]] [[Kategorio:Televida teknologio]] [[Kategorio:Aperis en 1933]] ogx4nkb8qd9kpzzjpl5wj3nan30x664 0 704728 9397805 8873872 2026-06-10T10:04:44Z Sj1mor 12103 9397805 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Pad_printing_machine.JPG|eta|231x231ra|Fabrikaparato tipa por malpeza industrio (presmaŝino).]] [[Dosiero:Berman's Bakery store 2.jpg|eta|Panvendejo.|230x230px]] La '''malpeza industrio''' estas [[industrio]] kiu normale estas malpli intensiva en la uzado de la financa [[kapitalo]] ol la [[peza industrio]], kaj estas pli orientita al la fina [[konsumanto]] ol al la meza [[konsumo]] fare de aliaj entreprenoj kaj [[ekonomiaj sektoroj]]. La malpeza industrio plej ofte okazigas malpli da negativa efiko sur la [[medio]] ol la [[peza industrio]], kaj pro tio estas ĝenerale pli tolerata proksime de loĝejaj areoj. Kelkaj ekonomiaj difinoj asertas, ke temas pri "«fabrika aktiveco kiu uzas moderajn kvantojn de [[materialo]]j parte procezitaj por produkti konsumvarojn». La malpeza [[industrio]] estas incluita? en la [[duaranga sektoro]] relativa al [[komerco]]. Kaj ene de tiu fako la plej gravaj industrioj estas la jenaj: [[Nutraĵa industrio|nutraĵoj]], [[Tekstilindustrio|vestoj]], [[ŝuo]]j, [[trinkaĵo]]j, [[tabako]], [[Tekstilindustrio|teksaĵoj]]. La malpeza industrio aŭ de konsumvaroj estas la sektoro kiu produktas [[varo]]jn kiujn ĉiuj homoj bezonas, nome vestoj, ŝuoj, nutraĵoj, mebloj, libroj, kuraciloj inter aliaj. La produktoj generitaj de tiu industrio estas uzataj kaj konsumataj tuje. == Vidu ankaŭ == [[Peza industrio]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Industrio]] [[Kategorio:Produktada ekonomio]] [[Kategorio:Industrioj]] dp03wxwj09cpqcya62hmtwcu37nmykp 0 704929 9397735 8268327 2026-06-10T08:11:03Z Sj1mor 12103 9397735 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Ki Haĝar DEVANTARA''', nome "Raden Mas" (nobeleta funkciulo) ''Soewardi Soerjaningrat'' (en indonezia literumado EYD: ''Suwardi Suryaningrat''); el 1922 konata ankaŭ kiel ''Ki Hadjar Dewantara'' (EYD: ''Ki Hajar Dewantara''), kio estis literumita ankaŭ kiel ''Ki Hajar Dewantoro'' por montri la sonojn en [[Java lingvo]] (2a de majo [[1889]] en Pakualaman – 26a de aprilo [[1959]] en [[Ĝoĝakarto]]), estis grava aktivulo de la movado por [[Indonezia sendependigo]], [[verkisto]], [[ĵurnalisto]], [[politikisto]], kaj pioniro de edukado por la [[Indiĝenoj|indiĝenaj]] [[Indonezio|indonezianoj]] en la epoko de la [[Nederlanda Hindio|Nederlanda koloniismo]]. Li fondis la instruskolon Taman Sisŭa, nome institucio kiu havigis edukadon por indonezianoj, sed kiu fakte estis limigita al [[Javanoj|java]] [[aristokratio]] kaj al [[Nederlandanoj|nederlandaj]] koloniuloj. [[Dosiero:Indonesia 1998 20000r o.jpg|eta|235px|maldekstre|Ki Haĝar Devantara en [[monbileto]] de [[Indonezia rupio|20 000 Indoneziaj rupioj]].]] Li estis honorita kiel Nacia Heroo de Indonezio fare de la unua prezidento de Indonezio, nome [[Sukarno]], la 28an de novembro, 1959.<ref>Dekreto de la Prezidento de la Respubliko Indonezio No. 305 de 1959, datita la 28an de novembro, 1959.</ref> Li estis ankaŭ la unua Ministro de Nacia Edukado de la Respubliko Indonezio. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Indoneziaj politikistoj]] 09gw1std5kpun1oca8get87n7fkhcgk 0 704998 9397189 8938136 2026-06-09T14:19:05Z Sj1mor 12103 9397189 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, 1895}} '''Ralph HEDLEY''' (31a de decembro [[1848]]<ref> Ralph Hedley - Tyneside Painter de John Millard, Tyne and Wear Museums, Newcastle-on-Tyne 1990. </ref> – 14a de junio [[1913]])<ref> Who's Who 1914, p. xxii </ref> estis [[Realismo (arto)|realisma]] [[pentristo]], lignoĉizisto kaj ilustristo, plej bone konata pro siaj [[pentraĵo]]j kiuj portretis scenojn de la ĉiutaga vivo en Nordorienta Anglio. Li edukiĝis en [[Newcastle-upon-Tyne]], kie eklaboris kiel lignoĉizisto. [[Dosiero:Ralph Hedley The tournament 1898.jpg|eta|maldekstre|''The Tournament'' (La luktokonkurenco), 1898.]] Li estis membro de la "Royal Society of British Artists", kaj havis pli ol kvin dek pentraĵoj ekspoziciitaj en la [[Reĝa Akademio de Artoj]] inter 1879 kaj 1904. Nuntempe la pentraĵoj de Hedley estas aprezataj kiel registroj de la ĉiutaga vivo en [[Tyneside]] fine de la 19-a kaj komence de la 20-a jarcentoj. Nombraj verkoj de Hedley, kiel "Cat in a Cottage Window", "Last in Market" kaj 'Going Home' estis konata tra la tuta mondo, multaj el kiuj estis reproduktitaj kiel popularaj presaĵoj. Marte 2004, "The Tournament", kiu priskribas grupon de knaboj luktoludantaj, estis vendita por 44 000 pundoj - rekordo por pentraĵo de Hedley en [[aŭkcio]].<ref>[https://www.chroniclelive.co.uk/ 'Best friend up for sale',] Sunday Sun, 6a de marto 2005. </ref> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Hedley, Ralph}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] awn8k6tjwxlpjcgq472ngjn3iigwwwy 0 708018 9397612 9111157 2026-06-10T06:14:28Z Sj1mor 12103 9397612 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Rafael LOZANO-HEMMER''' (n. en 1967 en [[Meksikurbo]]<ref name=":0">(en) "''[http://www.lozano-hemmer.com/bio.php Rafael Lozano Hemmer - Biography]''". Lozano-hemmer.com, [https://web.archive.org/web/20150217110444/http://www.lozano-hemmer.com/bio.php arkivita] de la originalo, la 7-an de februaro 2015.</ref>) estas meksikdevena kanada artisto de [[elektronika arto]], kiu laboras kun ideoj el [[arkitekturo]], teknologia [[teatro]] kaj spektakloarto<ref>"Spektakloarto" (angle '''performance art''<nowiki/>') estas arto formo, kiu kombinas elementojn el [[teatro]], [[muziko]] kaj [[bildartoj]].</ref>, kreante spacojn por memreprezentiĝo kaj partoprenado<ref>(en) Stefan Zebrowski-Rubin, ''[http://magazine.art21.org/2010/09/23/what-you-give-is-what-you-get-rafael-lozano-hemmer/ What You Give is What You Get: Rafael Lozano-Hemmer]'', Art 21 Magazine, la 23-an de septembro 2010.</ref>. Lia laboro povas esti konsiderata miksaĵo de [[interaga arto]] kaj spektakloarto, uzante kaj grandskalajn kaj malgrandskalajn, endomajn kaj subĉielajn lokaĵojn, kaj vastan gamon de aŭdvidaj teknologioj<ref name=":0" />. La verkoj de Rafael Lozano Hemmer estas publikaj instalaĵoj, kiuj renversas ekzemple modernan teknologion kiel gvatadon, kiuj determinas nian aktualan epokon. Multaj el ĉi tiuj estas artaĵoj, kiuj partoprenigas la spektantaron. == Biografio == Li elmigris al Kanado en 1985 por studi ĉe la University of Victoria en provinco Brita Kolumbio kaj poste en la Concordia University en Montrealo<ref>(en) "''[http://canadianimmigrant.ca/immigrant-stories/rafael-lozano-hemmer Rafael Lozano-Hemmer | Canadian Immigrant]''", Canadianimmigrant.ca (2011-05-16). [https://web.archive.org/web/20160304053632/http://canadianimmigrant.ca/immigrant-stories/rafael-lozano-hemmer Arkivita] de la originalo, la 4-an de marto 2016.</ref>. Li diplomiĝis pri kemio<ref>(en) "[http://www.lozano-hemmer.com/bio.php Artista Biografio].", retejo de la artisto </ref> kaj komence laboris en laboratorio pri molekula rekonado en Montrealo<ref>(en) Crow, Kelly, "''[https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204731804574385040659475478 Rafael Lozano-Hemmer Paints With Sound - WSJ]''".(2009-09-05), online.wsj.com. [https://web.archive.org/web/20150406124532/http://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204731804574385040659475478 Arkivita] de la originalo, la 6-an de aprilo 2015.</ref>, publikiginte sian esplorlaboron en kemiaj revuoj<ref>(en) Tee, O.S., Mazza, C., Lozano-Hemmer, R. & Giorgi, J.B. , "''Ester Cleavage by Cyclodextrins in Aqueous Dimethyl Sulfoxide Mixtures: Substrate Binding versus Transition State Binding''.", Journal of Organic Chemistry, 59, Washington, Usono, 1994</ref>, sed poste li turniĝis al arto. Li kreis multajn elektronikajn instalaĵojn en multaj mondopartoj. La verkoj de Lozano-Hemmer ofertas senfinajn eblecojn por konstanta diskuto kun la spektantaro. Li uzas diversajn aŭdvidajn teknologiojn<ref>[http://www.lozano-hemmer.com/bio.php] "Artist Biography." </ref>. == Tekstarto == Pluraj el la instalaĵoj de Lozano-Hemmer implikas la uzon de vortoj kaj frazoj por aldoni ekstran signifon. Ĉi tiuj tekstoj estas uzataj por ellabori pli profundan signifon, kiu implicas la agojn de la spektanto, por ŝanĝi la atmosferon kaj percepton aŭ krei efekton. Iuj el la tekst-bazitaj instalaĵoj, kiel ''Third Person'' (Tria persono) kaj ''Subtitled Public'' (Subtekstigita publiko), metas vortojn sur la spektanton mem. Pro la arbitra naturo de ĉi tiuj tekstoj, la spektantoj havas neniun kontrolon pri kiel ili estas etikeditaj, lasante ilin kun sento de senpoveco kaj spertante la plaĉajn kaj malplaĉajn konotaciojn asociitajn kun la vortoj metitaj sur ilin. ''Cloud Display''<ref>(en) ''[https://www.lozano-hemmer.com/cloud_display.php Cloud Display]''</ref> estas akvofontano konsistanta el 1600 ultrasonaj ŝprucigiloj, kiuj estas regataj per maŝina lernado de parolrekona sistemo kaj permesas krei vortojn kaj frazojn helpe de [[akvovaporo]], kiuj malrapide aperas kaj malaperas kaj tial estas montrataj nur provizore. Ĝi estas parto de serio de instalaĵoj rilate al akvo, kiuj komenciĝis en 2016 per "''Call on Water''". La projekto povas esti rekonita en plej multaj lingvoj kaj rekonas ankaŭ malsamajn aĉentojn. ''Call on Water'' estas ankaŭ "elektronika fontano" kreita por la Elektronika Arta Muzeo en Bazelo en Svislando (''Haus der elektronischen Künste Basel)'' por kiu oni uzis dek poemojn de [[Octavio Paz|Ocavio Paz]] kiuj estis sammaniere projektitaj. La tekst-bazitaj instalaĵoj kiel ''33 Questions Per Minute'' (33 demandoj per minuto)<ref>(en) "''[http://www.lozano-hemmer.com/33_questions_per_minute.php Rafael Lozano-Hemmer - Project "33 Questions per Minute]''", Lozano-hemmer.com. [https://web.archive.org/web/20150402194214/http://www.lozano-hemmer.com/33_questions_per_minute.php Arkivita] de la originalo, la 2-an de aprilo 2015.</ref> kaj ''There is No Business Like No Business'' (Neniu Komerco Kiel Neniu Komerco) dependas de la preteco al partopreno de la spektantoj.   == Interrilata arkitekturo == En 1994, Lozano-Hemmer elpensis la terminon "interrilata arkitekturo" kiel teknologia aktualigo de konstruaĵoj kaj la urba medio kun eksterterana memoro. Li celis transformi la superregajn rakontojn de specifa konstruaĵo aŭ urba fikso, rekontekstigante ĝin.<ref name="autogenerated78">Fernandez, M. "Illumination Embodiment: Rafael Lozano-Hemmer's Relational Architectures." Architectural Design (July/August 2007) pp. 78-87</ref> De 1997 al 2006, li konstruis dek laborojn de interrilata arkitektura komencante kun ''Displaced Emperors'' (Delokigitaj Imperiestroj) por fini kun ''Under Scan'' (Sub [[skanilo]])<ref name="autogenerated78" />. == Kochi-Muziris-Bienalo 2014 == Lia instalaĵo "Pan-Antham" (2014) estis montrita kadre de la Bienalo Kochi Muziris 2014. Pan Anthem estas sonsistemo bazita sur militaj elspezoj en la mondo. Naciaj himnoj de diversaj landoj aŭdeblas laŭ la pozicio de la spektanto. La parolantoj viciĝas laŭ la milita elspezado de la nacioj. La teritorio etendiĝas de la senarmaj landoj kiel [[Kostariko]], [[Islando]] kaj [[Andoro]] ĝis [[Usono]] dekstre. == Vidu ankaŭ == [[Planet Word (lingvomuzeo)#Speaking Willow, lingvara arbo|Planet Word (lingvomuzeo)]] [[Elektronika arto]] [[Koncepta arto]] [[Orla Barry (artistino)|Orla Barry]] (tekstarta artistino) == Ekstera ligilo == (en) [http://www.lozano-hemmer.com/ Oficiala retejo de Rafael Lozano Hemmer] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lozano-Hemmer, Rafael}} [[Kategorio:Tekstarto]] p8snfzmrx7au1kf8jtyboleib6xrkth 0 708271 9397243 7975114 2026-06-09T15:09:48Z Sj1mor 12103 9397243 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''David (Dudu) GERSTEIN''' (en [[hebrea]]: דוד (דודו) גרשטיין‎) (1944) estas [[Israelo|israela]] [[pentristo]] kaj [[skulptisto]]. Li startis kiel figurisma pentristo kaj ilustristo de [[porinfana literaturo|porinfanaj libro]]j kaj ricevis la Premion pri Ilustrado de la [[Israela Muzeo]].<ref> En 1980 Gerstein ricevis la Ben-Yitzhak Israel Museum Prize for illustrations pro libro de Uri Orlev, Siamina and the Cats de Yemin Moshe, Am Oved Publishers, Tel Aviv 1979. Vidu: The Big Book of Illustrators, Nurit-Shilo Cohen, eld., Israel Museum, pub., 2005. </ref> La stilo de Gerstein kiel [[Poparto]] estas karakterizita per buntaj koloroj kaj multtavola ŝtalo.<ref> Irena Gordon, Introduction to David Gerstein, Sculptures, Studio Gerstein pub., 2006 </ref> Lia subĉiela skulptaĵo "Momento" estas la plej alta publika skulptaĵo de [[Singapuro]].<ref>Wong Mun Wai, Singapore's tallest public sculpture in the CBD is completed, Channel NewsAsia, en: [http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/320058/1/.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110830180705/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/320058/1/.html |date=2011-08-30 }}, alirita en: 09.10.2011</ref> [[Dosiero:David Gerstein – Momentum, sculpture in Singapore.tif|eta|maldekstre|''Momentum'', Singapuro.]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gerstein, Dudu}} [[Kategorio:Israelaj artistoj]] [[Kategorio:Jerusalemanoj]] 9hnx4n8tynn5nnrrh24m9z6v77capxo 0 708290 9397244 9306349 2026-06-09T15:09:56Z Sj1mor 12103 9397244 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Sigalit Ethel LANDAU''' ({{l-he|סיגלית לנדאו‎}}; naskiĝis en 1969) estas [[Israelo|israela]] [[skulptisto]], kaj artisto de video kaj [[instal-arto]]. Ŝi naskiĝis en [[Jerusalemo]] kaj pasigis kelkajn jarojn en [[Usono]] kaj en [[Britio]]. [[Dosiero:B05 0711~Sigalit Landau Dead Sea.jpg|eta|250ra|maldekstre|"DeadSee", [[Israela Muzeo]].]] Landau estas multfaka [[artistino]] kies laboro inkludas [[desegno]]jn, [[skulptaĵo]]jn, [[video]]n kaj "performance", foje memstara kaj foje formante kompletajn mediojn. Ŝiaj kompleksaj laboroj temas pri sociaj, historiaj, politikaj, kaj ekologiaj aferoj, inkludante temojn kiel [[senhejmeco]], [[ekzilo]], kaj la rilatoj inter viktimo kaj viktimiganto kaj inter kresko kaj malkresko. Ĉar multo de ŝia laboro temas pri la homa kondiĉo, la [[homa korpo]] (ofte ŝia propra [[korpo]]) ludas gravan rolon en ŝia verkaro. Uzante salon, sukeron, paperon kaj intencitaj objektoj, Landau kreas grand-skalajn surlokajn instalaĵojn, kiuj totale ŝanĝas la spacojn en kiuj ŝi laboras. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Landau, Sigalit}} [[Kategorio:Israelaj artistoj]] [[Kategorio:Jerusalemanoj]] qfx7l3se83yww2j7s759y4sir2i7fb6 0 709379 9397081 9395404 2026-06-09T12:07:13Z Crosstor 3176 /* C */ 9397081 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj instruistoj en [[Kalvinana Universitato Gáspár Károli]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj akademia kaj altlerneja periodoj): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Ákos Bertalan Apatóczky]] * [[Géza Arday]] == B == * [[Emőke Bagdy]] * [[Lajos Bakos]] * [[Zelka Baktay]] * [[Mór Ballagi]] * [[Benő Békefi]] * [[Gyula Belényi]] * [[Viktor Bérces]] * [[Zoltán Bertha]] * [[Péter Bihari]] * [[Ágnes Birtalan]] * [[László Bogár]] * [[Zalán Bognár]] * [[Gábor Boros (filozofihistoriisto)]] * [[Béla Buda]] == C == * [[Márta Csabai]] * [[Sándor Csekey]] * [[Mózes Csoma]] * [[Zsigmond Csoma]] * [[Enikő Csukovits]] * [[Judit Czunyiné Bertalan]] == F == * [[József Farkas (teologo)]] * [[Imre Forgács]] * [[Márta Fülöp]] == G == * [[Ferenc Grezsa (psikiatro)]] == H == * [[Jonatán Haberern]] * [[János Hóvári]] == K == * [[László Kelecsényi]] * [[Anna Kende]] * [[Béla Kenessey]] * [[Miklós Kengyel]] * [[Mihály Komóczi]] * [[Albert Kovács (teologo)]] * [[Árpád Kovács (filologo)]] * [[János István Kováts]] * [[Tamás Gergely Kucsera]] * [[Ferenc Kulin]] == L == * [[Sándor Ladányi]] * [[Irén Lovász]] == M == * [[Lajos Marton (teologo)]] * [[Gábor Máthé]] * [[Aladár Molnár]] == N == * [[Péter Nemeshegyi]] * [[Balázs Nyilasy]] == O == * [[András Osztovits]] == P == * [[József Pacskovszky]] * [[István Pap (Bilkei)]] * [[Károly Papp (pastro)]] * [[János Pelle (verkisto)]] * [[Elek Petri]] * [[Éva Petrőczi]] * [[Márta Zsuzsanna Pintér]] * [[László Pólos]] * [[Imre Pozsgay]] * [[Pál Pruzsinszky]] == R == * [[Zsuzsa Radnóti]] == S == * [[Jenő Sebestyén]] * [[András Szabó (literaturisto)]] * [[Máté Dániel Szabó]] * [[Sándor Szakály]] * [[Rezső Szíj]] * [[Alex Szilasi]] * [[Farkas Szőts]] * [[Csaba Szummer]] == T == * [[Mihály Takaró]] * [[András Tatai]] * [[Zsolt Tokaji]] * '''[[Pál Török (episkopo)]]''' * [[Károly Tóth (dekano)]] * [[Mihály Tóth (prokuroro)]] == U == * [[Júlia Ungár]] == V == * [[Zsuzsanna Vajda]] * [[Péter Vámos]] * [[András Vargha]] * [[Zoltán Vass (psikologo)]] * [[János Victor]] * [[Judit Vihar]] * [[Sándor Virágh]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. {{Unua}} [[Kategorio:Listoj]] dpyh3gnoswbkfv1cvq3owyj4t5rydow 0 710400 9397875 8964773 2026-06-10T11:41:47Z Makenzis 138824 9397875 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo | nomo = US Ben Guerdane | dosiero = | bilda grandeco = | bilda teksto = | plena nomo = US Ben Guerdane | kromnomo = USBG | fondita = [[1-a de marto]] [[1936]] | stadiono = Stade du 7 Mars <br /> [[Ben Gardane]], {{Tunizio}} | kapacito = 10.000 | prezidanto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Jlidi El Orf | trejnisto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Ramzi Jarmoud | ligo = Ligue 1 | sezono = 2025–2026 | pozicio = 10-a pozicio |modelo de korpo1 = |korpo1 =_blackshoulders |modelo de maldekstra brako1=_chelsea_away |maldekstra brako1 =_blackshoulders |modelo de dekstra brako1 = FFFFFF |dekstra brako1 = FFFFFF |ŝorto1 = FFFFFF |modelo de ŝtrumpoj1 = FFFFFF |ŝtrumpoj1 = FFFF00 |modelo de korpo2 = |korpo2 =_blackshoulders |modelo de maldekstra brako2=_chelsea_away |maldekstra brako2 =_blackshoulders |modelo de dekstra brako2 = FFFF00 |dekstra brako2 = FFFFFF |ŝorto2 = FFFF00 |modelo de ŝtrumpoj2 = FFFF00 |ŝtrumpoj2 = FFFF00 }} '''US Ben Guerdane''' estas [[Tunizio|tuniza]] [[futbalo|futbala]] klubo, kun sidejo en [[Ben Gardane]]. == Historio de la klubo == Oni fondis ĝin la [[1-a de marto]] [[1936]]. == Eksteraj ligiloj == [[Kategorio:Futbalo en Tunizio]] [[Kategorio:Futbalteamoj]] [[Kategorio:Tuniziaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1936]] hd82o7382xjmurnxgn7l8udhdjfedcw 9397877 9397875 2026-06-10T11:42:49Z Makenzis 138824 9397877 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo | nomo = US Ben Guerdane | dosiero = | bilda grandeco = | bilda teksto = | plena nomo = US Ben Guerdane | kromnomo = USBG | fondita = [[1-a de marto]] [[1936]] | stadiono = Stade du 7 Mars <br /> [[Ben Gardane]], {{Tunizio}} | kapacito = 10.000 | prezidanto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Jlidi El Orf | trejnisto = [[Dosiero:Flago-de-Tunizio.svg|20ra]] Ramzi Jarmoud | ligo = Ligue 1 | sezono = 2025–2026 | pozicio = 10-a pozicio |modelo de korpo1 = |korpo1 = |modelo de maldekstra brako1= |maldekstra brako1 = |modelo de dekstra brako1 = FFFFFF |dekstra brako1 = FFFFFF |ŝorto1 = FFFFFF |modelo de ŝtrumpoj1 = FFFFFF |ŝtrumpoj1 = FFFF00 |modelo de korpo2 = |korpo2 = |modelo de maldekstra brako2= |maldekstra brako2 = |modelo de dekstra brako2 = FFFF00 |dekstra brako2 = FFFFFF |ŝorto2 = FFFF00 |modelo de ŝtrumpoj2 = FFFF00 |ŝtrumpoj2 = FFFF00 }} '''US Ben Guerdane''' estas [[Tunizio|tuniza]] [[futbalo|futbala]] klubo, kun sidejo en [[Ben Gardane]]. == Historio de la klubo == Oni fondis ĝin la [[1-a de marto]] [[1936]]. == Eksteraj ligiloj == [[Kategorio:Futbalo en Tunizio]] [[Kategorio:Futbalteamoj]] [[Kategorio:Tuniziaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1936]] laz1lonpq67x9nzceflsdgc7fvjbxjc 0 716026 9397595 9360937 2026-06-10T06:06:30Z Sj1mor 12103 9397595 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''On Kawara''' ({{l-ja|河原温|t=''Kawara On''}}; Kariya, [[24-a de decembro]] [[1932]] – [[10-a de julio]] [[2014]]) estis japana [[Koncepta arto|konceptartisto]]. En la datopentraĵoj kiujn li faris de 1966 ĝis sia morto, li foje uzis esperanton. {{Projektoj}} {{Ĝermo|artisto}}{{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Japanaj artistoj]] hfmq9au6kkugd17oxlnb4qnpbftw6tx 0 717040 9397264 9246913 2026-06-09T16:08:51Z Forstbirdo 12476 9397264 wikitext text/x-wiki {{taksonomio |koloro={{Taksonomio/koloro|planto}} |dosiero = 20130801Albizia julibrissin01 crop.jpg | dosiero larĝo=300px |priskribo de dosiero = Aspekto |ordo = [[Fabaloj]] ''Fabales'' |familio = [[Fabacoj]] ''Fabaceae'' |subfamilio= ''Mimosoideae'' |genro = Albizia |specio = A. julibrissin |duonomo = Albizia julibrissin |dunomo aŭtoritato = [[Antonio Durazzini|Durazz.]], 1772 ''non sensu'' [[John Gilbert Baker|Baker]], 1876 |sinonimo = Multaj, vidu [[#Nomoj|tekston]] |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} [[Dosiero:2013-08-26 14 23 49 Closeup of Albizia julibrissin foliage, flowers and immature fruits in Ewing, New Jersey.jpg|eta|Proksima foto de foliaro, floroj kaj nematuraj frukto]] [[Dosiero:A.jul-flor-9-en.jpg|eta|Floroj, partoj.]] [[Dosiero:Eurema blanda laying eggs by kadavoor.JPG|eta|''[[Eurema blanda]]'' metas ovojn sur ''A. julibrissin'']] La '''persa silk-arbo''' ''Albizia julibrissin'', estas [[specio]] de arbo de la familio de [[Fabacoj]], apartenanta al sudokcidenta kaj orienta Azio.<ref>{{cite web |url=http://gardens.co.nz/PlantoftheWeek.cfm?NLID=96 |title=Plant of the Week |publisher=Gardens.co.nz |access-date=2014-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130208135835/http://gardens.co.nz/PlantoftheWeek.cfm?NLID=96 |archive-date=2013-02-08 |url-status=dead |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-02-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130208135835/http://gardens.co.nz/PlantoftheWeek.cfm?NLID=96 |arkivdato=2013-02-08 }}</ref> La genro [[Albizio]] nomiĝas laŭ la itala nobelo Filippo degli Albizzi, kiu enkondukis ĝin en Eŭropon meze de la 18-a jarcento.<ref name=":1">{{Cite web|title=Albizia julibrissin (Mimosa, Persian Silk Tree, Pink Silk Tree, Silk Tree) {{!}} North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox|url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/albizia-julibrissin/|access-date=2021-02-17|website=plants.ces.ncsu.edu}}</ref> Ĝi estas fojfoje neĝuste literumata ''Albizzia''. La specifa epiteto ''julibrissin'' estas korupto de la persa vorto ''gul-i abrisham'' ({{lang|fa|گل ابریشم}}), kiu signifas "silka floro" (de ''gul'' {{lang|fa|گل}} "floro" + ''abrisham'' {{lang|fa|ابریشم}} "silko").<ref name=":1"/> La specion ''Albizia julibrissin'' priskribis Antonio Durazzini. John Gilbert Baker uzis la saman sciencan nomon por aludi al ''Albizia kalkora'' {{Smallcaps|Prain}}, la ''Mimosa kalkora'' de William Roxburgh. == Nomoj == ''Albizia julibrissin'' estas konata per multaj popolaj nomoj, kiel persa silk-arbo kaj dorm-arbo. Ĝi nomiĝas ankaŭ Lenkoran-akacio aŭ bastarda tamarindo, kvankam ĝi ne estas tre proksime parenca al tiuj du genroj. En Usono la specio estas nomata ĉina silk-arbo, silk-arbo aŭ mimozo, kio estas misgvida - la du unuaj povas nomi iun ajn specion de ''Albizia'' kiu plej oftas en iu loko; kaj, kvankam la specio estis iam enmetita en ''Mimosa'', ĝi ne estas tre proksima al ''Mimoseae''. Por aldoni konfuzon, pluraj specioj de [[akacio]], precipe ''Acacia baileyana'' kaj ''Acacia dealbata'', estas ankaŭ konataj kiel "mimozo" (precipe en florkomerco), kaj multaj [[Fabacoj]] kun tre dividitaj folioj estas tiel nomataj en [[hortikulturo]]. Ĝiaj folioj malrapide fermiĝas dum la nokto kaj dum periodoj de pluvo, la folieroj pendas malsupren; tial ĝia moderna persa nomo ''ŝabĥosb'' ({{lang|fa|شب‌خسب}}) signifas "nokta dormanto". Ĉi tiu tendenco klarigas ankaŭ la ĉinan popolan nomon hehuan, kiu signifas "fermita feliĉo" kaj simbolas feliĉan paron en lito.<ref name=":0"/> En Japanio ĝiaj popolaj nomoj estas ''nemunoki'', ''nemurinoki'' kaj ''nenenoki'', kiuj ĉiuj signifas "dormanta arbo". Nemu-arbo estas parta traduko de ''nemunoki''. [[Dosiero:Jungpflanze des Seidenbaums (Schlafbaum).png|eta|Dorm-arbo dum tago kaj nokto]] == Priskribo == Persa silk-arbo estas malgranda falfolia arbo kreskanta ĝis 5–16 m alta, kun larĝa krono de ebenaj aŭ arkaj branĉoj.<ref name=":0">{{Cite web|last=Klingaman|first=Gerald|date=July 23, 2004|title=Mimosa|url=https://www.uaex.edu/yard-garden/resource-library/plant-week/mimosa.aspx|url-status=live|access-date=February 16, 2021|website=University of Arkansas Cooperative Extension Service|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-02-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20210303210514/https://www.uaex.edu/yard-garden/resource-library/plant-week/mimosa.aspx|arkivdato=2021-03-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140329122542/http://www.uaex.edu/yard-garden/resource-library/plant-week/mimosa.aspx|archivedate=2014-03-29}} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.uaex.edu/yard-garden/resource-library/plant-week/mimosa.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-02-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210303210514/https://www.uaex.edu/yard-garden/resource-library/plant-week/mimosa.aspx |arkivdato=2021-03-03 }}</ref> La [[Arboŝelo|ŝelo]] estas malhelverde griza kaj maljuniĝante iĝas vertikale striita. La [[folio]]j estas duoble plumformaj, 20–45&nbsp;cm longaj kaj 12–25&nbsp;cm larĝaj, dividitaj en 6–12 paroj de foliplumoj, ĉiu kun 20–30 paroj de folieroj; la folieroj estas oblongaj, 1–1,5&nbsp;cm longaj kaj 2–4&nbsp;cm larĝaj. La [[floro]]j estas produktataj dum la tuta somero en densaj [[infloresko]]j, la unuopaj floroj kun malgrandaj [[Sepalaro|kaliko]] kaj [[Petalaro|korolo]] (krom la centraj), kaj strikta areto de [[stameno]]j 2–3&nbsp;cm longaj, blankaj aŭ rozkoloraj kun blanka bazo, aspektantaj kiel silkaj fadenoj . Oni observis, ke ili allogas [[abelo]]jn, [[papilio]]jn kaj [[kolibro]]jn.<ref name=":1"/> La frukto estas plata bruna [[guŝo]] 10–20&nbsp;cm longa kaj 2-2,5&nbsp;cm larĝa, enhavanta plurajn [[semo]]jn. Estas du [[vario]]j: * ''Albizia julibrissin var. julibrissin'' - la tipa vario, priskribita supre * ''Albizia julibrissin var. mollis'' - kiu havas dense harajn ŝosojn == Habitato, kultivado kaj uzoj == Originaj vivejoj de la arbo inkluzivas regionojn de [[Irano]] (Persio) kaj [[Azerbajĝana Respubliko]] ĝis [[Ĉinio]] kaj [[Koreio]].<ref>Juan-Alberto Rodriguez Pérez, Flore exotique dans les îles Canaries, Leon, Espagne, Editorial Everest, 1990. {{ISBN|84-241-4668-9}}). Page 11</ref> ''A. julibrissin'' estas vaste plantita kiel [[ornama planto]] en parkoj kaj ĝardenoj, kultivata pro sia fajna folia teksturo, floroj kaj alloga horizontala kanopeo. Aliaj pozitivaj trajtoj estas rapida kresko, malgrandaj akvopostuloj kaj la kapablo prosperi plantite sub plena suno en varmaj someraj klimatoj.<ref name="ReferenceA">{{Citaĵo el libro|titolo=Sunset Western Garden Book|aŭtoro=Kathleen Norris Brenzel (ed.)|jaro=2007|paĝo=178}}</ref> Ĝi estas tre ofte plantata en duonaridaj lokoj kiel Centra Valo de Kalifornio, centra [[Teksaso]] kaj [[Oklahomo]]. Kvankam kapabla supervivi sekecon, kresko estos damaĝita kaj la arbo emas aspekti malsane. Pro tio ĝi devas ricevi maloftajn profundajn akvumadojn dum la somero, kiuj instigos kreskon kaj floradon.<ref name="ReferenceA"/> La larĝa krono de matura arbo igas ĝin utila por havigi maldensan ombron. La florkoloro varias de blanko en ''A. julibrissin'' f. ''alba'' ĝis intense ruĝpintaj floroj. Ankaŭ variaĵoj kun kremkoloraj aŭ palflavaj floroj estas atestitaj. Aliaj kultivarij disponeblas: "Somera Ĉokolado" havas ruĝan foliaron, kiu je maljuniĝo ŝanĝiĝas al malhela bronzo, kun pale rozeaj florojoj; 'Ishii Ploranta' (aŭ "Pendula") kreskas laŭ pendanta formo. === ''A. julibrissin f. rosea'' === Ekzistas ankaŭ formo, ''A. julibrissin'' f. ''rosea'' (Rozkolora persa silka arbo), kiu en la pasinteco estis klasita aŭ kiel variaĵo aŭ kiel [[kulturvario]]. Ĉi tiu estas pli malgranda arbo, altiĝanta nur ĝis 5-7 metroj, kun floroj ĉiam rozkoloraj. Apartenante al la nordoriento de la teritorio de la specio en Koreio kaj Norda Ĉinio, ĝi estas pli malvarm-tolera ol la tipa formo, supervivante temperaturojn ĝis almenaŭ −25&nbsp;°C). La elektita [[kulturvario]] ''A. julibrissin'' 'Ernest Wilson' (ankaŭ konata kiel 'E.H. Wilson' aŭ 'Rosea') estas malvarm-tolera arbo kun profunda roza florkoloro. En Japanio, ''A. julibrissin'' f. ''rosea'' estas ofte uzata por netradicia [[bonsajo]]. La nomo nemunoki * ({{lang|ja|ね む の 木}}, Kanji: {{lang|ja|合 歓 木}}) kaj ĝiaj variantoj estas '''kigo''' reprezentanta la someron en hajko, precipe dormema somera vespero.<ref name=kigo>{{Citaĵo el la reto|url=http://kigosai.sub.jp/kigo500a/377.html|titolo={{lang|ja|合歓の花（ねむのはな） 晩夏}}|alirdato=2011-06-27|eldoninto=kigosai.sub.jp|lingvo=ja}}</ref> ''A. julibrissin f. rosea'' gajnis la Premion de Ĝardena Merito de la [[Reĝa Hortikultura Societo]];<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/77621/Albizia-julibrissin-f-rosea/Details|titolo=RHS Plant Selector ''Albizia julibrissin'' f. ''rosea'' AGM / RHS Gardening|alirdato=2020-03-12|eldoninto=Apps.rhs.org.uk}}</ref> same la kulturvario 'Somera Ĉokolado'.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/258154/Albizia-julibrissin-Summer-Chocolate-(PBR)/Details|titolo=''Albizia julibrissin'' 'Summer Chocolate'|alirdato=27a de Februaro 2020|eldoninto=RHS}}</ref> == Aliaj uzoj == La dolĉodoraj floroj estas bona nektara fonto por [[abelo]]j kaj papilioj. En Mezameriko, la dorninsekto, ''Umbonia spinosa,'' preferas ĝiajn branĉojn por pariĝado kaj travintrado. Estas konfliktaj informoj pri la tokseco de kapsuloj kaj semoj por homoj kaj bestoj; iuj partoj de la planto povas enhavi neŭrotoksinon. Oni konsultu medicinan profesiulon antaŭ manĝado aŭ manĝigado. Ligno de silk-arbo povas esti uzata por fari meblojn.<ref>{{Cite web|date=20a de Novembro, 2019|title=Albizia julibrissin (silk tree)|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/4005#touses|url-status=live|access-date=16a de Februaro, 2021|website=CABI Invasive Species Compendium}}</ref> == Entrudiĝema specio == En naturo, la arbo emas kreski en sekaj ebenaĵoj, sablaj valoj kaj altebenaĵoj. Ĝi fariĝis [[invada specio]] en [[Usono]], kie ĝi disvastiĝis de suda Novjorko, Nov-Ĵerzejo kaj Konektikuto okcidenten ĝis Misurio kaj Ilinojso, kaj suden ĝis Florido kaj Teksaso. Ĝi estas kultivata en Kalifornio kaj Oregono. Ĝiaj semoj estas multaj kaj fekundaj eĉ dum longaj periodoj de sekeco. Ĉiu kapsulo, kiu similas paperecan platan fabkapsulon, enhavas averaĝe 8 semojn. La kapsuloj eksplodas dum fortaj ventoj, kaj la semoj alforportiĝas tra surprize longaj distancoj. [[Dosiero:Silktreemap.PNG|maldekstra|eta|Distribuado de ''A. julibrissin'' en Usono]] Selektado nuntempe okazas en Usono por produkti ornamajn plantojn, kiuj ne donos semojn kaj tial povas esti plantitaj sen risko. Tamen, en [[Orienta Usono]] ĝi estas ĝenerale mallongdaŭra arbo, estante tre infektiĝema je al mimoza vaskula velkado,<ref>[http://pubs.ext.vt.edu/2811/2811-1020/2811-1020.html Fusarium Wilt of Mimosa (''Albizia julibrissin'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171023231747/http://pubs.ext.vt.edu/2811/2811-1020/2811-1020.html |date=2017-10-23 }}, Virginia Cooperative Extension</ref> funga malsano kaŭzata de specio de ''Fusarium'', kvankam la malsano ne ŝajnas grave influi ĝiajn populaciojn. Pro siaj invadaj tendencoj kaj malsaniĝemo, ĝi estas malofte rekomendita kiel ornama planto en Usono, kvankam ĝi ankoraŭ estas vaste plantata en partoj de Eŭropo. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} *[https://web.archive.org/web/20041118215548/http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/plantdisp.xsql?taxon=45 ''Albizia julibrissin'' List of Chemicals (Dr. Duke's Databases)] * {{tradukita|en|Albizia julibrissin|revizio=1007403578}} [[Kategorio:Arboj de Eŭropo]] [[Kategorio:Palearktisa flaŭro]] [[Kategorio:Fabacoj]] 9p7qmlszc74rlj47ge5nbzkwt9g4gy0 0 718457 9397816 8065368 2026-06-10T10:12:57Z Sj1mor 12103 9397816 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Nagisa OŜIMA''' aŭ ''Nagisa Ōshima'' ({{lang-ja|大島 渚}}, ''Ōshima Nagisa'', [[31-a de Marto]] [[1932]] – [[15a de Januaro]] [[2013]]) estis [[Japana kinematografio|japana]] kin-[[reĝisoro]] kaj [[scenaristo]]. Filmoj liaj estis ''Ai no korīda'' ({{traduke|Amtaŭrludado}}, [[Sensimperio]], 1976), nome evidenta montro de realaj seksaj scenoj en agado okazanta en la 1930-aj jaroj en Japanio, kaj ''Senjō no Merī Kurisumasu'' ({{traduke|Feliĉa Kristnasko en batalkampo}}, 1983), pri [[militprizonulo]]j tenitaj de Japanio en la [[Dua Mondmilito]]. En 1976, Ōshima faris ''Ai no korīda'', filmo bazita sur vera historio de fatala seksa obsedo en la 1930-aj jaroj en Japanio. Ōshima, kritikanto de [[cenzuro]] kaj de la humanismo de sia samtempulo [[Akira Kurosawa]], estis determinita, ke la filmo montru neŝajnigitan sekson kaj tiel la nedisvolvigita filmo devis esti transportita al Francio por esti procezita. Nencenzurita versio de la filmo estas ankoraŭ nedisponebla en Japanio. Ōshima atestis en kortumo de [[Japanio]] ĉu la filmo estas obscena. "Nenio kiu estas esprimita estas obscena," diris la reĝisoro. "Kio estas obscena estas tio kio estas kaŝita."<ref>Lim, Dennis (15a de Januaro, 2013). [https://www.nytimes.com/2013/01/16/movies/nagisa-oshima-iconoclastic-filmmaker-dies-at-80.html "Nagisa Oshima, Iconoclastic Filmmaker, Dies at 80".] [[The New York Times]]. Alirita la 14an de Marto, 2021.</ref> Similtema filmo de 1978 estis ''Ai no Bōrei'' (Imperio de Pasio), en kiu Ōshima faris pli mildan alproksimigon al la priskribo de la seksaj pasioj de du amantoj kiuj alvenas ĝis murdo, kaj la filmo ricevis en 1978 en la [[Festivalo de Cannes]] premion al la plej bonkvalita reĝisoro.<ref>[https://www.festival-cannes.com/en/films/ai-no-borei "Festival de Cannes: Empire of Passion".] festival-cannes.com. Alirita la 14an de Marto, 2021.</ref><ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/film-obituaries/9803879/Nagisa-Oshima.html "Nagisa Oshima".] The Daily Telegraph. London. 15a de Januaro, 2013.</ref> En 1983 Ōshima havis kritikan sukceson per filmo farita parte en angla lingvo, ''Merry Christmas, Mr. Lawrence'' aŭ ''Senjō no Merī Kurisumasu'', kun agado okazanta en milittempa prizonkampo de Japanio, en kiu aperas rok-stelulo [[David Bowie]] kaj muzikisto [[Ryuichi Sakamoto]], kun [[Takeshi Kitano]]. La filmo estas foje vidita kiel minora klasikaĵo, sed neniam trovis ĉeftendencan publikon.<ref>Oliver, Jia. [https://medium.com/@oliverjia1014/merry-christmas-mr-lawrence-a-clash-of-cultures-fefc605d67eb "Merry Christmas, Mr. Lawrence — A Clash of Cultures".] www.medium.com. Medium. Alirita la 14an de Marto, 2021.</ref> ==Bibliografio== * Turim, Maureen Cheryn (1998). The Films of Oshima Nagisa: Images of a Japanese Iconoclast. Berkeley: University of California. ISBN 978-0520206663. * Bock, Audie (1978). Japanese Film Directors. Kodansha. ISBN 0-87011-304-6. * Oshima, Nagisa (1992). Cinema, Censorship And The State. Cambridge: MIT Press. ISBN 0-262-65039-8. ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== {{projektoj}}{{portalo|kino|Japanio}} *[http://www.oshima-pro.jp/ OSHIMA PRODUCTIONS LTD] *{{IMDb name|0651915}} * [http://www.japan-zone.com/modern/oshima_nagisa.shtml Profile] en Japan Zone * {{cite journal |url= http://www.sensesofcinema.com/2004/great-directors/oshima/ |journal= Senses of Cinema |title= Profile |series= Great Directors |date= April 2004 |issue= 31 |first= Nelson |last= Kim}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Japanaj reĝisoroj]] 52af7vq3sgdjy2h4gmd37cag0j9nz4n 0 719226 9397533 7296852 2026-06-10T02:21:51Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397533 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | nomo = 52 km | dua nomo = {{Lang-ru|'''52 км'''}} | bildo = | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = Stacio ''52 km'' | lando = Rusio | urbo = | situo = [[Moskva provinco]] | latitudo = 55.627861 | longitudo = 38.350528 | regiono-ISO = RU-MOS | situo sur mapo = Moskva provinco | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = <!--TRAK--> | zono = 6 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = 1942 | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Moskva fervojo]] | trafikanto = | kodo = | linio = | linikoloro = | antaŭa stacio = Vidu malsupre | posta stacio = Vidu malsupre | stacilisto = | linioj = | linioj kiel listo = }} '''52 km''' ({{Lang-ru|52 км}}) estas stacio de la Kazana direkto de la [[Moskva fervojo]] en la distrikto Ramenskoje de la [[Moskva provinco]]. La malnova nomo estas Obuĥovo. Ĝi situas ĉe la interkruciĝo de la Jegorjevskoje Aŭtovojo kaj la Malgranda Moskva Ringo. Kiam la linio {{Senapartligilo|Luberci-1 (stacio)}} - [[Kurovskaja (stacio)|Kurovskaja]] estis unutraka, pasis 52 km<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://railway.by.ru/Maps/29.htm |titolo=Схема Московско-Рязанской железной дороги |alirdato=2021-03-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100911104125/http://railway.by.ru/Maps/29.htm |arkivdato=2010-09-11 }}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.tutu.ru/station.php?nnst=14202 Horaro de elektrotrajnoj por la stacio] ({{ru}}) * [https://www.parovoz.com/newgallery/pg_view.php?ID=112667&LNG=RU Foto de la stacio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250612012221/https://www.parovoz.com/newgallery/pg_view.php?ID=112667&LNG=RU |date=2025-06-12 }} {{Linio Luberci - Ĉerusti}} [[Kategorio:Fervojaj stacioj en Rusio]] rv4y1f7yr2xlbf2i84bplxlg0whzcp8 0 725901 9397676 8899402 2026-06-10T07:17:18Z Sj1mor 12103 9397676 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Charles Hossein Zenderoudi''' (n. la 11-an de marto [[1937]] en [[Teherano|Tehrano]])<ref name=":0">(fr) "[https://www.centrepompidou.fr/cpv/resource/cj77LAL/rLna9E ''Collections: Charles Hossein Zenderoudi''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200921033126/https://www.centrepompidou.fr/cpv/resource/cj77LAL/rLna9E |date=2020-09-21 }}". [[Centro Georges Pompidou|Centre Pompidou]], Parizo.</ref> estas irana [[Pentrado|pentristo]], [[kaligrafo]] kaj [[Skulptarto|skulptisto]], konata kiel pioniro de la [[Irano|irana]] moderna arto. == Biografio == Li estas pioniro de la movado ''Saqqa-Khaneh'', ĝenro de nov-tradicia moderna arto trovita en Irano kiu estas enradikiĝita en la historio de persaj kafo-domaj pentraĵoj kaj persaj [[Ŝijaismo|ŝijaismaj]] vidaj elementoj<ref>(en) "''[http://www.payvand.com/news/11/feb/1272.html Biography: Iranian Artist Charles Hossein Zenderoudi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210522131115/http://www.payvand.com/news/11/feb/1272.html |date=2021-05-22 }}''". Payvand Iran News. Tavoos Art Magazine, la 28-an de februaro 2011.</ref>. Li vivas en Parizo kaj Nov-Jorko<ref name=":0" />. En la aĝo de 21 jaroj li jam estis gajninto de la Bienalo en Venecio, Parizo kaj Sankta Paŭlo. Baldaŭ poste li fondis la movadon ''Saqqa-Khaneh'', kiu influis multajn artistojn de tiam. === Persone === La nepino de Zenderoudi estas la franca kantistino [[Barbara Pravi]]. == Arto == Hossein Zenderoudi estas unu el la unuaj artistoj se temas pri uzi kaligrafajn elementojn de la persa alfabeto en sia arto. Lia verko ''Tchaar Bagh'' (speco de persa ĝardeno) estis aŭkciita en aprilo [[2008]] kontraŭ 1 400 000 usonaj dolaroj ĉe [[Christie's]] en [[Dubajo]].   == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == [[Barbara Pravi]] == Eksteraj ligiloj == * http://www.zenderoudi.com * [http://www.payvand.com/news/11/feb/1272.html Biografio en payvand.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210522131115/http://www.payvand.com/news/11/feb/1272.html |date=2021-05-22 }} [[Kategorio:Skulptistoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Teherananoj]] [[Kategorio:Iranaj skulptistoj]] [[Kategorio:Iranaj pentristoj]] bnip99ig90akiznygoqly4xfk95c1p0 9397677 9397676 2026-06-10T07:18:09Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9397677 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Charles Hossein Zenderoudi''' (n. la 11-an de marto [[1937]] en [[Teherano|Tehrano]])<ref name=":0">(fr) "[https://www.centrepompidou.fr/cpv/resource/cj77LAL/rLna9E ''Collections: Charles Hossein Zenderoudi''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200921033126/https://www.centrepompidou.fr/cpv/resource/cj77LAL/rLna9E |date=2020-09-21 }}". [[Centro Georges Pompidou|Centre Pompidou]], Parizo.</ref> estas irana [[Pentrado|pentristo]], [[kaligrafo]] kaj [[Skulptarto|skulptisto]], konata kiel pioniro de la [[Irano|irana]] moderna arto. == Biografio == Li estas pioniro de la movado ''Saqqa-Khaneh'', ĝenro de nov-tradicia moderna arto trovita en Irano kiu estas enradikiĝita en la historio de persaj kafo-domaj pentraĵoj kaj persaj [[Ŝijaismo|ŝijaismaj]] vidaj elementoj<ref>(en) "''[http://www.payvand.com/news/11/feb/1272.html Biography: Iranian Artist Charles Hossein Zenderoudi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210522131115/http://www.payvand.com/news/11/feb/1272.html |date=2021-05-22 }}''". Payvand Iran News. Tavoos Art Magazine, la 28-an de februaro 2011.</ref>. Li vivas en Parizo kaj Nov-Jorko<ref name=":0" />. En la aĝo de 21 jaroj li jam estis gajninto de la Bienalo en Venecio, Parizo kaj Sankta Paŭlo. Baldaŭ poste li fondis la movadon ''Saqqa-Khaneh'', kiu influis multajn artistojn de tiam. === Persone === La nepino de Zenderoudi estas la franca kantistino [[Barbara Pravi]]. == Arto == Hossein Zenderoudi estas unu el la unuaj artistoj se temas pri uzi kaligrafajn elementojn de la persa alfabeto en sia arto. Lia verko ''Tchaar Bagh'' (speco de persa ĝardeno) estis aŭkciita en aprilo [[2008]] kontraŭ 1 400 000 usonaj dolaroj ĉe [[Christie's]] en [[Dubajo]].   == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == [[Barbara Pravi]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.zenderoudi.com * [http://www.payvand.com/news/11/feb/1272.html Biografio en payvand.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210522131115/http://www.payvand.com/news/11/feb/1272.html |date=2021-05-22 }} [[Kategorio:Skulptistoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Teherananoj]] [[Kategorio:Iranaj skulptistoj]] [[Kategorio:Iranaj pentristoj]] pknhvkno8xxkid2otq99ilobr6i022n 0 737482 9397693 9067749 2026-06-10T07:30:19Z Sj1mor 12103 9397693 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Cimabue - Maestà di Santa Trinita - Google Art Project.jpg|eta|maldekstre|''Santa Trinita Maestà'', 1280–1285, [[Uffizi|Galerio Uffizi]], [[Florenco]].]]{{informkesto artisto}} '''Cimabue''' (ĉ. 1240 – 1302),<ref name=vas>Giorgio Vasari, Lives of the Artists, Traduko kaj enkonduko kaj notoj de J.C. kaj P Bondanella. Oxford: [[Oxford University Press]] (Oxford World’s Classics), 1991, pp. 7–14. {{ISBN|978-0-19-953719-8}}.</ref> konata ankaŭ kiel '''Cenni di Pepo'''<ref name="Clarke">{{Citaĵo el libro|titolo=Pseudonyms|aŭtoro=Joseph F. Clarke|dato=1977|eldoninto=BCA|paĝo=38}}</ref> aŭ '''Cenni di Pepi''',<ref>{{Cite book|author1=J. A. Crowe|author2=G. B. Calvalcaselle|title=A History of Painting in Italy; Umbria, Florence and Siena from the Second to the Sixteenth Century|volume=1|publisher=AMS Press|year=1975|page=202}}</ref> estis [[Italoj|itala]] pentristo kaj desegnisto de [[mozaiko]]j el [[Florenco]]. == Stilo == Kvankam tre influita de bizancaj modeloj, Cimabue estas ĝenerale konsiderita kiel unu el la unuaj grandaj italaj pentristo kiuj elrompis disde la ital-bizanca stilo.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Gardner's Art through the Ages: A Global History|aŭtoro=Fred Kleiner|jaro=2008|volumo=2|eldoninto=Cengage Learning EMEA|paĝo=502}}</ref> Kvankam en la tiama mezepoka arto hegemoniis scenoj kaj formoj kiuj ŝajnis relative ebenaj kaj tre stiligitaj, la figuroj de Cimabue estis priskribitaj per pli modernaj realismaj proporcioj kaj nuancoj ol ĉe aliaj artistoj siatempe. Laŭ la itala pentristo kaj historiisto [[Giorgio Vasari]], Cimabue estis instruisto de [[Giotto]],<ref name=vas/> la unua granda artisto de la itala Pra-[[Renesanco]]. Tamen, multaj fakuloj nuntempe tendencas malatenti la postulon de Vasari citante pli fruajn fontojn kiuj sugestas alidirekten.<ref name="Hayden B.J. Maginnis 2004">{{Cite book|author=Hayden B.J. Maginnis|section=In Search of an Artist|editor1=Anne Derbes|editor2=Mark Sandona|title=The Cambridge Companion to Giotto|location=Cambridge|year=2004|pages=12–13}}</ref> Oni konsideras lin kiel la lasta granda pentristo de la bizanca tradicio.<ref>Adams, p. 9.</ref>​ Cimabue konfirmis la plinovigon de la bizanca pentrarto rompante kun ties formalismo kaj enkondukante elementojn de la [[gotika arto]], kiel la [[realismo]] de la esprimoj de la roluloj. Ekde tiu vidpunkto li povas esti konsiderata kiel iniciatinto de pli realisma traktado de la tradiciaj temoj, kio fakte faras lin pioniro de la realismo en la [[Renesanco]] de [[Florenco]]. Ĵusaj studoj pruvis, ke reale la plinovigo farita de Cimabue ne estis io absolute izolita en la eŭropa kunteksto, ĉar dekomence liaj instruistoj estis precize bizancanoj, kaj due la propra bizanca pentrarto montris signojn de evoluo al pli grava reprezentado de la volumenoj kaj al pliigo de la interagado kun la observanto. Por ekzemplo en la freskoj de la monaĥejo de Sopoćani, datitaj en 1265, oni povas vidi figurojn jam sen konturo en kiuj la tre fajnaj sfumatoj evidentigas la rondoformon volumenece. Al Cimabue korespondas tamen fundamenta paŝo en la transiro de la hieratikaj kaj idealigitaj figuroj de bizanca tradicio al veraj subjektoj, dotitaj de homeco kaj emocioj, kiuj estos la bazo de la itala kaj okcidenta pentrartoj. == Galerio == <gallery widths="200px" heights="200px"> File:CrocifissoCimabue-Arezzo-Photo taken by Senet. April 20, 2010-Perspective correction, crop and blackframe with GIMP by Paolo Villa 2019.jpg|''Krucifikso'' (ĉ. 1267–1271), San Domenico, [[Arezzo]] File:La Vierge et l'Enfant en majesté entourés de six anges - Cimabue - Musée du Louvre Peintures INV 254 ; MR 159.jpg|''Maestà'' (ĉ. 1280), [[Luvro]], [[Parizo]] File:Cimabue, The Virgin and Child Enthroned with Two Angels.jpg|''Virgulino kaj infano kun du anĝeloj'' (ĉ. 1280), [[National Gallery]], Londono File:Cimabue Christ Mocked.jpg|''Kristo mokita'' (ĉ. 1280), vendita en aukcio por 24 milionoj da eŭroj en 2019 File:Cimabue - Flagellation.jpg|''La vipado de Kristo'' (ĉ. 1280), [[Kolekto Frick]], Novjorko File:Santa Maria dei Servi, bo, interno, maestà di cimabue 01.JPG|Atribuita al Cimabue, ''Maestà'' (ĉ.&nbsp;1280–1285), Santa Maria dei Servi, [[Bolonjo]] File:Cimabue madonna castefliorentino.jpg|''Castelfiorentino Madonna'' (ĉ.&nbsp;1283–1284), Muzeo de Santa Verdiana, [[Castelfiorentino]] File:Cerchia di cimabue o artista senese, ultima cena di new orleans 01.jpg|''Lasta Vespermanĝo'' File:Cimabue - Madonna Enthroned with the Child, St Francis and four Angels (detail) - WGA04921.jpg|''Madonna surtronigita kun la infano, Sankta Francisko kaj kvar anĝeloj'' (detalo) File:Cimabue 037.jpg|''Maestà de Santa Trinita'', (detalo) ''Profeto'' File:Cimabue - Crucifix (detail) - WGA04929.jpg|Detalo de la ''Krucifikso'' montranta Apostolo Johanon File:Cimabue 001.jpg|Detalo de mozaiko ''Kristo surtronigita kun la Virgulino kaj Sankta Johano'' montranta Sanktan Johanon la Evangeliiston </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Adams, Laurie Schneider (2001). Italian Renaissance Art. Boulder, Colorado: Westview Press. p.&nbsp;420. ISBN 0-8133-3690-2. * Rossetti, William Michael (1911). [https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Cimabue,_Giovanni "Cimabue, Giovanni".] En Chisholm, Hugh (eld.). [[Encyclopædia Britannica]] (11a eld.). Cambridge University Press. * Vasari, Giorgio (1987). [https://archive.org/details/livesofartists02vasa Lives of the Artists.] Traduko de George Bull. Penguin Classics. ISBN 9780140445008. * Vaughn, William (2000). Encyclopedia of Artists. Oxford University Press. ISBN 0-19-521572-9. == Eksteraj ligiloj == {{Commons-inline}} * [http://www.art-drawing.ru/gallery/category/388-cimabue Cimabue. Fotoj] [http://www.art-drawing.ru/biographies/brief-biographies/1644-cimabue kaj Biografio] * [http://smarthistory.khanacademy.org/cimabue-santa-trinita-madonna.html Cimabue ''Santa Trinita Madonna'' (1280–1290)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141015150415/http://smarthistory.khanacademy.org/cimabue-santa-trinita-madonna.html |date=2014-10-15 }}. Filmita studo pri pentrarto el smarthistory.khanacademy.org {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] fvnnddualwqz0ms19l26hfle8be25jh 0 739439 9397809 9296317 2026-06-10T10:08:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397809 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|nomo=Abdulrahman Akkad|dato de naskiĝo=1998-05-17|loko de naskiĝo=Sirio}} '''Abdulrahman AKKAD''' ({{lang-ar|عبدالرحمن عقاد}}; {{lang-he|עבדאלרחמן עקאד}}; naskita en [[Halepo]] la {{daton|17|majo|1998}}) estas [[Sirio|siria]] samseksema bloganto kaj aktivulo pri [[homaj rajtoj]].<ref>{{Cite web|date=2021-09-03|title=في فلك الممنوع - مـجتـمع الـميم/عين.. مــيــم تصرخ أنا مثلــكــم وعــيــن تعـجـب من عنفكم!|url=https://www.france24.com/ar/%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AC/%D9%81%D9%8A-%D9%81%D9%84%D9%83-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9/20210903-%D9%85%D9%80%D8%AC%D9%80%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%80%D9%85%D9%8A%D9%85-%D8%B9%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%80%D9%80%D9%8A%D9%80%D9%80%D9%85-%D8%AA%D8%B5%D8%B1%D8%AE-%D8%A3%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%80%D9%80%D9%83%D9%80%D9%80%D9%85-%D9%88%D8%B9%D9%80%D9%80%D9%8A%D9%80%D9%80%D9%86-%D8%AA%D8%B9%D9%80%D8%AC%D9%80%D8%A8-%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%86%D9%81%D9%83%D9%85|access-date=2021-09-05|website=فرانس 24 / France 24|language=ar}}</ref> Akkad nun loĝas en [[Berlino]].<ref name=":32">{{Cite web|date=2020-12-28|title=Geflüchteter Youtuber betreibt LGBTIQ-Aufklärung auf Arabisch|url=https://mannschaft.com/gefluechteter-youtuber-macht-lgbtiq-aufklaerung-auf-arabisch/|access-date=2021-06-30|website=Mannschaft|language=de-DE}}</ref><ref name=":72">{{Cite web|last=PP-Redaktion|date=2019-11-21|title=Abdulrahman Akkad: Er floh aus Syrien, kritisierte den Islam und wird nun in Deutschland zensiert|url=https://philosophia-perennis.com/2019/11/21/abdulrahman-akkad-er-floh-aus-syrien-kritisierte-den-islam-und-wird-nun-in-deutschland-zensiert/|access-date=2021-06-30|website=Philosophia Perennis|language=de-DE}}</ref> == Vivo == Akkad estis naskita en 1998 en la Grandurbo [[Halepo]] en Norda [[Sirio]] de siriaj islamaj gepatroj de [[Judismo|juda]] origino. Lia familio devenas de [[Sefardoj|sefardaj judoj]], kiuj devis forlasi [[Hispanio]]n kaj [[Portugalio]]n en 1492, enmigris al Sirio kaj poste konvertiĝis al [[Islamo]].<ref name=":02">{{Cite web|last=Flüchtlingshilfe|first=U. N. O.|title="Ich dachte, dass ich ein Mensch sei, der das Leben nicht verdient."|url=https://www.uno-fluechtlingshilfe.de/informieren/aktuelles/blog/artikel/ich-dachte-dass-ich-ein-mensch-sei-der-das-leben-nicht-verdient|access-date=2021-07-15|website=www.uno-fluechtlingshilfe.de|language=de-DE}}</ref> Akkad havas tri fratojn kaj fratinon.<ref>{{Cite web|last=broadcast|first=German Arabic|title=I'm gay with Abdulrahman Akkad|url=https://www.youtube.com/watch?v=CiiPbd8mHko|url-status=live}}</ref> Kun la pliiĝo de la okazaĵoj kaj la [[siria enlanda milito]], Akkad kaj lia familio estis devigitaj forlasi Sirion en julio 2013, ili estis persekutitaj kaj serĉitaj de la siria reĝimo.<ref name=":12">{{Cite web|last=Christian|title=AVE #281: Abdulrahman Akkad|url=https://xsxm.de/ave-281-abdulrahman-akkad/|access-date=2021-06-30|website=Aethervox Ehrenfeld|language=de-DE}}</ref> == Turkio == Akkad eniris [[Turkio]]n kun sia familio en julio 2013 kaj loĝis en [[Istanbulo]], li laboris kiel tradukisto en telefonaj kompanioj en la urbo, kaj li flue parolas la [[Turka lingvo|turkan lingvon]].<ref>{{Cite web|last=Souriali - سوريالي|first=Radio|title=Homosexuals threatened despite obtaining asylum|url=https://soundcloud.com/souriali/tic124-240817|url-status=live}}</ref> Lia patro vojaĝis al [[Germanio]] kontraŭleĝe en la somero de 2015 kaj Akkad kaj lia familio atendis, ke lia patro petu [[Familia rekunigo|familian rekunigon]] por ili poste; Akkad malkovris sian seksan orientiĝon kaj komencis senti, ke li estas stranga kaj ne kiel la certero de sia familio <ref>{{Cite web|last=القصار|first=أسد|date=2021-07-28|title=مثليو سوريا.. عبد الرحمن العقاد نموذجاً|url=https://www.alqabda.net/%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A%D9%88-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D9%86%D9%85%D9%88%D8%B0%D8%AC%D8%A7%D9%8B/|access-date=2021-08-03|website=القبضة|language=ar|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210803091802/https://www.alqabda.net/%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A%D9%88-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D9%86%D9%85%D9%88%D8%B0%D8%AC%D8%A7%D9%8B/|archivedate=2021-08-03}} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.alqabda.net/%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A%D9%88-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D9%86%D9%85%D9%88%D8%B0%D8%AC%D8%A7%D9%8B/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210803091802/https://www.alqabda.net/%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A%D9%88-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D9%86%D9%85%D9%88%D8%B0%D8%AC%D8%A7%D9%8B/ |arkivdato=2021-08-03 }}</ref>. Akkad decidis resti en Turkio kaj diris al sia familio pri sia [[seksa orientiĝo]] kaj pensis, ke ili akceptos kaj amos lin kia li estas. Lia familio tamen akuzis lin pri malsano kaj bezono de kuracado. Li estis kondukita al kuracisto en Turkio, kiu faris [[Anusa ekzameno|anusan ekzamenon]], [[Seksoĉikanado|sekse ĉikanis]] lin, kaj [[Preskriba kuracilo|preskribis]] al li [[testosterono]]n. Li prenis plurajn dozojn de la [[hormono]] kaj poste rifuzis preni pli, ĉar ĝi kaŭzis al li [[deprimo]]n kaj streĉiĝon.<ref name=":23">{{Cite web|last=Runfunk|first=Bayerischer|title=How to Coming-Out - diese Tipps können euch beim Coming-Out helfen - Willkommen im Club - der LGBTIQ*-Podcast von PULS|url=https://www.br.de/mediathek/podcast/willkommen-im-club-der-lgbtiq-podcast-von-puls/how-to-coming-out-diese-tipps-koennen-euch-beim-coming-out-helfen/1818917|access-date=2021-05-24|website=BR Podcast|language=de}}</ref> Lia pli aĝa frato batis kaj enfermis lin en ĉambro dum du monatoj, kie li ne vidis [[sunlumo]]n. Li estis fitraktita kaj minacita je morto fare de liaj frato, bofrato kaj kuzoj. Li poste sukcesis konvinki ilin, ke li ne plu estas samseksema kaj prenis sian [[pasporto]]n kaj 200 dolarojn kaj forkuris de la domo al la domo de amiko.<ref>{{Cite web|last=funk|title=homophobie in Deutschland (Abdulrahman Akkad)|url=https://www.facebook.com/watch/?v=708960470010781|url-status=live}}</ref> == Azilo == Lia amiko proponis, ke li vojaĝu al [[Eŭropo]], ĉar la situacio en Turkio estas danĝera por li, precipe ĉar la familio de Akkad havas influon en [[Turkio]] kaj ĉar la turkaj aŭtoritatoj ne protektos lin kontraŭ la subpremado fare de ĉi tiu familio, kaj efektive Akkad vojaĝis kontraŭleĝe al [[Grekio|Grekujo]] fine de novembro 2015 kaj lia amiko kovris liajn vojaĝkostojn.<ref>{{Cite web|last=Runfunk|first=Bayerischer|title=Queer Refugees - wie geht es geflüchteten LGBTIQ* in Deutschland? - Willkommen im Club - der LGBTIQ*-Podcast von PULS|url=https://www.br.de/mediathek/podcast/willkommen-im-club-der-lgbtiq-podcast-von-puls/queer-refugees-wie-geht-es-gefluechteten-lgbtiq-in-deutschland/1828590|access-date=2021-08-03|website=BR Podcast|language=de}}</ref> Akkad vojaĝis kontraŭleĝe al [[Grekio]] tra maro, kaj poste vojaĝis al [[Makedonio]], [[Serbio]], [[Kroatio]], [[Slovenio]] kaj [[Aŭstrio]] ĝis li alvenis en [[Germanio]]n la 5an de decembro 2015 kie li petis [[azilo]]n surbaze de sia seksa orientiĝo, Akkad ricevis azilon en 2016 kaj lia azila proceduro estis prokrastita ĉar li tiutempe estis neplenaĝulo.<ref>{{Cite web|title=DW Arabic: An exclusive interview with a gay Syrian refugee and his story of suffering|url=https://www.facebook.com/dw.arabic/videos/878965502594214/|url-status=live}}</ref> == Elŝrankiĝo == En 2017, antaŭ ol Akkad eliris, Akkad konsentis fianĉiĝi kun knabino de la familio pro la premo, kiun lia familio faris al li: lia patrino diris al li, ke lia seksa orientiĝo ŝanĝiĝos post kiam li edziĝos. Post kelkaj monatoj la afero serioziĝis kaj la geedziĝo okazos en Istanbulo. Akkad provis nuligi kaj prokrasti la [[Geedziĝa ceremonio|geedziĝan ceremonion]], sed li malsukcesis. En la fino, Akkad decidis afiŝi vivan [[filmeto]]n en [[Facebook]], en kiu li anoncis sian seksan orientiĝon. La filmeto estis direktita nur al lia familio, sed kvanjam la filmeto estis malalŝuta tamen ĝi estis republikigita sur multaj arabaj retejoj kaj grupoj. La filmeto rikoltis centojn da miloj da vidoj ene de semajno.<ref name=":23"/> La 24-an de julio 2017, Akkad elsendis koncertan filmeton ĉe Facebook, aperante kiel gejo post timo, ke lia familio estus deviginta lin edziĝi kun virino kontraŭ lia volo. La filmeto estis dividita per diversaj arabaj sociaj kanaloj, ĉar ĝi estis la unua okazo de samseksema siria viro publike esprimanta sian seksan orientiĝon en video kun sia vera nomo kaj vizaĝo. Akkad estis ĉikanita, insultita kaj minacita je morto fare de araboj kaj islamanoj en Germanio.<ref name=":42">{{Cite web|date=2020-02-01|title=Flüchtlinge: Angst vor anderen Flüchtlingen, weil sie sich für Frauen oder Schwule einsetzen|url=https://www.bild.de/bild-plus/politik/ausland/politik-ausland/fluechtlinge-angst-vor-anderen-fluechtlingen-weil-sie-sich-fuer-frauen-oder-schw-67527054.bild.html|access-date=2021-06-30|website=bild.de|language=de}}</ref> La 24-an de julio 2020, Akkad dividis bildon pri li kun sia familio, oficiale anoncanta ilian akcepton de lia seksa orientiĝo kaj ke ili amas lin senkondiĉe, ankaŭ deklarante venkon super kutimoj, tradicioj kaj socio<ref>{{Cite web|date=2020-07-25|title=شاهد{{!}} عبد الرحمن عقاد سوري مثلي جنسيًا يعلن انتصاره بتقبل أهله له.. تعرف عليه|url=https://stepagency-sy.net/2020/07/25/%d8%b9%d8%a8%d8%af-%d8%a7%d9%84%d8%b1%d8%ad%d9%85%d9%86-%d8%b9%d9%82%d8%a7%d8%af-%d8%b3%d9%88%d8%b1%d9%8a-%d9%85%d8%ab%d9%84%d9%8a-%d8%ac%d9%86%d8%b3%d9%8a%d9%8b%d8%a7/|access-date=2020-08-25|website=وكالة ستيب الإخبارية|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-07-27|title=''الحبّ انتصر!''... شاب سوري مثليّ الجنس يُعلن تصالح والديه معه|url=https://raseef22.com/article/1079190-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A8-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D9%8A%D8%B9%D9%84%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%87|access-date=2020-08-25|website=رصيف 22}}</ref><ref>{{Cite web|last=7al|first=News|date=2020-07-25|title="After a war, to be or not to be" .. a Syrian family accepts its son from the LGBT community.|url=https://7al.net/2020/07/26/بعد-حرب-أكون-أو-لا-أكون-عائلة-سورية-ت/aber_mo/slide/|url-status=live|access-date=2021-06-30|website=الحل نت|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|last=7al|first=News|date=2020-07-25|title="After a war, to be or not to be" .. a Syrian family accepts its son from the LGBT community.|url=https://7al.net/2020/07/26/بعد-حرب-أكون-أو-لا-أكون-عائلة-سورية-ت/aber_mo/slide/|url-status=live|access-date=2021-06-30|website=الحل نت|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|title=An Aleppo family in Germany accepts their gay son and showers him with unlimited loveز|url=https://mufakerhur.org/%d8%b9%d8%a7%d8%a6%d9%84%d8%a9-%d8%ad%d9%84%d8%a8%d9%8a%d8%a9-%d8%a8%d8%a3%d9%84%d9%85%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%aa%d9%82%d8%a8%d9%84-%d8%a8%d8%a5%d8%a8%d9%86%d9%87%d8%a7-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ab/?fbclid=IwAR1RxQdW3WFlm3-ej72ZrgfOk7Jc4PeJ456FbjOxvaLQyNV1c8acEbcfmN8|url-status=live|accessdate=2021-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210716105220/https://mufakerhur.org/%D8%B9%D8%A7%D8%A6%D9%84%D8%A9-%D8%AD%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D8%A3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A8%D8%A5%D8%A8%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AB/?fbclid=IwAR1RxQdW3WFlm3-ej72ZrgfOk7Jc4PeJ456FbjOxvaLQyNV1c8acEbcfmN8|archivedate=2021-07-16}}</ref> Ĉi tiu foto ankaŭ estas konsiderata la unua el ĝia speco kun araba familio publike akceptanta la seksan orientiĝon de sia samseksema filo.<ref>{{Cite web|date=2020-07-26|title=Awtan Post: Abdulrahman Akkad, a Syrian "Gay", declares his victory over society by accepting him.. Get to know him (video)|url=https://awtanpost.net/post/6973/%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A-%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A%D9%8B%D8%A7/|url-status=live|access-date=2021-06-30|website=أوطان بوست|language=ar|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210615011700/https://awtanpost.net/post/6973/%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A-%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A%D9%8B%D8%A7/|archivedate=2021-06-15}}</ref><ref name="trendingsy.com">{{Cite web|date=2020-07-26|title=Syrian refugee Abdulrahman Akkad leads the trend in Germany.. What is his story?|url=https://trendingsy.com/2020/07/26/%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%A6-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1/|url-status=live|access-date=2021-06-30|website=موقع ترندينغ|language=ar|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522102552/https://trendingsy.com/2020/07/26/%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%A6-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D8%B9%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1/|archivedate=2021-05-22}}</ref><ref name="trendingsy.com"/><ref name="trendingsy.com"/><ref>{{Citation|title=شاب سوري يعلن عن ميوله المثلية في المانيا ويثير ردود فعل غاضبة - FollowUp|url=https://www.youtube.com/watch?v=Au-XYNPYwC0|language=en|access-date=2021-06-30}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|title=DW: a five year wait for acceptance after coming out.|url=https://www.facebook.com/watch/?extid=CL-UNK-UNK-UNK-IOS_GK0T-GK1C&v=989361231511285&_rdr|url-status=live}}</ref> == Aktivismo en Germanio == En la postaj jaroj, Akkad donis multajn [[intervjuo]]jn al pluraj [[amaskomunikilo]]j, ĉefe germanaj kaj arabaj, pri siaj spertoj kaj liaj politikaj opinioj Precipe pri la situacio de samseksemo kaj [[GLAT-rajtoj en Mezoriento]], Akkad partoprenis la [[Movado MeToo|movadon Me Too]] kaj konfesis, ke li estis sekse ĉikanita kaj kuraĝigis homojn partopreni la kampanjon kaj paroli prie.<ref name=":42"/> Akkad laboris kun ''Atheist Refugee Relief Organisation'' en Germanio kaj helpis multajn rifuĝintojn kaj aperis kun ili ĉe la [[Kolonjo|kolonja]] Fiereco en 2019 portante la [[Nikabo]] por subteni virinojn, kiuj estas devigitaj porti ĝin en [[Sauda Arabio]] kaj en [[Proksima Oriento]].<ref name=":6">{{Citaĵo el la reto|url=https://atheist-refugees.com/sonstiges/wohnsitzauflage-gefaehrdet-homosexuellen-gefluechteten/|titolo=Wohnsitzauflage gefährdet homosexuellen Geflüchteten – Atheist Refugee Relief|alirdato=2021-06-30|lingvo=de-de}}</ref><ref>{{Citation|title="Menschenrecht: Glaubens-Freiheit" – Säkulare Flüchtlingshilfe e.V.|url=https://www.youtube.com/watch?v=_3cEu55RphU|language=en|access-date=2021-07-17}}</ref> Akkad afiŝis filmeton portantan la [[GLAT]]-flagon antaŭ [[moskeo]] en Germanio en la Fiera monato en 2020 kaj pro Solidareco kun Samseksemuloj en Mezoriento kaj Islamaj Landoj, kie samseksemo estas kontraŭleĝa kaj puninda per morto.<ref>{{Cite web|last=Arab|first=Turkey|title=Abdulrahman Akkad dancing in front of the mosque|url=https://arab-turkey.com/2020/07/27/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%84%D9%87%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84/|url-status=live|accessdate=2021-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211027185424/https://arab-turkey.com/2020/07/27/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%B3%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%84%D9%87%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84/|archivedate=2021-10-27}}</ref> == Politikaj opinioj == Akkad identigas sin kiel laika, subtenante la principon de disiĝo de la ŝtato disde religiaj institucioj. Kaj kiel iama membro de la organizo Ateo por Rifuĝintoj, Akkad helpis multajn ateistajn mezorientajn rifuĝintojn en Germanio. La rakonto de Akkad estis menciita dum la federacia registara kunsido de la Germana Parlamento pri Homaj Rajtoj en 2020<ref>{{Cite web|title=Deutscher Bundestag - 14. Bericht der Bundesregierung über ihre Menschenrechtspolitik...|url=https://www.bundestag.de/ausschuesse/a17_menschenrechte/anhoerungen/837642-837642|access-date=2021-06-30|website=Deutscher Bundestag|language=de|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-09-26|arkivurl=https://web.archive.org/web/20210627233458/https://www.bundestag.de/ausschuesse/a17_menschenrechte/anhoerungen/837642-837642|arkivdato=2021-06-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627233458/https://www.bundestag.de/ausschuesse/a17_menschenrechte/anhoerungen/837642-837642|archivedate=2021-06-27}} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.bundestag.de/ausschuesse/a17_menschenrechte/anhoerungen/837642-837642 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-09-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210627233458/https://www.bundestag.de/ausschuesse/a17_menschenrechte/anhoerungen/837642-837642 |arkivdato=2021-06-27 }}</ref> fare de germana filozofo David Berger post kiam [[Instagram]] malpermesis sian konton ĉar li estis samseksema kaj la minacoj al kiuj li estis elmontrita.<ref>{{Cite web|last=Berger|first=David|date=2020-07-01|title=Islamophob? Instagram löscht Profil von atheistischem, homosexuellen Islamkritiker|url=https://philosophia-perennis.com/2020/07/01/islamophob-instagram-loescht-profil-von-atheistischem-homosexuellen-islamkritiker/|access-date=2021-06-30|website=Philosophia Perennis|language=de-DE}}</ref> Akkad kaj lia familio ankaŭ estis fortaj kontraŭuloj de la siria reĝimo, precipe post kiam la bofratino de Akkad estis pafmortigita de reĝima kaŝpafisto en 2012, kio igis lian fraton malkonsenti de la armeo devigante lian tutan familion fuĝi de la lando post severa premo trudita de la aŭtoritatoj de [[Baŝar al-Asad|al-Asad]].<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2020-07-31|title=Daraj News: Abdulrahman Akkad The Syrian revolution and the rejection of homosexuals.|url=https://daraj.com/51352/|url-status=live|access-date=2021-06-30|website=daraj.com|language=ar|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522102604/https://daraj.com/51352/|archivedate=2021-05-22}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj|3}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Arabaj aktivuloj]] [[Kategorio:Siriaj aktivuloj]] [[Kategorio:GLAT-aktivuloj laŭ landoj]] [[Kategorio:GLAT-rajtoj en Sirio]] 439n2hs38iz3byu59jngpjvwljmreve 0 740225 9397388 7672533 2026-06-09T20:08:23Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397388 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Jean-Talon | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = Station Jean-Talon Sud.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Jean-Talon'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.538863 | longitudo = -73.613945 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 4 | trakoj = 4 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|14|10|1966}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L2}} {{Montreala metroo|L5}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Jean-Talon''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)|oranĝa]] kaj [[Blua linio (metroo de Montrealo)|blua]] linioj, situanta en arondismentoj Rosemont–La Petite-Patrie kaj Villeray–Saint-Michel–Parc-Extension de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|14|10|1966}} sur la oranĝa linio kaj la {{Daton|16|06|1986}} sur la blua linio. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]] * [[Blua linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/jean-talon STM: Jean-Talon] * [http://www.metrodemontreal.com/orange/jeantalon/ Metroo de Montrealo: Jean-Talon] {{Metroo de Montrealo|L2=jes|L5=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Blua linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1966]] [[Kategorio:1966 en Kanado]] t70vaf7vak18v2enhs8h88gn1p9aiy0 0 740300 9397386 9110951 2026-06-09T20:07:29Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397386 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Jean-Drapeau | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = Jean-Drapeau Station Platform (Montreal).jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Jean-Drapeau'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.511779 | longitudo = -73.532980 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = | trakoj = | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|28|4|1967}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L4}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Jean-Drapeau''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Flava linio (metroo de Montrealo)|flava]] linio, situanta en arondismento Ville-Marie de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|28|4|1967}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Flava linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/jean-drapeau STM: Jean-Drapeau] * [http://www.metrodemontreal.com/yellow/jeandrapeau/ Metroo de Montrealo: Jean-Drapeau] {{Metroo de Montrealo|L4=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Flava linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1967]] [[Kategorio:1967 en Kanado]] k1rvoccaghwpocgiwx7ucdfsogaqtkf 0 740355 9397395 7663201 2026-06-09T20:11:35Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397395 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Joliette (Metroo de Marsejlo)}} {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Joliette | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = WTMTL T13 DSC 0119.JPG | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Joliette'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.546601 | longitudo = -73.551595 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|6|6|1976}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L1}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Joliette''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Verda linio (metroo de Montrealo)|verda]] linio, situanta en arondismento Mercier–Hochelaga-Maisonneuve de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|6|6|1976}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Verda linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/joliette STM: Joliette] * [http://www.metrodemontreal.com/green/joliette/ Metroo de Montrealo: Joliette] {{Metroo de Montrealo|L1=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1976]] [[Kategorio:1976 en Kanado]] 3ptaruyuptydbnd20ldhpze712vbqqn 0 740469 9397394 7662689 2026-06-09T20:11:13Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397394 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Jolicoeur | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = Jolicoeur metro station.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Jolicoeur'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.456899 | longitudo = -73.581700 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|3|9|1978}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L1}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Jolicoeur''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Verda linio (metroo de Montrealo)|verda]] linio, situanta en arondismento Le Sud-Ouest de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|3|9|1978}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Verda linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/jolicoeur STM: Jolicoeur] * [http://www.metrodemontreal.com/green/jolicoeur/ Metroo de Montrealo: Jolicoeur] {{Metroo de Montrealo|L1=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1978]] [[Kategorio:1978 en Kanado]] p3n6on31ry76u0td6en01iktiogbpkg 0 740595 9397385 7436679 2026-06-09T20:07:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397385 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Jarry | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = Jarry StationMetro.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Jarry'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.543321 | longitudo = -73.628807 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|14|10|1966}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L2}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Jarry''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)|oranĝa]] linio, situanta en arondismento Villeray–Saint-Michel–Parc-Extension de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|14|10|1966}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/jarry STM: Jarry] * [http://www.metrodemontreal.com/orange/jarry/ Metroo de Montrealo: Jarry] {{Metroo de Montrealo|L2=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]] kfltaxuuvrvahqxgpvp8pgdnnx2uy43 0 742529 9397208 9158951 2026-06-09T14:40:51Z Sj1mor 12103 9397208 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Filippo Lippi''' ([[Prato (komunumo)|Prato]], ĉirkaŭ 1457 – [[Florenco]], Aprilo 1504), nomita '''Filippino Lippi''' por distingi lin disde lia patro [[Filippo Lippi]], estis [[Italoj|itala]] [[pentristo]] de la [[Quattrocento]]. Filippino Lippi, post la morto de la patro, vizitadis en Florenco la metiejon de la fama pentristo [[Botticelli]]. Li laboris precipe en Florenco kaj en Romo kaj liaj pentraĵoj, kiel tiuj de lia patro, estas nuntempe en la plej gravaj muzeoj de la tuta mondo. == Kariero == [[Dosiero:Bernardo claraval filippino lippi.jpg|maldekstre|eta|280px|''Apero de la Virgulino al Sankta Bernardo'' (1485–1487).]] [[Dosiero:Lippi, Filippino - Allegory of Music (Erato) - Gemäldegalerie Berlin.jpg|eta|280px|maldekstre|''Alegorio de Muziko'' (ĉirkaŭ 1500), tempero sur panelo, 61 × 51 cm. Gemaldegalerie, Berlino, Germanio.]] Liaj unuaj verkoj estis [[Madono]]j kaj aliaj religiaj figuroj. Lippi kunlaboris kun [[Pietro Perugino]], [[Domenico Ghirlandaio]] kaj Botticelli, en la freskoj de la vilao de [[Lorenzo de Mediĉo]] en Spedaletto. Probable ĉirkaŭ 1483-1484 oni komisiis lin fini la dekoracion de la Kapelo Brancacci en la preĝejo de [[Santa Maria del Carmine]] en Florenco, kies aŭtoro, [[Masaccio]] ne povis finkompletigi ĝin ĉar subite mortis en 1428. Tie Lippi pentris la Historiojn de Sankta Petro en la jenaj freskoj: Diskuto kun Simono Magiisto antaŭ Nerono, Resurekto de la filo de Teofilo, Enkarcerigo de Sankta Petro, Liberigo kaj Krucumo de Sankta Petro. Lia laboro en la ''Sala degli Otto di Pratica'', en la ''[[Malnova Palaco (Florenco)|Palazzo Vecchio]]'', startis la 20an de Februaro 1486, kaj aktuale tiu verko estas en la ''[[Galeria degli Uffizi]]''. Dum tiuj jaroj, Piero di Francesco del Pugliese komisiis lin pentri la retablon kun la Apero de la Virgulino al Sankta Bernardo, en la aktualo en la ''[[Badia Fiorentina]]'', Florenco. Nome kompono kun elementoj nerealaj, kun figuroj partikulare longaj, ĉirkaŭitaj fone per scenejo fantomeca de rokoj kaj trunkoj antropomorfaj. En Aprilo 1487, Filippo Strozzi mendis al li la dekoracion de la familia kapelo en la [[Baziliko Santa Maria Novella]] per la Historioj de Sankta Johano Evangeliisto kaj Sankta Filipo. Li finis tiun laboron en 1503. En tiuj komponoj vidiĝas la politika kaj religia krizoj kiuj estis okazantaj en Florenco tiam: la kunfronto inter la kristaneco kaj la paganismo estis temo de polemiko en la Florenco de [[Girolamo Savonarola]]. == Bibliografio == * ''The Development of the Italian Schools of Painting'', Volume 12, p.&nbsp;371ff., Raimond van Marle, Hacker Art Books, New York 1970. * Paul George Konody, ''[https://archive.org/details/filippinolippi00konorich/page/n9/mode/2up Filippino Lippi]'' (George Newnes, Ltd., 1905). == Eksteraj ligiloj == {{Commons-inline|Paintings by Filippino Lippi}} * [http://www.officinapratese.com Ekspozicio ''Da Donatello a Lippi. Officina Pratese''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191106112010/http://www.officinapratese.com/ |date=2019-11-06 }} en Museo Civico di Palazzo Pretorio in [[Prato]] (Septembro 2013 - Januaro 2014) * [http://www.virtualuffizi.com/uffizi1/artista.asp?Autore=Filippino+Lippi Verkoj de Filippino Lippi] en [[Uffizi]] en [[Florenco]] * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1488.html Filippino Lippi en National Gallery of Art] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] gp3pw9vxd9hczuis3uaofgjhtl9mapc 0 743033 9397694 8122775 2026-06-10T07:32:25Z RG72 11847 9397694 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Franz ROUBAUD''' (François Iwan Roubaud; {{l-ru|Франц Алексеевич Рубо|t=Franc Aleksejeviĉ Rubo}}; la {{daton|15|6|1856}} — la {{daton|13|3|1928}}) estis rusia [[pentristo]] kiu kreis kelkajn el la plej grandaj kaj plej bone konataj [[Panoramo (pentraĵo)|panoramaj]] [[pentraĵo]]j. Li kreis cirklajn pentraĵojn, eksponitajn sur cilindraj surfacoj por esti vidataj el la interno. Oni kredas, ke tiaj pentraĵoj reproduktas la originan scenon per alta fideleco. [[Dosiero:Franz Roubaud Tscherkessische Reiter an einem Fluss.jpg|eta|250px|maldekstre|Cirkasianaj ĉevalrajdantoj ĉe rivero.]] Li studis en [[Odeso]] kaj [[Munkeno]].<ref>[http://www.hrono.ru/biograf/bio_r/rubo.html "Рубо Франц Алексеевич".] www.hrono.ru. Alirita en Oktobro 2014.</ref> Li poste setliĝis en Sankt-Peterburgo, kaj laboris en la [[Rusia Akademio de Belartoj|Imperia Akademio de Belartoj]] kaj pentris grandajn panoramojn de historiaj bataloj. En 1904-12 Roubaud instruis en la Sankt-Peterburga Akademio de Artoj kiel profesoro. Dum tiu epoko li pentris la "Sieĝon de Sevastopolo", nome panorama pentraĵo. Meze de la 19-a jarcento, la diversaj panoramaj pentraĵoj iĝis moda maniero priskribi pejzaĝojn kaj historiajn okazaĵojn. La panoramo estas 360-grada vida rimedo patentita de la artisto Robert Barker en 1787. Tio estis nov afero tiam kaj por publiko en Eŭropo de tiu periodo tiuj pentraĵoj estis sensacia. La rigardanto meze de la 360-grada panoramo ricevis la impreson stari antaŭ nova medio.<ref>Mieszkowski, Jan, Watching war, 2012, Stanford, California Stanford University Press,ISBN 978-0-8047-8240-1, p. 91</ref> En 1913 Roubaud lasis Rusion kaj iris al Germanio, por setliĝi en Munkeno, kie li vivis por la cetero de sia vivo. Li mortis la 13an de Marto 1928.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.peoples.ru/art/painter/finz_rubo/|titolo=Russian artists, Franz Roubaud (Russian)|alirdato=Oktobro 2014|eldoninto=www.peoples.ru}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.atlasobscura.com/places/borodino-panorama|titolo=Borodino panorama|alirdato=Oktobro 2014|eldoninto=www.atlasobscura.com}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Roubaud, Franz}} [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Mortintoj en Munkeno]] pnv2kotn8n6bmtmydw2lit6cjdjxtxc 0 743242 9397165 8425836 2026-06-09T14:09:20Z Sj1mor 12103 9397165 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''René-Antoine HOUASSE''' (ĉirkaŭ 1645-1710) estis [[Francoj|franca]] [[pentristo]] kaj dekoraciisto, de la epoko de la [[Baroko]], de tendenco kaj [[Akademismo|akademisma]] kaj [[Klasikismo|klasikisma]]. == Kariero == Lernanto de [[Charles Le Brun]], li laboris sub liua direktorado en la [[Manufakturo Gobelin]] (nome la fabriko de murtapiŝoj de Parizo) kaj en la dekoracio de la [[Palaco de Versajlo]]. Ĝi aliĝis al la ''Académie royale de peinture'' la 13an de Majo 1672, kaj gradiĝis la 15an de Aprilo 1673. Li estis direktoro de la Franca Akademio en Romo inter 1699 kaj 1704. La 5an de Februaro 1673 li edziĝis al Marie Le Bé, parencino de sia instruisto Charles Le Brun. Ili havis filon Michel-Ange Houasse, pentristo de [[Ĝenropentraĵo|ĝenrismajn scenojn]], kiu venis al Hispanio al la kortego de [[Filipo la 5-a (Hispanio)|Filipo la 5-a]]. == Verkoj == [[Dosiero:Abundance Drawing-Room 902.jpg|eta|maldekstre|''L'Abondance et la Libéralité'' (1683).]] [[Dosiero:René-Antoine Houasse - Retrato equestre de Luís XIV, Rei de França.jpg|eta|maldekstre|''Surĉevala portreto de Ludoviko la 14-a'' (ĉirkaŭ 1679).]] [[Dosiero:Salon de Vénus-BOREE ENLEVANT ORYTHE.jpg|eta|''Boree enlevant Orythe'', dekoracio de la ''Salon de Venus'' (ĉirkaŭ 1678).]] * Dekoracio de la ''Grands Appartements'' de la Palaco de Versajlo: ** ''Salon de l'Abondance'': [[murpentraĵo]]j sur plafono, sekvante la desegno de Le Brun. ** ''Salon de Vénus'' totale. ** ''Salon de Mars'', kie li pentris ''La Terreur, la Fureur et la Colère épouvantant les puissances de la Terre'' kaj du oleojn sur tolo (''en camaïeu or''): ''Alexandre Sévère dégrade un officier'' kaj ''Le Triomphe de Constantin''. * ''Allégorie de la magnificence Royale'' (1678) * ''Morphée & Iris'', (1688), [[Trianon]] * ''Cyané changée en fontaine'' 1688, Trianon * ''Minerve enseignant la sculpture aux Rhodiens'', 1688, Versajlo * ''Appolon et Daphné'', 1677, oleo sur tolo, 158x120cm, Versajlo, ''Musée national des châteaux de Versailles et de Trianon'' * ''Louis XIV à cheval devant le siège d'une ville vers 1679-1690'', oleo sur ''enduit'', 1708-1710, Versajlo, ''Musée national des châteaux de Versailles et de Trianon'' * '' Minerve naissant toute armée du cerveau de Jupiter'' == Bibliografio == * Édith Dauxerre, ''Recherches sur le peintre René-Antoine Houasse'', Université de Paris IV Sorbonne, 1987, 143 p. (disertacio) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ren%C3%A9-Antoine_Houasse Category:René-Antoine Houasse] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Houasse, René-Antoine}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Novklasikaj pentristoj]] 4hsn7gmp04f8phlr644nqaj35bkglyc 0 743472 9397860 8924442 2026-06-10T10:52:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397860 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Abraham_Sutzkever_and_Seweryna_Szmaglewska_testify_before_the_International_Military_Tribunal.webm|eta|Sutzkever atestas antaŭ la [[Nurenbergaj procesoj|Internacia Milit-Tribunalo de la Nurenbergaj procesoj]], 27-an de februaro 1946. Malgraŭ lia volo atesti en la jida, la tiamaj aŭtoritatoj ordonis lin atesti en la rusa.]] '''Abraham SUTZKEVER''' ({{Lang-he|אברהם סוצקבר}}; en [[Jida lingvo|jida]]: אַבֿרהם סוצקעווער — ''Avrom Sutzkever''; [[15-an de julio]], [[1913]] - [[20-an de januaro]], [[2010]]) estis aklamita [[Jida lingvo|jidlingva]] [[Poezio|poeto]]. Estis unu el la plej gravaj jidaj poetoj de la dua duono de la 20-a jarcento. La ''[[The New York Times|Nov-Jorka Times]]'' skribis, ke Sutzkever estis "la plej granda poeto de [[Holokaŭsto|la Holokaŭsto]]." == Vivo == Abraham (Avrom) Sutzkever naskiĝis la 15an de julio, 1913, en Smorgon, Vilna Gubernio, [[Rusia Imperio]], nuntempe [[Smarhon]], [[Belorusio]]. Dum la [[Unua Mondmilito]], lia familio estis movita al [[Omsko]], [[Siberio]], kie lia patro, Hertz Sutzkever mortis. En 1921, lia patrino, Rayne (denaske Fainberg), movis la familion al [[Vilno]], kie Sutzkever ĉeestis en [[ĥedero]]. Sutzkever ĉeestis la polan judan mezlernejon Herzliah, ricevis universitatajn klasojn pri la pola literaturo kaj estis enkondukita de amiko al rusa poezio. Liaj plej fruaj poemoj estis skribita en la hebrea.<ref name="yivoencyclopedia.org">{{Cite web|url=http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Sutzkever_Avrom|title=YIVO {{!}} Sutzkever, Avrom|website=www.yivoencyclopedia.org|language=en|access-date=2018-02-08}}</ref> En 1930 Sutzkever aliĝis la Judan [[Skoltismo|skoltan]] organizon, Bin ("Abelo"), en kies revuo li eldonis sian unuan verkon. Tie li ankaŭ renkontiĝis kun sia edzino Freydke. En 1933, li fariĝis parto de la verkista grupo de artistoj nomata Jung-Vilne, kune kun kolegaj poetoj Shmerke Kaczerginski, Chaim Grado kaj Leyzer Volf.<ref name="telegraph.co.uk">{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/books-obituaries/7252012/Avrom-Sutzkever.html|title=Avrom Sutzkever|type=obituary|work=Daily Telegraph|publisher=telegraph.co.uk|date=16a de Februaro, 2010|access-date=2013-01-04}}</ref> Li geedziĝis kun Freydke en 1939, tagon antaŭ la komenco de la [[Dua Mondmilito]]. En 1941, sekve de la nazia okupacio de Vilno, Sutzkever kaj lia edzino estis sendita al la Vilna Geto. Lia patrino kaj novnaskita filo estis murditaj de la Nazioj.<ref name="telegraph.co.uk" /> De 1942 Sutzkever gvidis la "[[Paperbrigado]]n", savante grandan deponejon de eroj de juda kulturo de nazia ekstermado aŭ ŝtelo, kaj lia grupo kontrabandis librojn, pentraĵojn kaj skulptaĵojn de la Vilna Juda Arkivo, inter ili la taglibron de [[Theodor Herzl]], desegnaĵojn de [[Marc Chagall]] kaj [[Aleksander Bogen]] kaj aliajn altvalorajn verkojn malantaŭ plastro kaj brikaj muroj en la [[geto]], kaŝante ilin en diversaj lokoj en kaj ĉirkaŭ la geto. Granda parto de tiu trezoro estis konservita post la milito kaj formis la kernon de la originala kulturheredo de instituto [[YIVO]] en [[Novjorko]].<ref name="telegraph.co.uk" /> Sekvante la kapitulacon de la juda rezisto de la geto al armita ribelo, li fuĝis kun sia edzino kaj aliaj kamaradoj, inter ili la kolega poeto Shmerke Kaczerginski, en septembro 1943, antaŭ la [[Likvideco|likvido]] de la geto, al la arbaroj ĉirkaŭ la grandurbo, kie ili aliĝis al [[partizano]]j funkciantaj en la [[Ruĝa Armeo]]. Li estis sendita al malproksima partia unuo, en la [[Naraĉ (Nacia Parko)|Naraĉ-arbaroj]], nuntempe en [[Belorusio]] <ref name="www.poemhunter.com">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.poemhunter.com/abraham-sutzkever/biography/|titolo=Abraham Sutzkever|alirdato=2018-02-09}}</ref>. Du famaj malhelepopeaj poemoj de Sutzkever de 1943, nome ''Das Kever Kind'' (La infano de la tombejo) kaj ''Kol Nidre'', atingis la Judan Kontraŭfaŝisman Komitaton en Moskvo, kies membroj estis [[Ilja Ehrenburg]] kaj [[Solomon Mikhoels]], tiel kiel la ekzilita estonta prezidanto de sovetia [[Litovio]], [[Justas Paleckis]]. Ili imploris la [[Moskva Kremlo|Kremlon]] savi lin<ref name="telegraph.co.uk" />. Do post kelkaj provoj infiltriĝi malantaŭ la [[Fronto|militlinioj]], finfine Sutzkever kaj Freydke estis trovitaj en marto 1944 kaj aviadilo flugigis ilin al [[Moskvo]], kie ilia filino, Rina, naskiĝis.<ref name=":0">"Abraham Sutzkever [https://www.theguardian.com/books/2010/mar/02/abraham-sutzkever-obituary Last great Yiddish poet and a defender of his language]". ''The Guardian''.</ref> Li skribis sian konatan kanton "אונטער דײַנע ווײַסע שטערן" (Unter dajne vajse ŝtern, sub viaj blankaj steloj), kiu iĝis la himno de la judoj en la Vilna geto kaj poste la kanto plej asociita kun holokaŭsta memoro en Israelo. Kaŝite en la arbaro, Sutzkober uzis kokan plumon kaj la sukon de elpremitaj ĉerizoj, tiel skribante en foresto de inko kaj plumo. En februaro 1946, li estis vokita supre kiel atestanto, la nura juda atestanto nome de Sovetrusio, ĉe la [[Nurenbergaj procesoj|Nurembergaj procesoj]], atestante kontraŭ Franz Murer, la murdinto de lia patrino kaj filo. Post nelonga vojaĝo en Pollando kaj Parizo, li elmigris al [[Mandata Palestino]], kaj alvenis en [[Tel-Avivo|Tel Aviv]] en 1947.<ref name=":0" /> En Israelo, li estis traktita ĉefe kiel holokaŭsta pluvivanta poeto, kaj liaj priskriboj de tio kio li travivis dum la holokaŭsto-jaroj lasis profundan impreson sur la koroj de verkistoj, ĵurnalistoj kaj la ĝenerala publiko. Malmultaj jidaj poetoj postvivis la militon kaj decidis veni al Israelo. Ene de du jaroj Sutzkever fondis gazeton nomata ''Di Goldene Keyt'' (La Ora Ĉeno) <ref name=":0" /> Inter 1948 kaj 1996, ĉirkaŭ tridek libroj de la poezio kaj poezia prozo de Sutzkever estis publikigitaj en Israelo. Por liaj datrevenoj - 50 jaroj en 1963, 70 en 1983 - estis publikigitaj specialaj volumoj kun kritikaj eseoj pri li. Sutzkever estis fervora turisto kaj aventuristo, travojaĝanta sud-amerikajn [[ĝangalo]]jn kaj afrikajn [[savano]]jn, kie la sovaĝaj bestoj kaj la lokaj kanttradicioj inspiris lin al novaj temoj por siaj jidaj versoj. En 1985 Sutzkever fariĝis la unua jida verkisto kiu gajnis la prestiĝan [[Israela Premio|Israelan Premion]] pro sia literatura verkado. Angla kompendiumo estis aperita en 1991.<ref name=":0" /> == Literatura kariero == Sutzkever estis inter la Modernismaj verkistoj kaj artistoj de la ''Yung Vilne'' ("Juna Vilna") artista grupo en la frua 1930aj jaroj. En 1937, lia unua volumo de jida poezio, ''Lider'' (Kantoj), estis eldonita de la jida [[PEN-klubo internacia|PEN-Klubo Internacia]]; dua, ''Valdiks'' (De la Arbaro; 1940), aperis post kiam li movis el Varsovio, dum la intertempo de litova memstareco.<ref name="yivoencyclopedia.org"/><ref name="telegraph.co.uk" /> En Moskvo, li skribis kronikon de siaj spertoj en la Vilna geto (''Fun vilner geto'', 1946), poezia kolekto ''Lider fun geto'' (1946, “Kantoj de la Geto”) kaj komencis ''Geheymshtot'' ("Sekreta Urbo", 1948), eksterordinara poemo pri Judoj kaŝantaj en la kloakoj de Vilna.<ref name="telegraph.co.uk" /> ==Literaturo== === Libroj === * Poemoj (Varsovio, Biblioteko de la Juda Pen Klubo, 1937) * Valdiks (Vilno, jida Literatura Asocio kaj Pen Club, 1940) * La Fortikaĵo (New York, IQF, 1945) * Kantoj de la geto (New York, IQF, 1946) * Vilna Geto 1944-1941 (Parizo, Asocio de la Vilna Geto en Francio, 1946) * El Vilna Geto (Moskvo) * Vilna Geto 1944-1941 (Bonaero, IQF, 1947) * Jida Strato (New York, Gift Publishers, 1948) * Hejmurbo (Tel-Avivo, amiko de la verkinto, 1948) * En Fajroĉaro (Tel-Avivo, La Ora Ĉeno, 1952) * Siberio (desegnaĵoj de Marc Chagall , Jerusalemo, 1953) * El Tri Mondoj (Bonaero, Unuiĝo de Literaturaj kaj Ĵurnalistoj, 1953) * Odo al la Surduloj (Tel-Avivo, La Ora Ĉeno, 1953) * En la Sinajo-Dezerto ((Tel-Avivo, Biblioteko Peretz, 1957) * Oazo ((Tel-Avivo, IL Peretz Eldonejo, 1960) * Spirita Tero (Xilografiaĵoj de Arthur Kolnik , New York, Spring Publishers, 1961) * Poetika Verkoj Volumnoj 1 kaj 2 (Tel-Avivo, Jubilee Committee, 1963) * Kantoj de la Morta Maro (Tel-Avivo-New York, Bergen-Belsen Publishing House, 1968) * Kvadrataj leteroj kaj muftioj (Tel-Avivo, La Ora Ĉeno, 1968) * Temporaj Vizaĝoj (Tel-Avivo, IL Peretz Publishing House, 1970) * La Fiolo-Rozo (Desegnaĵoj de Marc Chagall, (Tel-Avivo, La Ora Ĉeno, 1974) * Green Aquarium (Enkondukita fare de Ruth Weiss, Hebrea Universitato de Jerusalemo, 1975) * Poemoj de Taglibro (Tel-Avivo, La Ora Ĉeno, 1977) * La Steloj dum la Nokto (Tel-Avivo, Israel Publishing House, 1979) * La Unua Nokto en la Geto (Tel-Avivo, La Ora Ĉeno, 1979) * De Malnovaj kaj Junaj Manuskriptoj (Tel-Avivo, Israel Publishing House, 1982) * Ĝemelaj fratoj (Tel-Avivo, La Ora Ĉeno, 1986) * La Profetaĵo de Nigraj Pomoj (Enkonduko de Ruth Weiss, Hebrea Universitato de Jerusalemo, 1989) * La Heredonto de Pluvo (Tel-Avivo, La Ora Ĉeno, 1992) * Lagantaj Vizaĝoj (Hebrea Universitato de Jerusalemo, 1993) * Frakasitaj Muroj (Tel-Avivo, La Ora Ĉeno, 1996) === Poezio === * ''Di festung'' (1945; “La Fortikaĵo”) * Pri Heringo (1946) * ''Yidishe gaso'' (1948; “Juda Strato”) * ''Sibir'' (1953; "Siberia") * ''En midber Sinai'' (1957; "En la Sinai Dezerto") * ''Di fidlroyz'' (1974; "La Violono Rose: Poemoj 1970–1972") * ''Griner akvaryum'' (1975; “Verda Akvario”) * ''Amuza alte un yunge ksav-yadn'' (1982; "Rido Sub la Arbaro: Poemoj de Malnovaj kaj Novaj Manuskriptoj") En 1949, Sutzkever fondis la jidan literaturan kvaronjaran gazeton ''Di goldene keyt'' (La Ora Ĉeno), nome israela nura jida literatura-beletra gazeto, kiun li redaktis ĝis ties fermiĝo en 1995. Krome, Sutzkever helpis en la revivigo de la karieroj de jidaj verkistoj en Eŭropo, Amerikoj, Sovetio kaj Israelo. Oficiale cionisto, tamen li malakceptis, ke la jida estas malsukcesa, venkita, diaspora ĵargono. "Ili ne elradikigos mian lingvon," li rebatis. "Mi vekos ĉiujn generaciojn per mia muĝado."<ref name="theguardian.com">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2010/mar/02/abraham-sutzkever-obituary|title=Abraham Sutzkever Last great Yiddish poet and a defender of his language|website=The Guardian}}</ref> La poezio de Sutzkever estis tradukita en hebrean fare de [[Natan Alterman]], [[Abraham Ŝlonski]] kaj [[Lea Goldberg|Leah Goldberg]]. Lia verko estis tradukita en la rusan fare de [[Boris Pasternak]]<ref>Mer, Benny (January 22, 2010). [http://www.haaretz.com/abraham-sutzkever-1913-2010-1.261883 "Abraham Sutzkever, 1913-2017"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160110144034/http://www.haaretz.com/abraham-sutzkever-1913-2010-1.261883 |date=2016-01-10 }}. Haaretz. haaretz.com.</ref>. === Verkoj en la angla traduko === * Siberia: Poemo, tradukita de Jakobo Sonntag en 1961, parto de la [[UNESKO-kolekto de reprezentaj verkoj|UNESCO Kolekto de Reprezentaj Laboroj]] <ref>[http://www.unesco.org/culture/lit/rep/pop.php?fnc=record&lng=en_GB&record=5924 "Siberia: A Poem]". Unesco.org</ref>. * ''Brulgustaj Perloj'' : Ghetto Poemoj de Abraham Sutzkever, tradukita de la jida de Seymour Mayne; enkonduko de Ruth R. Wisse. Oakville, Ont.: Mozaika Gazetaro, 1981. * La Violono Rose: Poemoj, 1970-1972, Abraham Sutzkever; elektita kaj tradukita de Ruth Whitman; tiradoj de [[Marc Chagall]]; enkonduko de Ruth R. Wisse. Detroit: Wayne Ŝtata Universitata Gazetaro, 1990. ISBN 0-8143-2001-5 * . Sutzkever: Elektita Poezion kaj Prozon, tradukita de la jida de Barbara kaj Benjamin Harshav; kun enkonduko de Benjamin Harshav. Berkeley: Universitato de Kalifornia Gazetaro, 1991. ISBN 0-520-06539-5 * ''Rido Sub la Arbaro'' : Poemoj de Malnovaj kaj Lastatempaj Manuskriptoj de Abraham Sutzkever; tradukita de la jida de Barnett Zumoff; kun enkonduka eseo de Emanuel S. Goldsmith. Hoboken, NJ: KTAVa Eldonado, 1996. ISBN 0-88125-555-6 * ''Sutzkever Havenda Prozo''; tradukita de la jida de Zackary Sholem Berger (jida Libera Centro de Traduko); kun enkonduko de Heather Valencia. Amherst, MA: Blanka Kapra Gazetaro, 2020. ISBN 978-1-7343872-6-1 == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Primo Levi]] == Eksteraj ligiloj == * {{Tradukita|lingvo=en|artikolo=Abraham Sutzkever|revizio=1040504389}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sutzkever, Abraham}} [[Kategorio:Jidlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Israelaj poetoj]] [[Kategorio:Belorusaj judoj]] [[Kategorio:Postvivintoj el la Holokaŭsto]] [[Kategorio:Litovaj judoj]] t2o0049spzdauw8sn8qaha35zsob46i 0 746279 9397597 8559680 2026-06-10T06:07:26Z Sj1mor 12103 9397597 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Sol LeWitt''' (naskiĝis la [[9-an de septembro]] [[1928]] en [[Hartford (Konektikuto)|Hartford]], [[Konektikuto]]; mortis la [[8-an de aprilo]] [[2007]] en [[Novjorko]]) estis [[Usono|usona]] [[artisto]] de [[minimumismo]]. Li evoluigis la esprimon [[Koncepta arto]]. En 1967 li klarigis, ke li komencis kun ideo, koncepto, prefere ol formo. La ideo estas la maŝino, kiu realigas la artaĵon<ref>Richard Osborne, Dan Sturgis. ''Art theory for beginners'', angle: "arta teorio por komencantoj", eldonejo Zidane, Londono 2006, paĝo 144.</ref>. En 1970 okazis la unua koncepta arta ekspozicio. == Referencoj == {{referencoj}} {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|LeWitt}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] smrdh3wa49b4sd9ofjbv255u9aku8u7 0 746281 9397588 8555262 2026-06-10T06:02:20Z Sj1mor 12103 9397588 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{PAĜONOMO}}''' estas [[francoj|franca]] [[artisto]], fotisto, pentristo kaj skulptisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gaillard}} [[Kategorio:Francaj artistoj]] jsforqtrh9mmvjvjusonvcershevbwu 0 746282 9397567 8555465 2026-06-10T05:51:18Z Sj1mor 12103 9397567 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{PAĜONOMO}}''' aŭ plennome '''Edward Kienholz''' (naskiĝis la 23-an de oktobro 1927 en [[kantono Spokane]], mortis la 10-an de junio 1994, 66-jara, en [[Idaho]]) estis [[usono|usona]] [[artisto]], aparte skulptisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj|c:Edward Kienholz}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kienholz}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] abymnqzm4dhcnkvk57bfoeguytk59ur 0 746283 9397574 9190449 2026-06-10T05:54:48Z Sj1mor 12103 9397574 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco [[itale]] {{prononco|ĜI:na PA:ne}}, naskiĝis la 24-an de majo 1939 en [[Biarritz]], mortis la 5-an de marto 1990, 50-jara, en [[Parizo]] - estis [[franco|franca]] [[artistino]]. Ŝi ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. Pane komencis siajn artajn agojn en 1970. Tiuj estas precipe konataj pro inkludado de la memdamaĝo de la artisto per vitro, [[dorno]]j, [[klingo]]j kaj fajro. Komencante en 1981, ŝi skribis scenarojn anstataŭ prezentado de realaj agoj. Ĉiuj agoj faritaj de ŝi estas nur dokumentitaj per fotado. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} {{projektoj}} --> {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pane}} [[Kategorio:Francaj artistoj]] [[Kategorio:Ludartistoj]] 9gso0zq2pho0i6u63ggwj244z2vrbx7 0 746284 9397576 9191822 2026-06-10T05:55:03Z Sj1mor 12103 9397576 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco [[itale]] {{prononco|VI:to aKONĉi}} - estis [[usono|usona]] [[arkitekto]] kaj [[artisto]], specife [[skulptisto]]. Li naskiĝis la 24-an de januaro 1940 en [[Bronkso]], [[Nov-Jorko]] kaj mortis la 27-an de aprilo 2017 (77-jara) en [[Manhatano]] - per [[apopleksio]] kaj cerbovaskula malsano. Vito Acconci ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. Post studado precipe en la privata katolika universitato de la Sankta Kruco, [[liberalarta kolegio]] en [[Worcester (Masaĉuseco)]], li artiste aktivis precipe en [[Hago]], [[Zoetermeer]], [[Zwolle]] kaj [[Nov-Jorko]] - klaras ke tri el la vivlokoj estas en la [[reĝlando Nederlando]], kaj la kvara loko, kie li ankaŭ finis sian vivon, fakte origine ankaŭ estis nederlanda setlejo. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{ĝermo|skulptisto}} {{Vivtempo|Acconci, V}} [[Kategorio:Usonaj arkitektoj]] [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] rgk9z7g9zp3sfillvf8vmza2mgy46ix 0 746287 9397581 9190983 2026-06-10T05:59:00Z Sj1mor 12103 9397581 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Walter De Maria''' - estis [[usono|usona]] [[artisto]], skulptisto, komponisto, desegnisto kaj pentristo. Li naskiĝis la 1-an de oktobro 1935 en [[Albany]], mortis la 25-an de julio 2013 (77-jara) en [[Novjorko]]. Walter De Maria ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|De Maria}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Landartistoj]] qj6o86ju41pgmt94tvyvtjg22f9kvsa 0 746288 9397582 8555405 2026-06-10T05:59:26Z Sj1mor 12103 9397582 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Dmitrij PRIGOV''' (naskiĝis la 5-an de novembro 1940 en Moskvo, mortis la 16-an de julio 2007 samloke) estis [[rusoj|rusa]] [[artisto]]. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Prigov}} [[Kategorio:Rusiaj artistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj skulptistoj]] [[Kategorio:Rusiaj poetoj]] [[Kategorio:Rusiaj skulptistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Mortintoj en Moskvo]] c7wddfxb1gw9h4u3wq5z4dne9q2wxmu 0 746295 9397660 8952570 2026-06-10T07:07:55Z Sj1mor 12103 9397660 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Ilja KABAKOV''' ({{lang-ru|Илья Кабаков}}, naskiĝis la [[30-an de septembro]] [[1933]] en [[Dnipro|Dnepropetrovsko]], [[Ukraina SSR]], [[Sovetunio]] — mortis la [[27-an de majo]] [[2023]] en [[Novjorko]]) estis sovetia kaj usona pentristo, reprezentanto de moskva [[koncepta arto]], skulptisto, gravuristo kaj fotisto. En la [[70-aj jaroj]] li pentras tekst-bazitajn parodiojn de partiaj dokumentoj kaj sovetia literaturo<ref>(en) Laura Cumming, ''[https://www.theguardian.com/artanddesign/2017/oct/22/ilya-and-emilia-kabakov-tate-modern-london-review Ilya and Emilia Kabakov review – Russia’s great escape artists]'', [[The Guardian]], la 27-an de oktobro 2017.</ref>. Li dum longa tempo laboris kiel ilustristo de infanlibroj kaj revuoj kaj enkondukis la koncepton de " totalinstalaĵo" en la praktiko de arto. {{projektoj}} Li fariĝis mondfama en la malfrua sovetia kaj postsovetia periodoj dank' al instalaĵoj en kiuj li esploris la senton de fremdiĝo kaj enuo, trajtoj de la sovetia ĉiutaga vivo. En 1989 li eniĝis en arta kunlaboro kun sia kuzo Emilia Kabakov<ref>(nl) Emilia Kabakov: [https://rkd.nl/artists/330226 Biografiaj informoj], RKD-Nederlanda Instituto pri Arthistorio.</ref>,  kiu poste iĝis sia edzino. En 1992 la paro translokiĝis al Long Island, New York La verkoj de Kabakov "Skarabo" (5.8 milionoj USD, 2008) kaj "Luksooĉambro" (4.1 milionoj USD, 2006) estas la du plej multekostaj verkoj de nuntempa rusa arto iam venditaj (ambaŭ Phillips de Pury aŭkcio, Londono). Li fariĝis la plej multekosta rusa artisto de la dua duono de la [[20-a jarcento]]. En 1989, Kabakov ricevis stipendion fare de la Fonduso [[Deutscher Akademischer Austauschdienst|DAAD]] (Germana Akademia Interŝanĝa Servo) kaj translokiĝis al Berlino . De tiu tempo, li konstante laboris ekster la limoj de unue Sovetunio kaj poste Rusio. Ekde la fruaj [[1990-aj jaroj]], Kabakov partoprenis dekduojn da ekspozicioj en Eŭropo kaj Ameriko, inkluzive en tiaj gravaj muzeoj kiel la Pariza Centro Pompidou, la Norvega Nacia Centro por Nuntempa Arto, la Novjorka Muzeo pri Moderna Arto, la Kolonja Kunsthalle, same kiel la Venecia Bienalo kaj la ekspozicio Documenta en [[Kaselo|Kassel]] (Germanio). La [[1990-aj jaroj]] iĝis tempo de agnosko por la artisto: en tiu jardeko li ricevis premiojn de danaj, germanaj kaj svisaj muzeoj kaj la titolon de Ĉevaliro en la Ordo de Artoj kaj Leteroj de la franca Ministerio de Kulturo. En la 2000-aj jaroj, la artisto komencis aktive ekspozicii en [[Rusio]]. Tiel, en la aŭtuno de 2003, la Moskva Domo de Fotoarto montris la projekton "Ilya Kabakov. Foto kaj videodokumentado de vivo kaj kreemo." Kiam la programa ekspozicio "Rusio!" iris al la Muzeo Guggenheim en Novjorko en 2006, ĝi montris la instalaĵon de Kabakov "''The Man Who Flew into Space''" La ĉeesto de ĉi tiu verko en la sama spaco kun ikonoj de [[Andreo Rublov|Andrej Rublev]] kaj Dionisio (ru:Диони́сий), pentraĵoj de [[Karl Brjulov|Brjulov]], [[Ilja Jefimoviĉ Repin|Repin]] kaj [[Kazimir Severinoviĉ Maleviĉ|Malevich]] finfine cementis la statuson de Kabakov kiel unu el la plej gravaj sovetiaj kaj rusaj artistoj de la postmilita generacio. == Premioj == * Kabakov estis eksterlanda honora membro de la Rusa Akademio de Artoj<ref>Komponado de RAH . Alirdato: la 18-an de aŭgusto 2010. [http://www.rah.ru/content/ru/main_menu_ru/section-academy_today/section-composition/person-2010-03-12-15-29-07.html Arkivita el la originalo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120121082934/http://www.rah.ru/content/ru/main_menu_ru/section-academy_today/section-composition/person-2010-03-12-15-29-07.html |date=2012-01-21 }}, la 21-an de januaro 2012.</ref>. * En 2008, kune kun lia edzino Emilia, estis premiita kun la Arta Premio de la Imperiestro de Japanio.<br /> == Referencoj == [[Kategorio:Rusiaj artistoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Konceptaj artistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj ilustristoj]] [[Kategorio:Personoj de Novjorko]] [[Kategorio:Sovetiaj judoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] <references />{{Bibliotekoj}} aoixhhuwsdjcg4sn1xdji13myjy0bks 0 746296 9397611 8560073 2026-06-10T06:14:12Z Sj1mor 12103 9397611 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Victor BURGIN''' (naskiĝis la 24-an de julio 1941 en [[Sheffield]]) estas [[angloj|angla]] [[artisto]], aparte [[fotisto]]. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. Burgin studis arton de 1962 ĝis 1965 ĉe la Royal College of Art (Reĝa Kolegio de Arto), en [[Londono]] antaŭ studentiĝo ĉe la [[Universitato Yale]] en Usono, kie li magistriĝis pri Belartoj en 1967. Li vivas kaj laboras en [[San-Francisko]]. Victor Burgin instruis en ''Goldsmiths College'' kaj la [[Universitato de Kalifornio en Santa Cruz]]. Victor Burgin iĝis konata kiel konceptartisto. Burgin laboras kun fotarto kaj filmo - li priskribas pentraĵon kiel "la anakronisman ŝmiraĵon de kolora malpuraĵo sur teksaĵo". Lia laboro estas forte influita fare de diversaj teoriuloj kaj filozofoj, precipe [[Karl Marx]], [[Sigmund Freud]], [[Michel Foucault]] kaj [[Roland Barthes]]. Lia laboro traktas la apudmeton de teksto kaj bildo same kiel la reprezentadon de virinoj kaj [[Fetiĉo (amoro)|fetiĉo]]. En 1986 Burgin estis nomumita por la premio [[William Turner]] en rekono de diversaj ekspozicioj ĉe la ''Institute of Contemporary Arts'' kaj la ''Kettle's Yard Gallery'' en [[Kembriĝo]], same kiel por kolekto de liaj teoriaj skribaĵoj kaj eseoj (''The End of Theory and Between'', "la fino de teoriado kaj kio estas intere"). <!-- == Referencoj == {{referencoj}} {{projektoj}} --> {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Burgin, Victor}} [[Kategorio:Anglaj artistoj]] p5itek50899zxjqe1hbadjqeoha75gv 0 746297 9397586 8554548 2026-06-10T06:00:40Z Sj1mor 12103 9397586 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Andrej MONASTIRSKIJ''' ({{lang-ru|Андрей Монастырский}}, naskonomo Андрей Викторович Сумнин, Andrej Viktoroviĉ Sumnin, naskiĝis la 28-an de oktobro 1949 en [[distrikto Peĉenga]]) estas [[rusoj|rusa]] [[artisto]] kaj verkisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Monastirskij, Andrej}} [[Kategorio:Rusiaj artistoj]] [[Kategorio:Rusiaj poetoj]] [[Kategorio:Konceptaj artistoj]] muha775gstwq4z58i4hg9q7yyg3u626 0 746301 9397596 9174931 2026-06-10T06:06:58Z Sj1mor 12103 9397596 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:1010 Stubenring Weiskirchnerstraße - Stylit von Michael Kienzer IMG 7073.jpg|eta|maldekstra|150px|{{centre|artaĵo en [[Vieno]], similanta akvopumpilon, sed neatingeblan}}]] [[Dosiero:Stylit.JPG|eta|maldekstra|150px|{{centre|la sama artaĵo - la lanterno do ne apartenas al la instalaĵo }}]] [[Dosiero:Michael-Kienzer.jpg|eta|maldekstra|150px|{{centre|pejzaĝa artaĵo en la "aŭstra parko de skulptaĵoj" en [[Graz]]}}]] [[Dosiero:16-06-08-Wien-RalfR-DSC 0348.jpg|eta|dekstra|400px|{{centre|plia artaĵo en [[Vieno]] estas simple serio da [[hamako]]j en publika parko - somere certa bona servo por ripozemuloj}}]] '''Michael KIENZER''' (naskiĝis en [[1962]] en [[Steyr]]) estas [[aŭstroj|aŭstra]] [[artisto]] kaj skulptisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. == Vivo == Michael Kienzer studis skulptadon kun Josef Pillhofer ĉe la Lernejo de Aplikata Arto en [[Graz]] de 1977 ĝis 1979. De 1981 ĝis 1985 li studis skulptadon kun Bruno Gironcoli ĉe la [[Universitato de Aplikataj Artoj en Vieno]]. En lia laboro li traktas objektojn, [[artinstalaĵo|instalaĵo]]jn kaj desegnaĵojn kaj traktas konceptojn kiel ekzemple spaco, tempo, surfaco kaj kunpremado. Liaj "koncizaj intervenoj ŝanĝas kaj koncentras la agadon de fizikaj fortoj, ĝenas kaj ŝanĝas la ŝajne nemoveblajn strukturojn de la loko". En la malnova armilejo de [[Weikendorf]], kultura kaj socia centro estis starigita per konkurso bazita sur dezajno de Michael Kienzer. Michael Kienzer instruis kiel dumtempa profesoro por arto kaj komunika praktiko ĉe la Instituto por Belarto kaj Media Arto ĉe la [[Universitato de Aplikataj Artoj en Vieno]] en 2005/2006 kaj ekspozicias hejme kaj eksterlande ekde 1984. Kienzer vivas kaj laboras en Vieno. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kienzer, Michael}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] os11nu8cpypp6drgfvzkknl8348focv 0 746302 9397600 8556132 2026-06-10T06:09:08Z Sj1mor 12103 9397600 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Georgij KIZEVALTER''' ([[cirile]] ''Георгий Кизевальтер'', naskiĝis la 10-an de septembro 1955 en [[Moskvo]]) estas [[rusoj|rusa]] [[artisto]], fotisto kaj eseisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kizevalter, Georgij}} [[Kategorio:Rusiaj artistoj]] snneggki9v1zxonu1xtdq23yvlag34l 0 746304 9397602 8560299 2026-06-10T06:11:01Z Sj1mor 12103 9397602 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Wim T. SCHIPPERS''' {{prononco|vim SĤIpers}} (naskiĝis la 1-an de julio 1942 en [[Groningo]]) estas [[nederlando|nederlanda]] [[artisto]], televida produktisto kaj voĉaktoro. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]] kaj forte asociiĝas kun la movado [[Fluxus]]. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schippers, Wim T}} [[Kategorio:Nederlandaj artistoj]] cwsz31x7xp2e4th0gou8vj55mfsm8u4 0 746306 9397601 8556960 2026-06-10T06:10:17Z Sj1mor 12103 9397601 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Jacek TYLICKI''' (naskiĝis en 1951 en [[Sopot]]) estas [[poloj|pola]] [[artisto]], kiu ekde 1982 vivas en [[Novjorko]]. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. [[dosiero:Tylicki Natural Art-183.jpg|eta|maldekstra|280px|{{centre|"natura arto" (1976)}}]] <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tylicki, Jacek}} [[Kategorio:Polaj artistoj]] 2m18scd6koxfteo3t0ojwtuigzqryrp 0 746308 9397564 8557114 2026-06-10T05:49:17Z Sj1mor 12103 9397564 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Jasper JOHNS''' (naskiĝis la 15-an de majo 1930 en [[Augusta (Georgio)|Augusta]], [[Georgio]]) estas [[usono|usona]] [[artisto]], pentristo kaj gravuristo. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]] kaj ankaŭ forte asociiĝas kun [[Novdadaismo]], [[abstrakta ekspresionismo]] kaj [[poparto]]. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{en}}) {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Johns, Jasper}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] 6diuuvc6o0d9swwuw6pv95nyvxtdm9g 0 746310 9397748 9361214 2026-06-10T08:27:20Z Sj1mor 12103 9397748 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Vitalij KOMAR''' ({{lang-ru|Виталий Комар}}, la [[persona nomo]] ekde ekvivo en Novjorko literumata ''Vitaly'', naskiĝis la 11-an de septembro 1943 en [[Moskvo]]) estas [[rusoj|rusa]] [[artisto]]. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. Li dum 36 jaroj proksime kunlaboris kun [[Aleksandr Melamid]]. Ambaŭ artistoj naskiĝis en Moskvo, ambaŭ frekventis la Moskvan Artlernejon de 1958 ĝis 1960, sekvitan fare de la sekcio pri ilustrado de la Stroganov-Instituto de Arto kaj Dezajno, diplomiĝante en 1967. Ili komencis labori kune baldaŭ poste en 1967, komune elmigris al [[Israelo]] en 1977 kaj poste al [[Novjorko]] en 1978. La kunaŭtoreco de la paro ĉesis en 2003. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj|c:Komar and Melamid}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Komar, Vitalij}} [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Rusiaj artistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Rusiaj judoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Duopoj en arto]] fued9xw4vazmrvabt8r5qrj53bf26x1 0 746311 9397585 8555638 2026-06-10T06:00:34Z Sj1mor 12103 9397585 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Erik BULATOV''' ({{lang-ru|Эрик Булатов}}, naskiĝis la {{daton|5|9|1933}} en [[Sverdlovsk]], ekde 1991 denove nomata ''Jekaterinburgo'') estas [[rusoj|rusa]] [[artisto]], kiu pasigis sian infanaĝon kaj edukiĝis en [[Moskvo]]. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. Lia patro estis komunista partioficisto kiu mortis en la [[Dua Mondmilito]] apud [[Pskovo]], kaj lia patrino fuĝis de Pollando en la aĝo de 15 en subteno de la [[Rusa Revolucio]]. La verkoj de Bulatov estas en la plej gravaj publikaj kaj privataj kolektoj en Eŭropo, Rusio kaj Usono. En 2008 Bulatov iĝis honora membro de la Rusa Akademio de Arto. <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bulatov, Erik}} [[Kategorio:Rusiaj artistoj]] [[Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo (Francio)]] gjskkyr73m1hlzlijiv3gxxmmx1ukcd 0 746317 9397607 8557701 2026-06-10T06:13:02Z Sj1mor 12103 9397607 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Ken LUM''' ([[ĉine]] simpligite 林荫庭, naskiĝis la 15-an de majo 1930 en [[Augusta (Georgio)|Augusta]], [[Kanado]]) estas [[kanado|kanada]] [[artisto]] kaj skulptisto de ĉina familia deveno. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. {| |[[dosiero:Peace Through Valour (Battle of Ortona).jpg|eta|maldekstra|345px|{{centre|la monumento pri la batalo de [[Ortona]] en la [[Dua Mondmilito]] estas kompare konvencia}}]] |[[dosiero:Across Time and Space, Two Children of Toronto Meet.jpg|eta|maldekstra|145px|{{centre|"tra tempo kaj spaco", [[Toronto]]}}]] |} <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lum, Ken}} [[Kategorio:Kanadaj artistoj]] 9c0k5l8a9by9i65oid5vptemhf07h78 0 746318 9397603 9190595 2026-06-10T06:11:20Z Sj1mor 12103 9397603 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{PAĜONOMO}}''' - naskiĝis la 6-an de septembro 1938 en ''Electric City'', mortis la 21-an de januaro 2011, 72-jara, en Novjorko - estis [[usono|usona]] [[artisto]], skulptisto kaj fotisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. {| |[[dosiero:Dennis Oppenheim-Color Mix-Blickachsen 8.jpg|eta|maldekstra|245px|{{centre|"du glasoj", skulptaĵo en [[Bad Homburg]] (2011)}}]] |[[dosiero:Jump and Twist (Freiburg) 2918.jpg|eta|maldekstra|245px|{{centre|"salti kaj tordi", tri vagonoj en [[Frajburgo]] (tria vagono rotacias interne de la domo)}}]] |- |[[dosiero:Ĉefstacidomo Osnabrück 1.jpg|eta|maldekstra|245px|{{centre|"batalaj tamburoj" antaŭ la ĉefstacidomo [[Osnabrück]] en esperantiste farita foto}}]] |[[dosiero:Distillery District Toronto Ontario.jpg|eta|maldekstra|245px|{{centre|"ankoraŭ dancanta", skulptaĵo en la [[brando]]fara distrikto de [[Toronto]]}}]] |} <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Oppenheim}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Landartistoj]] g0ni2p3kqxbyqgev9l4gwleu70s127w 9397604 9397603 2026-06-10T06:11:59Z Sj1mor 12103 9397604 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{PAĜONOMO}}''' - naskiĝis la 6-an de septembro 1938 en ''Electric City'', mortis la 21-an de januaro 2011, 72-jara, en Novjorko - estis [[usono|usona]] [[artisto]], skulptisto kaj fotisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. {| |[[dosiero:Dennis Oppenheim-Color Mix-Blickachsen 8.jpg|eta|maldekstra|225px|{{centre|"du glasoj", skulptaĵo en [[Bad Homburg]] (2011)}}]] |[[dosiero:Jump and Twist (Freiburg) 2918.jpg|eta|maldekstra|225px|{{centre|"salti kaj tordi", tri vagonoj en [[Frajburgo]] (tria vagono rotacias interne de la domo)}}]] |- |[[dosiero:Ĉefstacidomo Osnabrück 1.jpg|eta|maldekstra|225px|{{centre|"batalaj tamburoj" antaŭ la ĉefstacidomo [[Osnabrück]] en esperantiste farita foto}}]] |[[dosiero:Distillery District Toronto Ontario.jpg|eta|maldekstra|225px|{{centre|"ankoraŭ dancanta", skulptaĵo en la [[brando]]fara distrikto de [[Toronto]]}}]] |} <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Oppenheim}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Landartistoj]] f1okfqfplf3ad4xlj1btaauzdggpsth 9397605 9397604 2026-06-10T06:12:17Z Sj1mor 12103 9397605 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{PAĜONOMO}}''' - naskiĝis la 6-an de septembro 1938 en ''Electric City'', mortis la 21-an de januaro 2011, 72-jara, en Novjorko - estis [[usono|usona]] [[artisto]], skulptisto kaj fotisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. {| |[[dosiero:Dennis Oppenheim-Color Mix-Blickachsen 8.jpg|eta|maldekstra|215px|{{centre|"du glasoj", skulptaĵo en [[Bad Homburg]] (2011)}}]] |[[dosiero:Jump and Twist (Freiburg) 2918.jpg|eta|maldekstra|215px|{{centre|"salti kaj tordi", tri vagonoj en [[Frajburgo]] (tria vagono rotacias interne de la domo)}}]] |- |[[dosiero:Ĉefstacidomo Osnabrück 1.jpg|eta|maldekstra|215px|{{centre|"batalaj tamburoj" antaŭ la ĉefstacidomo [[Osnabrück]] en esperantiste farita foto}}]] |[[dosiero:Distillery District Toronto Ontario.jpg|eta|maldekstra|215px|{{centre|"ankoraŭ dancanta", skulptaĵo en la [[brando]]fara distrikto de [[Toronto]]}}]] |} <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Oppenheim}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Landartistoj]] gzklyqq3h7gr3qkrkimic0mrgu33qhg 9397606 9397605 2026-06-10T06:12:37Z Sj1mor 12103 9397606 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{PAĜONOMO}}''' - naskiĝis la 6-an de septembro 1938 en ''Electric City'', mortis la 21-an de januaro 2011, 72-jara, en Novjorko - estis [[usono|usona]] [[artisto]], skulptisto kaj fotisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. {| |[[dosiero:Dennis Oppenheim-Color Mix-Blickachsen 8.jpg|eta|maldekstra|200px|{{centre|"du glasoj", skulptaĵo en [[Bad Homburg]] (2011)}}]] |[[dosiero:Jump and Twist (Freiburg) 2918.jpg|eta|maldekstra|200px|{{centre|"salti kaj tordi", tri vagonoj en [[Frajburgo]] (tria vagono rotacias interne de la domo)}}]] |- |[[dosiero:Ĉefstacidomo Osnabrück 1.jpg|eta|maldekstra|200px|{{centre|"batalaj tamburoj" antaŭ la ĉefstacidomo [[Osnabrück]] en esperantiste farita foto}}]] |[[dosiero:Distillery District Toronto Ontario.jpg|eta|maldekstra|200px|{{centre|"ankoraŭ dancanta", skulptaĵo en la [[brando]]fara distrikto de [[Toronto]]}}]] |} <!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Oppenheim}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Landartistoj]] 3owrhu3sb8hbzqnprm2qnnn8rzrdp4z 0 746322 9397608 8572123 2026-06-10T06:13:09Z Sj1mor 12103 9397608 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{PAĜONOMO}}''' ([[ĉine]] simpligite 艾未未, [[pinjine]] Ài Wèiwèi, {{sono|En-us-Ai Weiwei from China pronunciation (Voice of America).ogg}}, do {{prononco|AJ ŬEJ ŬEJ}}, naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1957 en [[Pekino]]) estas [[ĉinoj|ĉina]] [[artisto]] kaj aktivisto. Li ĝenerale estas perceptita kiel ano de la [[koncepta arto]]. Ai kreskis en la malproksima nordokcidento de Ĉinio, kie li vivis sub severaj kondiĉoj pro la ekzilo de sia patro. Kiel aktivulo, li malkaŝe kritikis la starpunkton de la ĉina registaro pri demokratio kaj homaj rajtoj. Li esploris registaran korupton kaj kaŝojn, aparte la lernejan koruptskandalon en [[Siĉuano]] sekve de la siĉuana tertremo en 2008. En 2011, Ai Weiwei estis arestita en la Pekina Internacia Flughaveno la 3-an de aprilo pro "ekonomiaj krimoj". Li estis arestita dum 81 tagoj sen akuzo. Ai Weiwei aperis kiel esenca instiganto en ĉina kultura evoluo, arkitekto de ĉina modernismo, kaj unu el la plej voĉaj politikaj komentistoj de la nacio. Ai Weiwei enkapsuligas politikan konvinkiĝon kaj sian personan poezion en siaj multaj skulptaĵoj, fotoj kaj publikaj konstrulaboroj. Farante tion, li uzas ĉinajn artajn formojn por montri la ĉinajn politikajn kaj sociajn aferojn. Post permeso forlasi Ĉinion en 2015, li unue loĝis en [[Berlino]], poste en [[Kembriĝo]] kun sia familio, kaj ekde 2021 vivas en [[Portugalio]]. == Vidu ankaŭ == * [[Ai Qing]], esperantisto kaj patro de Ai Weiwei * [[Nacia stadiono de Pekino]] {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wei}} [[Kategorio:Ĉinaj artistoj]] rqydpdvp0qjflnka5npgz0rpsv2t9ee 0 746323 9397593 8878271 2026-06-10T06:05:02Z Sj1mor 12103 9397593 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Ray JOHNSON''' (naskiĝis la 16-an de oktobro 1927 en [[Detrojto]], mortis la 13-an de januaro 1995, 67-jara, en Sag Harbor, [[Longinsulo]], [[Novjorkio]]) estis [[usono|usona]] [[artisto]], pentristo, ilustristo, fotisto, kungluisto kaj verkisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]] kaj ankaŭ forte asociiĝas kun [[Novdadaismo]] kaj [[poparto]]. == Tekst-arto == Ĉi tiu artisto famiĝis pro tio ke li uzis vortojn kaj literojn de tre malsamaj lingvoj en lia verkaro. == Vidu ankaŭ == * [[Poŝtarto]]<!-- == Referencoj == {{referencoj}} --> {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Johnson, Ray}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] 63t3rz7xx1utm48bger82lyb3v0jv94 0 746324 9397590 8555269 2026-06-10T06:03:12Z Sj1mor 12103 9397590 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Dan GRAHAM''' (naskiĝis la {{daton|31|marto|1942}} en [[Urbana]], mortis la {{daton|19|februaro|2022}} en [[Novjorko]]<ref>Alex Greenberger, ''[https://www.artnews.com/art-news/news/dan-graham-dead-1234619738/ Dan Graham, Conceptual Artist Who Bent Time and Space, Dies at 79]'', artnews.com, 19-a de Februaro 2022 (legita 2022-02-21)</ref>) estis [[usono|usona]] [[artisto]], skulptisto, arkitekto, ĵurnalisto, gravuristo kaj fotisto. Li ĝenerale perceptiĝas kiel ano de [[koncepta arto]]. == Referencoj == {{referencoj}} {{projektoj}} {{ĝermo|artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Graham, Dan}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] alvktuj135gkbd7l7rzb3fd73ey1a8v 0 758556 9397134 9169681 2026-06-09T13:53:54Z Sj1mor 12103 9397134 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artiso}} '''Sergej Evgeneviĉ Svjatĉenko''' ({{Lang-uk|Сергій Євгенович Святченко}}, {{Lang-ru|Сергей Евгеньевич Святченко}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1952|10|07}} en [[Ĥarkivo]]) estas [[Ukrainio|ukraina]] artisto kiu loĝas en [[Danio]] ekde [[1990]]. En [[1975]], li ricevis diplomon de [[arkitekto|arĥitekto]] kaj [[artisto]] de Akademio de Arto kaj Arĥitekturo de Ĥarkivo, kaj en [[1986]] doktoriĝis ĉe Lernejo de Arĥitekturo de [[Kievo]]. La stilo de Svjatĉenko, formo de abstrakta ekspresionismo, estas facile rekonebla. Svjatĉenko ŝanĝas la motivon plurajn fojojn por fari motivon kiu povas elvoki iajn sentojn en la spektanto. La profundo de liaj pejzaĝaj pentraĵoj ofte estas pli grava ol la motivo mem. La plej ŝatata medio de Svjatĉenko estas akrila farbo, sed li ankaŭ faris instalaĵojn, videon, fotarton kaj kungluaĵojn. Li ofte manipulis fotojn. Kungluaĵo estas kio famigis Svjatĉenko-n en Ukrainio. Abstrakta arto ne estis akceptita en [[Sovetunio|Unio de Sovetaj Socialismaj Respublikoj]]; arto laŭsupoze devis subteni la reĝimon. En la mezaj [[1970-aj jaroj]], li prefere laboris per kungluaĵoj, dum li prefere interesiĝis pri pentrado en la mezaj [[1980-aj jaroj]]. La arto de Svjatĉenko estas interalie influita de superrealismo kaj arĥitekturo. Grandaj majstroj kiel [[Mikelanĝelo]] kaj [[Le Corbusier]], kiuj kunigis arton kun arĥitekturo, estas modeloj por Svjatĉenko. La patro de Sergej Svjatĉenko, Evgenij Svjatĉenko, kiu estis profesoro pri arĥitekturo kaj artisto, inspiris lin grandege. Li montris al sia filo la rusan arton de antaŭ la [[Rusia revolucio de 1917|revolucio de 1917]], kie koloro blanka estis precipe decida por lumo kaj spaco en pentraĵo. == Bildgalerio== *'''"You"'''. Retrospektiva ekspozicio. Viborg Kunsthal, 2017 <gallery> From "You".jpg From "You", Viborg, 2017.jpg "You", 2017.jpg </gallery> *'''"Nattergalen" (La Najtingalo)''' – [[scenografio]] kaj [[kostumdezajno]] por Dansk Danseteater, 2020 <gallery> Plakat til forestillingen Nattergalen.jpg Kostume - detalje.jpg Nattergalen Dansk Danseteater, 2020.jpg Kostumer til Nattergalen, Dansk Danseteater, 2020.jpg Scenografi til Nattergalen.jpg Scenografi til Nattergalen Dansk Danseteater.jpg Scenografi til Nattergalen,Dansk Danseteater, 2020.jpg </gallery> *'''"Better than the Moon"''', Fredericia Kunstforening, 2020 <gallery> From "Better than the Moon", 2020.jpg From "Better Than The Moon", Fredericia, 2020.jpg From "Better than the Moon", Fredericia, 2020.jpg </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.sviatchenko.dk/ retejo de Sergej Svjatĉenko] ({{en}}) {{Vivtempo|Svjatchenko, Sergej}} [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] [[Kategorio:Abstraktismaj pentristoj]] afdhy7dttzpbx0v0kj8lpjzw2p23bsa 9397135 9397134 2026-06-09T13:54:06Z Sj1mor 12103 9397135 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Sergej Evgeneviĉ Svjatĉenko''' ({{Lang-uk|Сергій Євгенович Святченко}}, {{Lang-ru|Сергей Евгеньевич Святченко}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1952|10|07}} en [[Ĥarkivo]]) estas [[Ukrainio|ukraina]] artisto kiu loĝas en [[Danio]] ekde [[1990]]. En [[1975]], li ricevis diplomon de [[arkitekto|arĥitekto]] kaj [[artisto]] de Akademio de Arto kaj Arĥitekturo de Ĥarkivo, kaj en [[1986]] doktoriĝis ĉe Lernejo de Arĥitekturo de [[Kievo]]. La stilo de Svjatĉenko, formo de abstrakta ekspresionismo, estas facile rekonebla. Svjatĉenko ŝanĝas la motivon plurajn fojojn por fari motivon kiu povas elvoki iajn sentojn en la spektanto. La profundo de liaj pejzaĝaj pentraĵoj ofte estas pli grava ol la motivo mem. La plej ŝatata medio de Svjatĉenko estas akrila farbo, sed li ankaŭ faris instalaĵojn, videon, fotarton kaj kungluaĵojn. Li ofte manipulis fotojn. Kungluaĵo estas kio famigis Svjatĉenko-n en Ukrainio. Abstrakta arto ne estis akceptita en [[Sovetunio|Unio de Sovetaj Socialismaj Respublikoj]]; arto laŭsupoze devis subteni la reĝimon. En la mezaj [[1970-aj jaroj]], li prefere laboris per kungluaĵoj, dum li prefere interesiĝis pri pentrado en la mezaj [[1980-aj jaroj]]. La arto de Svjatĉenko estas interalie influita de superrealismo kaj arĥitekturo. Grandaj majstroj kiel [[Mikelanĝelo]] kaj [[Le Corbusier]], kiuj kunigis arton kun arĥitekturo, estas modeloj por Svjatĉenko. La patro de Sergej Svjatĉenko, Evgenij Svjatĉenko, kiu estis profesoro pri arĥitekturo kaj artisto, inspiris lin grandege. Li montris al sia filo la rusan arton de antaŭ la [[Rusia revolucio de 1917|revolucio de 1917]], kie koloro blanka estis precipe decida por lumo kaj spaco en pentraĵo. == Bildgalerio== *'''"You"'''. Retrospektiva ekspozicio. Viborg Kunsthal, 2017 <gallery> From "You".jpg From "You", Viborg, 2017.jpg "You", 2017.jpg </gallery> *'''"Nattergalen" (La Najtingalo)''' – [[scenografio]] kaj [[kostumdezajno]] por Dansk Danseteater, 2020 <gallery> Plakat til forestillingen Nattergalen.jpg Kostume - detalje.jpg Nattergalen Dansk Danseteater, 2020.jpg Kostumer til Nattergalen, Dansk Danseteater, 2020.jpg Scenografi til Nattergalen.jpg Scenografi til Nattergalen Dansk Danseteater.jpg Scenografi til Nattergalen,Dansk Danseteater, 2020.jpg </gallery> *'''"Better than the Moon"''', Fredericia Kunstforening, 2020 <gallery> From "Better than the Moon", 2020.jpg From "Better Than The Moon", Fredericia, 2020.jpg From "Better than the Moon", Fredericia, 2020.jpg </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.sviatchenko.dk/ retejo de Sergej Svjatĉenko] ({{en}}) {{Vivtempo|Svjatchenko, Sergej}} [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] [[Kategorio:Abstraktismaj pentristoj]] g2a0ovnpd2sxvl67zehhhkxnkgrz4cr 0 761168 9397073 8912562 2026-06-09T12:01:58Z Sj1mor 12103 9397073 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Henri LAURENS''' (18a de Februaro, 1885 – 5a de Majo, 1954) estis [[Francio|franca]] [[skulptisto]] kaj [[ilustristo]]. Henri Laurens laboris kiel ŝtonmasonisto antaŭ iĝi skulptisto. En 1899 li studis desegnadon, kaj li produktis verkojn kiuj estis tre influitaj de la populareco de [[Auguste Rodin]]. Later Laurens eniris en la artisma kreiveca etoso en [[Montparnasse]]. Ekde 1915 li ekskulptis laŭ [[kubismo|kubisma]] stilo post renkontiĝi kun [[Pablo Picasso]], [[Georges Braque]], [[Juan Gris]] kaj [[Fernand Léger]].<ref name="Green, 1987">Christopher Green, ''Cubism and its Enemies, Modern Movements and Reaction in French Art, 1916–1928'', Yale University Press, New Haven and London, 1987, p. 23.</ref> Laurens ne devis partipreni en la Unua Mondmilito, ĉar oni amputis al li kruron en 1909 pro osto-tuberkulozo.<ref name=coop>Cooper, Philip. ''Cubism''. London: Phaidon, 1995, p. 114. {{ISBN|0714832502}}</ref> [[Dosiero:HenriLaurens-L'Amphion.JPG|eta|maldekstra|upright|''Amfiono'' en la ''Ciudad Universitaria de Caracas'', [[Venezuelo]].]] Plurtalenta, Laurens laborkis por afiŝoj, kaj [[kolaĝo]], estis gravuristo kaj kreis teatrodesegnadon kaj dekoracion. En 1915 li ilustris libron por sia amiko, la verkisto [[Pierre Reverdy]]. En 1937 li ricevis la premion Helena Rubinstein, kio rezultis en aldonaj komisioj.<ref name="Braque"/> En 1938 li kunhavis ekspozicion kun Braque kaj Picasso kiu veturis al ĉefaj urboj de [[Skandinavio]]. En 1947, li farus presaĵojn por librilustraĵoj. En 1948 li ekspoziciis en la grava internacia ''[[Venecia Bienalo]]''. Tiun saman jaron, li ekspoziciis ĉe la ''Galerie d'Art Moderne'' en [[Bazelo]], [[Svisio]]. Multaj el liaj skulptaĵoj estas amasaj objektoj. Ekzemplo de tiu stilo estas la monumenta peco ''Amfiono'', kiun li dekomence desegnis je pli malgranda skalo antaŭ krei la finan version de 1952 por la ''Ciudad Universitaria de Caracas'', [[Karakaso]], post peto el la arkitekto Carlos Raúl Villanueva.<ref name="Braque">Georges Braque (1964). [https://books.google.es/books?id=0NggAAAAIAAJ&redir_esc=y Georges Braque (1882-1963), Henri Laurens (1885-1954): Drawings, Gouaches and Collages.] J.P.L. Fine Arts. p. 22.</ref> La skulpta verkaro de Laurens influis la verkaron de arkitekto [[Jørn Utzon]], fama pro la Sidneja Operejo, precize ĉe tombo fare de Laurens por aviadisto desegnita por la tombejo de Montparnasse, Parizo, en 1924.<ref>{{Cite book|last=Frampton|first=Kenneth|title=Studies in Tectonic Culture|url=https://archive.org/details/studiesintectoni0000fram|url-access=registration|year=1995|publisher=The MIT Press|location=Londono|isbn=0-262-56149-2|pages=[https://archive.org/details/studiesintectoni0000fram/page/277 277], 279}}</ref> == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://collections.vam.ac.uk/name/laurens-henri/A39868/ Henri Laurens] en la kolektoj de V&A {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Laurens, Henri}} [[Kategorio:Francaj skulptistoj]] [[Kategorio:Kubistoj]] ezhcczm8qiydombfbnzxm0lga54x6p4 0 766779 9397294 8631426 2026-06-09T18:15:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397294 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Heptila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|7|H|16|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Heptanol sticks.png|200ra|3-Heptanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Heksila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Heptanol 3D.png|200ra|3-Heptanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Heksila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Banane-Fruchtansatz.jpeg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>3-Heksila alkoholo troviĝas en la [[Bananujo|Banano]].</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Etila propila karbinolo * 3-Heksila alkoholo * Butila propanolo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=589-82-2 589-82-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11036.html 11036] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11520 11520] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora brulema likvaĵo |- |[[Molmaso]]||116,204g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,818 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/589-82-2.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/71145.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220416025830/http://www.molbase.com/moldata/71145.html |arkivdato=2022-04-16 }}</ref><ref>[https://www.chemblink.com/products/589-82-2.htm Chemblink]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||-70°C <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=589-82-2 Chemical Book]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/589-82-2 Chembk]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||156,7°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/589-82-2_897838.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.421}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||15,31 |- |[[Ekflama temperaturo]]||54,4°C <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=589-82-2&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=589-82-2 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:3,984 g/L |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Heptanolo'''</big> aŭ <big>'''C₇H₁₆O'''</big> estas terciara alkoholo kie la grupo '''OH''' lokiĝas en la 3-a karbonatomo. Ĝi estas unu el la 70 strukturaj izomeroj kies formulo estas <big>'''C₆H₁₄O'''</big>.<ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C6H14O Molport]</ref> 3-Heksanolo estas senkolora brulema likvaĵo uzata kiel solvanto kaj en kemiaj sintezoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-Heptanolo''' per hidratigo de la '''3-hepteno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Heptene 3D.png|3-hepteno|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{akvo}\, }</math>[[Dosiero:3-Heptanol-3D-balls-by-AHRLS-2012.png|3-Heptanolo|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-Heptanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-propanolo''' kun '''butilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Butyl magnesium bromide 3D.png|Butilmagnezia bromido|120ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-propanol 3D.png|1-Bromo-1-propanolo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Heptanol-3D-balls-by-AHRLS-2012.png|3-Heptanolo|120ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|Magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-Heptanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''3-Kloro-heptano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-heptane 3D.png|3-Kloro-heptano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Heptanol-3D-balls-by-AHRLS-2012.png|3-Heptanolo|120ra]] +[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-Heptanolo''' per reduktigo de la '''3-heptanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Heptanone 3D.png|3-heptanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math>[[Dosiero:3-Heptanol-3D-balls-by-AHRLS-2012.png|3-Heptanolo|120ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Alkoholoj]] tnsrkjvykwvbw63kac7j5f3sn50vtu2 0 766839 9397487 8638486 2026-06-09T22:29:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397487 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Heptila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|7|H|16|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Hexan-3-ol_200.svg|200ra|4-Heptanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Heksila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Heptanol 3D.png|200ra|4-Heptanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Heksila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Etila propila karbinolo * 3-Heksila alkoholo * Butila propanolo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=589-55-9 589-55-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11029.html 11029] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11513 11513] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora aŭ flaveca brulema likvaĵo |- |[[Molmaso]]||116,204g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,818 g/cm⁻³<ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=589-55-9 Chemindex]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more589-55-9.htm Chemblink]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||-41,5°C <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=589-55-9 Chemical Book]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/237384.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220416130929/http://www.molbase.com/moldata/237384.html |arkivdato=2022-04-16 }}</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/589-55-9 Chembk]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||161,3°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/589-55-9_803172.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4175}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||15,31 |- |[[Ekflama temperaturo]]||61,8°C <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=589-55-9&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=589-55-9 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:4,753 g/L |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Heptanolo'''</big> aŭ <big>'''C₇H₁₆O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigo de la '''3-Hepteno''', senkolora brulema likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj kaj kiel solvanto. 4-Heptanolo estas malmulte solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-Heptanolo''' per hidratigo de la '''3-hepteno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Heptene 3D.png|3-Hepteno|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{H_2O}\, }</math>[[Dosiero:4-Heptanol 3D.png|4-Heptanolo|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-heptanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-Kloro-heptano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloroheptane 3D.png|4-Kloro-heptano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Heptanol 3D.png|4-Heptanolo|120ra]] +[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-heptanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''propilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromopropylmagnesium 3D.png|propilmagnezia bromido|120ra]] + [[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-butanolo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Heptanol 3D.png|4-Heptanolo|120ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-heptanolo''' per reduktado de la kun '''4-Heptanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Heptanone 3D.png|4-Heptanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math>[[Dosiero:4-Heptanol 3D.png|4-Heptanolo|120ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Alkoholoj]] m984o7oidpk5l312nqs2p3pe40sdyvo 0 766845 9397116 8636925 2026-06-09T13:17:42Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397116 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Oktanolo|3-Oktanolo|4-Oktanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''Propilbutanolo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|8|H|18|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Hexan-3-ol_200.svg|200ra|2-Oktanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />Propilbutanolo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Octanol 3D.png|200ra|2-Oktanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Propilbutanolo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Pelargonium_graveolens.001.JPG|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Propilbutanolo troviĝas en la [[Geranio]].</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Dipropila karbinolo * Propilbutanolo * Butilpropanolo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=123-96-6 123-96-6] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.18920.html 18920] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/20083 20083] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora brulema likvaĵo |- |[[Molmaso]]||130,231g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,819 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/123-96-6.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|−38}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=123-96-6 Chemical Book]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/22934.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220416152359/http://www.molbase.com/moldata/22934.html |arkivdato=2022-04-16 }}</ref><ref>[https://www.chemblink.com/products/123-96-6.htm Chemblink]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|177,9}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/123-96-6_58502.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/123-96-6 Chembk]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.426}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||15,44 |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|71,1}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=123-96-6&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=123-96-6 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:1,12 g/L |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''2-Oktanolo'''</big> aŭ <big>'''C₈H₁₈O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''2-oktene''', senkolora aŭ flaveca brulema likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 2-Oktanolo estas malmulte solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''2-Oktanolo''' per hidratigo de la '''2-Okteno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Octene 3D.png|2-Octeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:2-Octanol 3D.png|2-Oktanolo|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''2-Oktanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''2-kloro-oktano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Chloro-octane 3D.png|2-kloro-oktano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:2-Octanol 3D.png|2-Oktanolo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''2-Oktanolo''' per reduktigo de '''metila heptila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Octanone 3D.png|2-Oktanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:2-Octanol 3D.png|2-Oktanolo|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''2-Oktanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-etanolo''' kun '''heksilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Hexyl magnesium bromide 3D.png|heksilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-ethanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:2-Octanol 3D.png|2-Oktanolo|120ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Alkoholoj]] j78gm56t6fenkfwnwyw3qwpue8fyq8f 0 766852 9397114 8636926 2026-06-09T13:10:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397114 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Nonanolo|3-Nonanolo|4-Nonanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''Heksil-izopropanolo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|20|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Nonanol_R-enantiomer.svg|200ra|2-Nonanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />Heksil-izopropanolo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Nonanol 3D.png|200ra|2-Nonanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Heksil-izopropanolo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Apis_mellifera_Western_honey_bee.jpg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Heksil-izopropanolo troviĝas en la [[Mielabelo|Apis mellifera]].</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Heptiletanolo * Heksil-izopropanolo * 4-Pentila 2-butanolo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=628-99-9 628-99-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11861.html 11861] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/12367 12367] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||flaveca likvaĵo |- |[[Molmaso]]||144,258g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,827 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/628-99-9.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|−36}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=628-99-9 Chemical Book]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=628-99-9 Chemindex]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|195,5}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/628-99-9_958075.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/628-99-9 Chembk]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.431}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1435512.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220416171030/http://www.molbase.com/moldata/1435512.html |arkivdato=2022-04-16 }}</ref> |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||15,33 |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|82,2}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=628-99-9&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more628-99-9.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo| }} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]|| |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj| }} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj| }} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''2-Nonanolo'''</big> aŭ <big>'''C₉H₂₀O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''2-Noneno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 2-Nonanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''2-nonanolo''' per hidratigo de '''2-Noneno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Nonene 3D.png|2-Noneno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:2-Nonanol 3D.png|2-Nonanolo|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''2-nonanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''2-klorononano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Chloro-nonane 3D.png|2-kloro-nonano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:2-Nonanol 3D.png|2-Nonanolo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''2-nonanolo''' per reduktigo de '''metila heptila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Nonanone 3D.png|2-Nonanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:2-Nonanol 3D.png|2-Nonanolo|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''2-nonanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-etanolo''' kun '''heptilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromoheptyl magnesium 3D.png|heptilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-ethanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:2-Nonanol 3D.png|2-Nonanolo|120ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Acetatoj}} [[Kategorio:Alkoholoj]] qfbj74e8kif4kv130u5pz73yjrzsx7z 0 766883 9397122 8632898 2026-06-09T13:33:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397122 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Undekanolo|3-Undekanolo|4-Undekanolo|5-Undekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''Oktila izopropanolo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|11|H|24|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Undecanol.png|200ra|2-Undekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />Oktila izopropanolo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Undecanol 3D.png|200ra|2-Undekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Oktila izopropanolo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Nonila etanolo * Oktila izopropanolo * Heptila 2-butanolo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1653-30-1 1653-30-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.14700.html 14700] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/15448 15448] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||172,312g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,828 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/1653-30-1.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/192767.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20250123023527/https://www.molbase.com/moldata/192767.html |arkivdato=2025-01-23 }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||2-3&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/1653-30-1_279285.html Chemsrc]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||228&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=1653-30-1&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=1653-30-1 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.437}}<ref>[https://www.chembk.com/en/cas/1653-30-1 Chembk]</ref> |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||15,28 <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=1653-30-1 Chemical Book]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||92,4&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemblink.com/products/1653-30-1.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''2-Undekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₁H₂₄O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''2-undekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 2-Undekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''2-Undekanolo''' per hidratigo de '''2-Undekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Undecene 3D.png|2-Undekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:2-Undecanol 3D.png|2-Undekanolo|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''2-Undekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''2-kloroundekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Chloro-undecane 3D.png|2-kloro-undekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:2-Undecanol 3D.png|2-Undekanolo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''2-Undekanolo''' per reduktigo de '''metila nonila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Undecanone 3D.png|2-Undekanono|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:2-Undecanol 3D.png|2-Undekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''2-Undekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-etanolo''' kun '''nonilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromononyl magnesium 3D.png|nonilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-ethanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:2-Undecanol 3D.png|2-Undekanolo|120ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] q6fmcx92r0a4a74oqimmn5ymn9764n8 0 766981 9397121 8632897 2026-06-09T13:30:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397121 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|1-Tridekanolo|3-Tridekanolo|4-Tridekanolo|5-Tridekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Nonila 2-butanolo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|13|H|28|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Tridecanol 2D.png|200ra|2-Tridekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Nonila 2-butanolo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Tridecanol 3D.png|200ra|2-Tridekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Nonila 2-butanolo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 3-Dekila izopropanolo * 4-Nonila 2-butanolo * 5-Oktila 2-pentanolo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1653-31-2 1653-31-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.14701.html 14701] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/15449 15449] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||200,366g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,831 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/1653-31-2.html Guidechem]</ref><ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/1653-31-2_165591.html Chemsrc Chemsrc]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||29-30&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=1653-31-2 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||257,3&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=1653-31-2 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.442}}<ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=1653-31-2&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||15,27 |- |[[Ekflama temperaturo]]||102,3&nbsp;{{GdC|}} <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/465572.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220418000106/http://www.molbase.com/moldata/465572.html |arkivdato=2022-04-18 }}</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''2-Tridekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₃H₂₈O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la '''2-tridekene''' , senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata kiel solvanto kaj en kemiaj sintezoj. 2-Tridekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''2-tridekanolo''' per hidratigo de '''2-tridekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Tridecene 3D.png|2-Tridekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:2-Tridecanol 3D.png|2-Tridekanolo|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''2-tridekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''2-kloro-tridekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Chloro-tridecane 3D.png|2-kloro-tridekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:2-Tridecanol 3D.png|2-Tridekanolo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''2-tridekanolo''' per reduktigo de '''metila undekila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Tridecanone 3D.png|2-Tridekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:2-Tridecanol 3D.png|2-Tridekanolo|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''2-tridekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-etanolo''' kun '''undekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromoundecyl magnesium 3D.png|undekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-ethanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:2-Tridecanol 3D.png|2-Tridekanolo|120ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] md5j8c9xvza7weak6iso72g233clz96 0 766989 9397118 8636928 2026-06-09T13:27:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397118 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Miristila alkoholo|3-Tetradekanolo|4-Tetradekanolo|5-Tetradekanolo|}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''2-Miristila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|14|H|30|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Tetradecanol 2D.png|200ra|2-Tetradekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />2-Tetradekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Tetradecanol 3D.png|200ra|2-Tetradekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 2-Tetradekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 3-Undekila izopropanolo * 2-Tetradekila alkoholo * 5-Nonila 2-pentanolo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=4706-81-4 4706-81-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.19606.html 19606] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/20831 20831] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||214,393g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,832 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/4706-81-4.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||35-{{GdC|36}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=4706-81-4 Chemical Book]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more4706-81-4.htm Chemblink]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|284}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/4706-81-4_1027032.html Chemsrc]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/384704.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220417182036/http://www.molbase.com/moldata/384704.html |arkivdato=2022-04-17 }}</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.443}}<ref>[https://www.chembk.com/en/cas/4706-81-4 Chembk]</ref> |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||15,27 |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|106}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=4706-81-4&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=4706-81-4 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''2-Tetradekanolo'''</big> aŭ <big>'''2-Miristila alkoholo'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''2-tetradekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata kiel solvanto kaj en kemiaj sintezoj. 2-Tetradekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''2-tetradekanolo''' per hidratigo de '''2-tetradekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Tetradecene 3D.png|2-tetradekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:2-Tetradecanol 3D.png|2-tetradekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''2-tetradekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''2-kloro-tetradekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Chloro-tetradecane 3D.png|2-kloro-tetradekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:2-Tetradecanol 3D.png|2-tetradekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''2-tetradekanolo''' per reduktigo de '''metila dodekila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Tetradecanone 3D.png|2-tetradekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:2-Tetradecanol 3D.png|2-tetradekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''2-tetradekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-etanolo''' kun '''undekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromododecyl magnesium 3D.png|dodekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-ethanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:2-Tetradecanol 3D.png|2-tetradekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 30l7zenpnr91rfggxxzscfudkrjzcbh 0 767182 9397298 8632905 2026-06-09T18:31:03Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397298 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Oktanolo|2-Oktanolo|4-Oktanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Oktila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|8|H|18|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Octanol 2D.png|200ra|3-Oktanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Oktila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Octanol 3D.png|200ra|3-Oktanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Oktila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Red_Apple.jpg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>3-Nonila alkoholo ĉeestas en la [[Pomo]].</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 1-Pentila 1-butanolo * 1-Butila 2-Butanolo * 1-Propila 3-Pentanolo * 3-Oktila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=589-98-0 589-98-0]<br />[https://www.guidechem.com/cas/70492-66-9.html 70492-66-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11043.html 11043] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11527 11527] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||130,231g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,818 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/589-98-0.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||-45&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=589-98-0 Chemical Book]</ref><ref>[http://www.molbase.com/moldata/1536660.html Molbase]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Bolpunkto]]||169&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/589-98-0_598810.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/589-98-0 Chembk]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.426}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||65,6&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=589-98-0&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=589-98-0 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||5000&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Oktanolo'''</big> aŭ <big>'''C₈H₁₈O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la '''3-okteno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 3-Oktanolo estas unu el la 114 komerceblaj izomeroj<ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C8H18O Molport]</ref> kun la kemia formulo <big>'''C₈H₁₈O'''</big>. 3-Oktanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-oktanolo''' per hidratigo de la '''3-okteno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Octene 3D.png|3-okteno|200ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:1-Octanol 3D.png|3-Oktanolo|200ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-oktanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''3-kloro-oktano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-octane 3D.png|3-kloro-oktano|200ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:1-Octanol 3D.png|3-Oktanolo|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-oktanolo''' per reduktigo de '''3-Oktanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Octanone 3D.png|3-Oktanono|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:1-Octanol 3D.png|3-Oktanolo|200ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-oktanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-propanolo''' kun '''pentilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromopentyl magnesium 3D.png|pentilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-propanol 3D.png|1-Bromo-1-propanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1-Octanol 3D.png|3-Oktanolo|200ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|70ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 1hkvtsr86qa48b6568uquugul2vc4cq 0 767242 9397297 8632904 2026-06-09T18:26:38Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397297 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Nonanolo|2-Nonanolo|4-Nonanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Nonila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|20|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Nonanol 2D.png|200ra|3-Nonanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Nonila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Nonanol 3D.png|200ra|3-Nonanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Nonila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 1-Heksil-1-propanolo * 1-Pentil-2-Butanolo * 1-Butil-3-Pentanolo * 3-Nonila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=624-51-1 624-51-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11715.html 11715] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/12216 12216] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||144,258g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,824 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/624-51-1.html Guidechem]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=624-51-1 Chemindex]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||22&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=624-51-1 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||196,6&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=624-51-1&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more624-51-1.htm Chemblink]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.431}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/7062.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220419154822/http://www.molbase.com/moldata/7062.html |arkivdato=2022-04-19 }}</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||79,5&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/624-51-1_81418.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/624-51-1 Chembk]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Nonanolo'''</big> aŭ <big>'''C₉H₂₀O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''3-noneno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 3-Nonanolo estas unu el la 161 komerceblaj izomeroj<ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C9H20O?pageindex=2Molport]</ref> kun kemia formulo C₉H₂₀O. 3-Nonanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-nonanolo''' per hidratigo de la '''3-noneno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Nonene 3D.png|3-noneno|200ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:1-Nonanol 3D.png|3-nonanolo|200ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-nonanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''3-kloro-nonano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-nonane 3D.png|3-kloro-nonano|200ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:1-Nonanol 3D.png|3-nonanolo|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-nonanolo''' per reduktigo de '''3-nonanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Nonanone 3D.png|3-nonanono|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:1-Nonanol 3D.png|3-nonanolo|200ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-nonanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-propanolo''' kun '''heksilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Hexyl magnesium bromide 3D.png|heksilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-propanol 3D.png|1-Bromo-1-propanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1-Nonanol 3D.png|3-nonanolo|200ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|70ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 0kzhm54ypormzj9y2iyhalggirf3qfz 0 767252 9397287 8636933 2026-06-09T17:54:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397287 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Dekanolo|2-Dekanolo|4-Dekanolo|5-Dekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Dekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|10|H|22|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Decanol 2D.png|200ra|3-Dekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Dekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Decanol 3D.png|200ra|3-Dekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Dekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Menthaarvensis.JPG|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>3-Dekila alkoholo troviĝas en la [[Mento]].</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 3-Dekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1565-81-7 1565-81-7] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.452840.html 452840] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/519158 519158] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||158,285g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,826 g/cm⁻³<ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=1565-81-7&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=1565-81-7 Chemindex]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|−5}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=1565-81-7 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|213,4}} <ref>[https://www.guidechem.com/cas/1565-81-7.html Guidechem]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/1565-81-7 Chembk]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4345}}<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/1565-81-7_873032.html Chemsrc]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|87,1}} <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/235393.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220419162507/http://www.molbase.com/moldata/235393.html |arkivdato=2022-04-19 }}</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more1565-81-7.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Dekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₀H₂₂O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''3-dekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Dekanolo estas unu el la 217 komerceblaj izomeroj<ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C10H22O?pageindex=2 Molport]</ref> kun kemia formulo C₁₀H₂₂O. 3-Dekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-dekanolo''' per hidratigo de la '''3-dekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Decene 3D.png|3-dekeno|200ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:1-Decanol 3D.png|3-dekanolo|200ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-dekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''3-kloro-dekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-decane 3D.png|3-kloro-dekano|200ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:1-Decanol 3D.png|3-dekanolo|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-dekanolo''' per reduktigo de '''3-dekanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Decanone 3D.png|3-dekanono|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:1-Decanol 3D.png|3-dekanolo|200ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-dekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-propanolo''' kun '''heptilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Heptyl magnesium bromide 3D.png|heptilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-propanol 3D.png|1-Bromo-1-propanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:1-Decanol 3D.png|3-dekanolo|200ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|70ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 2l5ubpm8gvklgvza125kcsq5cc94yx8 0 767263 9397304 8632906 2026-06-09T18:42:39Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397304 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Undekanolo|2-Undekanolo|4-Undekanolo|5-Undekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Undekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|11|H|24|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Undecanol 2D.png|200ra|3-Undekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Undekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Undecanol 3D.png|200ra|3-Undekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Undekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 1-Oktil-1-Propanolo * 1-Heptil-2-Butanolo * 1-Heksil-3-Pentanolo * 3-Undekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=6929-08-4 6929-08-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.89395.html 89395] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/98970 98970] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||172,312g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,832 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/6929-08-4.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||11,6&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Bolpunkto]]||229,7&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=6929-08-4&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=6929-08-4 Chemindex]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more6929-08-4.htm Chemblink]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.437}}<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/6929-08-4_165634.html Chemsrc]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||38&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=6929-08-4 Chemical Book]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/465796.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220419215731/http://www.molbase.com/moldata/465796.html |arkivdato=2022-04-19 }}</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Undekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₁H₂₄O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''3-undekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 3-Undekanolo estas unu el la 205 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C11H24O?pageindex=8 Molport]</ref> kun la kemia formulo C₁₁H₂₄O. 3-Undekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-undekanolo''' per hidratigo de la '''3-undekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Undecene 3D.png|3-undekeno|200ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:3-Undecanol 3D.png|3-undekanolo|200ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-undekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''3-kloro-undekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-undecane 3D.png|3-kloro-undekano|200ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:3-Undecanol 3D.png|3-undekanolo|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-undekanolo''' per reduktigo de '''3-undekanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Undecanone 3D.png|3-undekanono|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:3-Undecanol 3D.png|3-undekanolo|200ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-undekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-propanolo''' kun '''oktilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromooctyl magnesium 3D.png|oktilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-propanol 3D.png|1-Bromo-1-propanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Undecanol 3D.png|3-undekanolo|200ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|70ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 8pdeeg3mxj0uasr9xgs5z703zjmzx9j 0 767273 9397290 8632899 2026-06-09T17:58:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397290 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Dodekanolo|2-Dodekanolo|4-Dodekanolo|5-Dodekanolo|}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Dodekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|12|H|26|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Dodecanol 2D.png|200ra|3-Dodekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Dodekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Dodecanol 3D.png|200ra|3-Dodekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Dodekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Nonila 1-propanolo * Oktila 2-Butanolo * Heptila 3-Pentanolo * 3-Dodekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=10203-30-2 10203-30-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.122696.html 122696] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/139108 139108] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||186,339g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,829 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/10203-30-2.html Guidechem]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more10203-30-2.htm Chemblink]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||25&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=10203-30-2 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||245,5&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/10203-30-2_499605.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=10203-30-2 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.439}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/258513.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220419190217/http://www.molbase.com/moldata/258513.html |arkivdato=2022-04-19 }}</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||100,1&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=10203-30-2&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Dodekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₂H₂₆O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''3-dodekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 3-Dodekanolo estas unu el la 194 komerceblaj izomeroj<ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C12H26O?pageindex=3 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₂H₂₆O.''' 3-Dodekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-dodekanolo''' per hidratigo de la '''3-dodekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Dodecene 3D.png|3-dodekeno|200ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:3-Dodecanol 3D.png|3-dodekanolo|200ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-dodekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''3-kloro-dodekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-dodecane 3D.png|3-kloro-dodekano|200ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:3-Dodecanol 3D.png|3-dodekanolo|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-dodekanolo''' per reduktigo de '''3-dodekanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Dodecanone 3D.png|3-dodekanono|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:3-Dodecanol 3D.png|3-dodekanolo|200ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-dodekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-propanolo''' kun '''nonilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromononyl magnesium 3D.png|nonilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-propanol 3D.png|1-Bromo-1-propanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Dodecanol 3D.png|3-dodekanolo|200ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|70ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] spi0nmx303i312sz82eus5qjvuqlxa0 0 767289 9397303 8636934 2026-06-09T18:39:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397303 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|1-Tridekanolo|2-Tridekanolo|4-Tridekanolo|5-Tridekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Tridekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|13|H|28|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Tridecanol 2D.png|200ra|3-Tridekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Tridekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Tridecanol 3D.png|200ra|3-Tridekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Tridekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 1-Dekila 1-Propanolo * 1-Nonila 2-Butanolo * 1-Oktila 3-Pentanolo * 3-Tridekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=10289-68-6 10289-68-6] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.59682.html 59682] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/66303 66303] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||200,366g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,831 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/10289-68-6.html Guidechem]</ref><ref>[http://www.molbase.com/moldata/464406.html Molbase]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|32}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=10289-68-6 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|260,8}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/10289-68-6_830716.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=10289-68-6 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4192}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|105,5}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=10289-68-6&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more10289-68-6.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Tridekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₃H₂₈O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''3-tridekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 3-Tridekanolo estas unu el la 114 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C13H28O Molport]</ref>"kun la kemia formulo <big>'''C₁₃H₂₈O'''</big> 3-Tridekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-tridekanolo''' per hidratigo de la '''3-trideceno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Tridecene 3D.png|3-tridekeno|200ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:3-Tridecanol 3D.png|3-Tridekanolo|200ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-tridekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''3-kloro-tridekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-tridecane 3D.png|3-kloro-tridecano|200ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:3-Tridecanol 3D.png|3-tridekanolo|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-tridekanolo''' per reduktigo de '''3-tridekanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Tridecanone 3D.png|3-tridekanono|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:3-Tridecanol 3D.png|3-tridekanolo|200ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-tridekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-propanolo''' kun '''dekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromodecyl magnesium 3D.png|dekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-propanol 3D.png|1-Bromo-1-propanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Tridecanol 3D.png|3-tridekanolo|200ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|70ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] n8chxztczmhl8lux3y0ngchwov03k0s 0 767296 9397301 8644018 2026-06-09T18:36:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397301 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Miristila alkoholo|2-Tetradekanolo|4-Tetradekanolo|5-Tetradekanolo|}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Tetradekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|14|H|30|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Tetradecanol 2D.png|200ra|3-Tetradekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Tetradekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Tetradecanol 3D.png|200ra|3-Tetradekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Tetradekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 1-Undekila 1-Propanolo * 1-Dekila 2-Butanolo * 1-Nonila 3-Pentanolo * 3-Tetradekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1653-32-3 1653-32-3] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.120840.html 120840] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/137138 137138] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||214,393g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,832 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/1653-32-3.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/466434.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220419221633/http://www.molbase.com/moldata/466434.html |arkivdato=2022-04-19 }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|31,5}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=1653-32-3 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|275,7}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/1653-32-3_669099.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more1653-32-3.htm Chemblink]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.443}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|110,4}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=1653-32-3&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=1653-32-3 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Tetradekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₄H₃₀O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''3-tetradekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 3-Tetradekanolo estas unu el la 114 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C14H30O?pageindex=1 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₄H₃₀O.''' 3-Tetradekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-tetradekanolo''' per hidratigo de la '''3-tetradeceno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Tetradecene 3D.png|3-tetradekeno|200ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:3-Tetradecanol 3D.png|3-Tetradekanolo|200ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-tetradekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''3-kloro-tetradekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-tetradecane 3D.png|3-kloro-tetradecano|200ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:3-Tetradecanol 3D.png|3-tetradekanolo|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-tetradekanolo''' per reduktigo de '''3-tetradekanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Tetradecanone 3D.png|3-tetradekanono|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:3-Tetradecanol 3D.png|3-tetradekanolo|200ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-tetradekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-propanolo''' kun '''undekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromoundecyl magnesium 3D.png|undekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-propanol 3D.png|1-Bromo-1-propanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Tetradecanol 3D.png|3-tetradekanolo|200ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|70ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] lnmocal7cg526pv530hbu1zyjoxcboi 0 767312 9397292 8632901 2026-06-09T18:07:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397292 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Heksadekanolo|2-Heksadekanolo|4-Heksadekanolo|5-Heksadekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Heksadekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|16|H|34|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Hexadecanol 2D.png|200ra|3-Heksadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Heksadekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Hexadecanol 3D.png|200ra|3-Heksadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Heksadekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 1-Tridekila 1-Propanolo * 1-Dodekila 2-Butanolo * 1-Undekila 3-Pentanolo * 3-Heksadekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=593-03-3 593-03-3] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.71384.html 71384] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/79052 79052] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||242,447g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,834 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/593-03-3.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/69019.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220419234825/http://www.molbase.com/moldata/69019.html |arkivdato=2022-04-19 }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||50&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=593-03-3 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||304,4&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/593-03-3_752740.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=593-03-3 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.576}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||118,6&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=593-03-3&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Heksadekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₆H₃₄O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''3-heksadekeno''', senkolora aŭ flaveca solidaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 3-Heksadekanolo estas unu el la 63 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C16H34O Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₆H₃₄O.''' 3-Heksadekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-heksadekanolo''' per hidratigo de la '''3-heksadekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Hexadecene 3D.png|3-heksadekeno|200ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:3-Hexadecanol 3D.png|3-Heksadekanolo|200ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-heksadekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''3-kloro-heksadekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-hexadecane 3D.png|3-kloro-heksadekano|200ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:3-Hexadecanol 3D.png|3-heksadekanolo|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|naheksaa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-heksadekanolo''' per reduktigo de '''3-heksadekanono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Hexadecanone 3D.png|3-heksadekanono|200ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:3-Hexadecanol 3D.png|3-heksadekanolo|200ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-heksadekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-propanolo''' kun '''tridekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromotridecyl magnesium 3D.png|tridekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-propanol 3D.png|1-Bromo-1-propanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Hexadecanol 3D.png|3-heksadekanolo|200ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|70ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 8tnkpyb6r55uywlyibg1y0vgt6qfd3g 0 767333 9397117 8636937 2026-06-09T13:21:39Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397117 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Pentadekanolo|3-Pentadekanolo|4-Pentadekanolo|5-Pentadekanolo|}}{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''2-Pentadekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|15|H|32|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Pentadecanol 2D.png|200ra|2-Pentadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />2-Pentadekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Pentadecanol 3D.png|200ra|2-Pentadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 2-Pentadekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 1-Dodekila 2-Propanolo * 1-Undekila 3-Butanolo * 1-Dekila 4-Pentanolo * 2-Pentadekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1653-34-5 1653-34-5] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.87293.html 87293] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/96687 96687] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||228,42g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,833 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/1653-34-5.html Guidechem]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more1653-34-5.htm Chemblink]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|35}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=1653-34-5 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|283,8}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/1653-34-5_588516.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=1653-34-5 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.445}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||15,26 |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|109}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=1653-34-5&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1070926.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220420020534/http://www.molbase.com/moldata/1070926.html |arkivdato=2022-04-20 }}</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''2-Pentadekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₅H₃₂O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''2-pentadekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 2-Pentadekanolo estas unu el la 71 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C15H32O?pageindex=2 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₅H₃₂O.''' 2-Pentadekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''2-pentadekanolo''' per hidratigo de '''2-pentadekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Pentadecene 3D.png|2-pentadekeno|150ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:2-Pentadecanol 3D.png|2-pentadekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''2-pentadekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''2-kloro-pentadekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Chloro-pentadecane 3D.png|2-kloro-pentadekano|150ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:2-Pentadecanol 3D.png|2-pentadekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''2-pentadekanolo''' per reduktigo de '''metila tridekila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Pentadecanone 3D.png|2-pentadekanono|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:2-Pentadecanol 3D.png|2-pentadekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''2-pentadekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-etanolo''' kun '''tridekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromotridecyl magnesium 3D.png|tridekilmagnezia bromido|150ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-ethanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:2-Pentadecanol 3D.png|2-pentadekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] tfj7fxjuzvhp0ju7nfzt2bkvqpty5x9 0 767341 9397115 8629324 2026-06-09T13:15:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397115 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''2-Oktadekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|18|H|36|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Octadecanol 2D.png|200ra|2-Oktadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />2-Oktadekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Octadecanol 3D.png|200ra|2-Oktadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 2-Oktadekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 1-Pentadekila 2-propanolo * 1-Tetradekila 3-Butanolo * 1-Tridekila 4-Pentanolo * 2-Oktadekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=593-32-8 593-32-8] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.132895.html 132895] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/150781 150781] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||268,485g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,836 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/593-32-8.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/2320041.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220420024505/http://www.molbase.com/moldata/2320041.html |arkivdato=2022-04-20 }}</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more593-32-8.htm Chemblink]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||52°C <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=593-32-8 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||319,3°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/593-32-8_870981.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=593-32-8 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.449}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||114,2°C <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=593-32-8&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''2-Oktadekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₈H₃₆O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''2-oktadekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 2-Oktadekanolo estas unu el la 132 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C18H36O?pageindex=6 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₈H₃₆O.''' 2-Oktadekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''2-oktadekanolo''' per hidratigo de '''2-oktadekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Octadecene 3D.png|2-oktadekeno|150ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:2-Octadecanol 3D.png|2-oktadekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''2-oktadekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''2-kloro-oktadekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Chloro-octadecane 3D.png|2-kloro-oktadekano|150ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:2-Octadecanol 3D.png|2-oktadekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''2-oktadekanolo''' per reduktigo de '''metila heksadekila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Octadecanone 3D.png|2-oktadekanono|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:2-Octadecanol 3D.png|2-oktadekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''2-oktadekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-etanolo''' kun '''heksadekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromohexadecyl magnesium 3D.png|heksadekilmagnezia bromido|150ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-ethanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:2-Octadecanol 3D.png|2-oktadekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] fngnyddrf39lix8tmax0h5au180b1xl 0 767425 9397499 8639438 2026-06-09T22:50:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397499 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Oktanolo|2-Oktanolo|3-Oktanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Oktila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|8|H|18|O '''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Octanol 2D.png|200ra|4-Oktanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Oktila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Octanol 3D.png|200ra|4-Oktanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Oktila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 4-Oktila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=589-62-8 589-62-8] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11031.html 11031] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11515 11515] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||9840,997g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,821 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/589-62-8.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||41&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=589-62-8 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||179,2&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=589-62-8&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=589-62-8 Chemindex]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more589-62-8.htm Chemblink]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.426}}<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/589-62-8_244606.html Chemsrc]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||71,1&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.molbase.com/moldata/465876.html Molbase]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/589-62-8 Chembk]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Oktanolo'''</big> aŭ <big>'''C₈H₁₈O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''4-okteno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 4-Oktanolo estas unu el la 114 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C8H18O Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₈H₁₈O.''' 4-Oktanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-oktanolo''' per hidratigo de '''4-okteno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Octene 3D.png|4-okteno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:4-Octanol 3D.png|4-oktanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-oktanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-kloro-oktano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-octane 3D.png|4-kloro-oktano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:4-Octanol 3D.png|4-oktanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-oktanolo''' per reduktigo de '''propila butila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Octanone 3D.png|4-oktanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:4-Octanol 3D.png|4-oktanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-oktanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''butilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromobutyl magnesium 3D.png|butilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-butanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Octanol 3D.png|4-oktanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Alkoholoj]] np5dxsj3whe8s7n35rmye9j14m00ktq 0 767977 9397494 8639434 2026-06-09T22:43:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397494 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Nonanolo|2-Nonanolo|3-Nonanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Nonila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|20|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Nonanol 2D.png|200ra|4-Nonanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Nonila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Nonanol 3D.png|200ra|4-Nonanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Nonila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Propila pentila karbinolo * 1-Pentil-1-butanolo * 1-Propil-1-heksanolo * 4-Nonila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=5932-79-6 5932-79-6] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.20859.html 20859] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/22217 22217] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||144,258g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,821 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/5932-79-6.html Guidechem]</ref><ref>[http://www.molbase.com/moldata/465164.html Molbase]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||6,15&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Bolpunkto]]||192-195&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/5932-79-6_80122.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4300}}<ref>[https://www.chembk.com/en/cas/5932-79-6 Chembk]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||79,5&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=5932-79-6&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=5932-79-6 Chemindex]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more5932-79-6.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:0,374 g/L |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Nonanolo'''</big> aŭ <big>'''C₉H₂₀O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''4-noneno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 4-Nonanolo estas unu el la 161 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C9H20O?pageindex=2 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₉H₂₀O.''' 4-Nonanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-nonanolo''' per hidratigo de '''4-noneno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Nonene 3D.png|4-noneno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:4-Nonanol 3D.png|4-nonanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-nonanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-kloro-nonano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-nonane 3D.png|4-kloro-nonano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:4-Nonanol 3D.png|4-nonanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-nonanolo''' per reduktigo de '''metila heptila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Nonanone 3D.png|4-nonanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:4-Nonanol 3D.png|4-nonanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-nonanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''pentilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromopentyl magnesium 3D.png|pentilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-butanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Nonanol 3D.png|4-nonanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] i461x0wh5hs26u4j5v9p1ueozqmofo6 0 767987 9397483 8638281 2026-06-09T22:16:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397483 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Dekanolo|2-Dekanolo|3-Dekanolo|5-Dekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Dekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|10|H|22|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Decanol 2D.png|200ra|4-Dekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Dekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Decanol 3D.png|200ra|4-Dekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Dekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Heksila butanolo * Propila heksila karbinolo * 4-Dekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=2051-31-2 2051-31-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.15486.html 15486] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/16320 16320] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||158,285g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,826 g/cm⁻³<ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=2051-31-2&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|−11,4}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=2051-31-2 Chemical Book]</ref><ref>[https://www.guidechem.com/cas/2051-31-2.html Guidechem Guidechem]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|213,4}} <ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=2051-31-2 Chemindex]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/2051-31-2 Chembk]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.431}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|82}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/2051-31-2_216756.html Chemsrc]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/236245.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220425140618/http://www.molbase.com/moldata/236245.html |arkivdato=2022-04-25 }}</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more2051-31-2.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Dekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₀H₂₂O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''4-dekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 4-Dekanolo estas unu el la 217 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C10H22O?pageindex=2 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₀H₂₂O.''' 4-Dekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-dekanolo''' per hidratigo de '''4-dekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Decene 3D.png|4-dekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:4-Decanol 3D.png|4-dekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-dekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-kloro-dekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-decane 3D.png|4-kloro-dekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:4-Decanol 3D.png|4-dekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-dekanolo''' per reduktigo de '''propila heksila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Decanone 3D.png|4-dekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:4-Decanol 3D.png|4-dekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-dekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''heksilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromohexyl magnesium 3D.png|heksilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-butanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Decanol 3D.png|4-dekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] m5b6omd63tm1io8iuwo2ma0qc6p8qrq 0 767994 9397508 8639740 2026-06-09T23:05:38Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397508 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Undekanolo|2-Undekanolo|3-Undekanolo|5-Undekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Undekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|11|H|24|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Undecanol 2D.png|200ra|4-Undekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Undekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Undecanol 3D.png|200ra|4-Undekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Undekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Propila heptila karbinolo * Heptilbutanolo * 4-Undekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=4272-06-4 4272-06-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.89396.html 89396] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/98971 98971] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||172,312g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,828 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/4272-06-4.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/465767.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220425131001/http://www.molbase.com/moldata/465767.html |arkivdato=2022-04-25 }}</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|229,7}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/4272-06-4_244568.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=4272-06-4 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4350}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=4272-06-4 Chemical Book]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|94}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=4272-06-4&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more4272-06-4.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Undekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₁H₂₄O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''4-undekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 4-Undekanolo estas unu el la 205 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C11H24O?pageindex=8 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₁H₂₄O.''' 4-Undekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-undekanolo''' per hidratigo de '''4-dekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Undecene 3D.png|4-undekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:4-Undecanol 3D.png|4-undekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-undekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-kloro-undekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-undecane 3D.png|4-kloro-undekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:4-Undecanol 3D.png|4-undekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-undekanolo''' per reduktigo de '''propila heptila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Undecanone 3D.png|4-undekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:4-Undecanol 3D.png|4-undekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-undekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''heptilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromoheptyl magnesium 3D.png|heptilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-butanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Undecanol 3D.png|4-undekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 092e42wdrfxb1njfu1yrf5vdq0f13d0 0 768003 9397484 8638284 2026-06-09T22:19:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397484 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Dodekanolo|2-Dodekanolo|3-Dodekanolo|5-Dodekanolo|}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Dodekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|12|H|26|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Dodecanol 2D.png|200ra|4-Dodekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Dodekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Dodecanol 3D.png|200ra|4-Dodekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Dodekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Oktilbutanolo * Propila oktila karbinolo * 4-Dodekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=10203-32-4 10203-32-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.59670.html 59670] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/66291 66291] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||186,339g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,829 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/10203-32-4.html Guidechem]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more10203-32-4.htm Chemblink]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||11-{{GdC|12}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=10203-32-4 Chemical Book]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/465787.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220425134827/http://www.molbase.com/moldata/465787.html |arkivdato=2022-04-25 }}</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|245,5}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=10203-32-4&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=10203-32-4 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4400}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|100,1}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/10203-32-4_244575.html Chemsrc]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Dodekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₂H₂₆O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''4-dodekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 4-Dodekanolo estas unu el la 194 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C12H26O?pageindex=3 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₂H₂₆O.''' 4-Dodekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-dodekanolo''' per hidratigo de '''4-dekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Dodecene 3D.png|4-dodekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:4-Dodecanol 3D.png|4-dodekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-dodekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-kloro-dodekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-dodecane 3D.png|4-kloro-dodekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:4-Dodecanol 3D.png|4-dodekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-dodekanolo''' per reduktigo de '''propila oktila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Dodecanone 3D.png|4-dodekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:4-Dodecanol 3D.png|4-dodekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-dodekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''oktilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromooctyl magnesium 3D.png|oktilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Dodecanol 3D.png|4-dodekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] c69rz538jp63yp9p9xg2mdsx3kdu3zf 0 768009 9397506 8639458 2026-06-09T23:03:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397506 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|1-Tridekanolo|2-Tridekanolo|3-Tridekanolo|5-Tridekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Tridekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|13|H|28|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Tridecanol 2D.png|200ra|4-Tridekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Tridekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Tridecanol 3D.png|200ra|4-Tridekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Tridekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Nonilbutanolo * Propila nonila karbinolo * 4-Tridekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=26215-92-9 26215-92-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.89397.html 89397] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/98972 98972] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||200,366g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,831 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/26215-92-9.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/465648.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220425140610/http://www.molbase.com/moldata/465648.html |arkivdato=2022-04-25 }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|26,1}} |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|260,8}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/26215-92-9_165617.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=26215-92-9 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4192}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=26215-92-9 Chemical Book]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|105,5}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=26215-92-9&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more26215-92-9.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Tridekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₃H₂₈O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''4-tridekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 4-Tridekanolo estas unu el la 114 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C13H28O?pageindex=5 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₃H₂₈O.''' 4-Tridekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-tridekanolo''' per hidratigo de '''4-tridekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Tridecene 3D.png|4-tridekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:4-Tridecanol 3D.png|4-tridekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-tridekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-kloro-tridekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-tridecane 3D.png|4-kloro-tridekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:4-Tridecanol 3D.png|4-tridekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-tridekanolo''' per reduktigo de '''propila nonila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Tridecanone 3D.png|4-tridekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:4-Tridecanol 3D.png|4-tridekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-tridekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''nonilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromononyl magnesium 3D.png|nonilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Tridecanol 3D.png|4-tridekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] h2k1vmpi35zhg4157gubjw59m5r0bab 0 768020 9397503 8639456 2026-06-09T23:00:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397503 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Miristila alkoholo|2-Tetradekanolo|3-Tetradekanolo|5-Tetradekanolo|}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Tetradekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|14|H|30|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Tetradecanol 2D.png|200ra|4-Tetradekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Tetradekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Tetradecanol 3D.png|200ra|4-Tetradekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Tetradekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Dekilbutanolo * Propila dekila karbinolo * 4-Tetradekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1653-33-4 1653-33-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.31104.html 31104] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/33740 33740] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||214,393g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,810 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/1653-33-4.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||24&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=1653-33-4 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||275,7&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/1653-33-4_165588.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=1653-33-4 Chemindex]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more1653-33-4.htm Chemblink]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4237}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||110,4&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.molbase.com/moldata/465563.html Molbase]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=1653-33-4&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Tetradekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₄H₃₀O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''4-tetradekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 4-Tetradekanolo estas unu el la 114 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C14H30O?pageindex=5 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₄H₃₀O.''' 4-Tetradekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-tetradekanolo''' per hidratigo de '''4-tetradekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Tetradecene 3D.png|4-tetradekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:4-Tetradecanol 3D.png|4-tetradekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-tetradekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-kloro-tetradekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-tetradecane 3D.png|4-kloro-tetradekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natetraa hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:4-Tetradecanol 3D.png|4-tetradekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natetraa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-tetradekanolo''' per reduktigo de '''propila dekila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Tetradecanone 3D.png|4-tetradekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:4-Tetradecanol 3D.png|4-tetradekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-tetradekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''dekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromodecyl magnesium 3D.png|dekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Tetradecanol 3D.png|4-tetradekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] trjxnplrzor9jqgn48ko89iubtnhjcg 0 768022 9397500 8639440 2026-06-09T22:54:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397500 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Pentadekanolo|2-Pentadekanolo|3-Pentadekanolo|5-Pentadekanolo|}}{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Pentadekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|15|H|32|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Pentadecanol 2D.png|200ra|4-Pentadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Pentadekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Pentadecanol 3D.png|200ra|4-Pentadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Pentadekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Butilundekanolo * Undekilbutanolo * 4-Pentadekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=109212-91-1 109212-91-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.473452.html 473452] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/543906 543906] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||228,42g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,822 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/109212-91-1.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|25}} |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|290,2}} <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/466373.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220425150947/http://www.molbase.com/moldata/466373.html |arkivdato=2022-04-25 }}</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4249}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=109212-91-1 Chemical Book]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|114,7}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Pentadekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₅H₃₂O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''4-pentadekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 4-Pentadekanolo estas unu el la 71 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C15H32O?pageindex=2 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₅H₃₂O.''' 4-Pentadekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-pentadekanolo''' per hidratigo de '''4-dekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Pentadecene 3D.png|4-pentadekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:4-Pentadecanol 3D.png|4-pentadekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-pentadekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-kloro-pentadekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-pentadecane 3D.png|4-kloro-pentadekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|napentaa hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:4-Pentadecanol 3D.png|4-pentadekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|napentaa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-pentadekanolo''' per reduktigo de '''butila dekila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Pentadecanone 3D.png|4-pentadekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:4-Pentadecanol 3D.png|4-pentadekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-pentadekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''undekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromoundecyl magnesium 3D.png|undekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Pentadecanol 3D.png|4-pentadekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] msk0fejle6fvae820xyuod4vgncpaej 0 768044 9397498 8639436 2026-06-09T22:47:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397498 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Oktadekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|18|H|38|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Octadecanol 2D.png|200ra|4-Oktadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Oktadekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Octadecanol 3D.png|200ra|4-Oktadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Oktadekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Tetradekilbutanolo * Propilundekanolo * 4-Oktadekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=856576-38-0 856576-38-0] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11667587.html 11667587] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/13109016 13109016] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||270,501g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,823 g/cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||49&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.guidechem.com/cas/856576-38-0.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/17619465.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220425172647/http://www.molbase.com/moldata/17619465.html |arkivdato=2022-04-25 }}</ref> |- |[[Bolpunkto]]||270,5&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4435}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||81&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Oktadekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₈H₃₈O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''4-oktadekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 4-Oktadekanolo estas unu el la 45 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C18H38O Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₈H₃₈O.''' 4-Oktadekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-oktadekanolo''' per hidratigo de '''4-oktadekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Octadecene 3D.png|4-oktadekeno|160ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:4-Octadecanol 3D.png|4-oktadekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-oktadekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''4-kloro-oktadekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-octadecane 3D.png|4-kloro-oktadekano|160ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|naoktaa hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:4-Octadecanol 3D.png|4-oktadekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|naoktaa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-oktadekanolo''' per reduktigo de '''propila tetradekila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Octadecanone 3D.png|4-oktadekanono|160ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:4-Octadecanol 3D.png|4-oktadekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-oktadekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-butanolo''' kun '''tetradekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromotetradecyl magnesium 3D.png|tetradekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-butanol 3D.png|1-Bromo-1-etanolo|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Octadecanol 3D.png|4-oktadekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] cxab8o1h7mz3vglaan5j7so0lgt0ge2 0 768077 9397529 8640721 2026-06-10T01:30:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397529 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''5-Nonila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|20|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Nonanol 2D.png|200ra|5-Nonanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />5-Nonila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Nonanol 3D.png|200ra|5-Nonanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 5-Nonila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Dubutilkarbinolo * Butil-pentanolo * 5-Nonila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=623-93-8 623-93-8] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11702.html 11702] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/12202 12202] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||144,258g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,826 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/623-93-8.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||5°C <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=623-93-8 Chemical Book]</ref><ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/623-93-8_253211.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more623-93-8.htm Chemblink]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||196,6°C <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=623-93-8&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=623-93-8 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.429}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||79,5°C <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/14610.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220426025523/http://www.molbase.com/moldata/14610.html |arkivdato=2022-04-26 }}</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/623-93-8 Chembk]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''5-Nonanolo'''</big> aŭ <big>'''C₉H₂₀O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la '''5-kloro-nonano''' kun '''natria hidroksido''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 5-Nonanolo estas unu el la 161 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C9H20O?pageindex=2 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₉H₂₀O.''' 5-Nonanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''5-nonanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''5-kloro-nonano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Chloro-nonane 3D.png|5-kloro-nonano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:5-Nonanol 3D.png|5-nonanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|nanonaa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''5-nonanolo''' per reduktigo de '''propila pentila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Nonanone 3D.png|5-nonanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:5-Nonanol 3D.png|5-nonanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''5-nonanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-pentanolo''' kun '''butilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromobutyl magnesium 3D.png|butilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-pentanol 3D.png|1-Bromo-1-pentanolo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:5-Nonanol 3D.png|5-nonanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 5ei5dax2umh8g0rx8l86pnr006nepur 0 768103 9397526 8640354 2026-06-10T01:19:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397526 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Dekanolo|2-Dekanolo|3-Dekanolo|4-Dekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''5-Dekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|10|H|22|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Decanol 2D.png|200ra|5-Dekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />5-Dekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Decanol 3D.png|200ra|5-Dekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 5-Dekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Amilpentanolo * Butila amila karbinolo * 5-Dekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=5205-34-5 5205-34-5] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.90233.html 90233] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/99868 99868] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||158,285g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,826 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/5205-34-5.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/210412.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220426133719/http://www.molbase.com/moldata/210412.html |arkivdato=2022-04-26 }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|9}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=5205-34-5 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|213,4}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/5205-34-5_281646.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=5205-34-5 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.434}}<ref>[https://www.chembk.com/en/cas/5205-34-5 Chembk]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|87,1}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=5205-34-5&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''5-Dekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₀H₂₂O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''5-dekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 5-Dekanolo estas unu el la 217 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C10H22O?pageindex=2 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₀H₂₂O.''' 5-Dekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''5-dekanolo''' per hidratigo de '''5-dekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Decene 3D.png|5-dekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:5-Decanol 3D.png|5-dekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''5-dekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''5-kloro-dekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Chloro-decane 3D.png|5-kloro-dekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:5-Decanol 3D.png|5-dekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|nadekaa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''5-dekanolo''' per reduktigo de '''butila pentila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Decanone 3D.png|5-dekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:5-Decanol 3D.png|5-dekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''5-dekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-pentanolo''' kun '''amilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromopentyl magnesium 3D.png|amilmagnezia bromido|140ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-pentanol 3D.png|1-Bromo-1-pentanolo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:5-Decanol 3D.png|5-dekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 89bj0tw3gvw2w3o6g8rqhkvz3yxbf4r 0 768117 9397531 8640920 2026-06-10T01:37:46Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397531 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Undekanolo|2-Undekanolo|3-Undekanolo|4-Undekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''5-Undekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|11|H|24|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Undecanol 2D.png|200ra|5-Undekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />5-Undekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Undecanol 3D.png|200ra|5-Undekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 5-Undekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Heksila pentanolo * Butila heksila karbinolo * 5-Undekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=37493-70-2 37493-70-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.89117.html 89117] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/98676 98676] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||172,312g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,828 g/cm⁻³<ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=37493-70-2&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|−4}} <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=37493-70-2 Chemical Book]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/70120.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220426131919/http://www.molbase.com/moldata/70120.html |arkivdato=2022-04-26 }}</ref><ref>[https://www.guidechem.com/cas/37493-70-2.html Guidechem Guidechem]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|229,7}} <ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=37493-70-2 Chemindex]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/37493-70-2 Chembk]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4362}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|94}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/37493-70-2_405159.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more37493-70-2.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''5-Undekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₁H₂₄O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''5-undekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 5-Undekanolo estas unu el la 205 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C11H24O?pageindex=8 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₁H₂₄O.''' 5-Undekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''5-undekanolo''' per hidratigo de '''5-undekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Undecene 3D.png|5-undekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:5-Undecanol 3D.png|5-undekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''5-undekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''5-kloro-undekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Chloro-undecane 3D.png|5-kloro-undekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:5-Undecanol 3D.png|5-undekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|naundekaa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''5-undekanolo''' per reduktigo de '''butila heksila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Undecanone 3D.png|5-undekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:5-Undecanol 3D.png|5-undekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''5-undekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-pentanolo''' kun '''heptilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromohexyl magnesium 3D.png|heksilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-pentanol 3D.png|1-Bromo-1-pentanolo|110ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:5-Undecanol 3D.png|5-undekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 3eoo02m8p4mfqm13tpjw3mk4t90jwcm 0 768123 9397527 8640356 2026-06-10T01:23:35Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397527 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Dodekanolo|2-Dodekanolo|3-Dodekanolo|4-Dodekanolo|}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''5-Dodekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|12|H|26|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Dodecanol 2D.png|200ra|5-Dodekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />5-Dodekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Dodecanol 3D.png|200ra|5-Dodekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 5-Dodekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Heptila pentanolo * Butila heptila karbinolo * 5-Dodekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=10203-33-5 10203-33-5] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.23409.html 23409] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/25046 25046] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||186,339g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,829 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/10203-33-5.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/464722.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220426133704/http://www.molbase.com/moldata/464722.html |arkivdato=2022-04-26 }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|16,8}} |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|245,5}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/10203-33-5_896179.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=10203-33-5 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4162}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=10203-33-5 Chemical Book]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|100,1}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=10203-33-5&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more10203-33-5.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''5-Dodekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₂H₂₆O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''5-dodekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 5-Dodekanolo estas unu el la 194 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C12H26O?pageindex=3 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₂H₂₆O.''' 5-Dodekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''5-dodekanolo''' per hidratigo de '''5-dodekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Dodecene 3D.png|5-dodekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:5-Dodecanol 3D.png|5-dodekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''5-dodekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''5-kloro-dodekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Chloro-dodecane 3D.png|5-kloro-dodekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:5-Dodecanol 3D.png|5-dodekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|nadodekaa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''5-dodekanolo''' per reduktigo de '''butila heptila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Dodecanone 3D.png|5-dodekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:5-Dodecanol 3D.png|5-dodekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''5-dodekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-pentanolo''' kun '''heptilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromoheptyl magnesium 3D.png|heptilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-pentanol 3D.png|1-Bromo-1-pentanolo|110ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:5-Dodecanol 3D.png|5-dodekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 2rhhk9lyp9fvhahve5julzo970w3vn7 0 768131 9397530 8640918 2026-06-10T01:35:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397530 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|1-Tridekanolo|2-Tridekanolo|3-Tridekanolo|4-Tridekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''5-Tridekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|13|H|28|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Tridecanol 2D.png|200ra|5-Tridekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />5-Tridekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Tridecanol 3D.png|200ra|5-Tridekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 5-Tridekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Oktila pentanolo * Butila oktila karbinolo * 5-Tridekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=58783-82-7 58783-82-7] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.126666.html 126666] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/143577 143577] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||200,366g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,831 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/58783-82-7.html Guidechem]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more58783-82-7.htm Chemblink]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||28,5&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Bolpunkto]]||260,8&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/58783-82-7_80141.html Chemsrc]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/465217.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220426135302/http://www.molbase.com/moldata/465217.html |arkivdato=2022-04-26 }}</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4192}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=58783-82-7 Chemical Book]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||105,5&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=58783-82-7&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=58783-82-7 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''5-Tridekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₃H₂₈O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''5-tridekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 5-Tridekanolo estas unu el la 114 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C13H28O?pageindex=5 Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₃H₂₈O.''' 5-Tridekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''5-tridekanolo''' per hidratigo de '''5-tridekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Tridecene 3D.png|5-tridekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:5-Tridecanol 3D.png|5-tridekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''5-tridekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''5-kloro-tridekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Chloro-tridecane 3D.png|5-kloro-tridekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:5-Tridecanol 3D.png|5-tridekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natridekaa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''5-tridekanolo''' per reduktigo de '''butila oktila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Tridecanone 3D.png|5-tridekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:5-Tridecanol 3D.png|5-tridekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''5-tridekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-pentanolo''' kun '''oktilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromooctyl magnesium 3D.png|oktilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-pentanol 3D.png|1-Bromo-1-pentanolo|110ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:5-Tridecanol 3D.png|5-tridekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] sdww4dm72m59ytqrlzk2tdlwhwfc4ij 0 768150 9397528 8640714 2026-06-10T01:27:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397528 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Heksadekanolo|2-Heksadekanolo|3-Heksadekanolo|4-Heksadekanolo}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''5-Heksadekila alkoholo'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|16|H|34|O'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Hexadecanol 2D.png|200ra|5-Heksadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />5-Heksadekila alkoholo'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Hexadecanol 3D.png|200ra|5-Heksadekanolo]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 5-Heksadekila alkoholo'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Undekila pentanolo * Butila undekila karbinolo * 5-Heksadekila alkoholo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=21078-87-5 21078-87-5] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.80709.html 80709] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/89430 89430] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||242,447g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,834 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/21078-87-5.html Guidechem]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=21078-87-5 Chemindex]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||36&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Bolpunkto]]||304,4&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/21078-87-5_904028.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4278}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=21078-87-5 Chemical Book]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||118,6&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=21078-87-5&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.molbase.com/moldata/1482246.html Molbase]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|227|319|315}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|273|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|391|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''5-Heksadekanolo'''</big> aŭ <big>'''C₁₆H₃₄O'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la '''5-heksadekeno''', senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 5-Heksadekanolo estas unu el la 63 komerceblaj izomeroj <ref>[https://www.molport.com/shop/molecular-formula/C16H34O Molport]</ref> kun la kemia formulo '''C₁₆H₃₄O.''' 5-Heksadekanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo kaj eteroj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''5-heksadekanolo''' per hidratigo de '''5-heksadekeno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Hexadecene 3D.png|5-heksadekeno|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math> [[Dosiero:5-Hexadecanol 3D.png|5-heksadekanolo|150ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''5-heksadekanolo''' per traktado de '''natria hidroksido''' kun '''5-kloro-heksadekano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Chloro-hexadecane 3D.png|5-kloro-heksadekano|120ra]] +[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90ra]] +[[Dosiero:5-Hexadecanol 3D.png|5-heksadekanolo|150ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|naheksadekaa klorido|90ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''5-heksadekanolo''' per reduktigo de '''butila undekila ketono''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Hexadecanone 3D.png|5-heksadekanono|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{LiAlH_4}\, }</math> [[Dosiero:5-Hexadecanol 3D.png|5-heksadekanolo|150ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''5-heksadekanolo''' per traktado de '''1-Bromo-1-pentanolo''' kun '''undekilmagnezia bromido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromoundecyl magnesium 3D.png|undekilmagnezia bromido|160ra]] +[[Dosiero:1-Bromo-1-pentanol 3D.png|1-Bromo-1-pentanolo|110ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:5-Hexadecanol 3D.png|5-heksadekanolo|150ra]] +[[Dosiero:Magnesium bromide 3D.png|magnezia bromido|90ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholo#Antisepsaĵoj|Alkoholoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Alkoholoj]] 15l4opcsbuauittqymgtj3dblxf4xyb 0 769103 9397282 9052881 2026-06-09T17:43:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397282 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|1-Aminoakridino|2-Aminoakridino|4-Aminoakridino|9-Aminoakridino}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Akridamino'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|13|H|10|N|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Amino-acridine 2D.png|300ra|3-Amino-akridino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-amino-akridino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Amino-acridine 3D.png|300ra|3-Amino-akridino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-amino-akridino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Acridine (numbered).svg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Numerado de la akridinoj</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Akridamino * 3-Amino-akridino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=581-29-3 581-29-3] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10907.html 10907] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11385 11385] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka aŭ flava solidaĵo |- |[[Molmaso]]||194,237g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,268 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/581-29-3.html Guidechem]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more581-29-3.htm Chemblink]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||224°C <ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB9894934.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||426,2°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/581-29-3_513697.html Chemsrc]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1025779.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-05-03 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220504005531/http://www.molbase.com/moldata/1025779.html |arkivdato=2022-05-04 }}</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.78}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||241,2°C <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=581-29-3&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=581-29-3 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||330 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Amino-akridino'''</big> aŭ <big>'''3-Akridamino'''</big> estas triringa heterocikla substanco, tie kie centra [[piridino|piridina]] ringo ĉirkaŭas per du benzenaj ringoj. La 3-amino-akridino prezentas la aminan grupon en la 3-a karbono de la flanka benzena ringo. La akridinoj estis malkovritaj en 1871 de [[Carl Gräbe]] kaj [[Heinrich Caro]] elde la karbogudro.<ref>[https://www.jstor.org/stable/43413129 JSTOR]</ref> Akridinoj estas uzataj en la traktado kontraŭ bakterioj, parazitoj, neŭrodegeneraj malsanoj kaj malario. Kvankam akridinoj ne reprezentas grandan frakcion en la manufakturado en la industrio de fajnaj kemiaĵoj, ili forte kontribuas kaj teorie kaj praktike por la disvolvado de la scienco kaj teknologio. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-Amino-akridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''3-akridinolo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Acridinol 3D.png|3-akridinolo|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{Sulfata}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-acridine 3D.png|3-Amino-akridino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-Amino-akridino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''akridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acridine-3D-balls.png|akridino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-acridine 3D.png|3-Amino-akridino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida aciciklodo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-Amino-akridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''3-akridina klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-acridine 3D.png|3-Akridina klorido|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-acridine 3D.png|3-Amino-akridino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida aciciklodo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-Amino-akridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''3-akridina karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Acridine carbaldehyde 3D.png|3-Akridina karbaldehido|120ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math> [[Dosiero:3-Amino-acridine 3D.png|3-Amino-akridino|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''3-Amino-akridino''' per traktado de '''ureo''' kun '''3-kloroakridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-acridine 3D.png|3-kloroakridino|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-acridine 3D.png|3-Amino-akridino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] tti7y0v11zn7myzt0zbmmk34efdksbb 0 769111 9397478 9052882 2026-06-09T22:06:12Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397478 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|1-Aminoakridino|2-Aminoakridino|3-Aminoakridino|9-Aminoakridino}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Akridamino'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|13|H|10|N|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Amino-acridine 2D.png|300ra|4-Amino-akridino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Akridamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Amino-acridine 3D.png|300ra|4-Amino-akridino]]</center> |- style="background: green; color: white" |- |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Akridamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Acridine (numbered).svg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Numerado de la akridinoj</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Akridamino * 4-Amino-akridino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=578-07-4 578-07-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.21243528.html 21243528] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11353 11353] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka aŭ flava solidaĵo |- |[[Molmaso]]||194,237g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,268 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/578-07-4.html Guidechem]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=578-07-4 Chemindex]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||241&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/578-07-4_333974.html Chemsrc]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||419,8&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=578-07-4&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.78}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||237,2&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.molbase.com/moldata/706647.html Molbase]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more578-07-4.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:0,0136 g/L<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB1229372.htm Chemical Book]</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|271|280|302+352|304+340|305+351+338|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Amino-akridino'''</big> aŭ <big>'''4-Akridamino'''</big> estas triringa heterocikla substanco, tie kie centra [[piridino|piridina]] ringo ĉirkaŭas per du benzenaj ringoj. La 4-amino-akridino prezentas la aminan grupon en la 4-a karbono de la flanka benzena ringo. La akridinoj estis malkovritaj en 1871 de [[Carl Gräbe]] kaj [[Heinrich Caro]] elde la karbogudro.<ref>[https://www.jstor.org/stable/43413129 JSTOR]</ref> Akridinoj estas uzataj en la traktado kontraŭ bakterioj, parazitoj, neŭrodegeneraj malsanoj kaj malario. Kvankam akridinoj ne reprezentas grandan frakcion en la manufakturado en la industrio de fajnaj kemiaĵoj, ili forte kontribuas kaj teorie kaj praktike por la disvolvado de la scienco kaj teknologio. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-Amino-akridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''4-akridinolo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Acridinol 3D.png|4-akridinolo|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{Sulfata}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-acridine 3D.png|4-Amino-akridino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-Amino-akridino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''akridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Acridine-3D-balls.png|akridino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-acridine 3D.png|4-Amino-akridino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida aciciklodo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-Amino-akridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''4-akridina klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-acridine 3D.png|4-Akridina klorido|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-acridine 3D.png|4-Amino-akridino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida aciciklodo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-Amino-akridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''4-akridina karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Acridine carbaldehyde 3D.png|4-Akridina karbaldehido|120ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math> [[Dosiero:4-Amino-acridine 3D.png|4-Amino-akridino|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''4-Amino-akridino''' per traktado de '''ureo''' kun '''4-kloroakridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-acridine 3D.png|4-kloroakridino|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-acridine 3D.png|4-Amino-akridino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] lgtz323pn6cw5uamwx9vuu3s8xo1cs3 0 769137 9397479 9052884 2026-06-09T22:08:51Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397479 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Kinolinamino'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|8|N|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-aminoquinoline.svg|400ra|4-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-amino-kinolino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Amino-quinoline 3D.png|400ra|4-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-amino-kinolino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Quinoline numbered.svg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Molekulo de Kinolino numerita.</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 4-Kinolinamino * 4-Amino-kinolino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=578-68-7 578-68-7] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.61751.html 61751] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/68476 68476] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||helbruna aŭ grizkolora solidaĵo |- |[[Molmaso]]||144,177g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,114 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/578-68-7.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||125-126&nbsp;{{GdC|}} |- |[[Bolpunkto]]||332,3&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=578-68-7 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.7080}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||181,2&nbsp;{{GdC|}} <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/2354.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-05-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220504000849/http://www.molbase.com/moldata/2354.html |arkivdato=2022-05-04 }}</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/578-68-7 Chembk]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:0.597 g/L<ref>[https://go.drugbank.com/drugs/DB04616 Drugbank]</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|264+265|270|280|301+317|302+352|305+351+338|321|330|332+317|337+317|362+364|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Amino-kinolino'''</big> aŭ <big>'''4-Kinolinamino'''</big> estas duringa heterocikla substanco, tie kie la [[piridino|piridina]] ringo ligiĝas al alia benzena ringo. La 4-amino-kinolino prezentas la [[Aminogrupo|aminan grupon]] en la 4-a karbono de la piridina ringo. Aminokinolinoj uzatas en la traktado kontraŭmalaria. La flankaj efikoj estas similaj al tiuj de la klorokino, tamen '''agranulocitozo''' aŭ '''granulocitopenio'''<ref>Granulocitopenio estas kondiĉo karakterizita de manko aŭ reduktigo de leŭkocitoj en la sango.</ref> kaj hepatomalsanoj estis raportitaj dum longatempa uzado.<ref>[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/4-aminoquinoline Science Direct]</ref> Aminokinolinoj estas tre disvastigata ankaŭ pro iliaj antikanceraj kaj antiokisidigaj aktivecoj.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4834669/ National Library of Medicine]</ref> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''4-hidrokso-kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Hydroxy-quinoline 3D.png|4-Hidrokso-kinolino|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{Sulfata}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-quinoline 3D.png|4-Amino-kinolino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-Amino-kinolino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Quinoline-3D-balls-2.png|kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-quinoline 3D.png|4-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''4-kloro-kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-quinoline 3D.png|4-Kloro-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-quinoline 3D.png|4-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''4-kinolina karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Quinoline carbaldehyde 3D.png|4-kinolino-karbaldehido|120ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math> [[Dosiero:4-Amino-quinoline 3D.png|4-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''4-Amino-kinolino''' per traktado de '''ureo''' kun '''4-kloro-kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-quinoline 3D.png|4-klorokinolino|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-quinoline 3D.png|4-Amino-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] kpdlx7sz27lmohwj8cx032i00fgs4kt 0 769142 9397613 9052885 2026-06-10T06:15:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397613 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''8-Kinolinamino'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|8|N|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:8-aminoquinoline.svg|200ra|8-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />8-amino-kinolino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:8-Amino-quinoline 3D.png|200ra|8-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 8-amino-kinolino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Quinoline numbered.svg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Molekulo de Kinolino numerita.</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Akridamino * 8-Amino-kinolino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=578-66-5 578-66-5] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10881.html 10881] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11359 11359] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||flavaj kristaloj<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1461623.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-05-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220504005520/http://www.molbase.com/moldata/1461623.html |arkivdato=2022-05-04 }}</ref> |- |[[Molmaso]]||144,177g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,217 g/cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||62-65&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.guidechem.com/cas/578-66-5.html Guidechem]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/products/578-66-5.htm Chemblink Chemblink]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||289,8&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/578-66-5_85748.html Chemsrc]</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=578-66-5 Chemindex]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.7080}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductChemicalPropertiesCB6853868_EN.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||171,5&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chembk.com/en/cas/578-66-5 Chembk]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:malmulte solvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07|08}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335|341}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|203|261|264|264+265|271|280|281|302+352|304+340|305+351+338|318|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''8-Amino-kinolino'''</big> aŭ <big>'''8-Kinolinamino'''</big> estas duringa heterocikla substanco, tie kie la [[piridino|piridina]] ringo ligiĝas al alia benzena ringo. La 8-amino-kinolino prezentas la aminan grupon en la 8-a karbono de la piridina ringo. Aminokinolinoj uzatas en la traktado kontraŭmalaria. La flankaj efikoj estas similaj al tiuj de la klorokino, tamen '''agranulocitozo''' aŭ '''granulocitopenio'''<ref>Granulocitopenio estas kondiĉo karakterizita per manko aŭ reduktigo de leŭkocitoj en la sango.</ref> kaj hepatomalsanoj estis raportitaj dum longatempa uzado.<ref>[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/8-aminoquinoline Science Direct]</ref> Aminokinolinoj estas tre disvastigata ankaŭ pro iliaj antikanceraj kaj antiokisidigaj aktivecoj.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4834669/ National Library of Medicine]</ref> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''8-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''8-Hidrokso-kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:8-Hydroxyquinoline_3D_ball.png|8-Hidrokso-kinolino|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{Sulfata}\, }</math>[[Dosiero:8-Amino-quinoline 3D.png|8-Amino-kinolino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''8-Amino-kinolino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Quinoline-3D-balls-2.png|kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:8-Amino-quinoline 3D.png|8-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''8-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''8-kinolina klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:8-Chloro-quinoline 3D.png|8-Kloro-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:8-Amino-quinoline 3D.png|8-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''8-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''8-kinolina karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:8-Quinoline carbaldehyde 3D.png|8-kinolino-karbaldehido|120ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math> [[Dosiero:8-Amino-quinoline 3D.png|8-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''8-Amino-kinolino''' per traktado de '''ureo''' kun '''8-klorokinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:8-Chloro-quinoline 3D.png|8-klorokinolino|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:8-Amino-quinoline 3D.png|8-Amino-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] qyvoidowih9ma057bj5jqkblu8222ld 0 769148 9397525 9052886 2026-06-10T01:17:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397525 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''5-Kinolinamino'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|8|N|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Amino-quinoline 2D.png|400ra|5-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />5-Kinolinamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:5-Amino-quinoline 3D.png|400ra|5-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 5-Kinolinamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Quinoline numbered.svg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Molekulo de Kinolino numerita.</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Kinolinamino * 5-Amino-kinolino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=611-34-7 611-34-7] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11417.html 11417] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11911 11911] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blankaj aŭ flavaj kristaloj |- |[[Molmaso]]||145,161g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,21 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/611-34-7.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||106-109°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/611-34-7_895727.html Chemsrc]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||310°C |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.7080}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB7299658.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||5,46 |- |[[Ekflama temperaturo]]||171,5°C <ref>[http://www.molbase.com/moldata/43622.html Molbase]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=611-34-7 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:malmulte solvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|06|07}}{{GHS Piktogramo|08}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335|341}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|203|261|264|264+265|271|280|281|302+352|304+340|305+351+338|318|319|321|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''5-Amino-kinolino'''</big> aŭ <big>'''5-Kinolinamino'''</big> estas duringa heterocikla substanco, tie kie la [[piridino|piridina]] ringo ligiĝas al alia benzena ringo. La 5-amino-kinolino prezentas la aminan grupon en la 5-a karbono de la piridina ringo. Aminokinolinoj uzatas en la traktado kontraŭmalaria. La flankaj efikoj estas similaj al tiuj de la klorokino, tamen '''agranulocitozo''' aŭ '''granulocitopenio'''<ref>Granulocitopenio estas kondiĉo karakterizita de manko aŭ reduktigo de leŭkocitoj en la sango.</ref> kaj hepatomalsanoj estis raportitaj dum longatempa uzado.<ref>[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/8-aminoquinoline Science Direct]</ref> Aminokinolinoj estas tre disvastigata ankaŭ pro iliaj antikanceraj kaj antiokisidigaj aktivecoj.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4834669/ National Library of Medicine]</ref> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''5-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''5-hidrokso-kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Hydroxy-quinoline 3D.png|5-Hidrokso-kinolino|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{Sulfata}\, }</math>[[Dosiero:5-Amino-quinoline 3D.png|5-Amino-kinolino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''5-Amino-kinolino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Quinoline-3D-balls-2.png|kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:5-Amino-quinoline 3D.png|5-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''5-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''5-kinolina klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Chloro-quinoline 3D.png|5-Kloro-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:5-Amino-quinoline 3D.png|5-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''5-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''5-kinolina karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Quinoline carbaldehyde 3D.png|5-kinolino-karbaldehido|120ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math> [[Dosiero:5-Amino-quinoline 3D.png|5-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''5-Amino-kinolino''' per traktado de '''ureo''' kun '''5-klorokinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:5-Chloro-quinoline 3D.png|5-klorokinolino|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:5-Amino-quinoline 3D.png|5-Amino-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] 4rlvnrd0loowawneby6sap2e29z4v8n 0 769225 9397283 9052889 2026-06-09T17:46:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397283 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Kinolinamino'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|8|N|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Amino-quinoline 2D.png|400ra|3-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />Kinolinamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Amino-quinoline 3D.png|400ra|3-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Kinolinamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Quinoline numbered.svg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Molekulo de Kinolino numerita.</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Kinolinamino * 3-Amino-kinolino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=580-17-6 580-17-6] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10897.html 10897] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11375 11375] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka aŭ flaveca solidaĵo |- |[[Molmaso]]||144,177g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,21 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/580-17-6.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||91-94°C <ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB9667756.htm#:~:text=3%2DAminoquinoline%20%7C%20580%2D17%2D6 Chemical Book]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/products/580-17-6.htm Chemblink]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||311,4°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/580-17-6_346959.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/580-17-6 Chembk]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.7080}}<ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=580-17-6 Chemindex]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||167,8°C <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/156411.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-05-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220504143232/http://www.molbase.com/moldata/156411.html |arkivdato=2022-05-04 }}</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|312|315|319|332|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|270|271|280|301+317|302+352|304+340|305+351+338|317|319|321|330|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Amino-kinolino'''</big> aŭ <big>'''3-Amino-kinolino'''</big> estas duringa heterocikla substanco, tie kie la [[piridino|piridina]] ringo ligiĝas al alia benzena ringo. La 3-Amino-kinolino prezentas la [[Aminogrupo|aminan grupon]] en la 3-a karbono de la piridina ringo. Aminokinolinoj uzatas en la traktado kontraŭmalaria. La flankaj efikoj estas similaj al tiuj de la klorokino, tamen '''agranulocitozo''' aŭ '''granulocitopenio'''<ref>Granulocitopenio estas kondiĉo karakterizita de manko aŭ reduktigo de leŭkocitoj en la sango.</ref> kaj hepatomalsanoj estis raportitaj dum longatempa uzado.<ref>[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/8-aminoquinoline Science Direct]</ref> Aminokinolinoj estas tre disvastigataj ankaŭ pro iliaj antikanceraj kaj antiokisidigaj aktivecoj.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4834669/ National Library of Medicine]</ref> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''3-hidrokso-kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Hydroxy-quinoline 3D.png|3-Hidrokso-kinolino|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{Sulfata}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-quinoline 3D.png|3-Amino-kinolino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-Amino-kinolino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Quinoline-3D-balls-2.png|kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-quinoline 3D.png|3-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''3-kinolina klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-quinoline 3D.png|3-Kloro-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-quinoline 3D.png|3-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''3-kinolina karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Quinoline carbaldehyde 3D.png|3-kinolino-karbaldehido|120ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math> [[Dosiero:3-Amino-quinoline 3D.png|3-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''3-Amino-kinolino''' per traktado de '''ureo''' kun '''3-klorokinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-quinoline 3D.png|3-klorokinolino|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-quinoline 3D.png|3-Amino-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] t429ku36jx1cw81eyrb02zj26kzo1th 0 769233 9397537 9052890 2026-06-10T03:22:05Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397537 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''6-Kinolinamino'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|8|N|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:6-Amino-quinoline 2D.png|400ra|6-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />Kinolinamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:6-Amino-quinoline 3D.png|400ra|6-Amino-kinolino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Kinolinamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Quinoline numbered.svg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Molekulo de Kinolino numerita.</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 6-Kinolinamino * 6-Amino-kinolino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=580-15-4 580-15-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10895.html 10895] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/11373 11373] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||144,177g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,114 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/580-15-4.html Guidechem]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||115-119&nbsp;{{GdC|}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/580-15-4_1150756.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/products/580-15-4.htm Chemblink]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||377,2&nbsp;{{GdC|}} <ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=580-15-4 Chemindex]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/580-15-4 Chembk]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.7080}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB7853870.htm#:~:text=6%2DAminoquinoline%20%7C%20580%2D15%2D4 Chemical Book]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||181,9&nbsp;{{GdC|}} <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/22292.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-05-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220504145955/http://www.molbase.com/moldata/22292.html |arkivdato=2022-05-04 }}</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:malmulte solvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||335&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|270|271|280|301+317|302+352|304+340|305+351+338|319|321|330|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''6-Amino-kinolino'''</big> aŭ <big>'''6-Kinolinamino'''</big> estas duringa heterocikla substanco, tie kie la [[piridino|piridina]] ringo ligiĝas al alia benzena ringo. La 6-Amino-kinolino prezentas la aminan grupon en la 6-a karbono de la kinolina ringo. Aminokinolinoj uzatas en la traktado kontraŭmalaria. La flankaj efikoj estas similaj al tiuj de la klorokino, tamen '''agranulocitozo''' aŭ '''granulocitopenio'''<ref>Granulocitopenio estas kondiĉo karakterizita de manko aŭ reduktigo de leŭkocitoj en la sango.</ref> kaj hepatomalsanoj estis raportitaj dum longatempa uzado.<ref>[https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/8-aminoquinoline Science Direct]</ref> Aminokinolinoj estas tre disvastigataj ankaŭ pro iliaj antikanceraj kaj antiokisidigaj aktivecoj.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4834669/ National Library of Medicine]</ref> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''6-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''6-hidrokso-kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:6-Hydroxy-quinoline 3D.png|6-Hidrokso-kinolino|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{Sulfata}\, }</math>[[Dosiero:6-Amino-quinoline 3D.png|6-Amino-kinolino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''6-Amino-kinolino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''kinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Quinoline-3D-balls-2.png|kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:6-Amino-quinoline 3D.png|6-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''6-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''6-kinolina klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:6-Chloro-quinoline 3D.png|6-Kloro-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:6-Amino-quinoline 3D.png|6-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''6-Amino-kinolino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''6-kinolina karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:6-Quinoline carbaldehyde 3D.png|6-kinolino-karbaldehido|120ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math> [[Dosiero:6-Amino-quinoline 3D.png|6-Amino-kinolino|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''6-Amino-kinolino''' per traktado de '''ureo''' kun '''6-klorokinolino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:6-Chloro-quinoline 3D.png|6-klorokinolino|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:6-Amino-quinoline 3D.png|6-Amino-kinolino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] nzib54gynr20quhnsbjjdvd73hawkd2 0 769270 9397284 9052893 2026-06-09T17:48:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397284 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''3-Piridinamino'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|5|H|6|N|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Amino-pyridine 2D.png|400ra|3-Amino-piridino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Piridinamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Amino-pyridine 3D.png|400ra|3-Amino-piridino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Piridinamino'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 3-Piridinamino * 3-Amino-piridino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=462-08-8 462-08-8] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.21111768.html 21111768] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/10009 10009] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka, brulema, higroskopa solidaĵo kun karakteriza odoro |- |[[Molmaso]]||94,117g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,107 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/462-08-8.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/411.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-05-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220504225058/http://www.molbase.com/moldata/411.html |arkivdato=2022-05-04 }}</ref> |- |[[Fandpunkto]]||60-63°C <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=462-08-8 Chemical Book]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/products/462-08-8.htm Chemblink]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||251°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/462-08-8_1101581.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.587}}<ref>[https://www.chembk.com/en/cas/462-08-8 Chembk]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||126°C <ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=462-08-8 Chemindex]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||178 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|06}}{{GHS Piktogramo|07|08}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|302|315|317|318|334|335|341|412}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|203|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|270|271|272|273|280|281|284|301+317|302+352|303+361+353|304+340|305+354+338|317|318|319|321|330|332+317|333+313|342+316|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Amino-piridino'''</big> aŭ <big>'''3-Piridinamino'''</big> estas kvinkarbonatoma cikla ringo kaj unu el la tri eblaj izomeroj el la familio de la aminopiridinoj. Ĝi uzatas en la produktado de farmarciaĵoj kaj kemiaj sintezoj. 3-Amino-piridino estas toksa, senkolora aŭ blanka solidaĵo solvebla en akvo<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Patty_s_Toxicology_6_Volume_Set/1mk3lFVtBSQC?hl=en&gbpv=1&dq=2-aminopyridine+properties&pg=RA1-PA809&printsec=frontcover Patty's Toxicology]</ref>, alkoholo, benzeno, etero kaj aliaj organikaj solvantoj. Ĝi estas peraĵo en la produktado de anti-histaminoj. Aminopiridinoj induktis apoptozon en homaj leŭkemiaj ĉeloj kaj posedas neŭroprotektivajn efikojn sur la homĉeloj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-Amino-piridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''3-hidrokso-piridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Hydroxy-pyridine 3D.png|3-Hidrokso-piridino|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{Sulfata}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-pyridine 3D.png|3-Amino-piridino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-Amino-piridino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''piridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Pyridine 3D 2.png|piridino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-pyridine 3D.png|3-Amino-piridino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-Amino-piridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''3-piridina klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-pyridine 3D.png|3-Kloro-piridino|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-pyridine 3D.png|3-Amino-piridino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-Amino-piridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''3-pridina karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Pyridine carbaldehyde 3D.png|3-piridino-karbaldehido|120ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math> [[Dosiero:3-Amino-pyridine 3D.png|3-Amino-piridino|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''3-Amino-piridino''' per traktado de '''ureo''' kun '''3-kloropiridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Chloro-pyridine 3D.png|3-kloropiridino|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-pyridine 3D.png|3-Amino-piridino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 6 === * Preparado de '''3-Aminopiridino''' per varmigado de '''nikotinamido''' en ĉeesto de [[natria hipobromito]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nicotinamide 3D ball.png|nikotinamido|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;CO_2]{NaBrO}\, }</math>[[Dosiero:3-Amino-pyridine 3D.png|3-Amino-piridino|120ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] rpj75e5d4o17zx1thn23ljh6wbdolu4 0 769277 9397480 9052894 2026-06-09T22:11:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397480 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''4-Piridinamino'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|5|H|6|N|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-aminopyridine.svg|100ra|4-Amino-piridino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-Piridinamino'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Amino-pyridine 3D.png|200ra|4-Amino-piridino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-Piridinamino'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 4-Piridinamino * 4-Amino-piridino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=504-24-5 504-24-5] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.1664.html 1664] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1727 1727] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo |- |[[Molmaso]]||94,117g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,267 g/cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||157°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/504-24-5_1101705.html Chemsrc]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||273°C <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=504-24-5 Chemical Book]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/423.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-05-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220505000222/http://www.molbase.com/moldata/423.html |arkivdato=2022-05-05 }}</ref><ref>[https://www.chemblink.com/products/504-24-5.htm Chemblink]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5560}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||131,8°C <ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=504-24-5 Chemindex]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/504-24-5 Chembk]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:112 g/L |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|05}}{{GHS Piktogramo|07|08}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|302|315|317|318|334|335|341|412}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|203|210|233|240|241|242|243|261|264|264+265|270|271|272|273|280|281|284|301+317|302+352|303+361+353|304+340|305+354+338|317|318|319|321|330|332+317|333+313|342+316|362+364|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Amino-piridino'''</big> aŭ <big>'''4-Piridinamino'''</big> estas kvinkarbonatoma cikla ringo kaj unu el la tri eblaj izomeroj el la familio de la aminopiridinoj. Ĝi uzatas en la produktado de farmarciaĵoj kaj kemiaj sintezoj. 4-Amino-piridino estas toksa, senkolora aŭ blanka solidaĵo solvebla en akvo<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Patty_s_Toxicology_6_Volume_Set/1mk3lFVtBSQC?hl=en&gbpv=1&dq=2-aminopyridine+properties&pg=RA1-PA809&printsec=frontcover Patty's Toxicology]</ref>, alkoholo, benzeno, etero kaj aliaj organikaj solvantoj. Ĝi estas peraĵo en la produktado de anti-histaminoj. Aminopiridinoj induktis apoptozon en homaj leŭkemiaj ĉeloj kaj posedas neŭroprotektivajn efikojn sur la homĉeloj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-Amino-piridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''4-hidrokso-piridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Hydroxy-pyridine 3D.png|4-Hidrokso-piridino|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{Sulfata}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-pyridine 3D.png|4-Amino-piridino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-Amino-piridino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''piridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Pyridine 3D 2.png|piridino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-pyridine 3D.png|4-Amino-piridino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-Amino-piridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''4-piridina klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-pyridine 3D.png|4-Kloro-piridino|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-pyridine 3D.png|4-Amino-piridino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-Amino-piridino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''4-piridina karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Pyridine carbaldehyde 3D.png|4-piridino-karbaldehido|120ra]] + [[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math> [[Dosiero:4-Amino-pyridine 3D.png|4-Amino-piridino|120ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''4-Amino-piridino''' per traktado de '''ureo''' kun '''4-kloropiridino''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Chloro-pyridine 3D.png|4-kloropiridino|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:4-Amino-pyridine 3D.png|4-Amino-piridino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] apeb7bcpnctrpevmym6flukb2quollz 0 769356 9397110 9052897 2026-06-09T13:07:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397110 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''β-Amino-naftaleno'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|10|H|9|N'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Naphthylamine 2D.png|400ra|2-Naftilamino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />2-β-Amino-naftaleno'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:2-Naphthylamine 3D.png|400ra|2-Naftilamino]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 2-β-Amino-naftaleno'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Naphthalene_numbering.svg|200ra]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>2-β-Amino-naftaleno troviĝas en la [[]].</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 2-Amino-naftaleno * 2-Naftilamino |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=91-59-8 91-59-8] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.6790.html 6790] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/7057 7057] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||rozkoloraj aŭ purpuraj kristaloj kun amoniakodoro kiu malheliĝas ĉe la atmosfero |- |[[Molmaso]]||143,189g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,061 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/91-59-8.html Guidechem]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/91-59-8 Chembk]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||111-113°C <ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=91-59-8 Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||307,5°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/91-59-8_820051.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.6493}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/26151.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-05-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220505153246/http://www.molbase.com/moldata/26151.html |arkivdato=2022-05-05 }}</ref> |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||4,16 |- |[[Ekflama temperaturo]]||157,1°C |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:<1 g/L<ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=91-59-8 Chemindex]</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07|08}}{{GHS Piktogramo|09}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|350|411}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|203|264|270|273|280|301+317|318|330|391|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''2-Naftilamino'''</big> aŭ <big>'''C₁₀H₉N'''</big> estas aromata amino rezultanta el interagado de la [[amoniako]] kaj [[naftaleno]]. Ĝi estas rozkolora solidaĵo kun malagrabla odoro, facile sublimiĝas kaj malheliĝas tiam kiam eksponita sub la aero. Ĝi rapide kristaliĝas sub la formo de senkoloraj kudriloj kiuj fandiĝas kiam temperaturo atingas 50 °C. Kromiata acido igas ĝin en 1-naftokininon. Natrio kaj bolanta [[amila alkoholo]] reduktas la nesubstituata ringo donante tetrahidro-2-naftilamino. 2-Naftilamino estas karcinomogena produkto kaj ofte ĝi estas anstataŭata de malpli toksaj derivaĵoj. Kun la tempopaso 2-naftilamino iĝas ruĝeca pro oksidado sub la aeragado. Per agado de la ferika klorido ĝi ne produktas koloron. Ĝi havas amoniakan odoron kaj ne eblas duazotiziĝi. Per oksidado ĝi formas orto-karbokso-hidrocinamatan acidon. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''2-naftilamino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''2-hidrokso-naftaleno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Hydroxy-naphthalene 3D.png|2-hidrokso-naftaleno|110ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [acido]{sulfata}\, }</math>[[Dosiero:2-Naphthylamine 3D.png|2-naftilamino|110ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''2-naftilamino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''naftaleno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Naphthalene-from-xtal-3D-balls.png|naftaleno|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:2-Naphthylamine 3D.png|2-naftilamino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''2-naftilamino''' per traktado de '''amoniako''' kun '''2-naftalena klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Chloro-naphthalene 3D.png|2-Kloro-naftaleno|120ra]] +[[Dosiero:Ammonia 3D.png|amoniako|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:2-Naphthylamine 3D.png|2-naftilamino|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''2-naftilamino''' per traktado de '''unukloramino''' kun '''2-naftalena karbaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Naphthalene carbaldehyde 3D.png|2-naftaleno carbaldehido|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|unukloramino|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math> [[Dosiero:2-Naphthylamine 3D.png|2-naftilamino|120ra]] + [[Dosiero:Formyl chloride 3D.png|formila klorido|80ra]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''2-naftilamino''' per traktado de '''ureo''' kun '''2-kloronaftaleno''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:2-Chloro-naphthalene 3D.png|2-kloronaftaleno|120ra]] +[[Dosiero:Urea 3D ball.png|ureo|90ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [-\;ZnCl_2]{\;Zn\;+\;2\;HCl}\, }</math>[[Dosiero:2-Naphthylamine 3D.png|2-naftilamino|120ra]] +[[Dosiero:Chloramine 3D.png|kloramino|70ra]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Amino#Aromataj aminoj|Aromataj aminoj]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Aromataj aminoj]] iy1hgoxi60z4dysbs30bywdg8zmls5e 0 780955 9397347 9257998 2026-06-09T19:32:37Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397347 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = <small>(fr) {{lang|fr|Fédération Aéronautique Internationale}}<br />(en) {{lang|en|World Air Sports Federation}}</small> | eonomo = Internacia Federacio de Aeronaŭtiko | bildo = | bilda grandeco = | tipo = | mapo = | mteksto = | fondodato = 1905 | sidejo = Laŭzano (Svislando) | estro = | lingvoj = franca, angla | TTT-ejo = [http://www.fai.org] }} La '''Internacia Federacio de Aeronaŭtiko''' ({{Lang-fr|Fédération Aéronautique Internationale}} [{{IFA|fedeʁɑsjɔ̃ aeʁɔnotik ɛ̃tɛʁnasjɔnal}}], mallongigita '''FAI''', {{Lang-en|'''World Air Sports Federation'''}}) estas internacia agentejo por normigo kaj registrado de [[aeronaŭtiko]] kaj [[Kosmonaŭtiko|astronaŭtiko]]. [[Dosiero:The_Soviet_Union_1971_CPA_3992_stamp_(Yuri_Gagarin_Medal,_Spaceships_and_Planets).jpg|dekstra|eta|1971 Memorfesta poŝtmarko de [[Sovetunio|Sovet-Unio]] en 1971 prezentanta la oran medalon de FAI al [[Juri Gagarin]]]] Ĝi estis fondita la 14-an de oktobro 1905 kaj ĝia ĉefsidejo situas en [[Laŭzano]], [[Svislando]]. Kiel internacia estraro por aviadaj sportoj ĝi kontrolas internaciajn rekordojn por [[Aeronaŭtiko|aeronaŭtikaj]] aktivecoj, inkluzivanta [[Balono|balonaviadon]], aeromodelado kaj [[Senpilota aviadilo|senpilotaj aeraj veturiloj]], kaj flugoj en [[spaco]]. Por balonoj la agentejo notas rekordojn en 10 kategorioj por varmaeraj kaj gasplenumitaj balonoj, de 250 m3 ĝis 16.000 m3. == Vidu ankaŭ == * (usona) [[Federacia Aviada Administracio]] * [[Internacia Organizaĵo por Normigado]] == Eksteraj ligiloj == {{Commons-inline}}[http://www.fai.org Retejo] [[Kategorio:Aeronaŭtiko]] [[Kategorio:Aviadaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Aerosportoj]] jl0s5lgn4j9bc116j16ypxcapwaglm6 0 781700 9397561 9192688 2026-06-10T05:47:02Z Sj1mor 12103 9397561 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Claes OLDENBURG''' ([[Stokholmo]], [[28-an de januaro]] [[1929]] - [[Novjorko]], [[18-an de julio]] [[2022]]) estis sved-usona pentristo, skulptisto kaj grafikisto. Li estis unu el la plej gravaj reprezentantoj de [[poparto]]. Li ĉefe famiĝis per verkoj kiuj estas grandaj versioj de ĉiutagaj objektoj. == Bildaro == {{Bildgalerio |larĝo=140 |alto=140 |vicigo=centre |Dosiero:Flying pins (5020723690).jpg|''Flying Pins'' de Claes Oldenburg kaj Coosje van Bruggen, [[Eindhoven]], Nederlando |Dosiero:MuensterGiantPoolBalls260.jpg|''Giant Pool Balls'' (1977) de Claes Oldenburg kaj Coosje van Bruggen por Skulptprojekto Münster, [[Münster]], Germanio |Dosiero:Gartenschlauch (Freiburg) 2962.jpg|''The Garden Hose'', [[Freiburg im Breisgau]], Baden-Württemberg, Germanio |Dosiero:Rotterdam kunstwerk screwarch.jpg|''Screw Arch'', [[Muzeo Boijmans van Beuningen]], [[Roterdamo]], Nederlando |Dosiero:Coosje van bruggen spring beeniru 3.JPG|''Spring'' 2006, Coosje van Bruggen kaj Claes Oldenburg, Cheonggyecheon, [[Seulo]], Sud-Koreio |Dosiero:Claes Oldenburg's Bottle O' Notes.jpg|''Bottle O' Notes'', [[Middlesbrough]], North Yorkshire, Anglio, Britio |Dosiero:Dropped cone Cologne.jpg|''Dropped Cone'' 2001, Claes Oldenburg kaj Coosje van Bruggen, Neumarkt, Kolonjo, Germanio |Dosiero:052607-007-Chiat-Day-wide.jpg|''Giant Binoculars'', Chiat/Day Building, Venice, Los Angeles, Kalifornio, Usono }} {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20230316220709/http://www.oldenburgvanbruggen.com/ eksa retejo ''oldenburgvanbruggen.com'', arkivigita en marto 2023] ({{en}}) {{Ĝermo|svedo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Oldenurg, Claes}} [[Kategorio:Svedaj artistoj]] [[Kategorio:Usonaj artistoj]] 8gfuhx940n1vt1hwtk8w4e13f5goxpa 0 786815 9397685 8430322 2026-06-10T07:23:55Z Sj1mor 12103 9397685 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Robert FRANGEŠ-MIHANOVIĆ''' (naskiĝinta la {{daton|2|10|1872}} en [[Sremska Mitrovica]], mortinta la {{daton|12|1|1940}} en [[Zagrebo]]) estis [[aŭstrio-Hungario|aŭstri-hungaria]] kaj [[kroatio|kroata]] skulptisto. Li pioniris por la moderna kroata skulptada arto kaj organizis kun aliaj la multajn artistajn aranĝojn en Zagrebo je la turniĝo de la 19-a al la 20-a jarcento. == Vivo == Frangeš-Mihanović frekventis la Metia faklernejo en Zagrebo en 1889. Poste li iris [[Vieno]]n, kie li studis ĉe [[Universitato de Aplikataj Artoj en Vieno|Artlernejo por aplikitaj artoj]] inter 1889 kaj 1894 kaj unu semestron poste ĉe la [[Akademio de Belartoj de Vieno|Arta akademio]] ĉe [[Otto König]] kaj [[Carl Kundmann]]. Daŭriĝis studoj liaj en [[Parizo]] (1900/01), kie li renkontis i.a. [[Auguste Rodin]]. Frangeš-Mihanović instruis ĉe la Lernejo pri artista metiado je Zagrebo (1895-1907) kaj lernigis skulptadon ĉe la tiea arta akademio. Li tie fondis la bronzmuldan sekcion. Li ankaŭ membris je diversaj akademioj: JAZU ''(Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti)'', SANU ''(Srpska akademija nauka i umetnosti)'' kaj Praga akademio pri vidaj artoj. Dum la [[Unua mondmilito]] li klopodis baldaŭ post la eksplodo riceviĝi kiel milita desegnisto/skulptisto ĉe la Milita gazetarkomandejo. Fakte li tie akceptitis en la 15.9.1915 kio ebligis al li okupiĝo pri skulptado ĝis militofino.<ref>Walter Reichel: ''Pressearbeit ist Propagandaarbeit - Medienverwaltung 1914-1918: Das Kriegspressequartier (KPQ)''. Mitteilungen Österreichischen Staatsarchiv, Sonderband 13, Studienverlag, Wien 2016, ISBN 978-3-7065-5582-1, p. 169.</ref> Pluraj liaj verkoj el tiu ĉi tempo troviĝas ĝis hodiaŭ en la kolektoj de la [[Armeo-historia Muzeo (Vieno)]]. == Graveco == Liaj medaloj kaj dokumentoj kun figuraj kaj bestaj motivoj [Herakles der Stier (1899), Weingut-Arbeiter (1900), Türkei (1904), Arbeiter (1906)] iĝis poste elirpunkto de kroata medalfara arto. Li kreis statuetojn [Schüchternheit (1902), Flucht nach Ägypten (1906), Der Raub der Europa (1907)], portretojn [Vatroslav Lisinski (1895)], bustojn [Antun Mihanović (1908) je [[Klanjec]] kaj [[Antun Radić|Antun]] kaj [[Stjepan Radić]] (1936) en Desno Trebarjevo/ provinco de [[Sisak-Moslavina]]]. En 1897 li kreis ''Mortantan soldaton'', artaĵon por la herooj de la 78-a Šokčević-regimento je [[Osijek]]. Kune kun ''Philosophie'' (1897) je Zagrebo, estas la tiuj ''falontaj soldatoj'' la plej frua ekzemplo de la [[impresionismo]] por kroata skulptado-arto. Lia plej monumenta verko estas tamen la statuego de reĝo [[Tomislav]] (1928-1938; starigitis ĝi en Zagrebo en 1947 malpost la stacidomo).<ref>[https://web.archive.org/web/20090328163346/http://www.daz.hr/vodic/i-drustva-udruge-udruzenja/i3-kulturno-prosvjetna/663-hr-dazg-803-drutvo-za-podizanje-spomenika-kralju-tomislavu Tomislav-statua societo]</ref> Li ankaŭ faris tombejajn statuojn en [[Varaždin]] (monumento sur la familia kripto de la Leitner-oj, 1906) kaj ĉe [[Mirogoj-tombejo]] (laboristoj sur la tombo de la familio Müller, 1935). Li kreis arkitekturajn kaj skulptajn elementojn sur konstruaĵoj zagrebaj, kiel alegoriajn reliefojn de filozofio, teologio, medicino ĉe la Ŝtata arkivejo. Lia verkaro enhavas stilojn de [[akademismo]], [[Simbolismo (arto)|simbolismo]] kaj [[impresionismo]]. Pli malfrue li tamen evoluigis propran verkfaristan econ laŭ libera [[realismo]]. Krome li okupiĝis pri [[artmetio]]. == Verkoj == * bronzgisita grupo kun tri figuroj ''Die Horcher'', 1914/18, 72×52×21&nbsp;cm: [[Armeo-historia Muzeo (Vieno)]] * kava bronzgisita libera plastika grupo''Transport eines schweren Marinegeschützes'', 1914/18, 91×21×16&nbsp;cm, Armeo-historia Muzeo (Vieno) * kava bronzgisita libera plastika grupo ''Verwundetentransport'', 1914/18, 71×25×41&nbsp;cm, Armeo-historia Muzeo (Vieno) * kava bronzgisita libera plastika grupo ''Eroberung einer Fahne'', 1914/18, 29×16×54&nbsp;cm, Armeo-historia Muzeo (Vieno) * kava bronzgisita libera plastika kuŝanta figuro ''Trompeter Kovac'', 1914/18, 50×24×30&nbsp;cm, Armeo-historia Muzeo (Vieno) * bronzgisita rajdista statuo ''Feldmarschall Svetozar Boroević von Bojna'', 1914/18, 62×19×66,5&nbsp;cm, Armeo-historia Muzeo (Vieno)<ref>Ilse Krumpöck: ''Die Bildwerke im Heeresgeschichtlichen Museum'', Wien 2004, p. 46-49.</ref> == Bildaro == <gallery> Dosiero:Robert Frangeš Mihanović Arko.JPG|Arko Dosiero:Robert Frangeš Mihanović Bački Hrvati.JPG|Bački Hrvati Dosiero:Justicija Robert Franges Mihanovic HDA 090609.jpg|"Justitia" Dosiero:Estatua de Tomislav de Croacia, Zagreb, Croacia, 2014-04-20, DD 04.JPG|statuo apud la stacidomo en Zagrebo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Ilse Krumpöck: ''Die Bildwerke im Heeresgeschichtlichen Museum'', Wien 2004, S. 46–49. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.biographien.ac.at/oebl_1/342.pdf biografio ĉe ÖBL] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Franges Mihanovic, Robert}} [[Kategorio:Aŭstraj skulptistoj]] [[Kategorio:Medalistoj]] [[Kategorio:Kroataj skulptistoj]] nt22vdjxolv91he95c0pzucycp04est 0 799656 9397286 9053631 2026-06-09T17:52:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397286 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Arial" color="blue"><span style="font-size:200%;">m-Cianobenzoata acido</span></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<center><span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue">'''C₈H₅NO₂'''</font></span></span></center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Cyanobenzoic acid.svg|300ra|3-Cianobenzoata acido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />3-Cianobenzoata acido'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:3-Cyanobenzoic acid 3D.png|300ra|3-Cianobenzoata acido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 3-Cianobenzoata acido'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 3-Karbokso-benzonitrilo * m-Cianobenzoata acido |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1877-72-1 1877-72-1]<br /> |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.15088.html 15088] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/15878 15878] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka solidaĵo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.molbase.com/supplier/764174-product-17796720.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-10-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20221021215958/https://www.molbase.com/supplier/764174-product-17796720.html |arkivdato=2022-10-21 }}</ref> |- |[[Molmaso]]||147,133g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,32 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/1877-72-1.html GuideChem]</ref><br />1,3067g/ml<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=1877-72-1 Chemical Book]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|218,5}} <ref>[http://www.chemindex.com/index/?f=show_cas_info&terms=1877-72-1 Chemindex]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|324,7}} <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/1877-72-1_830211.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chembk.com/en/cas/1877-72-1 Chembk]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5920}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|150,1}} <ref>[https://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=1877-72-1&l=nl&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:<0,1 g/L<br /> |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||898&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|332|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|270|271|280|301+317|302+352|304+340|305+351+338|317|319|321|330|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''3-Cianobenzoata acido'''</big> aŭ <big>'''3-Karbokso-benzonitrilo'''</big> estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la acidoj, rezultanta el hidrolizo de la '''3-Cianobenzoila klorido''' kaj oksidado de la '''3-cianobenzila alkoholo'''. 3-Cianobenzoata acido estas blanka aŭ flaveca solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 3-Cianobenzoata acido prezentas nitrilan kaj karboksilan grupojn ligitajn respektive en la 1-a kaj 3-a karbonatomo de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 8 karbonatomoj, 5 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj, 1 nitrogenatomo kaj uzatas en kemiaj sintezoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''3-cianobenzoata acido''' per hidrolizo de la '''3-cianobenzoila klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Cyanobenzoyl chloride 3D.png|3-Cianobenzoila klorido|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{H_2O}\, }</math> [[Dosiero:3-Cyanobenzoic acid 3D.png|3-Cianobenzoata acido|120ra]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''3-cianobenzoata acido''' per oksidado de la '''3-cianobenzila alkoholo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Cyanobenzyl alcohol 3D.png|3-Cianobenzila alkoholo|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{K_2Cr_2O_7}\, }</math> [[Dosiero:3-Cyanobenzoic acid 3D.png|3-Cianobenzoata acido|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''3-cianobenzoata acido''' per oksidado de la '''3-cianobenzaldehido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Cyanobenzaldehyde 3D.png|3-Cianobenzaldehido|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{KMnO_4}\, }</math> [[Dosiero:3-Cyanobenzoic acid 3D.png|3-Cianobenzoata acido|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''3-Cianobenzoata acido''' per traktado de '''3-cianobenzoila klorido''' kun '''natria hidroksido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Cyanobenzoyl chloride 3D.png|3-Cianobenzoila klorido|120ra]] + [[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|120ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:3-Cyanobenzoic acid 3D.png|3-Cianobenzoata acido|120ra]] + [[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|120ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Acetilbenzoato#Listo da cianobenzoatoj|Cianobenzoato]]j == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Cianobenzoatoj]] fjoizdru3bqvi2xwxfqh0c8z3hh17iw 0 801553 9397066 9229140 2026-06-09T11:59:53Z Sj1mor 12103 9397066 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Massimo Campigli 1967.jpg|eta|Massimo Campigli (1967)]] ''' Massimo CAMPIGLI ''' (naskiĝinta ''Max Ihlenfeld'' la {{Daton|4|7|1895}}<ref>[http://www.massimo-campigli.com/ biografio]</ref> en [[Berlino]], mortinta la {{Daton|31|5|1971}} en [[Saint-Tropez]]) estis [[germanio|germana]]-[[italio|itala]] ĵurnalisto, pentristo kaj grafikisto kiu i.a. anis en la movado de [[kubismo]]. == Vivo == Post pasigo de la plejmulton de la infaneco en [[Florenco]] li transloĝiĝis en 1909 [[Milano]]n kie li ekkontaktis artistojn, i.a. de [[futurismo]]. En 1919 li iris kiel fremdlanda korespondanto de la taggazeto [[Corriere della Sera]] [[Parizo]]n kie li flegis frekventi la kafejon ''Café du Dôme'' je [[Montparnasse]], renkontiĝejo de multaj aristoj (ekz. de [[Giorgio Di Chirico]], [[Alberto Savinio]], [[Gino Severini]] kaj Filippo De Pisis). Tio lin inspiris mem ekpentristi. Tre influis lin la [[egiptio|malnovegiptaj]] artoj kiujn li vidis muzee, aparte je [[Luvro]]: tiaj ĉi impresoj gravis dum la tuta artista vivo. Krome li intense okupiĝis pri la kubismaj verkoj de [[Fernand Léger]] kaj pri la [[Pittura metafisica|metafizika pentradoarto]] de [[Carlo Carrà]]. Ankaŭ la t.n. klasikisma periodo de [[Pablo Picasso]] ne neglektatu koncerne inspiradofontojn. En 1927 li rezignis tute pri ĵurnalismo kaj decidis iĝi liberprofesia artisto. Post vizito de la Etruska muzeo ĉe Giulia-vilao en [[Romo]] en 1928 Campigli ŝatis pentri nostalgiajn, eterajn virinojn antaŭ arkaika fono. Tiaj motivoj estis gravontaj ĝisfine. Inter 1927 kaj 1930 li partoprenis la ekspoziciojn de la grupo "Novecento" en [[Zuriko]], [[Amsterdamo]], [[Berlino]] kaj [[Berno]]. En 1933 Campigli estis subsignanto de la manifesto ''Manifesto della Pittura Murale'' kune kun Mario Sironi, Carlo Carrà kaj Achille Funi. En 1937 en la kadro de la nazia agado pri [[degenerita arto]] forigitis el la Hesia Landa Muzeo de [[Darmstadt]] lia tabulbildo ''Frau am Brunnen''. Pli malfrue akiris ĝin la aŭstra kolektisto Emanuel Fohn.<ref>kp. la datenaro ''Datenbank zum Beschlagnahmeinventar der Aktion "Entartete Kunst"'', esplorsekcio de la [[Libera Universitato Berlino]]</ref> En 1939 Campigli reiris Venecion. Tiam estiĝis multaj grafikaĵoj. Inter 1945 kaj 1951 li vivis kaj laboris en Parizo, poste en Romo. Ekde 1963 li troviĝis ĉe la [[Lazura Marbordo]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://alephino.documentaarchiv.de/alipac/EIMRDLLSUNYJKDYNRIIJ-00019/sysfull?BASE=B-ART&IDN=000000251 Documenta-arkivo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221115083308/http://alephino.documentaarchiv.de/alipac/EIMRDLLSUNYJKDYNRIIJ-00019/sysfull?BASE=B-ART&IDN=000000251 |date=2022-11-15 }} * [http://video.google.com/videoplay?docid=-3855698630979543088# (video ''Un ora con Massimo Campigli - Incontri,'' RAI 1969)] * [http://video.google.com/videoplay?docid=9151925208434599324# (video ''Massimo Campigli il grande solitario''] * [http://www.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/01.+paintings/29264 bildo ''Seamstresses'' je la paĝoj de la peterburga Ermiteja muzeo] * [http://www.mart.tn.it/gallery.jsp?area=42&ID_LINK=96&page=68 Museo d'Arte moderna e contemporanea di Trento e Rovereto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110810035039/http://www.mart.tn.it/gallery.jsp?area=42&ID_LINK=96&page=68 |date=2011-08-10 }} * [http://legislature.camera.it/frameset.asp?content=%2Faltre_sezionism%2F8180%2F8187%2F8239%2F8551%2Falbum_nuovo.asp%3F Camera dei deputati Roma] * [http://www.xseven.it/artisti/campigli/index.php Xseven Art] * [http://campigli.org/scrupoli-book.lit "Scrupoli" (bitlibro)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110725132908/http://campigli.org/scrupoli-book.lit |date=2011-07-25 }} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Campigli, Massimo}} [[Kategorio:Italaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Kubismaj pentristoj]] [[Kategorio:Desegnistoj]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1895]] [[Kategorio:Mortintoj en 1971]] jeg4wes3lt44dq00b9chy8frkj3wwn1 0 802969 9397619 9001386 2026-06-10T06:27:07Z Sj1mor 12103 9397619 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Galia Ŝabanova'''(naskiĝis la 5-an de novembro 1935) estas rusia [[pentristo]]. Galya Ŝabanova estas konsiderita la plej gravaj artistoj de [[Magia realismo]] el la orientaj landoj de Eŭropo. Ŝi ankaŭ estis direktoro de fotarto en pluraj filmoj. Ŝi estis [[avangardo]] artisto: ŝiaj artstiloj estis influitaj de [[faŭvismo]]. Kiel dezajnisto ŝi estis rimarkinda pro sia aro kaj [[kostumo]] kreaĵoj por [[filmo]]. Ŝi ankaŭ estis direktoro de fotarto kaj scenografisto en pluraj filmoj. == Vivo == Galya Ŝabanova en 1951 ŝi estis registrita fare de la registaro kiel mirinfano ĉe la [[Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptaĵo kaj Arkitekturo]], kiel okazis por [[Natalia Gonĉarova]] (vendita por vendita por 10,8 milionoj USD)<ref>[http://www.artinfo.com/news/story/27606/artist-dossier-natalia-goncharova/ Moriarity, Bridget 2009. ''Artist Dossier: Natalie Goncharova'']</ref><ref>https://www.nytimes.com/2008/06/25/arts/design/25auct.html?em&ex=1214625600&en=49db27f2e86469c1&ei=5087%0A A Monet sets a record: $80.4 millions, [[The New York Times]], 2008-06-25, Carol Vogel</ref> kiu finiĝos en 1955. En 1955 ŝi frekventis la [[Gerasimov-Instituton de Kinematografio]] ĝis 1960. En 1962 ŝi komencis labori kiel scenografisto kaj direktoro de fotarto por Mosfilm-produktado. Dum pluraj jaroj da dediĉo al la arta kreado de vitralo, el kiuj ŝi estos la unua en Sovet-Unio, kiu uzos la teknikon de tuba aŭ retpoŝta tubo sur kolora vitro. Ŝabanova estis studento de [[Pimenov, Jurij Ivanoviĉ|Jurij Pimenov]] kaj ŝi evoluigis artajn esplorlaborojn kun [[Sergej Parajanov]] kaj [[Andrei Tarkovsky]]. Ŝi estis inspirita kaj de intereso en rusa popolarto, kaj de [[modernismo]] en arto. La filmo [[Nostalghia]] (1983) de Andrej Tarkovskij estis inspirita per la [[Magia realismo]] de Galina Shabanova. De ŝiaj komencoj mem, fantaziareoj ofte estas prezentitaj en la verkoj de Ŝabanova malfermante imagajn portalojn al pejzaĝoj kaj grandurboj de Italio, antaŭ ol ŝi povis viziti la landon. Ŝabanova translokiĝis al [[Italio]] en 1997. == Premioj == Palazzo Vecchio, Florenco, 1999 == Pentraj Ekspozicioj == * 1982, Romo, kuratoro Francesco Rosi * 1983, Moskvo, Sekreta muzeo * 1987, Centra Domo de Artistoj, Moskvo * 2006, Florenco * 2006, Moskvo, [[Rusia Arta Akademio]], "20 jarojn poste" == Filmografio == * Malenkiy shkolonyy orkester * Subject for a Short Story * Silent Odessa * Soldat i tsaritsa * Walz * You and Me * Ruslan and Ludmila * Bolshoy attraktsion * Lone Wolf * Vishnyovyy omut == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * [[Andrei Tarkovsky]], Vladimir Zabrodin, Andrei Tarkovsky International Institute, '' "Martyrology", diaries 1970-1986'', [[Andrei Tarkovsky]], Vladimir Zabrodin, 2008 * [[Sergei Parajanov]], '' Letters from the Zone'', Sergei Parajanov Museum, 2005 * [[Sergei Parajanov|Parajanov]], ''The price of an eternal holiday'' , Dekom, 2001 * Brownie, '' N. 1-6'' , Kommersant Publishing House, 1997 * ''The Art of Cinema'', N. 1-5, Ed. Union of Cinematographers of the USSR, 1994 * Gennady Dobrov, '' "Night Chronicles" by Gennady Dobrov''. Book 1, IPO "At the Nikitsky Gate", 2018 == Vidu ankaŭ == * [[Magia realismo]] * [[Natalia Goncharova]] * [[Listo de italaj pentristoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.museum.ru/N28423 Галя Шабанова. Выставка Галины Шабановой в Галерее искусств З.Церетели, c 5 по 22 октября 2006] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Shabanova, Galia}} [[Kategorio:1935 naskiĝoj]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Kostumistoj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] 44jp622cdj461gpdg88kr2u38jjnpdp 9397620 9397619 2026-06-10T06:27:55Z Sj1mor 12103 9397620 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Galia ŜABANOVA''' (naskiĝis la 5-an de novembro 1935) estas rusia [[pentristo]]. Galya Ŝabanova estas konsiderita la plej gravaj artistoj de [[Magia realismo]] el la orientaj landoj de Eŭropo. Ŝi ankaŭ estis direktoro de fotarto en pluraj filmoj. Ŝi estis [[avangardo]] artisto: ŝiaj artstiloj estis influitaj de [[faŭvismo]]. Kiel dezajnisto ŝi estis rimarkinda pro sia aro kaj [[kostumo]] kreaĵoj por [[filmo]]. Ŝi ankaŭ estis direktoro de fotarto kaj scenografisto en pluraj filmoj. == Vivo == Galya Ŝabanova en 1951 ŝi estis registrita fare de la registaro kiel mirinfano ĉe la [[Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptaĵo kaj Arkitekturo]], kiel okazis por [[Natalia Gonĉarova]] (vendita por vendita por 10,8 milionoj USD)<ref>[http://www.artinfo.com/news/story/27606/artist-dossier-natalia-goncharova/ Moriarity, Bridget 2009. ''Artist Dossier: Natalie Goncharova'']</ref><ref>https://www.nytimes.com/2008/06/25/arts/design/25auct.html?em&ex=1214625600&en=49db27f2e86469c1&ei=5087%0A A Monet sets a record: $80.4 millions, [[The New York Times]], 2008-06-25, Carol Vogel</ref> kiu finiĝos en 1955. En 1955 ŝi frekventis la [[Gerasimov-Instituton de Kinematografio]] ĝis 1960. En 1962 ŝi komencis labori kiel scenografisto kaj direktoro de fotarto por Mosfilm-produktado. Dum pluraj jaroj da dediĉo al la arta kreado de vitralo, el kiuj ŝi estos la unua en Sovet-Unio, kiu uzos la teknikon de tuba aŭ retpoŝta tubo sur kolora vitro. Ŝabanova estis studento de [[Pimenov, Jurij Ivanoviĉ|Jurij Pimenov]] kaj ŝi evoluigis artajn esplorlaborojn kun [[Sergej Parajanov]] kaj [[Andrei Tarkovsky]]. Ŝi estis inspirita kaj de intereso en rusa popolarto, kaj de [[modernismo]] en arto. La filmo [[Nostalghia]] (1983) de Andrej Tarkovskij estis inspirita per la [[Magia realismo]] de Galina Shabanova. De ŝiaj komencoj mem, fantaziareoj ofte estas prezentitaj en la verkoj de Ŝabanova malfermante imagajn portalojn al pejzaĝoj kaj grandurboj de Italio, antaŭ ol ŝi povis viziti la landon. Ŝabanova translokiĝis al [[Italio]] en 1997. == Premioj == Palazzo Vecchio, Florenco, 1999 == Pentraj ekspozicioj == * 1982, Romo, kuratoro Francesco Rosi * 1983, Moskvo, Sekreta muzeo * 1987, Centra Domo de Artistoj, Moskvo * 2006, Florenco * 2006, Moskvo, [[Rusia Arta Akademio]], "20 jarojn poste" == Filmografio == * Malenkiy shkolonyy orkester * Subject for a Short Story * Silent Odessa * Soldat i tsaritsa * Walz * You and Me * Ruslan and Ludmila * Bolshoy attraktsion * Lone Wolf * Vishnyovyy omut == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * [[Andrei Tarkovsky]], Vladimir Zabrodin, Andrei Tarkovsky International Institute, '' "Martyrology", diaries 1970-1986'', [[Andrei Tarkovsky]], Vladimir Zabrodin, 2008 * [[Sergei Parajanov]], '' Letters from the Zone'', Sergei Parajanov Museum, 2005 * [[Sergei Parajanov|Parajanov]], ''The price of an eternal holiday'' , Dekom, 2001 * Brownie, '' N. 1-6'' , Kommersant Publishing House, 1997 * ''The Art of Cinema'', N. 1-5, Ed. Union of Cinematographers of the USSR, 1994 * Gennady Dobrov, '' "Night Chronicles" by Gennady Dobrov''. Book 1, IPO "At the Nikitsky Gate", 2018 == Vidu ankaŭ == * [[Magia realismo]] * [[Natalia Goncharova]] * [[Listo de italaj pentristoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.museum.ru/N28423 Галя Шабанова. Выставка Галины Шабановой в Галерее искусств З.Церетели, c 5 по 22 октября 2006] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Shabanova, Galia}} [[Kategorio:1935 naskiĝoj]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Kostumistoj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] 2hae7390h4qjprcvcgin90vf0pzudnw 0 806105 9397392 9203580 2026-06-09T20:10:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397392 wikitext text/x-wiki {{Informkesto televida serio}}'''Jes, Ministro''' (en la angla : '''Yes, Minister''') estas premiita brita satira serialkomedio, verkita de Anthony Jay kaj Jonathan Lynn, kiu estis elsendita en televido kaj radio de la [[BBC]] inter [[1980]] kaj [[1984]] <ref>Lewisohn, Mark. "[https://web.archive.org/web/20070821133827/http://www.bbc.co.uk/comedy/guide/articles/y/yesminister_7777145.shtml Yes Minister]". ''BBC Comedy Guide''. Arkivita de [https://www.bbc.co.uk/comedy/guide/articles/y/yesminister_7777145.shtml la originalo] la 21-an de aŭgusto 2007. Reprenita la 18-an de aŭgusto 2007.</ref>. La daŭrigserio '''Jes, ĉefministro''' (angla : '''Yes, Prime Minister'''), estis elsendita inter [[1986]] kaj [[1988]]. Kune, la du serioj inkluzivas 38 epizodojn. Kelkaj el la epizodoj ankaŭ estis elsenditaj en la radio kiel serio. En [[2010]] teatraĵo estis enscenigita surbaze de la origina serio kaj en [[2013]] alia sezono de la serio estis produktita en brita televido. La serio estas [[satiro]] pri brita politiko kaj la [[burokratio]] en la [[civila servo]]. Ĝi okazas en [[Whitehall]], en la privata oficejo de ministro en la [[brita registaro]] (kaj en la daŭriga serio, ĉe [[10 Downing Street]]), kaj disvolvas la politikan karieron de la ministro James Hacker, rolita de Paul Addington, kaj liaj multaj luktoj por efektivigi leĝaran aŭ administrajn ŝanĝojn kiuj estas efektive kontraŭbatalitaj de la brita ŝtatservo, kaj precipe de la konstanta sekretario (alta ŝtatoficisto) de la ministerio, Siro Humphrey Appleby, rolita de [[Nigel Hawthorne]], kaj de lia iomete pli utila Ĉefa Privata Sekretario Bernard Woolley, rolita de Derek Folds. Preskaŭ ĉiu ĉapitro finiĝas per la memorinda linio, "Yes, Minister" aŭ "Yes, Prime Minister" eldirita (kutime) de Siro Humphrey dum li kviete festas sian venkon super sia "politika majstro" (aŭ, malofte, konfesas malvenkon). La serio estis granda sukceso kaj inter la spektantaro kaj kritikistoj, kaj gajnis plurajn premiojn, inkluzive de pluraj premioj de la [[Brita akademio de filmaj kaj televidaj artoj]], kaj en 2004 ĝi venis en sesa loko en balotenketo pri la "Plej bona Brita Situacia Komedio". == Intrigo == La ĉeftemo de la serio estas la potencrivaleco inter James (Jim) Hacker, la nova ministro en la (fikcia) Ministerio de Administraj Aferoj, kaj liaj subuloj, la publikservaj dungitoj, en la [[ministerio]]. La plej altrangaj el liaj oficistoj estas Siro Humphrey Appleby, kiu funkcias kiel la konstanta sekretario (efektiva ĉefoficisto) de la oficejo, kaj Bernard Woolley, la ĉefa privata sekretario de Hacker. "Malantaŭ la scenoj" influo ankaŭ evidentiĝas kiam Siro Humphrey konsultas (foje laŭ invito) kun la Kabineta Sekretario (aŭ, en la daŭrigo, la antaŭa Kabineta Sekretario) ĉe la [[Ĝentlemano|Ĝentlemena]] [[Klubo]] en St. James. La diversaj idealoj kaj egoismaj motivoj de la roluloj kolizias unu kun la alia sennombrajn fojojn. Dum Hacker aliras novan temon en spirito de [[idealismo]] kaj deziro esti vidita kiel iu kiu sukcesas plibonigi la staton de aferoj, li finfine lernas vidi sian popularecon inter publiko kiel la nuran mezurilon de sukceso. Por atingi tion, li devas esti vidita en la okuloj de siaj balotintoj, kaj espereble al li ankaŭ balotontoj, kiel efika politikisto, kaj kiel tuja respondanto al la [[publika opinio]], kaj en la okuloj de lia partio (kaj unuavice, la ĉefministro) kiel lojala kaj efika. Siro Humphrey aliflanke, vere kredas (kiel la plej multaj el la publikservaj dungitoj en la serio) ke la [[publika servo]] estas tiu kiu vere scias kio estas bona por la lando, kaj tio rezultas "hazarde" tiom kiom bona ĝi estas ankaŭ por la publika servo. La plej multaj el la agoj de Siro Humphrey devenas de lia deziro konservi la prestiĝon, [[Potenco (filozofio)|potencon]] kaj influon kiujn li ĝuas ene de la granda kaj burokratia organizo, same kiel konservi la multajn avantaĝojn kiuj venas kun lia pozicio: [[Honoro|honoroj]] kaj [[Titolo|titoloj]], [[aristokratio]], alta [[enspezo]], fiksa [[Emerito|emeritiĝa]]-aĝo kaj granda ŝtata [[pensio]], kaj kompreneble la malkapablo esti maldungita. Fakte, grava parto de la streĉiĝo en ilia rilato devenas de la konscio de Hacker, ke fakte estos la politikistoj tiuj kiuj perdos siajn laborlokojn se la misfunkcio de la publika servo iĝos konata al la publiko. En la epizodo "Doing the Honors" li estas aŭdita diri, "En la [[privata sektoro]] se vi malsukcesas vi estas maldungita; en la publika servo se vi malsukcesas mi estas maldungita." Historie, kiam la serio estis scenarita, britaj ministroj estis ligitaj per la devo konsideri sin respondecaj por ĉio kio okazas en sia oficejo, kaj devis eksiĝi se grava problemo aperis "dum ilia gardado" ("ministeria respondeco"). Dum tiu praktiko foje estis maljusta, ĝi estis konsiderita necesa por malhelpi politikistojn peti al la publika servo agi kontraŭ la ĝenerala intereso, sed en maniero kiu permesis al la ministro racie nei siajn agadojn. Laŭ la opinio de Hacker, do liaj ĉefaj taskoj estas iniciati reformojn kaj malpliiĝojn en lia ministerio, reduktante burokration kaj la nombron de publikservaj laboristoj kaj finfine administrante la landon laŭ la politiko de lia [[Partio (politiko)|partio]]. Fari tiujn agojn laŭ lia opinio, aŭ fari ilin nur por aspektoj (ricevante gazetaran raportadon), permesos al li esti reelektita. Siro Humphrey, aliflanke, vidas sin kiel devi certigi ke efektivigo de politiko restas efektive ekster [[registaro]] kiel eble plej multe, kaj ke la [[status quo]] estas konservita kiel demando pri [[principo]]. Li blokos ajnan movon dezajnitan por tranĉi la publikan servon, ŝpari monon aŭ redukti la gradon de komplekseco de la burokratio. Konsiderinda kvanto de la [[humuro]] en la serio estas tial derivita de la rivaleco inter la ministroj (kiuj kredas ke ili estas la nomumita ĉefoj) kaj la brita publikserva personaro kiuj fakte prizorgas la landon. En tipa epizodo, Hacker proponos aŭ provas antaŭenigi ian reformon, kaj Siro Humphrey haltigos lin per ĉiuj rimedoj je sia dispono. Plejofte, Siro Humphrey sukcesos en sia misio, trankviligante Hacker-n per pozitiva publikeco, aŭ bedaŭrinde provos kaŝi la ŝajnan fiaskon de la ministro. Tamen, Hacker malofte gajnas la batalon. Bernard Woolley, la persona sekretario kaj publikserva dungito, pruviĝas esti multe pli [[Naiveco|naiva]] ol Siro Humphrey, kaj provas efektivigi la politikojn de Hacker aŭ helpi lin. Sed kun la paso de la tempo li iom post iom malkovras ke tio konfliktas kun lia institucia devo al la oficejo kaj foje, ĉar formale Siro Humphrey respondecas pri taksado de la efikeco de Woolley, kaj tial ankaŭ por avancado de lia persona kariero. En la unua sezono, la rolulo Frank Wiesel, la politika konsilisto de Hacker, rolita de Neal Fitzwilliam, ekaperis. Kvankam lia nomo estas Vajzelo, Siro Humphrey kaj Bernard konstante nomas lin "S-ro. [[Musteloj|Mustelo]]" (angle Weasel). Wiesel ne aperas post la unua sezono, supozeble li ricevis komfortan pozicion en "Kvanro" (Kvazaŭ Aŭtonoma Neregistara Organizo), kies celo, kiel atendite, estas esplori nomumojn en aliaj kvanroj. Post la tria sezono, Siro Humphrey estas promociita al la pozicio de Kabineta sekretario, Hacker estas nomumita ĉefministro, kaj petas al Bernard Walley daŭri en sia rolo kiel Ĉefa Privata sekretario. En la unua sezono de "Yes, Prime Minister" Dorothy Wainwright (rolita de Deborah Norton) prezentiĝas kiel tre kompetenta kaj efika politika konsilisto al la ĉefministro. Ŝiaj spertoj kaj komprenoj pri la multaj lertaĵoj de la publika servo imponas ŝiajn ĉirkaŭantojn. La familia vivo de Hacker malofte estas rivelita en la serio. Lia edzino, Annie (Diana Hoddinott), estas klare frustrita per la interrompoj al la persona vivo kaŭzitaj de la politika kariero de ŝia edzo, kaj foje montras imponan [[Cinikismo|cinikismon]] koncerne liajn politikajn kapricojn. En la sama tempo, lia filino Lucy (Gary Cowper), studento de [[sociologio]], iĝas [[Medio|media]] [[aktivulo]] en unu el la epizodoj (kaj tio estas ŝia nura apero, kvankam ŝia nomo estas menciita plurajn fojojn en aliaj epizodoj), kaj laboras kontraŭ unu el la politikaj decidoj de la oficejo de ŝia patro. La personecaj trajtoj de Siro Humphrey inkluzivas [[Ruzo|ruzecon]], [[Intrigo|intrigecon]], uzon de tre kompleksaj kaj longaj frazoj por argumentado kiuj estas preskaŭ nesekveblaj, malestimajn perspektivojn pri la registaro, kaj arogantecon. La ecoj de Hacker inkludas fojajn nedecidecon kaj emon eksplodi en ridindigajn [[Winston Churchill|Churchilliajn]] paroladojn. Bernard tendencas al lingva rigoreco. Siro Humphrey foje diskutas la aktualajn aferojn kun aliaj konstantaj sekretarioj, kiuj ŝajnas venenitaj kaj iom elĉerpitaj, kaj kun la Kabineta Sekretario (kiun li poste sukcedos en la sekva "Jes, Prime Minister"), Siro Arnold Robinson - rolita de John Nettleton - prototipo de [[sarkasmo]], aroganteco kaj ampleksa sperto en intrigo. Tiu ĉi opinio de la registaro ne estas la posedaĵo de Siro Humphrey sole, sed estas memkomprenebla por la tuta ŝtatservo. Ĉiuj el la ĉapitroj en "Jes, Ministro" staris pli-malpli memstare, sed "Jes, ĉefministro" inkluzivas iom kunligan intrigfadenon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * Yes Minister ĉe BBC Online * [https://web.archive.org/web/20060515022912/http://www.bbc.co.uk/bbc7/comedy/progpages/yesminister.shtml ''Jes''] Pastri ĉe la BBC 7—Komedio * {{IMDb titolo|id=0080306|title=Yes, Minister}} * Yes Minister ĉe British Comedy Guide * [https://www.bbc.co.uk/programmes/b00m01hr ''Jes, Ĉefministro''] * {{IMDb titolo|id=0086831|title=Yes, Prime Minister}} * Yes, Prime Minister ĉe British Comedy Guide * Yes Minister/Yes, Prime Minister ĉe the BFI's Screenonline * [http://www.denofgeek.com/television/7113/the_den_of_geek_interview_jonathan_lynn.html Jonathan Lynn intervjua parolado pri ''Jes Ministro'' ĉe Denofgeek] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj]] [[Kategorio:Televidaj programoj de BBC]] [[Kategorio:Satiro]] [[Kategorio:Politiko]] [[Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1980-1989]] 2y65khujc4d98q8avfojka6jflktytw 0 806211 9397427 9309385 2026-06-09T20:26:29Z Claudio Pistilli 25073 /* Aŭtoreco */ 9397427 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''Amadís de Gaula''' estas verko de la mezepoka literaturo en [[hispana lingvo]] kaj unu de la plej famaj el la nomitaj [[Kavalira libro|kavaliraj libroj]], kiuj havis grandan akcepton dum la [[16-a jarcento]] en Iberio. La origina rakonto devenas el la 13-a aŭ 14-a jarcento, kaj ties aŭtoreco estas ankoraŭ studita. == Aŭtoreco == Fine de la 15-a jarcento [[Garci Rodríguez de Montalvo]] preparis tion kio estos la definitiva versio, kies plej antikva konata eldono estas tiu de Zaragozo ([[1508]]), kun la titolo ''Los cuatro libros del virtuoso caballero Amadís de Gaula'', sed temas pri pli frua verko, kiu jam ekzistis trilibra ekde la 14-a jarcento, laŭ la verkoj de [[Pero López de Ayala]] kaj de lia samtempulo Pero Ferrús. Garci Rodríguez de Montalvo mem konfesas, ke li ''enmendado'' (ŝanĝis) la tri unuajn librojn kaj estis la aŭtoro de la kvara. Oni malkovris fragmentojn de versio antaŭa al Montalvo, datebla en la unua kvarono de la 15-a jarcento. Ili pruvis, ke inter ŝanĝoj estis ankaŭ mallongigo.<ref>[[Antonio Rodríguez-Moñino]], "El primer manuscrito del ''Amadís de Gaula''. Noticia bibliográfica", ''Boletín de la Real Academia Española'', 36, 1956, pp. 199-216, enu ''Relieves de erudición (del "Amadís" a Goya)'', Madrid, Castalia, 1959, pp. 17-38.</ref> [[Dosiero:Amadís de Gaula (Zaragoza, 1508).jpg|250px|eta|maldekstre|Unua eldono de la ''Amadís de Gaula'' de Garci Rodríguez de Montalvo, presita en [[Zaragozo]] fare de Jorge Coci en 1508.]] Oni atribuis la originan verkon al diversaj aŭtoroj portugaldevenaj. Por ekzemplo, la ''Kroniko'' portugala de [[Gomes Eanes de Zurara]], verkita en [[1454]], mencias kiel aŭtoro iun Vasco de Lobeira, nomumita kavaliro en la [[Batalo de Alĵubaroto]] ([[1385]]). Aliaj fontoj eksponas, ke estis João de Lobeira, ne la [[trobadoro]] de Elvas Vasco de Lobeira, kaj ke temas pri refandaĵo de antaŭa verko, plej verŝajne de komenco de la 14-a jarcento. Sed oni ne konas praversion de origina portugala teksto. == Intrigo == {{Intrigo}} Oni klopodis rilati la landon Gaula al Francio, Bretonio aŭ Britio, sed plej certe temas pri fikcia lando nur iel atribuita al tiu ĝenerala areo. Amadís estas [[ekstergeedzeca filo]] de brita reĝo kaj bretona princino, abandonita al [[rivero]], kaj savita de skoto kiu portas lin al skota kortego kie Amadís enamiĝas el princino Oriana. Li aventuras, protektita de sorĉistino Urganda, ekzemple por savi Oriana kun kiu li kuniĝas, sed poste foriras savi alian princinon. Oriana miskomprenas, ke Amadís aliris al tiu princino, rompas la rilaton, sed poste komprenas la eraron. Amadís estas forpelita de la kortego de [[Londono]] pro iu komploto. Dum Oriana naskas sekrete filon Esplandián, Amadís sekvas aventurojn, ekzemple en [[Bohemio]] kaj [[Grekio]], mortigas monstron ktp. Dume la patro de Oriana sendas ŝin al Romo por edzinigi ŝin al la imperiestro, sed Amadís venas per ŝiparo kaj savas ŝin. Okazas batalo inter Amadís kaj Lisuarte, la patro de Oriana, kun interveno de [[sorĉisto]]. Lisuarte komprenas, ke Oriana kaj Amadís estas gepatroj de Esplandián, kaj ili reamikiĝas, Oriana kaj Amadís geedziĝas, Esplandián estas nomumita kavaliro kaj Lisuarte sorĉita malaperas. Post tio en diversaj versioj estas diversaj finoj. {{Intrigofino}} == Sekvoj == [[Dosiero:Esplandian.jpg|eta|dekstre|230px|''Las sergas de Esplandián''.]] La propra Rodríguez de Montalvo pluigis la rakonton en sia verko ''Las sergas de Esplandián''. Ruy Páez de Ribera verkis sesan libron nome "Florisando", kies protagonisto estas nevo de Amadís. Feliciano de Silva pluigis "Las sergas de Esplandián" en "Lisuarte de Grecia", sepa de la serio (1514). Juan Díaz publikigis en 1525 okan libron kiel pluigo de "Florisando", nomita ankaŭ "Lisuarte de Grecia", preteratentante la libron de Feliciano de Silva. En tiu verko de Díaz mortas Amadís de Gaula. Sed Feliciano de Silva preteratentis tiun verkon kaj pluigis sian propran "Lisuarte de Grecia" en "Amadís de Grecia" (1530), naŭa libro de la serio, kaj poste pluigis la ciklon en la deka libro, "Florisel de Niquea" (1532), kaj en la dekunua "Rogel de Grecia" (1535): Ekde tiam la nomoj kaj nombroj de la partoj kaj libroj de la ciklo estas konfuzaj. Pedro de Luján plugis "Rogel de Grecia" en dekdua libro "Silves de la Selva" (1546), sed ŝajne Silva pretendis la monopolon de la sago, preteratentis la verkon de Luján kaj pluigis "Rogel de Grecia" en la "Cuarta Parte de Don Florisel de Niquea" duvoluma (1551), dektria kaj lasta de la serio en hispana lingvo. Kelkaj el la libroj el tiu serio estis tradukitaj al la [[itala]] meze de la 16-a jarcento. Tiukadre itala verkisto Mambrino Roseo publikigis ses librojn pri Esferamundi de Grecia kaj ses librojn kun agado interplektita inter la hispanaj seriverkoj. Tiuj libroj ne estis tradukitaj al hispana sed ja al [[germana]]. Tiukadre la serio pri Esferamundi de Grecia estis pluigita de anonima aŭtoro per tri libroj publikigitaj en [[Frankfurto]] (nome 22a, 23a kaj 24a de la serio de ''Amadís de Gaula'', kiu paerastiel en la titoloj; tiuokaze Gaula jam estas komprenita kiel Francio. Al la [[franca]] estis tradukitaj plej parto de la hispanaj kaj germanaj libroj. Tiukadre, kvankam la 24a libro indikis, ke tiu estis la lasta de la ciklo de Amadís, la franca Gilbert Saulnier Duverdier pluigis la agadon per serio trilibra nomita ''Le Romant des Romans''; tamen ĝi ne pluigis la agadon de la 24a libro sed tiun de la 21a, tio estas la sesa parto de Esferamundi de Grecia. La unua libro de tiu nova franca serio estis publikigita en Parizo duvoluma (1626), la dua duvoluma (1627 kaj 1628) kaj la tria trivoluma (1629). La kompleta verko de Saulnier Duverdier estis tradukita al angla kaj publikigita en 1640 kun titolo ''The love and armes of the Greeke princes. Or, The romant of the romants. Written in French by Monsieur Verdere, and translated for the Right Honourable, Philip, Earle of Pembroke and Montgomery, Lord Chamberlaine to his Majesty''. Oni komponis diversajn [[opero]]jn pri la ĉefrolulo, nome ''Amadís'' (1684), de [[Jean-Baptiste Lully]], ''Amadigi di Gaula'' (1715), de [[Georg Friedrich Händel]], ''Amadis de Gaule'' (1779), de [[Johann Christian Bach]] kaj ''Amadís'' (1922), de [[Jules Massenet]]. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://purl.pt/921/1/ Reta eldono de ''Amadís de Gaula''] * [https://web.archive.org/web/20130514213943/http://www.biblioteca-antologica.org/wp-content/uploads/2009/09/RODRIGUEZ-de-MONTALVO-Amad%C3%ADs-de-Gaula.pdf Teksto], kun enkonduko, en ''[[Portebla dokumentformo|PDF]]''. * [http://purl.pt/921/1/index.html#/1/html Reprodukto] [[Faksimilo|faksimila]] de la eldono de 1526; [[Nacia Biblioteko de Portugalio]]. * La antologio [https://www.gutenberg.org/ebooks/65685 ''Libros de caballerías''], de Ramón María Tenreiro, kun ampleksa elekto de ''Amadís de Gaula'', kun resumo de mankantaj partoj. Disponebla ĉe [[Projekto Gutenberg]]. * [https://web.archive.org/web/20110305041847/http://www.bne.es/es/Actividades/Exposiciones/Exposiciones2008/docs/visitaAmadis/index.html Amadís de Gaula 1508. Quinientos años de libros de caballerías]. Ekspozicio en la muzeo de la [[Biblioteca Nacional de España]]. * [http://clarisel.unizar.es Datumbazo pri kavaleria literaturo Clarisel] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210426090638/https://clarisel.unizar.es/ |date=2021-04-26 }}. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Mezepokaj tekstoj]] [[Kategorio:Epopeo]] [[Kategorio:Literaturo de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Literaturo de Hispanio]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] kesh5p8ucp2uldtki555v9t9iemkmir 0 807339 9397631 7872127 2026-06-10T06:38:21Z Sj1mor 12103 9397631 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | loko de naskiĝo = [[Bzenec]] / Bisenz }} '''{{paĝonomo}}''' - naskiĝis la 12-an de oktobro 1867 en [[Bzenec]], tiam ankoraŭ parto de la [[Aŭstra Imperio]] kaj ankaŭ germane nomata ''Bisenz'', mortis en aĝo de nur 48 jaroj la 9-an de majo 1916 en [[Vieno]] - estis [[aŭstroj|aŭstra]] [[artisto]], konkrete pentristo, desegnisto kaj grafikartisto. Li fine de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komence de la [[20-a jarcento]] tre engaĝiĝis en arta movado de pentrado, skulptado kaj arkitekturo, germanlingve nomita ''[[Jugendstil]]'' ("junulara stilo"). La 3-an de aprilo 1897 li en [[Vieno]] kun aliaj samideaj artistoj fondis la asocion [[Viena Secesio]], laŭ kiu la arta [[stilo]] fine ankaŭ en Esperanto ricevis sian nomon - [[Secesio (stilo)|Secesio]]. Max Kurzweil estis membro de la [[Akademio de Belartoj de Vieno]] kaj la ''[[Académie Julian]]'' en [[Parizo]]. [[dosiero:Max Kurzweil, Mira Bauer.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|portreto de knabino ''Mira Bauer'' (de 1908)}}]] {{projektoj}} {{ĝermo|arto}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] kiu6dim57kb0lwglwratuim5593ebf1 0 807340 9397634 8874141 2026-06-10T06:41:56Z Sj1mor 12103 9397634 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{paĝonomo}}''' (naskiĝis la 1-an de novembro 1860 en [[Sankt Pölten]], mortis la 17-an de junio 1917 samurbe) estis [[aŭstroj|aŭstra]] [[artisto]], konkrete pentristo, verkisto, muzikisto, poeto kaj grafikisto. Li fine de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komence de la [[20-a jarcento]] tre engaĝiĝis en arta movado de pentrado, skulptado kaj arkitekturo, germanlingve nomita ''[[Jugendstil]]'' ("junulara stilo"). La 3-an de aprilo 1897 li en [[Vieno]] kun aliaj samideaj artistoj fondis la asocion [[Viena Secesio]], laŭ kiu la arta [[stilo]] fine ankaŭ en Esperanto ricevis sian nomon - [[Secesio (stilo)|Secesio]]. Ernst Stöht estis membro de la [[Akademio de Belartoj de Vieno]]. [[Dosiero:Stoehr mitzi.JPG|eta|maldekstra|240ra|{{centre|nuda portreto de knabino "Mitzi"}}]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|arto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stöhr, Ernst}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] l1wqwv3d39nvwo39bd1libjnal19h92 0 807341 9397639 7872120 2026-06-10T06:44:48Z Sj1mor 12103 9397639 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Wilhelm LIST''' - naskiĝis la 22-an de novembro 1864 en [[Vieno]], mortis la 10-an de februaro 1918 samurbe - estis [[aŭstroj|aŭstra]] [[pentristo]] kaj grafikartisto. Li fine de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komence de la [[20-a jarcento]] tre engaĝiĝis en arta movado de pentrado, skulptado kaj arkitekturo, germanlingve nomita ''[[Jugendstil]]'' ("junulara stilo"). La 3-an de aprilo 1897 li en [[Vieno]] kun aliaj samideaj artistoj fondis la asocion [[Viena Secesio]], laŭ kiu la arta [[stilo]] fine ankaŭ en Esperanto ricevis sian nomon - [[Secesio (stilo)|Secesio]]. [[dosiero:Selbstportrait Wilhelm-List 28x22cm.png|eta|maldekstra|300ra|{{centre|memportreto}}]] {{projektoj}} {{ĝermo|arto}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] 2acocmlvwxf4czz5njnqnqp4fy955j3 9397641 9397639 2026-06-10T06:45:40Z Sj1mor 12103 9397641 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Wilhelm LIST''' - naskiĝis la 22-an de novembro 1864 en [[Vieno]], mortis la 10-an de februaro 1918 samurbe - estis [[aŭstroj|aŭstra]] [[pentristo]] kaj grafikartisto. Li fine de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komence de la [[20-a jarcento]] tre engaĝiĝis en arta movado de pentrado, skulptado kaj arkitekturo, germanlingve nomita ''[[Jugendstil]]'' ("junulara stilo"). La 3-an de aprilo 1897 li en [[Vieno]] kun aliaj samideaj artistoj fondis la asocion [[Viena Secesio]], laŭ kiu la arta [[stilo]] fine ankaŭ en Esperanto ricevis sian nomon - [[Secesio (stilo)|Secesio]]. {{projektoj}} {{ĝermo|arto}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] 8yu6jxzr7qne4zj9ap67iqr7arican9 0 807342 9397630 7872123 2026-06-10T06:37:01Z Sj1mor 12103 9397630 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''{{paĝonomo}}''' - naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1864 en [[Vieno]], mortis en aĝo de 77 jaroj la 19-an de decembro 1941 samurbe - estis [[aŭstroj|aŭstra]] [[artisto]], konkrete pentristo kaj skulptisto. Li fine de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komence de la [[20-a jarcento]] tre engaĝiĝis en arta movado de pentrado, skulptado kaj arkitekturo, germanlingve nomita ''[[Jugendstil]]'' ("junulara stilo"). La 3-an de aprilo 1897 li en [[Vieno]] kun aliaj samideaj artistoj fondis la asocion [[Viena Secesio]], laŭ kiu la arta [[stilo]] fine ankaŭ en Esperanto ricevis sian nomon - [[Secesio (stilo)|Secesio]]. [[dosiero:Karl-Borromäus-Brunnen 01.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la fontano [[Karlo Boromeo]] de [[1904]] en [[Vieno]]}}]] {{projektoj}} {{ĝermo|arto}} [[Kategorio:Aŭstraj artistoj]] ivc1g1uhql6z5smt9u90mkubxvjqez6 0 808241 9397252 8867036 2026-06-09T15:11:00Z Sj1mor 12103 9397252 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Kadishman 1954.jpg|eta|Kadiŝman en 1954]] [[Dosiero:Kadishmann-trauernde-gmünd.JPG|eta|''Mourning'', ŝtalaĵo de 1996, en [[Schwäbisch Gmünd]]]] '''Menashe KADISHMAN''' (hebree: ''מנשה קדישמן''; naskiĝinta la {{daton|21|8|1932}} en [[Tel-Avivo]], mortinta la {{daton|8|5|2015}} en [[Ramat Gan]]<ref>[https://www.jpost.com/Israel-News/Culture/Menashe-Kadishman-famed-Israeli-artist-dies-at-82-402518 "Menashe Kadishman, famed Israeli artist, dies at 82".] Ĉe: ''The Jerusalem Post'', 8.5.2015</ref>) estis [[israelo|israela]] desegnisto, pentristo kaj skulptisto. Temis pri unu el la plej gravaj artistoj de Israelo. Verkaro lia temigas la terurojn de la [[Dua mondmilito]] kaj la viktimorolojn/sinoferpretecon.<ref>Edward van Voolen: ''50 jüdische Künstler, die man kennen sollte'', Prestel Verlag, Munkeno 2011, ISBN=978-3-7913-4572-7, p. 120-121</ref> == Vivo == Kadiŝman studis ekde 1947 ĉe ''Avni Instituto de Arto kaj Desegno'' de Tel-Avivo ĉe [[Moshe Sternschuss]]<ref>Nellu Cohn: ''Tel Aviv Live'',  Melting Art/MPLS, Parizo 2012, ISBN=978-2-84828-219-0, p. 52</ref> kaj en 1954 ĉe [[Rudi Lehmann]]. Ekde 1959 li troviĝis en [[Londono]] ĉe ''St. Martin's School of Art'' kaj ĉe ''Slade School of Art'' kie instruadis lin [[Anthony Caro]]. intertempe Kadiŝman estis paŝtisto de 1950 ĝis 1953 en la [[kibuco]] Yizre'el. En 1956 li soldatis dum [[Sueza krizo]]. En 1961 partoprenis li en la unua federacigermania simpozio de skulptistoj ''Bildhauersymposion Kaisersteinbruch'' en [[Kirchheim (Malsupra Frankonio)|Gaubüttelbrunn (Kirchheim)]]. En 1965 eksponitis liaj verkoj ĉe ''Grosvenor Gallery'' en Londono. Li unuarange premiitis pro skulptaĵo en 1967 ĉe la Kvina [[Bienalo]] de Parizo. En 1968 li krome elmontrigis du metal-vitrajn skulptaĵojn ĉe la [[documenta|Kvara Documenta]] en [[Kaselo]]. Ekde 1972 li reloĝis en Israelo, en Tel-Avivo. En 1977 li ĉeestis la Sesan ''Dokumenta'' de Kaselo. En 1978 vidis oni lin ĉe la 38-a bienalo de [[Venecio]], en 1984 ĉe ''Foire internationale d’art contemporain'' en Parizo. Aljuĝis oni al li en 1995 ''Israel Prize for Plastic Arts''. Gravis por li la partopreno de la filo ĉe la [[Libana milito de 1982]]. En la [[Juda muzeo de Berlino]] estas en lumo-ŝakto instalaĵo de li titolite ''Shalechet'' (de 1997; en la germana ''Gefallenes Laub'', terenfalintaj arbfolioj). Oftis ankaŭ prezento de ŝafoj en verkoj, aludo je [[Ofero de Isaako]]. En [[Braunschweig]] staras antaŭ la Dominikana klostro [[pietato (tipo de artaĵo)|pietato]] kun virino portanta akuzante sur ĉielen etenditaj manoj sian mortintan filon. En [[Salzgitter]] oni havas en la kuracbana areo la monumentan ŝtalskulptaĵon ''Der Kuss''. == Muzeoj kaj kolektoj kun aĵoj de Kadiŝman (elekto) == * Art Gallery of Ontario, Toronto (Kanado) * Centro d’Arte Contemporanea, Prato (Italujo) * Dominican Monastry Collection, Braunschweig * Gabi and Ami Brown Collection, Tel-Avivo * Hara Museum of Contemporary Art, Tokio (Japanujo) * Helen and Jerome Stern Collection, New York (Usono) * Herta and Paul Amir Collection, Los Angeles (Usono) * The Israel Museum, Jerusalemo (Israelo) * [[Juda muzeo de Berlino]] (Germanujo) * Lehmbruck-Museum der Stadt Duisburg (Germanujo) * Lizi and Zeev Avram Collection, Londono (Britio) * Muriel and Phill Bermann Collection, Pennsylvania (Usono) * Museum of Modern Art, New York (Usono) * National Art Gallery, Peking (Ĉinio) * Seethaler Collection, Berlino (Germanujo) * Tate Gallery, London (Britio) == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Ulrich Schneider k.a.: ''Menashe Kadishman Shalechet. Häupter und Opfer / Heads and Sacrifices''. Ausstellungskatalog, Suermondt-Ludwig-Museum Aachen, Charta Editore, Milano 1999, ISBN 978-3-9292-0324-0. * Jacob Baal-Teshuva: ''Menashe Kadishman''. Prestel Verlag, München 2007, ISBN 978-3-7913-3844-6. * Marc Scheps: ''Menashe Kadishman – Sculptures''. Hirmer Verlag, München 2011, ISBN 978-3-7774-3501-5. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|120784378}} * [http://alephino.documentaarchiv.de/alipac/EIMRDLLSUNYJKDYNRIIJ-00019/sysfull?BASE=B-ART&IDN=000002868 kasela Documenta-arkivo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230115070932/http://alephino.documentaarchiv.de/alipac/EIMRDLLSUNYJKDYNRIIJ-00019/sysfull?BASE=B-ART&IDN=000002868 |date=2023-01-15 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kadishman, Menashe}} [[Kategorio:Israelaj pentristoj]] [[Kategorio:Israelaj skulptistoj]] [[Kategorio:Tel-Avivo]] [[Kategorio:Desegnistoj]] 2a5ioksgizhsjr3s8kwv6po06b3szfu 0 808499 9397490 9149057 2026-06-09T22:35:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397490 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Oktila klorido|2-Klorooktano|3-Klorooktano}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Arial" color="blue"><span style="font-size:200%;">4-Oktila klorido</span></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<center><span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue">'''C₈H₁₇Cl'''</font></span></span></center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Chloro-octane 2D.png|300ra|4-Kloro-oktano]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />4-kloro-oktano'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:4-Chloro-octane 3D.png|300ra|4-Kloro-oktano]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la 4-kloro-oktano'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" |* 4-oktila klorido<br />* 4-oktila klorido |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=999-07-5 999-07-5]<br /> |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.30973.html 30973] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/33574 33574] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora, brulema likvaĵo |- |[[Molmaso]]||148,674g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||0,862 g/cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||-36,1°C <ref>[https://comptox.epa.gov/dashboard/chemical/properties/DTXSID00883633 EPA United States Environmental Protection Agency]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br />-41,9°C <ref>[https://www.chembk.com/en/cas/999-07-5 Chembk]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||173,4°C <ref>[https://www.guidechem.com/cas/999-07-5.html GuideChem]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4230}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.molbase.com/moldata/466069.html |titolo=Molbase |alirdato=2023-01-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230117151921/https://www.molbase.com/moldata/466069.html |arkivdato=2023-01-17 }}</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||52,5°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/999-07-5_668971.html Chemsrc]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:0,018 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||2670 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07|09}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|317|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|272|273|280|302+352|321|333+313|363|391|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''4-Kloro-oktano'''</big> aŭ <big>'''4-oktila klorido'''</big> estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la '''4-okteno''' kaj '''klorida acido'''. 4-Kloro-oktano estas senkolora, brulema likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 4-Kloro-oktano prezentas kloratomon ligitan en la 4-a karbonatomo de oktana kateno. 4-oktila klorido uzatas en kemiaj sintezoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''4-oktila klorido''' per traktado de '''4-okteno''' kun '''klorida acido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Octene 3D.png|4-Okteno|120ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Chloro-octane 3D.png|4-oktila klorido|120ra]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''4-oktila klorido''' per interagado de '''4-oktanolo''' kun '''klorida acido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Octanol 3D.png|4-Oktanolo|120ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Chloro-octane 3D.png|4-oktila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''4-oktila klorido''' per reakcio inter '''4-oktanolo''' kaj '''fosfora pentaklorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Octanol 3D.png|4-Oktanolo|120ra]] +[[Dosiero:Phosphorus-pentachloride-3D-balls.png|fosfora pentaklorido|80ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Chloro-octane 3D.png|4-oktila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Phosphoryl-chloride-3D-balls.png|fosforila triklorido|80ra]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50ra]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''4-oktila klorido''' per traktado de '''4-oktanolo''' kun '''fosfora triklorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Octanol 3D.png|4-Oktanolo|120ra]] +[[Dosiero:Phosphorus-trichloride-3D-vdW.png|fosfora triklorido|70ra]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:4-Chloro-octane 3D.png|4-oktila klorido|120ra]] +[[Dosiero:Phosphonic-acid-3D-balls-A.png|fosfonata acido|70ra]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Klorido]]j == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Kloridoj]] rw1i8eihry01seulq5zi7ckxgeve1zs 0 809523 9397138 9390763 2026-06-09T13:55:41Z Näin on näreet 255377 /* Deviga instruo de la sveda */ 9397138 wikitext text/x-wiki La '''[[sveda lingvo]] en Finnlando''' estas unu el la du oficialaj lingvoj tie - la alia estas la [[finna lingvo|finna]]. Ambaŭ lingvoj estas naciaj lingvoj laŭ la finnlanda konstitucio. La svedan parolas kiel gepatra lingvo nuntempe nur proksimume 5 % el la finnlandanoj kaj granda parto el tiu minoritato estas praktike dulingva (parolas kiel gepatra lingvo ankaŭ la finnan), sed por politikaj kaj historiaj kialoj ankaŭ la sveda havas tian pozicion. La sveda havas vere fortan rolon en la historio de la lando. Nuntempe la sveda estas deviga en la plej multaj lernejoj en Finnlando, kaj pri tio devo oni disputis multe. La [[Sveda Popola Partio de Finnlando]] estas preskaŭ ĉiam en la registaro. Ĝi havas multe da lingvopolitika forto. La ŝtato, kaj tiuj finnlandaj komunumoj kiuj estas oficiale dulingvaj, devas servi al siaj civitanoj en ambaŭ lingvoj, kvankam eĉ en la ĉiuj tiaj komunumoj ne multe loĝas svedlingvanoj – ekzemple en [[Vantaa]] nur 2–3 %. Ankaŭ ekzemple la cxiuj kuracistoj en tiuj komunumoj devas kapabli servi en la ambaŭ lingvoj. En tiuj municipoj la strataj signoj devas esti dulingvaj (finna kaj sveda). En la tuta lando en la ĉiuj produktaj pakoj devas esti tekstoen la ambaŭ lingvoj, sed nuntempe la svedlingva rubriko estas ofte ofte pli malgranda ol la finnlingva. El la televidaj programoj de [[Yleisradio]] (ŝtata radia kaj televida entrepreno) estas svedlingvaj multe pli granda relativa parto ol estas la relativa parto de la denaskaj svedlingvuloj el la loĝantaro. Escepto de tiu dulingveco estas la aŭtonoma regiono [[Alando]], kiu estas unulingve sveda. Multaj ŝtataj kaj universitataj postenoj postulas la konon de ambaŭ lingvoj. La pozicio de la sveda peris multajn disputojn en la historio de Finnlando. La svedlingvanoj de [[Uusimaa]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]] estas precipe lingva malplimulto (svedparolantaj finnoj), sed la svedlingvanoj de la nuna provinco [[Ostrobotnio]] kaj insularo de Origina Finnlando kaj speciale Alando estas klare ankaŭ aliel diversaj ol la finnparolantoj. Tio, ke do eta minoritata lingvo, kiu ne estas internacie grava (uzata aliloke en la mondo preskaŭ nur en unu najbara lando), havas do fortan rolon (speciale la deviga lerneja instruo kaj la postuloj por ke ricevi laboron) peras fortajn, grandparte emociajn opiniojn kaj postulojn por kaj kontraŭ. Iuj, ekzemple la partio [[Veraj finnoj]], volus igi la svedan nur normala maplimulta lingvo, sed la Sveda Popola Partio de Finnlando postulas fortigon de la pozicio de la sveda. Nuntempe, alimaniere ol antaŭe, la argumentoj por kaj kontraŭ estas precipe ideologiaj. Politikistoj, kiuj ideologie diskutis pri la afero, estas ekzemple la malapogantoj [[Timo Soini]], [[Laura Huhtasaari]] kaj [[Sampo Terho]] kaj la apogantoj [[Björn Månsson]] kaj [[Anna-Maja Henriksson]]. Jam en la 1990-aj jaroj, finnaj gazetoj prenis pozicion kaj por kaj kontraŭ la deviga sveda lingvo, inkluzive de pedagogiaj kialoj. Plu en la 2010-aj jaroj la devon je pedagogiaj kialoj apogis almenau [[Mikaela Nylander]]. == Diferencoj inter la finnlanda sveda kaj svedlanda sveda == Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale la sveda estas iomete tonala lingvo kaj ekzemple la vortoj ''andel'' (anaso) kaj ''andel'' (spirito) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj [[svedlingvaj finnlandanoj]]. Ekzemple en la dialekto de [[Närpes]] ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple [[Ida Asplund]] en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. Ekzistas vario ene en la alanda sveda: komunan kun la finnlanda sveda havas orienta alanda sveda pli ol okcidenta alanda sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton ''muminspråk'' (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri [[mumintroloj]], kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel [[Haaparanta]] kaj [[Komunumo Övertorneå]] havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. == Historio == La sveda estis la sola oficiala lingvo kiam Finnlando estis parto de Svedio. [[Rusio]] atakis Finnlandon en 1808 kaj igis ĝin aŭtonomia grandprinclando en 1812 kaj decidis, ke la antaŭaj leĝoj estis konservita, ankaŭ la pozicion de lingvoj difinataj leĝoj. Tial la sveda estis la nura oficiala lingvo ankoraŭ. Ekzistis grandega lingvopolitika konflikto, demando pri la oficiala lingvo. La regado de Rusio rekomendis, ke la oficialaj lingvoj de la grandprinclando estu la finna kaj la rusa. La svekomanoj volis konservi la nuran oficialan lingvan pozicion de la sveda, sed la fennomanoj apogis ŝanĝigi la oficialan lingvon al la finna. En 1892 oni difinis ke la finna kaj la sveda estis oficialaj lingvoj la ambaŭ. Je la sendependiĝo de Finnlando en [[1917]], la sveda ankoraŭ havis fortan rolon en ŝtataj kaj universitataj strukturoj. La unua prezidanto (en la pozicio 1919 - 1925) [[Kaarlo Juho Ståhlberg]] apogis la finnan kiel nura oficiala lingvo. En la konstitucio en 1919 kaj la finna kaj la sveda estis difinata oficialaj. La lerni la svedan ne tamen estis deviga por ĉiuj pre la lerneja reformo 1972 - 1981. Dum la epoko de la sveda regado estis svedparolantoj el la finnlandanoj eble kvinono kaj en 1900 la sveda malplimulto konsistigis 13 % de la finna populacio, sed post ondoj de finna naciismo, finnlingva forta movo al eksaj svedlingvaj areoj, miksaj geedzecoj kaj elmigrado dum la 2-a mondmilito, ilia proporcio falis al 5,1 % hodiaŭ.<ref>[https://sprachmittler.eu/2010/08/schwierige-lage-des-schwedischen-in-finnland/ Radim Sochorek: ''Schwierige Lage des Schwedischen in Finnland'' (germane: "Malfacila situacio de la sveda en Finnlando")] en la retejo ''sprachmittler.eu'' aŭguste 2010 {{de}}</ref> Ankaŭ la absoluta nombro longe malkreskis. Post kiam Finnlando perdis siajn teritoriojn al Sovetunio dum la Dua Mondmilito, la agrikultura loĝantaro ricevis novajn loĝejojn en la restanta areo de Finnlando. Laŭ insisto de J. K. Paasikivi, oni kondiĉis, ke ĉi tiu asigno ne povus ŝanĝi la lingvajn rilatojn de la municipoj je pli ol 2%. Ĉar tre malmultaj svedlingvaj agrikulturistoj loĝis en la ceditaj areoj, la decido, kiun Paasikivi trudis, rezultigis, ke la svedlingvaj municipoj apenaŭ devis partopreni en la setlado de tiuj homoj. Paasikivi pravigis la regulon per la konservado de bonaj rilatoj kun Svedio kaj ankaŭ defendis ĝin per tio en letero, kiun li sendis al Urho Kekkonen. Pri la svedlingvanoj ekzistas en Finnlando stereotipioj pri "sinjorpopolo", riĉa grupo, kiu regas kaj difinas sin pli bona ol la aliaj. Tia stereotipiaro estas troigita kaj parte malaktualigita. Nuntempe la riĉeca diverseco inter la du lingvogrupoj ne estas plu ega. Tamen la Sveda Popola Partio havas escepte fortan pozicion en la finnlanda politiko. La sveda lingvo estis dum longa tempo la ĉefa lingvo de supera edukado en Finnlando. Dum la sveda regado, sekundara kaj supera edukado estis establita nur en la sveda. Dum ili fariĝis pli kleraj, multaj finnlingvaj familioj kaj kelkaj familioj de rusa origino, kiuj translokiĝis al Finnlando, fariĝis svedlingvaj. Ankaŭ la plej multaj finnlandaj judoj estis svedlingvanoj. La unuaj finnlingvaj doktoraj disertaĵoj estis akceptitaj en la 1860-aj jaroj, sed nur en 1921 la finna lingvo estis adoptita kiel la instrulingvo ĉe la Universitato de Helsinko kune kun la sveda kaj iĝis la ĉefa instrulingvo en la universitato en 1937. Ekzistas termo ''kielirauha'' (lingvotrankvilo) pri la situacio, kiu iĝis, kiam la finna, la granda pleja lingvo, ricevis ankaŭ en la administro sed la sveda konservis fortan pozicion kiel grava dua lingvo en tio. La lingva paco finis, kiam fine de la 1960-aj jaroj komencis nova lingva konflikto, kiun peras la deviga lerneja instruo de la sveda. == Deviga instruo de la sveda == La sveda estas nuntempe deviga fako en Finnlando en la jaroj 6 - 9 de la bazlernejo, en la ĉiuj mezlernejoj kaj en la ĉiuj faklernejoj, universitatoj kaj fakaltlernejoj en la ĉiuj kampoj kaj en la polica lernejo kaj parte armee. Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando. Kontraŭe al populara kredo, deviga sveda edukado ne estas difinita en la finna konstitucio, sed ekzistas tiom da ordinaraj leĝoj, kiuj postulus amendon por abolicii devigan edukadon, ke estas neverŝajne, ke ĝi estos aboliciita en la proksima venonteco. La deviga sveda estas kontraŭ la finnlanda kostitucio 6 §, kiu malpermesas meti al alia pozicio tial, kio estas la etna fono. Universitate oni liberigas enmigrantoj je etna fono kaj tial rompas la konstiucion. La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Ofte oni apogas la devon dirante, ke Finnlando estas dulingva lando. Aliflanke oni povas kritiki tian argumenton je tio, ke Finnlando estis dulingva jam pre la absoluta devo lerni la svedan kaj je tio, ke ankoraux ekzistas ankaux tiaj dulingvaj landoj, kie ne ekzistas samtipa devo por la lingva plejo lerni la alian oficialan lingvon, sed kiel konstitucie dulingva lando Finnlando estas escepta tiel, ke unu el la du lingvaj grupoj estas relative do malgranda. Iuj kiel [[Mikaela Nylander]] taksas, ke praktike la deviga sveda estas necesa por tio, ke la finnlandan oficialan dulingvismon oni povas konservi. En la lastaj jardekoj, du forte lingvo- kaj etnonaciismaj partioj forte subtenis la sintenojn pri deviga instruado de la sveda lingvo: la Sveda Popola Partio de Finnlando kiel defendanta partio kaj la Veraj Finnoj kiel la kontraŭa partio. La Finna Sveda Popola Partio estas subtenata de la asocio [[Finlandssvensk samling]] kaj la Finna Partio de la [[Ligo de Finneco]]. La unumenciita Partio ankaŭ ricevas fortan subtenon de la Asocio de la instruistoj de la sveda en Finnlando. Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. ''Oppikoulu'' konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''/''läroverk''. En tiu sistemo la porfinnlingvana devo lerni la svedan lerneje ne estis absoluta (en la finnlingvaj lernejoj ''kansakoulu'' kaj ''kansalaiskoulu'' oni ne normale instruis lingvojn krom la finna), sed en ''oppikoulu'' la sveda estis deviga por la finnlingvanoj kaj en ''keskikoulu'' kaj en ''lukio''. En ''keskikoulu'' oni devis lerni ankaŭ unu alia ol enlanda lingvo. Tiu alia lingvo estis normale la germana krom ekde fino de la 1950-aj jaroj normale la angla. En ''lukio'' oni devis daŭrigi lerni la lingvojn, kiujn oni lernis en ''keskikoulu'' kaj lerni unu alian lingvon, kiu en la lastaj tempoj de tiu lerneja sistemo estis plej ofte la germana. La instruo de la sveda ĉe la lernejo "oppikoulu" estis altkvalita - la plimulto de nunaj emeritiĝ-aĝaj finnoj (naskitaj antaŭ proksimume la jaro 1958) ne lernis la svedan lingvon, sed tiuj, kiuj ja lernis ĝin, lernis ĝin bone - en la paralera lerneja sistemo la instruo de la sveda estis altkvalita. En la 1960-aj jaroj oni multe planis reformon, kie la lernejoj ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' unuiĝu kiel nauxjara ''peruskoulu''/''grundskola'' kaj ''lukio'' iĝu aparta trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj iru el ''peruskoulu''. La ĉiuj lernejreformaj komitatoj apogis, ke en la finnlingva lernejo ''peruskoulu'' la angla estu deviga fako kaj en la tri lastaj jaroj ekzistu libervola instruo de la sveda kaj eventuale ankaŭ libervola instruo en iuj aliaj lingvoj kiel la germana kaj la franca. Sed laŭ la planoj de tiuj komitatoj lingvoscio de la sveda estu tamen postulo por ke iri al ''lukio''. Do tiuj planoj estis tiel problemaj, ke la lernantoj de ''peruskoulu'' devus jarojn pre la fino de la ''peruskoulu'' decidi, ĉu ili provos iri al ''lukio''. "Kvankam lernejaj fakuloj argumentis por unusola fremda lingvo, la angla, la parlamento voĉdonis kun 137 kontraŭ 24 voĉoj ke ĉiu lernejano studu apud sia gepatra lingvo devige du lingvojn, unu fremdan kaj kiel la alian la "enlandan lingvon", t.e. la svedan. Multaj finnlingvaj politikistoj motivigis la decidon per la dulingveco de la lando, egaleco kaj la nordia kunlaboro. La plej grava argumento estis la [[Nordia Konsilantaro|nordia kunlaboro]]. La sveda lingvo pruvis ke Finnlando apartenis al la nordiaj landoj, do al la Okcidento, kio dum la [[Malvarma Milito]] multe gravis. La logiko de la Malvarma Milito tiel diktis la lingvopolitikan direkton."<ref name="undervisningshistoria">[https://undervisningshistoria.se/svenska-som-obligatoriskt-amne-i-finland/ Janne Väistö: "La sveda kiel deviga lernfako en Finnlando"], 4-a de novembro 2017 en retejo ''undervisningshistoria.se'' pri historio de edukado {{sv}}</ref>. Speciale [[Johannes Virolainen]] uzis tiajn argumentojn. Pre tio li el [[J. K. Paasikivi]] adoptis la argumenton ''lännen turva'' (sekuro de okcidento), la penson, laŭ kiu por la sveda kaj ĝiaj parolantoj oni devas en Finnlando agi vere bone, por ke Svedio havu motivon helpi Finnlandon kontraŭ Rusio (Sovetunio). Dum preskaŭ dudek jaroj estis trankvile, preskaŭ neniuj disputoj aŭdiĝis publike pri la lingvopolitiko<ref name="undervisningshistoria"/>. Ekde la [[1980-aj jaroj]] aŭdiĝis pli da kritiko kontraŭ la deviga sveda, kaj la finna parlamento en [[1993]] malpliigis la elementlernejan devigan svedan kaj en [[2004]] forigis la svedan kiel deviga fako en la [[abitura ekzameno en Finnlando|abitura ekzameno]]. Marte 2011, okazis manifestacio antaŭ la finna parlamento por fini la devigan svedan instruadon. Aliflanke, estis kontraŭmanifestaciantoj.<ref>https://yle.fi/a/3-5335265</ref> En 2015, la parlamento malakceptis civitanan iniciaton por igi la svedan instruadon laŭvola<ref>https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/eduskunta-hylkasi-kansalaisaloitteen-pakkoruotsi-jatkuu/4846920</ref>. En 2019 la Sveda Popola Partio de Finnlando preskaŭ sukcesis rekonstruigi la mezlernejfinan ekzamenan devigan svedan, sed tio peris do multe koleron en la popolo, ke oni ne kuraĝis realigi la decidon. Lingvonaciisma politikisto [[Anna-Maja Henriksson]] protestis.<ref>https://lansi-uusimaa.fi/uutissuomalainen/4675735</ref> Aliflanke estis decidita, ke la semajnaj lekcionoj de la sveda en la sepa bazlerneja deviga sveda estos pliigata el 2 al tri. Tio realigis en 2024.<ref>https://yle.fi/a/7420063866{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://oph.fi/fi/koulutus-ja-tutkinnot/b1-kielten-uudet-opetussuunnitelman-perusteet{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sekvantjare la Sveda Popola Partio postulis, ke oni kreu infangardenan devigan svedan<ref>https://yle.fi/a/74/20141342{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ekde 1987 al la ĉiuj universitataj ekzamenoj apartenas deviga finekzameno de la sveda, "virkamiesruotsi" (oficista sveda). Poste ĝi estis vastigita al multaj aliaj altlernejoj. Ekde la 1990-aj jaroj ankaŭ en la ĉiuj faklernejoj, komercaj lernejoj, faklernejoj kaj fakaltlernejoj kaj ekde 2007 en la polica lernejo la sveda estas deviga. Armee la sveda estas deviga por tiuj, kiuj ricevos gvidpozicion. Laŭ intervjuoj, kiuj estas farita jam pli ol 35 jarojn, proksimume 65 - 75 % el la finnlanda loĝantaro malapogas la devon. Post forigo de la deviga ekzameno de la sveda en la abitura ekzameno la lingvoscio de la sveda en Finnlando multe malfortigxis - la mezlernejanoj ne lernas la svedan do forte ol antaŭe<ref>https://savonsanomat.fi/paikalliset3053314{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Alia kialo por la malfortiĝo estas, ke en 2016 parto el la bazlerneja deviga sveda estis movita al la 6-a lerneja jaro, por tiuj klasoj estas malfacile trovi instruiston de la sveda kaj tial la bazlernejan devigan svedan instruas nun parte klasinstruistoj, kiuj eble forgesis grandparte sian lingvoscion de la sveda. La bazlernejoj en Finnlando estas normale tiaj, kiuj inkludas nur la klasoj 1–6 aŭ 7–9. Kelkaj municipoj havas vojaĝantan svedan instruiston, kiu instruas la svedan lingvon al la sesaklasanoj de ĉiuj kompletaj lernejoj en la municipo. Instruistoj de la sveda anoncis, ke tiu ŝanĝo en 2016 estis malbona.<ref>https://mtvuutiset.fi/opettajat/ruotsin-taito-heikkeni-kun-opetus-varhennettiin-alkamaan-alakoulussa/8276714{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Multaj studoj restas nekompletaj en finnaj universitatoj ĉar la postulo pri sveda scipovo en universitato estas alta, male al elementlerneje kaj gimnazie. [[Dosiero:Pois pakkoruotsi.svg|eta|dekstra|180ra|{{centre|Logotipo ''Pois pakkoruotsi'' ("For la trudsvedan"), uzata de la [[Ligo de finneco]]. La litero '''[[Å]]''' simbolas la svedan lingvon.}}]] Multaj finnlingvaj civitanoj, ĉefe en la nordaj kaj orientaj regionoj, apenaŭ iam ajn havas bezonon por la sveda lingvo. Kontraŭantoj de la sveda lingvoinstruado nomas ĝin malŝate "trudsveda" (finne ''pakkoruotsi'', svede ''tvångssvenska'') kaj postulas ĝian forigon, inter ili la [[Ligo de finneco]] kaj la politika partio [[Veraj finnoj]]. La malan pozicion reprezentas la [[Sveda Popola Partio]], kiu volas konservi aŭ eĉ plifortigi la statuson de la sveda lingvo. Pri tio ekestis kelkfoje polemikaj kaj emociaj konfliktoj. En lastaj jardekoj la plej gravaj apogantoj de la deviga sveda estis du virinpolitikistoj de la Sveda Popola Partio de Finnlando: [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]]. Iliaj argumentoj estas grandparte diversaj: Henriksson estas finn-sveda lingvonaciisto, kaj Nylander, kiu estas pri sia identeco finno, timas, ke forigo de la deviga sveda estus danĝera por la svedlingvaj finnlandanoj. La 30-an de novembro 2010 en finna televido programo ''[[Ajankohtainen kakkonen]]'' (en Esperanto proksimume "Aktuala numero du") aranĝis longan diskutan programon ''Pakkoruotsi-ilta'' ("Vespero pri la trudsveda"), kie la plej grava apoganto de la deviga sveda estis politikisto [[Mikaela Nylander]] kaj la plej grava malapoganto ''Heikki Tala'', prezidanto de [[Suomalaisuuden liitto]], la Ligo de finneco. La programo estis unu el la plej spektataj finnaj televidprogramoj de la jaro. La [[Sveda Popola Partio]] de Finnlando radikaliĝis. En la 2010-aj kaj 2020-aj jaroj, la partio postulis, ekzemple, ke la studo de la sveda estu antaŭenigita en la bazlernejo (tio efektive okazis) kaj ke la sveda estu deviga por infanoj jam sub lerneja aĝo kaj estu aranĝitaj aparte multe lingvobanoj. Kroma postulo estis, ke la devo de svedlingvaj funkciuloj bone paroli la finnan estu forigata.<ref>[[Anna-Maja Henriksson]]: [https://sfp.fi/fi/artikkelit/rkp-ja-ruotsalainen-eduskuntaryhma-esittelevat-toimenpideohjelmaa-kaksikielisyyden-vahvistamiseksi-suomessa/ "la Sveda Popola Partio kaj la sveda parlamenta grupo prezentas programon de rimedoj por plifortigi dulingvismon en Finnlando", finne fine de aŭgusto 2022 en la partia retejo]</ref> En la du unuaj jardekoj de la tria jarmilo estis en orienta Finnlando multaj postulis, ke la rusa estu lerneje alternativo de la sveda. Tio estis pravigita, ekzemple, per la fakto, ke butikoj, kies pagantaj klientoj estis rusaj turistoj, ne bezonus dungi rusojn el Rusio kiel klientservajn agentojn. Sed poste la Milito de Ukraino plinegativiĝis pensadon pri la rusa kaj la orienta landlimo de Finnlando estas fermita kaj turismo inter Finnlando kaj Rusio vere multe malpliiĝis kaj tial ne nun en 2026 supozeble estas en Finnlando multe da fervoro lerni la rusan. Sed radikaliĝis ankaŭ la kontraŭuloj de la deviga sveda: en la eŭropa gazetaro aparte eĥis ekzemple informo de septembro 2013, kiam la svedlingva finna radioprezentistino ''Bettina Sågbom'' de nekonatulo ricevis skriban minacon pri murdo, se ŝi ne sukcesos en sian programon inviti parolistojn de la finnaj naciistoj, kiuj per la programo volis laŭte postuli forigon de la deviga sveda.<ref>[https://www.weser-kurier.de/politik/viele-finnen-wollen-kein-schwedisch-mehr-lernen-doc7e4anvyao87tevlimbv artikolo ''Viele Finnen wollen kein Schwedisch mehr lernen - Morddrohung per E-Mail'' (germane: "Multaj finnoj ne plu volas lerni la svedan - mortminaco per retpoŝto"] en la germana gazeto ''Weser-Kurier'', [[Bremeno]], septembre 2013 {{de}}</ref> Ekzistas areaj malsimiloj en la afero. Ekzemple en la nuna provinco [[Ostrobotnio]] (kiu estas multe malpli vasta ol [[Ostrobotnio (historia)|historia Ostrobotnio]] kaj en la Finnlanda insularo la deviga svedinstruo estas en la plej multaj kazoj funkcia kaj kredas normale fortan lingvoscion de la sveda, sed en plejo de la lando ĝi estas simbola afero kaj la lernejaj taskoj ne estas do pezaj kiel en areoj de funkcia deviga sveda. Ĝia celo en siaj simbolaj areoj estas grandparte simboli, ke Finnlando apartenas al la okcidento kaj Nordio kaj estas proksima speciale kun Svedio. En tiaj areoj la plejo el la loĝantaro parolas pli bone la anglan ol la svedan kaj parolas ofte la anglan ankaŭ kun svedaj vizitantoj. Iam oni uzas la vortojn ''pakkosuomi'' kaj ''tvångsfinska'' pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en [[Uusimaa]], ekzemple [[Helsinko]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]], ekzemple [[Turku]], eĉ pli ol 85 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en [[Uusimaa]], estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna ''modersmålsinriktad finska'' (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo ''mofi'', kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. Unu argumento uzata en Svedio por apogi la devigan instruadon de la sveda en Finnlando estas, ke dum longa tempo la sveda funkciis kiel la ĉefa lingvo de la finnlanda administracio kaj alta kulturo, kaj tial ĝia regado fortigas la ligojn de finnoj al sia propra historio. Estas multe da finnoj kiuj parolas la finnan lingvon kaj devenas de svedlingvanoj, kiuj siavice devenas de finlingvanoj. Argumentoj kontraŭ la devo estas ekzemple tio, ke ĝi peras nacian humiligon kaj tio, ke ĝi unuflankigas la lingvoscion en la lando. Ekzistas en Finnlando, alimaniere ol en Svedio, vere malmultaj spertuloj de ekzemple la hispana. Kun lingvoinstruaj argumentoj en la 1960- aj kaj 1970-aj jaroj granda plejo ekzemple el popollernejaj instruistoj malapogis forte la devigan svedan. Ĉefministro [[Mauno Koivisto]] dubis, ke la Sveda Popola Partio miksis lingvopolitikon al pedagogiko. Laŭ profezoro [[Kari Sajavaara]] la motivo de la Sveda Popola Partio estis volo malpliigi tempon kaj energion de finnlingvanoj. Esploroj montras, ke la deviga sveda ne en la plej multaj kazoj eĉ peras bonan lingvoscion de la sveda - kvankam preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj post proksimume la jaro 1962 lernis la svedan minimume tri jarojn kaj preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj en la 1980-aj jaroj kaj poste, lernis la svedan minimume ses jarojn, ne la plejo el la loĝantaro de Finnlando ankoraŭ en 2026 kapablas bone uzi la svedan. Unu argumento de la kritikantoj estas ankaŭ tio, ke la devo apogas Svedion koste de Finnlando.La devon oni kritikis eĉ en Svedio. Ekzemple laŭ sveda lingvisto [[Lars Melin]] ĝi kreis en Finnlando ne-necesan konflikton. La devo peras ankaŭ koleron kaj eĉ perforton kontraŭ svedlingvaj finnlandanoj. == Vidu ankaŭ == *[[Sveda lingvo#La sveda en Finnlando]] *[[Johannes Virolainen#Virolainen kaj la sveda lingvo]] *[[svekomanio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [[Kalle Kniivilä]]: [https://www.glasnost.se/2010/la-sveda-lingvo-sankta-bovino-en-finna-politiko/ artikolo "Sveda lingvo – tabuo en la finna politiko" en la retejo glastnost.se] {{eo}} * [https://www.svt.se/nyheter/lokalt/norrbotten/allt-yngre-finska-barn-lar-sig-svenska-i-skolan artikolo "Allt yngre finska barn lär sig svenska i skolan'', "Pli kaj pli junaj finnaj infanoj lernas la svedan en la lernejo"], retejo de la Sveda Televido, 20-an de februaro 2017 {{sv}} * [https://www.suomenuutiset.fi/kansalaisaloitteelle-jarean-tason-taustatukea-pakkoruotsille-ei-ole-jarkiperusteita/ artikolo ''Kansalaisaloitteelle järeän tason taustatukea – “Pakkoruotsille ei ole järki perusteita”'', "Granda nivelo de fona subteno por la Civitana Iniciato - “Por deviga sveda, ne ekzistas raciaj kialoj”"], retejo ''Suomen uutiset'' (Finnaj novaĵoj) {{fi}} * [https://jennifersandstrom.se/hatet-mot-svensktalande-finland Jennifer Sandström: artikolo ''Hatet mot svensktalande i Finland?'', "Ĉu svedlingvanoj en Finnlando malamatas?"], 7-a de septembro 2016 {{sv}} [[Kategorio:Sveda lingvo]] [[Kategorio:Lingvoj de Finnlando]] [[Kategorio:Lingvopolitiko]] [[Kategorio:politiko de Finnlando]] [[Kategorio:Edukado en Finnlando]] col980ycm4oyc7ipy4o33dl1pbzcic4 9397139 9397138 2026-06-09T13:56:25Z Näin on näreet 255377 /* Deviga instruo de la sveda */ 9397139 wikitext text/x-wiki La '''[[sveda lingvo]] en Finnlando''' estas unu el la du oficialaj lingvoj tie - la alia estas la [[finna lingvo|finna]]. Ambaŭ lingvoj estas naciaj lingvoj laŭ la finnlanda konstitucio. La svedan parolas kiel gepatra lingvo nuntempe nur proksimume 5 % el la finnlandanoj kaj granda parto el tiu minoritato estas praktike dulingva (parolas kiel gepatra lingvo ankaŭ la finnan), sed por politikaj kaj historiaj kialoj ankaŭ la sveda havas tian pozicion. La sveda havas vere fortan rolon en la historio de la lando. Nuntempe la sveda estas deviga en la plej multaj lernejoj en Finnlando, kaj pri tio devo oni disputis multe. La [[Sveda Popola Partio de Finnlando]] estas preskaŭ ĉiam en la registaro. Ĝi havas multe da lingvopolitika forto. La ŝtato, kaj tiuj finnlandaj komunumoj kiuj estas oficiale dulingvaj, devas servi al siaj civitanoj en ambaŭ lingvoj, kvankam eĉ en la ĉiuj tiaj komunumoj ne multe loĝas svedlingvanoj – ekzemple en [[Vantaa]] nur 2–3 %. Ankaŭ ekzemple la cxiuj kuracistoj en tiuj komunumoj devas kapabli servi en la ambaŭ lingvoj. En tiuj municipoj la strataj signoj devas esti dulingvaj (finna kaj sveda). En la tuta lando en la ĉiuj produktaj pakoj devas esti tekstoen la ambaŭ lingvoj, sed nuntempe la svedlingva rubriko estas ofte ofte pli malgranda ol la finnlingva. El la televidaj programoj de [[Yleisradio]] (ŝtata radia kaj televida entrepreno) estas svedlingvaj multe pli granda relativa parto ol estas la relativa parto de la denaskaj svedlingvuloj el la loĝantaro. Escepto de tiu dulingveco estas la aŭtonoma regiono [[Alando]], kiu estas unulingve sveda. Multaj ŝtataj kaj universitataj postenoj postulas la konon de ambaŭ lingvoj. La pozicio de la sveda peris multajn disputojn en la historio de Finnlando. La svedlingvanoj de [[Uusimaa]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]] estas precipe lingva malplimulto (svedparolantaj finnoj), sed la svedlingvanoj de la nuna provinco [[Ostrobotnio]] kaj insularo de Origina Finnlando kaj speciale Alando estas klare ankaŭ aliel diversaj ol la finnparolantoj. Tio, ke do eta minoritata lingvo, kiu ne estas internacie grava (uzata aliloke en la mondo preskaŭ nur en unu najbara lando), havas do fortan rolon (speciale la deviga lerneja instruo kaj la postuloj por ke ricevi laboron) peras fortajn, grandparte emociajn opiniojn kaj postulojn por kaj kontraŭ. Iuj, ekzemple la partio [[Veraj finnoj]], volus igi la svedan nur normala maplimulta lingvo, sed la Sveda Popola Partio de Finnlando postulas fortigon de la pozicio de la sveda. Nuntempe, alimaniere ol antaŭe, la argumentoj por kaj kontraŭ estas precipe ideologiaj. Politikistoj, kiuj ideologie diskutis pri la afero, estas ekzemple la malapogantoj [[Timo Soini]], [[Laura Huhtasaari]] kaj [[Sampo Terho]] kaj la apogantoj [[Björn Månsson]] kaj [[Anna-Maja Henriksson]]. Jam en la 1990-aj jaroj, finnaj gazetoj prenis pozicion kaj por kaj kontraŭ la deviga sveda lingvo, inkluzive de pedagogiaj kialoj. Plu en la 2010-aj jaroj la devon je pedagogiaj kialoj apogis almenau [[Mikaela Nylander]]. == Diferencoj inter la finnlanda sveda kaj svedlanda sveda == Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale la sveda estas iomete tonala lingvo kaj ekzemple la vortoj ''andel'' (anaso) kaj ''andel'' (spirito) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj [[svedlingvaj finnlandanoj]]. Ekzemple en la dialekto de [[Närpes]] ekzistas tri gramatikaj kazoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple [[Ida Asplund]] en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. Ekzistas vario ene en la alanda sveda: komunan kun la finnlanda sveda havas orienta alanda sveda pli ol okcidenta alanda sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton ''muminspråk'' (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri [[mumintroloj]], kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel [[Haaparanta]] kaj [[Komunumo Övertorneå]] havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. == Historio == La sveda estis la sola oficiala lingvo kiam Finnlando estis parto de Svedio. [[Rusio]] atakis Finnlandon en 1808 kaj igis ĝin aŭtonomia grandprinclando en 1812 kaj decidis, ke la antaŭaj leĝoj estis konservita, ankaŭ la pozicion de lingvoj difinataj leĝoj. Tial la sveda estis la nura oficiala lingvo ankoraŭ. Ekzistis grandega lingvopolitika konflikto, demando pri la oficiala lingvo. La regado de Rusio rekomendis, ke la oficialaj lingvoj de la grandprinclando estu la finna kaj la rusa. La svekomanoj volis konservi la nuran oficialan lingvan pozicion de la sveda, sed la fennomanoj apogis ŝanĝigi la oficialan lingvon al la finna. En 1892 oni difinis ke la finna kaj la sveda estis oficialaj lingvoj la ambaŭ. Je la sendependiĝo de Finnlando en [[1917]], la sveda ankoraŭ havis fortan rolon en ŝtataj kaj universitataj strukturoj. La unua prezidanto (en la pozicio 1919 - 1925) [[Kaarlo Juho Ståhlberg]] apogis la finnan kiel nura oficiala lingvo. En la konstitucio en 1919 kaj la finna kaj la sveda estis difinata oficialaj. La lerni la svedan ne tamen estis deviga por ĉiuj pre la lerneja reformo 1972 - 1981. Dum la epoko de la sveda regado estis svedparolantoj el la finnlandanoj eble kvinono kaj en 1900 la sveda malplimulto konsistigis 13 % de la finna populacio, sed post ondoj de finna naciismo, finnlingva forta movo al eksaj svedlingvaj areoj, miksaj geedzecoj kaj elmigrado dum la 2-a mondmilito, ilia proporcio falis al 5,1 % hodiaŭ.<ref>[https://sprachmittler.eu/2010/08/schwierige-lage-des-schwedischen-in-finnland/ Radim Sochorek: ''Schwierige Lage des Schwedischen in Finnland'' (germane: "Malfacila situacio de la sveda en Finnlando")] en la retejo ''sprachmittler.eu'' aŭguste 2010 {{de}}</ref> Ankaŭ la absoluta nombro longe malkreskis. Post kiam Finnlando perdis siajn teritoriojn al Sovetunio dum la Dua Mondmilito, la agrikultura loĝantaro ricevis novajn loĝejojn en la restanta areo de Finnlando. Laŭ insisto de J. K. Paasikivi, oni kondiĉis, ke ĉi tiu asigno ne povus ŝanĝi la lingvajn rilatojn de la municipoj je pli ol 2%. Ĉar tre malmultaj svedlingvaj agrikulturistoj loĝis en la ceditaj areoj, la decido, kiun Paasikivi trudis, rezultigis, ke la svedlingvaj municipoj apenaŭ devis partopreni en la setlado de tiuj homoj. Paasikivi pravigis la regulon per la konservado de bonaj rilatoj kun Svedio kaj ankaŭ defendis ĝin per tio en letero, kiun li sendis al Urho Kekkonen. Pri la svedlingvanoj ekzistas en Finnlando stereotipioj pri "sinjorpopolo", riĉa grupo, kiu regas kaj difinas sin pli bona ol la aliaj. Tia stereotipiaro estas troigita kaj parte malaktualigita. Nuntempe la riĉeca diverseco inter la du lingvogrupoj ne estas plu ega. Tamen la Sveda Popola Partio havas escepte fortan pozicion en la finnlanda politiko. La sveda lingvo estis dum longa tempo la ĉefa lingvo de supera edukado en Finnlando. Dum la sveda regado, sekundara kaj supera edukado estis establita nur en la sveda. Dum ili fariĝis pli kleraj, multaj finnlingvaj familioj kaj kelkaj familioj de rusa origino, kiuj translokiĝis al Finnlando, fariĝis svedlingvaj. Ankaŭ la plej multaj finnlandaj judoj estis svedlingvanoj. La unuaj finnlingvaj doktoraj disertaĵoj estis akceptitaj en la 1860-aj jaroj, sed nur en 1921 la finna lingvo estis adoptita kiel la instrulingvo ĉe la Universitato de Helsinko kune kun la sveda kaj iĝis la ĉefa instrulingvo en la universitato en 1937. Ekzistas termo ''kielirauha'' (lingvotrankvilo) pri la situacio, kiu iĝis, kiam la finna, la granda pleja lingvo, ricevis ankaŭ en la administro sed la sveda konservis fortan pozicion kiel grava dua lingvo en tio. La lingva paco finis, kiam fine de la 1960-aj jaroj komencis nova lingva konflikto, kiun peras la deviga lerneja instruo de la sveda. == Deviga instruo de la sveda == La sveda estas nuntempe deviga fako en Finnlando en la jaroj 6 - 9 de la bazlernejo, en la ĉiuj mezlernejoj kaj en la ĉiuj faklernejoj, universitatoj kaj fakaltlernejoj en la ĉiuj kampoj kaj en la polica lernejo kaj parte armee. Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando. Kontraŭe al populara kredo, deviga sveda edukado ne estas difinita en la finna konstitucio, sed ekzistas tiom da ordinaraj leĝoj, kiuj postulus amendon por abolicii devigan edukadon, ke estas neverŝajne, ke ĝi estos aboliciita en la proksima venonteco. La deviga sveda estas kontraŭ la finnlanda kostitucio 6 §, kiu malpermesas meti al alia pozicio tial, kio estas la etna fono. Universitate oni liberigas enmigrantoj je etna fono kaj tial la universitatoj rompas la konstiucion. La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Ofte oni apogas la devon dirante, ke Finnlando estas dulingva lando. Aliflanke oni povas kritiki tian argumenton je tio, ke Finnlando estis dulingva jam pre la absoluta devo lerni la svedan kaj je tio, ke ankoraux ekzistas ankaux tiaj dulingvaj landoj, kie ne ekzistas samtipa devo por la lingva plejo lerni la alian oficialan lingvon, sed kiel konstitucie dulingva lando Finnlando estas escepta tiel, ke unu el la du lingvaj grupoj estas relative do malgranda. Iuj kiel [[Mikaela Nylander]] taksas, ke praktike la deviga sveda estas necesa por tio, ke la finnlandan oficialan dulingvismon oni povas konservi. En la lastaj jardekoj, du forte lingvo- kaj etnonaciismaj partioj forte subtenis la sintenojn pri deviga instruado de la sveda lingvo: la Sveda Popola Partio de Finnlando kiel defendanta partio kaj la Veraj Finnoj kiel la kontraŭa partio. La Finna Sveda Popola Partio estas subtenata de la asocio [[Finlandssvensk samling]] kaj la Finna Partio de la [[Ligo de Finneco]]. La unumenciita Partio ankaŭ ricevas fortan subtenon de la Asocio de la instruistoj de la sveda en Finnlando. Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. ''Oppikoulu'' konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''/''läroverk''. En tiu sistemo la porfinnlingvana devo lerni la svedan lerneje ne estis absoluta (en la finnlingvaj lernejoj ''kansakoulu'' kaj ''kansalaiskoulu'' oni ne normale instruis lingvojn krom la finna), sed en ''oppikoulu'' la sveda estis deviga por la finnlingvanoj kaj en ''keskikoulu'' kaj en ''lukio''. En ''keskikoulu'' oni devis lerni ankaŭ unu alia ol enlanda lingvo. Tiu alia lingvo estis normale la germana krom ekde fino de la 1950-aj jaroj normale la angla. En ''lukio'' oni devis daŭrigi lerni la lingvojn, kiujn oni lernis en ''keskikoulu'' kaj lerni unu alian lingvon, kiu en la lastaj tempoj de tiu lerneja sistemo estis plej ofte la germana. La instruo de la sveda ĉe la lernejo "oppikoulu" estis altkvalita - la plimulto de nunaj emeritiĝ-aĝaj finnoj (naskitaj antaŭ proksimume la jaro 1958) ne lernis la svedan lingvon, sed tiuj, kiuj ja lernis ĝin, lernis ĝin bone - en la paralera lerneja sistemo la instruo de la sveda estis altkvalita. En la 1960-aj jaroj oni multe planis reformon, kie la lernejoj ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' unuiĝu kiel nauxjara ''peruskoulu''/''grundskola'' kaj ''lukio'' iĝu aparta trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj iru el ''peruskoulu''. La ĉiuj lernejreformaj komitatoj apogis, ke en la finnlingva lernejo ''peruskoulu'' la angla estu deviga fako kaj en la tri lastaj jaroj ekzistu libervola instruo de la sveda kaj eventuale ankaŭ libervola instruo en iuj aliaj lingvoj kiel la germana kaj la franca. Sed laŭ la planoj de tiuj komitatoj lingvoscio de la sveda estu tamen postulo por ke iri al ''lukio''. Do tiuj planoj estis tiel problemaj, ke la lernantoj de ''peruskoulu'' devus jarojn pre la fino de la ''peruskoulu'' decidi, ĉu ili provos iri al ''lukio''. "Kvankam lernejaj fakuloj argumentis por unusola fremda lingvo, la angla, la parlamento voĉdonis kun 137 kontraŭ 24 voĉoj ke ĉiu lernejano studu apud sia gepatra lingvo devige du lingvojn, unu fremdan kaj kiel la alian la "enlandan lingvon", t.e. la svedan. Multaj finnlingvaj politikistoj motivigis la decidon per la dulingveco de la lando, egaleco kaj la nordia kunlaboro. La plej grava argumento estis la [[Nordia Konsilantaro|nordia kunlaboro]]. La sveda lingvo pruvis ke Finnlando apartenis al la nordiaj landoj, do al la Okcidento, kio dum la [[Malvarma Milito]] multe gravis. La logiko de la Malvarma Milito tiel diktis la lingvopolitikan direkton."<ref name="undervisningshistoria">[https://undervisningshistoria.se/svenska-som-obligatoriskt-amne-i-finland/ Janne Väistö: "La sveda kiel deviga lernfako en Finnlando"], 4-a de novembro 2017 en retejo ''undervisningshistoria.se'' pri historio de edukado {{sv}}</ref>. Speciale [[Johannes Virolainen]] uzis tiajn argumentojn. Pre tio li el [[J. K. Paasikivi]] adoptis la argumenton ''lännen turva'' (sekuro de okcidento), la penson, laŭ kiu por la sveda kaj ĝiaj parolantoj oni devas en Finnlando agi vere bone, por ke Svedio havu motivon helpi Finnlandon kontraŭ Rusio (Sovetunio). Dum preskaŭ dudek jaroj estis trankvile, preskaŭ neniuj disputoj aŭdiĝis publike pri la lingvopolitiko<ref name="undervisningshistoria"/>. Ekde la [[1980-aj jaroj]] aŭdiĝis pli da kritiko kontraŭ la deviga sveda, kaj la finna parlamento en [[1993]] malpliigis la elementlernejan devigan svedan kaj en [[2004]] forigis la svedan kiel deviga fako en la [[abitura ekzameno en Finnlando|abitura ekzameno]]. Marte 2011, okazis manifestacio antaŭ la finna parlamento por fini la devigan svedan instruadon. Aliflanke, estis kontraŭmanifestaciantoj.<ref>https://yle.fi/a/3-5335265</ref> En 2015, la parlamento malakceptis civitanan iniciaton por igi la svedan instruadon laŭvola<ref>https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/eduskunta-hylkasi-kansalaisaloitteen-pakkoruotsi-jatkuu/4846920</ref>. En 2019 la Sveda Popola Partio de Finnlando preskaŭ sukcesis rekonstruigi la mezlernejfinan ekzamenan devigan svedan, sed tio peris do multe koleron en la popolo, ke oni ne kuraĝis realigi la decidon. Lingvonaciisma politikisto [[Anna-Maja Henriksson]] protestis.<ref>https://lansi-uusimaa.fi/uutissuomalainen/4675735</ref> Aliflanke estis decidita, ke la semajnaj lekcionoj de la sveda en la sepa bazlerneja deviga sveda estos pliigata el 2 al tri. Tio realigis en 2024.<ref>https://yle.fi/a/7420063866{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://oph.fi/fi/koulutus-ja-tutkinnot/b1-kielten-uudet-opetussuunnitelman-perusteet{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sekvantjare la Sveda Popola Partio postulis, ke oni kreu infangardenan devigan svedan<ref>https://yle.fi/a/74/20141342{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ekde 1987 al la ĉiuj universitataj ekzamenoj apartenas deviga finekzameno de la sveda, "virkamiesruotsi" (oficista sveda). Poste ĝi estis vastigita al multaj aliaj altlernejoj. Ekde la 1990-aj jaroj ankaŭ en la ĉiuj faklernejoj, komercaj lernejoj, faklernejoj kaj fakaltlernejoj kaj ekde 2007 en la polica lernejo la sveda estas deviga. Armee la sveda estas deviga por tiuj, kiuj ricevos gvidpozicion. Laŭ intervjuoj, kiuj estas farita jam pli ol 35 jarojn, proksimume 65 - 75 % el la finnlanda loĝantaro malapogas la devon. Post forigo de la deviga ekzameno de la sveda en la abitura ekzameno la lingvoscio de la sveda en Finnlando multe malfortigxis - la mezlernejanoj ne lernas la svedan do forte ol antaŭe<ref>https://savonsanomat.fi/paikalliset3053314{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Alia kialo por la malfortiĝo estas, ke en 2016 parto el la bazlerneja deviga sveda estis movita al la 6-a lerneja jaro, por tiuj klasoj estas malfacile trovi instruiston de la sveda kaj tial la bazlernejan devigan svedan instruas nun parte klasinstruistoj, kiuj eble forgesis grandparte sian lingvoscion de la sveda. La bazlernejoj en Finnlando estas normale tiaj, kiuj inkludas nur la klasoj 1–6 aŭ 7–9. Kelkaj municipoj havas vojaĝantan svedan instruiston, kiu instruas la svedan lingvon al la sesaklasanoj de ĉiuj kompletaj lernejoj en la municipo. Instruistoj de la sveda anoncis, ke tiu ŝanĝo en 2016 estis malbona.<ref>https://mtvuutiset.fi/opettajat/ruotsin-taito-heikkeni-kun-opetus-varhennettiin-alkamaan-alakoulussa/8276714{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Multaj studoj restas nekompletaj en finnaj universitatoj ĉar la postulo pri sveda scipovo en universitato estas alta, male al elementlerneje kaj gimnazie. [[Dosiero:Pois pakkoruotsi.svg|eta|dekstra|180ra|{{centre|Logotipo ''Pois pakkoruotsi'' ("For la trudsvedan"), uzata de la [[Ligo de finneco]]. La litero '''[[Å]]''' simbolas la svedan lingvon.}}]] Multaj finnlingvaj civitanoj, ĉefe en la nordaj kaj orientaj regionoj, apenaŭ iam ajn havas bezonon por la sveda lingvo. Kontraŭantoj de la sveda lingvoinstruado nomas ĝin malŝate "trudsveda" (finne ''pakkoruotsi'', svede ''tvångssvenska'') kaj postulas ĝian forigon, inter ili la [[Ligo de finneco]] kaj la politika partio [[Veraj finnoj]]. La malan pozicion reprezentas la [[Sveda Popola Partio]], kiu volas konservi aŭ eĉ plifortigi la statuson de la sveda lingvo. Pri tio ekestis kelkfoje polemikaj kaj emociaj konfliktoj. En lastaj jardekoj la plej gravaj apogantoj de la deviga sveda estis du virinpolitikistoj de la Sveda Popola Partio de Finnlando: [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]]. Iliaj argumentoj estas grandparte diversaj: Henriksson estas finn-sveda lingvonaciisto, kaj Nylander, kiu estas pri sia identeco finno, timas, ke forigo de la deviga sveda estus danĝera por la svedlingvaj finnlandanoj. La 30-an de novembro 2010 en finna televido programo ''[[Ajankohtainen kakkonen]]'' (en Esperanto proksimume "Aktuala numero du") aranĝis longan diskutan programon ''Pakkoruotsi-ilta'' ("Vespero pri la trudsveda"), kie la plej grava apoganto de la deviga sveda estis politikisto [[Mikaela Nylander]] kaj la plej grava malapoganto ''Heikki Tala'', prezidanto de [[Suomalaisuuden liitto]], la Ligo de finneco. La programo estis unu el la plej spektataj finnaj televidprogramoj de la jaro. La [[Sveda Popola Partio]] de Finnlando radikaliĝis. En la 2010-aj kaj 2020-aj jaroj, la partio postulis, ekzemple, ke la studo de la sveda estu antaŭenigita en la bazlernejo (tio efektive okazis) kaj ke la sveda estu deviga por infanoj jam sub lerneja aĝo kaj estu aranĝitaj aparte multe lingvobanoj. Kroma postulo estis, ke la devo de svedlingvaj funkciuloj bone paroli la finnan estu forigata.<ref>[[Anna-Maja Henriksson]]: [https://sfp.fi/fi/artikkelit/rkp-ja-ruotsalainen-eduskuntaryhma-esittelevat-toimenpideohjelmaa-kaksikielisyyden-vahvistamiseksi-suomessa/ "la Sveda Popola Partio kaj la sveda parlamenta grupo prezentas programon de rimedoj por plifortigi dulingvismon en Finnlando", finne fine de aŭgusto 2022 en la partia retejo]</ref> En la du unuaj jardekoj de la tria jarmilo estis en orienta Finnlando multaj postulis, ke la rusa estu lerneje alternativo de la sveda. Tio estis pravigita, ekzemple, per la fakto, ke butikoj, kies pagantaj klientoj estis rusaj turistoj, ne bezonus dungi rusojn el Rusio kiel klientservajn agentojn. Sed poste la Milito de Ukraino plinegativiĝis pensadon pri la rusa kaj la orienta landlimo de Finnlando estas fermita kaj turismo inter Finnlando kaj Rusio vere multe malpliiĝis kaj tial ne nun en 2026 supozeble estas en Finnlando multe da fervoro lerni la rusan. Sed radikaliĝis ankaŭ la kontraŭuloj de la deviga sveda: en la eŭropa gazetaro aparte eĥis ekzemple informo de septembro 2013, kiam la svedlingva finna radioprezentistino ''Bettina Sågbom'' de nekonatulo ricevis skriban minacon pri murdo, se ŝi ne sukcesos en sian programon inviti parolistojn de la finnaj naciistoj, kiuj per la programo volis laŭte postuli forigon de la deviga sveda.<ref>[https://www.weser-kurier.de/politik/viele-finnen-wollen-kein-schwedisch-mehr-lernen-doc7e4anvyao87tevlimbv artikolo ''Viele Finnen wollen kein Schwedisch mehr lernen - Morddrohung per E-Mail'' (germane: "Multaj finnoj ne plu volas lerni la svedan - mortminaco per retpoŝto"] en la germana gazeto ''Weser-Kurier'', [[Bremeno]], septembre 2013 {{de}}</ref> Ekzistas areaj malsimiloj en la afero. Ekzemple en la nuna provinco [[Ostrobotnio]] (kiu estas multe malpli vasta ol [[Ostrobotnio (historia)|historia Ostrobotnio]] kaj en la Finnlanda insularo la deviga svedinstruo estas en la plej multaj kazoj funkcia kaj kredas normale fortan lingvoscion de la sveda, sed en plejo de la lando ĝi estas simbola afero kaj la lernejaj taskoj ne estas do pezaj kiel en areoj de funkcia deviga sveda. Ĝia celo en siaj simbolaj areoj estas grandparte simboli, ke Finnlando apartenas al la okcidento kaj Nordio kaj estas proksima speciale kun Svedio. En tiaj areoj la plejo el la loĝantaro parolas pli bone la anglan ol la svedan kaj parolas ofte la anglan ankaŭ kun svedaj vizitantoj. Iam oni uzas la vortojn ''pakkosuomi'' kaj ''tvångsfinska'' pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en [[Uusimaa]], ekzemple [[Helsinko]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]], ekzemple [[Turku]], eĉ pli ol 85 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en [[Uusimaa]], estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna ''modersmålsinriktad finska'' (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo ''mofi'', kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. Unu argumento uzata en Svedio por apogi la devigan instruadon de la sveda en Finnlando estas, ke dum longa tempo la sveda funkciis kiel la ĉefa lingvo de la finnlanda administracio kaj alta kulturo, kaj tial ĝia regado fortigas la ligojn de finnoj al sia propra historio. Estas multe da finnoj kiuj parolas la finnan lingvon kaj devenas de svedlingvanoj, kiuj siavice devenas de finlingvanoj. Argumentoj kontraŭ la devo estas ekzemple tio, ke ĝi peras nacian humiligon kaj tio, ke ĝi unuflankigas la lingvoscion en la lando. Ekzistas en Finnlando, alimaniere ol en Svedio, vere malmultaj spertuloj de ekzemple la hispana. Kun lingvoinstruaj argumentoj en la 1960- aj kaj 1970-aj jaroj granda plejo ekzemple el popollernejaj instruistoj malapogis forte la devigan svedan. Ĉefministro [[Mauno Koivisto]] dubis, ke la Sveda Popola Partio miksis lingvopolitikon al pedagogiko. Laŭ profezoro [[Kari Sajavaara]] la motivo de la Sveda Popola Partio estis volo malpliigi tempon kaj energion de finnlingvanoj. Esploroj montras, ke la deviga sveda ne en la plej multaj kazoj eĉ peras bonan lingvoscion de la sveda - kvankam preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj post proksimume la jaro 1962 lernis la svedan minimume tri jarojn kaj preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj en la 1980-aj jaroj kaj poste, lernis la svedan minimume ses jarojn, ne la plejo el la loĝantaro de Finnlando ankoraŭ en 2026 kapablas bone uzi la svedan. Unu argumento de la kritikantoj estas ankaŭ tio, ke la devo apogas Svedion koste de Finnlando.La devon oni kritikis eĉ en Svedio. Ekzemple laŭ sveda lingvisto [[Lars Melin]] ĝi kreis en Finnlando ne-necesan konflikton. La devo peras ankaŭ koleron kaj eĉ perforton kontraŭ svedlingvaj finnlandanoj. == Vidu ankaŭ == *[[Sveda lingvo#La sveda en Finnlando]] *[[Johannes Virolainen#Virolainen kaj la sveda lingvo]] *[[svekomanio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [[Kalle Kniivilä]]: [https://www.glasnost.se/2010/la-sveda-lingvo-sankta-bovino-en-finna-politiko/ artikolo "Sveda lingvo – tabuo en la finna politiko" en la retejo glastnost.se] {{eo}} * [https://www.svt.se/nyheter/lokalt/norrbotten/allt-yngre-finska-barn-lar-sig-svenska-i-skolan artikolo "Allt yngre finska barn lär sig svenska i skolan'', "Pli kaj pli junaj finnaj infanoj lernas la svedan en la lernejo"], retejo de la Sveda Televido, 20-an de februaro 2017 {{sv}} * [https://www.suomenuutiset.fi/kansalaisaloitteelle-jarean-tason-taustatukea-pakkoruotsille-ei-ole-jarkiperusteita/ artikolo ''Kansalaisaloitteelle järeän tason taustatukea – “Pakkoruotsille ei ole järki perusteita”'', "Granda nivelo de fona subteno por la Civitana Iniciato - “Por deviga sveda, ne ekzistas raciaj kialoj”"], retejo ''Suomen uutiset'' (Finnaj novaĵoj) {{fi}} * [https://jennifersandstrom.se/hatet-mot-svensktalande-finland Jennifer Sandström: artikolo ''Hatet mot svensktalande i Finland?'', "Ĉu svedlingvanoj en Finnlando malamatas?"], 7-a de septembro 2016 {{sv}} [[Kategorio:Sveda lingvo]] [[Kategorio:Lingvoj de Finnlando]] [[Kategorio:Lingvopolitiko]] [[Kategorio:politiko de Finnlando]] [[Kategorio:Edukado en Finnlando]] awheijbbjk3vxmcfpf78xwcj7hbg6ro 0 812748 9397785 8907904 2026-06-10T09:28:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397785 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=ES-Z|situo sur mapo2=Hispanio|zomo=10}} '''Abargo''' estas neloĝata loko, kiu apartenas al municipo [[Biel (Zaragozo)]] de [[provinco Zaragozo]], en la komarko [[Cinco Villas (Aragono)|Cinco Villas]] de la historia hispana regiono [[Aragono]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://es.unionpedia.org/i/Abargo |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230227204053/https://es.unionpedia.org/i/Abargo |arkivdato=2023-02-27 }}</ref> == Loknomo == Manuel Benito, en sia verko "La origino de niaj urboj", klasifikas la loknomon Abargo kiel vaskonan-pirenean devenon, en apendico 4 de sia verko.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://antropologiaaragonesa.org/pdf/temas/1.02_El_%20origen_%20de.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-02-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230227204054/https://antropologiaaragonesa.org/pdf/temas/1.02_El_%20origen_%20de.pdf |arkivdato=2023-02-27 }}</ref> == Geografio == Abargo situas apude de la intermonto "Valderrufas", kaj tre proksime de la loko, kie kunfluas aliaj du intermontoj kun ĝi. Ĉirkaŭe de Abargo estas terenoj, kies nomoj estas "Varello de la Rana", "La Refollá" kaj "Luesín". Ĝi estas tre proksime de la municipa limo inter la municipoj Biel kaj Luesia.<ref>[https://mapcarta.com/es/N1242017644]</ref> == Koordinatoj == Jen sekve la geografiaj datenoj de Abargo: {{Div col|cols = 2}} * Latitudo: 42º 23' 37" N. * Longitudo: 0º 57' 18" U. {{Div col end}} == Historio == En la loko estis trovitaj restaĵoj de daŭra prahistoria setlejo.<ref>[https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2293185]</ref> Laŭ la konata historiisto Agustín Ubieto Arteta, la unua mencio pri Abargo datiĝas el la jaro 1073, kolektita en la verko de María Pilar Jerez Martín "Privata dokumentado el Pinatense de 1063 ĝis 1095", bakalaŭra laboro, prezentata en la Fakultato pri Filozofio kaj Belleteroj de la [[Universitato de Valencio]], kurso 1959-1960.<ref>[[:an:Abargo]]</ref> Pascual Madoz, en sia Geografia Statistika Historia Vortaro de Hispanio kaj ĝiaj transmaraj havaĵoj, el la jaro 1847, citas ĝin kiel apartenantan al la municipo Luesia.<ref>[https://books.google.es/books?id=za6Vt00VeoEC&pg=PA423&lpg=PA423&dq=%22Abargo%22+(zaragoza)&source=bl&ots=VH2mxZwR2z&sig=ACfU3U2Kk4FW6WujEjsATclmP0xqlG1Aew&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwi1yvbXtLb9AhVfgv0HHafnBRA4FBDoAXoECAkQAw#v=onepage&q=%22Abargo%22%20(zaragoza)&f=false]</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * Aragona regioneto [[Cinco Villas (Aragono)|Cinco Villas]].<ref>[https://www.aragoneria.com/aragon/comarcas/comarca-cinco-villas.pdf]</ref> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}}{{bibliotekoj}} enrijvpp749azs9s1jpte8ikqqs6ml2 0 817039 9397532 8960521 2026-06-10T01:48:46Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397532 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 50739 ''Gracecook'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 50739 Gracecook |Aliaj_nomoj = '''2000 EY₁₅₆''' ; 2001 HS₅₇ |Dato_de_malkovro = {{dato|11|marto|2000}} |Malkovrinto = ''[[Catalina Sky Survey]]'' |Loko_de_malkovro = [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Usono]]) |Epoko = 2460000.5 {{dato|25|februaro|2023}} TDB |Granda_duonakso = 382,826 [[1 E9 m|Gm]] (2,559 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 295,614 Gm (1,976 AU) |Apoapsido = 470,039 Gm (3,142 AU) |Discentreco = 0,2278 |Periodo = 1495,244 [[tago]]j (4,094 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 17:1 Mer / 20:3 Ven / ~4:1 Ter / ~13:76 Mar / 10:29 Jup --> |Klinangulo = 14,423° |Meza_anomaliangulo = 359,496°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|25|februaro|2023}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 95,669° |Argumento_de_periapsido = 254,703° |Terdistanco_min = 153,064 [[1 E9 m|Gm]] (1,0232 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 4,753 ± 0,115 km |Albedo_geom = 0,263 ± 0,023 |Rotacia_periodo = 0,3219 [[tago]] (7,725 [[horo]]j) |Absoluta_magnitudo = 13,94 }} '''50739 ''Gracecook''''' estas malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]], ne malproksima de la [[orbita resonanco]] 1:4 kun la [[Tero]] Ĝi estis malkovrita la {{daton|11|marto|2000}} en la kadro de la [[astronomio|astronomia]] kampanjo ''[[Catalina Sky Survey]]'', elde la [[Stacio Catalina]] de la [[Observatorio Steward]] proksime de [[Tucson (Arizono)|Tucson]] ([[Arizono]], [[Usono]]). == Nomo == Ĝi estis nomita en memoro de la [[brita]] [[astronomino]] [[Alice Grace Cook]] ([[1877]] – [[1958]]),<ref>[https://uk.news.yahoo.com/asteroid-named-suffolk-female-astronomer-110000040.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuYmluZy5jb20v&guce_referrer_sig=AQAAAF6O9S9ZU2Bflw8L1oLg1AS9-fFDtwAVyQuMt8qQV5CEUskymdgKNVrMqeiwYpliypecRrKb1WESmJD82o0tBEmFwKpj5om0smBaHPzXsnOVvo1SIulv4XmtAyyNC8T2hjOSzEpSYbkng--94F0_WzwrpCbFRwi1cLMyE1wQKh__ Asteroido nomita laŭ astronomino de Suffolk, el ''Yahoo!news] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230331094655/https://uk.news.yahoo.com/asteroid-named-suffolk-female-astronomer-110000040.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuYmluZy5jb20v&guce_referrer_sig=AQAAAF6O9S9ZU2Bflw8L1oLg1AS9-fFDtwAVyQuMt8qQV5CEUskymdgKNVrMqeiwYpliypecRrKb1WESmJD82o0tBEmFwKpj5om0smBaHPzXsnOVvo1SIulv4XmtAyyNC8T2hjOSzEpSYbkng--94F0_WzwrpCbFRwi1cLMyE1wQKh__ |date=2023-03-31 }} {{lingvokodo|en}}</ref> konata kiel talenta observantino. Aniĝinte al la [[Brita Astronomia Asocio]], ŝi observis la [[pasado (astronomio)|pasadon]] de [[Merkuro (planedo)|Merkuro]] en [[1914]] elde sia propra [[observatorio]], kaj estis elektita Anino de la [[Reĝa Astronomia Societo]] en [[1916]]. Konata pro observoj de [[meteoro]]j kaj {{J|polusa lumo}}, ŝi ricevis la [[stipendio]]n [[Edward Charles Pickering|E.C. Pickering]] en [[1920]]. == Notoj kaj referencoj == <references /> <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> ==Eksteraj ligiloj== * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|50739-2000-ey156}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (50001–51000)#50701-50750|Listo de asteroidoj (50001 – 51000)]] |antaŭ = [[(50738) 2000 EA155|(50738) 2000 EA₁₅₅]] |periodo = '''50739 ''Gracecook''''' |post = [[(50740) 2000 EO157|(50740) 2000 EO₁₅₇]] }} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono|Gracecook]] [[Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] d1eg3of5my17g6xtp6xuvt2qh6t4ota 0 827573 9397188 8257151 2026-06-09T14:18:37Z Sj1mor 12103 9397188 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jozef ISRAËLS''' (la [[27-a de januaro|27an‏ de januaro]] [[1824]] - la [[12-a de aŭgusto|12-an de aŭgusto]] [[1911]]) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]] [[Judoj|juda]] [[pentristo]] de la [[Haga skolo (pentroarto)|Haga skolo]], unu el la plej elstaraj nederlandaj artistoj en la dua duono de la [[19-a jarcento]] <ref>Wetering, Ernst van de: ''Rembrandt; The Painter at Work'', page 133. University of California Press, 2000.</ref>. == Vivo == [[Dosiero:Jozef_Israëls1911.jpg|maldekstre|eta|Josef Israëls piediras sur la stranda [[promenado]] en Nederlando en 1911]] Israëls naskiĝis en la urbo [[Groningo (urbo)|Groningen]] en [[Nederlando]], la filo de [[monŝanĝisto]]. Lia patro volis ke li estu [[rabeno]] kaj prizorgis lian judan edukadon. Lia patrino estis tiu kiu rekonis kaj nutris la amon de la knabo por la mondo de [[arto]] kaj [[pentrado]] <ref name="Haaretz">{{cite news|last1=Green|first1=David B.|title=This Day in Jewish History, 1911 - A Man Who Painted Bitter Life as He Saw It Dies|url=https://www.haaretz.com/jewish/2015-08-12/ty-article/this-day-a-painter-of-bitter-life-dies/0000017f-efae-dc28-a17f-ffbfefd70000|access-date=16 April 2023|publisher=Haaretz|date=12 August 2015}}</ref><ref name="rkd">[https://rkd.nl/explore/artists/41177 Jozef Israëls] at the [[Netherlands Institute for Art History]]</ref>. En [[1841]] li estis akceptita kiel studento ĉe la [[Akademio de Belartoj de Amsterdamo|Akademio de Belartoj]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Rijksakademie_van_beeldende_kunsten] en [[Amsterdamo]], kaj poste, ĉe la [[Akademio de Belartoj de Francio|Akademio de Arto en Parizo]], kie li lernis (kiel estis kutima tiutempe) kopii la verkojn de artistoj, kies [[majstroverko]]j ĉeestis en la [[Luvro|Luvro-Muzeo]]. Dum tiu ĉi periodo li estis influita de la [[skolo de Barbizon]] kaj precipe de la verkoj de la nederlanda pentristo [[Ary Scheffer]] <ref>Dieuwertje Dekkers and Anna Wagner. "Israëls." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 24 February 2016.</ref>. En 1847 li revenis de Parizo al Nederlando. En tiu tempo li surmetis sur la [[kanvaso]] temojn prenitajn de la [[historio de Nederlando]] kaj la scenojn el la vivo de judoj, en [[Romantikismo|romantikisma stilo]]. Israëls elstaris en [[Nederlando]], lando kiu havis riĉan tradicion en pentrado. Dum la tempo de la laborado li havis grandan influon sur eŭropa pentrado, kaj li estis bone aprezita ankaŭ fare de [[Vincent van Gogh|Van Gogh]]. Israëls metis fokuson de lia laborado al vivscenoj de la [[Judoj|juda popolo]], tiele liaj pentraĵoj de juda vivo estas plej gravaj en [[juda arto]] de lia tempo. Li ankaŭ multe influis sian filon, la pentriston [[Isaac Israels|Isaac Lazarus Israëls]] <ref name="Haaretz" />. == Influoj kaj efikoj == [[Dosiero:Josef_Israels_001.jpg|eta|376x376px|''Ni maljuniĝas'', 1878]] En [[1843]] Israëls iris al [[Parizo]] dum kvin jaroj. Reveninte al [[Amsterdamo]] li pentris grandajn [[Historia pentrarto|historiajn bildojn]]. En [[1853]] li revenis al Francio kaj vivis iom da tempo en [[Barbizon]]. Dum tiu periodo, la influo de [[franca realismo]] estis videbla en liaj pentraĵoj. Pro grava malsano, li devis haltigi sian laboron por periodo. Resanigita, li estis proponita por vivi en 1855 en la fiŝkaptista vilaĝo de Zandforst, sur la strando proksime de [[Amsterdamo]] kaj vivis kun la lokaj [[fiŝkaptisto]]j, de kiuj li lernis ilian komercon kaj vivmanieron. Tie li komencis pentri realismajn pentraĵojn prezentantajn la konduton de fiŝkaptistoj. La psikologia analizo esprimita en la rutinaj temoj de liaj pentraĵoj kaj lia emocia implikiĝo, igis lin populara pentristo tra Eŭropo. La temoj de liaj verkoj kaj la maniero kiel li pritraktis la elementon de [[lumo]] gajnis al li la flatan [[kromnomo]]n - "[[Rembranto]] de la 19-a jarcento" <ref>In his native land, Israëls was late in life viewed as the "reincarnation of Rembrandt. In 1893, the painter and art critic Jan Veth wrote: ''Rembrandt's great pathos seems to be resurrected in Jozef Israëls''". Wetering, pages 133-4.</ref>. La influo de [[Rembrandt]] al la stilo de Israëls videblas en multaj el liaj pentraĵoj, ekzemple en [[memportreto]]j, kiun li pentris ekde en 1903, kaj en la oleo-pentrado "Novaĵoj el Indonezio". Iliaj zorgoj tuŝis lian koron kaj influis liajn pentraĵojn en tiu tempo, sed verŝajne la plej domina influo sur la stilo kaj labormaniero de Israëls venis de la verkoj de [[Rembrandt]] <ref>Handelsblad (Het) 11 March 1886</ref>. == Stilo == [[Dosiero:Israëls-A_Jewish_Wedding-1903.jpg|eta|250x250ra|''[[:en:A Jewish Wedding|Juda Geedziĝo]]'', 1903]] La pentraĵoj de Israëls reflektas la vivatmosferon de la [[plebo]]j kaj la senrajtigitaj. Israëls estis lojala de sia tuta koro al tiu tipo de [[judismo|juda]] [[humanismo]] kiu vidas [[kompato]]n kiel socian [[devontigo]]n. En liaj pentraĵoj ne estas akraj transiroj aŭ kontrastoj, la [[Paletro|kolorpaletro]] estas malabunda kvankam riĉa je nuancoj kaj la transiroj estas tiuj de lumo kaj [[ombro]], tre rememorigaj pri la pentraĵoj de [[Rembrandt]], en kiuj li serĉas esprimi la [[Realo|realecon]] de tiuj, sur kiuj la ŝarĝo de la vivo ripozas. La temo de multaj el liaj pentraĵoj estas realisma priskribo de momentoj el la reala vivo de homoj de la plej malaltaj tavoloj de la socio <ref>Chisholm, Hugh, ed. (1911). "[[wikisource:1911 Encyclopædia Britannica/Israëls, Josef|Israëls, Josef]]". Encyclopædia Britannica (11th ed.).</ref>. == Galerio == Inter liaj famaj pentraĵoj estas ''Talmid Ĥaĥam'', "''en israel Saba'', ''Sofer Stam'', ''Rabeno'' kaj ''Juda geedziĝo. Tiu lasta'' estis lia ŝatata temo kaj li revenis kaj pentris ĝin plurfoje. En [[Tanĝero]] en Nordafriko li pentris grandan verkon nomitan "Sofer Stam" prezentantan maljunulon klinitan super [[pergameno]] radianta ĝian lumon sur la tuta bildo.<gallery mode="packed" heights="250"> dosiero:Langsmoedersgraf1.jpg|''Langs Moeders Graf'', 1856 dosiero:Jozef_israels_solo_en_mundo.jpg|''[[:en:Alone in the World (1881 painting)|Sola en la mondo]]''. Jozef Israëls, 1881 </gallery> == Literaturo == * Jan Veth, ''Mannen of Betekenis: Jozef Israëls'' * Chesneau, ''Peintres français et étrangers'' * Philippe Zilcken, ''Peintres hollandais modernes'' (1893) * Dumas, ''Illustrated Biographies of Modern Artists'' (1882–1884) * J. de Meester, in Max Roose's ''Dutch Painters of the Nineteenth Century'' (1898) * Jozef Israëls, ''Spain: the Story of a Journey'' (1900). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Gutenberg author|id=Israëls,+Jozef|name=Jozef Israëls}} * Works by or about Jozef Israëls at Internet Archive * [https://web.archive.org/web/20110718091213/http://mushecht.haifa.ac.il/hecht/art/Artist-Collection-eng.aspx?id=5 Hecht Muzeo] * [http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm Virtuala Skotlando]enarkivigita{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160306000000/https://web.archive.org/web/20160306102952/http://www.virtualscotland.co.uk/scotland_articles/famous-scots/george-paul-chalmers.htm |date=2016-03-06 }} de [https://artuk.org/discover/artists/chalmers-george-paul-18331878 BBC] * [https://web.archive.org/web/20171108205432/http://www.middel.org/canon-van-groningen/israels/95-genealogie-israels Genealogio Israels] * [https://rkd.nl/en/explore/artists/41177 biografiaj notoj kaj datoj de Jozef Isräels], en la nederlanda R.K.D. Arkivo * [https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio/kunstenaars/jozef-israels Liberaj bildoj de la arto de Jozef Isräels], en la [[Rijksmuseum]], Amsterdamo * [https://www.youtube.com/watch?v=8eWiuemOd9w&t=199s Video pri la pentraĵoj de la artisto] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Israëls, Jozef}} [[Kategorio:Haga skolo]] [[Kategorio:Nederlandaj judoj]] [[Kategorio:Realismaj pentristoj]] du4l6itnd8dpcy3xmzk0sfuggkjs1so 0 827948 9397348 9352352 2026-06-09T19:32:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397348 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo=Venice International University.png |moto = |lando = Italio |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |regiono-ISO = IT-34 |situo sur mapo=Centra Venecio |situo sur mapo2=Venecio |zomo = 12 |retejo = }} La '''Internacia Universitato en Venecio''' ({{Lang-en|Venice International University}}; mallongigita '''VIU''') estas internacia centro por [[Altnivela instruado|supera edukado]] kaj esplorado situanta sur la malgranda [[insulo]] [[San Servolo]] en la [[laguno de Venecio]]. == Historio == La [[universitato]] estis establita en [[1995]], kun la celo gastigi [[universitata studento|studentojn]] de malsamaj landoj, ofertante studprogramojn por [[postlicencia edukado|progresintaj gradoj]] kaj estante centro por aktiva esplorado en progresintaj organizaj kaj mediaj kampoj. La [[Bakalaŭro|bakalaŭra]] instruplano de la universitato estas fakte unio de pluraj universitatoj tra la mondo (Ĉinio, Sud-Koreio, Japanio, Israelo, Rusio, Svislando, Britio, Germanio, Belgio, Francio, Nederlando, Slovenio, Italio, Sudafriko, Usono kaj Kanado), kiuj ĉiu sendas limigitan nombron da studentoj ĉiun jaron kiuj studas dum unu [[semestro]] en [[Homa scienco|homscienco]] kaj [[Socia scienco|sociosciencoj]] kiel integrita parto de ilia origina instruplano. Aktuale en [[2020]], membreco en la internacia universitato estas 20 universitatoj: * [[Bostona Kolegio]] de [[Usono]] * [[Universitato Duke]] de [[Usono]] * [[Munkena universitato|Ludwig Maximilian Universitato de Munich]], [[Germanio]] (germano: ''Ludwig-Maximilians-Universität'') * [[Universitato de Tel-Avivo]] de [[Israelo]] * Koreia Universitato, [[Seulo]], [[Sud-Koreio|Respubliko de Koreio]] * [[Cinghua Universitato]] de [[Pekino]], [[Ĉinio]] * [[Universitato Ca’ Foscari de Venecio|Ca' Foscari Universitato de Venice]], [[Italio|Italia]] (itala: ''Università Ca' Foscari Venezia'') * [[Universitata IUAV de Venice]], [[Italio]] (itala: ''Università IUAV di Venezia'') * Eŭropa/Eŭropa Universitato ĉe Sankta Petersburg, [[Rusio]] * [[Universitato de Ŭaseda]] de [[Tokio]], [[Japanio]] * [[Universitato de Padovo]], [[Italio]] (itala: ''Università degli Studi di Padova'') * [[Universitato de Bordozio|Universitato de Bordeaux]], [[Francio]] * [[Konsilio Nacia de Esplorado|Nacia Esplora Konsilio (Italio)]] * [[Universitato de Laŭzano]], [[Svislando]] * [[Institut National de la Recherche Scientifique]] de [[Kebekurbo]], [[Kanado]](angle: ''National Institute of Scientific Research'') * [[Universitato de Romo “Tor Vergata”]], [[Italio]] (itala: Università degli Studi di Roma "Tor Vergata") * [[Katolika universitato de Loveno (Flandrio)]] (KU Leuven) de [[Belgio]]. (Nederlande: ''Katholieke Universiteit Leuven'') * [[Universitato de Stellenbosch]], [[Sud-Afriko]] * [[Universitato de Exeter]], [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]] * [[Universitato de Ljubljano]], [[Slovenio]] Krome, la internacia universitato funkcias kun la kunlaboro kaj subteno de la Municipo de [[Venecio]], la itala Ministerio pri Mediprotekto kaj la Itala Nacia Esplorkonsilio. == Studprogramoj == [[Dosiero:San_Servolo_(Venice)_from_the_air.jpg|eta|Aerfoto de la insulo kaj la konstruaĵoj]] La universitato ofertas plurajn studprogramojn: '''Internacia studprogramo por bakalaŭro''' en la kampoj de [[Homa scienco|homaj sciencoj]] kaj [[Socia scienco|sociaj sciencoj]]. Kadre de ĉi tiu programo, studentoj de la eksterlandaj universitatoj kiuj estas membroj de VIU venas por unu-semestra restado sur la insulo dum kiu ili studas kurson en la [[Itala lingvo|itala]] kaj pliajn kursojn laŭ sia elekto. La studoj en la internacia universitato estas integra parto de la gepatra programo de la studentoj, en ilia hejmuniversitato. La [[profesoro]]j prelegantaj dum la programo venas de la membrouniversitatoj de la projekto. '''Studprogramo por Majstreco''' pri [[ekonomiko]] kaj Financado. Daŭro de la programo - unu akademia jaro. '''PhD''' (. Ph.D) en pluraj kampoj: [[ekonomiko]] kaj organizo, media evoluo, retekonomiko kaj informa administrado kaj historio de urba arkitekturo. Ĉiuj studprogramoj en la universitato estas unikaj. La homa teksturo kaj internacia naturo de la universitato faras ĝin unu el la malmultaj universitatoj de sia speco en la mondo. La kursoj en la universitato estas instruataj en la [[Angla lingvo|angla]]. == Esploro == Tri sendependaj esplorinstitutoj estas membroj de la Internacia Universitato: * TeDIS, Centro por Disseminated Intelligence Systems Technology Studies * TEN, la centro por mediaj retoj kaj [[loka daŭripovo]] * ICeSD, la Internacia Centro por [[Subsidiareco]] kaj Evoluo == Famaj fakultatanoj == * [[Caroline Bruzelius]], Profesoro de Arto kaj Arta Historio * [[Orin Starn]], Profesoro de Kultura Antropologio kaj Historio * [[Kristine Stiles]] * [[Josep Montserato i Torentoj]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.univiu.org/ Oficiala retejo] * [https://www.facebook.com/#!/group.php?gid=2259859579&ref=ts/ Venice Internacia Universitato ĉe Facebook] * [https://www.flickr.com/photos/univiu/ Venice Internacia Universitato ĉe Flickr] * [https://twitter.com/univiu/ Venice Internacia Universitato ĉe Pepi] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Italio]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Venecio]] gbr32ouhjr8d32nlhdnjymn2qg53uk4 0 830370 9397356 8599397 2026-06-09T19:41:34Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397356 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 32106 ''Dawngraninger'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 32106 Dawngraninger |Aliaj_nomoj = '''2000 KD₅₈''' ; 1999 BZ₃₄ ;<br />1998 YK₃₂ |Dato_de_malkovro = {{dato|24|majo|2000}} |Malkovrinto = [[LONEOS]] |Loko_de_malkovro = [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]], [[Usono]] |Epoko = 2459600.5 {{dato|25|februaro|2023}} TDB |Granda_duonakso = 378,735 [[1 E9 m|Gm]] (2,531 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 310,864 Gm (2,078 AU) |Apoapsido = 446,606 Gm (2,985 AU) |Discentreco = 0,1792 |Periodo = 1471,343 [[tago]]j (4,028 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 184:11 Mer / 59:9 Ven / 4:1 Ter / 15:7 Mar / 1:3 Jup --> |Klinangulo = 6,894° |Meza_anomaliangulo = 195,472°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|25|februaro|2023}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 111,837° |Argumento_de_periapsido = 169,849° |Terdistanco_min = 158,761 [[1 E9 m|Gm]] (1,06125 [[astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 15,85 }} '''32106 ''Dawngraninger''''' estas asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]], en [[orbita resonanco]] 1:4 kun la [[Tero]] kaj ne malproksima de resonanco 3:1 kun [[Jupitero (planedo)|Jupitero]]. Ĝi estis malkovrita en la kadro de la [[astronomio|astronomia]] kampanjo [[LONEOS]] la {{daton|24|majo|2000}} elde la [[Stacio Anderson Mesa]] de la [[Observatorio Lowell]], [[sudoriento|sudoriente]] de [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]] ([[Arizono]], [[Usono]]). == Nomo == Ĝia nomo honoras la usonan [[scienca esplorado|esploran]] sciencistinon ''Dawn Graninger''<ref>[https://scholar.harvard.edu/dgraninger Dawn Graninger, persona paĝaro (el ''Harvard University''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230726195912/https://scholar.harvard.edu/dgraninger |date=2023-07-26 }} {{lingvokodo|en}}</ref> de la [[Johns Hopkins Applied Physics Laboratory]], aninon de la Enketa Teamo de [[Double Asteroid Redirection Test|DART]]. Ŝi estas spertulino en simulo de alfrapo kaj ŝiaj [[nun en 2023|nuna]] esploro centriĝas sur temojn de [[planeda defendo]], inklude simulojn de kinetika devojigo de alfraponto. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|32106-2000-kd58}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (32001–33000)#32101-32150|Listo de asteroidoj (32001 – 33000)]] |antaŭ = [[32105 Plesko]] |periodo = '''32106 ''Dawngraninger''''' |post = ''[[32107 Ylitalo]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Dawngraninger}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de LONEOS]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000]] poa3x91lj6iwboke19wtjm1evnyoeno 0 831161 9397346 9288058 2026-06-09T19:32:17Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9397346 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=FR |situo sur mapo=Parizo |zomo=13 }} La '''Internacia Astronaŭtika Federacio''' ({{Lang-en|The International Astronautical Federation}}) estas internacia organizaĵo kiu okupiĝas pri eksterteraj aferoj, kaj estas libervola asocio de kosmaj agentejoj, kosmaj industrioj kaj esplorinstitutoj tra la mondo <ref>{{cite web|url=http://www.iafastro.com/index.php/about|title=About Us|publisher=IAF|work=Iafastro website|access-date=11 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327092322/http://www.iafastro.com/index.php/about|archive-date=27 March 2014|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140327092322/http://www.iafastro.com/index.php/about |date=2014-03-27 }}</ref>. Ĉi tiu estas la centra kaj plej grava asocio en la mondo, kiu okupiĝas pri eksterteraj sciencoj kaj eksterteraj teknologioj. La Federacio estis establita en 1951, kaj ĝiaj oficejoj situas en [[Parizo]].[[Dosiero:IAF_members.png|eta|Mapo kun landoj gastiganta IAFajn membrojn en bluo|278x278ra]]La Internacia Federacio por Astronaŭtiko laboras por antaŭenigi okupon en la kampo de [[ekstertero]] por la profito de la homaro, por progresigi sciencon kaj teknologion, kaj por [[Kunlaborado|kunlaboro]] inter siaj diversaj membroŝtatoj. Ĝiaj agadoj inkludas la ĉiujaran Internacian eksterteran Kongreson, internaciajn laborrenkontiĝojn pri specifaj temoj, laborante kunlabore reklamante edukajn projektojn ĉirkaŭ la mondo, kaj publikigante diversajn publikaĵojn en la kampo de [[kosmoesploro]]. La Federacio konservas suborganizaĵojn (vidu malsupre) kaj diversajn agadojn por pliigi konscion pri la graveco de kosmoesploro por la avantaĝo de la homaro. == Premioj == La Internacia Astronaŭtika Federacio aljuĝas plurajn premiojn ĉiujare, inkluzive de: * [[Premio Alain Emile]] * [[Frank Malina Medalo por Astronaŭtiko]] * [[Premio Luigi Napolitano]] == Akademio == La Internacia Akademio por Astronaŭtiko kaj Kosmosciencoj estis establita fare de la Federacio, kaj ĝi laboras por antaŭenigi esploradon en la kampoj de astronaŭtiko tutmonde. La Akademio eldonas la revuon Acta Astronautica, kiu estas konsiderata de multaj implikitaj en la kampo de ekstertero kiel la plej grava scienca revuo en sia fako. La akademio havas pli ol 1,000 akademiulojn de ĉirkaŭ la mondo. La unua prezidanto de la akademio estis [[Theodore von Kármán]]. La [[Premio von Kármán]] estas aljuĝita en lia memoro. La Akademio faras konstantan esploradon pri la sekvaj temoj, per komisionoj kaj esplorgrupoj (parta listo): * Serĉante [[Ekstertera vivo|eksterteran vivon]] * [[Kosmoŝipo|Pilotata esplorado de ekstertero]] * [[kosma propulso|Propulsometodoj de kosmoŝipo]] * [[artefarita gravito]] * [[Luno]] * [[Asteroido]]j * [[Kosmolifto|kosmaj liftoj]] * Ekstertera politiko kaj strategio * [[Astrobiologio]] == Internacia ekstertera jura Instituto == Ĉi tiu esplorinstituto estis establita de la Federacio en 1960 por esti interkonsentita kadro por diskuti temojn ligitajn al ekstertero kaj internacia juro. Kongreso de tiu ĉi instituto okazas ĉiujare, kadre de la Internacia ekstertera Kongreso. Internacia konkurso estas okazigata kiel parto de la ĉiujara konferenco de la Internacia Instituto de ekstertera Juro kaj estas centrita sur [[farsa proceso]], kiu traktas diversajn temojn en la kampo de la ekstertero kaj la aplikon de la diversaj leĝoj kaj leĝoj rilataj al ĝi. == Kongreso == Ĉiujare okazas internacia kongreso dediĉita al diversaj eksterteraj aferoj, kiel la disvolviĝo de lanĉiloj, [[Kosmoveturilo|esplorkosmoŝipo]], konstanta setlado en la kosmo, kosmoleĝo, altnivelaj teknologioj en la kosmo kaj pli. La kongreso okazas ĉiujare en alia lando. En 1994 la kongreso okazis en Jerusalemo. En 1992, la kongreso estis kombinita kun la dujara kongreso de COSPAR (la [[tegmenta organizaĵo]] por ekstertera esplorado) kaj estis anoncita kiel la '''Monda Kosma kongreso''' kaj estis tenita en [[Vaŝingtono]]. La dua tiaspeca kongreso okazis en [[Houston (Teksaso)|Houston]] en 2002. En 2012 la kongreso okazis en [[Napolo]], [[Italio]], en 2013 ĝi okazis en [[Pekino]], kaj en 2014 ĝi okazis en [[Toronto]], [[Kanado]]. Tra la jaroj la konferenco kreskis kaj en 2014 partoprenis pli ol 3.400 homoj, kaj pli ol 2.500 artikoloj estis ricevitaj <ref name="Events for Iafastro">{{cite web|url=http://www.iafastro.org/events/iac/|title=The International Astronautical Congress (IAC)|website=iafastro.org|publisher=IAC|access-date=28 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405050944/http://www.iafastro.org/events/iac|archive-date=5 April 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iafastro.org/events/iac/|title=IAC {{!}} IAF|website=iafastro.org|access-date=2020-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405050944/http://www.iafastro.org/events/iac|archive-date=5 April 2016|url-status=dead}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} * [https://web.archive.org/web/20130830054955/http://www.iac2013.org/dct/page/1 Internacia Astronautical Kongreso 2013] * [http://iislweb.org/ Internacia Instituto de ekstertera juro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220817183359/http://iislweb.org/ |date=2022-08-17 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1951]] [[Kategorio:Organizaĵoj kun sidejo en Parizo]] [[Kategorio:Kosmaj agentejoj]] [[Kategorio:Internaciaj sciencaj organizaĵoj]] rk1qata74jfetht0sic5cya8b32etqy 0 834328 9397462 8342184 2026-06-09T21:23:57Z ThomasPusch 1869 {{ĝermo|Brita Kolumbio}} 9397462 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Regiono |lando = Kanado |regiono = Brita Kolumbio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |regiono-ISO = CA-BC |mapo1 lokumilo = iso |areo_kodo = |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |zomo=8 }} La '''Malalta Ĉeftero''' ({{lang-en|'''Lower Mainland'''}}) estas komunnomo por la [[Metropolaj regionoj|metropola]] areo de la urbo [[Vankuvero]] situanta en la provinco de [[Brita Kolumbio]] en [[Kanado]]. La distrikto kovras areon de 36 303 kvadrataj kilometroj. La regiono estas hejmo al proksimume 3.05 miliono da homoj (59% de la totala populacio de Brita Kolumbio) laŭ la kanada censo de 2021. La regiono enhavas 16 el la 30 plej loĝataj urboj kaj proksimume 60% el totala loĝantaro de la provinco <ref name="2021census2">{{Cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&SearchText=Lower%20Mainland--Southwest&DGUIDlist=2021S05005920&GENDERlist=1&STATISTIClist=1&HEADERlist=0|title=Data table, Census Profile, 2021 Census of Population - Lower Mainland--Southwest [Economic region], British Columbia|access-date=February 10, 2022}}</ref>. La regiono estas la tradicia teritorio de la marbordaj Saliŝoj, kiuj estas lingva kaj kultura grupiĝo. == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- Ne estas == Eksteraj ligiloj == --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{ĝermo|Brita Kolumbio}} [[Kategorio:Geografio de Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] pq1mzge6mp9h9alqdua0vcgb4zdp3uz 9397463 9397462 2026-06-09T21:24:51Z ThomasPusch 1869 9397463 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Regiono |lando = Kanado |regiono = Brita Kolumbio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |regiono-ISO = CA-BC |mapo1 lokumilo = iso |areo_kodo = |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |zomo=8 }} La '''Malalta Ĉeftero''' ({{lang-en|'''Lower Mainland'''}}) estas komuna nomo por la [[Metropolaj regionoj|metropola]] regiono de la urbo [[Vankuvero]] situanta en la provinco de [[Brita Kolumbio]] en [[Kanado]]. La distrikto kovras areon de 36 303 kvadrataj kilometroj. La regiono estas hejmo al proksimume 3.05 miliono da homoj (59% de la totala populacio de Brita Kolumbio) laŭ la kanada censo de 2021. La regiono enhavas 16 el la 30 plej loĝataj urboj kaj proksimume 60% el totala loĝantaro de la provinco <ref name="2021census2">{{Cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&SearchText=Lower%20Mainland--Southwest&DGUIDlist=2021S05005920&GENDERlist=1&STATISTIClist=1&HEADERlist=0|title=Data table, Census Profile, 2021 Census of Population - Lower Mainland--Southwest [Economic region], British Columbia|access-date=February 10, 2022}}</ref>. La regiono estas la tradicia teritorio de la marbordaj Saliŝoj, kiuj estas lingva kaj kultura grupiĝo. == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- Ne estas == Eksteraj ligiloj == --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{ĝermo|Brita Kolumbio}} [[Kategorio:Geografio de Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] 78t9evmqj8quoe5rd1m6m0swfw40ywj 0 834575 9397465 8412351 2026-06-09T21:31:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397465 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 37250 ''Juliemitchell'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 37250 Juliemitchell |Aliaj_nomoj = '''2000 WX₁₈₃''' |Dato_de_malkovro = {{dato|30|novembro|2000}} |Malkovrinto = [[LONEOS]] |Epoko = 2460200.5 {{dato|13|septembro|2023}} TDB |Granda_duonakso = 473,207 [[1 E9 m|Gm]] (3,163 [[astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 395,390 Gm (2,643 AU) |Apoapsido = 551,024 Gm (3,683 AU) |Discentreco = 0,1644 |Periodo = 2054,882 [[tago]]j (5,626 [[jaro#Julia jaro|jaroj]])<!-- 257:11 Mer / 64:7 Ven / 45:8 Ter / 3:1 Mar / 9:19 Jup --> |Klinangulo = 9,186° |Meza_anomaliangulo = 102,141°<br /><small>[[Epoko (astronomio)|Epoko]] : {{dato|13|septembro|2023}}</small> |Longitudo_de_suprenira_nodo = 354,321° |Argumento_de_periapsido = 315,882° |Terdistanco_min = 245,052 [[1 E9 m|Gm]] (1,638 [[astronomia unuo|AU]]) |Diametro = 9,094 ± 0,147 km |Albedo_geom = 0,054 ± 0,004 |Absoluta_magnitudo = 14,15 }} '''37250 ''Juliemitchell''''' estas mezgranda malhela asteroido de la ĉefa [[asteroida zono]] malkovrita dum la [[astronomio|astronomia]] kampanjo [[LONEOS]] la [[30-an de novembro]] [[2000]] elde la [[Stacio Anderson Mesa]] de la [[Observatorio Lowell]], [[sudoriento|sudoriente]] de [[Flagstaff (Arizono)|Flagstaff]] ([[Arizono]], [[Usono]]). Ĝi estas en [[orbita resonanco]] 1:3 kun [[Marso (planedo)|Marso]] == Nomo == Ĝi estas nomita en honoro de la usona [[planedoscienco|planeda sciencistino]] ''Julie Mitchell'',<ref>[https://www.nasa.gov/feature/i-am-artemis-julie-mitchell Mi estas ''Artemis'' : Julie Mitchell, el la paĝaro de la NASA] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221222091027/https://www.nasa.gov/feature/i-am-artemis-julie-mitchell/ |date=2022-12-22 }} {{lingvokodo|en}}</ref> kiu servis kiel kuratorino de la [[NASA]]-a misio [[Programo Artemis|ARTEMIS]] dum la malfacila periodo de frua disvolvo de la malvarma specimena teknologio, kaj ludis centran rolon por disvolvi teknikojn de malvarma [[kometo|kometa]] [[specimen-alveniga misio]].<ref>[https://roundupreads.jsc.nasa.gov/roundup/1512/VERY%20Cool%20Ideas%20Only%20Help%20NASA%20Return%20Frozen%20Moon%20Samples TRE Freŝa Ideo : Helpi NASA por Alvenigi Frostigitajn Lunajn Specimenojn, el ''roundup'' de la NASA] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230828164415/https://roundupreads.jsc.nasa.gov/roundup/1512/VERY%20Cool%20Ideas%20Only%20Help%20NASA%20Return%20Frozen%20Moon%20Samples |date=2023-08-28 }} {{lingvokodo|en}}</ref> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{Minor Planet Center}} * {{JPL Small-Body Database}} * {{Space Reference|37250-juliemitchell-2000-wx183}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (37001–38000)#37201-37250|Listo de asteroidoj (37001 – 38000)]] |antaŭ = [[(37249) 2000 WZ182|(37249) 2000 WZ₁₈₂]] |periodo = '''37250 ''Juliemitchell''''' |post = [[(37251) 2000 WX184|(37251) 2000 WX₁₈₄]] }} {{DEFAŬLTORDIGO:Juliemitchell}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de LONEOS]] n40hqn73cfgq7eg45tz8v60dvra3k17 0 835387 9397235 8877241 2026-06-09T15:04:05Z Sj1mor 12103 9397235 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Christian Gohimont''' (pseŭdonimo: ''Christian Silvain''; naskiĝis la [[6-an de marto|6-an de]] [[6-an de marto|marto]] [[1950]] en [[Eupen]]) estas belga [[Pentrado|pentristo]] kaj grafikisto, plej konata ĉefe pro procezo kiun li en 2023 gajnis en Ĉinio kontraŭ ĉina pentristo kiu [[Plagiato|plagiatis]] lin<ref>(zh) Li Yang, ''[http://global.chinadaily.com.cn/a/201903/09/WS5c831113a3106c65c34eda5f.html The sorry tale of a 'deeply influenced' Chinese artist]'', la 9-an de marto 2019</ref><ref>(en) Blake Brittain, ''[https://news.bloomberglaw.com/ip-law/artist-drops-imitation-claims-against-christies-sothebys Artist Settles Imitation Claims With Christie’s, Sotheby’s]'', Bloomberg, la 28-an de Julio 2020</ref><ref>(en) ''[https://www.archyde.com/chinese-painter-ye-yongqing-found-guilty-of-plagiarism-belgian-painter-christian-silvain-wins-lawsuit/ Chinese painter Ye Yongqing found guilty of plagiarism: Belgian painter Christian Silvain wins lawsui]''t, la 1-an de septembro 2023</ref><ref>(en) Dylan Carter, ''[https://www.brusselstimes.com/671619/belgian-painter-wins-plagiarism-case-in-china Belgian painter wins plagiarism case in China]'', The Brussels Times, la 1-an de Septembro 2023</ref>. == Biografio == Silvain travivis malfacilajn infanajn jarojn, ĉar liaj gepatroj konstante batalis kaj neglektis sian filon. En la aĝo de tri, li estis akceptita de du onklinoj en Eupen, kiuj prizorgis butikon. Du jarojn poste liaj gepatroj disiĝis kaj Silvain restis ĉe siaj onklinoj. La domo estis ornamita interne kun multaj bildoj kaj la junulo interesiĝis pri kopiado de tiuj bildoj. Kiam li frekventis lernejon en Spa, lia talento estis malkovrita kaj alkuraĝigita de la instruistoj. Inter 1964 kaj 1966 ambaŭ liaj onklinoj mortis kaj Silvain tute rompis kun sia familio. Senmone, li iris al Bruselo kaj unue trovis provizoran laboron ĉe la reĝa [[Reĝa Monteatro (Belgio)|teatrejo De Munt-La Monnaie]], kie li renkontis kaj amikiĝis kun [[Maurice Béjart]] kaj [[Jacques Brel]] . Tamen, lia ĉefa intereso daŭre estis pentrado kaj post konatiĝo kun la verkaro de la belga [[Superrealismo|superrealisto]] pentristo [[Paul Delvaux]], Silvain komencis aŭtodidakte akiris la teknikojn de pentraĵo. Same kiel lia amiko Delvaux, li preferis la stilon [[Superrealismo|superrealisman]], sed ankaŭ provis alproprigi la [[Gotika arto|gotikan]] kaj [[Renesanco|renesancan]] stilojn. Ekde 1970 li ekspoziciis siajn verkojn en [[Belgio]], [[Francio]], [[Germanio]] kaj aliaj landoj. == Verkaro == En la fruaj 1980-aj jaroj, Silvain transiris al la tekniko de fotorealismo kaj kreis multajn fasadajn pentraĵojn en la stilo [[Pentrotrompo|trompe-l'oeil]] kaj [[grafitio]]. Proksimume dek jarojn poste li komencis pentri grandajn [[Kanvaso|kanvasojn]] en la stilo [[poparto]], kiujn li dividis en kvadratojn kaj en kiuj li prezentis scenojn de infanaĝo kaj libereco, parte [[Antifrazo|antifraze]], parte malantaŭ kradoj similaj al simbola birdo-kaĝo. [[Dosiero:Christian_Silvain.jpg|eta| 'Kelkaj belaj tagoj'.]] === Tekst-arto === Liaj verkoj estas plenaj de malsimilaj objektoj, rompitaj ludiloj aŭ vortfragmentoj kiel "een paar mooie dagen" (Kelkaj belaj tagoj). En la komenco li ofte uzis fortajn bluajn nuancojn por siaj figuroj, kiujn li aplikis en siaj pli postaj verkoj en ruĝa aŭ blanka koloroj sur malhela fono. En 1992, Silvain starigis fondumon en sia naskiĝurbo por la la kreado de muzeo en Eupen kaj por subteni sian verkaron. Lige kun tiu fondumo, daŭra ekspozicio estis instalita en la kastelo Berg Stockem (Eupen) inter 2009 kaj 2013. == Literaturo == * Adrian Darmon, ''Autour de l'art juif. Peintres, sculpteurs et photographes'', Carnot, 2003, <abbr>p.</abbr> 288. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.silvain.be/index.html Retejo de artisto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200216231245/http://www.silvain.be/index.html |date=2020-02-16 }} * [http://www.silvain.org/index.html Fondumo Christian Silvain] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231209004612/http://silvain.org/index.html |date=2023-12-09 }} * [https://www.boongallery.be/artist/237365/christian-silvain Biografio en boongallery.be] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Silvain, Christian}} [[Kategorio:Superrealismaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Tekst-arto]] lub644l5z9ivs1v5cogvrmqjbhy2upa 0 836500 9397678 9174940 2026-06-10T07:19:06Z Sj1mor 12103 9397678 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Ŝiraz HOŜIARI''' ({{lang-fa|شیرازه هوشیاری'''‏'''}}; la [[15-a de januaro|15-an de januaro]] [[1955]]) estas [[Irano|irana]] [[Skulptisto|skulptistino]] kaj [[instalaĵartisto]]. == Vivo == [[Dosiero:New_East_window_of_St_Martin's_in_the_Fields_-_geograph.org.uk_-_1072810.jpg|alternative=New East Window of St Martin-in-the-Fields (2008) by Shirazeh Houshiary|eta|Nova Orienta Fenestro de [[Sankta Martin-in-the-Fields|St Martin-je-la-Kampoj]] (2008) de Shirazeh Houshiary<ref>{{Cite book|last=Harries|first=Richard|url=https://books.google.com/books?id=rPaqCwAAQBAJ|title=The Image of Christ in Modern Art|date=2016-03-03|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-02790-4|language=en|page=178}}</ref>|266x266ra]]Houshiary naskiĝis kaj kreskis en [[Ŝirazo]], Irano. Ŝi translokiĝis al [[Londono]] en 1973, kaj studis ĉe la Chelsea Lernejo de Arto, Londono (1976-1979) kaj tiam gajnis [[stipendio]]n kiel kompanulo en Cardiff College of Art (1979-1980). Houshiary ekstaris al publika konscio en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis identigita kun aliaj junaj skulptistoj de sia generacio, kiel ekzemple Richard Deacon kaj [[Anish Kapoor]], sed ŝia verkado deviis de ilia pro la forta persa influo en ĝi. Ŝi partumis kun Kapoor spiritan aliron, kun ideologio bazita sur mistika [[Sufiismo|Sufi-]] doktrino, kaj pri [[Ĝalal ad-Din Muhammad Rumi|Ĝalal ad-Din Rumi]], la 13-a-jarcenta persa mistika poeto <ref>[http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid999999961&artistid=1314&page=1&sole=y&collab=y&attr=y&sort=default&tabview=bio "Biografio"] tate.org.uk.</ref>, aldone al kampoj kiel ekzemple [[fiziko]] kaj [[renesanca arto]]. Ŝia verkado inkluzivas pentraĵon, filmon, instalaĵojn, kaj arkitekturajn projektojn. Centra temo en ŝiaj verkoj estas la tendenco de la universo disfali, kaj la homa deziro stabiligi ĝin. {{Refn|[https://theculturetrip.com/middle-east/articles/top-10-female-artists-from-the-middle-east/ Top 10 Female Artists From The Middle East], C. A. Xuan Mai Ardia, Culture Trip, 12 January 2017}} En 1994 Houshiary estis nomumita por la [[Premio Turner]]. En 2008, verkaĵo de ŝi kaj Pip Horn estis instalita en la orienta fenestro de St Martin-in-the-Fields Church en Londono. {{Refn|Glancey, Jonathan, [[The Guardian]], 25 April 2008}} La verkoj de Houshiary estas inkluzivitaj en multaj publikaj kaj privataj kolektoj, inkluzive de la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko|Muzeo de Moderna Arto]] en [[Novjorko]], kaj la [[Tate|Tate Gallerio]] en Londono. En 2005, la artorganizo Creative Time komisiis verkaĵon de Houshiary kaj Horn por la ''Creative Time Art sur la Plaza'' serialo, [4] kiuj havis la monumentan ''Spiroturon'' en Novjorko. Ŝia verkado ankaŭ estis inkluzivita en la ekspozicio de Perry Deftari ''Without Boundary: Seventeen Ways of Looking'', {{Refn|[http://www.moma.org/visit/calendar/exhibitions/83 Without Boundary: Seventeen Ways of Looking]}} ĉe la Muzeo de Moderna Arto en 2006, kaj en la Bienalo de Sidnejo, Aŭstralio, en 2010. {{Refn|[https://web.archive.org/web/20101030113126/http://www.bos17.com/biennale/artist/51 "Shirazeh Houshiary"] 17th Biennale of Sydney. 2010.}} En 2005 (''Veil''), {{Refn|[https://web.archive.org/web/20110715002307/http://oneartworld.com/Lehmann+Maupin/Shirazeh+Houshiary+2006.html "Veil preview"] Oneartworld.com.}} kaj 2008 (''Shroud''), {{Refn|[http://www.artfacts.net/en/exhibition/shirazeh-houshiary-new-york-98531/overview.html "Shroud Preview"] ArtFacts.net.}} Houshiary laboris kun [[animaciisto]] Mark Hechard de Hotbox Studios por krei animaciojn por instalaĵoj ĉe la Lyman Maufan Gallery en Novjorko, kaj la Leeson Galerio en Londono. {{Refn|[http://www.aestheticamagazine.com/gfx/23ShirazehHoushairy.pdf "Shirazeh Houshiary interview"]. ''Aesthetica''. 2008}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.shirazehhoushiary.com/ oficiala retejo] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Houshiary, Shirazeh}} [[Kategorio:Iranaj skulptistoj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Iranaj artistoj]] 4r9ng70h8u2c13x1hf0kk3btfo4j5hz 0 838970 9397357 8989309 2026-06-09T19:46:28Z Arbarulo 135469 9397357 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = {{paĝonomo}} | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Aŭvernjo-Rodano-Alpoj}} | departemento = {{Ain}} | arondismento = [[arondismento Nantua|Nantua]] | kantono = [[kantono {{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}]] | regiono-ISO=FR-01 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = }} '''{{paĝonomo}}''' <!-- - prononco [{{IFA|}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Ain|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Ain]]'', en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]] ({{lang-fr|Auvergne-Rhône-Alpes}} [{{IFA|ovɛʁɲ ʁon alp}}]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la [[arondismento Nantua]] kaj al la [[kantono Plateau d'Hauteville]]. La teritorio havas komunan limon kun [[Chevillard]], [[Les Neyrolles]], [[Saint-Martin-du-Frêne]], [[Vieu-d'Izenave]], [[Champdor-Corcelles]], [[Haut Valromey]], [[Champdor]], [[Corcelles]], [[Le Petit-Abergement]] kaj [[Haut-Valromey]]. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Ain]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- [[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centre|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Ain}} {{ĝermo|Francio}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Ain]] kl02ah2fpz3da0scrn9hp8vv1wxj37e 9397358 9397357 2026-06-09T19:47:19Z Arbarulo 135469 9397358 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = {{paĝonomo}} | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Aŭvernjo-Rodano-Alpoj}} | departemento = {{Ain}} | arondismento = [[arondismento Nantua|Nantua]] | kantono = [[kantono {{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}|{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}]] | regiono-ISO=FR-01 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = }} '''{{paĝonomo}}''' <!-- - prononco [{{IFA|}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Ain|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Ain]]'', en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]] ({{lang-fr|Auvergne-Rhône-Alpes}} [{{IFA|ovɛʁɲ ʁon alp}}]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la [[arondismento Nantua]] kaj al la [[kantono Plateau d'Hauteville]]. La teritorio havas komunan limon kun [[Chevillard]], [[Les Neyrolles]], [[Saint-Martin-du-Frêne]], [[Vieu-d'Izenave]], [[Champdor-Corcelles]], [[Haut Valromey]], [[Champdor]], [[Corcelles (Ain)|Corcelles]], [[Le Petit-Abergement]] kaj [[Haut-Valromey]]. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Ain]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- [[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centre|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Ain}} {{ĝermo|Francio}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Ain]] b87m7p6hkenr16b8eiqtjh5ewrtnvic 0 843920 9397688 8464504 2026-06-10T07:27:03Z Sj1mor 12103 9397688 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto}} '''Brian Clarke''', naskita la 2-an de julio 1953, estas brita [[pentristo]], arkitektura artisto kaj [[gravurado|gravuristo]], konata pro liaj grandskalaj [[vitralo]] kaj [[mozaiko]] projektoj, [[Simbolismo (arto)|simbolisma pentroarto]], scenografioj, kaj kunlaboroj kun gravaj figuroj en [[Moderna arkitekturo|moderna]] kaj [[21-a jarcento|nuntempa]] [[arkitekturo]]. Naskita al laborista familio en la nordo de Anglio, kaj plentempa artstudanto je stipendio antaŭ la aĝo de 13, Clarke atingis eminentecon en la malfruaj 1970-aj jaroj kiel farbisto kaj desegnisto de vitraloj. De la fruaj 1980-aj jaroj li fariĝis grava figuro en internacia nuntempa arto, la temo de pluraj televidaj dokumentarioj kaj kutima gasto de societaj eventoj. Li estas konata pro sia arkitektura arto, produktiva produktado en diversaj amaskomunikiloj kaj polemikaj prelegoj kaj intervjuoj. [[dosiero:Darmstadt nova sinagogo toraujo ĉ.jpg|eta|maldekstra|{{centre|la toraujo kaj ĉirkaŭaj vitraloj en la [[nova sinagogo de Darmstadt]]}}]] Lia praktiko en vitraloj kun kaj sen ligo al arkitekturo, ofte sur monumenta skalo, kondukis al sinsekva novigado de la medio. Ĉi tio inkluzivas la kreadon de vitraloj sen [[plumbo]] kaj la posta pioniro de 'drame plifortigita [[punktismo]]' en vitro, same kiel la kreado de skulptaj vitraloj, analogaj al [[kolaĝo]]j, faritaj ĉefe el plumbo. Aparte la lastaj du progresoj ludas kun la du precipaj karakterizaĵoj de vitraloj: absoluta travidebleco kaj kompleta opakeco. Liaj arkitekturaj vitraloj inkludas kristanajn preĝejojn kaj [[sinagogo]]jn, kompaniajn centralojn kaj hotelojn. Ekzemplo de sakrala arto estas la [[nova sinagogo de Darmstadt]] en [[Germanio]] kaj la [[Palaco de Paco kaj Reamikiĝo]], 62-metrojn alta [[piramido]] en [[Nursultano]], ĉefurbo de [[Kazaĥio]]. {{projektoj}} {{ĝermo|brito}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Clarke, B}} [[Kategorio:Britaj artistoj]] [[Kategorio:Vitralistoj]] i4vhtjjuij0cf9nt2diwzr2cb455dw2 0 844362 9397403 8476914 2026-06-09T20:16:20Z Arbarulo 135469 9397403 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''John MILNOR''' ([[20-an de februaro]] [[1931]]) estas [[Usono|usona]] matematikisto, konata pro siaj laboroj pri la [[partikulara topologio]] kaj la {{j|dinamika sistemo}}. Li ricevis la [[Medalo Fields|Medalon Fields]]<ref>[https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal/fields-medals-1962]</ref> en 1962, la [[Wolf-Premio pri Matematiko|Wolf-Premion]]<ref>[https://wolffund.org.il/john-w-milnor/]</ref> en 1989, la tri kategoriojn de la [[Premio Steele]] en 1982, 2004 kaj 2011 kaj la la [[Abel-Premio|Premion Abel]]<ref>[https://abelprize.no/abel-prize-laureates/2011]</ref> en 2011. == Referencoj == {{referencoj}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Milnor, John}} [[Kategorio:Wolf-premiitoj pri matematiko]] [[Kategorio:Medalo Fields]] [[Kategorio:Geometroj]] [[Kategorio:Topologoj]] [[Kategorio:Usonaj matematikistoj]] [[Kategorio:Abel-Premiitoj]] 8rsxjwck4nekruigg3xfb795l9e9x0w 0 846182 9397812 8817094 2026-06-10T10:11:11Z Sj1mor 12103 9397812 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Presicce-Acquarica | dosiero = Chiesa San Carlo Acquarica.jpg | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | regiono = {{Italio PUG}} | provinco = {{Italio LE}} | latitudo_gradoj = 39 | latitudo_minutoj = 55 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 18 | longitudo_minutoj = 15 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 284 | koord_Y_en_mapo = 236 | alto = 110 | areo = 18 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''acquaricesi'' kaj ''presiccesi'' | patrono = [[Karlo Boromeo]] <small>(Acquarica)</small> kaj [[Sankta Andreo]] <small>(Presicce)</small> | festo = [[4-a de novembro]] <small>(Acquarica)</small>, [[30-a de novembro]] <small>(Presicce)</small> | mapo = ItalyPuglia.png | mapamplekso = 300 }} '''Presicce-Acquarica''' (jen [[itale]], tute historie [[latine]] ''Praesitium-Aquara Capitis'') estas [[komunumo]] de [[Italio]], kreita en majo 2019 el la antaŭaj komunumoj [[Acquarica del Capo]] - {{prononco|akŭaRI:ka del KA:po}} - kaj [[Presicce]] - {{prononco|preZIĉe}}. Ĝi apartenas al la administra regiono [[Apulio]] ([[itale]] ''Puglia'') kaj al la [[provinco Leĉo]] (itale ''Lecce''). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}}<!-- vidu poste --> en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}<ref><!-- por vikidatumoj: je 2022-12-31 estis 9234 -->[https://demo.istat.it/app/?l=it&a=2022&i=D7B loĝantaro, jen fine de 2022, en la retejo ISTAT: serĉu per elekto de Sud/Puglia/Lecce/Presicce-A...] ({{eo}})</ref> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}}<!--por vikidatumoj: je 2022-12-31 estis 221,04 km² --> kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristanaj patronoj estas la sanktuloj [[Karlo Boromeo]] (Acquarica) kaj [[Sankta Andreo]] (Presicce), kies memortagoj sekve estas la komunumaj festotagoj. Najbaraj komunumoj estas {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo|https://www.comune.presicceacquarica.le.it}} ({{it}}) {| |[[Dosiero:Castello medievale di Acquarica del Capo.jpg|eta|maldekstra|290ra|{{centre|la mezepoka kastelo de Acquarica del Capo}}]] |[[Dosiero:Chiesa e colonna Sant'Andrea di Presicce.jpg|eta|maldekstra|290ra|{{centre|la kirko kaj kolono [[sankta Andreo]] en Presicce}}]] |} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|Italio}} {{provinco Leĉo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Apulio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lecce]] i70rpnrgi5pnmvqpsmc2sxack3v51rk 0 858370 9397517 9148669 2026-06-09T23:48:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397517 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''42''' estas privata institucio de [[Altnivela instruado|superedukado]] pri [[informadiko]], kiu estis fondita de Xavier Niel, Nicolas Sadirac (eksa administra direktoro ĉe Epitech) <ref>{{cite web|language=fr|url=http://www.ecrans.fr/42-v-la-les-geeks,16142.html|author=Camille Gévaudan|title="42", v'là les geeks !|website=ecrans|date=2013|access-date=2014-06-24|archive-date=2013-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20131025234049/http://www.ecrans.fr/42-v-la-les-geeks,16142.html|url-status=dead}}.</ref>, Kwame Yamgnane kaj Florian Bucher (eksaj oficiroj ĉe Epitech) <ref>{{cite web|language=fr|url=https://lemonde.fr/education/article/2013/03/26/42-l-etrange-ecole-d-informatique-de-xavier-niel_3148142_1473685.html|author=Damien Leloup|title="42", l'étrange école d'informatique de Xavier Niel|website=lemonde|date=2013}}.</ref>. La lernejo malfermiĝis en Parizo en 2013. La lernejo havas neniujn [[Profesoro|profesorojn]] kaj estas malferma seninterrompo, 24/7. Studentoj estas trejnita tra koleg-al-kolega [[pedagogio]] kaj projekto-bazita lernado. La nomo de 42 estas referenco al la libro ''[[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]]'' de brita aŭtoro [[Douglas Adams]]: en la libro, 42 estas la Respondo al la Lasta Demando de Vivo, la [[Universo]], kaj Ĉio. == Aplikprocezo == Iu ajn 18-jara aŭ pli povas registriĝi kiel kandidato en la retejo <ref>''[https://42wolfsburg.de/application-process/ Aplika Procezo]''. Eo: 42 Wolfsburg Software Engineering School. La 17-an de aŭgusto 2021, kaj la 29-an de decembro 2022 (Angla).</ref>. La elektprocezo komenciĝas per kelkaj atento- kaj logiktestoj dizajnitaj por taksi la kapablon de persono lerni programadon. Sekvas dua elekto nomata ''Piscine'' 'Swimming Pool' (france: ''naĝejo'' ): Kvarsemajna antaŭkurso en la [[C programlingvo]] <ref name=":0">''[https://www.42heilbronn.de/en/admission/ 42Heilbronn | Confeso].'' Prenite la 8-an de aprilo 2021</ref>. == Leciona dezajno kaj trejna kurso == Post ''Piscine'', IT-trejnado daŭras du ĝis kvin jarojn. La lerneja [[didaktiko]] estas inspirita de modernaj instrumetodoj kiuj inkluzivas kunularan pedagogion, projekt-bazitan lernadon kaj memhelpon. Tiamaniere, la studentoj devus subteni unu la alian en sia lernado. Alia specialaĵo estas la formo de instruado organizita en projektoj kaj la ebleco uzi la trejnejojn dum la tuta tago. Dum lerneja tempo, studentoj devas plenumi [[Staĝo|staĝojn]]. Por kvalifiki por staĝo, studento devas esti kompletiginta certan nombron da projektoj kaj trapasinta kvin ekzamenojn. Komence de la trejnado, la fokuso estas sur [[Unikso]] kaj la C-programlingvo. Oni poste laboras kun [[PHP]], [[C++]], OCAML, inter aliaj. Por iuj projektoj la programlingvo povas esti libere elektita. La trejnado ankaŭ koncentriĝas pri [[artefarita intelekto]] kaj [[komputila sekureco]] aŭ kodumado-hakado <ref name=":0" />. La lernejo ankaŭ formis partnerecojn kun aliaj lernejoj (ekz. dezajno kaj fakaj lernejoj) kaj la hakatona okazaĵo. Tio permesas al studentoj eniĝi en kunlaboroj kun membroj de aliaj lernejoj. Post sukcese plenumi la unuan staĝon, studentoj havas la eblon translokiĝi al alia lernejo en la 42-reto. == Historio == En redakciartikolo Xavier Niel 42 prezentis kaj referencas al la [[eduka sistemo]] en Francio <ref name="L'édito de Xavier Niel">{{cite web|url=http://www.42.fr/ledito-de-xavier-niel/|title=L'édito de Xavier Niel|date=2013|language=französisch|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703051034/http://www.42.fr/ledito-de-xavier-niel/|archivedate=2014-07-03|work=42.fr}}</ref>. {{Citaĵo | teksto = "La franca sistemo ne funkcias nuntempe. Ĝi estas krampita inter, unuflanke, universitatoj kiuj ofertas edukadon kiu ne ĉiam kontentigas la bezonojn de la komerca mondo sed estas senpaga kaj alirebla por la plimulto, kaj aliflanke la multekostaj privataj lernejoj, kies edukado estas sufiĉe bona, sed la plej granda parto de la talento ne signifas, ke geniuloj, kiujn oni povus trovi en Francio, estas ignorataj.” | originala teksto = « Aujourd’hui, le système français ne marche pas. Il est coincé entre d’une part l’université, qui propose une formation pas toujours adaptée aux besoins des entreprises mais qui est gratuite et accessible au plus grand nombre, et d’autre part les écoles privées, chères, dont la formation est assez qualitative mais laisse sur le côté de la route le plus grand nombre de talents, voire de génies, que nous pourrions trouver en France. » }} Anoncita la 26an de marto, 2013, 42 estis malfermita en Parizo la 15an de julio, 2013, por la elekta fazo nomita ''La Piscine'' (la naĝejo). la 17an de majo, 2016, 42 anoncis planojn malfermi duan universitatejon en [[Fremont (Kalifornio)|Fremont]], [[Kalifornio]] <ref>{{Cite web|url=https://www.42.us.org/wp-content/uploads/2015/04/CP_42_US_17_05_2016.pdf|title=Press release|access-date=2016-06-10|archive-date=2021-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128083819/https://www.42.us.org/wp-content/uploads/2015/04/CP_42_US_17_05_2016.pdf|url-status=dead}}</ref>. La Fremont universitatejo estis fermita en 2020 <ref>{{Cite web|last=Yamgnane|first=Kwame|title=On the Closing of 42 Silicon Valley from 42 co-founder Kwame Yamgnane|url=https://blog.qwasar.io/blog/on-the-closing-of-42-silicon-valley-from-42-co-founder-kwame-yamgnane|access-date=2023-03-22|website=blog.qwasar.io}}</ref>. Aktuale en 2023, 47 universitatejoj estis malfermita en 26 landoj <ref>{{cite web|title=Celebrating 42 campuses in 25 countries|url=https://42network.medium.com/celebrating-42-campuses-in-25-countries-70ae1a01f699|website=42 The Network|access-date=4 June 2022}}</ref>. Krom la oficiala universitatejo en Parizo, Francio, la lerneja modelo estis adoptita en [[Liono]], [[Reims]] kaj [[Mulhouse]], Francio, tiel kiel en Hispanio, Rumanio, [[Sud-Afriko]], [[Ukrainio]], [[Bulgario]], [[Moldavio]] <ref>[https://www.kyivpost.com/article/content/technology/french-educational-model-to-gamify-it-education-in-ukraine-414132.html French educational model to gamify IT education in Ukraine], ''Kyiv Post'', May 19, 2016</ref>, Belgio, Rusio, Maroko, Nederlando, Indonezio, Finnlando <ref>[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/09/05/1337-l-ecole-marocaine-qui-veut-former-des-genies-du-numerique_5350765_3212.html 1337, l'École qui veut former des génies du numérique], ''[[Le Monde]]'', September 05, 2018</ref>, Germanio <ref>{{Cite web|title=About 42 Wolfsburg {{!}} The radical new coding school, now in Germany. - Home|url=https://42wolfsburg.de/about.html|access-date=2020-09-08|website=42wolfsburg.de|archive-date=2020-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200915014533/https://42wolfsburg.de/about.html|url-status=dead}}</ref>, [[Adelajdo|Adelaide]], Aŭstralio <ref>{{Cite web|last=Australia|first=Premier of South|date=2021-03-15|title=42 to open first Australian campus in Adelaide|url=https://www.premier.sa.gov.au/news/media-releases/news/42-to-open-first-australian-campus-in-adelaide|access-date=2021-11-23|website=Premier of South Australia|archive-date=2021-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20211123232654/https://www.premier.sa.gov.au/news/media-releases/news/42-to-open-first-australian-campus-in-adelaide|url-status=dead}}</ref>, [[Armenio]] <ref>{{Cite web|date=2021-03-30|title=42 Yerevan Coding School Opens Its Doors at TUMO|url=https://www.civilnet.am/news/590192/42-yerevan-school-coding-armenia-programming-france-it-informatic-education-tumo/?lang=en|access-date=2022-07-03|website=CIVILNET}}</ref>, la Unuiĝintaj Arabaj Emirolandoj <ref>{{cite web|url=https://42abudhabi.ae/|title=42 Abu Dhabi|website=42 Abu Dhabi}}</ref>, [[Londono]] <ref>{{cite web|url=https://42london.com/|title=42 London|website=42 London}}</ref>, [[Kebekio]], Kanado <ref>Campus 42 Québec https://42quebec.com (French) Retrieved 10 August 2021</ref>, [[Bankoko]] <ref>{{cite web|title=THE FOUNDING OF 42 BANGKOK|url=https://www.42bangkok.com/about-us|access-date=2022-10-11}}</ref>, [[Florenco]] <ref>{{cite web|url=https://42firenze.it/|title=42 Firenze|website=42 Firenze}}</ref>, [[Romo]] <ref>{{cite web|url=https://42roma.it/|title=42 Roma|website=42 Roma}}</ref>, [[Laŭzano|Lausanne]], [[Svislando]] <ref>Campus 42 Lausanne https://42lausanne.ch (French) Retrieved 27 June 2022</ref> kaj Turkio. === Listo de lernejoj === {| class="wikitable sortable" |+Listo de Lernejoj en la reta organizaĵo de 42 <ref>{{Cite web|title=42 Schools {{!}} 42 - A Global Network of IT Campuses|url=https://www.42network.org/42-schools/|access-date=2023-04-07|website=42network.org}}</ref> !Nomo !Loko !Fondo-jaro !Oficiala retejo |- |42 Yerevan |{{Flago|Armenio}}, [[Erevano]] |2020 |[https://42yerevan.am/ 42yerevan.am] |- |42 Adelaide |{{Flago|Aŭstralio}}, [[Adelajdo]] |2021 |[https://www.42adel.org.au/ 42adel.org.au] |- |42 Vienna |{{Flago|Aŭstrio}}, [[Vieno]] |2022 |[https://www.42vienna.com/ 42vienna.com] |- |19 (Antwerp) |{{Flago|Belgio}}, [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]] | |[https://campus19.be/ campus19.be] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240321200947/https://campus19.be/ |date=2024-03-21 }} |- |19 (Brussels) |{{Flago|Belgio}}, [[Bruselo]] | |[https://campus19.be/ campus19.be] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240321200947/https://campus19.be/ |date=2024-03-21 }} |- |42 Belo Horizonte |{{Flago|Brazilo}}, [[Bel-Horizonto]] | |[https://www.42bh.org.br/ 42bh.org.br] |- |42 Rio |{{Flago|Brazilo}}, [[Rio-de-Ĵanejro]] | |[https://42.rio/ 42.rio] |- |42 São Paulo |{{Flago|Brazilo}}, [[San-Paŭlo (urbo)|São Paulo]] | |[https://www.42sp.org.br/ 42sp.org.br] |- |42 Québec |{{Flago|Kanado}}, [[Kebekurbo]] |2021<ref>{{Cite web|last=Ouellet|first=Isabelle|date=2020-07-02|title=First Piscines announcement!|url=https://42quebec.com/en/blog/first-piscines-announcement/|access-date=2023-04-07|website=42 Québec|language=en}}</ref> |[https://42quebec.com/ 42quebec.com] |- |42 Prague |{{Flago|Ĉeĥio}}, [[Prago]] |2022 |[https://www.42prague.com/ 42prague.com] |- |Hive |{{Flago|Finnlando}}, [[Helsinko]] |2019<ref>{{Cite web|last=Hive|title=Hive Helsinki trains the next generation of world-class coders. We want to give people from all walks of life the tools to solve problems of tomorrow.|url=https://hive.fi/en/about-hive|access-date=2023-04-07|website=About Hive}}</ref> |[https://www.hive.fi/en/ hive.fi] |- |42 Angoulême |{{Flago|Francio}}, [[Angoulême]] | |[https://42angouleme.fr/ 42angouleme.fr] |- |42 Le Havre |{{Flago|Francio}}, [[Havro]] | |[https://www.42lehavre.fr/ 42lehavre.fr] |- |42 Lyon |{{Flago|Francio}}, [[Liono]] | |[https://42lyon.fr/ 42lyon.fr] |- |42 Mulhouse |{{Flago|Francio}}, [[Mulhouse]] | |[https://www.42mulhouse.fr/en/ 42mulhouse.fr] |- |42 Nice |{{Flago|Francio}}, [[Nico]] |2020<ref>{{Cite web|title=42 Nice Région Sud|url=https://www.42nice.fr/|access-date=2023-04-07|website=42nice.fr|language=fr}}</ref> |[https://www.42nice.fr/ 42nice.fr] |- |42 Paris |{{Flago|Francio}}, [[Parizo]] |2013 |[https://42.fr/en/homepage/ 42.fr] |- |42 Perpignan Occitanie |{{Flago|Francio}}, [[Perpinjano]] | |[https://42perpignan.fr/ 42perpignan.fr] |- |42 Berlin |{{Flago|Germanio}}, [[Berlino]] |2022 |[https://42berlin.de/ 42berlin.de] |- |42 Heilbronn |{{Flago|Germanio}}, [[Hajlbrono]] | |[https://www.42heilbronn.de/en/ 42heilbronn.de] |- |42 Wolfsburg |{{Flago|Germanio}}, [[Wolfsburg]] |2021 |[https://42wolfsburg.de/ 42wolfsburg.de] |- |42 Firenze |{{Flago|Italio}}, [[Florenco]] | |[https://42firenze.it/ 42firenze.it] |- |42 Roma |{{Flago|Italio}}, [[Romo]] | |[https://42roma.it/ 42roma.it] |- |42 Tokyo |{{Flago|Japanio}}, [[Tokio]] | |[https://42tokyo.jp/ 42tokyo.jp] |- |42 Amman |{{Flago|Jordanio}}, [[Amano]] | | |- |42 Luxembourg |{{Flago|Luksemburgo}}, [[Luksemburgo (urbo)|Luxembourgo]] | |[https://42luxembourg.lu/ 42luxembourg.lu] |- |42 Kuala Lumpur |{{Flago|Malajzio}}, [[Kuala-Lumpuro]] | |[https://42kl.edu.my/ 42kl.edu.my] |- |1337 Ben Guérir |{{Flago|Maroko}}, [[Ben Gerir]] | |[https://1337.ma/fr/ 1337.ma] |- |1337 Khouribga |{{Flago|Maroko}}, [[Ĥuribga]] | |[https://1337.ma/fr/ 1337.ma] |- |42 Warsaw |{{Flago|Pollando}}, [[Varsovio]] |2023 |[https://42warsaw.pl/ 42warsaw.pl] |- |42 Lisboa |{{Flago|Portugalio}}, [[Lisbono]] | |[https://www.42lisboa.com/ 42lisboa.com] |- |42 Porto |{{Flago|Portugalio}}, [[Porto]] |2022 |[https://42porto.com/ 42porto.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240418101321/https://www.42porto.com/ |date=2024-04-18 }} |- |School 21 |{{Flago|Rusio}}, [[Kazano]] | |[https://21-school.ru/ 21-school.ru] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240312063214/https://21-school.ru/ |date=2024-03-12 }} |- |School 21 |{{Flago|Rusio}}, [[Moskvo]] | |[https://21-school.ru/ 21-school.ru] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240312063214/https://21-school.ru/ |date=2024-03-12 }} |- |School 21 |{{Flago|Rusio}}, [[Novosibirsko]] | |[https://21-school.ru/ 21-school.ru] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240312063214/https://21-school.ru/ |date=2024-03-12 }} |- |School 21 |{{Flago|Rusio}}, [[Surguto]] | |[https://21-school.ru/ 21-school.ru] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240312063214/https://21-school.ru/ |date=2024-03-12 }} |- |42 Singapore |{{Flago|Singapuro}}, [[Singapuro]] | |[https://www.42singapore.sg/ 42singapore.sg] |- |42 Seoul |{{Flago|Sud-Koreio}}, [[Seulo]] | |[https://42seoul.kr/ 42seoul.kr] |- |42 Alicante |{{Flago|Hispanio}}, [[Alakanto]] | |[https://www.42alicante.com/ 42alicante.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230603140505/https://www.42alicante.com/ |date=2023-06-03 }} |- |42 Barcelona |{{Flago|Hispanio}}, [[Barcelono]] | |[https://www.42barcelona.com/ 42barcelona.com] |- |42 Madrid |{{Flago|Hispanio}}, [[Madrido]] |2019 |[https://www.42madrid.com/ 42madrid.com] |- |42 Málaga |{{Flago|Hispanio}}, [[Malago]] | |[https://www.42malaga.com/ 42malaga.com] |- |42 Urduliz |{{Flago|Hispanio}}, [[Urduliz]] | |[https://www.42urduliz.com/ 42urduliz.com] |- |42 Lausanne |{{Flago|Svislando}}, [[Laŭzano]] | |[https://42lausanne.ch/ 42lausanne.ch] |- |42 Bangkok |{{Flago|Tajlando}}, [[Bankoko]] |2019 |[https://www.42bangkok.com/ 42bangkok.com] |- |Codam |{{Flago|Nederlando}}, [[Amsterdamo]] | |[https://www.codam.nl/ codam.nl] |- |42 Istanbul |{{Flago|Turkio}}, [[Istanbulo]] |2021 |[https://42istanbul.com.tr/ 42istanbul.com.tr] |- |42 Kocaeli |{{Flago|Turkio}}, [[İzmit]] |2021 |[https://42kocaeli.com.tr/ 42kocaeli.com.tr] |- |42 Abu Dhabi |{{Flago|Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj}}, [[Abudabio (urbo)|Abudabio]] | |[https://42abudhabi.ae/ 42abudhabi.ae] |- |42 London |{{Flago|Unuiĝinta Reĝlando}}, [[Londono]] | |[https://42london.com/ 42london.com] |- |1337 Med |{{Flago|Maroko}}, [[Tetuano]] | |[https://1337.ma/fr/ 1337.ma] |- |42 Luanda |{{Flago|Angolo}}, [[Luando]] |2023 |[https://42luanda.com/ 42luanda.com] |- |42 Antananarivo |[[Dosiero:Flag_of_Madagascar.svg|senkadra|24x24ra]] [[Antananarivo]], [[Madagaskaro]] | |[https://42antananarivo.mg 42antananarivo.mg] |} === Pliaj lernejoj === # '''AKADEMIO+PLUS''' (Rumanio - fondita en 2014): Ĉe AKADEMIO + PLUS, noviga aliro al edukado: laboro pri projektoj, kunlernado, mezureblaj rezultoj, kun la celo instigi [[teamlaboro]]n. La studprogramo estas limigita al du jaroj. La lernejo baziĝas sur 42 lernprogramoj <ref>{{cite web|url=https://www.academyplus.ro/|title=ACADEMY+PLUS|website=Academy Plus|accessdate=2019-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181009013121/https://www.academyplus.ro/|archivedate=2018-10-09|url-status=dead}}</ref>. # '''WeThinkCode''' (Sudafriko - fondita en 2016): WeThinkCode estas nova speco de teknologia inkubatoro dizajnita por ekstermi la mankon de kapabloj en informa teknologio. La misio de WeThinkCode estas identigi kaj trejni la estontan kodigan talenton de Afriko. Surbaze de la instruplano en lernejo 42 <ref>{{cite web|url=https://www.wethinkcode.co.za/|title=WeThinkCode|website=We Think Code}}</ref>. # '''AKADEMIO+MOLDOVA (Moldova - fondita en 2016): alternativa kaj senpaga''' IT- lernejo , lanĉita de Fondaĵo IT Moldavio kunlabore kun Academy + Plus Cluj-Napoca kaj 42 en Parizo <ref>{{cite web|url=https://www.academyplus.md/|title=ACADEMY+PLUS Moldova|website=Academy Plus Moldova|access-date=2016-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160715051631/http://academyplus.md/|archive-date=2016-07-15|url-status=dead|df=}}</ref>. # '''UNIT Factory''' (Kijvo, Ukrainio - fondita en 2016): fondita kiel komuna projekto de la fondo de Vasilij Ĥmelnitskij nomita "K.Fund" kaj 42 subtenata de publika institucio "Osvytoria" <ref>{{cite web|url=https://unit.ua//|title=UNIT Factory|last=|first=|date=|website=UNIT Factory|publisher=|access-date=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180424145735/https://unit.ua/|archivedate=2018-04-24|url-status=dead}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|https://42.fr}} {{PlurajLingvokodoj|fr}} * {{Oficiala retejo|https://42.us.org}} {{PlurajLingvokodoj|en}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Privataj lernejoj]] [[Kategorio:Organizaĵoj por supera instruado en Francio]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2013]] [[Kategorio:Instruado en Parizo]] [[Kategorio:Edukado en Kalifornio]] [[Kategorio:Edukado en Armenio]] [[Kategorio:Edukado en Aŭstralio]] [[Kategorio:Edukado en Aŭstrio]] [[Kategorio:Edukado en Belgio]] [[Kategorio:Edukado en Brazilo]] [[Kategorio:Edukado en Kanado]] [[Kategorio:Edukado en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Edukado en Finnlando]] [[Kategorio:Edukado en Francio]] [[Kategorio:Edukado en Germanio]] [[Kategorio:Edukado en Italio]] [[Kategorio:Edukado en Japanio]] [[Kategorio:Edukado en Jordanio]] [[Kategorio:Edukado en Luksemburgo]] [[Kategorio:Edukado en Malajzio]] [[Kategorio:Edukado en Maroko]] [[Kategorio:Edukado en Pollando]] [[Kategorio:Edukado en Portugalio]] [[Kategorio:Edukado en Rusio]] [[Kategorio:Edukado en Singapuro]] [[Kategorio:Edukado en Sud-Koreio]] [[Kategorio:Edukado en Hispanio]] [[Kategorio:Edukado en Svislando]] [[Kategorio:Edukado en Tajlando]] [[Kategorio:Edukado en Nederlando]] [[Kategorio:Edukado en Turkio]] [[Kategorio:Edukado en Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] [[Kategorio:Edukado en Britio]] [[Kategorio:Edukado en Angolo]] [[Kategorio:Edukado en Madagaskaro]] bht01yjszyrlcjrbwac4gpk6an6741z 2 867706 9397281 8957338 2026-06-09T17:41:22Z Rémi sim 205328 9397281 wikitext text/x-wiki Mi estas franca studento. Mi ĉefe kontribuas al [[OpenStreetMap|Openstreetmap]]. [[:fr:Utilisateur:Rémi_sim|Franca uzanta paĝo]] Mi estas ankoraŭ lernanto de la lingvo. Lastatempe mi aldonis kaj ĝisdatigis paĝojn pri [[arto]], precipe [[kino]]. == Kontaktu min : == Per [[Discord]] : r3ms {{Babel |align=left |color=yellow |fr |eo-2 |en-3 |de-1 |tok-1 |! |kino |OpenStreetMap |- |devenlando =Normandio |devenloko =La Chapelle-Longueville |lando=Francio |loko=Ivry-sur-Seine |nomo=Rémi }} == Artikoj por verki == * {{Ill|trad=VW Voyou|lingvo=fr}} bonda6gdkwkasdrnwygj4rfy6dkm372 0 870042 9397669 9205280 2026-06-10T07:11:04Z Sj1mor 12103 9397669 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Frank STELLA''' estis [[usono|usona]] artisto, pli specife pentristo, skulptisto kaj grafikisto. Li naskiĝis la {{daton|12|majo|1936}} en [[Malden (Masaĉuseco)|Malden]], [[kantono Middlesex (Masaĉuseco)|kantono Middlesex]], [[Masaĉuseco]] kaj mortis la {{daton|4|majo|2024}} en [[Manhatano]], [[Novjorko]]. [[Dosiero:Briefmarke Frank Stella d4 1997.jpg|eta|maldekstre|{{centre|[[Poŝtmarko]] de [[Germanio]] pri Frank Stella, 1997}}]] Li agadis en la kampoj de [[Minimumismo]] kaj [[abstraktismo]]. Influis lin la [[abstrakta ekspresionismo]] de [[Jackson Pollock]] kaj Franz Kline. ==Bibliografio== * Busch, Julia M.: ''A decade of sculpture: the 1960s'', Associated University Presses, 1974; ISBN 0-87982-007-1 * Frank Stella kaj Franz-Joachim Verspohl: ''The Writings of Frank Stella. Die Schriften Frank Stellas'', Verlag der Buchhandlung König, 2001; ISBN 3-88375-487-0, ISBN 978-3-88375-487-1 (dulingva) * Frank Stella kaj Franz-Joachim Verspohl: ''Heinrich von Kleist by Frank Stella'', Verlag der Buchhandlung König, 2001; ISBN 3-88375-488-9, ISBN 978-3-88375-488-8 (dulingva) * Frank Stella kaj Siri Engberg: ''Frank Stella at Tyler Graphics'', Walker Art Center, 1997; ISBN 9780935640588 {{ĝermo|artisto}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Stella, Frank}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj usonanoj]] b78qd4m3thlh39fd968fxo5folbixms 9397674 9397669 2026-06-10T07:13:27Z Sj1mor 12103 9397674 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Frank STELLA''' estis [[usono|usona]] artisto, pli specife pentristo, skulptisto kaj grafikisto. Li naskiĝis la {{daton|12|majo|1936}} en [[Malden (Masaĉuseco)|Malden]], [[kantono Middlesex (Masaĉuseco)|kantono Middlesex]], [[Masaĉuseco]] kaj mortis la {{daton|4|majo|2024}} en [[Manhatano]], [[Novjorko]]. [[Dosiero:Briefmarke Frank Stella d4 1997.jpg|eta|maldekstre|{{centre|[[Poŝtmarko]] de [[Germanio]] pri Frank Stella, 1997}}]] Li agadis en la kampoj de [[Minimumismo]] kaj [[abstraktismo]]. Influis lin la [[abstrakta ekspresionismo]] de [[Jackson Pollock]] kaj Franz Kline. ==Bibliografio== {{Projektoj}} * Busch, Julia M.: ''A decade of sculpture: the 1960s'', Associated University Presses, 1974; ISBN 0-87982-007-1 * Frank Stella kaj Franz-Joachim Verspohl: ''The Writings of Frank Stella. Die Schriften Frank Stellas'', Verlag der Buchhandlung König, 2001; ISBN 3-88375-487-0, ISBN 978-3-88375-487-1 (dulingva) * Frank Stella kaj Franz-Joachim Verspohl: ''Heinrich von Kleist by Frank Stella'', Verlag der Buchhandlung König, 2001; ISBN 3-88375-488-9, ISBN 978-3-88375-488-8 (dulingva) * Frank Stella kaj Siri Engberg: ''Frank Stella at Tyler Graphics'', Walker Art Center, 1997; ISBN 9780935640588 {{ĝermo|artisto}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Stella, Frank}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj usonanoj]] nmukeejmnj0ac7rsdxcm6ebvlsli5f5 0 874138 9397633 9268692 2026-06-10T06:41:33Z Sj1mor 12103 9397633 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Karl STAUDINGER''' (naskiĝinta la {{Daton|30|3|1874}} en [[wies (Stirio)|Wies]], mortinta la {{daton|29|11|1962}} en [[Sonneberg]]) estis [[aŭstrio-Hungario|aŭstra]] kaj [[germanio|germana]] pentristo, grafikisto kaj artopedagogo. == Vivo == Unue Staudinger trejniĝis kiel paperteknikisto kaj litografisto. En 1892 iris li [[Munkeno]]n frekventonte la privatan pentradolernejon de [[Heinrich Knirr]], kies lernantoj esti ankaŭ [[Paul Klee]], [[Emil Orlik]] kaj [[Fabius von Gugel]]. Inter 1895 kaj 1904 studis Staudinger ĉe [[Franz von Stuck]] ĉe la munkena Akademio de [[vidaj artoj]]. En 1906 Staudinger estis, apud ekz. [[Lyonel Feininger]], [[Karl Pommerhanz]], [[Lothar Meggendorfer]], artisto farante [[bildliteraturo]]n por la germanlingva dimanĉa eldono de [[Chicago Tribune]].<ref>[https://www.lambiek.net/artists/s/staudinger_karl.htm komikso de Staudinger] el ''Chicago Tribune'', 1906</ref> Liajn agadojn ŝatis duko [[Georgo la 2-a (Saksio-Meiningen)]] kiu nomumis lin en 1912 posteulo de [[Reinhard Möller]] por estri la Industrilernejon de Sonneberg. Ĝis la eksplodo de la [[Unua mondmilito]] instruadis Staudinger pentradon, desegnadon kaj anatomion. En 1918, post soldatado por Aŭstrio-Hungario, li revenis al Sonneberg gravante kiel modelfaranto por la arta-pedagogia ludildezajnado. Kiel fakprofesoro li apogis la reformmovadon ''Bund Entschiedener Schulreformer''. Pro la [[Granda Depresio]] la ludila kaj ceramika industrio kolapsis kaj Staudinger finis laboradon en Sonneberg en la jaro 1929-a. Tiutempe li membris ĉe la porartistaj ligoj ''Reichsverband bildender Künstler Deutschlands'', ''Deutscher Künstler-Verband „Die Juryfreien“'' kaj [[Deutscher Werkbund]]. Staudinger elmigris (ĝis 1933) al [[Kolombio|Kolombujo]] transprenonte la estradon de la artmetilernejo ''Escuela de Artes y Oficios'' je [[Cúcuta]]. Post reveno en 1933 li nomumiĝis profesoro kaj li re-transprenis la gvidadon de Industrilernejo. En la lerneja komplekso troviĝis ankaŭ la [[Germana muzeo pri ludiloj (Sonneberg)|Germana muzeo pri ludiloj]] kiun Staudinger intertempe paralele gvidis. Sed en 1937, kontraŭ lia volo, la lernantoj devis cedi la tutan domon por muzea uzo, kvankam la ejo komence estis konstruita kiel lernejo. Pro diversaj seniluziiĝoj kaj kreskanta premo fare de [[NSDAP]] li rezignis pri la lerneja estrado en 1937 kaj iĝis liberprofesia ilustristo kaj artisto (ĝismorte). Sekvanto lia kiel lernejestro estis [[Otto Keil]], kiu daŭrigis la altan nivelon de la instruigejo kaj ĉiam flegis kontaktojn kun Staudinger. Inter 1951 kaj 1960 la lernejo evoluis je ''faklernejo pri aplikataj artoj''; ke tio eblis estis ankaŭ la merito de Staudinger. Disĉiploj liaj estis i.a. [[Werner Stötzer]], [[Gerhard Rommel]] kaj [[Franz Kürschner]]. Honore al li oni nomis en Sonneberg straton por li ''Karl-Staudinger-Straße''. == Verkoj == === Skribaĵoj === * ''Der deutsche Soldat mit Waffe und Werkzeug''. (Militär-Bilderbuch) Verlag Attenkofer, Straubing 1910. * ''Kind und Spielzeug''. (=Entschiedene Schulreform, 4) Verlag Ernst Oldenburg, Leipzig 1923. === Libraj ilustraĵoj (elekto) === * [[Karl May]]: ''Durchs wilde Kurdistan''. Karl-May-Verlag, Radebeul 1930. * Emil Fischer: ''Peke-Wotaw. Ein deutscher Junge unter Indianern''. Verlag Franckh, Stuttgart 1940. * Dr. Owlglass (eld.): ''Auf den Nachttisch zu legen. Eine kleine Bettpostille''. Spemann Verlag, Stuttgart 1942. * [[Joachim Ringelnatz]]: ''Überall ist Wunderland''. Verlag Greiner, Stuttgart 1944. * [[Alois Theodor Sonnleitner]]: ''Die Höhlenkinder''. (Trilogie) Verlag Franckh, Stuttgart 1948. == Literaturo == * Willy Oskar Dreßler (eld.): ''Dresslers Kunsthandbuch'', nova eldono, volumo 2. Berlin 1930, p. 974-975 * "Staudinger, Karl", ĉe: Detlef Lorenz: ''Reklamekunst um 1900. Künstlerlexikon für Sammelbilder''. Berlin : Reimer, 2000, ISBN 3-496-01220-X, p. 178-179 == Eksteraj ligiloj == {{commonscat}} == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Staudinger, Karl}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj grafikistoj]] [[kategorio:Aŭstraj artistoj]] [[Kategorio:Ilustristoj]] [[Kategorio:Dezajnistoj]] [[Kategorio:Germanaj pedagogoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1874]] [[Kategorio:Mortintoj en 1962]] 8g9du5zxr6vwygu5yvkv484v3k9if65 0 876521 9397411 8797042 2026-06-09T20:19:56Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397411 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[..]]'' ekde [[20]] kaj en la * [[angla nacia teamo de futbalo|angla nacia teamo]] ekde [[20]] }} '''{{paĝonomo}}''' aŭ je plena nomo ''x'', naskiĝis {{naskiĝdato|1999}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun {{aĝo|1999}}-jara - estas angla profesia futbalisto. Ekde la jaro [[20]] li estas membro de la vira [[angla nacia teamo de futbalo]]. La interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] kaj la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] - en ĉiuj matĉoj li rekoneblis per la ĉemiza numero "14". Krome li ekde la jaro [[20]] konkuras en la unua vira teamo de la futbala klubo ''[[..]]''. {{projektoj}} {{angla nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{angla nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{angla nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|}} [[Kategorio:Anglaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Britio]] 1f1x19a9cybx1488chc8231q30ai5uo 0 881722 9397502 8958188 2026-06-09T23:00:35Z Kani 670 9397502 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Bluorela alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Blue-eared Kingfisher 0A2A2569.jpg |dosiero larĝo = 300px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Bluorela alciono'''<br/>''Alcedo meninting'' |statuso = LC |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Alcedo meninting'' |volume=2016 |page=e.T22683042A92974788 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683042A92974788.en |access-date=12 November 2021}}</ref> |dunomo = ''Alcedo meninting'' |dunomo aŭtoritato = [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1821 |vikispecio = Alcedo meninting |komunejo = Alcedo meninting }} '''Bluorela alciono''' aŭ '''Bludorsa alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo meninting'') estas [[specio]] de birdoj el [[familio (biologio)|familio]] [[Alcededoj]] (aŭ alcionoj) kaj subfamilio [[riveralcionoj]]. Ĝia [[arealo]] estas en [[Azio]] kaj ikludas {{N|Hindia subkontinento}} kaj {{N|Sudorienta Azio}}. Ĝia preferata [[habitato]] estas densaj arbaroj, kie tiuj ĉi birdoj renkonteblas apud [[rojo]]j ĉasante fiŝojn kaj aliajn akvajn vertebrulojn. Aspekte bluorela alciono similas al pli kutima kaj disvastigita [[Eŭropa alciono]] (''Alcedo atthis''), sed havas pli malhelan bluan kronon kaj pli malhele rufajn malsuprajn partojn de la [[plumaro]], kaj ne havas la rufan strion super oreloj. Iĉoj havas plene nigran [[beko]]n dum inoj havas ruĝecan malsupran [[makzelo]]n. Oni agnoskas kelkajn [[subspecio]]jn diferencajn je grando kaj detaloj de kolorigo. ==Taksonomio== Bluorela alciono estas formale priskribita kiel specio far Usona naturalisto [[Thomas Horsfield]] en [[1821]] sub [[dunomo]] ''Alcedo meninting'', kun kiu ĝi restas ĝis nun.<ref>{{ cite journal | last=Horsfield | first=Thomas | author-link=Thomas Horsfield | year=1821 | title=Systematic arrangement and description of birds from the island of Java | journal=Transactions of the Linnean Society of London | series=Series 1 | volume=13 | pages=133–200 [172] | doi=10.1111/j.1095-8339.1821.tb00061.x | url=https://zenodo.org/record/1433007/files/article.pdf }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | pages=173–174 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/14480184 }}</ref> La [[genro (biologio)|genra]] nomo ''[[Alcedo]]'' estas nomo por alciono en la [[latina]], kaj la specia termino ''meninting'' estas la kutima nomo de tiu ĉi birdo en [[java lingvo]].<ref>{{cite book | last= Jobling | first= James A. | year=2010 | title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n40 40], 250}}</ref> Bluorela alciono estas unu el sep specioj de genro ''Alcedo'', plej parenca al [[herkula alciono]] (''Alcedo hercules'').<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3 December 2017 }}</ref><ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access= }}</ref> En relative vasta [[arealo]] de la specio rimarkeblas kelkaj lokaj variaĵoj de kolorigo de plumaro, kiuj estas agnoskataj [[subspecio]]j:<ref name=ioc/> *{{bt|A. m. coltarti|[[E. C. Stuart Baker|Baker ECS]], 1919}} – [[Nepalo]], nordeosta [[Bharato]], norda [[Tajio]] kaj ĝenerale [[Hindoĉinio]] *{{bt|A. m. phillipsi|Baker ECS, 1927}} – sud-uesta Bharato kaj [[Srilanko]] *{{bt|A. m. scintillans|Baker ECS, 1919}} – suda [[Birmo]] kaj [[Tajio]] *{{bt|A. m. rufigastra|[[Arthur Hay, 9a Markizo Tweeddale|Walden]], 1873}} – [[Andamanoj]] *{{bt|A. m. meninting|Horsfield, 1821}} – suda [[Malaja duoninsulo]], [[Borneo]], sudaj [[Filipinoj]], insuloj ueste de [[Sumatro]], [[Javo]], [[Lomboko]], [[Sulaveso]], [[Banggai-insuloj]] kaj [[Sula-insuloj]]. Iuj fontoj difinal pluajn subspeciojn kiel ''verreauxii'', ''callima'', ''subviridis'' kaj ''proxima'', sed plimulto de esploristoj ne konsideras tiujn sufiĉe apartaj. [[File:Blue-eared Kingfisher(1).jpg|thumb|Iĉo de bluorela alciono en [[Guvahati]], [[Asamo]]]] ==Priskribo== [[File:Alcedo meninting 2.jpg|thumb|left|Bluorela alciono (de subspecio ''A. m. phillipsi'') en la preferata [[habitato]] de la specio: densa ombroza arbaro apud malgranda rojo]] Bluorela alciono estas mezgranda alciono, averaĝe 16&nbsp;cm longa, aspekte tre simila al [[Eŭropa alciono]] (''Alcedo atthis''). Ĝin apartigas bluaj orelkovriloj, pli profunde kobalte-bluaj supraj partoj de la plumaro kaj pli intense malhele rufaj malsupraj partoj. Junuloj antaŭ la unua [[mudo]] havas rufajn orelkovrilojn kaj povas esti konfuzitaj kun plenkreskaj Eŭropaj alcionoj, sed ili havas iom buntajn gorĝojn kaj ruĝecajn bekojn kun blankaj pintoj.<ref name=hbk>{{cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 4|edition=2nd|publisher=[[Oxford University Press]]|place=[[New Delhi]]|pages=78–80|author=Ali, S.|author2=S.D. Ripley|name-list-style=amp|year=1983}}</ref><ref name=baker>{{cite book|title=The Fauna of British India including Ceylon and Burma. Birds. Volume 4|edition=2nd|author=Baker, ECS|year=1927|publisher=[[Taylor and Francis]]|place=[[London]]|pages=254–258|url=https://archive.org/stream/BakerFbiBirds4/BakerFBI4#page/n283/mode/2up}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== La distribuo de tiu ĉi specio kovras vastajn areojn de [[Bharato]], tra [[Nepalo]], [[Bhutano]], kaj [[Bangladeŝo]] al [[Birmo]], [[Tajio]], [[Kamboĝo]], [[Vjetnamio]] kaj [[Malajzio]]. Kutime la birdoj vivas proksime al riveroj, rojoj, lagoj aŭ marĉoj en densaj ĉiamverdaj arbaroj aŭ [[mangrovo]]j en altecoj ne pli ol 1000&nbsp;m super marnivelo. ==Konduto kaj ekologio== La bluorela alciono estas nemigra, kaj plenkreskaj birdoj plej ofte havas stabilajn teritoriojn. Ili kutime sidas sur branĉoj super rojoj aŭ akvujoj kaj ĉasas predon, kiun ĝi kaptas plonĝante de la branĉo en la akvon kun granda rapido kaj precizo. Plejparto de la specia dieto konsistaj je [[fiŝo]]j, sed tiuj ĉi birdoj ankaŭ volonte ĉasas [[krustacoj]]n, [[larvo]]jn de [[libelo]]j, [[lokusto]]jn kaj [[mantedoj]]n.<ref>{{cite book|title=Henri Jacob Victor Sody, 1892-1959: His Life and Work |author=Becking, JH|publisher=Brill Archive|year=1989|page=188}}</ref> Reprodukta sezono de bluorelaj alcionoj kutime estas de majo ĝis junio, sed en suda Bharato kaj Hindoĉinio la birdoj ofte havas duan reproduktan oportunon ĉirkaŭ januaro, se somero estis tro varmega. Por nestumi ili fosas horizontalajn ternestojn ĝis 1&nbsp;m longajn en vertikalaj terklinoj de bordoj de rojoj aŭ lagoj. Kutima [[ovaro]] estas inter 5 kaj 7 blankaj kaj preskaŭ perfekte sferaj ovoj.<ref name=hbk/> ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Alcedo meninting}} {{Wikispecies|Alcedo meninting}} *[http://ibc.lynxeds.com/species/blue-eared-kingfisher-alcedo-meninting Medioj ĉe Internet Bird Collection] {{Birdoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] 954cz1uvrkgtbi3mvo85evyvsouxqyz 0 881802 9397512 8844344 2026-06-09T23:17:43Z Kani 670 /* Specioj */ 9397512 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Ceyx'' |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Ceyx erithaca.JPG |priskribo de dosiero = [[Nigradorsa nanalciono]] (''Ceyx erithaca'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = '''''Ceyx''''' |genro aŭtoritato = [[Bernard Germain de Lacépède|Lacépède]], 1799 |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = 23 (vidu tekston) |vikispecio = |komunejo = }} '''''Ceyx''''' estas [[genro (biologio)|genro]] de [[Malnova mondo|malnovmondaj]] birdoj el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]] kaj [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝia [[arealo]] inkludas teritoriojn de [[Sudeosta Azio]] ĝis la [[Salomonoj]], kun certaj [[specio]]j [[endemia]]j nur en kelkaj malgrandaj insuloj. == Priskribo == Laŭ nuna sistematiko ''Ceyx'' estas la plej speciriĉa genro de [[riveralcionoj]]. Plejparto de la birdoj en tiu ĉi genro estas relative malgrandaj, kutime nomataj ''nanalcionoj''. Kompare kun parenca genro ''[[Alcedo]]'', kies anoj emas kapti fiŝojn kaj akvajn senvertebrulojn en rojoj kaj riveroj, birdoj el ''Ceyx'' estas pli teraj kaj ne nepre ĉasas en akvo.<ref name = "HBW">{{Cite book | first = Peter | last = Woodall | editor-first = Josep | editor-last = del Hoyo | editor2-first = Andrew | editor2-last = Elliott | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | contribution = Family Alcedinidae (Kingfishers) | title = Handbook of the Birds of the World. Volume 6, Mousebirds to Hornbills | year = 2001 | pages = [https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] | place = Barcelona | publisher = Lynx Edicions | isbn = 978-84-87334-30-6 | url = https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 }}</ref> Krome, kolorigoj de [[plumaro]] en ''Ceyx'' estas pli varia ol en ''Alcedo'', interalie ne ĉiuj birdoj el ''Ceyx'' havas koloron blua. == Taksonomio == La genron formale enkondukis franca naturalisto [[Bernard Germain de Lacépède]] en jaro 1799. La nomo estas tradicia latinigo de greka nomo Kejkso (Κήϋξ) el mito pri [[Alkiona kaj Kejkso]] — du geamantoj, kiuj kolerigis [[Zeŭso]]n kaj estis transformitaj je akvobirdoj, laŭ certaj fontoj ĝuste je alcionoj.<ref>{{ cite book | last=Lacépède | first=Bernard Germain de | author-link=Bernard Germain de Lacépède | year=1799 | title=Discours d'ouverture du Cours d'histoire naturelle des animaux vertébrés et a sang rouge: Tableau des sous-classes, divisions, sous-divisions, ordres et genres des oiseaux | publisher=Plassan | place=Paris | page=10 | url=https://books.google.com/books?id=6uhAAAAAcAAJ&pg=PA84 }}</ref> Nuntempe oni plej ofte prononcas la genronomon ''Ceyx'' kiel [''sijks''] ([[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: [{{IPA|ˈsiːɪks}}]) kaj ne [''kejks''] pro influo de la [[latina]]. La [[tipo (biologio)|tipa]] specio de la genro estas [[nigradorsa nanalciono]] (''Ceyx erithaca'').<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=178 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480189 }}</ref> En [[2007]] publikiĝis [[molekula filogenetiko|molekulfilogenetika]] esploro pri [[riveralcionoj]], kiu montris, ke tiama disigo de la subfamilio je genroj ne formis [[monofiletika]]jn grupojn.<ref name=moyle2007>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> Ekde tiam, oni faris grandan rearanĝon de klasado de riveralcionoj, interalie [[malgranda alciono]], [[lazura alciono]], [[Bismarka alciono]], [[indigobrusta alciono]], kaj [[norda arĝenta alciono|norda]] kaj [[suda arĝenta alciono|suda]] arĝentaj alcionoj estis movigitaj el ''[[Alcedo]]'' al ''Ceyx''.<ref name=ioc/> Laŭ nuna sistematiko preskaŭ ĉiuj birdoj en genro ''Ceyx'' havas nur tri fingrojn en ĉiu piedo anstataŭ kutimaj por birdoj kvar. La sola escepto estas la [[Sulavesa nanalciono]] (''Ceyx fallax''), kiu konservas rudimentan kvaran fingron.<ref name=moyle2007/><ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 }}</ref> Pro tio ĉi iam oni nomas la genron ''Ceyx'' '''trifingraj alcionoj'''. [[Varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'') antaŭe estis konsiderata komuna specio por ĉiuj alcionoj de [[Molukoj]] kun 15 agnoskitaj [[subspecio]]j, sed genetika esploro de [[2013]] montris, ke plimulto de tiuj subspecioj, pro sia izolita pozicio sur malgrandaj insuloj kaj manko de kontakto kun aliaj subspecioj, jam sufiĉe genetike disiĝis por esti konsiderataj apartaj specioj.<ref name=andersen>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=Oliveros | first2=C.H. | last3=Filardi | first3=C.E. | last4=Moyle | first4=R.G. | year=2013 | title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences | journal=Auk | volume=130 | issue=1 | pages=118–131 | doi=10.1525/auk.2012.12102 | hdl=1808/13331 | s2cid=55352878 | hdl-access=free }}</ref> 12 el 15 subspecioj de varia nanalciono estis ekde tiam promociitaj al statuso de specioj, kaj la varian nanalcionon mem oni nun rekomendas nomi Moluka nanalciono.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | date=December 2023 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 14.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=6 January 2024 }}</ref> En certas sistematikoj oni unuigas genron ''Ceyx'' kun Afrika genro ''[[Ispidina]]''.<ref name=fry /> === Specioj === Laŭ nuna sistematiko la genro enhavas 23 speciojn:<ref name=ioc/> {| class="wikitable " |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Kutima nomo !! Distribuo |- |[[File:Oriental dwarf kingfisher (Ceyx erithaca) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|120px]] ||''Ceyx erithaca'' ||[[Nigradorsa nanalciono]] || [[Hindia subkontinento]] kaj [[Sudeosta Azio]] |- |[[File:Rufous-backed Dwarf-Kingfisher 0A2A6720.jpg|120px]] ||''Ceyx rufidorsa'' || [[Rufdorsa nanalciono]] || [[Malaja duoninsulo]] kaj [[Indonezio]] |- |[[File:South Philippine Dwarf Kingfisher.jpg|120px]] ||''Ceyx melanurus'' || [[Nigravosta nanalciono]] aŭ Filipina alciono || [[Filipinoj]] |- |[[File:Ceyx fallax1 (cropped).jpg|120px]] ||''Ceyx fallax'' || [[Sulavesa alciono]] || [[Sulaveso]] |- |[[File:Ceyx fallax sangirensis.jpg|120px]] ||''Ceyx sangirensis'' || [[Sangiha alciono]] || [[Sangihe-insuloj]] (Indonezio) |- |[[File:Moluccan Dwarf-Kingfisher 0A2A4033.jpg|120px]] ||''Ceyx lepidus'' || [[Varia nanalciono]] aŭ Moluka nanalciono || [[Molukoj]] |- |[[File:Dimorphic Dwarf Kingfisher.jpg|120px]] ||''Ceyx margarethae'' || [[Duforma alciono]] || centraj kaj sudaj [[Filipinoj]] |- |[[File:A monograph of the Alcedinidae (19838261011).jpg|120px]] ||''Ceyx wallacii'' ||[[Sulaa alciono]] || [[Sula-insuloj]] (Indonezio) |- |[[File:CeyxCajelliWolf.jpg|120px]] ||''Ceyx cajeli'' || [[Burua alciono]] || [[Buruo]] (Indonezio) |- |[[File:Papuan Dwarf-Kingfisher 0A2A8049.jpg|120px]] ||''Ceyx solitarius'' || [[Papua alciono]] || [[Novgvineo]], [[Aru-insuloj]], [[D'Entrecasteaux]] kaj apudaj insuloj |- | ||''Ceyx dispar'' || [[Manusa alciono]] || [[Insuloj Admiralitato]] |- | ||''Ceyx mulcatus'' || [[Novirlanda alciono]] || [[Novirlando]], [[Novhanovro]] kaj [[Lihir-insuloj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) |- | ||''Ceyx sacerdotis'' || [[Novbritia alciono]] || [[Novbritio]] kaj [[Umboi-insulo]] (Papuo-Novgvineo) |- |[[File:Ceyx meeki 1902.jpg|120px]] ||''Ceyx meeki'' || [[Nordsalomona alciono]] || uestaj kaj centraj [[Salomonoj]] |- | ||''Ceyx collectoris'' || [[Novgeorgia alciono]] || centraj Salomonoj |- | ||''Ceyx nigromaxilla'' || [[Gvadalkanala alciono]] || [[Gvadalkanalo]] kaj [[Malaita]] (Salomonoj) |- |[[File:CeyxGentianaSmit.jpg|120px]] ||''Ceyx gentianus'' || [[Makira alciono]] || [[Makira-insulo]] (Salomonoj) |- |[[File:Ibkf.jpg|120px]] ||''Ceyx cyanopectus'' || [[Indigobrusta alciono]] || Filipinoj |- |[[File:PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg|120px]] || ''Ceyx argentatus'' || [[Arĝenta alciono]] || [[Mindanao]] kaj [[Basilano]] (Filipinoj) |- |[[File:Northernsilvery.jpg|120px]] ||''Ceyx flumenicola'' || [[Platena alciono]] || [[Bisajoj]] (Filipinoj) |- |[[File:Alcedo azurea - Julatten.jpg|120px]] ||''Ceyx azureus'' || [[Lazura alciono]] || norda kaj uesta [[Aŭstralio]], [[Tasmanio]], [[Novgvineo]] kaj apudaj insuloj ĝis [[Nordaj Malukoj]] |- |[[File:AlcyoneWebsteriKeulemans.jpg|120px]] ||''Ceyx websteri'' || [[Bismarka alciono]] || Papuo-Novgvineo |- |[[File:Alcedo pusilla 1 - Daintree Village.jpg|120px]] ||''Ceyx pusillus'' || [[Eta alciono]] || norda Aŭstralio, Papuo-Novgvineo, Indonezio, kaj Salomonoj |- |} == Referencoj == {{referencoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{-}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] 7gtn1b3kiyugx1qyc06yzxo39b8f7fa 0 881881 9397510 8958356 2026-06-09T23:11:38Z Kani 670 9397510 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Nigradorsa nanalciono |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Oriental_dwarf_kingfisher_(Ceyx_erithaca)_Photograph_by_Shantanu_Kuveskar.jpg |priskribo de dosiero = Nigradorsa nanalciono kun ĵuskaptita rano en [[Mangaon]], [[Maharaŝtro]], Bharato |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Nigradorsa nanalciono''' ''Ceyx erithaca'' |specio aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10-a eldono de Systema Naturae|1758]]) |statuso = NT |statuso ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2023 |title=''Ceyx erithaca'' |page=e.T22683135A234032210 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T22683135A234032210.en |access-date=5 January 2023}}</ref> |vikispecio = |komunejo = }} [[File:Black-backed Dwarf Kingfisher.jpg|thumb|Nigradorsa nanalciono en urbo [[Ratnagiri]], [[Maharaŝtro]], [[Bharato]].]] '''Nigradorsa nanalciono''' aŭ '''Orienta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx erithaca'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Antaŭe ĝi estis konsiderata sama specio kun [[rufdorsa nanalciono]], sed nun ili estas agnoskitaj apartaj specioj. Nigradorsa nanalciono estas parte [[migrobirdo]], sed ĝi estas tute [[endemia]] en [[Hindia subkontinento]] kaj kontinentaj partoj de [[Sudeosta Azio]]. Ĝia preferata [[habitato]] estas malaltaĵaj arbaroj, kie ĝi loĝas apud [[rojo]]j aŭ [[lagoj]] kaj ĉasas [[insekto]]jn, [[araneo]]jn, [[vermo]]jn, [[krabo]]jn, [[fiŝo]]jn, [[rano]]jn, kaj [[lacerto]]jn. En sia [[arealo]] ĝi estas nekonfuzebla kun iu alia birda specio pro ĝia ruĝa [[beko]] kaj brilkolora [[plumaro]] kun flavaj-oranĝkoloraj malsupraj partoj, violkoloraj-rufaj supraj partoj, kaj blua-nigra dorso. ==Taksonomio== Nigradorsan nanalcionon unue formale priskribis [[Karolo Lineo]] en la [[10-a eldono de Systema Naturae|10-a eldono]] de sia fundamenta verko ''[[Systema Naturae]]'' (jaro 1758). Li metis ĝin kune kun ĉiuj aliaj tiam konataj alcionoj en [[genro (biologio)|genron]] ''[[Alcedo]]'' sub [[dunomo]] ''Alcedo erithaca''.<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1758 | title= Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | volume=1 | edition=10th | page=115 | publisher=Laurentii Salvii | location=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020 }}</ref> La specia nomo venas de [[latina]] vorto ''erithacus'' ([[ruĝgorĝulo]]), referencante ruĝan-oranĝkoloran bruston de la birdo.<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=148 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n148/mode/1up }}</ref> Lineo bazis sian priskribon je rakonto pri "malgranda alciono el [[Bengalio]]", kiun priskribis kaj desegnis en 1738 angla naturalisto [[Eleazar Albin]] en sia libro ''A Natural History of Birds''.<ref>{{ cite book | last1=Albin | first1=Eleazar | author1-link=Eleazar Albin | last2=Derham | first2=William | author2-link=William Derham | year=1738 | title=A Natural History of Birds : Illustrated with a Hundred and One Copper Plates, Curiously Engraven from the Life | volume=3 | page=28, Plate 29| location=London | publisher=Printed for the author and sold by William Innys | url=http://biodiversitylibrary.org/page/41130982 }}</ref> Laŭ nuna sistematiko nigradorsa nanalciono estas unu el 23 specioj de malgrandaj alcionoj en genro ''[[Ceyx]]'' enkondukita en 1799 far franca naturalisto [[Bernard Germain de Lacépède]].<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | date=December 2023 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 14.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=5 January 2024 }}</ref> Iam oni skribas la dunomon kiel ''Ceyx erithacus''.<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=184 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480195 }}</ref> Tio ĉi malĝustas laŭ latina gramatiko, ĉar la specia nomo estas [[substantivo]] kaj ne devas ŝanĝi [[genro (gramatiko)|genron]] kongrue kun la [[genro (biologio)|genra]]. La [[Internacia Komisiono pri Zoologia Nomenklaturo]] rekomendas ĝustan skribmanieron ''Ceyx erithaca''.<ref>{{ cite journal | last1=David | first1=Norman | last2=Gosselin | first2=Michel | date=2000 | title=The supposed significance of originally capitalized species-group names | journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club | volume=120 | issue=4 | pages=261–266 [263-264] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/40025842 }}</ref> La [[rufdorsa nanalciono]] (''Ceyx rufidorsa'') estis antaŭe konsiderata kolormutacio de la nigradorsa. [[Molekula genetiko|Molekulaj]] esploroj montris, ke ''Ceyx rufidorsa'' estas sufiĉe aparta por esti konsiderata specio, kaj ke la similecoj estas rezulto de antikva [[introgresio]] en kiu iuj [[geno]]j estis transdonitaj de ''Ceyx erithaca'' al ''Ceyx rufidorsa'' antaŭ proksimume 140,000 jaroj.<ref>{{Cite journal | last1=Lim | first1=H.C. | last2=Sheldon | first2=F.H. | last3=Moyle | first3=R.G. | date=2010 | title=Extensive color polymorphism in the southeast Asian oriental dwarf kingfisher ''Ceyx erithaca'': a result of gene flow during population divergence? | journal=Journal of Avian Biology | volume=41 | issue=3 | pages=305-318 | doi=10.1111/j.1600-048X.2009.04913.x }}</ref><ref>{{Cite journal | last1=Shakya | first1=S.B. | last2=Alexander | first2=A. | last3=Lim | first3=H.C. | last4=Manthey | first4=J.D. | last5=Prawiradilaga | first5=D. | last6=Chan | first6=K.O. | last7=Sheldon | first7=F.H. | last8=Moyle | first8=R.G. | date=2023 | title=Demographic history of a complex polymorphism in populations of the Oriental Dwarf Kingfisher (''Ceyx erithaca/rufidorsa'') of Southeast Asia | journal=Ibis | volume=165 | issue=4 | pages=1267-1279 | doi=10.1111/ibi.13207}}</ref> Oni agnoskas du [[subspecio]]jn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | date=December 2023 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 14.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=5 January 2024 }}</ref> * {{bt|C. e. erithaca|([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758)}} – nord-eosta [[Bharato]], [[Birmo]], [[Tajio]], [[Hindoĉinio]] ĝis norda [[Malaja duoninsulo]], kaj sud-eosta [[Ĉinio]]. Aparta disa arealo en sud-eosta Bharato kaj [[Srilanko]]. Ekster reprodukta sezono iuj birdoj migras al suda Malaja duoninsulo kaj [[Sumatro]]. * {{bt|C. e. macrocarus|[[Harry C. Oberholser|Oberholser]], 1917}} – [[Andamanoj]] kaj [[Nikobaroj]] [[File:Oriental Dwarf Kingfisher (male).jpg|thumb|En [[Nacia parko Sanjay Gandhi]], [[Mumbajo]], Bharato]] ==Priskribo== Nigradorsa nanalciono estas unu el la plej malgrandaj [[alcionoj]]. Ĝi estas nur iom pli granda ol averaĝa [[kolibro]], 12.5–14&nbsp;cm longa (kune kun beko kaj vosto).<ref name=":9" /><ref name=bow>{{cite web | last1=Limparungpatthanakij | first1=W.L. | last2=Hansasuta | first2=C. | date=2022 | title=Black-backed Dwarf-Kingfisher (''Ceyx erithaca''), version 2.1 | editor1-last=Sly | editor1-first=N.D. | editor2-last=Keeney | editor2-first=B.K. | work=Birds of the World | location=Ithaca, NY, USA | publisher=Cornell Lab of Ornithology | url=https://doi.org/10.2173/bow.bkbkin1.02.1 | access-date=5 January 2024 | url-access=subscription }}</ref> Inoj pezas averaĝe 14–16&nbsp;g kaj iĉoj 14–21.5&nbsp;g,<ref name=bow/> — samkiel ĉe plimulto de [[alcededoj]] iĉoj estas iom pli grandaj averaĝe. Krom la grando ambaŭ seksoj aspektas simile kaj [[seksa duformismo]] ne observeblas.<ref name=":9" /> Kaj iĉoj, kaj inoj havas nigran makulon sur frunto, bluajn-blankajn striojn sur flankoj de kolo, violece rufan kapon, pugon kaj voston, kobaltbluajn dorson kaj flugilojn, blankan gorĝon kaj mentonon, pale oranĝkolorajn malsuprajn partojn, malhele brunajn [[iriso]]jn kaj brile ruĝajn bekon, krurojn kaj piedojn.<ref name=":9" /><ref name=bow /> Adoleskuloj havas malpli brilan violan koloron kaj pli helan bluan, iliaj ventroj estas blankaj same, kiel la gorĝoj, kaj bekoj, piedoj kaj kruroj estas pli flavece-organĝkoloraj ol ruĝaj.<ref name=bow/> Kiel preskaŭ ĉiuj aliaj anoj de genro ''[[Ceyx]]'', nigradorsaj alcionoj havas nur tri fingrojn po piedo, malsimile al plimulto de aliaj birdoj, kiuj havas po kvar. Tiu ĉi trifingreco ŝajne ne estas evolue adapta. La voĉo estas alta, abrupta kriĉo literumebla kiel "crit-crit". Ankaŭ iam la birdoj en flugo produktas multe pli mallaŭtan signalon, literumeblan kiel "tji-tji-tji".<ref name=":9" /> ==Distribuo kaj habitato== Nigradorsa nanalciono estas [[endemia]] en malsekaj arbaroj kaj [[pluvarbaroj]] de partoj de [[Hindia subkontinento]] kaj [[Sudeosta Azio]]. Reprodukta arealo inkludas eostan [[Bangladeŝo]]n, nordeostan [[Bharato]]n, [[Birmo]]n, la plej sudajn partojn de [[Ĉinio]], [[Laŭio]]n, [[Kamboĝo]]n kaj [[Tajio]]n. Estas disa populacio en [[Okcidentaj Gatoj]] de uesta Bharato kaj en [[Srilanko]]. Vintre la birdoj migras suden ĝis [[Malaja duoninsulo]] kaj [[Sumatro]].<ref name=bow/> Plej ofte tiuj ĉi birdoj loĝas en [[falfolia]]j kaj [[ĉiamverda]]j [[praarbaro]]j kaj {{J|sekundara arbaro}},<ref name=":9">{{cite book | last1=Fry | first1=C.H. | last2=Fry | first2=K. | last3=Harris | first3=A. | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=198-199, Plate 20 }}</ref> sed ili ankaŭ renkonteblas en {{J|ĉerivera arbaro}}, [[mangrovo]]j aŭ simple amasiĝoj de [[palmo]]j, [[bambuo]] aŭ [[arbusto]]j.<ref name=bow/> Plejparton de tempo ili estas ne tro malproksime de arbaraj akvujoj,<ref name=":9" /> sed iliaj nestoj estas ofte konsiderindan distancon for de la akvo.<ref name=bow/> La preferata [[habitato]] de la specio estas densaj, ombrozaj malaltaĵaj arbaroj apud malgrandaj rojoj aŭ lagetoj.<ref name=":9" /><ref>{{cite book|author=Meyer de Schauenesee|author-link=Rodolphe Meyer de Schauensee|author2=Rodolphe|author2-link=Sidney Dillon Ripley|author3=S D Ripley|name-list-style=amp|year=1939|title=Zoological results of the George Vanderbilt Sumatran expedition, 1936-1939. Part 3- Birds from Nias Island|publisher=[[Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia|Proceedings of the Academy of Natural Sciences]]|volume=91|pages=399–414}}</ref> La arbaroj kie nigradorsaj nanalcionoj renkonteblas estas ĉe ne pli ol 1000–1300&nbsp;m super marnivelo. En la arbaro ili preferas malsupran etaĝon kaj malofte flugas aŭ sidas pli alte ol 1–2&nbsp;m super grundo.<ref name=":9" /> ===Migrado=== Certaj populacioj de nigradorsaj nanalcionoj restas en la sama loko tutan jaron, sed la aliaj, aparte tiuj el nordaj partoj de la arealo, formigras pli suden dum vintro. Pro tio ĉi la specio estas konsiderata parte [[migrobirdo|migra]].<ref name=":9" /> Birdoj de norda [[Hindoĉinio]] migras al [[Malaja duoninsulo]] inter aŭgusto kaj septembro, kaj revenas ĉirkaŭ marto. Dum migrado la birdoj flugas nokte kaj ripozas dum tago. Nokte inter aŭgusto kaj decembro oni observis grandajn kvantojn de flugantaj nanalcionoj, ekzemple, en [[Fraser's Hill]] ([[distrikto Raub]], [[Pahango]], [[Malajzio]]) kaj [[Bukit Larut]] ([[Perako]], [[Malajzio]], apud urbo [[Taipingo]]), kaj en multaj insuloj ĝis 10&nbsp;km de uesta marbordo de la duoninsulo.<ref name=bow/><ref name=":9" /> Ĉu la plej nordaj partoj de la arealo iĝas tute malplenaj dum vintro, tamen, restas necerte.<ref name=":9" /> Kiaj migradoj okazas en la Bharata arealo de nigradorsa nanalciono ankaŭ nuntempe ne estas informo.<ref name=bow/><ref name=":9" /> == Konduto kaj ekologio == === Reproduktiĝo === Nigradorsaj alcionoj reproduktiĝas de julio ĝis septembro en sud-eosta [[Bharato]], de februaro ĝis julio en [[Srilanko]], de aprilo ĝis majo en nord-eosta Bharato, de marto ĝis julio en [[Malaja duoninsulo]], nur en marto sur [[Sumatro]], kaj de decembro de marto sur [[Javo]].<ref name=bow/><ref name=":9" /> Kiel ĉiuj aliaj [[koracioformaj birdoj|koracioformuloj]], ili nestas en ternestoj. Nigradorsaj alcionoj elfosas siajn nestojn en krutaj [[eskarpo]]j de rojoj kaj riveroj, homfaritaj deklivaĵoj (ekzemple, elfosaĵoj de vojkonstruado), muroj de teraj [[termito|termitejoj]] aŭ el grundo apud radikoj de falinta arbo,<ref name=bow/><ref name=":7">{{cite book|author=Palkar, SB|title=Breeding biology of Oriental Dwarf Kingfisher ''Ceyx erythaca''|author2=Katdar VD|author3=Lovalekar RJ|author4=Mone RV|author5=VV Joshi|publisher=Indian Birds|year=2009|volume=4|pages=98–103|name-list-style=amp|issue=3}}</ref> ofte sufiĉe malproksime de la akvo.<ref name=bow/> La ternesto, kiun la iĉo kaj la ino fosas kune, povas esti tunelo de 15 ĝis 100&nbsp;cm longa kun [[diametro]] de 3.8–4.5&nbsp;cm. En la fino de la tunelo estas la ovoĉambro, plej kutime kun nekovrita planko, 10–15&nbsp;cm vasta kaj 5–7&nbsp;cm alta.<ref name=bow/><ref name=":7" /> La birdoj fosas sufiĉe rapide por ilia grando; ekzemple, oni observis kiel unu paro fosis 25&nbsp;cm tra sabla grundo post ĉirkaŭ 40 minutoj.<ref name=bow/><ref name=":9" /> Kaj la tunelo, kaj la ovoĉambro estas orientitaj supren, por malpliigi eniron de akvo en la terneston kaj faciligi purigon de ĝi de feko kaj rubo.<ref name=":7" /> La periodo inter generacioj por nigradorsaj nanalcionoj estas proksimume 4.2 jaroj.<ref name=iucn/> Grando de [[ovaro]] varias inter 3 kaj 7 kun averaĝo de 5.<ref name=bow /><ref name=":7" /> La ino produktas ovojn en mateno, kun intervalo ĝis unu tago. Kiam la lasta ovo estas produktita, komenciĝas periodo de [[kovado]], kiu daŭras 17–18 tagojn. Ambaŭ gepatroj kovas la ovojn laŭvice, sed kutime la iĉo kovas dum tago kaj la ino dum nokto. La idoj elnestiĝas matene 18–20 tagojn post eloviĝo.<ref name=":7" /> === Dieto kaj furaĝado === Dieto de nigradorsa nanalciono konsistas ĉefe je [[insekto]]j, interalie mantoj (''[[Mantodea]]''), lokustoj (''[[Orthoptera]]''), muŝoj (''[[Diptera]]''), akvaj skaraboj (''[[Dytiscidae]]''), formikoj (''[[Formicidae]]''), kaj efemeroj (''[[Ephemeroptera]]''). Al ĝi la birdoj aldonas [[araneo]]jn, vermojn (''[[Oligochaeta]]''), malgrandajn [[krabo]]jn, [[fiŝo]]jn, [[rano]]jn kaj [[lacerto]]jn.<ref name=bow/><ref name=":9" /> [[File:OrientalDwarfKingfisher.jpg|thumb|Nigradorsa nanalciono kun ĵuskaptita [[scinko]] apud [[Panvel]], [[Maharaŝtro]], Bharato.]] Nigradorsaj nanalcionoj ĉasas sole. Kutime ili sidas sur malaltaj branĉoj aŭ rokoj kaj embuskas predon. Vidinte ĝin, la birdo plonĝas al ĝi kaj kaptas ĝin kun konsiderebla rapido kaj precizo. Ĝi kapablas kapti araneon el ĝia reto aŭ kapti flugantan insekton en aero. En akvo tiuj ĉi birdoj kaptas predon de sur aŭ ĵus sub la surfaco kaj malofte subakviĝas profunde.<ref name=bow/><ref name=":9" /> Pli grandan predon ol kiu ĝi povas tuj engluti, la birdo alportas reen al sia embuskejo, kie batas ĝin forte kontraŭ la branĉo aŭ roko antaŭ formanĝi.<ref name=bow/> {{Birdsong|species = nigradorsa nanalciono|url = https://macaulaylibrary.org/asset/201167251#_ga=2.222324123.1207674049.1602617283-347380018.1602617283}} ==Konserva statuso kaj minacoj == [[IUCN]] listas specion ''Ceyx erithaca'' [[preskaŭ minacata]],<ref name=iucn/> kaj ĝi ne estas tutmonde endanĝerita.<ref name=bow/> La populacio, tamen, ŝajne malkreskas,<ref name=iucn/><ref name=bow/> kaj oni ne scias la proksimuman nombron de plenkreskaj birdoj en naturo.<ref name=iucn/> La specio havas vastan [[arealo]]n, sed en ĝiaj nordaj partoj ĝiaj anoj observeblas relative rare. Povas esti ke tiu ĉi rareco de observoj okazas pro tio, ke tiuj ĉi malgrandaj birdoj estas ofte nerimarkataj, aŭ pro migrado.<ref name=bow/> En arealo de nigradorsa alciono estas signifa kvanto de [[naturrezervejo]]j kaj aliaj konservejoj.<ref name=iucn/> === Minacoj === La plej grava minaco por nigradorsa nanalciono estas [[habitatdetruo]] pro [[senarbarigo]], kiu okazas tra tuta [[Suda Azio]] pro homaj aktivecoj. Tio ĉi estas ĝenerala problemo, kaj probable populacioj de nigradorsaj nanalcionoj, samkiel de multaj aliaj specioj, plue malkreskos pro ĝi.<ref name=bow/><ref name=":10">{{Cite journal|last1=Biswas|first1=J.K.|last2=Rahman|first2=M.M.|date=2012|title=Status, Habitats and Threats of Kingfishers in Chittagong University Campus|url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/39406813/1._Status__threats_and_habitats_of_kingfishers_in_CUC.pdf?1445746961=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DStatus_threats_and_habitats_of_kingfishe.pdf&Expires=1602725708&Signature=f-kYgv2uFzhAD4abivAhtEhHVUSFykJK1IS0II8fjswZ6dW3Mv0j~hiFDLCcCmi-UIn~34OuqeZOK9VL6LWFUlTOn5DGEXinPSUg2cFeD4tfV2gpv-QZEHOBJhSeFaVvg0hapYDaNQDqthV4uFxSX9hqhVZ8UT84vBxozhT8WstNsgbZm80-rbXPnNmHXPoVual8VBjXDxHBwiqgLZuD8JWMa0s0uXtVpR3GZpAh3EeWQUWqQGBsh5NX4y8zzFWTEAxnOfFZmTOGXXj9fdiQtrcD23CKyjYS~ONjCF7rt3oblT9R5DCMnk2rUiNRS9wwKRrSsP1BEi-Z2fJ-X1bB4w__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA|journal=Bangladesh Journal of Environmental Science and Natural Resources|volume=23|pages=114–118}}{{dead link|date=May 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Aliaj minacoj, kiuj estas komunaj por ĉiuj [[alcionoj]] kaj/aŭ por ĉiuj [[migrobirdoj]], estas: * [[Poluo]]<ref name=":10" /> * Sekiĝo de rojoj kaj akvujoj<ref name=":10" /> * Atakoj far homoj pro personaj aŭ kulturaj kialoj (ekzemple, en iuj kulturoj fiŝkaptistoj malŝatas alcionojn)<ref name=":10" /> * Elektrokonduktaj lineoj<ref name=":10" /> * [[Klimatŝanĝo]] kaj sekvaj disruptoj de kutimaj horaroj de migrado kaj reproduktiĝo<ref>{{Cite journal|last=Bairlein|first=Franz|date=2016-11-04|title=Migratory birds under threat|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.aah6647|journal=Science|language=en|volume=354|issue=6312|pages=547–548|doi=10.1126/science.aah6647|issn=0036-8075|pmid=27811252|bibcode=2016Sci...354..547B|s2cid=6534104}}</ref> * Kolizioj kontraŭ artefaritaj konstruaĵoj en nokta flugo dum migrado<ref name=":11">{{Cite journal|last=Evans Ogden|first=Lesley J.|date=September 1996|title=Collision Course: The Hazards of Lighted Structures and Windows to Migrating Birds|url=https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1002&context=flap|journal=Fatal Light Awareness Program (FLAP)|pages=1–47}}</ref> * Laciĝo kaj malsato dum migrado<ref name=":11" /> * [[Erozio]] de riverbordoj kaj sekva perdo de lokoj por nestumo ==Referencoj== {{referencoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{-}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] 0fh2hjk5z46cs0vqybx9gue93jmcsj9 0 884165 9397331 9258661 2026-06-09T19:20:19Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397331 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo|produktisto={{plainlist| * Curtis Hanson * [[Ridley Scott]] * [[Tony Scott]] }}|reĝisoro=[[Susannah Grant]]|ĉefrolanto={{plainlist| * [[Cameron Diaz]] * [[Toni Collette]] * [[Brooke Smith (actress)|Brooke Smith]] * [[Candice Azzara]] * [[Shirley MacLaine]] * [[Mark Feuerstein]] * [[Ken Howard]] }}|muziko=[[Mark Isham]]|originala lingvo=English}}{{Kursiva titolo}}'''En ŝiaj ŝuoj''' ({{Lang-en|In Her Shoes}}) estas usona filmo el 2005. La reĝisoro estas Curtis Hanson kaj la scenaro estis verfkita de Susannah Grant surbaze de samnoma romano de Jennifer Weiner. La ĉefaj roloj estas luditaj de [[Cameron Diaz]] kaj Toni Collette <ref name="In Her Shoes">{{cite web|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/581374/In-Her-Shoes/|title=In Her Shoes|work=[[Turner Classic Movies]]|access-date=March 24, 2016}}</ref>. Tiu ĉi filmo gajnis grandan sukceson kaj en multaj landoj estis spektita de milionoj da spektantoj en [[Kinejo|kinejoj]] <ref>[http://www.rottentomatoes.com/m/in_her_shoes In Her Shoes Movie Reviews, Pictures].</ref><ref name="box">{{Cite web|title=In Her Shoes|url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl4099638785/|access-date=2022-09-14|website=[[Box Office Mojo]]}}</ref>. == Resuma intrigo == Maggie Feller devas forlasi la domon de sia duonpatrino Sydelle kaj ekkunloĝas kun sia fratino Rose, kiu laboras kiel advokato. La fratinoj konstante kverelas, plejparte pro la malstabila vivstilo de Maggie, sed ankaŭ pri la ŝuoj kiujn Maggie ofte pruntas de Rose. Kiam Rose kaptas Maggie kaj JIM, ŝian estron kaj amanton, en lito kune unun tagon, ŝi ĵetas Maggie eksteren la pordon. Maggie iras al [[Florido]] por viziti sian avinon Ella Hirsch. Ŝi volas ricevi $ 3,000 de ŝi por iri al [[Novjorko]] kaj komenci karieron kiel [[Aktoro|aktorino]]. Anstataŭe, Ella trovas al ŝi laboron en pensiulejo. En la sama tempo, ŝi promesas duobligi la monon kiun Maggie gajnas de siaj propraj klopodoj. Dume, Rose forlasas sian taskon kiel advokato kaj laboras kiel hundpromenisto. Ŝi renkontas sian iaman kolegon Simon Stein, kun kiu ŝi renkontiĝas pli kaj pli ofte. La Gourmet Stone kondukas vin al elektitaj restoracioj. Maggie, kiu suferas de [[disleksio]], amikiĝas kun blinda, litmalsana literaturprofesoro en pensiulejo, al kiu ŝi laŭtlegas. Ĉi tio helpos ŝin lerni legi sen eraroj. Ŝi estas profunde kortuŝita per [[poemo]] priskribanta la [[Amikeco|amikecon]] de du [[Virino|virinoj]]. Ella rakontas al sia nepo Maggie pri sia patrino, kiu mortis pro [[sinmortigo]] en [[trafikakcidento]] kaj suferis de [[Mania-depresio|manidepresio]], kaj do Ella klopodas por certigi ke la fratinoj akordigas. Post ŝia [[fianĉiĝo]] kaj posta argumento kun Stein, Rose venas al Florido kaj akordigas kun Maggie. Ĉe Rose kaj la [[geedziĝo]] de Simon, Maggie deklamas alian poemon kiu movas ŝin profunde kaj esprimas ŝiajn sentojn por sia fratino. == Intrigo == {{Intrigo}} Fratinoj Maggie kaj Rose Feller estas tre malsamaj. Ili kreskis kun sia patro Mikaelo kaj [[duonpatrino]] Sydelle, post kiam ilia patrino Caroline mortis en trafikakcidento. La pli maljuna Rose, ŝajne grava kaj serioza advokato, protektas Maggie malgraŭ ŝiaj mispaŝoj. Maggie luktas por trovi kaj reteni laborlokojn (parte pro [[disleksio]]) kaj ŝi ofte uzas [[Alkoholaĵo|alkoholaĵon]] kaj rilatojn kun hazardaj viroj por emocia kaj financa subteno. Post kiam Sydelle elpelas Maggie, malvolonta Rose lasas ŝin translokiĝi enen kun ŝi en sia loĝejo en la Rittenhouse Square-distrikto de [[Filadelfio]]. Maggie strebas por plenumi taskojn de la ĉiutaga vivo, kaj baldaŭ kaŭzas problemojn por Rose. Ilia jam streĉita rilato plimalboniĝas plu kiam Rose malkovras Maggie en lito kun Jim, viro kiun Rose antaŭe [[Rendevuado|rendevuis]]. Malĝoja kaj kolerega Rose forĵetas ŝin el ŝia hejmo. Sed dum traserĉado tra la [[skribotablo]] de ŝia patro por [[mono]], Maggie malkovras stakon de malnovaj [[Salutkarto|salutkartoj]] por ŝi kaj Rose, kiuj enhavis kontantmonon, de ilia avino Ella. Senhejma kaj sen laborperspektivoj, Maggie vojaĝas al Deerfield Beach, Florido, esperante trovi Ella. Ella opinias ke Maggie estas je [[ferio]], kaj invitas ŝin por resti kun ŝi. Ella konfidas al sia proksima amiko Ethel ke Caroline estis mensmalsana, kaj antaŭ sia morto ŝi skribis leteron al Ella petante al ŝi prizorgi siajn filinojn. Sed Ella poste ekkomprenas ke Maggie nur venis por sunbani kaj ŝteli monon de ŝi. Post kiam Maggie petas al ŝi financi studojn de aktora [[kariero]], Ella ofertas apogi ŝin se ŝi akceptas taskon kiel helpanton al kelkaj pensiuloj kiujn ŝi konas. Dume, Rose forlasas sian laboron kaj komencas labori kiel hundpromenisto. Rose ankaŭ komencas rendevuojn kun Simon Stein, kolego de la advokatfirmao. Ili enamiĝas, kaj fianĉiĝas mallonga tempo poste. Maggie amikigas pacienton, blindan emeritan profesoron pri [[angla literaturo]], kiu ofte petas al ŝi laŭtlegi al li [[Poezio|poezion]]. Pro ŝia disleksio, ŝi luktas komence, sed ŝi pliboniĝas kun la gvidado kaj emocia subteno de la profesoro. Maggie ankaŭ amikigas kelkajn aliajn pensiulojn kiujn ŝi renkontis, kaj malkovras ke kelkaj bezonas helpon aĉeti vestaĵojn kiuj konvenas al ili - pri io Maggie estas bonkapabla. Ella ofertas prizorgi la financajn aspektojn de tiu komerco por ŝi, kiu rapide ekas, kaj ŝi kaj Maggie baldaŭ komencas kreski pli proksimaj. Dume, la rilato de Rose kun Simon iĝas pli streĉita. Rose alfrontas sian patron Mikaelo pri kaŝado de ilia avino de ŝi kaj Maggie, kaj li kontraŭvole klarigas ke Ella ne aprobis ke Caroline havu infanojn pro sia mensmalsano kaj emo neglekti ŝiajn [[Medikamento|medikamentojn]]. Simon ankaŭ venas al Florido, post kiam Maggie petis al li veni, kaj li kaj Rose denove fianĉiĝas. Ili finas geedziĝi ĉe la Jamajka Jerk Hut en Filadelfio, kie ili havis sian plej unuan rendevuon. Ella kaj Mikaelo ankaŭ akordigas, kaj Maggie laŭtlegas poemon kiel geedziĝdonaco, kiu movas Rosen al larmoj. {{Intrigofino}} == Aktoroj == * [[Cameron Diaz]] kiel Maggie Feller * Toni Collette kiel Rose Feller * [[Shirley MacLaine]] kiel Ella Hirsch * Mark Feuerstein kiel Simon Stein * Ken Howard kiel Michael Feller * Candice Azzara kiel Sydelle Feller * Francine Beers kiel sinjorino Lefkowitz * Norman Lloyd kiel profesoro * Jerry Adler kiel Lewis Feldman * Brooke Smith kiel Amy * Richard Burgi kiel Jim Danvers * Anson Mount kiel Todd * Eric Balfour kiel Grant * Alan Blumenfeld kiel sinjoro Stein * Andy Powers kiel Tim * Ivana Miličević kiel Karolino, la patrino de Maggie kaj Rozo * Benton Jennings kiel vendisto == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb titolo|0388125|In Her Shoes}} * {{Amg titolo|304473|In Her Shoes}} * {{Box Office Mojo titolo|inhershoes|In Her Shoes}} * [https://www.youtube.com/watch?v=j4grmCetOM4 ''En Ŝiaj Ŝuoj''] sur [[YouTube]] [[Kategorio:Filmoj de 20th Century Fox]] [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 2005]] [[Kategorio:Romantikaj komediaj filmoj]] [[Kategorio:Anglalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj filmoj]] [[Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj]] sj4ohwzwtihnozhl29kira4dplujem5 0 887207 9397666 9192701 2026-06-10T07:10:06Z Sj1mor 12103 9397666 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |dosiero = Frank Stella 2012.jpg |dato de naskiĝo = <!-- el vikidatumoj --> |loko de naskiĝo = [[San-Francisko]], [[Kalifornio]] |dato de morto = <!-- el vikidatumoj --> |loko de morto = Orient, [[kantono Suffolk (Nov-Jorkio)|kantono Suffolk]] en la orienta parto de [[Longinsulo]] }} '''Richard SERRA''' (n. la [[26-an de novembro]] [[1938]] en [[San-Francisko]], [[Kalifornio]]; m. la [[26-an de marto]] [[2024]] en Orient, [[kantono Suffolk (Nov-Jorkio)|kantono Suffolk]] en la orienta parto de [[Longinsulo]], la plej suda parto de la subŝtato [[Nov-Jorkio]] en [[Usono]]) estis [[Usono|usona]] [[skulptisto]]. Serra estis konata pro siaj grandskalaj skulptaĵoj kreitaj por ejospecifa pejzaĝo, urbaj kaj arkitekturaj medioj. Meze de la 1960-aj jaroj, Richard Serra kaj aliaj usonaj artistoj eksperimentis kun industriaj materialoj kiel ekzemple [[plumbo]] kaj [[kaŭĉuko]]. La materialoj estis prilaboritaj per simplaj intervenoj kaj metitaj rilate al la spaco. Tra la jaroj, Serra vastigis sian spacan aliron per laborado kun veterimuna ŝtalo. Lia verko ankaŭ inkludas grandan nombron da pentraĵoj kaj presaĵoj. {{projektoj}} {{ĝermo|arto}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] ozf1mrgfpcugg83qdich2zsxrcofzac 0 889586 9397080 9311822 2026-06-09T12:06:18Z Crosstor 3176 /* C */ 9397080 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj arkivistoj de la [[Hungara Tutlanda Arkivo]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[József Antall]] == B == * [[István Bakács]] * [[Béla Baranyai]] * [[Vilmos Bélay]] * [[Iván Bognár]] * [[Beatrix Boreczky]] * [[Iván Borsa]] * [[Béla Bottló]] * [[Kálmán Buday (historiisto)]] * [[János Buzási (arkivisto)]] == C == * [[Dezső Csánki]] * [[Enikő Csukovits]] * [[Alfréd Czobor]] == D == * [[Zoltán Dávid]] * [[Ferenc Dőry]] == E == * [[Győző Ember]] == F == * [[Ibolya Felhő]] == G == * [[Lajos Gecsényi]] == H == * [[József Herzog (historiisto)]] == I == * [[Bálint Ila]] * [[Emma Iványi]] == J == * [[Dénes Jánossy]] * [[Károly Jenei]] == K == * [[Elek Karsai]] * [[Ákos Koroknai]] * [[Béla Kossányi]] * [[Éva Kosztolányi]] == L == * [[János Lakos (arkivisto)]] * [[Zsuzsa Lőrincz]] == M == * [[György Majtényi]] * [[Ferenc Maksay]] * [[Zsuzsanna Mikó]] * [[Gyula Miskolczy]] == N == * [[Gyula Nagy]] == O == * [[Lipót Óváry]] == P == * [[Vidor János Pataki]] * [[Gyula Pauler]] * [[Oszkár Paulinyi]] * [[Iván Pető]] * [[Ambrus Pleidell]] == R == * [[Csaba Reisz T.]] * [[László Réti]] == S == * [[Oszkár Sashegyi]] * [[Csaba Szabó (arkivisto)]] * [[József Szalay (arkivisto)]] * [[Loránd Szilágyi]] * [[Jenő Szűcs]] == T == * [[Károly Tagányi]] * [[Pál Tóth-Szabó]] * [[Zsolt Trócsányi]] == V == * [[Endre Gábor Varga]] * [[János Varga (arkivisto)]] == Fontoj == * La listo kreiĝis el datenoj en [[Esperanta Vikipedio]] [[Kategorio:Listoj de homoj]] nmlc1xopg6hvo6r1yro5lh1917sy3x4 0 891470 9397700 8946708 2026-06-10T07:40:22Z Sj1mor 12103 9397700 wikitext text/x-wiki {{informkesto gravulo}} '''Profesoro Peter D. KILLWORTH''' (n. la [[27-an de marto]] [[1946]] – m. la [[28-an de januaro]] [[2008]]) estis [[Britio|brita]] [[sciencisto]] konata pro sia laboro pri [[oceanografio]] kaj la studo de [[socia reto (sociologio)|sociaj retoj]]. Produktema verkisto, li publikigis pli ol 160 sciencajn artikolojn dum sia kariero. Li estis ankaŭ konata kiel pionira verkisto de teksto-bazitaj [[interaga fikcio|interagaj fikcioj]] en la fruaj [[1980-aj jaroj]], kiel ekzemple ''[[Countdown to Doom]]''. La ĉefa parto de la kariero de Peter Killworth estis dediĉita al oceanografio, uzante [[aplika matematiko|aplikan matematikon]] por kompreni la dinamikon de [[oceano]]j. Li havis diversajn interesojn tra la tuta kampo de fizika oceanografio, inkluzive de la studo de glacio, [[polinio]]j kaj [[Rossby-ondo]]j. Li kompletigis sian doktorecon pri ''Nombraj Studoj en Dinamika Oceanografio'' ĉe [[Trinity College (Kembriĝo)|Trinity College]], [[universitato de Kembriĝo]], en [[1972]]. Peter Killworth mortis en [[2008]] pro neŭrona malsano. {{DEFAŬLTORDIGO:Killworth, Peter}} [[Kategorio:Britaj oceanografoj]] [[Kategorio:Dezajnistoj de videoludoj]] rh4hyekfqqlajj1aqif48bmbpq5lo7y 4 893281 9397511 9389630 2026-06-09T23:16:41Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9397511 wikitext text/x-wiki Tiu ĉi paĝo montras liston kun artikoloj kun pli ol 60 artikoloj en vikipedioj, sed sen artikolo en la esperanta vikipedio. La tabelo baziĝas sur la informpeto en la nederlanda paĝo [[:nl:Wikipedia:Artikelen in veel andere talen maar niet in het Nederlands]] . == Fonto de la datumoj == Jen la baza [https://query.wikidata.org/#SELECT%20%3Fitem%20%3FitemLabel%20%3FitemDescription%20%3Fsitelinks%0AWITH%0A%7B%0A%20%20SELECT%20%3Fitem%20%3Fsitelinks%0A%20%20WHERE%0A%20%20%7B%0A%20%20%20%20%3Fitem%20wikibase%3Asitelinks%20%3Fsitelinks.%0A%20%20%20%20hint%3APrior%20hint%3ArangeSafe%20true.%0A%20%20%20%20FILTER%20%28%3Fsitelinks%20%3E%2060%20%29%0A%20%20%20%20MINUS%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279%2a%20wd%3AQ17379835.%20%7D%20%23%20nur%20en%20la%20%C4%89efa%20nomspaco%0A%20%20%20%20MINUS%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279%2a%20wd%3AQ4663903.%20%7D%20%20%23%20sen%20portaloj%0A%20%20%20%20MINUS%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279%2a%20wd%3AQ39911.%20%7D%20%23%20sen%20jardekoj%0A%20%20%20%20MINUS%0A%20%20%20%20%7B%0A%20%20%20%20%20%20%3Farticle%20schema%3Aabout%20%3Fitem.%0A%20%20%20%20%20%20%3Farticle%20schema%3AisPartOf%20%3Chttps%3A%2F%2Feo.wikipedia.org%2F%3E.%0A%20%20%20%20%7D%0A%20%20%7D%0A%7D%0AAS%20%25sub%0AWHERE%0A%7B%0A%20%20INCLUDE%20%25sub%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%0A%20%20%20%20%3Fitem%20rdfs%3Alabel%20%3FitemLabel.%0A%20%20%20%20FILTER%28LANG%28%3FitemLabel%29%20%3D%20%22eo%22%29%0A%20%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%0A%20%20%20%20%3Fitem%20schema%3Adescription%20%3FitemDescription.%0A%20%20%20%20FILTER%28LANG%28%3FitemDescription%29%20%3D%20%22eo%22%29%0A%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20DESC%28%3Fsitelinks%29%0ALIMIT%20400 Wikidata Query] (aŭ informpeto). Klaku al ▶️ por vidi la rezulton. La informpeto montros ĉiuj artikoloj kun pli ol 60 artikoloj en vikipedioj, sed sen artikolo en la esperanta vikipedio. (sen [[:Kategorio:Vikipedio:Portaloj|Portaloj]] kaj sen [[:Kategorio:Jardekoj|Jardekoj]]) == Kiel uzi la tabelojn == Ne ĉiu linio en la tabulo bezonas novan artikolon. Ekzemple ofte estas du artikoloj pri la sama temo (ekzemple la scienca nomo kaj la ordinara nomo) kaj unu de la du jam ekzistas. Tiam krei alidirekton ofte jam sufiĉas. (vidu [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Sitelinks_to_redirects Wkidata:Sitelinks_to_redirects]) La nomoj estas nuraj proponoj kaj venas el vikidatumo. Vi povas kaj ofte devas uzi alian titolon. Kiam la ruĝa ligilo enhavas Q-nombron, (ekzemple "'''Ekzemplo (Q14944328)'''" ) tiam tio signifas, ke la nomo de la paĝo ekzistas dufoje por malsamaj temoj kaj la alia temo jam havas artikolon. Oni povas solvi tion tiel: * oni povas krei duan artikolon kun alia nomo * oni povas krei alidirekton kaj konektigi la alidirekton al la vikidatuma objekto * oni povas ŝanĝigi la esperantan nomon en la vikidatuma objekto == Listoj laŭ temoj == {{Kolumnoj|* [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Esperantistoj|Esperantistoj]] * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Urboj|Urboj]] * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Lingvoj|Lingvoj]] * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Aŭtoroj|Aŭtoroj]] |nombro=2}} === Iloj === * https://not-in-the-other-language.toolforge.org/ - kreu proprajn listojn uzante kategoriojn == Listo de 400 artikoloj kiuj ekzistas en pli ol 60 lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?sitelinks WITH { SELECT ?item ?sitelinks WHERE { ?item wikibase:sitelinks ?sitelinks. hint:Prior hint:rangeSafe true. FILTER (?sitelinks > 60 ) MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17379835. } # nur en la ĉefa nomspaco MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q4663903. } # sen portaloj MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q39911. } # sen jardekoj MINUS { ?article schema:about ?item. ?article schema:isPartOf <https://eo.wikipedia.org/>. } } } AS %sub WHERE { INCLUDE %sub OPTIONAL { ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(LANG(?itemLabel) = "eo") } OPTIONAL { ?item schema:description ?itemDescription. FILTER(LANG(?itemDescription) = "eo") } } ORDER BY DESC(?sitelinks) LIMIT 400 |columns=label:nomo (propono),description:priskribo,item:vikidatuma ero,?sitelinks:nombro de ligiloj |thumb=200 |links=red |summary=200 plej kunligitaj elementoj }} {| class='wikitable sortable' ! nomo (propono) ! priskribo ! vikidatuma ero ! nombro de ligiloj |- | [[Sylheti]] | hindarja lingvo | [[:d:Q2044560|Q2044560]] | 201 |- | [[Paramore]] | usona rokmuzika bando | [[:d:Q473466|Q473466]] | 144 |- | [[Paltoga]] | vilaĝo en Rusio | [[:d:Q23520|Q23520]] | 144 |- | [[delfeno]] | familio de maraj kaj riveraj mamuloj | [[:d:Q7369|Q7369]] | 128 |- | [[Surao de la Malfermanta]] | la unua surao de la Korano | [[:d:Q219669|Q219669]] | 121 |- | [[enigmo]] | Tasko, kiu devas esti solvita per pensado | [[:d:Q47054|Q47054]] | 118 |- | [[Cicer arietinum]] | genro | [[:d:Q81375|Q81375]] | 117 |- | [[fragario]] | genro | [[:d:Q745|Q745]] | 116 |- | [[nasko]] | forpuŝo de ido(j) for de la utero | [[:d:Q14819852|Q14819852]] | 111 |- | [[potenco (sociologio)]] | kapablo influi la konduto de aliuloj | [[:d:Q25107|Q25107]] | 108 |- | [[Lens culinaris]] | specio | [[:d:Q131226|Q131226]] | 106 |- | [[ĉin-japana skribo]] | uzo de ĉin-devena skribsistemo por skribo de japana lingvo | [[:d:Q82772|Q82772]] | 104 |- | [[Surao de la Bovino]] | la dua kaj la plej longa surao de la Korano | [[:d:Q219675|Q219675]] | 104 |- | [[Ricino]] | specio | [[:d:Q155867|Q155867]] | 102 |- | [[Oryctolagus cuniculus]] | specio de mamulo | [[:d:Q25851|Q25851]] | 101 |- | [[gvidado-estreco]] | kapablo de individuo aŭ organizo gvidi aliajn individuojn, teamojn aŭ tutajn organizojn | [[:d:Q484275|Q484275]] | 100 |- | [[usona prezidenta baloto de 2020]] | baloto | [[:d:Q22923830|Q22923830]] | 99 |- | [[hepatito A]] | virusa malsano en la hepato | [[:d:Q157661|Q157661]] | 98 |- | [[Zika viruso]] | speco de viruso | [[:d:Q202864|Q202864]] | 97 |- | [[hepatito B]] | virusa malsano en la hepato | [[:d:Q6853|Q6853]] | 97 |- | [[homa voĉo]] | sonoj kreitaj per la homa buŝo kaj gorĝo | [[:d:Q7390|Q7390]] | 97 |- | [[novelo]] | literatura ĝenro; skriba, fikcia, proza ​​rakonto kutime pli longa ol novelo sed pli mallonga ol romano | [[:d:Q149537|Q149537]] | 96 |- | [[Iksodo]] | | [[:d:Q10304508|Q10304508]] | 96 |- | [[Opipapavo]] | specio de papavo | [[:d:Q131584|Q131584]] | 95 |- | [[usona prezidenta baloto de 2024]] | baloto | [[:d:Q101110072|Q101110072]] | 95 |- | [[Ginko]] | specio de plantoj | [[:d:Q43284|Q43284]] | 95 |- | [[regiono de Italio]] | administra unuo de Italio | [[:d:Q16110|Q16110]] | 94 |- | [[subaĉetado]] | delogi per mondonaco kaŝita | [[:d:Q187436|Q187436]] | 93 |- | [[Galatasaray SK]] | turka futbala kaj ĝenerale sporta klubo el Istanbulo | [[:d:Q495299|Q495299]] | 93 |- | [[The Jungle Book]] | usona animacia filmo de 1967 | [[:d:Q199839|Q199839]] | 92 |- | [[motivo]] | kialo de agado | [[:d:Q644302|Q644302]] | 92 |- | [[Leicester City F.C.]] | angla futbola klubo | [[:d:Q19481|Q19481]] | 92 |- | [[Fenerbahçe Istanbul]] | turka futbala klubo | [[:d:Q6601875|Q6601875]] | 91 |- | [[Ŝafo]] | unua zodiaka signo | [[:d:Q32067|Q32067]] | 91 |- | [[:Terminator 2: Judgment Day| Judgment Day]] | | [[:d:Q170564|Q170564]] | 91 |- | [[aplikaĵo]] | programo aŭ grupo de programoj dizajnitaj por fin-uzantoj | [[:d:Q166142|Q166142]] | 90 |- | [[geavoj]] | generinto de generinto, avo aŭ avino | [[:d:Q167918|Q167918]] | 90 |- | [[Tangled]] | usona animacia filmo de 2010 | [[:d:Q188439|Q188439]] | 90 |- | [[Elefanto]] | mamula familio de la subordo rostruloj | [[:d:Q2372824|Q2372824]] | 90 |- | [[Mawlid]] | naskiĝtago de Mohamedo | [[:d:Q193027|Q193027]] | 89 |- | [[Cannabis sativa]] | planta specio | [[:d:Q26726|Q26726]] | 89 |- | [[Aŝuro]] | sankta tago en Islamo; la deka tago de la monato Muharam en la islama kalendaro | [[:d:Q183283|Q183283]] | 88 |- | [[fazeolo]] | manĝeblaj guŝoj kaj/aŭ semoj de herboj aŭ lianoj de la genroj fazeoluso, vigno, Dolichos kaj Lablab, do sume fabacoj, kaj la plantoj mem | [[:d:Q379813|Q379813]] | 88 |- | [[Attack on Titan]] | japana mangaa serio (2009–2021) | [[:d:Q586025|Q586025]] | 88 |- | [[Karoto]] | planta specio | [[:d:Q30056|Q30056]] | 88 |- | [[Oryza sativa]] | | [[:d:Q161426|Q161426]] | 88 |- | [[Taŭro]] | dua zodiaka signo | [[:d:Q164016|Q164016]] | 87 |- | [[Kung Fu Panda]] | animacia filmo (2008) | [[:d:Q129193|Q129193]] | 87 |- | [[Persepolo FK]] | futbala klubo en Irano | [[:d:Q242260|Q242260]] | 87 |- | [[Moana]] | usona animacia filmo (2016) | [[:d:Q18647981|Q18647981]] | 87 |- | [[Normandio]] | historia kultura regiono en Francio kaj la manikaj insuloj de Britio | [[:d:Q15878|Q15878]] | 87 |- | [[Sadio Mané]] | | [[:d:Q209942|Q209942]] | 87 |- | [[historio de Irano]] | | [[:d:Q28926|Q28926]] | 87 |- | [[Surao de la Gento de Imran]] | la 3a surao de la Korano | [[:d:Q219682|Q219682]] | 86 |- | [[Surao de la Sincereco]] | 112-a surao de Korano | [[:d:Q234214|Q234214]] | 86 |- | [[al-Muharram]] | unua monato de la Islama kalendaro | [[:d:Q1952053|Q1952053]] | 86 |- | [[interkona retejo]] | | [[:d:Q3220391|Q3220391]] | 86 |- | [[Amforo]] | dekunua zodiaka signo | [[:d:Q162119|Q162119]] | 85 |- | [[Monsters, Inc.]] | usona animacia filmo (2001) | [[:d:Q187726|Q187726]] | 85 |- | [[Dead Poets Society]] | filmo de 1989 reĝisorita de Peter Weir | [[:d:Q106316|Q106316]] | 85 |- | [[Ĝemeloj]] | tria zodiaka signo | [[:d:Q129214|Q129214]] | 85 |- | [[The Walking Dead]] | usone televida serio (2010-2022) | [[:d:Q232737|Q232737]] | 85 |- | [[usonanoj]] | civitanoj aŭ loĝantoj de Usono de Ameriko | [[:d:Q846570|Q846570]] | 85 |- | [[Sagitario]] | naŭa zodiaka signo | [[:d:Q2194186|Q2194186]] | 85 |- | [[Inside Out]] | desegnofilmo de Pete Docter, publikigita en 2015 | [[:d:Q6144664|Q6144664]] | 85 |- | [[Gjongi]] | provinco de Sud-Koreio | [[:d:Q20937|Q20937]] | 85 |- | [[Artemisia vulgaris]] | planta specio | [[:d:Q26663|Q26663]] | 85 |- | [[benjeto]] | deserto | [[:d:Q192783|Q192783]] | 84 |- | [[Iron Man]] | filmo | [[:d:Q192724|Q192724]] | 84 |- | [[usona prezidenta baloto de 2016]] | baloto | [[:d:Q699872|Q699872]] | 84 |- | [[Ligo 1]] | plej alta ligo de la vira futbalo en francujo | [[:d:Q13394|Q13394]] | 84 |- | [[Old Trafford]] | | [[:d:Q83457|Q83457]] | 84 |- | [[300 (filmo)]] | filmo de Zack Snyder (2006) | [[:d:Q131390|Q131390]] | 83 |- | [[brando]] | alkoholaĵo produktita per distilado de vino | [[:d:Q146470|Q146470]] | 83 |- | [[AS Monako FK]] | futbala klubo ĉe Monako | [[:d:Q180305|Q180305]] | 83 |- | [[Siluro]] | fiŝa specio | [[:d:Q159323|Q159323]] | 83 |- | [[Fiŝoj]] | dekdua zodiaka signo | [[:d:Q1254190|Q1254190]] | 83 |- | [[Okcident-eŭropa erinaco]] | erinacedo en norda kaj okcidenta eŭropo | [[:d:Q6145|Q6145]] | 83 |- | [[Wolverhampton Wanderers F.C.]] | angla futbola klubo | [[:d:Q19500|Q19500]] | 83 |- | [[Prionailurus bengalensis]] | specio | [[:d:Q42627|Q42627]] | 83 |- | [[Salix alba]] | | [[:d:Q156918|Q156918]] | 83 |- | [[Leeds United F.C.]] | | [[:d:Q1128631|Q1128631]] | 83 |- | [[ansero]] | | [[:d:Q16529344|Q16529344]] | 83 |- | [[Pesilo]] | sepa zodiaka signo | [[:d:Q134394|Q134394]] | 82 |- | [[Skorpio]] | oka zodiaka signo | [[:d:Q134398|Q134398]] | 82 |- | [[Virgo]] | sesa zodiaka signo | [[:d:Q134061|Q134061]] | 82 |- | [[sildenafil]] | kemia kombinaĵo | [[:d:Q191521|Q191521]] | 82 |- | [[Hari Poter kaj la Sanktaĵoj de la Morto (Unua Parto)]] | filmo de 2010 | [[:d:Q161678|Q161678]] | 82 |- | [[fumaĵita lardo]] | porka ventraĵo salita kaj fumaĵita | [[:d:Q11106|Q11106]] | 82 |- | [[Fulham FC]] | angla futbalklubo | [[:d:Q18708|Q18708]] | 82 |- | [[Kristal-Palaca Futbala Klubo]] | futbala klubo en Londono | [[:d:Q19467|Q19467]] | 82 |- | [[uterkola kancero]] | | [[:d:Q160105|Q160105]] | 82 |- | [[FK Žalgiris]] | | [[:d:Q500988|Q500988]] | 82 |- | [[Kankro]] | kvara zodiaka signo | [[:d:Q161701|Q161701]] | 81 |- | [[hepatito C]] | homa virusa malsano | [[:d:Q154869|Q154869]] | 81 |- | [[Leono]] | kvina zodiaka signo | [[:d:Q159816|Q159816]] | 81 |- | [[Surao de la Virinoj]] | kvara surao de Korano | [[:d:Q219696|Q219696]] | 81 |- | [[Surao de la Tablo Kovrita]] | kvina surao de Korano | [[:d:Q219701|Q219701]] | 81 |- | [[soleco]] | neplaĉa emocio pro izolo | [[:d:Q223270|Q223270]] | 81 |- | [[narkotaĵo]] | klaso de psikoaktivaj drogoj | [[:d:Q940|Q940]] | 81 |- | [[fiprogramaro]] | malica programaro | [[:d:Q14001|Q14001]] | 81 |- | [[Celtic F.C.]] | sportoklubo | [[:d:Q19593|Q19593]] | 81 |- | [[Carthamus tinctorius]] | | [[:d:Q156625|Q156625]] | 81 |- | [[brulvundo]] | | [[:d:Q170518|Q170518]] | 81 |- | [[Castor fiber]] | | [[:d:Q181191|Q181191]] | 81 |- | [[materialscienco]] | | [[:d:Q228736|Q228736]] | 81 |- | [[FK Panevėžys]] | | [[:d:Q23894576|Q23894576]] | 81 |- | [[Kaprikorno]] | deka zodiaka signo | [[:d:Q164272|Q164272]] | 80 |- | [[Benedikto la 5-a]] | papo | [[:d:Q170559|Q170559]] | 80 |- | [[Cars]] | usona animacia filmo (2006) | [[:d:Q182153|Q182153]] | 80 |- | [[rupio]] | nomo de pluraj valutoj | [[:d:Q178843|Q178843]] | 80 |- | [[festo]] | socia kunvena evento | [[:d:Q200538|Q200538]] | 80 |- | [[asfalto]] | petrola materialo | [[:d:Q202251|Q202251]] | 80 |- | [[Cynodon dactylon]] | planta specio | [[:d:Q208705|Q208705]] | 80 |- | [[Herkulo]] | filmo de 1997 | [[:d:Q271189|Q271189]] | 80 |- | [[Panamaj Dokumentoj]] | skandalo en 2016 pri bankaj dokumentoj el panamo | [[:d:Q23702848|Q23702848]] | 80 |- | [[Oppenheimer]] | filmo el la jaro 2023 | [[:d:Q108839994|Q108839994]] | 80 |- | [[Usona prezidenta elekto de 2008]] | 56a prezidenta elekto en usono | [[:d:Q45578|Q45578]] | 80 |- | [[Hari Poter kaj la Sanktaĵoj de la Morto (Dua Parto)]] | | [[:d:Q232009|Q232009]] | 80 |- | [[produktado]] | | [[:d:Q739302|Q739302]] | 80 |- | [[FK Sūduva]] | | [[:d:Q757104|Q757104]] | 80 |- | [[FK Kauno Žalgiris]] | | [[:d:Q12654411|Q12654411]] | 80 |- | [[skotoj]] | loĝantoj de Skotlando | [[:d:Q181634|Q181634]] | 79 |- | [[taĝeto]] | genro | [[:d:Q147552|Q147552]] | 79 |- | [[medicina diagnozo]] | identigo de malsano per esploro de la simptomoj prezentataj de la paciento | [[:d:Q177719|Q177719]] | 79 |- | [[:Captain America: The First Avenger| The First Avenger]] | usona filmo de 2011 | [[:d:Q275120|Q275120]] | 79 |- | [[Teresa Teng]] | Tajvana kantistino (1953-1995) | [[:d:Q463945|Q463945]] | 79 |- | [[homa dento]] | malmola organo en la buŝo de homoj | [[:d:Q561|Q561]] | 79 |- | [[Sunderland A.F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q18739|Q18739]] | 79 |- | [[Kaporo]] | | [[:d:Q156251|Q156251]] | 79 |- | [[enspezo]] | | [[:d:Q1527264|Q1527264]] | 79 |- | [[nacia futbala teamo de Serbio]] | vira nacia futbala teamo | [[:d:Q182740|Q182740]] | 78 |- | [[Tuscaloosa]] | sidejo de Kantono Tuscaloosa, Alabamo, Usono | [[:d:Q79580|Q79580]] | 78 |- | [[Setaria italica]] | planta specio | [[:d:Q161211|Q161211]] | 78 |- | [[Thor]] | filmo de enneth Branagh (2011) | [[:d:Q217020|Q217020]] | 78 |- | [[Surao de la Altrando]] | sepa surao de Korano | [[:d:Q219713|Q219713]] | 78 |- | [[Surao de la Batalakiraĵo]] | oka surao de Korano | [[:d:Q219720|Q219720]] | 78 |- | [[Surao de la Homoj]] | 114-a kaj lasta surao de Korano | [[:d:Q234248|Q234248]] | 78 |- | [[ĉinkorea skribo]] | ĉina skribo uzita por skribi koreajn vortojn | [[:d:Q485619|Q485619]] | 78 |- | [[Homo sapiens]] | specio | [[:d:Q15978631|Q15978631]] | 78 |- | [[Usona Belulino]] | usona anglalingva filmo el 1999, reĝisorita de Sam Mendes | [[:d:Q25139|Q25139]] | 78 |- | [[Markolo de Koreio]] | markolo inter duoninsulo Koreio kaj Japanio, inter la Flava Maro kaj la Japana Maro | [[:d:Q52052|Q52052]] | 78 |- | [[Valeriana officinalis]] | | [[:d:Q157819|Q157819]] | 78 |- | [[Dianthus caryophyllus]] | | [[:d:Q158984|Q158984]] | 78 |- | [[Microchiroptera]] | | [[:d:Q971343|Q971343]] | 78 |- | [[FK Riteriai]] | | [[:d:Q14657783|Q14657783]] | 78 |- | [[Viveredoj]] | familio | [[:d:Q185864|Q185864]] | 77 |- | [[Sherlock]] | brita televida serio (2010–2017) | [[:d:Q192837|Q192837]] | 77 |- | [[nurlega memoro]] | disko nurlegebla | [[:d:Q160710|Q160710]] | 77 |- | [[Spinosaurus]] | genro | [[:d:Q130966|Q130966]] | 77 |- | [[Brave]] | usona animacia filmo (2012) | [[:d:Q126796|Q126796]] | 77 |- | [[Surao de la Gregoj]] | sesa surao de Korano | [[:d:Q219707|Q219707]] | 77 |- | [[Stegosaŭro]] | genro de herbovoraj dinosaŭroj vivintaj dum la ĵurasio kaj frua kretaceo | [[:d:Q14388|Q14388]] | 77 |- | [[Blackburn Rovers]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19446|Q19446]] | 77 |- | [[Burnley F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19458|Q19458]] | 77 |- | [[Okcidenta Mezlando]] | metropola provinco de Anglio | [[:d:Q23124|Q23124]] | 77 |- | [[gastrito]] | | [[:d:Q183130|Q183130]] | 77 |- | [[Katherine Johnson]] | | [[:d:Q11740|Q11740]] | 77 |- | [[geografia poluso]] | punkto de intersekco de la surfaco de ĉiela korpo kaj ĝia rotacia akso | [[:d:Q183273|Q183273]] | 76 |- | [[atoma modelo de Bohr]] | atommodelo publikigita de Niels Bohr en 1913 | [[:d:Q172948|Q172948]] | 76 |- | [[Unua Opia Milito]] | milito inter Britio kaj Ĉinio je la 19-a jarcento | [[:d:Q191282|Q191282]] | 76 |- | [[flago de Britio]] | la nacia flago de la Unuiĝinta Reĝlando de Britio kaj Nord-Irlando | [[:d:Q83278|Q83278]] | 76 |- | [[rivero biobio]] | rivero en Ĉilio | [[:d:Q93360|Q93360]] | 76 |- | [[Loxodonta]] | genro de afrikaj elefantoj | [[:d:Q185038|Q185038]] | 76 |- | [[valoro]] | persona valoro, bazo por etika agado | [[:d:Q194112|Q194112]] | 76 |- | [[kvantuma impliko]] | rilato inter mezuraj rezultoj de space apartaj kvantumaj sistemoj | [[:d:Q215675|Q215675]] | 76 |- | [[Surao de la Pento]] | naŭa surao de Korano | [[:d:Q219738|Q219738]] | 76 |- | [[The Great Mouse Detective]] | animacia filmo (1986) | [[:d:Q334132|Q334132]] | 76 |- | [[12 Years a Slave]] | usona filmo de 2013 | [[:d:Q3023357|Q3023357]] | 76 |- | [[Provinco Torino]] | eksa itala provinco | [[:d:Q16287|Q16287]] | 76 |- | [[AFC Bournemouth]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19568|Q19568]] | 76 |- | [[nacia futbala teamo de Egiptio]] | vira futbala teamo de egiptio | [[:d:Q28089|Q28089]] | 76 |- | [[trako]] | | [[:d:Q160342|Q160342]] | 76 |- | [[n-a radiko]] | | [[:d:Q601053|Q601053]] | 76 |- | [[FK Banga Gargždai]] | | [[:d:Q806459|Q806459]] | 76 |- | [[Histriko]] | | [[:d:Q1223829|Q1223829]] | 76 |- | [[Illicium verum]] | | [[:d:Q2878644|Q2878644]] | 76 |- | [[lageto]] | | [[:d:Q12719646|Q12719646]] | 76 |- | [[Leono la 7-a]] | 126-a papo de la katolika eklezio, deĵorinta de 936 ĝis 939 | [[:d:Q182489|Q182489]] | 75 |- | [[Osman la 2-a]] | sultano de la Otomana Imperio | [[:d:Q172056|Q172056]] | 75 |- | [[satrapo]] | estro de satrapio (provinco) en Persio | [[:d:Q170305|Q170305]] | 75 |- | [[Aleksandro la 2-a]] | papo | [[:d:Q171112|Q171112]] | 75 |- | [[stomaka ulcero]] | ulcero en la stomaka mukozo | [[:d:Q172941|Q172941]] | 75 |- | [[Supernatural]] | usona televida serio (2005–2020) | [[:d:Q130585|Q130585]] | 75 |- | [[Surao de Abrahamo]] | la 14a surao de la Korano | [[:d:Q219906|Q219906]] | 75 |- | [[Ismailismo]] | branĉo de ŝijaisma islamo | [[:d:Q230386|Q230386]] | 75 |- | [[Klubo Nacia de Futbalo]] | Uruguaja futbala kluo de Montevideo, Uruguajo | [[:d:Q499616|Q499616]] | 75 |- | [[provinco de Irano]] | administra unuo (ostân) de Irano | [[:d:Q1344695|Q1344695]] | 75 |- | [[Cagliari Calcio]] | itala futbalklubo | [[:d:Q1900|Q1900]] | 75 |- | [[Dek Du Koleruloj]] | usona filmo de 1957 | [[:d:Q2345|Q2345]] | 75 |- | [[taksonomio]] | sistemo por la klasigado de aferoj | [[:d:Q7211|Q7211]] | 75 |- | [[Lacuna Coil]] | itala metalroka muzikgrupo | [[:d:Q46573|Q46573]] | 75 |- | [[uzantinterfaco]] | ilo por la interago de uzanto kaj maŝino | [[:d:Q47146|Q47146]] | 75 |- | [[Antilope cervicapra]] | | [[:d:Q183339|Q183339]] | 75 |- | [[haŭta kancero]] | | [[:d:Q192102|Q192102]] | 75 |- | [[springbok]] | | [[:d:Q213084|Q213084]] | 75 |- | [[Hippopotamidae]] | | [[:d:Q213336|Q213336]] | 75 |- | [[Syzygium cumini]] | | [[:d:Q232571|Q232571]] | 75 |- | [[Andrew Mountbatten-Windsor]] | filo de Elizabeto la 2a, reĝino de Britio | [[:d:Q153330|Q153330]] | 74 |- | [[termosfero]] | tavolo de atmosfero | [[:d:Q178043|Q178043]] | 74 |- | [[Anna reĝa princino de Britio]] | filino de Reĝino Elizabeto la 2-a kaj Princo Filipo, Duko de Edinburgo | [[:d:Q151754|Q151754]] | 74 |- | [[bejo]] | Otomana reganta titolo | [[:d:Q181217|Q181217]] | 74 |- | [[Twilight]] | usona filmo de Catherine Hardwicke (2008) | [[:d:Q160071|Q160071]] | 74 |- | [[Tarzan]] | usona animacia filmo (1999) | [[:d:Q208696|Q208696]] | 74 |- | [[The Hunchback of Notre Dame]] | animacia filmo de Gary Trousdale kaj Kirk Wise (1996) | [[:d:Q213787|Q213787]] | 74 |- | [[Johano la 14-a]] | romkatolika papo | [[:d:Q227972|Q227972]] | 74 |- | [[414 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232679|Q232679]] | 74 |- | [[Antarkta regiono]] | polusa regiono ĉirkaŭ la suda poluso de la Tero | [[:d:Q1555938|Q1555938]] | 74 |- | [[:PUBG: Battlegrounds| Battlegrounds]] | videoludo (2017) | [[:d:Q28937399|Q28937399]] | 74 |- | [[Rangers F.C.]] | skota futbala klubo | [[:d:Q19597|Q19597]] | 74 |- | [[Wreck-It Ralph]] | usona animacia filmo (2012) | [[:d:Q28891|Q28891]] | 74 |- | [[4-a Generacio de Portebla Telefonio]] | | [[:d:Q79697|Q79697]] | 74 |- | [[Hibiscus rosa-sinensis]] | | [[:d:Q159534|Q159534]] | 74 |- | [[Eredivisie]] | | [[:d:Q167541|Q167541]] | 74 |- | [[sepioj]] | | [[:d:Q184479|Q184479]] | 74 |- | [[The Social Network]] | | [[:d:Q185888|Q185888]] | 74 |- | [[:Madagascar: Escape 2 Africa| Escape 2 Africa]] | | [[:d:Q188474|Q188474]] | 74 |- | [[hordeolo]] | | [[:d:Q202173|Q202173]] | 74 |- | [[The Godfather Part III]] | | [[:d:Q202326|Q202326]] | 74 |- | [[Iron Man 2]] | | [[:d:Q205028|Q205028]] | 74 |- | [[407 a.K.]] | | [[:d:Q232058|Q232058]] | 74 |- | [[Phalacrocoracidae]] | | [[:d:Q3901247|Q3901247]] | 74 |- | [[FC Hegelmann]] | | [[:d:Q12654265|Q12654265]] | 74 |- | [[Birdman]] | | [[:d:Q13255497|Q13255497]] | 74 |- | [[Andrew Tate]] | | [[:d:Q18637166|Q18637166]] | 74 |- | [[tertremo je aprilo 2015 en Nepalo]] | | [[:d:Q19830062|Q19830062]] | 74 |- | [[Fanta]] | | [[:d:Q9935|Q9935]] | 74 |- | [[Apatosaurus]] | | [[:d:Q14326|Q14326]] | 74 |- | [[sintrompado]] | simptomo, en kiu oni mise kredas ion malgraŭ pruvo de la malo | [[:d:Q189643|Q189643]] | 73 |- | [[durio]] | manĝebla frukto | [[:d:Q134185|Q134185]] | 73 |- | [[Charles G. Dawes]] | vicprezidento de Usono de 1925 ĝis 1929 | [[:d:Q184565|Q184565]] | 73 |- | [[Life of Pi]] | 2012 filmo de Ang Lee | [[:d:Q152780|Q152780]] | 73 |- | [[kardivaskula ŝoko]] | malsana stato | [[:d:Q178061|Q178061]] | 73 |- | [[takbir]] | ("Dio estas granda") arablingva diraĵo, uzata de islamanoj | [[:d:Q191811|Q191811]] | 73 |- | [[Fraŭlino Mondo]] | internacia beleco-konkurso. | [[:d:Q173402|Q173402]] | 73 |- | [[Black Swan]] | usona filmo (2010) | [[:d:Q180214|Q180214]] | 73 |- | [[The Rescuers Down Under]] | filmo de 1990 | [[:d:Q202371|Q202371]] | 73 |- | [[Pocahontas]] | Usona movbilda filmo | [[:d:Q218894|Q218894]] | 73 |- | [[Surao Ja-Sin]] | la 36a surao de la Korano | [[:d:Q230014|Q230014]] | 73 |- | [[408 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232148|Q232148]] | 73 |- | [[438 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234276|Q234276]] | 73 |- | [[449 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234820|Q234820]] | 73 |- | [[453 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235094|Q235094]] | 73 |- | [[Safar]] | dua monato de la Islama kalendaro | [[:d:Q489557|Q489557]] | 73 |- | [[Evanescence]] | usona rokgrupo | [[:d:Q1777698|Q1777698]] | 73 |- | [[Coco]] | usona movbilda filmo de 2017 | [[:d:Q5815826|Q5815826]] | 73 |- | [[La La Land]] | usona filmo de Damien Chazelle (2016) | [[:d:Q20856802|Q20856802]] | 73 |- | [[Stoke City F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q18736|Q18736]] | 73 |- | [[Gruntbovo]] | mamula specio | [[:d:Q26547|Q26547]] | 73 |- | [[fibro]] | natura aŭ sinteza substanco, kiu estas signife pli longa ol larĝa | [[:d:Q161|Q161]] | 73 |- | [[Dua Krucmilito]] | armea ekspedicio inter 1146 kaj 1149 | [[:d:Q51654|Q51654]] | 73 |- | [[3-a Generacio de Portebla Telefonio]] | | [[:d:Q79692|Q79692]] | 73 |- | [[vira nacia futbala teamo de Bosnio-Hercegovino]] | | [[:d:Q181190|Q181190]] | 73 |- | [[Supera Ligo de Futbalo en Rusio]] | | [[:d:Q182165|Q182165]] | 73 |- | [[Hieno]] | | [[:d:Q188657|Q188657]] | 73 |- | [[Seven]] | | [[:d:Q190908|Q190908]] | 73 |- | [[kalumnio]] | | [[:d:Q191783|Q191783]] | 73 |- | [[Tunceli]] | | [[:d:Q202195|Q202195]] | 73 |- | [[as-salamu alaykum]] | | [[:d:Q212695|Q212695]] | 73 |- | [[kritika pensado]] | | [[:d:Q843894|Q843894]] | 73 |- | [[geografia lokigo]] | | [[:d:Q2221906|Q2221906]] | 73 |- | [[FC Džiugas]] | | [[:d:Q12654311|Q12654311]] | 73 |- | [[FA Šiauliai]] | | [[:d:Q16478096|Q16478096]] | 73 |- | [[Auvernia]] | | [[:d:Q24082791|Q24082791]] | 73 |- | [[DFK Dainava]] | | [[:d:Q25497952|Q25497952]] | 73 |- | [[2026 United States strikes in Venezuela]] | | [[:d:Q137671016|Q137671016]] | 73 |- | [[fizika antropologio]] | | [[:d:Q27172|Q27172]] | 73 |- | [[Johano la 13-a]] | romkatolika papo | [[:d:Q181952|Q181952]] | 72 |- | [[2012]] | usona filmo de Roland Emmerich (2009) | [[:d:Q184605|Q184605]] | 72 |- | [[logikpordo]] | komputila ekipaĵo, fizika aŭ teoria, kiu plenumas bulean logikan funkcion | [[:d:Q170451|Q170451]] | 72 |- | [[megalodon]] | formortinta specio de ŝarko | [[:d:Q163873|Q163873]] | 72 |- | [[Londona Akcia Borso]] | Borso en Londono | [[:d:Q171240|Q171240]] | 72 |- | [[:La Hobito: neatendita vojaĝo| neatendita vojaĝo]] | kineja filmo de 2012 | [[:d:Q80379|Q80379]] | 72 |- | [[kanao]] | japana silaba skribsistemo, nuntempe uzata kune kun ĉin-japanaj skribsignoj en moderna japana ortografio | [[:d:Q187659|Q187659]] | 72 |- | [[Pac-Man]] | 1980 arkadludo de Namco | [[:d:Q173626|Q173626]] | 72 |- | [[454 a.K.]] | jaro | [[:d:Q178381|Q178381]] | 72 |- | [[gravitono]] | elementa partiklo, kiu estas kvantumo de gravitaj ondoj | [[:d:Q103585|Q103585]] | 72 |- | [[hieroglifo]] | piktograma skribsimbolo | [[:d:Q193762|Q193762]] | 72 |- | [[Gurua Libro Sankta]] | sika sankta libro | [[:d:Q203249|Q203249]] | 72 |- | [[Internacia Flughaveno Haneda]] | internacia flughaveno ĉe Tokio, Japanio | [[:d:Q204853|Q204853]] | 72 |- | [[korna bulko]] | speco de delikata bakaĵo; fama bakaĵo el la franca kuirarto, nomita laŭ sia formo de lunarko. | [[:d:Q207832|Q207832]] | 72 |- | [[Artemisia Gentileschi]] | itala baroka pentristino (1593-1654) | [[:d:Q212657|Q212657]] | 72 |- | [[Betty Ford]] | Prezidentedzino de Usono de 1974 ĝis 1977 | [[:d:Q213122|Q213122]] | 72 |- | [[Surao de Jona]] | deka surao de Korano | [[:d:Q219752|Q219752]] | 72 |- | [[Surao de la Kaverno]] | dekoka surao de Korano | [[:d:Q220706|Q220706]] | 72 |- | [[Surao de Hud]] | dekunua surao de Korano | [[:d:Q219786|Q219786]] | 72 |- | [[Johano la 15-a]] | romkatolika papo | [[:d:Q228649|Q228649]] | 72 |- | [[418 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232931|Q232931]] | 72 |- | [[Surao de la Abundo]] | 108-a surao de Korano | [[:d:Q233811|Q233811]] | 72 |- | [[Surao de la Matenruĝo]] | 113-a surao de Korano | [[:d:Q234228|Q234228]] | 72 |- | [[Stefano la 7-a]] | papo | [[:d:Q235920|Q235920]] | 72 |- | [[481 a.K.]] | jaro | [[:d:Q236893|Q236893]] | 72 |- | [[489 a.K.]] | jaro | [[:d:Q237343|Q237343]] | 72 |- | [[509 a.K.]] | jaro | [[:d:Q241318|Q241318]] | 72 |- | [[Vera Farmiga]] | usona aktorino | [[:d:Q264840|Q264840]] | 72 |- | [[Michio Kaku]] | usona fizikisto | [[:d:Q486882|Q486882]] | 72 |- | [[Prezidento de Ukrainio]] | ŝtatestro de Ukrainio | [[:d:Q579677|Q579677]] | 72 |- | [[zodiaka signo]] | unu de la dek du konstelacioj de la zodiako; uzita en astrologio | [[:d:Q1795024|Q1795024]] | 72 |- | [[Togg]] | turka aŭtofabrikanto | [[:d:Q6039733|Q6039733]] | 72 |- | [[aŭtovetkuro]] | sporto, kiun oni praktikas per aŭtomobiloj | [[:d:Q5386|Q5386]] | 72 |- | [[Provinco Venecio]] | eksa itala provinco en la regiono de Veneto, Italio | [[:d:Q16310|Q16310]] | 72 |- | [[Birmingham City F.C]] | futbala klubo en Birmingham, Anglio | [[:d:Q19444|Q19444]] | 72 |- | [[The Vampire Diaries]] | usona televida serio | [[:d:Q28537|Q28537]] | 72 |- | [[Majaa popolo]] | popolo de suda Venezuelo kaj norda Mezameriko | [[:d:Q45914|Q45914]] | 72 |- | [[David J. Wineland]] | usona fizikisto | [[:d:Q61045|Q61045]] | 72 |- | [[Akademia Premio por la Plej Bona Filmo]] | | [[:d:Q102427|Q102427]] | 72 |- | [[akromegalio]] | | [[:d:Q189580|Q189580]] | 72 |- | [[pavo]] | | [[:d:Q201251|Q201251]] | 72 |- | [[juglandonukso]] | | [[:d:Q208021|Q208021]] | 72 |- | [[nacia futbala teamo de Peruo]] | | [[:d:Q212166|Q212166]] | 72 |- | [[materialo]] | | [[:d:Q214609|Q214609]] | 72 |- | [[konservado de maso]] | | [[:d:Q483948|Q483948]] | 72 |- | [[Guardians of the Galaxy]] | | [[:d:Q5887360|Q5887360]] | 72 |- | [[UEFA Nations League]] | | [[:d:Q15980635|Q15980635]] | 72 |- | [[Artemis II]] | | [[:d:Q16947045|Q16947045]] | 72 |- | [[Doctor Strange]] | | [[:d:Q18406872|Q18406872]] | 72 |- | [[Tria Krucmilito]] | | [[:d:Q51655|Q51655]] | 72 |- | [[televida programo]] | | [[:d:Q15416|Q15416]] | 72 |- | [[Mölnlycke]] | | [[:d:Q25462|Q25462]] | 72 |- | [[fire salamander]] | | [[:d:Q26395|Q26395]] | 72 |- | [[Angry Birds]] | videoluda franĉizo | [[:d:Q165094|Q165094]] | 71 |- | [[Nesinkrona Javaskripto kaj XML]] | grupo de interrilataj retaj programadteknikoj | [[:d:Q134471|Q134471]] | 71 |- | [[Denver Nuggets]] | usona basketbala teamo | [[:d:Q162954|Q162954]] | 71 |- | [[Charlotte Hornets]] | usona profesia basketbalteamo bazita en Charlotte, Norda Karolino | [[:d:Q163480|Q163480]] | 71 |- | [[Million Dollar Baby]] | filmo de Clint Eastwood (2004) | [[:d:Q184255|Q184255]] | 71 |- | [[Al-Masudi]] | araba historiisto, geografo kaj vojaĝanto | [[:d:Q168705|Q168705]] | 71 |- | [[Georg Bednorz]] | germana fizikisto | [[:d:Q76687|Q76687]] | 71 |- | [[Mikoyan-Gurevich MiG-21]] | soveta jetmotora ĉasaviadilo | [[:d:Q150609|Q150609]] | 71 |- | [[Fluminense F.C.]] | sporta klubo en Rio-de-Ĵanejro, Brazilo | [[:d:Q80987|Q80987]] | 71 |- | [[Ruĝa Stelo de Beogrado]] | futbala klubo en Serbio | [[:d:Q173009|Q173009]] | 71 |- | [[Casino Royale]] | 2006 filmo de Martin Campbell | [[:d:Q151904|Q151904]] | 71 |- | [[ŝultrotuko]] | vestaĵo | [[:d:Q191022|Q191022]] | 71 |- | [[Lago Kukunor]] | la plej granda lago en Ĉinio | [[:d:Q201294|Q201294]] | 71 |- | [[Arbara elefanto]] | specio de mamulo | [[:d:Q189514|Q189514]] | 71 |- | [[Akira Toriyama]] | japana bildliteraturisto (1955–2024) | [[:d:Q208582|Q208582]] | 71 |- | [[spicherbo]] | planto uzata kiel manĝaĵo, medikamento, parfumo aŭ por doni guston | [[:d:Q207123|Q207123]] | 71 |- | [[Surao de Maria]] | deknaŭa surao de Korano | [[:d:Q220716|Q220716]] | 71 |- | [[416 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232800|Q232800]] | 71 |- | [[442 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234517|Q234517]] | 71 |- | [[448 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234780|Q234780]] | 71 |- | [[455 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235202|Q235202]] | 71 |- | [[466 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235786|Q235786]] | 71 |- | [[468 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235898|Q235898]] | 71 |- | [[Sunny Leone]] | usona-kanada aktorino, modelino kaj iama pornografia aktorino | [[:d:Q260794|Q260794]] | 71 |- | [[Jeffrey Dahmer]] | usona seria murdisto | [[:d:Q298364|Q298364]] | 71 |- | [[Watford F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q2714|Q2714]] | 71 |- | [[Claire Holt]] | usona aktorino | [[:d:Q4189|Q4189]] | 71 |- | [[kapitano]] | armea rango | [[:d:Q19100|Q19100]] | 71 |- | [[Kanisformaj]] | subordo de mamuloj | [[:d:Q27414|Q27414]] | 71 |- | [[sukerkano]] | pluraj specioj de herbo kultivitaj por sukerproduktado | [[:d:Q36940|Q36940]] | 71 |- | [[Suda Ĝolla]] | provinco de Sud-Koreio | [[:d:Q41161|Q41161]] | 71 |- | [[Pioneer 10]] | usona kosmosondilo | [[:d:Q59103|Q59103]] | 71 |- | [[barbiro]] | | [[:d:Q107198|Q107198]] | 71 |- | [[marĉo]] | | [[:d:Q166735|Q166735]] | 71 |- | [[cirkvitkarto]] | | [[:d:Q173350|Q173350]] | 71 |- | [[Rani Lakshmibai]] | | [[:d:Q181878|Q181878]] | 71 |- | [[The Mummy]] | | [[:d:Q202508|Q202508]] | 71 |- | [[formo]] | | [[:d:Q207961|Q207961]] | 71 |- | [[Iron Man 3]] | | [[:d:Q209538|Q209538]] | 71 |- | [[Rio]] | | [[:d:Q223359|Q223359]] | 71 |- | [[Myrmeleontidae]] | | [[:d:Q231439|Q231439]] | 71 |- | [[417 BC]] | | [[:d:Q232861|Q232861]] | 71 |- | [[cerba tumoro]] | | [[:d:Q233309|Q233309]] | 71 |- | [[Hrithik Roshan]] | | [[:d:Q233619|Q233619]] | 71 |- | [[Kalpana Chawla]] | | [[:d:Q237879|Q237879]] | 71 |- | [[Arda Turan]] | | [[:d:Q487459|Q487459]] | 71 |- | [[Billie Joe Armstrong]] | | [[:d:Q712592|Q712592]] | 71 |- | [[:Captain America: The Winter Soldier| The Winter Soldier]] | | [[:d:Q1765358|Q1765358]] | 71 |- | [[:Thor: Ragnarok| Ragnarok]] | | [[:d:Q22665878|Q22665878]] | 71 |- | [[.NET Framework]] | | [[:d:Q5289|Q5289]] | 71 |- | [[Lille OSC]] | | [[:d:Q19516|Q19516]] | 71 |- | [[replikado de DNA]] | ĉela metabola procezo | [[:d:Q130996|Q130996]] | 70 |- | [[Reservoir Dogs]] | Usona filmo de Quentin Tarantino (1992) | [[:d:Q72962|Q72962]] | 70 |- | [[Renzo Piano]] | itala arkitekto | [[:d:Q190148|Q190148]] | 70 |- | [[Willard Libby]] | ĥemiisto, Usono | [[:d:Q190486|Q190486]] | 70 |- | [[Rubin Kazan]] | rusa futbala klubo en Kazano, Tatarstano | [[:d:Q170040|Q170040]] | 70 |- | [[ekzosfero]] | plej ekstera tavolo de Tera atmosfero | [[:d:Q170332|Q170332]] | 70 |- | [[Supera normala lernejo]] | Franca "granda lernejo" | [[:d:Q83259|Q83259]] | 70 |- | [[FK Stelo Bukareŝto]] | futbala klubo ĉe Bukareŝto, Rumanio | [[:d:Q179658|Q179658]] | 70 |- | [[Johano la 18-a]] | romkatolika papo | [[:d:Q179702|Q179702]] | 70 |- | [[Unua Bulgara Imperio]] | mezepoka ŝtato (681–1018) en Eŭropo | [[:d:Q203817|Q203817]] | 70 |- | [[Hannah Montana]] | usona televidserio | [[:d:Q126631|Q126631]] | 70 |- | [[Bolt]] | usona animacia filmo de 2008 | [[:d:Q212792|Q212792]] | 70 |- | [[Monto Taj]] | monto en Ŝandongo, Ĉinio | [[:d:Q216059|Q216059]] | 70 |- | [[Surao de la Ŝtonejo]] | la 15a surao de la Korano | [[:d:Q219933|Q219933]] | 70 |- | [[Surao de Jozefo]] | dekdua surao de Korano | [[:d:Q219815|Q219815]] | 70 |- | [[Surao de la Tondro]] | dektria surao de Korano | [[:d:Q219871|Q219871]] | 70 |- | [[Johano la 17-a]] | romkatolika papo | [[:d:Q227963|Q227963]] | 70 |- | [[Serĝo la 4-a]] | itala romkatolika papo (1009–1012) | [[:d:Q227970|Q227970]] | 70 |- | [[Surao de la Konfederacianoj]] | tridektria surao de Korano | [[:d:Q229923|Q229923]] | 70 |- | [[419 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232998|Q232998]] | 70 |- | [[452 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235040|Q235040]] | 70 |- | [[473 BC]] | jaro | [[:d:Q236284|Q236284]] | 70 |- | [[Bolton Wanderers FC]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19451|Q19451]] | 70 |- | [[Felisformaj]] | subordo de mamuloj | [[:d:Q27070|Q27070]] | 70 |- | [[avadhia]] | hindia lingvo | [[:d:Q29579|Q29579]] | 70 |- | [[Tulsi Gabbard]] | usona politikisto | [[:d:Q32620|Q32620]] | 70 |- | [[Marina Abramović]] | serba spektakloartisto | [[:d:Q47496|Q47496]] | 70 |- | [[Javier Zanetti]] | argentina futbalisto | [[:d:Q52876|Q52876]] | 70 |- | [[Billboard Hot 100]] | | [[:d:Q180072|Q180072]] | 70 |} {{Wikidata list end}} [[Kategorio:Vikipedio:Projektoj]] pjh9w8mzmgt10jx1z931952c3kbybyu 4 898478 9397536 9393263 2026-06-10T03:08:05Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9397536 wikitext text/x-wiki Aŭtoroj kun pli ol 40 vikipedioj sen artikolo en la esperanta vikipedio:{{Wikidata list|sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?sitelinks WITH { SELECT ?item ?sitelinks WHERE { ?item wikibase:sitelinks ?sitelinks. hint:Prior hint:rangeSafe true. FILTER (?sitelinks > 40) ?item wdt:P106 wd:Q36180. # Writers MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17379835. } # nur en la ĉefa nomspaco MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q4663903. } # sen portaloj MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q39911. } # sen jardekoj MINUS { ?article schema:about ?item. ?article schema:isPartOf <https://eo.wikipedia.org/>. } } } AS %sub WHERE { INCLUDE %sub OPTIONAL { ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(LANG(?itemLabel) = "eo") } } ORDER BY DESC(?sitelinks) LIMIT 400 |columns=label:nomo (propono),description:priskribo,item:vikidatuma ero,?sitelinks:nombro de ligiloj|thumb=200|links=red|summary=200 plej kunligitaj elementoj}} {| class='wikitable sortable' ! nomo (propono) ! priskribo ! vikidatuma ero ! nombro de ligiloj |- | [[Katherine Johnson]] | | [[:d:Q11740|Q11740]] | 77 |- | [[Aleksandro la 2-a]] | papo | [[:d:Q171112|Q171112]] | 75 |- | [[Leono la 7-a]] | 126-a papo de la katolika eklezio, deĵorinta de 936 ĝis 939 | [[:d:Q182489|Q182489]] | 75 |- | [[Charles G. Dawes]] | vicprezidento de Usono de 1925 ĝis 1929 | [[:d:Q184565|Q184565]] | 73 |- | [[Johano la 13-a]] | romkatolika papo | [[:d:Q181952|Q181952]] | 72 |- | [[Betty Ford]] | Prezidentedzino de Usono de 1974 ĝis 1977 | [[:d:Q213122|Q213122]] | 72 |- | [[Johano la 15-a]] | romkatolika papo | [[:d:Q228649|Q228649]] | 72 |- | [[Al-Masudi]] | araba historiisto, geografo kaj vojaĝanto | [[:d:Q168705|Q168705]] | 71 |- | [[Akira Toriyama]] | japana bildliteraturisto (1955–2024) | [[:d:Q208582|Q208582]] | 71 |- | [[Johano la 18-a]] | romkatolika papo | [[:d:Q179702|Q179702]] | 70 |- | [[Agapetus la 2-a]] | katolika papo | [[:d:Q103389|Q103389]] | 69 |- | [[Svetlana Savitskaya]] | soveta kaj poste rusa kosmonaŭto kaj politikisto | [[:d:Q152318|Q152318]] | 68 |- | [[Jenny Slate]] | usona aktorino | [[:d:Q744166|Q744166]] | 68 |- | [[Kip S. Thorne]] | usona fizikisto | [[:d:Q323320|Q323320]] | 68 |- | [[Anne Baxter]] | usona aktorino | [[:d:Q228906|Q228906]] | 68 |- | [[Amy Poehler]] | usona aktorino | [[:d:Q230203|Q230203]] | 67 |- | [[Theo Walcott]] | angla futbalisto | [[:d:Q29516|Q29516]] | 67 |- | [[Jack LaLanne]] | usona fizikekzerca instruisto (1914–2011) | [[:d:Q1677099|Q1677099]] | 67 |- | [[Vincent Price]] | usona aktoro | [[:d:Q219640|Q219640]] | 66 |- | [[Tom Waits]] | usona aktoro | [[:d:Q184805|Q184805]] | 66 |- | [[Jonathan Demme]] | usona reĝisoro | [[:d:Q48987|Q48987]] | 65 |- | [[Wes Craven]] | usona aktoro | [[:d:Q223992|Q223992]] | 65 |- | [[Arthur Ashe]] | usona tenisisto | [[:d:Q53325|Q53325]] | 64 |- | [[Penny Marshall]] | usona aktorino | [[:d:Q237659|Q237659]] | 64 |- | [[Steve Harvey]] | usona aktoro | [[:d:Q2347009|Q2347009]] | 64 |- | [[Candice Bergen]] | usona aktorino | [[:d:Q106942|Q106942]] | 64 |- | [[Wendell Meredith Stanley]] | usona biokemiisto | [[:d:Q105937|Q105937]] | 63 |- | [[Serj Tankian]] | usona muzikisto | [[:d:Q486063|Q486063]] | 63 |- | [[Aspasia]] | 5-a jarcento a.K. kunulino de atena ŝtatisto Periklo | [[:d:Q228564|Q228564]] | 63 |- | [[Lindsey Vonn]] | usona alpa skiisto | [[:d:Q10068|Q10068]] | 62 |- | [[Zoran Đinđić]] | serba politikisto | [[:d:Q157131|Q157131]] | 62 |- | [[Henry Adams]] | usona ĵurnalisto, historiisto, akademiulo, romanisto (1838-1918) | [[:d:Q458390|Q458390]] | 62 |- | [[David Michael Hasselhoff]] | usona aktoro | [[:d:Q201927|Q201927]] | 62 |- | [[Nicholas Sparks]] | usona verkisto | [[:d:Q219377|Q219377]] | 62 |- | [[Kelsey Grammer]] | usona aktoro | [[:d:Q196560|Q196560]] | 62 |- | [[John Muir]] | skot-usona naturalisto (1838–1914) | [[:d:Q379580|Q379580]] | 61 |- | [[Charles Schumer]] | usona politikisto | [[:d:Q380900|Q380900]] | 61 |- | [[Till Lindemann]] | germana kantisto | [[:d:Q154852|Q154852]] | 61 |- | [[Jon Favreau]] | usona aktoro | [[:d:Q295964|Q295964]] | 61 |- | [[Lily Tomlin]] | usona aktorino | [[:d:Q229271|Q229271]] | 61 |- | [[Rajinikanth]] | | [[:d:Q60068|Q60068]] | 61 |- | [[Ayumi Hamasaki]] | japana kantistino kaj aktorino | [[:d:Q188111|Q188111]] | 60 |- | [[David Rockefeller]] | Usona bankisto kaj miliardulo | [[:d:Q11239|Q11239]] | 59 |- | [[Clive Dunn]] | brita aktoro (1920–2012) | [[:d:Q46053|Q46053]] | 59 |- | [[Semjon Boedjonnij]] | soveta marŝalo | [[:d:Q242474|Q242474]] | 59 |- | [[Kösem Sultan]] | validigita sultanino kaj reganto de la Otomana Imperio | [[:d:Q61127|Q61127]] | 59 |- | [[Portia de Rossi]] | usona aktorino | [[:d:Q215366|Q215366]] | 59 |- | [[Wilhelm Grimm]] | germana aŭtoro, filologo, kolektanto de fabeloj kaj legendoj | [[:d:Q6714|Q6714]] | 58 |- | [[Ĉen Ŝujbjan]] | prezidento de Respubliko Ĉinio (Tajvano) (2000–2008) | [[:d:Q22368|Q22368]] | 58 |- | [[Herbert C. Brown]] | usona kemiisto | [[:d:Q102406|Q102406]] | 58 |- | [[John Belushi]] | usona aktoro | [[:d:Q23858|Q23858]] | 58 |- | [[Zack Snyder]] | usona filmisto (naskita en 1966) | [[:d:Q139890|Q139890]] | 58 |- | [[Asa Akira]] | usona pornografia aktorino | [[:d:Q233092|Q233092]] | 58 |- | [[Louise Bourgeois]] | franc-usona artisto | [[:d:Q159409|Q159409]] | 58 |- | [[James Wan]] | malajzia-aŭstralia reĝisoro, produktoro, scenaristo kaj verkisto de komiksoj | [[:d:Q108047434|Q108047434]] | 58 |- | [[Danai Gurira]] | usona aktorino | [[:d:Q636653|Q636653]] | 58 |- | [[Tim Conway]] | usona aktoro | [[:d:Q1304952|Q1304952]] | 58 |- | [[Rupert Everett]] | brita aktoro | [[:d:Q208685|Q208685]] | 58 |- | [[Larry the Cable Guy]] | usona aktoro | [[:d:Q331728|Q331728]] | 58 |- | [[L. Ron Hubbard]] | Usona verkisto; fondinto de Scientologio | [[:d:Q216896|Q216896]] | 58 |- | [[Jane Lynch]] | usona aktorino | [[:d:Q228852|Q228852]] | 58 |- | [[Natalie Cole]] | usona aktorino | [[:d:Q231942|Q231942]] | 57 |- | [[Mamie Eisenhower]] | Unua Damo de Usono de 1953 ĝis 1961 | [[:d:Q233686|Q233686]] | 57 |- | [[Sarah Ferguson]] | Brita verkisto, bonfara patrono, publika parolanto, filmproduktanto kaj televida personulo | [[:d:Q55720|Q55720]] | 57 |- | [[Laura Ingalls Wilder]] | usona porinfana verkisto, taglibristo kaj ĵurnalisto (1867-1957) | [[:d:Q237514|Q237514]] | 57 |- | [[Jonah Hill]] | usona aktoro | [[:d:Q313388|Q313388]] | 57 |- | [[Travis Scott]] | | [[:d:Q13605596|Q13605596]] | 57 |- | [[Pierluigi Collina]] | itala internacia futbala arbitraciisto | [[:d:Q485885|Q485885]] | 57 |- | [[Seth Rogen]] | kanada aktoro, komikisto kaj filmisto (naskita en 1982) | [[:d:Q220308|Q220308]] | 57 |- | [[Estelle Harris]] | usona aktorino | [[:d:Q272935|Q272935]] | 57 |- | [[James Gosling]] | Kanada komputikisto | [[:d:Q92622|Q92622]] | 56 |- | [[Khloé Kardashian]] | Usona amaskomunikila personulo, influanto, entreprenisto (naskita en 1984) | [[:d:Q231270|Q231270]] | 56 |- | [[Charles Lamb]] | brita eseisto kaj aktivaĵisto | [[:d:Q372984|Q372984]] | 56 |- | [[Ani Lorak]] | ukraina kantisto-kantverkisto, aktorino kaj entreprenisto | [[:d:Q237081|Q237081]] | 56 |- | [[Yusuf al-Qaradawi]] | egipta islama teologo | [[:d:Q64129|Q64129]] | 56 |- | [[Margaret Fuller]] | Usona verkisto kaj virinrajta aktivulo (1810–1850) | [[:d:Q257953|Q257953]] | 56 |- | [[Vajiravudh]] | reĝo de Siamo de 1910 ĝis 1925 | [[:d:Q161389|Q161389]] | 56 |- | [[Oliver Sacks]] | brita neŭrologo kaj verkisto (1933–2015) | [[:d:Q258662|Q258662]] | 56 |- | [[Roald Hoffmann]] | kemia sciencisto | [[:d:Q273279|Q273279]] | 56 |- | [[Nick Vujicic]] | aŭstralia evangeliisto kaj instiga parolanto | [[:d:Q298503|Q298503]] | 56 |- | [[Julie Walters]] | brita aktorino | [[:d:Q228747|Q228747]] | 56 |- | [[Mary-Louise Parker]] | usona aktorino | [[:d:Q229957|Q229957]] | 55 |- | [[Avempace]] | araba andaluza polimatoro (ĉ. 1085 – 1138) | [[:d:Q11362|Q11362]] | 55 |- | [[Robert J. Shiller]] | usona ekonomikisto | [[:d:Q338151|Q338151]] | 55 |- | [[Jimmy Fallon]] | usona aktoro | [[:d:Q335680|Q335680]] | 55 |- | [[Guido van Rossum]] | nederlanda programisto; kreinto de programlingvo Python | [[:d:Q30942|Q30942]] | 55 |- | [[Ida Lupino]] | usona aktorino | [[:d:Q148669|Q148669]] | 55 |- | [[Zach Braff]] | usona aktoro kaj reĝisoro | [[:d:Q139330|Q139330]] | 55 |- | [[Vladimiro la 2-a de Kievo]] | granda princo de Kievo | [[:d:Q60928|Q60928]] | 55 |- | [[Pete Hegseth]] | usona televida prezentisto kaj registara oficisto (naskita en 1980) | [[:d:Q7172014|Q7172014]] | 55 |- | [[Henry Wilson]] | vicprezidanto de Usono de 1873 ĝis 1875 | [[:d:Q313302|Q313302]] | 55 |- | [[Maurice Leblanc]] | franca verkisto | [[:d:Q314993|Q314993]] | 55 |- | [[Kevin Smith]] | usona aktoro | [[:d:Q489831|Q489831]] | 55 |- | [[Salman la Perso]] | kunulo de Mohamedo la Profeto; unua persa konvertito al Islamo | [[:d:Q557378|Q557378]] | 55 |- | [[Frédéric Beigbeder]] | franca verkisto kaj literatura kritikisto | [[:d:Q314972|Q314972]] | 55 |- | [[Ulpien]] | frua 3-a-jarcenta romia juristo | [[:d:Q310076|Q310076]] | 54 |- | [[Karolo, Duko de Orleano]] | Duko de Orleano, franca poeto | [[:d:Q310146|Q310146]] | 54 |- | [[Virgil Grissom]] | usona astronaŭto (1926–1967) | [[:d:Q110879|Q110879]] | 54 |- | [[al-Ĵazari]] | mezopotamia matematikisto kaj inventisto | [[:d:Q81627|Q81627]] | 54 |- | [[Pitirim Sorokin]] | usona sociologo | [[:d:Q319816|Q319816]] | 54 |- | [[Zakir Naik]] | Barata islama predikisto | [[:d:Q932829|Q932829]] | 54 |- | [[Charles W. Fairbanks]] | usona politikisto (1852–1918); Vicprezidanto de Usono de 1905 ĝis 1909 | [[:d:Q270539|Q270539]] | 54 |- | [[Anton Makarenko]] | ukraina kaj sovetia edukisto kaj verkisto | [[:d:Q297448|Q297448]] | 54 |- | [[Emily Ratajkowski]] | usona aktorino | [[:d:Q5372335|Q5372335]] | 54 |- | [[Bruce Campbell]] | usona aktoro | [[:d:Q309932|Q309932]] | 53 |- | [[George Burns]] | usona aktoro | [[:d:Q344793|Q344793]] | 53 |- | [[Wallace Shawn]] | usona aktoro | [[:d:Q311068|Q311068]] | 53 |- | [[Ethel Merman]] | usona aktorino | [[:d:Q129087|Q129087]] | 53 |- | [[Amalasonte]] | reĝino de la Ostrogotoj (495-535) | [[:d:Q371670|Q371670]] | 53 |- | [[Patton Oswalt]] | usona aktoro | [[:d:Q374065|Q374065]] | 53 |- | [[George Arliss]] | angla aktoro, aŭtoro, dramisto kaj filmisto (1868–1946) | [[:d:Q182229|Q182229]] | 53 |- | [[Ray Kroc]] | usona entreprenisto | [[:d:Q319648|Q319648]] | 53 |- | [[Amal Clooney]] | brita-libana advokato | [[:d:Q16769592|Q16769592]] | 53 |- | [[Victoria Woodhull]] | usona sufrageto, redaktoro (1838-1927) | [[:d:Q260378|Q260378]] | 53 |- | [[Aaron Sorkin]] | usona aktoro | [[:d:Q299194|Q299194]] | 53 |- | [[Makoto Shinkai]] | japana animea reĝisoro | [[:d:Q335080|Q335080]] | 53 |- | [[Jason Lee]] | usona aktoro | [[:d:Q4960|Q4960]] | 52 |- | [[Schuyler Colfax]] | usona politikisto | [[:d:Q310852|Q310852]] | 52 |- | [[Todd Phillips]] | usona aktoro | [[:d:Q362824|Q362824]] | 52 |- | [[Mary Baker Eddy]] | usona teologo, fondinto de Kristana Scienco (1821–1910) | [[:d:Q235069|Q235069]] | 52 |- | [[Emmanuelle Riva]] | franca aktorino | [[:d:Q436996|Q436996]] | 52 |- | [[Adolf Erik Nordenskiöld]] | sved-Finnlanda geologo kaj esploristo | [[:d:Q156749|Q156749]] | 52 |- | [[Władysław Szpilman]] | (1911-2000) pola pianisto, komponisto, holokaŭstotransvivanto | [[:d:Q157176|Q157176]] | 52 |- | [[Michael Mann]] | usona filmreĝisoro, scenaristo kaj produktanto | [[:d:Q270097|Q270097]] | 52 |- | [[Tony Jaa]] | taja aktoro | [[:d:Q298551|Q298551]] | 52 |- | [[Suzy Eddie Izzard]] | brita komikisto kaj aktoro (naskita en 1962) | [[:d:Q254022|Q254022]] | 52 |- | [[Charles Fleischer]] | usona aktoro | [[:d:Q658690|Q658690]] | 52 |- | [[Asima Chatterjee]] | barata kemiisto (1917-2006) | [[:d:Q7450|Q7450]] | 51 |- | [[Dolley Madison]] | Unua Damo de Usono de 1809 ĝis 1817 | [[:d:Q233638|Q233638]] | 51 |- | [[Clark Gregg]] | usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro | [[:d:Q113206|Q113206]] | 51 |- | [[Sergej Dovlatov]] | soveta verkisto | [[:d:Q141114|Q141114]] | 51 |- | [[Kevin James]] | usona aktoro | [[:d:Q44561|Q44561]] | 51 |- | [[Eldar Ryazanov]] | soveta kaj rusa filma reĝisoro | [[:d:Q381944|Q381944]] | 51 |- | [[Octavia E. Butler]] | usona sciencfikcia verkisto (1947-2006) | [[:d:Q239739|Q239739]] | 51 |- | [[Andy Samberg]] | usona aktoro | [[:d:Q314640|Q314640]] | 51 |- | [[Rashida Jones]] | usona aktorino | [[:d:Q540608|Q540608]] | 51 |- | [[Archibald Primrose]] | brita liberala politikisto kaj Ĉefministro de Britio (1847–1929) | [[:d:Q244620|Q244620]] | 51 |- | [[Ilf kaj Petrov]] | sovetia satira paro verkinta en la rusa | [[:d:Q262816|Q262816]] | 51 |- | [[Gavin McInnes]] | kanada ekstremdekstra komentisto | [[:d:Q5528217|Q5528217]] | 51 |- | [[Robert Burton]] | angla scienculo | [[:d:Q259132|Q259132]] | 51 |- | [[John Oliver]] | angla prezentisto kaj komikisto | [[:d:Q1701254|Q1701254]] | 51 |- | [[Abraham ben Meir ibn Ezra]] | 12-a-jarcenta sefarda rabeno kaj astrologo | [[:d:Q270670|Q270670]] | 51 |- | [[Ksenija Sobĉak]] | rusia televida kaj radia parolistino, socia kaj polotika aganto | [[:d:Q287099|Q287099]] | 51 |- | [[Lisa Edelstein]] | usona aktorino | [[:d:Q229197|Q229197]] | 51 |- | [[Colonel Sanders]] | fondinto de KFC | [[:d:Q120450|Q120450]] | 51 |- | [[Fran Drescher]] | usona aktorino | [[:d:Q230632|Q230632]] | 50 |- | [[Natalie Clifford Barney]] | verkisto kaj salonisto (1876-1972) | [[:d:Q34782|Q34782]] | 50 |- | [[Taraji P. Henson]] | usona aktorino | [[:d:Q235511|Q235511]] | 50 |- | [[Brian Greene]] | usona fizikisto | [[:d:Q60815|Q60815]] | 50 |- | [[Domhnall Gleeson]] | irlanda aktoro | [[:d:Q456047|Q456047]] | 50 |- | [[Frei Otto]] | germana arkitekto | [[:d:Q64412|Q64412]] | 50 |- | [[Salman Khan]] | usona edukisto (naskita en 1976) | [[:d:Q471472|Q471472]] | 50 |- | [[Frank Miller]] | usona verkisto, artisto, filmreĝisoro (naskita en 1957) | [[:d:Q207676|Q207676]] | 50 |- | [[Aziz Nesin]] | turka verkisto | [[:d:Q327261|Q327261]] | 50 |- | [[CM Punk]] | usona aktoro | [[:d:Q215447|Q215447]] | 50 |- | [[Huda Ŝaaraŭi]] | egipta feministo kaj naciisto | [[:d:Q2423343|Q2423343]] | 50 |- | [[David Arquette]] | Usona aktoro, reĝisoro kaj profesia luktisto | [[:d:Q294185|Q294185]] | 50 |- | [[Valentin Glouchko]] | soveta raketinĝeniero (1908-1989) | [[:d:Q342397|Q342397]] | 49 |- | [[Louisa Adams]] | Prezidentedzino de Usono de 1825 ĝis 1829 | [[:d:Q233660|Q233660]] | 49 |- | [[Christopher Tolkien]] | literatura akademiulo, verkisto kaj redaktisto (1924–2020) | [[:d:Q82032|Q82032]] | 49 |- | [[Harriet Martineau]] | angla verkisto, ekonomikisto kaj sociologo | [[:d:Q234570|Q234570]] | 49 |- | [[Joel McHale]] | usona aktoro kaj komikisto | [[:d:Q311993|Q311993]] | 49 |- | [[Suzanne Vega]] | usona kantisto-kantverkisto | [[:d:Q236112|Q236112]] | 49 |- | [[Lynn Redgrave]] | usona aktorino | [[:d:Q156552|Q156552]] | 49 |- | [[Clark Gregg]] | usona ekonomikisto | [[:d:Q157255|Q157255]] | 49 |- | [[reĝino Nur de Jordanio]] | kvara edzino de reĝo Husejn la 1-a de Jordanio | [[:d:Q240575|Q240575]] | 49 |- | [[Dimitrie Cantemir]] | Princo de Moldavio | [[:d:Q159933|Q159933]] | 49 |- | [[Cao Pi]] | imperiestro de Ĉinio kaj fondinto de la dinastio Wei | [[:d:Q313333|Q313333]] | 49 |- | [[Oleg Sentsov]] | ukraina filmisto kaj aktivulo (naskita en 1976) | [[:d:Q17128150|Q17128150]] | 49 |- | [[Pargalı Ibrahim Pasha]] | Grandioza Veziro de la Otomana Imperio | [[:d:Q511943|Q511943]] | 49 |- | [[Seth Green]] | usona aktoro | [[:d:Q186757|Q186757]] | 49 |- | [[Monique Wittig]] | franca verkistino, lesba aktivulino kaj feministo | [[:d:Q263201|Q263201]] | 49 |- | [[Hassan ibn al-Sabbah]] | fondinto de la ismaila ŝtato Alamut kaj la Imamo de la nizaraj ismailanoj (1081–1124) | [[:d:Q124745907|Q124745907]] | 49 |- | [[Nikolao la 1-a de Montenegro]] | reĝo de Montenegro | [[:d:Q283255|Q283255]] | 49 |- | [[Bob Odenkirk]] | usona aktoro | [[:d:Q888178|Q888178]] | 49 |- | [[Harold Ramis]] | usona aktoro | [[:d:Q286890|Q286890]] | 49 |- | [[Kate Millett]] | usona verkisto, edukisto, artisto kaj aktivulo (1934–2017) | [[:d:Q292268|Q292268]] | 49 |- | [[Kritias]] | atena politikisto de antikveco | [[:d:Q294092|Q294092]] | 49 |- | [[Michael Psellos]] | bizanca verkisto kaj filozofo | [[:d:Q294109|Q294109]] | 49 |- | [[Fareed Zakaria]] | barat-usona ĵurnalisto kaj aŭtoro | [[:d:Q333425|Q333425]] | 49 |- | [[Gerard Way]] | usona kantisto | [[:d:Q204132|Q204132]] | 49 |- | [[David Morse]] | usona aktoro | [[:d:Q296370|Q296370]] | 49 |- | [[Johana la 3-a de Navaro]] | reĝino de Navaro | [[:d:Q229286|Q229286]] | 48 |- | [[Olivia Williams]] | brita aktorino | [[:d:Q231163|Q231163]] | 48 |- | [[Amy Klobuchar]] | usona advokato kaj politikisto (naskita en 1960) | [[:d:Q22237|Q22237]] | 48 |- | [[Mihrimah Sultan]] | otomana princino, filino de Sulejmano la Grandioza kaj Hürrem Sultan | [[:d:Q80764|Q80764]] | 48 |- | [[Felix Hausdorff]] | germana matematikisto | [[:d:Q75856|Q75856]] | 48 |- | [[Elizabeth Gilbert]] | usona verkisto | [[:d:Q231424|Q231424]] | 48 |- | [[Hiram Bingham]] | usona akademiulo, esploristo, trezorĉasisto kaj politikisto (1875–1956) | [[:d:Q237220|Q237220]] | 48 |- | [[Olivia Munn]] | usona aktorino, komikisto, televida personulo kaj aŭtoro | [[:d:Q236475|Q236475]] | 48 |- | [[Ghassan Kanafani]] | palestina verkisto (1936-1972) | [[:d:Q369696|Q369696]] | 48 |- | [[Marie Stopes]] | brita kontraŭkoncipa aktivulo kaj paleontologo (1880-1958) | [[:d:Q442231|Q442231]] | 48 |- | [[Petra Mede]] | Sveda komikisto, dancisto kaj televida prezentisto | [[:d:Q3809242|Q3809242]] | 48 |- | [[Nurbanu Sultan]] | favorato kaj pli posta edzino de la otomana sultano Selim la 2-a | [[:d:Q238091|Q238091]] | 48 |- | [[Philip Kotler]] | usona merkatiga aŭtoro, konsultisto kaj profesoro | [[:d:Q164170|Q164170]] | 48 |- | [[Marie Bashkirtseff]] | ukraina-franca artisto | [[:d:Q255253|Q255253]] | 48 |- | [[Yaqut al-Hamawi]] | araba bibliografo kaj geografiisto (1179–1229) | [[:d:Q316364|Q316364]] | 48 |- | [[Timothy Snyder]] | usona historiisto | [[:d:Q747312|Q747312]] | 48 |- | [[Hara Takashi]] | Ĉefministro de Japanio de 1918 ĝis 1921 | [[:d:Q315553|Q315553]] | 48 |- | [[James Gunn]] | usona aktoro, scenaristo kaj filmisto | [[:d:Q717015|Q717015]] | 48 |- | [[Alex Haley]] | usona verkisto | [[:d:Q296069|Q296069]] | 48 |- | [[Corey Taylor]] | usona kantisto, el la bandoj Slipknot kaj Stone Sour | [[:d:Q295120|Q295120]] | 48 |- | [[Frank Darabont]] | Usona filmreĝisoro, scenaristo kaj produktoro | [[:d:Q295445|Q295445]] | 48 |- | [[Bhartṛhari]] | hinda lingvisto, poeto kaj verkisto | [[:d:Q335161|Q335161]] | 48 |- | [[Appius Claudius Caecus]] | romia ŝtatisto kaj verkisto | [[:d:Q297783|Q297783]] | 48 |- | [[Tobin Bell]] | usona aktoro | [[:d:Q310190|Q310190]] | 48 |- | [[Katherine Langford]] | aŭstralia aktoro | [[:d:Q29155310|Q29155310]] | 48 |- | [[Tom Kenny]] | usona aktoro | [[:d:Q299282|Q299282]] | 47 |- | [[Ben Barnes]] | brita aktoro kaj kantisto | [[:d:Q310086|Q310086]] | 47 |- | [[Robert Englund]] | usona aktoro | [[:d:Q310389|Q310389]] | 47 |- | [[Julia Margaret Cameron]] | brita fotisto (1815–1879) | [[:d:Q230120|Q230120]] | 47 |- | [[Marcus Manilieo]] | romia poeto | [[:d:Q352684|Q352684]] | 47 |- | [[Isaac Ben-Zvi]] | 2-a Presidento de Israelo | [[:d:Q128894|Q128894]] | 47 |- | [[Vatsyayana]] | Hinda bramina poeto, 5-a jarcento | [[:d:Q380234|Q380234]] | 47 |- | [[Nigel Short]] | angla ŝakludanto kaj verkisto | [[:d:Q313778|Q313778]] | 47 |- | [[Theodosius Dobjansky]] | soveta kaj usona genetikisto kaj evolua biologo (1900-1975) | [[:d:Q246731|Q246731]] | 47 |- | [[Silius Italicus]] | romia poeto kaj politikisto | [[:d:Q316123|Q316123]] | 47 |- | [[Tirtaeo]] | greka lirika poeto | [[:d:Q316094|Q316094]] | 47 |- | [[Hamza ibn ‘Abd al-Muttalib]] | La kunulo kaj onklo de Mohamedo (ĉ. 568–625) | [[:d:Q770033|Q770033]] | 47 |- | [[Ŝams Tabrizi]] | irana sufia mistikulo kaj spiritulo | [[:d:Q796587|Q796587]] | 47 |- | [[Aubrey Beardsley]] | brita ilustristo kaj verkisto | [[:d:Q272566|Q272566]] | 47 |- | [[Hafsa Sultan]] | unua Valida Sultano de la Otomana Imperio de 1520 ĝis 1534 | [[:d:Q2425979|Q2425979]] | 47 |- | [[Jean Froissart]] | franca verkisto | [[:d:Q315000|Q315000]] | 47 |- | [[Peter Abrahams]] | sudafrika verkisto kaj ĵurnalisto | [[:d:Q217069|Q217069]] | 47 |- | [[Kim Yu-na]] | Sudkorea glitkuristo | [[:d:Q229124|Q229124]] | 47 |- | [[Niketas Choniates]] | Greka historiisto (1155-1217) | [[:d:Q297340|Q297340]] | 47 |- | [[Scott Carpenter]] | usona testpiloto, astronaŭto kaj akvonaŭto (1925–2013) | [[:d:Q335503|Q335503]] | 47 |- | [[George Sanders]] | brita aktoro | [[:d:Q296491|Q296491]] | 47 |- | [[Charles Percy Snow]] | angla romanisto kaj fizika kemiisto (1905–1980) | [[:d:Q333575|Q333575]] | 47 |- | [[Vojislav Šešelj]] | serba politikisto (naskita en 1954) | [[:d:Q298063|Q298063]] | 47 |- | [[Eduard Suess]] | aŭstra geologo | [[:d:Q156941|Q156941]] | 47 |- | [[Krysten Ritter]] | usona aktorino | [[:d:Q258793|Q258793]] | 47 |- | [[Mike Epps]] | usona aktoro | [[:d:Q311962|Q311962]] | 47 |- | [[Vincent D'Onofrio]] | usona aktoro | [[:d:Q320052|Q320052]] | 47 |- | [[Louis Gossett Jr.]] | usona aktoro | [[:d:Q329719|Q329719]] | 47 |- | [[Crispin Glover]] | usona aktoro | [[:d:Q310060|Q310060]] | 46 |- | [[Michael Cunningham]] | usona verkisto | [[:d:Q310257|Q310257]] | 46 |- | [[Kristin Chenoweth]] | usona aktorino | [[:d:Q231811|Q231811]] | 46 |- | [[Ed Sullivan]] | usona televida prezentisto (1901-1974) | [[:d:Q83807|Q83807]] | 46 |- | [[Tsangyang Gyatso]] | Sesa Dalai-Lamao de Tibeto | [[:d:Q25251|Q25251]] | 46 |- | [[Bent Larsen]] | dana ŝaka grandmajstro kaj aŭtoro (1935–2010) | [[:d:Q108807|Q108807]] | 46 |- | [[John Cheever]] | usona verkisto | [[:d:Q336151|Q336151]] | 46 |- | [[Pavel Florenskij]] | rusa ortodoksa pastro, teologo, filozofo kaj matematikisto | [[:d:Q336769|Q336769]] | 46 |- | [[Walter Bagehot]] | brita ekonomikisto, ĵurnalisto kaj eseisto (1826-1877) | [[:d:Q369022|Q369022]] | 46 |- | [[Halide Edib Adıvar]] | turka aktivulo, verkisto kaj politikisto | [[:d:Q234289|Q234289]] | 46 |- | [[Leslie Howard]] | brita aktoro (1893–1943) | [[:d:Q156178|Q156178]] | 46 |- | [[Wang Yangming]] | ĉina filozofo (1472–1529) | [[:d:Q378462|Q378462]] | 46 |- | [[Maher Zain]] | R&B-kantisto, kantverkisto kaj muzikproduktanto | [[:d:Q2750368|Q2750368]] | 46 |- | [[Gaius]] | romia juristo (2-a jarcento p.K.) | [[:d:Q313439|Q313439]] | 46 |- | [[E. L. James]] | brita verkisto | [[:d:Q59896|Q59896]] | 46 |- | [[Frederik Pohl]] | usona sciencfikcia verkisto kaj redaktisto (1919–2013) | [[:d:Q312641|Q312641]] | 46 |- | [[Nonnos de Panopolis]] | bizanca greka poeto | [[:d:Q312916|Q312916]] | 46 |- | [[Anna Sewell]] | angla romanverkisto | [[:d:Q258741|Q258741]] | 46 |- | [[John Desmond Bernal]] | brita fizikisto | [[:d:Q168362|Q168362]] | 46 |- | [[George Steiner]] | usona verkisto | [[:d:Q453288|Q453288]] | 46 |- | [[Afanasij Fet]] | rusa poeto | [[:d:Q314212|Q314212]] | 46 |- | [[Alphonse Karr]] | franca kritikisto, ĵurnalisto kaj romanisto (1808-1890) | [[:d:Q186221|Q186221]] | 46 |- | [[Nathan Lane]] | usona aktoro | [[:d:Q491264|Q491264]] | 46 |- | [[Elliott Smith]] | usona muzikisto (1969–2003) | [[:d:Q210428|Q210428]] | 46 |- | [[Dev Anand]] | Hinda aktoro, produktoro, reĝisoro | [[:d:Q320115|Q320115]] | 46 |- | [[Katerino de Valois]] | Reĝedzino de Anglio | [[:d:Q229192|Q229192]] | 46 |- | [[Ray Romano]] | usona aktoro | [[:d:Q220836|Q220836]] | 46 |- | [[Bonnie Hunt]] | usona aktorino | [[:d:Q272952|Q272952]] | 46 |- | [[Andy Kaufman]] | usona aktoro | [[:d:Q299983|Q299983]] | 46 |- | [[Artie Lange]] | usona aktoro | [[:d:Q712452|Q712452]] | 46 |- | [[RZA]] | usona aktoro | [[:d:Q52447|Q52447]] | 46 |- | [[Bret Hart]] | kanada luktisto, verkisto kaj aktoro | [[:d:Q81324|Q81324]] | 45 |- | [[Philip Sheridan]] | usona generalo | [[:d:Q355452|Q355452]] | 45 |- | [[Abu al-Faraj al-Isfahani]] | persa poeto | [[:d:Q335599|Q335599]] | 45 |- | [[Rose Marie]] | usona aktorino | [[:d:Q94487|Q94487]] | 45 |- | [[David Walliams]] | angla aktoro, komikisto kaj verkisto | [[:d:Q359665|Q359665]] | 45 |- | [[Molly Ringwald]] | usona aktorino | [[:d:Q231460|Q231460]] | 45 |- | [[Jeanette Winterson]] | usona verkistino | [[:d:Q233584|Q233584]] | 45 |- | [[Lobsang Gyatso]] | politika kaj religia gvidanto de Tibeto (1617-1682) | [[:d:Q25252|Q25252]] | 45 |- | [[Niĉiren]] | japana bikŝuo; fondinto de budhisma skolo nomita laŭ li | [[:d:Q311478|Q311478]] | 45 |- | [[Shane Dawson]] | Usona Interreta personeco (naskita en 1988) | [[:d:Q311078|Q311078]] | 45 |- | [[Alan J. Pakula]] | Usona filmreĝisoro, verkisto kaj produktoro (1928–1998) | [[:d:Q51519|Q51519]] | 45 |- | [[Janeane Garofalo]] | usona aktorino | [[:d:Q40143|Q40143]] | 45 |- | [[Julianino el Norwich]] | angla teologino; sanktulino laŭ Anglikanismo kaj Luteranismo | [[:d:Q236699|Q236699]] | 45 |- | [[Henry Thomas Buckle]] | angla historiisto (1821–1862) | [[:d:Q435699|Q435699]] | 45 |- | [[Amy Schumer]] | Usona tujkomediisto kaj aktorino | [[:d:Q4749380|Q4749380]] | 45 |- | [[Bill Nye]] | usona scienca edukisto, komikisto, televida prezentisto, aktoro, verkisto, sciencisto kaj iama meĥanika inĝeniero | [[:d:Q2619019|Q2619019]] | 45 |- | [[Baz Luhrmann]] | Aŭstralia verkisto, reĝisoro kaj produktoro | [[:d:Q250545|Q250545]] | 45 |- | [[William Carey]] | Angla baptista misiisto kaj ministro (1761-1834) | [[:d:Q312948|Q312948]] | 45 |- | [[Nikolaj Trubeckoj]] | rusa lingvisto | [[:d:Q159491|Q159491]] | 45 |- | [[Leyla Zana]] | kurda aktivulo kaj politikisto | [[:d:Q464689|Q464689]] | 45 |- | [[Bob Kane]] | usona komiksisto, kun-kreinto de Batman (1915-1998) | [[:d:Q313048|Q313048]] | 45 |- | [[Léon Degrelle]] | belga ĵurnalisto, politikisto, SS-soldato, kunlaboranto, fuĝanto | [[:d:Q158844|Q158844]] | 45 |- | [[Jean Cabut]] | franca gazetara karikaturisto | [[:d:Q2932464|Q2932464]] | 45 |- | [[Robert Shaw]] | brita aktoro kaj verkisto | [[:d:Q313727|Q313727]] | 45 |- | [[Jane Alexander]] | usona aktorino | [[:d:Q242717|Q242717]] | 45 |- | [[Tatiana Maslany]] | kanada aktorino | [[:d:Q7688099|Q7688099]] | 45 |- | [[Juba la 2-a]] | reĝo de Numidio | [[:d:Q315670|Q315670]] | 45 |- | [[Frances Burney]] | angla satira romanverkisto, taglibristo, dramisto (1752-1840) | [[:d:Q259530|Q259530]] | 45 |- | [[Henry Rollins]] | usona aktoro | [[:d:Q318509|Q318509]] | 45 |- | [[Peter Ackroyd]] | angla aŭtoro | [[:d:Q319169|Q319169]] | 45 |- | [[Jeff Foxworthy]] | Usona komikisto, aktoro, gastiganto kaj verkisto | [[:d:Q2449557|Q2449557]] | 45 |- | [[Twinkle Khanna]] | barata aktorino kaj verkisto | [[:d:Q2556523|Q2556523]] | 45 |- | [[Ama Ata Aidoo]] | Ganaa poetino | [[:d:Q298224|Q298224]] | 45 |- | [[Sokullu Mehmed Paşa]] | ĉefveziro de la Otomana Imperio (1565–1579) | [[:d:Q298419|Q298419]] | 45 |- | [[Matthew Gray Gubler]] | usona aktoro | [[:d:Q313501|Q313501]] | 45 |- | [[Burl Ives]] | usona aktoro | [[:d:Q315723|Q315723]] | 45 |- | [[Robert Sheckley]] | usona verkisto | [[:d:Q333246|Q333246]] | 45 |- | [[King Vidor]] | usona reĝisoro (1894-1982) | [[:d:Q51133|Q51133]] | 45 |- | [[Imperiestrino Jitō]] | japana Imperiestrino | [[:d:Q232026|Q232026]] | 44 |- | [[Bernadette Peters]] | usona aktorino | [[:d:Q231391|Q231391]] | 44 |- | [[Aboulféda]] | mezepoka araba historiisto kaj geografiisto | [[:d:Q311462|Q311462]] | 44 |- | [[Victoria de Badeno]] | Reĝedzino de Svedio (1907-1930) | [[:d:Q57648|Q57648]] | 44 |- | [[Randy Pausch]] | usona profesoro pri komputiko, homa-komputila interagado kaj dezajno | [[:d:Q49828|Q49828]] | 44 |- | [[John Wyndham]] | angla sciencfikcia aŭtoro (1903–1969) | [[:d:Q313673|Q313673]] | 44 |- | [[Rebel Wilson]] | aŭstralia aktorino, verkistino kaj produktanto | [[:d:Q442897|Q442897]] | 44 |- | [[Amber Berson]] | usona aktorino | [[:d:Q456862|Q456862]] | 44 |- | [[Marion Zimmer Bradley]] | usona aŭtoro de sciencfikciaj romanoj | [[:d:Q465179|Q465179]] | 44 |- | [[Daniel O'Connell]] | irlanda politika gvidanto (1775–1847) | [[:d:Q314917|Q314917]] | 44 |- | [[Farah Khan]] | barata filmreĝisoro kaj koreografo | [[:d:Q167636|Q167636]] | 44 |- | [[Vassilij Axionov]] | sovet-usona verkisto | [[:d:Q315185|Q315185]] | 44 |- | [[David McCallum]] | skota aktoro kaj muzikisto (1933–2023) | [[:d:Q313023|Q313023]] | 44 |- | [[Pompeius Trogus]] | Galo-romia historiisto kiu prosperis dum la regado de la imperiestro Aŭgusto | [[:d:Q316119|Q316119]] | 44 |- | [[Richard Armitage]] | angla aktoro | [[:d:Q181806|Q181806]] | 44 |- | [[Lucretia Mott]] | usona sufrageto | [[:d:Q267107|Q267107]] | 44 |- | [[Ramo la 2-a de Siamo]] | reĝo de Siamo (1809–1824) | [[:d:Q319675|Q319675]] | 44 |- | [[Gajo Valerio Flako]] | romia poeto kaj verkisto | [[:d:Q316090|Q316090]] | 44 |- | [[Songtsen Gampo]] | tibeta imperiestro (604-650) | [[:d:Q320122|Q320122]] | 44 |- | [[Karlo de Valois]] | franca princo, frato de reĝo Filipo la 4-a la Bela | [[:d:Q270438|Q270438]] | 44 |- | [[Jewel]] | usona aktorino | [[:d:Q229018|Q229018]] | 44 |- | [[Zalman Ŝazar]] | israela politikisto kaj ŝtatisto | [[:d:Q299100|Q299100]] | 44 |- | [[Cheech Marin]] | usona aktoro | [[:d:Q73007|Q73007]] | 44 |- | [[Anne Tyler]] | usona romanisto | [[:d:Q235615|Q235615]] | 44 |- | [[Haing S. Ngor]] | usona aktoro | [[:d:Q312364|Q312364]] | 44 |- | [[Howard Stern]] | usona aktoro | [[:d:Q348603|Q348603]] | 43 |- | [[Richard Avenarius]] | germana filozofo | [[:d:Q76516|Q76516]] | 43 |- | [[James Taylor]] | usona kantisto kaj gitaristo | [[:d:Q310300|Q310300]] | 43 |- | [[James Thurber]] | usona verkisto | [[:d:Q124527|Q124527]] | 43 |- | [[Mahasweta Devi]] | barata verkisto | [[:d:Q144391|Q144391]] | 43 |- | [[Jonathan Nolan]] | brit-usona scenaristo (naskita en 1976) | [[:d:Q372788|Q372788]] | 43 |- | [[Neil Postman]] | usona verkisto kaj akademiano | [[:d:Q436131|Q436131]] | 43 |- | [[Prisko]] | 5-a-jarcenta diplomato, historiisto kaj oratoro | [[:d:Q311731|Q311731]] | 43 |- | [[Olaudah Equiano]] | sklavo, liberulo, aboliciisto, maristo kaj anglalingva afrika verkisto | [[:d:Q379887|Q379887]] | 43 |- | [[Herodiano]] | helena historiisto de Romio de la 2a jarcento p.K. | [[:d:Q313056|Q313056]] | 43 |- | [[Robert Benton]] | usona filmisto | [[:d:Q59085|Q59085]] | 43 |- | [[Jean Gaston Darboux]] | franca matematikisto | [[:d:Q164784|Q164784]] | 43 |- | [[Anatoly Fomenko]] | rusia matematikisto | [[:d:Q158465|Q158465]] | 43 |- | [[Ban Zhao]] | ĉina verkisto kaj politikisto je la antikveco | [[:d:Q177081|Q177081]] | 43 |- | [[Manfredo de Sicilio]] | reĝo de Sicilio de 1258 ĝis 1266 | [[:d:Q164889|Q164889]] | 43 |- | [[Charles De Coster]] | belga romanisto | [[:d:Q315176|Q315176]] | 43 |- | [[Lawrence M. Krauss]] | teoria fizikisto | [[:d:Q470468|Q470468]] | 43 |- | [[Turhan Sultan]] | edzino de sultano Ibrahim la 1-a kaj "reĝinpatrino" (Valida Sultanino) | [[:d:Q621548|Q621548]] | 43 |- | [[Robin Sharma]] | kanada memhelpa verkisto | [[:d:Q2604952|Q2604952]] | 43 |- | [[Atiŝa]] | bengala budhana sciulo | [[:d:Q320150|Q320150]] | 43 |- | [[Evgeny Kissin]] | | [[:d:Q160154|Q160154]] | 43 |- | [[Dan Simmons]] | usona romanisto | [[:d:Q297538|Q297538]] | 43 |- | [[Michael Rosenbaum]] | usona aktoro | [[:d:Q311613|Q311613]] | 43 |- | [[LeVar Burton]] | usona aktoro | [[:d:Q312570|Q312570]] | 43 |- | [[Charlie Kaufman]] | usona scenaristo | [[:d:Q312751|Q312751]] | 43 |- | [[Harpo Marx]] | usona aktoro | [[:d:Q317237|Q317237]] | 43 |- | [[Chazz Palminteri]] | usona aktoro | [[:d:Q338812|Q338812]] | 43 |- | [[Henry Winkler]] | usona aktoro | [[:d:Q343983|Q343983]] | 43 |- | [[Rainn Wilson]] | usona aktoro | [[:d:Q349548|Q349548]] | 43 |- | [[Lidia Gueiler Tejada]] | | [[:d:Q466098|Q466098]] | 43 |- | [[John Pilger]] | aŭstralia ĵurnalisto | [[:d:Q471546|Q471546]] | 43 |- | [[Kalki Koechlin]] | | [[:d:Q3192216|Q3192216]] | 43 |- | [[Masih Alinejad]] | | [[:d:Q6783266|Q6783266]] | 43 |- | [[Ryan Coogler]] | | [[:d:Q7383978|Q7383978]] | 43 |- | [[Nino Manfredi]] | itala aktoro | [[:d:Q55456|Q55456]] | 43 |- | [[Albert Brooks]] | usona aktoro | [[:d:Q356303|Q356303]] | 42 |- | [[William S. Gilbert]] | angla dramisto, poeto kaj ilustristo (1836–1911) | [[:d:Q348513|Q348513]] | 42 |- | [[Mark Kelly]] | eksa astronaŭto, usona senatano por Arizono ekde 2021 | [[:d:Q357510|Q357510]] | 42 |- | [[Gedun Gyatso]] | Dalai-lamao de Tibeto (1476-1542) | [[:d:Q25259|Q25259]] | 42 |- | [[Sayyid Abul Ala Maududi]] | sudazia islama akademiulo, Fondinto de Jamaat-e-Islami (1903–1979) | [[:d:Q369907|Q369907]] | 42 |- | [[John Hughes]] | usona reĝisoro, scenaristo kaj produktanto (1950-2009) | [[:d:Q311263|Q311263]] | 42 |- | [[Genmei]] | tennoino de Japanio | [[:d:Q233224|Q233224]] | 42 |- | [[Sue Grafton]] | usona verkisto | [[:d:Q234865|Q234865]] | 42 |- | [[Kōgyoku]] | japana imperiestrino | [[:d:Q235296|Q235296]] | 42 |- | [[Johann Ludwig Burckhardt]] | svisa esploristo kaj orientalisto | [[:d:Q39691|Q39691]] | 42 |- | [[Ibn Khordadbeh]] | persa geografo kaj oficisto (mortis 913) | [[:d:Q380004|Q380004]] | 42 |- | [[Conradin]] | Duko de Ŝvabio, Reĝo de Jerusalemo kaj Reĝo de Sicilio; la lasta reganto de la Ŝtaŭfen-dinastio | [[:d:Q158246|Q158246]] | 42 |- | [[Ellen Terry]] | angla aktorino (1847–1928) | [[:d:Q241966|Q241966]] | 42 |- | [[Klemento de Ohrid]] | mezepoka bulgara erudiculo | [[:d:Q158504|Q158504]] | 42 |- | [[Knud Rasmussen]] | dana esploristo kaj antropologo | [[:d:Q312769|Q312769]] | 42 |- | [[Thibaut la 1-a de Navaro]] | Reĝo de Navaro de 1234 ĝis 1253 | [[:d:Q314562|Q314562]] | 42 |- | [[Fritz Leiber]] | usona verkisto de fantazio, hororo kaj sciencfikcio (1910–1992) | [[:d:Q313185|Q313185]] | 42 |- | [[Celso]] | greka filozofo de la 2-a jarcento | [[:d:Q315370|Q315370]] | 42 |- | [[Frederick Jackson Turner]] | usona historiisto | [[:d:Q548462|Q548462]] | 42 |- | [[Stephen Leacock]] | kanada ekonomiisto kaj humoristo | [[:d:Q508029|Q508029]] | 42 |- | [[Eileen Chang]] | ĉin-naskita usona eseisto, romanisto kaj scenaristo | [[:d:Q197155|Q197155]] | 42 |- | [[Kim Seong-su]] | sudkorea edukisto, aktivulo, ĵurnalisto, entreprenisto kaj politikisto | [[:d:Q208203|Q208203]] | 42 |- | [[Horace Mann]] | usona politikisto | [[:d:Q1151173|Q1151173]] | 42 |- | [[George Osborne]] | brita politikisto | [[:d:Q332493|Q332493]] | 42 |- | [[Henry Ward Beecher]] | usona aboliciista pastro | [[:d:Q1607404|Q1607404]] | 42 |- | [[Jajadeva]] | hinda, vaiŝnava, sanskrita poeto (12-a jarcento) | [[:d:Q335015|Q335015]] | 42 |- | [[Yasmina Reza]] | franca dramisto kaj aktorino | [[:d:Q297794|Q297794]] | 42 |- | [[Tadamichi Kuribayashi]] | japana militisto | [[:d:Q297013|Q297013]] | 42 |- | [[Georgie Henley]] | brita aktorino | [[:d:Q228875|Q228875]] | 42 |- | [[Anita Brookner]] | angla romanisto kaj arthistoriisto (1928–2016) | [[:d:Q237687|Q237687]] | 42 |- | [[Naomi Wolf]] | usona verkisto | [[:d:Q237875|Q237875]] | 42 |- | [[Steve Davis]] | | [[:d:Q310450|Q310450]] | 42 |- | [[Simeon Stylites]] | | [[:d:Q310987|Q310987]] | 42 |- | [[Kevin Sorbo]] | usona aktoro | [[:d:Q313655|Q313655]] | 42 |- | [[John Kennedy Toole]] | usona romanisto | [[:d:Q313739|Q313739]] | 42 |- | [[John Fante]] | | [[:d:Q319746|Q319746]] | 42 |} {{Wikidata list end}} khpd2kt89aai4lx7vfhneq6rheim2xf 0 912516 9397127 9396702 2026-06-09T13:47:47Z Arbarulo 135469 Neklarigita forigo de averto 9397127 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Sorry for writing in English. This was spammed across many Wikipedia projects to advertise. We are waiting on deletion of this article to delete the Wikidata item: https://www.wikidata.org/wiki/Q133552097 The sources are not reliable. IMDB and Medium can be published by any person. The other sources are not reliable or independent. This article is only created for advertising. This page has already been deleted on every other project: https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q133552097&action=history Thank you. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> {{Informkesto aktoro}} '''Rayan Hamda Barhoumi''' (naskiĝinta la 24-an de septembro 2001 en Nico, Francio), ankaŭ konata kiel '''Lytcheess''' aŭ '''Lytch Boonyasak''', estas franca aktoro, reĝisoro kaj muzikisto. Li estas la kreinto de la koncepta serio ''Jackrabbit''<ref name=":0">https://www.indieactivity.com/rayan-hamda-barhoumi-creator-and-aspiring-actor-of-jackrabbit/</ref> kaj de la mallongfilmo ''La rekonkero de Abberossa''. Krom sia aktorado, li publikigas muzikon sub la artista nomo '''Lytcheess'''. == Kariero == Barhoumi komencis sian artan agadon per [[muzika komponado]] kaj poste orientiĝis al [[verkado]] kaj [[aktorado]]. Li estas la kreinto de la fikcia [[serio]] ''Jackrabbit'' kaj publikigas [[muzikon]] sub la [[artista nomo]] '''Lytcheess'''<ref name=":0" />. Inter liaj deklaritaj influoj troviĝas aktoroj [[Charlie Cox]] kaj [[Jon Bernthal]]. Lia pseŭdonimo '''Lytch Boonyasak''' estas rekta inspiro de la rolulo [[Vee Boonyasak]] el la [[videoludo]] ''Dead by Daylight'', kreita de [[Behaviour Interactive]].<ref>https://filmdaily.co/indie-film/indie-filmmakers/rayan-hamda-barhoumi-building-a-universe-from-instinct-and-intensity/</ref> == Filmografio == {| class="wikitable" ! Jaro ! Tipo ! Titolo ! Rolo |- | 2025 | Televidserio | ''Jackrabbit'' (Sezono 1, 2, 3) | Rogue Majedri / Jackrabbit |- | 2026 | Mallongfilmo | ''The Reclamation of Abberossa'' | Ymir |} == Diskografio == {| class="wikitable" ! Jaro ! Tipo ! Titolo |- | 2024 | Albumo | ''Lytchee'' |- | 2024 | Albumo | ''Metalogical'' |- | 2024 | EP | ''Wavu Sorya'' |- | 2024 | Ununuraĵo | ''Lytcheess the Prodigy'' |- | 2025 | Albumo | ''Jackrabbit – Originala Muziko (Vol.1)'' |} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb nomo|15961728}} {{Projektoj | commons = Rayan Hamda Barhoumi }} {{Ĝermo| aktoro}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Barhoumi, R}} {{vivtempo|Barhoumi, R}} [[Kategorio:Aktoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2001]] [[Kategorio:Nico]] [[Kategorio:Muzikistoj]] bxus5o0jxwc57bs6i0qlvd4ll6m0ups 2 912763 9397258 9377735 2026-06-09T15:33:51Z Sciencemulo 176870 ŝanĝo je la komenco 9397258 wikitext text/x-wiki == Cirklodiagramo == aŭ tortodiagramo Ĝi estas diagramo en formo de cirklo, por montri proporcioj. La nomo "tortodiagramo" signifas ke la cirklo estas dividita en sektoroj, same kiel torto estas dividitaj por doni al kunmanĝantoj. Ju pli la proporcio estas granda en realo, des pli la angulo de la sektoro estas granda en la diagramo. === Ekzemplo : konsisto de lakto === La lakto kiu elfluas de homina mamo konsistas ĉefe el akvo, sed ankaŭ el solvaĵoj ("seka substanco"), gravaj por nutri la bebon. En homa kaj bova specioj, la lakto havas jenan konsiston : {| class="wikitable" | align="left" valign="bottom" | en g/L (simpligite, laŭ <nowiki>https://fr.wikipedia.org/wiki/Lait_de_vache</nowiki> ) | align="left" valign="bottom" |Homina lakto | align="left" valign="bottom" |Bovina lakto |- | align="left" valign="bottom" |Graso | align="right" valign="bottom" |35 | align="right" valign="bottom" |37,5 |- | align="left" valign="bottom" |Kazeino | align="right" valign="bottom" |11 | align="right" valign="bottom" |28,5 |- | align="left" valign="bottom" |albumino | align="right" valign="bottom" |5 | align="right" valign="bottom" |3,5 |- | align="left" valign="bottom" |laktozo | align="right" valign="bottom" |67,5 | align="right" valign="bottom" |47,5 |- | align="left" valign="bottom" |minerala materio | align="right" valign="bottom" |3 | align="right" valign="bottom" |9 |} Por pli bone vidi konsiston de lakto, eblas fari diagramojn : '''Simpla tortodiagramo''' estas dividita en sektoroj kies anguloj montras la proporciojn. [[Dosiero:CirkloDiagramoHominaLaktoEO.png|eta|Cirkla diagramo de konsisto de homina lakto (tortodiagramo)]] [[Dosiero:CirkloDiagramoBovinaLaktoEO.png|eta|Cirkla diagramo de konsisto de bovina lakto (tortodiagramo]] Por bone montri komparon inter tiuj laktoj de du specioj, eblas fari '''ringan diagramon'''. Ĝi estas ankaŭ "cirkla", sed du ringoj montras du konsistojn. Tiel ni vidas ke la laktoj de tiuj du specioj de mamuloj enhavas similan kvanton da graso. Bovino produktas multe pli da kazeinon ol homino, Ĉar kazeino estas la ĉefa proteino de jogurto kaj de fromaĝoj, oni komprenas ke ne eblas fari fromaĝon per homa lakto. Homa lakto enhavas pli da laktozo. Tiu glucido specife utilas por nutri nervajn ĉelojn, kiuj estas pli abundaj en homa specio ol en bova specio. Bova lakto enhavas pli da proteinoj (ĉefe kazeino kaj albumino), kaj pli da mineralaj materioj, kiuj ebligas pli rapidan kreskon de bovido ol de homido. [[Dosiero:RingoDiagramoHominaBovinaLaktoEO.png|eta|Ringa diagramo de konsisto de bovina kaj homina laktoj]] gq137f4mngrnrul54f9nqcj4cvwt3y9 9397268 9397258 2026-06-09T16:40:28Z Francool50 183872 /* Ekzemplo : konsisto de lakto */ 9397268 wikitext text/x-wiki == Cirklodiagramo == aŭ tortodiagramo Ĝi estas diagramo en formo de cirklo, por montri proporcioj. La nomo "tortodiagramo" signifas ke la cirklo estas dividita en sektoroj, same kiel torto estas dividitaj por doni al kunmanĝantoj. Ju pli la proporcio estas granda en realo, des pli la angulo de la sektoro estas granda en la diagramo. === Ekzemplo : konsisto de lakto === La lakto kiu elfluas de homina mamo konsistas ĉefe el akvo, sed ankaŭ el solvaĵoj ("seka substanco"), gravaj por nutri la bebon. En homa kaj bova specioj, la lakto havas jenan konsiston : {| class="wikitable" | align="left" valign="bottom" | en g/L (simpligite, laŭ <nowiki>https://fr.wikipedia.org/wiki/Lait_de_vache</nowiki> ) | align="left" valign="bottom" |Homina lakto | align="left" valign="bottom" |Bovina lakto |- | align="left" valign="bottom" |Graso | align="right" valign="bottom" |35 | align="right" valign="bottom" |37,5 |- | align="left" valign="bottom" |Kazeino | align="right" valign="bottom" |11 | align="right" valign="bottom" |28,5 |- | align="left" valign="bottom" |albumino | align="right" valign="bottom" |5 | align="right" valign="bottom" |3,5 |- | align="left" valign="bottom" |laktozo | align="right" valign="bottom" |67,5 | align="right" valign="bottom" |47,5 |- | align="left" valign="bottom" |minerala materio | align="right" valign="bottom" |3 | align="right" valign="bottom" |9 |} Por pli bone vidi konsiston de lakto, eblas fari diagramojn : '''Simpla tortodiagramo''' estas dividita en sektoroj kies anguloj montras la proporciojn. [[Dosiero:CirkloDiagramoHominaLaktoEO.png|meza|Cirkla diagramo de konsisto de homina lakto (tortodiagramo)]] [[Dosiero:CirkloDiagramoBovinaLaktoEO.png|eta|Cirkla diagramo de konsisto de bovina lakto (tortodiagramo]] Por bone montri komparon inter tiuj laktoj de du specioj, eblas fari '''ringan diagramon'''. Ĝi estas ankaŭ "cirkla", sed du ringoj montras du konsistojn. Tiel ni vidas ke la laktoj de tiuj du specioj de mamuloj enhavas similan kvanton da graso. Bovino produktas multe pli da kazeinon ol homino, Ĉar kazeino estas la ĉefa proteino de jogurto kaj de fromaĝoj, oni komprenas ke ne eblas fari fromaĝon per homa lakto. Homa lakto enhavas pli da laktozo. Tiu glucido specife utilas por nutri nervajn ĉelojn, kiuj estas pli abundaj en homa specio ol en bova specio. Bova lakto enhavas pli da proteinoj (ĉefe kazeino kaj albumino), kaj pli da mineralaj materioj, kiuj ebligas pli rapidan kreskon de bovido ol de homido. [[Dosiero:RingoDiagramoHominaBovinaLaktoEO.png|eta|Ringa diagramo de konsisto de bovina kaj homina laktoj]] rnhkpjfhepqeo9zol9hm8drit958wv8 0 914182 9397068 9294301 2026-06-09T12:00:28Z Sj1mor 12103 9397068 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|Aleksandr Ŝevĉenko}} {{Informkesto artisto}} '''Aleksandr Shevchenko''', ankaŭ '''Oleksandr Vasyliovych Shevchenko''', '''Александр Шевченко''' (en ukraina: Олександр Васильович Шевченко); 24-a de majo 1882, [[Ĥarkivo]] – 28-a de aŭgusto 1948, [[Moskvo]]) estis ukraina kaj rusa avangarda modernisma [[pentristo]], unu el la ĉefaj subtenantoj de [[Paul Cézanne]] en Imperiaj kaj Sovetaj Rusio kaj Ukrainio, amiko kaj kamarado de [[Miĥail Larionov]], teoriulo de [[Kubismo]] kaj Novprimitivismo, membro de la grupoj [[Azena vosto]] kaj [[Fanto de Karoo]]. == Biografio == La arta talento de Shevchenko estis evidenta ekde infanaĝo, kaj lia familia domo en Ĥarkivo estis plena de liaj infanaj desegnaĵoj kaj lignoskulptaĵoj. <ref>Alexander Shevchenko. Collection of Materials. Compiled by Zh.E. Kaganskaya, V.N. Shalabayeva, T.E. Lotkina-Ganina. Moscow, Soviet Artist Publishing House, 1980 (А.В. Шевченко. Сборник материалов. Составители Ж.Э. Каганская, В.Н. Шалабаева, Т.Е. Лоткина-Ганина. Москва, издательство “Советский художник”, 1980) Pp.9-10.</ref> De 1890 ĝis 1898, li prenis formalajn desegnolecionojn de Dmytro Bezperchy kaj samtempe laboris en metiejo, kiu produktis teatrajn scenejojn en Ĥarkivo. Provante trovi pli vastan spacon por sia talento, li forlasis la provincan Ĥarkivon kaj translokiĝis al Moskvo, enirante la Stroganov Moskva Ŝtata Akademio de Artoj kaj Industrio, kie li studis sub la ĉefa rusa impresionisto [[Konstanteno Korovin]]. Korovin instigis lin studi la impresionistojn kaj la plej modernajn metodojn de okcidenta pentrado el la originala fonto, do en 1905 Shevchenko iris al Parizo por studi ĉe la [[Juliana Akademio]] sub Jean-Paul Laurens, poste translokigita al la Carrier-Akademio. Dum li estis en Francio, li vizitis la studiojn de ĉefaj francaj artistoj - [[Henri Matisse]], [[Pierre-Auguste Renoir]], [[Pierre Bonnard]], [[Édouard Vuillard]], [[Félix Vallotton]], lernante de iliaj metodoj kaj praktikoj. <ref>Alexander Shevchenko. Collection of Materials. Compiled by Zh.E. Kaganskaya, V.N. Shalabayeva, T.E. Lotkina-Ganina. Moscow, Soviet Artist Publishing House, 1980 (А.В. Шевченко. Сборник материалов. Составители Ж.Э. Каганская, В.Н. Шалабаева, Т.Е. Лоткина-Ганина. Москва, издательство “Советский художник”, 1980) Pp.21-23.</ref> == Amikeco kun Miĥail Larionov == Reveninte el Parizo, Shevchenko decidis kompletigi sian formalan edukadon ĉe la Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo kaj en 1908 estis akceptita en la pentraĵan fakon de la lernejo. Multaj el liaj samklasanoj poste fariĝis gravaj figuroj de la rusa pentrarto de la 20-a jarcento - [[Serge Sudeikin]], [[Robert Falk]], [[Ilja Maŝkov]], [[Aleksandr V. Kuprin]], Aleksej Iljiĉ Kravĉenko, [[Natalia Gonĉarova]] kaj [[Miĥail Larionov]], la konatiĝo kaj amikeco kun ĉi-lasta fariĝante la plej grava evento por Shevchenko. Larionov, kiu delonge fariĝis konfidulo de ŝlosilaj moskvaj kolektantoj [[Sergej Ŝĉukin]] kaj [[Ivan Morozov (komercisto)|Ivan Morozov]], kunprenis Shevchenkon al iliaj palacoj fariĝintaj muzeoj, kie Shevchenko povis vidi la plej grandan kolekton de modernaj francaj pentristoj ekster Francio, inkluzive de la plej novaj emblemaj kanvasoj de [[Pablo Picasso]], [[Georges Braque]], [[Henri Rousseau]], [[André Derain]], [[Henri Matisse]]. Larionov prezentis lin al rusaj futuristaj poetoj David Burliuk (priskribita kiel "la patro de rusa futurismo"), lia frato Vladimir Burliuk, Velimir Ĥlebnikov, Aleksej Kruĉjoniĥ, Ilia Zdaneviĉ, Vasilij Kamenskij, kaj al la kubo-futuristaj pentristoj Vladimir Tatlin, Ivan Kliun, Vladimir Bart, Miĥaïl Le Dentu, Moris Fabbri, kartvelaj Niko Pirosmanaŝvili. <ref>Kovtun, Evgeniy Fedorovich. Miĥail Larionov. 1881-1964. St. Petersburg, Aurora Publishing House, 1998. - 175 p. ISBN 5-7300-0668-3 (Ковтун, Евгений Фёдорович. Михаил Ларионов. 1881—1964. Санкт-Петербург, издательство «Аврора», 1998. - 175 c. ISBN 5-7300-0668-3). Pp.76-78.</ref> Inspirita de la pentraĵoj de [[Paul Cézanne]], [[Vincent van Gogh]] kaj [[Paul Gauguin]] kaj la avangardaj eksperimentoj de la [[Faŭvoj]], la studentoj, multaj el kiuj jam estis duonprofesiaj artistoj, kiel [[Miĥail Larionov]] kaj Shevchenko, tute seniluziiĝis pri la konservativa instrusistemo ĉe la Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo. Tio ofte kondukis al malfermaj konfliktoj, kiam ĉiuj profesoroj de la lernejo kontraŭis iliajn aŭdacajn aspirojn kaj eksperimentadon, krom [[Valentin Serov]], kiu mem sentis la bezonon provi ion novan kaj disiĝi de la malnova pentrostilo. Sed post kiam Valentin Serov en 1909 abrupte forlasis la lernejon, kie li instruis dum la lastaj 20 jaroj, protestante kontraŭ la rifuzo de la lernejo akcepti kiel sian studentinon la talentan skulptistinon Anna Golubkina, kiu distribuis socialdemokratajn flugfoliojn kaj ĉizis la unuan buston de Karl Marx en Rusio, la administracio de la lernejo decidis purigi siajn rangojn, forigante la plej konatajn problemulojn kaj la ribelemajn cezanneistojn kaj faŭvistojn el ĝiaj klasoj. Tiel en 1909, nur du monatojn antaŭ ol diplomiĝi de la lernejo, Miĥail Larionov kaj Aleksandr Shevchenko, kune kun Pjotr ​​Konĉalovskij, Robert Falk, Aleksandr V. Kuprin, Vasilij Roĵdestvenskij kaj 63 aliaj studentoj, estis forpelitaj el la Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo. Baldaŭ, [[Ilja Maŝkov]] ankaŭ estis forpelita, laŭ la oficiala versio – pro malsukceso pagi la instrukotizon, laŭ la artisto mem – pro sia novigo en pentrado. <ref>Povelikhina, Alla Vasilievna, and Kovtun, Evgeny Fedorovich. Russian pictorial signboard and avant-garde artists. Leningrad, Aurora Publishing House, 1991. (Повелихина, Алла Васильевна, и Ковтун, Евгений Федорович. Русская живописная вывеска и художники авангарда. Ленинград, издательство “Аврора“, 1991. ISBN 5-7300-0274-2). pp. 109–111</ref> Tamen, la ŝajne honta elpelo el la studuniversitato baldaŭ evoluis en la vojon al famo kaj rekono por aŭdacaj junaj artistoj. Senigitaj je ĉia subteno kaj lasitaj al siaj propraj rimedoj, ili, male, sentis, ke iliaj kreivaj povoj estis liberigitaj, ĉar nun ili ĉesis dependi de ĉio, kio ĝis nun katenis kaj malhelpis ilin. Do ili decidis fari aŭdacan movon, proklamante la kreadon de nova stilo en rusa pentrarto, kaj deklarante sin la apostoloj de ĉi tiu nova stilo. Ĉar ili estis oficiale persekutitaj malakceptitoj, ili kuniĝis en grupo kun la provokema nomo [[Fanto de Karoo]], kiun inventis [[Miĥail Larionov]] (poste, [[Aristarĥ Lentulov]] asertis, ke ili kune inventis la nomon kun Larionov), kiu en rusa tradicio signifis ribelon, malobeon, defion, aŭdacon kaj energion de juneco, puran rompon kun ĉio, kio ekzistis en la sfero de pentrarto de tiu tempo. Laŭ [[Alexander V. Kuprin]], Miĥail Larionov ankaŭ taksis la konotaciojn, kiujn la nocio "valet de carreau" (ĉambristo) havis en Francio ekde sia unua apero en "Le Dépit amoureux" (La amuzĵeto) de Molière en 1656, implicante "fraŭdulo, fripono", ĉar ĝi subtile emfazus la moke aŭdacan sintenon de modernaj rusaj "karofantoj" al la establitaj artlernejoj. <ref>Murina E. B., Dzhafarova S. G. Aristarkh Lentulov: The Artist's Path. The Artist and Time. Moscow: Soviet Artist, 1990. ISBN 5-269-00095-4. (Мурина Е. Б., Джафарова С. Г. Аристарх Лентулов: Путь художника. Художник и время. М.: Советский художник, 1990. ISBN 5-269-00095-4.). pp. 81–83</ref> Estis nature por Shevchenko aliĝi al ĉi tiu grupo kaj komenci prepari por la inaŭgura unua ekspozicio "Fanto de Karoo". Tamen, la salono ĉe Levisson-domo en Moskvo, kiu estis luita per la mono donacita de la bopatro de Lentulov, Pjotr ​​Rukin, riĉa komercisto el Niĵnij Novgorod, kaj lia komerca kolego Sergej Lobaĉov, montriĝis tro malgranda por oferti spacon por la pentraĵoj kaj skulptaĵoj de ĉiuj 38 partoprenantoj. Tio estis aparte vera, ĉar [[Ilja Maŝkov]] alportis gigantan memportreton de si mem kaj [[Pjotr ​​Konĉalovskij]], kaŭzante la koleron de Miĥail Larionov, kiu plendis, ke ĉi tiu grandega kanvaso, kiu ne povus esti alportita tra ordinara ŝtuparo kaj kaŭzis la bezonon eliri per fenestro kaj larĝigi la fenestran aperturon, prenis la lokon destinitan por liaj propraj 3 aŭ eĉ 4 pentraĵoj. Sub tiuj cirkonstancoj, la aranĝantoj de la ekspozicio, gvidataj de [[Aristarĥ Lentulov]], [[Pjotr ​​Konĉalovskij]] kaj [[Ilja Maŝkov]], estis devigitaj oferi Shevchenkon, kiu estis unu el la plej junaj kaj malpli eminentaj, por la pli meritindaj membroj, kio kaŭzis la komencan spriton de estonta konflikto inter ili. <ref>Shalabayeva, Vera Nikolaevna. Alexander Shevchenko. The Artist's Path. The Artist and Time. Moscow, Galart Publishing House, 1994. 232 p. ISBN 5-269-00485-2 (Шалабаева, Вера Николаевна. Александр Шевченко. Путь художника. Художник и время. Москва, издательство “Галарт”, 1994. 232 с. ISBN 5-269-00485-2) Pp.30-32 .</ref> [[Miĥail Larionov]], kiu pli kaj pli ĉagreniĝis pro la fakto, ke la publiko kaj la kritikistoj atentis pli kaj pli la kanvasojn de [[Pjotr ​​Konĉalovskij]] kaj [[Ilja Maŝkov]], malprofite al la propraj verkoj de Larionov kaj tiuj de [[Natalia Gonĉarova]], dum li estis la sama homo, kiu inventis la koncepton de la Ekspozicio kaj kreis la nomon mem de [[Fanto de Karoo]], uzis tion kiel unu el la pretekstoj por inciti malferman konflikton kun la grupo Konĉalovskij-Maŝkov-Lentulov. La 20-an de decembro 1910, Larionov kaj pluraj el liaj sekvantoj eniris la ekspozicion kaj komencis demonstre forigi liajn pentraĵojn de la muroj. Lentulov sukcesis solvi la konflikton, sed la 3-an de januaro 1911, du semajnojn antaŭ la fermo de la ekspozicio, Miĥail Larionov anoncis en la gazetaro, ke li rompis kun la "Fanto de Karoo" kaj preparas novan ekspozicion de sia nova grupo en la venonta sezono 1911/1912, kiu portos la nomon [[Azena vosto]]. <ref>Kovtun, Evgeny Fedorovich. Miĥail Larionov. 1881-1964. St. Petersburg, publishing house “Aurora”, 1998 (Ковтун, Евгений Федорович. Михаил Ларионов. 1881—1964. Санкт-Петербург, издательство “Аврора”, 1998). Pp.56-67.</ref> Shevchenko tuj sekvis Miĥail Larionov kaj aliĝis al la [[Azena vosto]] (ruse: ''Ослиный хвост'', angle: ''Oslini khvost''), fariĝante unu el la plej proksimaj kunuloj de Larionov, kaj partoprenis en ĉiuj ekspozicioj, kiujn li organizis: “Azena vosto” (1912), “Celo” («Мишень») (1913), N-ro 4. “Futuroj, Rajonistoj, Primitivuloj” (1914). Kvankam oni rifuzis al li unu lokon ĉe la Ekspozicio [[Fanto de Karoo]] de 1910-1911, li ekspoziciis 20 kanvasojn ĉe la ekspozicio Azena vosto la sekvan jaron. En 1911-1914, Shevchenko preskaŭ ĉiutage vizitis Miĥail Larionov kaj Natalia Gonĉarova al ilia studĉambro en la domo de Gonĉarova en Trekhprudnij pereulok, konstruita de ŝia patro, arkitekto Sergej Gonĉarov, kiu fariĝis konata allogaĵo por la arta bohemio de Moskvo. <ref>Shalabayeva, Vera Nikolaevna. Alexander Shevchenko. The Artist's Path. The Artist and Time. Moscow, Galart Publishing House, 1994. 232 p. ISBN 5-269-00485-2 (Шалабаева, Вера Николаевна. Александр Шевченко. Путь художника. Художник и время. Москва, издательство “Галарт”, 1994. 232 с. ISBN 5-269-00485-2) Pp.35-36.</ref> == Ŝevĉenko kiel artteoriulo== En 1911, post kiam Larionov rompis kun [[Fanto de Karoo]], li inventis novan originalan artan koncepton - Rajonismon, aŭ "luĥismon", kiu estis unu el la unuaj ekzemploj de abstrakta arto, kie formoj formiĝis kiel rezulto de la intersekco de radioj reflektitaj de diversaj objektoj. La koncepto estis sistemigita en la "Manifesto de Rajonismo" (1911) de Larionov, kiun Larionov prezentis por subskribo al siaj sekvantoj, Shevchenko estante la unua el ili kiu subskribis ĝin kaj plu evoluigis ĝin. En 1911-1914, Shevchenko produktis plurajn Rajonismajn verkojn kaj resumis la teorion kaj praktikon de "Rajonismo" en du longaj intervjuoj, kiujn li faris por la ĉiutaga gazeto "Golos Moskvy" en aprilo 1912. "Rajonismo" havis signifan influon sur la plian disvolviĝon de la rusa avangardo, fariĝante la antaŭulo de Suprematismo kaj Konstruktivismo. <ref>Kovtun, Evgeny Fedorovich. Miĥail Larionov. 1881-1964. St. Petersburg, publishing house “Aurora”, 1998 (Ковтун, Евгений Федорович. Михаил Ларионов. 1881—1964. Санкт-Петербург, издательство “Аврора”, 1998). Pp.63-65.</ref> En majo 1913, Shevchenko publikigis manifeston "La Principoj de Kubismo kaj Aliaj Modernaj Fluoj en Pentrarto de Ĉiuj Tempoj kaj Nacioj". Ĝi estis provo klarigi al la gazetaro kaj publiko, edukita pri akademiaj kanonoj, la avantaĝojn de Kubismo super tradiciaj artaj stiloj. Ekde tiu momento, Shevchenko fariĝis unu el la ĉefaj apologiistoj de Kubismo en Rusio, prelegante ke "objekto havas ne unu, sed plurajn karakterizajn formojn", kiuj malkaŝiĝas per la "ritma periodeco de movado" kaj "kubismaj ŝanĝoj". <ref>Valentine Marcadé, ''Le Renouveau de l'art pictural russe 1863–1914'', L'Âge d'homme, Lausanne, 1971. Pp.61-62</ref> En novembro 1913, Shevchenko publikigis novan manifeston, "Neo-Primitivismo. Ĝia Teorio. Ĝiaj Eblecoj. Ĝiaj Atingoj", en kiu li difinis Neo-Primitivismon kiel specon de avangarda movado kaj novan stilon de moderna pentrado, kiu kunfandas elementojn de Cézanne, Kubismo kaj Futurismo kun tradiciaj rusaj "popolartaj" konvencioj kaj motivoj, precipe la rusan ikonon kaj la lubokon. Shevchenko defendis la spontanecon de la popola arto de la rusa imperio kaj la lubokon (populara presaĵstilo), kaj asertis, ke ĝi havas "orientajn" radikojn, komparante ĝin kun simileaspektantaj objektoj troveblaj en Ĉinio, Japanio, Mongolio kaj Malajzio. <ref>Valentine Marcadé, ''Le Renouveau de l'art pictural russe 1863–1914'', L'Âge d'homme, Lausanne, 1971. Pp.62-63</ref> == Dum la Unua Mondmilito== La kunlaborperiodo de Shevchenko kun Larionov finiĝis printempe de 1914 kiam Larionov estis alvokita al Parizo fare de [[Sergej Diaghilev]] por labori pri la opero-baleto "La Ora Kokido" kune kun [[Natalia Gonĉarova]]. Kiam la Unua Mondmilito eksplodis, Larionov estis vokita de Parizo al la rusa armeo, sed la 30-an de aŭgusto 1914 li estis grave vundita en Orienta Prusio. Shevchenko, kiu ankaŭ estis konskriptita post la 1-a de aŭgusto 1914, rapidis viziti Larionov-on en la hospitalo en Moskvo, timante pri sia vivo, ĉar liaj vundoj ŝajnis tro severaj. La populara onidiro inter la rusaj artistoj estis, ke Miĥail Larionov testamentis al Shevchenko daŭrigi la novprimitivisman linion en rusa arto en kazo ke li mortus. Sed Larionov iom post iom resaniĝis, estis malmobilizita en decembro 1914, kaj en 1915 reiris al [[Svislando]] por labori pri la rusaj baletoj de Diaghilev, neniam plu reveninte al Rusio, disigante siajn vojojn de Shevchenko por ĉiam. <ref>Pospelov, Gleb Gennadievich, Ilyukhina, Evgenia Anatolievna. Miĥail Larionov: painting, graphics, theater. Scientific editor Sarabyanov, Andrey Dmitrievich. Moscow, publishing house "Galart", 2005. 407 p. (Поспелов, Глеб Геннадьевич, Илюхина, Евгения Анатольевна. Михаил Ларионов: живопись, графика, театр. Научный редактор Сарабьянов, Андрей Дмитриевич. Москва, издательство “Галарт”, 2005. 407 стр.) Pp.108-109.</ref> La milita vojo de Shevchenko en la Unua Mondmilito estis preskaŭ identa kopio de tiu de Larionov, ĉar li estis mobilizita en 1914, grave vundita en 1916 kaj ankaŭ maldungita el la armeo. Revenante al Moskvo, Shevchenko eksciis, ke Konĉalovskij (kiu ankaŭ estis malmobilizita pro militvundoj) kaj Maŝkov ĵus forlasis la [[Fanto de Karoo]], Kuprin fariĝis la prezidanto anstataŭ Konĉalovskij kaj administris la asocion kune kun Aristarĥ Lentulov kaj Robert Falk. Ĉar ĉiuj dividis la saman orientiĝon por Paul Cézanne kaj inklinon al kubismo kaj kubo-futurismo, Shevchenko denove asociiĝis kun [[Fanto de Karoo]], pentrante en la [[Kubo-futurista]] stilo kaj ekspoziciante kun siaj iamaj "Fanto de Karoo" kolegoj. <ref>Alexander Shevchenko. Collection of Materials. Compiled by Zh.E. Kaganskaya, V.N. Shalabayeva, T.E. Lotkina-Ganina. Moscow, Soviet Artist Publishing House, 1980 (А.В. Шевченко. Сборник материалов. Составители Ж.Э. Каганская, В.Н. Шалабаева, Т.Е. Лоткина-Ганина. Москва, издательство “Советский художник”, 1980) Pp.20-22.</ref> == Post la Oktobra Revolucio de 1917== Post la [[Oktobra Revolucio]], Shevchenko turnis sin al instruado en sia iama studuniversitato, fariĝante profesoro kaj dekano de la pentraĵa fako de Vkhutemas. Ĉar aliaj elstaraj membroj de [[Fanto de Karoo (arta asocio)]], Pjotr ​​Konĉalovskij, Ilja Maŝkov, Vasilij Roĵdestvenskij, Aristarĥ Lentulov, Robert Falk kaj Aleksandr Osmerkin, ankaŭ fariĝis profesoroj pri arta instruado en [[Svomas]] kaj poste [[Vĥutemas]] en 1918-1921, kune kun [[Aleksandra Ekster]], [[Ivan Kliun]], Ljubov Popova, Aleksandr Drevin kaj Vladimir Tatlin, tio kondukis al gravaj negativaj akuzoj dum la kampanjo kontraŭ "formalistoj" en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj, ke "diversaj malnoblaj admirantoj de Cézanne kiel Shevchenko kaj Osmerkin kaj la resto de ilia malhonora grupo, atinginte nenaturan dominecon en la sfero de arteduko, tute poluis ĝin per ideoj pri la burĝa Okcidento, kiuj estas fremdaj al la sovetia popolo, koruptitaj kaj perversiaj, celantaj degradi la grandan sovetian arton". <ref>Pyotr Sysoyev. “To overcoming the shortcomings in the Union of Painters". “Soviet Art” (Sovjetskoje Iskusstvo) newspaper, November 27, 1948. (Сысоев, Петр Матвеевич. «Преодолеть недостатки в Союзе художников» // газета «Советское искусство», 27 ноября 1948 года).Pp.1-2.</ref> En 1919, Shevchenko partoprenis en la organizado de la 12-a ŝtata ekspozicio "Kolordinamiko kaj Tektona Primitivismo", kie li ekspoziciis siajn ĉefajn verkojn. Preparante la ekspozicion, Shevchenko resumis sian vivsperton en la samnoma manifesto "Kolordinamiko kaj Tektona Primitivismo", kiun li kunaŭtoris kun alia kubisto Aleks Griĉenko, proklamante la rezignon de "ekzota kreivo" kaj de "ĉiuj -ismoj", tiel subtile aludante al la konstanta ŝanĝo de malsamaj artdirektoj fare de Miĥail Larionov. Shevchenko insistis, ke la manifestiĝo de la individueco de la aŭtoro en pentrado estu la plej valora afero, emfazante, ke "pentraĵo estas la mondkoncepto de la artisto, ĝi estas la ligo de mia "mi" kun la ĉirkaŭa mondo". <ref>Aleksandr Shevchenko and Alexis Gritchenko. “Color Dynamics and Tectonic Primitivism”. Moscow, Vkhutemas Editions, 1919 (Шевченко, Александр Васильевич и Грищенко, Алексей Васильевич. Цветодинамос и тектонический примитивизм. Москва, издательство Вхутемаса, 1919). Pp. 3-4).</ref> En la 1920-aj jaroj, Shevchenko trovis sin en tre aparta situacio. Lia frua ŝato por Paul Cézanne kaj aliaj francaj artistoj, kiun li akiris dum la tagoj, kiujn li pasigis en Francio kaj admirante la kolektojn de [[Sergej Ŝĉukin]] kaj [[Ivan Morozov (komercisto)|Ivan Morozov]] en la 1910-aj jaroj, nur kreskis kiam li konvinkiĝis, ke ĝuste tiu influo gvidu la ĉefan disvolviĝon de pentrarto en Sovetunio kaj aliloke. Tial li elektis pentri tiamaniere, kaj transdonis tiun kredon al siaj multnombraj lernantoj. Kontraste al Shevchenko, la vasta plimulto de liaj iamaj kolegoj de [[Azena vosto]] kaj [[Fanto de Karoo (arta asocio)]], kliniĝante antaŭ la premo de la sovetaj aŭtoritatoj, kiuj nedubeble postulis, ke la pentristoj nun "vere reflektu la sovetan realecon", pentrante "la vivon de laboristoj, kamparanoj, revoluciaj figuroj kaj herooj de laboro" en maniero "komprenebla por la proletaj masoj" - tio estas, en fidele realisma maniero stiligita laŭ la [[Peredviĵniki]] - elektis draste ŝanĝi sian propran stilon por konveni al la novaj normoj. <ref>The Struggle for Realism in Fine Arts of the 1920s: Materials, Documents, Memories. Moscow, Soviet Artist Publishing House, 1962. (Борьба за реализм в изобразительном искусстве 20-х годов: материалы, документы, воспоминания. Москва, издательство «Советский художник», 1962). Pp.102-103. </ref> Tio rapide igis Shevchenkon ŝatata celo por ataki lin kiel "senĉesa Cezannisto" kaj "virulenta formalisto", komencante per la libro de Osip Beskin "Formalismo en Pentrarto", kiu fariĝis gvidilo por identigi kaj malkaŝi formalistajn artistojn, kun ĝis unu kvarono de sia volumo dediĉita tute al la malkaŝo de Aleksandr Shevchenko. <ref>Бескин, Осип Мартынович. «Формализм в живописи». Москва, издательство «Всекохудожник», 1933 (Beskin, Osip Martynovich. "Formalism in Painting". Moscow, Vsekohudozhnik Publishing House, 1933). Pp.6-10.</ref> Kiam la politiko de kompleta ekstermado de formalismo en pentrarto regis en 1936 post kiam la artikolo de Vladimir Kemenov "Kontraŭ formalismo kaj naturalismo en pentrarto" estis publikigita en "Pravda" en marto 1936 <ref>Vladimir Kemenov. "Kontraŭ formalismo kaj naturalismo en pentrarto". Pravda, 6-a de marto 1936 (В. Кеменов. Против формализма и натурализма в живописи («Pravda», 6-a de marto 1936)). Pp.2-3</ref>, Shevchenko estis plene malpermesita instrui ĉe la [[Moskva Surikov Ŝtata Akademia Instituto de Belartoj]] kaj devis fidi nur je siaj malabundaj ŝparaĵoj kaj la enspezoj de sia edzino Lidia. Li eĉ provis turni sin al fotografio kiel kampo de kreivo, kaj faris seriojn de fotoj laŭ la stilo de Aleksandr Rodĉenko, kun kiu li estis proksima amiko, sed denove la fotografiaj eksperimentoj de Shevchenko estis ridindigitaj kaj kritikitaj kiel "formalismaj laŭ naturo". <ref>Gromov, Evgeniy Sergeevich. Stalin: power and art. Moscow, publishing house “Respublika”, 1998. ISBN 5-250-02598-6 (Громов, Евгений Сергеевич. Сталин: власть и искусство. Москва, издательство “Республика”, 1998. ISBN 5-250-02598-6). Pp.130-131.</ref> Dum la Dua Mondmilito, Shevchenko rifuzis esti evakuita kaj restis en Moskvo kun sia familio. Li foje renkontiĝis kun siaj iamaj kolegoj [[Aleksandr Osmerkin]], [[Pjotr ​​Konĉalovskij]] kaj [[Ilja Maŝkov]], kiuj ankaŭ rifuzis esti evakuitaj al Samarkando kaj provis subteni la familion de Shevchenko per la malmultaj rimedoj, kiujn ili havis. Kiel mencias la biografiistino de Shevchenko, Vera Ŝalabajeva, "tiuj fojaj renkontiĝoj kun iamaj kolegoj de [[Fanto de Karoo (arta asocio)]] estis fenomena liberiĝo por Shevchenko, ia magia ellasejo, ĉar ĉiuj el ili povis subite libere diskuti la aferojn, pri kiuj ili devis silenti aŭ esti embarasitaj - paradokse, dum la severaj jaroj de la turmenta milito la postuloj de cenzuro svagiĝis fronte al la grandega superforta malamiko". <ref>Shalabayeva, Vera Nikolaevna. Alexander Shevchenko. The Artist's Path. The Artist and Time. Moscow, Galart Publishing House, 1994. 232 p. ISBN 5-269-00485-2 (Шалабаева, Вера Николаевна. Александр Шевченко. Путь художника. Художник и время. Москва, издательство “Галарт”, 1994. 232 с. ISBN 5-269-00485-2). Pp.145-146.</ref> Tamen, la fino de la milito ne alportis ian ajn trankviliĝon al Shevchenko, ĉar post la milito la kampanjo kontraŭ avangarda arto rekomenciĝis kun renoviĝinta vigleco. Ĝi estis kombinita kun la kampanjo kontraŭ "kulto de la Okcidento" kaj "kosmopolitismo", kiu funkciis kiel signalo por subpremi la malmultajn restantajn iamajn cezannistojn kaj avangardajn pentristojn. Al Aleksandr Shevchenko estis rifuzita la persona ekspozicio, kiu estis planita por marki liajn 50 jarojn en arto. <ref>Fateev A. V. The Image of the Enemy in Soviet Propaganda. 1945-1954. Moscow, IRI RAS Publishing House, 1999. (Фатеев А. В. Образ врага в советской пропаганде. 1945-1954 гг. Москва, издательство «ИРИ РАН», 1999). Pp.156-157.</ref> La kampanjo kontraŭ formalismo kaj okcidenta influo en arto atingis sian pinton en 1948, post kiam Stalin kaj aliaj politburoanoj vidis la operon "La Granda Amikeco" de Vano Muradeli en la Bolŝoj-teatro la 5-an de januaro 1948, kaj Stalin malŝatis kaj la muzikon kaj la intrigon de la opero. En marto 1948 okazis kunveno de la Moskva Unio de Pentristoj por diskuti la Rezolucion de la Politburoo "Pri la opero "La Granda Amikeco", kie Pjotr ​​Sisojev, membro de la Arta Komitato sub la Konsilio de Ministroj de Sovetunio kaj ĉefredaktoro de la revuo "Iskusstvo", akuzis la formalistojn pri "misfamigado de la tradicioj de klasika rusa pentrarto de ''[[Peredviĵniki]]'' per komparo kun la supozeble progresinta franca skolo de Cézanne kaj Matisse", kaj poste rekte akuzis Aleksandr Osmerkin, ke "liaj studentoj ĉe la Instituto nomita laŭ Surikov estas infektitaj per "Cézannismo", kiun Osmerkin predikas kaj antaŭenigas". Aleksandr Osmerkin estis tuj suspendita de instruado kaj ekspoziciado de siaj verkoj, perdante sian laboron kaj vivrimedojn. Pjotr ​​Sisojev ankaŭ akuzis Aleksandr Shevchenkon pri sekrete promociado de Paŭlo Cézanne malgraŭ la klara direktivo de la Partio kontraŭ ĝi. Sed ĉar Shevchenko jam estis grave malsana tiutempe kaj povis nek instrui nek pentri, estis tro malfrue por preni ian ajn agon kontraŭ li.<ref>Fateev A. V. The Image of the Enemy in Soviet Propaganda. 1945-1954. Moscow, IRI RAS Publishing House, 1999. (Фатеев А. В. Образ врага в советской пропаганде. 1945-1954 гг. Москва, издательство «ИРИ РАН», 1999). Pp.162-163.</ref> Kvar monatojn poste, Shevchenko mortis. Nur eta parto de liaj plej sindonaj lernantoj trovis la kuraĝon ĉeesti lian funebron ĉe la Vagankovo-tombejo, timante ke tio povus esti etikedita kiel kontraŭleĝa kunveno de Cezan-istoj spitantaj la "ĝeneralan linion" de la Partio en arto sub la preteksto partopreni en la enterigo de la mortintoj. <ref>Turchin, Valery Stefanovich. Through the Labyrinths of the Avant-garde. Moscow, Moscow State University Publishing House, 1993. —248 p. ISBN 5-211-02686-1 (Турчин, Валерий Стефанович. По лабиринтам авангарда. Москва, издательство Московского государственного университета, 1993. —248 с. ISBN 5-211-02686-1). Pp.178-179.</ref> ==Elektitaj verkoj== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Александр Васильевич Шевченко Кубистический розовый дом 1924 г Акварель 35 х 41 см.jpg|thumb|''Kubisma Roza Domo'', 1924 File:Александр Васильевич Шевченко. Кубистический портрет мужчины 1914 г. Акв., 17 х 16 см.jpg|[[Aleksandr Shevchenko]], “Portreto de Viro en Seĝo”, 1914 File:Александр Васильевич Шевченко. Красный дом с рекой 1911-1913 гг. Акварель. 17 х 19 см.jpg|[[Aleksandr Shevchenko]], “Ruĝa Domo kun Rivero”, 1911 File:Александр Васильевич Шевченко. Пейзаж с тополями и домом. 1920.jpg|thumb|''Pejzaĝo kun poploj kaj domo'', 1920 File:Александр Васильевич Шевченко Пейзаж в духе Сезанна 1924 г Акварель 26 х 35 см.jpg|thumb|''Landscape in the spirit of Paul Cezanne'', 1924 <!--File:Aleksandr Shevchenko Garden with a House and Lilac Bushes, 1943.jpg|thumb|''Garden with a house and lilacs'', 1943--> File:Александр Васильевич Шевченко Букет цветов 1941 г Картон масло 39 х 49 см.jpg|thumb|''Bouquet of flowers'', 1941 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} ==Plia legado== * А.Грищенко, Н.Лаврский. Александр Шевченко. Поиски и достижения в станковой живописи. М., 1919; * Выставка акварелей и рисунков художников Шевченко А.В, Фалька Р.Р., Нюренберга А.М. Государственная Цветковская художественная галерея, Москва. [Каталог] М., 1924; * Василий Ракитин. Александр Шевченко // Журнал “Творчество”. 1966. №9; * Дмитрий Сарабьянов. Художник Александр Шевченко // Журнал “Огонёк”. 1989. №37; * Александр Шевченко. Живопись. Графика. Отв. ред. Т.М.Левина. [Каталог] М., 2010. * Швец Мария. Главное в истории русского искусства. Ключевые работы, темы, техники, направления. Москва, Издательство «Манн, Иванов и Фербер», 2021. ISBN 978-5-00169-397-0, 978-5-00195-180-3. * Анисимов, Евгений Викторович.. «Письмо турецкому султану. Образы России глазами историка.». Санкт-Петербург, издательство «Арка», 2013 год. ISBN 978-5-91208-115-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artnet.com/artists/aleksandr-vasilievich-shevchenko/ More works by Shevchenko] @ ArtNet * https://rusavangard.ru/online/biographies/shevchenko-aleksandr-vasilevich/ * [https://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/SHEVCHENKO_ALEKSANDR_VASILEVICH.html Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250704185814/https://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/SHEVCHENKO_ALEKSANDR_VASILEVICH.html |date=2025-07-04 }} @ Энциклопедия Кругосвет * [https://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_pictures/3698/%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE Brief biography] @ Академик {{Vivtempo|Shevchenko, Alexander}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1882]] [[Kategorio:Mortintoj en 1948]] [[Kategorio:Mortintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Rusiaj artistoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] [[Kategorio:Pentristoj de la Rusa avangardo]] [[Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubismaj pentristoj]] [[Kategorio:Futurismo]] haj8ii9gyct97rladyqh2fzfzck4zpx 0 914541 9397216 9161079 2026-06-09T14:47:53Z Sj1mor 12103 9397216 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Girolamo Francesco Maria Mazzola''' (11a de Januaro 1503 - 24a de Aŭgusto 1540), konata ankaŭ kiel '''Francesco Mazzola''' aŭ, plej ofte, kiel '''Parmigianino''' (brite [|p|ɑːr|m|ɪ|dʒ|æ|ˈ|n|iː|n|oʊ],<ref>[http://www.lexico.com/definition/Parmigianino] arkivita en [https://web.archive.org/web/20210927222510/https://www.lexico.com/definition/Parmigianino Parmigianino] en 2021-09-27, Lexico UK English Dictionary, [[Oxford University Press]]</ref> usonangle [|-|dʒ|ɑː|ˈ|],<ref> Merriam-Webster, Parmigianino, alirita en 15a de Junio 2019</ref> itale [parmidʒaˈniːno]; "Parmanetulo"), estis [[Italoj|itala]] [[Manierismo|manierista]] [[pentristo]] kaj [[presisto]] aktiva en [[Florenco]], [[Romo]], [[Bolonjo]], kaj lia denaska urbo [[Parma]]. Lia verkaro karakteriziĝas per "rafinita sensualeco" kaj ofte plilongigo de formoj kaj inkluzivas ''Vizion de Sankta Hieronimo'' (1527) kaj la ikonecan kvankam iom nenormalan ''Madonon kun la Longa Kolo'' (1534), kaj li restas la plej konata artisto de la unua generacio, kies tutaj karieroj falas en la manierisman periodon.<ref>Hartt, pp. 568–578, 578 citita</ref> Lia grandega kaj individua talento ĉiam estis agnoskita, sed lia kariero estis interrompita de milito, precipe pro la [[Disrabado de Romo (1527)|Rabo de Romo]] en 1527, tri jarojn post kiam li translokiĝis tien, kaj poste finiĝis per lia morto estante nur 37-jaraĝa. [[File:Parmigianino - Madonna and Child with Angels, known as the Madonna with the Long Neck.jpg|thumb|240px|maldekstre|''Longkola Madono'' (1535-40)]] Li produktis elstarajn desegnaĵojn, kaj estis unu el la unuaj italaj pentristoj kiuj mem eksperimentis per gravuraĵo. Dum liaj porteblaj verkoj ĉiam estis fervore kolektitaj kaj nun estas en gravaj muzeoj en Italio kaj tra la tuta mondo, liaj du grandaj projektoj en [[fresko]] troviĝas en preĝejo en [[Parmo]] kaj en palaco de malgranda urbo proksima. Ĉi tio, kune kun ilia manko de grandaj ĉefaj temoj, rezultigis ke ili estas malpli konataj ol aliaj verkoj de similaj artistoj. Li pentris kelkajn gravajn portretojn, gvidante tendencon en Italio al la trikvarona aŭ plenlonga figuro, antaŭe plejparte rezervita por reĝa familio. ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Commons category|Parmigianino}} *Hartt, Frederick, ''History of Italian Renaissance Art'', (2nd edn.)1987, Thames & Hudson (US Harry N Abrams), {{ISBN|0500235104}} *''Parmigianino'', Cecil Gould. {{ISBN|1-55859-892-8}} *''Parmigianino: The Paintings'', Mary Vaccaro. {{ISBN|88-422-1131-1}} *''Parmigianino: The Drawings'', Sylvie Beguin et al. {{ISBN|88-422-1020-X}} *''The Story of Art'', E.H. Gombrich, London : Phaidon Press, Ltd., 1995 {{ISBN|0-7148-3247-2}} *[http://www.khm.at/Archiv/Ausstellungen/parmigianino/en/en02/chronology.html ''Parmigianino and European Mannerism'' Kunsthistorisches Museum Vienna] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250228143714/https://www.khm.at/Archiv/Ausstellungen/parmigianino/en/en02/chronology.html |date=2025-02-28 }} en angla {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Manierismaj pentristoj]] 2c0em46s6h56f8v1rhnlof3ym9c2z2q 0 915690 9397365 9319367 2026-06-09T19:54:27Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397365 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = |speco=Privata |lando = Irano |situo = |establita = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = IR |situo sur mapo2=Teherano |zomo = 12 |retejo = }} La '''Islama Universitato Azad''' ('''IAU'''; {{lang-fa|دانشگاه آزاد اسلامی}}, ''Dāneshgāh-e Āzād-e Eslāmi'') estas [[Privata universitato|privata]] [[Universitato|universitata]] sistemo, kun diversaj lokoj ([[kampuso]]<nowiki/>j) en [[Irano]] kaj la [[Proksima Oriento]]. Ĝi estas unu el la plej grandaj kaj ampleksaj sistemoj de [[Universitato|universitatoj]] en la mondo. <ref>{{Cite web|date=2018-03-15|title=The Largest Universities in the World by Enrollment|url=https://www.worldatlas.com/articles/universities-with-the-largest-enrollments-in-the-world.html|access-date=2021-11-03|website=WorldAtlas|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|author=Staff Writers|date=2009-11-23|title=Top 10 Largest Universities in the World -|url=https://collegestats.org/2009/11/top-10-largest-universities-in-the-world/|access-date=2021-11-03|website=collegestats.org|language=en}}</ref> Ĝi estas la universitato kun la plej multaj studentoj en Irano kaj unu el la plej grandaj universitatoj en la mondo. Ĝia ĉefsidejo estas en [[Teherano]]. Ĝi estis fondita en 1982 de [[Ali Akbar Haŝemi Rafsanĝani|Ali-Akbar Haŝemi Rafsanĝani]]. <ref>{{Cite web|date=2011-07-01|title=کنکور سراسری در ایران به محاق می رود؟|url=https://www.bbc.com/persian/iran/2011/07/110701_l06_university_entrance_omission|access-date=2020-10-07|website=BBC News فارسی|language=fa}}</ref><ref>{{Cite web|title=در مورد دانشگاه آزاد در ویکی تابناک بیشتر بخوانید|url=https://www.tabnak.ir/fa/tags/3509/1/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF|access-date=2020-10-07|website=www.tabnak.ir|archive-date=2018-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919114646/http://www.tabnak.ir/fa/tags/3509/1/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nationalinterest.org/commentary/back-the-future-irans-election-8477|title=Back to the Future in Iran's Election|work=The National Interest|access-date=16 July 2015|archive-date=26 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426141406/https://nationalinterest.org/commentary/back-the-future-irans-election-8477|url-status=live}}</ref> Ĝia [[universitata prezidanto|prezidanto]] estas Farhad Rahbar ekde 2017. La universitato havas ĉirkaŭ 1.7 milionojn da studentoj. La universitato konsistas el pli ol 400 fakoj kaj branĉoj hejme kaj eksterlande ( [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Unuiĝinta Reĝlando]], [[Tanzanio]], [[Libano]] kaj [[Armenio]]; la establado de pliaj universitatoj kaj branĉoj en [[Malajzio]], [[Kanado]], [[Afganio]] kaj [[Taĝikio]] estas survoje), dungante pli ol 30,000 homojn. La eksterlandaj branĉoj estas kutime "filioj", t.e. nur oficejoj. La universitato ĉiujare akceptas ĉirkaŭ 350 000 studentojn (10 000 doktorojn, 10 000 medicinajn doktorojn, 40 000 magistrojn, 240 000 bakalaŭrajn doktorojn kaj 50 000 junulojn). Ne dependa de registara financado, ĝi ricevas bonfarajn donacojn kaj instrukotizoj. <ref name="Azadi2">{{Cite web|url=http://www.turquoisepartners.com/iraninvestment/IIM-Jul10.pdf|title=Archived copy|access-date=2010-08-01|archive-date=2016-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205173835/http://www.turquoisepartners.com/iraninvestment/IIM-Jul10.pdf|url-status=live}}</ref> == Administrado == La estra strukturo de la Islama Azad Universitato konsistas el: * La Estraro de Fondintoj. * La estraro de kuratoroj. * La prezidanto de la universitato. * La Universitata Konsilio. == Famaj studentoj == * Asal Badi (1977-2013) - irana aktorino. == Galerio == <gallery> Dosiero:بیمارستان فرهیختگان.jpg|Scienco kaj Esplorado, Teherano Dosiero:Srbiau hotel.jpg|Scienco kaj Esplorado, Teherano Dosiero:Iaum.jpg|Mashhad Dosiero:Niau.jpg|Najafabad Dosiero:IAU Lahijan.jpg|Lahijan Dosiero:Azad-University-Isfahan-Khorasgan.jpg|Isfahano Dosiero:Dehaqan-gate.jpg|Dehaqan </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * Islama Azad Universitato (Maŝhado) == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat}} * {{Oficiala retejo|http://www.iau.ac.ir/}} (persa) * [http://www.aiau.ir/ Eks-studentoj de islama Azad Universitato] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191113112243/http://www.aiau.ir/ |date=2019-11-13 }} (persa) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Edukado en Irano]] [[Kategorio:Universitatoj]] nf5i988kywt7texb6fcei8s8vpzlrqq 0 918805 9397621 9174871 2026-06-10T06:29:42Z Sj1mor 12103 9397621 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Trash_People_at_Cologne.jpg|eta|HA Schult : ''Rubuloj'' antaŭ la [[Katedralo de Kolonjo|Katedralo de Kolonio]]]] [[Dosiero:Plaque_about_Poppies_in_the_Moat,_Tower_of_London,_E1_-_geograph.org.uk_-_4141996.jpg|eta|''Sangobalaitaj teroj kaj ruĝaj maroj'' en la [[ĉirkaŭfosaĵo]] de la [[Turo de Londono]]]] [[Dosiero:10.000_moving_cities.jpg|eta|Marc Lee : ''10,000 Moviĝantaj Urboj'', [[Nacia Muzeo de Moderna kaj Nuntempa Arto de Sud-Koreio|Nacia Muzeo de Moderna kaj Nuntempa Arto]], Seulo]] [[Dosiero:Hänsel_und_Grätel.jpg|eta|''Hansel kaj Grätel'']]'''Arta instalaĵo''' ( angle  ''installation''  - installation, placement, assembly) estas formo de [[nuntempa arto]], kiu estas spaca komponaĵo kreita el diversaj pretaj materialoj kaj formoj (naturaj objektoj, industriaj kaj hejmaj aĵoj, fragmentoj de teksto kaj vidaj informoj) kaj estas arta tuto. Finfine temas pri tridimensia artverkaĵo kiu rilatas al la spaco en kiu ĝi estas metita. Enirante en diversajn eksterordinarajn kombinaĵojn, la afero liberiĝas de sia praktika funkcio, akirante simbolan funkcion. La ŝanĝo de kuntekstoj kreas semantikajn modifojn, ludon de signifoj. La grandeco de instalaĵoj varias de ekstreme malgrandaj, kie oni povas rigardi nur per unu okulo, ĝis pluraj haloj en grandaj muzeoj. Instalaĵo, kontraste al ebenaj pentraĵoj kaj unuopaj objektoj, fokusiĝas al kreado de interna spaco. [[Marcel Duchamp]] kaj la [[Superrealismo|superrealistoj]] estas konsiderataj la fondintoj de la arta instalaĵo. La koncepto venis al la mondo de [[skulptarto]] en la [[20-a jarcento]] kaj originas de la intenco de la [[skulptisto]] (la [[artisto]]) "loki", starigi aŭ instali ĝin. {{Projektoj}}{{Bibliotekoj|GND=4131808-0|LCCN=sh85066731|NDL=01159407}} [[Kategorio:Instala arto]] lavrgm3tel9lsyt0d9tg5kxnx5q8tdc 0 919022 9397592 9178880 2026-06-10T06:04:41Z Sj1mor 12103 9397592 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Jacobus Cornelis Johannes "Jacques" van der HEIJDEN''' (profesia noma '''JCJ Vanderheyden''') (n. la 23-an de junio 1928 en [['s-Hertogenbosch]] – la 27-an de februaro 2012 samloke) estis nederlanda bildartisto, laboranta kiel pentristo, fotisto, grafikisto, kolaĝisto, skulptisto kaj filmisto en nefigura stilo. <ref>Brabants Dagblad [https://www.bd.nl/den-bosch-vught/jcj-vanderheyden-83-overleden~ac6760be Jacques (JCJ) van der Heyden] alirita 2024-12-19 (nederlanda)</ref>  == Referencoj == {{projektoj}} {{Referencoj}} [[Kategorio:Nederlandaj fotistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Heijden, Jacques }} 57mdcku04xwwc3758wd2wrqnuk1fzcv 0 919027 9397589 9176492 2026-06-10T06:02:58Z Sj1mor 12103 9397589 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Gilberto kaj Georgo''' (Gilbert PROUSCH, naskita la 17-an de septembro 1943 en [[St. Martin in Thurn]], [[Italio]], kaj George PASSMORE, naskita la 8-an de januaro 1942 en [[Plymouth]], [[Britio]]; kolektive konataj kiel '''Gilbert & George''') estas brita artista duopo bazita en la [[Orienta Fino de Londono]]. Gilbert kaj George laboras preskaŭ ekskluzive kiel paro. Ilia laboro havis signifan influon sur la ''Young British Artists'' (''Junajn Britajn Artistojn''). <ref>{{cite news|last1=Jones|first1=Jonathan|title='We say what we want' … Gilbert and George look back on 50 years of filth, fury and in-your-face art|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2017/nov/15/gilbert-and-george-50-years-interview|access-date=9 June 2024|work=The Guardian|date=15 November 2017}}</ref> Kiel avangardaj artistoj, kiuj laboras en la ĝenro de performado kaj [[fotografio]]. Ili famiĝis pro sia stilo de " vivanta skulptaĵo " - la artistoj prezentis sin mem. == Priskribo == Gilbert kaj George renkontiĝis dum ili studis ĉe la Arta Kolegio Central Saint Martin en Londono. Ekde 1968 ili vivis kaj laboris kune, kreante sian propran stilon de " vivanta skulptaĵo ". Ili komence altiris atenton en la ĝenro de spektakla arto. Ilia plej konata verko estas "Sub la Arkoj" de 1969. En ĉi tiu prezentado, Gilbert kaj George, vestitaj en formalaj vestoj, kun manoj kaj vizaĝoj pentritaj ore, plenumis mekanikajn gestojn laŭ la sonoj de varietea kanto. En 1977, ili forlasis la " vivantan skulptaĵan " prezentadon, kvankam ili ankoraŭ konsideris sin vivantaj skulptaĵoj, rigardante siajn vivojn kiel artaĵojn. Ekde la fruaj 1970-aj jaroj, ilia verko ĉefe konsistis el fotoj. Ĉi tiuj estas grandaj, frapaj komponaĵoj, ofte agresemaj aŭ erotikaj, kun [[Eskatologio|eskatologiaj]] titoloj. Gilbert kaj George fariĝis la plej famaj britaj avangardaj artistoj de sia generacio. Iliaj verkoj turneis la mondon, kaŭzante grandan eksciton. Ili ricevis la Turner-Premion reprezentis Brition ĉe la [[Venecia Bienalo]] en 2005. Gilbert kaj George vivas kaj laboras en Londono. <ref>{{cite news|last1=Thorpe|first1=Vanessa|title=Most amusing: Gilbert and George welcome the public to their own gallery|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2023/apr/01/most-amusing-gilbert-and-george-welcome-public-to-their-own-gallery|access-date=18 April 2023|work=[[The Guardian]]|date=1 April 2023|language=en}}</ref> Aldone al sia skulpta flanko, Gilbert kaj George ankaŭ kreas pentraĵojn, [[Kolaĝo|kolaĝojn]] kaj fotomuntaĵojn, ofte prezentante sin kune kun diversaj elementoj el sia tuja ĉirkaŭaĵo, kun referencoj al urba kulturo kaj forta venĝema komponaĵo, kie ili traktas temojn kiel [[sekso]], [[raso]], [[morto]] kaj [[aidoso]], [[religio]] kaj [[politiko]], ofte kritikante la [[Brita Registaro|britan registaron]] kaj la establitajn potencojn. En ĉi tiu senco, ilia plej produktiva kaj ambicia serio estis ''Jack Freak Pictures'', kie la ruĝa, blanka kaj blua koloroj de la [[brita flago]] estas konstanta ĉeesto. Alia ilia karakterizaĵo estas grandaj kolaĝoj faritaj el fragmentoj de fotoj. Ili karakteriziĝas per tre vivecaj koloroj kaj celas simili [[Vitralo|vitralojn]]. Ĉi tiuj verkoj plej ofte prezentas la artistojn mem, kune kun floroj, kelkfoje iliaj amikoj, aŭ kristanaj simboloj. Iliajn plej novajn verkojn dominas malfortaj koloroj, kaj la mondoj prezentitaj en ili aspektas sufiĉe malhelaj, kiel ekzemple en la serio " ''Scapegoating "''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.glbtq.com/arts/gilbert_george.html Gilbert kaj George ĉe glbtq.com] * [http://www.artnet.com/artist/6964/-gilbert-&-george.html Verkoj de Gilbert kaj George ĉe artnet.com] * [https://www.whitecube.com/artists/artist/gilbert_and_george Verkoj de artistoj ĉe la White Cube Gallery, Londono] * [https://archive.today/20130419183852/www.bbc.co.uk/radio3/johntusainterview/gilbertgeorge_transcript.shtml Intervjuo kun Gilbert kaj George, BBC] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Britaj monarkiistoj]] [[Kategorio:Italaj monarkiistoj]] [[Kategorio:Duopoj en arto]] acwd8znwdmqe27c1bwdrxlo71r0kmoc 2 920350 9397265 9294848 2026-06-09T16:12:50Z ReyAlvarez2 204611 /* */ 9397265 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BO}} '''Puerto Villarroel Municipo''' estas municipo de la [[Bolivio|Bolivia]] subŝtato [[La-Pazio]], kiu taksis 13.891 loĝantojn en [[2012]] <ref name=ine>{{citaĵo el la reto|titolo=Censo INE|url=http://censosbolivia.ine.gob.bo/censofichacomunidad/c_listadof/listar_comunidades|editorial=Instituto Nacional de Estadística|lingvo=español|jaro=2012|alirdato=7 de noviembre de 2014|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20141107025542/http://censosbolivia.ine.gob.bo/censofichacomunidad/c_listadof/listar_comunidades|deadurl=yes}}</ref>. [[Ĉinia Nacia Aŭtovojo 010]] [[Esperanto en Ĉinio]] [[Listo de departementaj ŝoseoj de Koĉabambo]] [[Listo de departementaj ŝoseoj de Arekipa]] [[Nacia Ŝoseo 1 (Bolivio)]] [[Nacia Ŝoseo 2 (Bolivio)]] [[Vojoj de Bolivio]] [[Kaporaloj]] o8p77d7wi5utbk52j7sa7rhbfjg1rbi 9397295 9397265 2026-06-09T18:20:28Z ReyAlvarez2 204611 /* */ 9397295 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BO}} '''Puerto Villarroel Municipo''' estas municipo de la [[Bolivio|Bolivia]] subŝtato [[La-Pazio]], kiu taksis 13.891 loĝantojn en [[2012]] <ref name=ine>{{citaĵo el la reto|titolo=Censo INE|url=http://censosbolivia.ine.gob.bo/censofichacomunidad/c_listadof/listar_comunidades|editorial=Instituto Nacional de Estadística|lingvo=español|jaro=2012|alirdato=7 de noviembre de 2014|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20141107025542/http://censosbolivia.ine.gob.bo/censofichacomunidad/c_listadof/listar_comunidades|deadurl=yes}}</ref>. [[Ĉinia Nacia Aŭtovojo 010]] [[Esperanto en Ĉinio]] [[Listo de departementaj ŝoseoj de Koĉabambo]] [[Listo de departementaj ŝoseoj de Arekipa]] [[Nacia Ŝoseo 1 (Bolivio)]] [[Nacia Ŝoseo 2 (Bolivio)]] [[Vojoj de Bolivio]] [[Kaporaloj]] [[Genoveva Ríos]] 5rhnasrdwuw4ioxcwh07wvam0382xw0 9397447 9397295 2026-06-09T20:47:16Z ReyAlvarez2 204611 /* */ 9397447 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BO}} '''Puerto Villarroel Municipo''' estas municipo de la [[Bolivio|Bolivia]] subŝtato [[La-Pazio]], kiu taksis 13.891 loĝantojn en [[2012]] <ref name=ine>{{citaĵo el la reto|titolo=Censo INE|url=http://censosbolivia.ine.gob.bo/censofichacomunidad/c_listadof/listar_comunidades|editorial=Instituto Nacional de Estadística|lingvo=español|jaro=2012|alirdato=7 de noviembre de 2014|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20141107025542/http://censosbolivia.ine.gob.bo/censofichacomunidad/c_listadof/listar_comunidades|deadurl=yes}}</ref>. [[Ĉinia Nacia Aŭtovojo 010]] [[Esperanto en Ĉinio]] [[Listo de departementaj ŝoseoj de Koĉabambo]] [[Listo de departementaj ŝoseoj de Arekipa]] [[Nacia Ŝoseo 1 (Bolivio)]] [[Nacia Ŝoseo 2 (Bolivio)]] [[Vojoj de Bolivio]] [[Kaporaloj]] [[Genoveva Ríos]] [[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2026]] lz9lsrjgoyy67ha3obawyz9o98rkt5w 0 921094 9397649 9339585 2026-06-10T07:01:24Z Sj1mor 12103 9397649 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto |dato de naskiĝo = la 1-an de julio 1940 |loko de naskiĝo = [[Tokio]] |dato de morto = <!-- ankoraŭ ne, sed poste kutime el vikidatumoj --> |loko de morto = <!-- " --> }} '''Kinji Akagawa''' - {{l-ja|赤川欣二}}, {{prononco|KINĵi akaGAŭa}} aŭ en la japana kutima vortordo {{prononco|akaGAŭa KINĵi}} - estas [[japanoj|japandevena]] [[usona]] {{vikidatuma listo|p-kodo=P106|modo=kaj}}. Li naskiĝis la 1-an de julio 1940 en [[Tokio]]. Inter liaj verkaĵoj aparte elstaras la {{vikidatuma listo|p-kodo=P800|modo=kaj}}. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de skulptistoj]] {{ĝermo|skulptisto}} {{vivtempo|Akagawa, K}} [[kategorio:Japanaj skulptistoj]] [[kategorio:Usonaj skulptistoj]] <!-- [[kategorio:Arkitektoj]] --> 9fhd71w2k04m217a9ut8exveygzek8n 0 921113 9397247 9219472 2026-06-09T15:10:29Z Sj1mor 12103 9397247 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto | nomo = <small><small>Abed Abdi</small> · </small>{{lang|ar|'''عبد عابدي'''‎}}<small> · {{lang|he|'''עבד עאבדי'''}}</small> |dato de naskiĝo = <!-- kutime el vikidatumoj --> |loko de naskiĝo = <!-- " --> |dato de morto = <!-- ankoraŭ ne, sed kiam iam, tiam el vikidatumoj --> |loko de morto = <!-- " --> |retejo = {{oficiala retejo}} ({{he}}, ankaŭ [https://abedabdi.com/ar/%d8%a7%d9%84%d8%b1%d8%a6%d9%8a%d8%b3%d9%8a%d8%a9/ arabe] kaj [https://abedabdi.com/de/hauptseite/ germane]) }} '''{{paĝonomo}}''', '''Abed Abadi''' aŭ '''Ebed Abdi''' - {{l-ar|'''عبد عابدي'''}}, {{l-he|'''עבד עאבדי'''}} - estas [[araba]]-[[israelo|israela]] {{vikidatuma listo|p-kodo=P106|modo=kaj}}. Li naskiĝis en februaro 1942, probable la 1-an de februaro 1942 en [[Ĥajfo]], do nun estas {{aĝo|1942|2|1}}-jaraĝa. Inter liaj verkaĵoj estas interalie la sube bildigita [[monumento]] en Kafr Manda, {{l-ar|كفر مندا}}, {{l-he|כַּפְר מַנְדָא}}, ‎araba urbeto en la [[Norda distrikto de Israelo]]. [[dosiero:Abed Abdi thumb Monument Kafr Manda.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|monumento de li en Kafr Manda ({{lang|he|כַּפְר מַנְדָא}} / <big>كفر مندا</big>), ‎araba urbeto en la [[Norda distrikto de Israelo]]}}]] == Vidu ankaŭ == * [[Listo de skulptistoj]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{he}}, ankaŭ [https://abedabdi.com/ar/%d8%a7%d9%84%d8%b1%d8%a6%d9%8a%d8%b3%d9%8a%d8%a9/ arabe] kaj [https://abedabdi.com/de/hauptseite/ germane]) {{ĝermo|skulptisto}} {{vivtempo|Abdi, A}} [[kategorio:Israelaj skulptistoj]] gi19pz51hramg31cq7xfvx4n7z0kljj 0 921114 9397648 9190305 2026-06-10T07:00:48Z Sj1mor 12103 9397648 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Peter AGOSTINI''' estis [[usono|usona]] {{vikidatuma listo|p-kodo=P106|modo=kaj}}. Li naskiĝis la 13-an de februaro 1913 en Hell's Kitchen, kvartalo ĉe la okcidenta flanko (tiu proksima de la rivero [[Hudsono (rivero)|Hudsono]]) de [[Manhatano]] kaj mortis 80-jaraĝa la 27-an de marto 1993 en [[Manhatano]]. <!--Inter liaj verkaĵoj aparte elstaras ... .--> Peter Agostini studis ĉe la Arta Lernejo [[Leonardo da Vinci]] de Novjorko en 1935 kaj 1936. Li instruis skulptadon kaj pentradon ĉe la [[Universitato Kolumbio]], la [[Universitato de Norda Karolino]] en [[Greensboro]], la Arta Lernejo ''New York Studio School'' kaj la Lernejo de [[dezajno]] ''Parsons''. Liaj verkoj troviĝas en la [[Metropola Muzeo de Arto]], la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko]], la [[Solomon R. Guggenheim Museum|muzeo Solomon R. Guggenheim]], kaj krome interalie en la muzeoj ''Whitney Museum of American Art, Hirshhorn Museum and Sculpture Garden'' kaj ''Walker Art Center''. Lia verko estis ekspoziciita en pluraj galerioj, inkluzive de la galerioj ''Anita Shapolsky, Olaf Clasen'' kaj ''Salander O’Reilly'' en Novjorko. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de skulptistoj]] {{ĝermo|skulptisto}} {{vivtempo|Agostini, P}} [[kategorio:usonaj skulptistoj]] [[kategorio:usonaj desegnistoj]] r2766nctow0511zo60vr9fus62ch6ys 0 921115 9397650 9337561 2026-06-10T07:01:52Z Sj1mor 12103 9397650 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |dato de naskiĝo = <!-- kutime el vikidatumoj --> |loko de naskiĝo = Westbrook, [[Kantono Cumberland (Majno)|kantono Cumberland]], [[Majno]], Usono |dato de morto = <!-- kutime el vikidatumoj --> |loko de morto = <!-- " --> }} '''Benjamin Paul Akers''' estis [[usono|usona]] {{vikidatuma listo|p-kodo=P106|modo=kaj}}. Li naskiĝis la 10-an de julio [[1825]] en Westbrook, [[Kantono Cumberland (Majno)|kantono Cumberland]], [[Majno]] kaj mortis nur 35-jaraĝa la 21-an de majo [[1861]] pro [[tuberkulozo]] en [[Filadelfio, Pensilvanio]]. Inter liaj verkaĵoj estas interalie la sube bildigita skulptaĵo de "morta juna plonĝisto de perlo". Lia edzino Elizabeth Chase Allen, verkistino kaj ĵurnalistino, siatempe estis simile konata kiel li, kaj lia frato Carl Akers estis same skulptisto kaj krajona portretisto. Kvankam la nomo de li kaj la frato aspektas pli skandinaviaj ol anglalingvaj, ne estas konataj pli detalaj indikoj pri la familiaj radikoj de la prageavoj en Eŭropo. Nun la verkaĵoj de li - multaj bustoj kaj skulptaĵoj kutime el [[marmoro]] - ekspoziciiĝas precipe en la [[Bostona Muzeo de Belartoj]], Bostono, Masaĉuseco, en la Artmuzeoj de [[Universitato Harvard]], Masaĉuseco kaj en la Portlanda Muzeo de Arto, Majno. [[dosiero:The Dead Pearl Diver by Benjamin Paul Akers, 1858, marble, view 1 - Portland Museum of Art - Portland, Maine - DSC04225.jpg|eta|maldekstra|360ra|{{centre|la morta juna plonĝisto de [[perlo]]j, de Benjamin Paul Akers}}]] == Vidu ankaŭ == * [[Listo de skulptistoj]] {{ĝermo|skulptisto}} {{vivtempo|Akters, B}} [[kategorio:Usonaj skulptistoj]] 31ycei3agu1af712gv05gjn2uyu363x 0 921160 9397653 9337563 2026-06-10T07:03:19Z Sj1mor 12103 9397653 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto |dato de naskiĝo = <!-- kutime el vikidatumoj --> |loko de naskiĝo = <!-- " --> |dato de morto = <!-- kutime el vikidatumoj --> |loko de morto = <!-- " --> }} '''Bill Barrett''' estas [[usono|usona]] [[skulptisto]] kaj {{vikidatuma listo|p-kodo=P106|modo=kaj}}. Li naskiĝis la 21-an de decembro 1934 (90-jaraĝa) en [[Los-Anĝeleso]] kaj nun estas {{aĝo|1934|12|21}}-jaraĝa. Sian artistan akademian edukon li ricevis precipe en la [[universitato de Miĉigano]]. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de skulptistoj]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{en}}) --> {{projektoj}} {{ĝermo|skulptisto}} {{vivtempo|Barrett, B}} [[kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[kategorio:Usonaj pentristoj]] h7ev29gi4y39arrw1yak6kv03dswn3h 0 921161 9397249 9338888 2026-06-09T15:10:43Z Sj1mor 12103 9397249 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto}} '''Harry Baron''' estas [[israelo|israela]] {{vikidatuma listo|p-kodo=P106|modo=kaj}}. Li naskiĝis la 21-an de januaro 1944 en [[Tel-Avivo]] kaj sekve nun estas {{aĝo|1944|1|21}}-jaraĝa. Sian artistan akademian edukon li ricevis interalie en la altlernejo [[Akademie der Künste]] (akademio de la artoj) en [[Berlino]]. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de skulptistoj]] {{projektoj}} <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{en}}) --> {{ĝermo|skulptisto}} {{vivtempo|Baron, B}} [[kategorio:Israelaj skulptistoj]] 75yijpkvjlqkzqxj2ay75wjheuncm43 0 921162 9397248 9191174 2026-06-09T15:10:34Z Sj1mor 12103 9397248 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto |nomo = Nir Alon · ''ניר אלון'' |dato de naskiĝo = en [[1964]] |loko de naskiĝo = <!-- ? --> |dato de morto = <!-- ankoraŭ ne, sed kiam iam, tiam el vikidatumoj --> |loko de morto = <!-- " --> }} '''{{paĝonomo}}''' - {{l-he|'''ניר אלון'''}} - estas [[israelo|israela]] {{vikidatuma listo|p-kodo=P106|modo=kaj}}. Li naskiĝis en 1964 en [[Israelo]], do nun estas {{aĝo|1964|12|31}}- ĝis {{aĝo|1964|1|1}}-jaraĝa. Sian artistan akademian edukon li ricevis en la altlernejo [[Akademio de Arto kaj Dezajno de Bezalel]] en [[Jerusalemo]]. Nun li vivas en [[Hamburgo]], [[Germanio]]. == Vivo == Alon studis ĉe la [[Akademio de Arto kaj Dezajno de Bezalel]] de 1988 ĝis 1992<ref>[https://web.archive.org/web/20070926234507/http://www.imj.org.il/artcenter/sname2_a.asp?artist=6241&list=A informoj en la retejo ''imj.org.il'' de la Israela Muzeo Jerusalemo (IMJ), arkivigita septembre 2007]</ref> kaj estis asistanto tie ĝis 1993. En 1996, li ricevis la premion por junaj artistoj de la [[Israela Ministerio pri Edukado kaj Kulturo]].<ref>La Israela Ministerio pri Edukado kaj Kulturo en tiu formo ekzistis ĝis 2006. Nun ĝi estas dividita al du ministerioj, [[israela Ministerio pri Edukado|pri edukado]] kaj [[israela Ministerio pri Kulturo kaj Sporto|pri kulturo plus sporto]]. Sed en 1996 validis la indikita nomo.</ref> En 1998, li partoprenis interŝanĝan ekspozicion en [[Hamburgo]], kaj en 2001, li ricevis stipendion kiel vizitanta artisto en Harburg (la stipendio laŭvorte nomiĝas "Künstler zu Gast in Harburg", "artisto gaste en Harburgo" - Harburgo estas ekse sendependa urbo sude de Hamburgo, sude de la [[rivero Elbo]], kiu nun estas la vasta suda urbodistrikto de la [[urboŝtato]] [[Hamburgo]]). De tiam, li loĝas kaj laboras en Hamburgo, kie li instruas en la dezajna fako ĉe la [[Hamburga Universitato de Aplikataj Sciencoj]]. Li havis solajn ekspoziciojn en [[Jerusalemo]], [[Tel-Avivo]], [[Ŝverino]], [[Bonno]], [[Mannheim]], [[Frankfurto ĉe Majno]] kaj [[Hamburgo]]. Li preferas krei siajn skulptaĵojn el forĵetitaj ĉiutagaj objektoj kiel mebloj, valizoj, lampoj, ampoloj kaj kabloj, kunmetante la instalaĵojn rekte ĉe la ekspoziciejo kaj rilate al ĝi. Tiel, li atingas tre impresan efikon per la plej ekonomiaj rimedoj. Liaj verkoj estas inkluditaj en muzeoj kaj privataj kolektoj en [[Germanio]], [[Israelo]], [[Italio]] kaj [[Usono]]. En septembro 2019, li kaj pli ol 250 aliaj verkistoj kaj artistoj kritikis la urbon [[Dortmund]] pro la revoko de la Premio [[Nelly Sachs]] al la [[pakistano|pakistana]]-[[britoj|brita]] romanverkistino [[Kamila Shamsie]] pro ŝia subteno de la polemika kampanjo "[[Bojkoto, Malinvesto kaj Sankciumoj]]" kontraŭ Israelo, pri kiu la ĵurio ne estis informita.<ref>[https://web.archive.org/web/20190923184535/https://blog.lrb.co.uk/blog/2019/september/the-right-to-boycott teksto pri la protesto "the right to boycott", 'la rajto bojkoti' en la reta taglibro ''blog.lrb.co.uk'', de septembro 2019, arkivigita la saman monaton] en la brita literatura revuo [https://www.lrb.co.uk/about ''London Review of Books'', kiu memcerte prezentas sin "la en Eŭropo gvida revuo pri kulturo kaj ideoj"] ([[d:Q1869064|en vikidatumoj]])</ref> == Referencoj kaj notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Listo de skulptistoj]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{en}}) * {{DNB|121707067}}, do en la [[Komuna Norma Datumaro]] ({{de}}) {{vivtempo|Alon, N}} [[kategorio:israelaj skulptistoj]] 2jnba4j2v86jltx20jq6bqd2rm9jwdy 0 921164 9397652 9212893 2026-06-10T07:02:58Z Sj1mor 12103 9397652 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto |dato de naskiĝo = <!-- kutime el vikidatumoj --> |loko de naskiĝo = <!-- " --> |dato de morto = <!-- ankoraŭ ne, sed kiam iam, tiam el vikidatumoj --> |loko de morto = <!-- " --> }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[usono|usona]] {{vikidatuma listo|p-kodo=P106|modo=kaj}}. Ŝi naskiĝis la 20-an de novembro 1946 en [[Harrisburg]], [[Pensilvanio]], do nun estas {{aĝo|1946 |11|20}}-jaraĝa. Sian artistan akademian edukon ŝi ricevis interalie en la altlernejoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P69|modo=kaj}}. [[dosiero:Devil.Whirls Borås(Sweden)09.jpg|eta|maldekstra|360ra|{{centre|"diablaj kirliĝoj" - statuo en la svedia urbo [[Borås]] metita tien okaze de la urba 400-jariĝo}}]] == Vidu ankaŭ == * [[Listo de skulptistoj]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) {{ĝermo|skulptisto}} {{vivtempo|Aycock, A}} [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Koncepta arto]] [[Kategorio:Instaladaj artistoj]] [[Kategorio:Desegnistoj]] [[Kategorio:Landartistoj]] nfdo4pz4u89bvacgdzdnzogn13yxsi5 0 921165 9397651 9337598 2026-06-10T07:02:26Z Sj1mor 12103 9397651 wikitext text/x-wiki {{informkesto artisto |dato de naskiĝo = <!-- kutime el vikidatumoj --> |loko de naskiĝo = <!-- " --> |dato de morto = <!-- ankoraŭ ne, sed kiam iam, tiam el vikidatumoj --> |loko de morto = <!-- " --> }} '''David Ascalon''' estas usona-israela {{vikidatuma listo|p-kodo=P106|modo=kaj}}. Li naskiĝis la 8-an de marto 1945 en [[Tel-Avivo]], do nun estas {{aĝo|1945|3|8}}-jaraĝa. Sian artistan akademian edukon post la mezlernejaj jaroj en [[Berklio (Kalifornio)]] li ricevis interalie en la altlernejoj Instituto Pratt (privata universitato en [[Broklino]], [[Novjorko]]), [[Kalifornia Ŝtata Universitato en Northridge]] kaj [[Kalifornia Politeknika Ŝtata Universitato]]. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de skulptistoj]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) {{ĝermo|skulptisto}} {{vivtempo|Ascalon, D}} [[kategorio:Israelaj skulptistoj]] [[kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[kategorio:Israelaj pentristoj]] [[kategorio:Usonaj pentristoj]] 92vdv7ie781wk16dzmwvbqwaovy4yel 0 922645 9397501 9367995 2026-06-09T22:57:55Z Eternanpacon 235392 9397501 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | nomo =Maruki TOŜI | dosiero =1947年頃の赤松俊子（丸木俊）.jpg | priskribo = Akamucu Toŝiko (Maruki TOŜI), ĉirkaŭ 1947 | dato de naskiĝo = la 11-a de februaro 1912 | loko de naskiĝo = Hokajdo | nacieco = Japanio | sukcesis kiel = oleopentristo verkisto de bildolibro | dato de morto = la 13-a de januaro 2000 | loko de morto = Gubernio Saitama | artista nomo =Maruki TOŜI | artista celigo =Internacia PACO | reprezentaj verkoj =[https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/ Atombombo-Arto], bildolibro "[[Pika en Hiroŝima]]" }} '''Maruki TOŜI''' ([[:ja:丸木俊|丸木俊]]) estas japana oleopentristo kaj verkisto. Ŝi naskiĝis ĉe templo ZENŜOĴI ([https://www.town.chippubetsu.hokkaido.jp/category/detail.html?category=tourism&content=401 善性寺]) en [[Hokajdo|Hokaido]]. == La plumnomoj de Maruki '''TOŜI''' == Ŝia naskiĝnomo estas Akamucu TOŜI (赤松俊), kaj ŝia unua plumnomo estis Akamacu Toŝiko (赤松俊子). Ankaŭ post la geedziĝo kun [[Nihonga]]-artisto [[Maruki Iri|Maruki IRI]] en 1941, ŝi uzis tiun plumnomon ĝis 1956. Post la morto de Maruki Suma ([[:ja:丸木スマ|丸木スマ]]), kiu estas patrino de IRI kaj pentristo, TOŜI decidis uzi la familian nomon "Maruki" por heredi titolon "Virina Pentristo". Tial de 1957 ĝis ĉirkaŭ 1964, ŝi uzis la plumnomon Maruki Toŝiko (丸木俊子), sed fine ŝi uzis la veran nomon "Maruki TOŜI (丸木俊)" kiel la plumnomo. (en tiu ĉi tutpaĝo la nomo "Maruki TOŜI" estas uzata) == La familianoj de Maruki == edzo : [[Maruki Iri|Maruki IRI]] ([[:ja:丸木位里|丸木位里]]) (1901-1995) / edzino : Maruki TOŜI ([[:ja:丸木俊|丸木俊]]) (1912-2000) / patro de IRI : Maruki Kinsuke (1873-1946) / patrino de IRI : Maruki Suma ([[:ja:丸木スマ|丸木スマ]]) (1875-1956) / fratino de IRI : Daido Aja (Ajako)([https://ja.m.wikipedia.org/wiki/%E5%A4%A7%E9%81%93%E3%81%82%E3%82%84 大道あや]) (1909 - 2010) == Kariero == Ŝi diplomiĝis de Ĵoŝibi (Arta Kolegio por Virinoj) " [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%A5%B3%E5%AD%90%E7%BE%8E%E8%A1%93%E5%A4%A7%E5%AD%A6 Joshibi University of Art and Design (女子美術大学])". De 1933 ĝis 1937, ŝi loĝis en [[Gubernio Chiba]] (Gubernio Ĉiba), kaj funkciis kiel anstataŭa instruisto ĉe bazlernejo. De 1937 ĝis 1938, ŝi funkciis en [[Moskvo]] kiel privata instruisto por la filo de la unuaklasa interpretisto. Reveninte [[Japanio]]n, de tiu printempo ĝis la aŭgusto, ŝi funkciis kiel anstataŭa instruisto ĉe bazlernejo en Gubernio Ĉiba. Poste ŝi transloĝiĝis terzonon (ne kvartalo), kiu tiutempe nomiĝis "Atolie - Mura (ateliero-vilaĝo)", alie nomiĝis "Ikebukuro - Montparnasse ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%B1%A0%E8%A2%8B%E3%83%A2%E3%83%B3%E3%83%91%E3%83%AB%E3%83%8A%E3%82%B9 池袋モンパルナス]) / Ikebukuro-urbaretejo ([https://www.city.toshima.lg.jp/129/miryoku/shiru/bunka/montparnasse.html 池袋モンパルナス])" en [[Tokio]]. En 1939, ŝia pentraĵo unuafoje estis elektita por la 26-a ekspozicio de "Nika-Societo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%BA%8C%E7%A7%91%E4%BC%9A 二科会])" . En 1940, ŝi vojaĝis duonjaron en insuloj, [[Palaŭo]] kaj [[Yap]] inter la [[Mandato de Suda Pacifiko]] , kiu estis tiutempe sub Japana regado. En 1941, ŝi funkciis en Moskvo duonjaron kiel privata instruisto por la filo de japana vicambasadoro al Moskvo. Reveninte Japanion en tiu julio, TOŜI kaj Maruki IRI geedziĝis, kaj loĝis en Atolie-Mura. En tiu decembro, [[Pacifika Fronto]] eksplodis. De 1942 ĝis 1946, ŝi ĉiujare publikigis pentraĵon ĉe ekspozicio de "Arta Kultura Organizo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E7%BE%8E%E8%A1%93%E6%96%87%E5%8C%96%E5%8D%94%E4%BC%9A 美術文化協会])" . === Post la Atombombado al Hiroŝima === En frua jaro de 1945, ili evakuis al [[Gubernio Saitama]] el Tokio, sed tuj poste de la atombombado en la 6-a de aŭgusto, ili alkuris al [[Hiroŝimo|Hiroŝima]], kaj vidis la mizeran scenon. Tie loĝis la gepatroj kaj fratino de IRI, kiuj estis bombitaj, kaj la patro forpasis en la sekvanta jaro. En la 15-a de aŭgusto, Pacifika Fronto finiĝis en Japanio. Post ĉirkaŭ 1 monato ili reveis Tokio-n, kaj baldaŭ aliĝis al [[Japana Komunista Partio]]. En 1946, ili aliĝis al la organizado de "Japana Artista Asocio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E7%BE%8E%E8%A1%93%E4%BC%9A 日本美術会])". Kaj en sia ateliero ili okazadis "Furmatena Desegno-Kuveno"-n. En 1947, ili aliĝis al la organizado de "Avangarda Arta Societo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%89%8D%E8%A1%9B%E7%BE%8E%E8%A1%93%E4%BC%9A 前衛美術会])", kaj en tiu majo, ĉe tiu unua ekspozicio ŝi publikigis pentraĵon "Emancipata Homeco (解放され行く人間性)". Ŝi ankaŭ partoprenis en "Virina Artista Asocio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%A5%B3%E6%B5%81%E7%94%BB%E5%AE%B6%E5%8D%94%E4%BC%9A 女流画家協会])" de la unua ekspozicio. === Verkado de [https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/ Atombombo-Arto] === En julio 1948, ili transloĝiĝis "[[Gubernio Kanagavo]]"-n, kaj de tiam ili ekplanis kunlabore pentri "Atombombo-Arto"-n. En februaro 1950, ĉe la 3-a "[[Salono de Sendependuloj]]" en Japanio ([https://www.nihonbijyutukai.com/nichibi/ayumi/ayumi2 第3回日本アンデパンダン展]) ili publikigis pentraĵon tiel nomintan "La 6-a de Aŭgusto (八月六日)", kiu poste nomiĝis "Fantomoj ([https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/#gallery-1 幽霊])" kiel la Unuaparto de la serio "Atombombo-Arto". Post tio ĝis 1982 ili pentradis sume 15 partojn. La fina parto estas "NAGASAKI ([https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/#gallery-15 ながさき])", kiun posedas "Muzeo Nagasaki por Atombombo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E8%B3%87%E6%96%99%E9%A4%A8 長崎原爆資料館]). En tiu aŭgusto, ili okazigis ekspozicion en Tokio kaj publikigis la Duapartan "Atombombo-Fajro ([https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/#gallery-2 原爆-火])", kaj la Triapartan "Atombombo-Akvo ([https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/#gallery-3 原爆-水])", plusinte al la Unuaparto por memorigi kompletigon de la trilogio. Sampempe ili publikigis bildolibron "Pikadon [https://ja.m.wikipedia.org/wiki/%E3%83%94%E3%82%AB%E3%83%89%E3%83%B3_(%E4%B8%B8%E6%9C%A8%E4%BD%8D%E9%87%8C%E3%83%BB%E4%BF%8A) (ピカドン (丸木位里・俊)])" . Ĉirkaŭ tiutempo stariĝis plano de Tutlanda Migra Ekspozicio. En oktobro 1950, ili okazigis ekspozicion de "Atombombo-Arto" ĉe "Eksplodcentra Kulturdomo (爆心地文化会館)", kiu stariĝis sudnajbare de la "[[Atombombita kupoldomo]]" en Hiroŝima. Ĉi tiun ekspozicion helpis membroj de Hiroŝima-poetista rondo [https://3nin.jp/warera_uta "Nia Poezia Rondo (われらの詩の会])", kiun prezidis [https://ja.m.wikipedia.org/wiki/%E5%B3%A0%E4%B8%89%E5%90%89 "Touge Sankiĉi (峠三吉)"]. Tiutempe Japanio estis okupita de Alianca Armeo ([[Aliancanoj]]) gvidata de Usona armeo, kaj plie eksplodis [[Korea milito]]. Sekve ekzistis diversaj premadoj. Malgraŭ tio "Ekspozicio de Atombombo-Arto" povis migri tra la tuta lando. Pro tio la ekspozicio funkciis por sciigi al multaj homoj pri suferego de la atombombado, kiu ne estis publikigita laŭ tiama cenzuro. En novembro 1952, ili transloĝiĝis Tokio-n. *En januaro 1953, TOŜI kaj IRI ricevis "Ora-Medalo-n de Internacia Paca Kultura Premio ([https://www.tobunken.go.jp/materials/nenshi/2479.html 国際平和文化賞 金メダル])" de [[Monda Konsilio de Paco]]. En tiu jaro, publikiĝis la filmo "Atombombo-Arto" kreita de ĝisoro Aojama Miĉiharu (青山通春) kaj [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%BB%8A%E4%BA%95%E6%AD%A3 Imai Tadaŝi (今井正)]. En junio 1953, TOŜI partoprenis en la 2-a "Internacia Virina Konferenco" ([https://ja.wikipedia.org/wiki/1953%E5%B9%B4%E3%81%AE%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%81%AE%E5%A5%B3%E6%80%A7%E5%8F%B2 1953年の日本の女性史]) en [[Danio]], kunportante la trilogion de "Atombombo-Arto". Plue ŝi partoprenis en "[[Monda Konsilio de Paco]]" en [[Hungario]]. Samtempe eksterlande unuafoje okazis "Ekspozicio de Atombombo-Arto" por 5-togoj de la 17-a de junio ĉe Nacia Arta Muzeo en [[Budapeŝto]]. Kaj plue la Ekspozicio migris kelkajn landojn, [[Rumanio]] kaj [[Danio]] kaj [[Ĉinio]]. Post tio en 1955, ĝi migris tra [[Anglio]].  Al tiu broŝuro, kiu estis kreita okaze de la evento, "[[John Berger]]" kontribuis la unuan anglan tekston pri "Atombombo-Arto". Kaj poste la Ekspozicio migris pliajn Eŭropajn landojn, [[Nederlando]], [[Italio]], ktp. En 1956, "Internacia Administra Komisiono" estis organizita memore al kompletiĝo de la serio el 10 partoj de "Atombombo-Arto". Kaj la komisiono okazigis "Internacia Migra Ekspozicio"-n, en [[Orienta Azio]] kaj [[Eŭropo]] kaj [[Oceanio]]. En 1963, estis subskribita "[[Traktato_por_parta_malpermeso_de_nukleaj_testoj|Traktato por Parta Malpermeso de Nukleaj Testoj]]". Post tio la movado "Japana Konferenco Kontraŭ Atoma kaj Hidrogena Bombo" ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%8E%9F%E6%B0%B4%E7%88%86%E7%A6%81%E6%AD%A2%E6%97%A5%E6%9C%AC%E5%8D%94%E8%AD%B0%E4%BC%9A 原水爆禁止日本協議会]) disiĝis pro la diferenco inter la taksoj al la Traktato. En junio 1964, TOŜI kaj IRI kaj kelkaj membroj kune prezentis opiniaron pri partia-reformado al "Japana Komunista Partio". Pro tio ili estis ekskomunikitaj de la partio en la sekvanta monato. En tiu somero, "Internacia Migra Ekspozicio" finiĝis kaj la "Atombombo-Arto"-j revenis Japanion. === Fondiĝo de Muzeo Maruki por Atombombo-Arto === En 1965, la amiko de IRI sciigis ilin rekomendan terenon por konstrui artan muzeon en Gubernio Ĉiba. Laŭ la sugesto ili transloĝiĝis tien. Tamen ili ne sukcesis akiri taŭgan terenon. En 1966, ili transloĝiĝis al la urbo [[Higaŝimacujama]] de Gubernio Saitama. En majo 1967, malfermis "[[Muzeo Maruki por Atombombo-Arto]]". En tiu aŭgusto, la filmo "Atombombo-Arto" estis kompletigita de reĝisoro [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%AE%E5%B3%B6%E7%BE%A9%E5%8B%87 Mijaĵima Joŝio (宮島義勇)] por memorigi la malfermon de la arta muzeo. En 1970, "Ekspozicio de Atombombo-Arto" unuafoje okazis en Usono, unue ĉe "[[La Nova Lernejo]]", poste migris la landopartojn. En 1973, ili estis komisiite de [[Pacmuzeo Hiroŝimo|Pacmuzeo Hiroŝima]] verkis murpentraĵon tiel nomintan "Arto de Atombombo-Hiroŝima ([https://jmapps.ne.jp/hmoca_jp/det.html?data_id=238 原爆-ひろしまの図])" kiel la kompletigo de "Atombombo-Arto". Nun konservas ĝin "Urba Moderna Muzeo de Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E7%8F%BE%E4%BB%A3%E7%BE%8E%E8%A1%93%E9%A4%A8 広島市現代美術館])". Post tio ili ekpentris ankaŭ aliajn artojn alia ol Atombombo-Arto pri tragikegaj faktoj okazigitaj de homoj. (Referenco : [[Muzeo_Maruki_por_Atombombo-Arto#Daŭre_ekspozicitaj_Artoj|Daŭre ekspozicitaj Artoj en Muzeo Maruki]]). En 1979, ili publikigis pentraĵon "De la Tri-Nacia-Unio ĝis Sanrizuka ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E7%8B%AC%E4%BC%8A%E4%B8%89%E5%9B%BD%E5%90%8C%E7%9B%9F 三国同盟]から[https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%89%E9%87%8C%E5%A1%9A%E9%97%98%E4%BA%89 三里塚]まで)" ĉe la 3-a "Ĉiutrijara Internacia Ekspozicio por Figura Arto de Kontraŭ Faŝismo" en [[Bulgario]]. *Tiam ili ricevis "Sofia Speciala Premio"-n, kaj ili donacis la pentraĵon al tiu Nacia Arta Muzeo. Kaj ili estis agnoskitaj kiel "Honora Membro de Bulgara Artista Asocio" kaj "Honora Civitano de [[Sofio]]. (Referenco : [https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:Provejo#Honoroj Honoroj]) En 1986, publikiĝis la filmo "[https://en.wikipedia.org/wiki/Hellfire:_A_Journey_from_Hiroshima ''Hellfire: A Journey from Hiroshima'']" kreita de [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%B8%E3%83%A3%E3%83%B3%E3%83%BB%E3%83%A6%E3%83%B3%E3%82%AB%E3%83%BC%E3%83%9E%E3%83%B3 Jan Junkerman (ジャン・ユンカーマン)] kaj [https://en.wikipedia.org/wiki/John_W._Dower John W. Dower]. *En 1988, TOŜI kaj IRI estis donitaj "Honora Doktoreco"-n de [https://en.wikipedia.org/wiki/Massachusetts_College_of_Art_and_Design Massachusetts College of Art and Design]. --- '''''Alie multaj ekspozicioj estis okazigitaj'''.''--- Referenco : Kronologia Resumo de IRI kaj TOŜI / [https://marukigallery.jp/about/maruki/ Muzeo Maruki (丸木位里・丸木俊年譜)]. == Ĉefaj verkitaj bildolibroj == *''"Pikadon [https://ja.m.wikipedia.org/wiki/%E3%83%94%E3%82%AB%E3%83%89%E3%83%B3_(%E4%B8%B8%E6%9C%A8%E4%BD%8D%E9%87%8C%E3%83%BB%E4%BF%8A) (ピカドン (丸木位里・俊)])"'' : En 1950, eldonis Pocudamu-Ŝoten / TOŜI kaj IRI verkis. * ''"Japanaj Legendoj ([https://www.kodansha.co.jp/products/search?keywords=%25E6%2597%25A5%25E6%259C%25AC%25E3%2581%25AE%25E4%25BC%259D%25E8%25AA%25AC&scope=n&sort=new&page=1 日本の伝説])"'' : En 1970, eldonis [[Kodansha]] (kodanŝa) / la tekston verkis [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%9D%BE%E8%B0%B7%E3%81%BF%E3%82%88%E5%AD%90 Macutani Mijoko (松谷みよ子]) / TOŜI kaj IRI ilustris, kaj en 1971 ili gajnis "Ora-Poma-Premio ([https://ndlsearch.ndl.go.jp/rnavi/children/post_448#3-2 ブラティスラヴァ世界絵本原画展])"-n ĉe la 3-a Bratislava Biennial of Illustrations (BIB). *''"[[Pika en Hiroŝima]] / ([https://www.komineshoten.co.jp/search/info.php?isbn=9784338022019 ひろしまのピカ])"'' : En 1980, eldonis [[:ja:小峰書店|©Komineshoten (小峰書店)]] / TOŜI pentris la bildojn kaj verkis la tekston, kaj IRI helpis. En tiu jaro TOŜI gajnis grandan premion de la 3-a "Japana Premio por Bildolibro ([https://www.j-sla.or.jp/archives/awards-bn/post-51.html 絵本にっぽん賞])", kaj pliajn kelkajn premiojn ŝi ricevis. Tiu ĉi bildolibro estas tradukita kaj eldonita en 10 kaj kelkaj landoj. (Referenco : [[Pika_en_Hiroŝima#Taksado|Taksado / "Pika en Hiroŝima"]]). *''"Maravoĉo de Minamata ([https://www.komineshoten.co.jp/search/info.php?isbn=9784338022026 みなまた海のこえ])"'' : En 1982, eldonis ©Komineshoten / la tekston verkis [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E7%9F%B3%E7%89%9F%E7%A4%BC%E9%81%93%E5%AD%90 Iŝimure Miĉiko (石牟礼道子)] / TOŜI kaj IRI ilustris, kaj en 1983, ili gajnis la 32-an "Ilustraĵa Kategoria Premio"-n de "Ŝogakukan : Eldona Kultula Premio" ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B0%8F%E5%AD%A6%E9%A4%A8%E5%85%90%E7%AB%A5%E5%87%BA%E7%89%88%E6%96%87%E5%8C%96%E8%B3%9E 小学館児童出版文化賞/絵画部門]). *''"Insulavoĉo de Okinava ([https://www.komineshoten.co.jp/search/info.php?isbn=9784338022033　おきなわ島のこえ])"'' : En 1984, eldonis ©Komineshoten / TOŜI kaj IRI verkis, kaj en 1985 ili gajnis la 16-an "Bildolibro-Premio"-n de "Kodanŝa : Eldona Kultula Premio" ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E8%AC%9B%E8%AB%87%E7%A4%BE%E5%87%BA%E7%89%88%E6%96%87%E5%8C%96%E8%B3%9E 講談社出版文化賞]). Aliaj Publikitaj Verkoj (ŝi verkis multajn bildolibrojn) *Referenco : Publikitaj Verkoj ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%B8%E6%9C%A8%E4%BF%8A#%E5%88%8A%E8%A1%8C%E6%9B%B8%E7%9B%AE 刊行書目/丸木俊]) (la katalogo ankoraŭ ne estas esperantigita) == Publikitaj filmoj == *''"Atombombo-Arto"'' : en 1953, kreis ĝisoro Aojama Miĉiharu kaj [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%BB%8A%E4%BA%95%E6%AD%A3 Imai Tadaŝi (今井正)]. En aŭgusto 1967, ĝi estis kompletigita de reĝisoro [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%AE%E5%B3%B6%E7%BE%A9%E5%8B%87 Mijaĵima Joŝio (宮島義勇)] por memorigi la malfermon de Muzeo-Maruki. *''"'''Rakonto : Arto de Minamata''' (水俣の図・物語)"'' : en 1981, kreis reĝisoro [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%9C%9F%E6%9C%AC%E5%85%B8%E6%98%AD Cuĉimoto Noriaki (土本典昭)]. *''"'''Vivo ja estas Trezoro : Arto de Batalo en Okinavo''' (命どう宝　おきなわ戦の図)"'' : en 1984, kreis reĝisoro [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%89%8D%E7%94%B0%E6%86%B2%E4%BA%8C Maeda Kenĵi (前田憲二)]. *"[https://en.wikipedia.org/wiki/Hellfire:_A_Journey_from_Hiroshima ''Hellfire: A Journey from Hiroshima'']" : en 1986, kreis [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%B8%E3%83%A3%E3%83%B3%E3%83%BB%E3%83%A6%E3%83%B3%E3%82%AB%E3%83%BC%E3%83%9E%E3%83%B3 Jan Junkerman (ジャン・ユンカーマン)] kaj [https://en.wikipedia.org/wiki/John_W._Dower John W. Dower]. == Honoroj == *En januaro 1953, TOŜI kaj IRI ricevis "Ora-Medalo-n de Internacia Paca Kultura Premio ([https://www.tobunken.go.jp/materials/nenshi/2479.html 国際平和文化賞 金メダル])" de [[Monda Konsilio de Paco]]. *En 1979, TOŜI kaj IRI ricevis "Sofia Speciala Premio"-n, ĉe la 3-a "Ĉiutrijara Internacia Ekspozicio por Figura Arto de Kontraŭ Faŝismo" en [[Bulgario]]. Kaj ili estis agnoskitaj kiel "Honora Membro de Bulgara Artista Asocio" kaj "Honora Civitano de [[Sofio]].  *En majo 1985, TOŜI kaj IRI ricevis "Sofia Speciala Premio"-n ĉe la 5-a "Ĉiutrijara Internacia Ekspozicio por Figura Arto de Kontraŭ Faŝismo" en Bulgario ([https://www.tobunken.go.jp/materials/nenshi/7008.html 東京文化財研究所]). *En 1988, TOŜI kaj IRI estis donitaj "Honora Doktoreco"-n de "[https://en.wikipedia.org/wiki/Massachusetts_College_of_Art_and_Design Massachusetts College of Art and Design]". *En 1995, Profesoro [https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_S._Wittner Lawrence S. Wittner] de "[https://en.wikipedia.org/wiki/University_at_Albany,_SUNY University at Albany, SUNY]" rekomendis ilin, TOŜI kaj IRI, kiel kandidatoj por la [[Nobel-premio pri paco]] al la elektokomisiono. *En 1995, TOŜI ricevis "Virina Granda Premio"-n de "Avon (Eivon) : Ĉiujara Premio por Virinoj ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%A8%E3%82%A4%E3%83%9C%E3%83%B3%E5%A5%B3%E6%80%A7%E5%B9%B4%E5%BA%A6%E8%B3%9E エイボン女性年度賞])". *En 1995, TOŜI kaj IRI ricevis premion de "Honora Premio por Saitama-Guberniano (埼玉県民栄誉賞)". *En 1995, TOŜI kaj IRI estis honorigitaj al "Meritulo por Hiroŝima-Municipo ([https://www.city.hiroshima.lg.jp/shisei/gaiyo/1021754/1006083/index.html 広島市市政功労者])". *En 1995, TOŜI kaj IRI ricevis "Asahi - Premio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%9C%9D%E6%97%A5%E8%B3%9E 朝日賞])"-n. ---------- Fine ---------- • IRI mortis en la 19-a de oktobro 1995. Lia devizo : Tuĉon fluigu, ne pentru per ĝi. • TOŜI mortis en la 13-a de januaro 2000. Ŝia testameto al idaro : [[Pika_en_Hiroŝima#Testamento_al_idaro|Pika]] neniam falos, se neniu faligus ("Pika" signifas la fulmlumon de atombombo). ------------------------------ == Referencoj == --- Tiu ĉi paĝo estas esperantigita versio de la japana versio [[:ja:丸木俊|丸木俊]]--- Aliaj referencitaj retejoj *1. wikipedia : Maruki IRI ([[:ja:丸木位里|丸木位里]]) / "[[Pika en Hiroŝima]]" / "[[Muzeo Maruki por Atombombo-Arto]]". *2. oficiala retejo : "[https://marukigallery.jp/ 原爆の図丸木美術館 =THE HIROSHIMA PANELS=]" / (aŭtomate tradukita de Google) : "[https://marukigallery-jp.translate.goog/?_x_tr_sl=ja&_x_tr_tl=eo&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=wapp Galerio Maruki por la paneloj de Hiroŝimo]". [[Kategorio:Modernaj pentristoj]] [[Kategorio:Pacaj movadoj]] [[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]] [[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]] 4w8w7yrw1fg8p6oh7y9pkow7hf2d4yn 0 924871 9397253 9216423 2026-06-09T15:11:04Z Sj1mor 12103 9397253 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Yigal TUMARKIN''' ({{Lang-he|יגאל תומרקין}}, naskiĝnomo ''Peter Martin Gregor Heinrich Hellberg''; naskiĝis la 23-an de oktobro 1933 en [[Dresdeno]], [[Germanio]] - la 12-an de aŭgusto 2021 en [[Tel-Avivo]]) estis israela pentristo kaj skulptisto, gajninto de la Israela Premio en 2004.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rOjpAAAAMAAJ&q=tumarkin+dresden|title=Artists of Israel, 1920-1980: the Jewish Museum/New York, February 19-May 17, 1981|publisher=Jewish Museum (New York, N.Y.)|author=Susan Tumarkin Goodman|year=1981|isbn=9780814316863|access-date=27 August 2011}}</ref> <ref>{{Cite web|last=|first=|title=Acclaimed and Controversial Israeli Sculptor Igael Tumarkin Dies at 87|url=https://www.algemeiner.com/2021/08/12/acclaimed-and-controversial-israeli-sculptor-igael-tumarkin-dies-at-87/|access-date=2021-08-13|website=The Algemeiner|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|title=Israel Prize winner, sculptor Tumarkin passed away at 87|url=https://www.jpost.com/breaking-news/israel-prize-winner-sculptor-tumarkin-passed-away-at-87-676539|access-date=2021-08-13|newspaper=The Jerusalem Post &#124; Jpost.com|language=en-US}}</ref> Li estas aparte konata pro la [[Holokaŭsta Monumento (Tel-Avivo)|Holokaŭsta Monumento]] en la centra placo de Tel-Avivo ([[Rabin Placo|Rabin-Placo]]) kaj pro pluraj skulptaĵoj situantaj en la [[Negevo]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5U-Dk-5p0mIC&q=tumarkin+rabin+square&pg=PA186|title=Israel and the Post-Zionists: a nation at risk|author=Shlomo Sharan|year=2003|publisher=Sussex Academic Press|isbn=9781903900529|access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{Cite web|title=The official website of Igael Tumarkin's Estate|url=https://www.itumarkin.com/en|website=Igael Tumarkin Estate}}</ref> == Kariero == Tumarkin ricevis neniun formalan artan trejnadon kaj evoluigis sian stilon studante aliajn artistojn kaj konatiĝante kun mondaj kulturoj. Tumarkin ankaŭ estis [[Artoteoriisto|artteoriisto]] kaj [[scenaranĝisto]]. En la 1950-aj jaroj, Tumarkin laboris en [[Orienta Berlino]], [[Amsterdamo]] kaj [[Parizo]]. Reveninte al Israelo en 1961, li fariĝis mova forto malantaŭ la rompo kun la karisma monopolo de lirika abstraktado tie. Tumarkin kreis kunmetaĵojn de trovitaj objektoj, ĝenerale kun perfortaj [[Ekspresionismo|ekspresionismaj]] nuancoj kaj decide nelirikaj koloroj. <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6FRQAAAAMAAJ&q=tumarkin+trousers|title=Israeli painting: from post-Impressionism to post-Zionism|year=1998|author=Ronald Fuhrer|publisher=Harry N. Abrams|isbn=9780879518226|access-date=27 August 2011}}</ref> Lia determino "esti malsama" influis liajn pli junajn israelajn kolegojn. La tumulto generita ĉirkaŭ la verkoj de Tumarkin, kiel ekzemple malnova [[Pantalono|pantalonoj]] algluitaj al unu el liaj bildoj, intensigis la mistikon ĉirkaŭ li. <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=amvQP0MzxRwC&q=tumarkin+trousers&pg=PA88|title=Culture and customs of Israel|author=Rebecca L. Torstrick|year=2004|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=9780313320910|access-date=27 August 2011}}</ref> Unu el liaj polemikaj verkoj estas [[porko]] portanta filakteriojn (aŭ [[tefilino]], malgrandaj skatoloj enhavantaj preĝskribaĵojn). <ref>{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/the-israel-prize-for-divisiveness-1.113756|title=The Israel Prize for Divisiveness|last=Harel|first=Israel|date=12 February 2004|newspaper=Haaretz|language=en|access-date=29 February 2016}}</ref> Kvankam Tumarkin estas ĉefe konata kiel skulptisto, li laboris amplekse en aliaj ĝenroj de belartoj, ĉefe en grafikaĵoj, kie li enkorpigis bildojn kaj temojn el siaj skulptaĵoj. Li ankaŭ ilustris kelkajn librojn, inkluzive de tiuj de [[Natan Zaĥ|Nathan Zach]] kaj [[Dahlia Ravikoviĉ|Dalia Ravikovich]]. La propra literatura heredaĵo de Tumarkin inkluzivas vojaĝraportojn, artkatalogojn kaj arthistoriajn monografiojn. <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Rxsa9A-nW2sC&q=tumarkin+trousers&pg=PA14|title=Who wrought the Bible?: unveiling the Bible's aesthetic secrets|author=Yair Mazor|year=2009|publisher=Univ of Wisconsin Press|isbn=9780299228408|access-date=27 August 2011}}</ref> == Publika kaj subĉiela arto == Tumarkin kreis pli ol 80 subĉielajn skulptaĵojn en Israelo kaj ĉirkaŭ la mondo. * Monumento ĉe la Moav Belvidejo en [[Arad (Israelo)|Arad]], Israelo * [[Holokaŭsta Monumento (Tel-Avivo)|Holokaŭsto Monumento]] en Tel-Avivo * 1962-68 "Panoramo", [[betono]] kaj [[ŝtalo]], Arad, Israelo * 1962-69 "Epoko de Scienco", betono kaj ŝtalo, [[Dimona]]. * 1963 "Vibradoj A kaj B", betono, [[Kirjat Jam]] kaj "Fenestro al la Maro", betono, Atlit * 1964-65 "Memorejo pri la Holokaŭsto", betono kaj ŝtalo, [[Nazareto]]. * 1966 "Pacmonumento", Hebron Road, [[Jerusalemo]] * 1968 "Granda Ĉefo", muntado de pentritaj tankoj, [[Kirjat Ŝmona]] * 1969-71 "Milito kaj Paco", ŝtalo kaj ŝtono, [[Ramat Gan]]. * 1970 "Keystone Gate", pentrita ŝtalo, Jerusalemo. * 1970 "Omaĝo al Dürer, pentrita ŝtalo, [[Ĥajfo]]. * 1971 "Omaĝo al Jerusalemo", Givat Shapira * Skulptaĵĝardeno, 1971, Weizmann-strato 61, [[Holon]] * 1971-75 "Holokaŭsto kaj Renesanca Monumento", korten kaj vitro, Tel-Avivo * 1972 "Okazaĵoj kaj Omaĝo al Kepler", betono kaj pentrita ŝtalo, [[Universitato de Tel-Avivo]], Tel-Avivo; "Sunhorloĝa Ĝardeno", betono, [[Aŝkelono]]; kaj * * * "Militmonumento", blanke pentrita betono kaj ŝtalo, [[Jordana Valo]] * 1972-73 "Flughavena Monumento", pentrita ŝtalo, [[Lod]] * 1973 "Defio al la Suno", Ramot Alon, Jerusalemo * 1989 Omaĝo al [[Robert Capa]], [[Pozoblanco]], [[Hispanio]]. * 1989 La Liberté, [[Bordeaux]], [[Francio]] * 1991 Bertolt Brecht, Berlina Muzea Ĝardeno * 1992 "Jerusalemo - Tri Religioj", [[Monto Skopus]], Jerusalemo * 1993 Semaforo, [[Weizmann-Instituto de Scienco|Weizmann Instituto de Scienco]], [[Reĥovot]] * 1993 Miaj Sep Kolonoj de Saĝeco, Hakone Subĉiela Muzeo, Japanio * 1994-96 La Skulptaĵĝardeno Belvoir (Kochav HaYarden) * 1997 Monumento por [[Jicĥak Rabin]], Muzeo Ramat Gan * 2000 Abu Nabut Ĝardeno, [[Jafo]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * Amnon Teitelbaum, [https://www.imdb.com/title/tt14901910/?ref_=nm_flmg_dr_1 Land, Wind and Rust] - Portreto de Artisto (Dokumentarop) (2000) {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Tumarkin, Yigal }} [[Kategorio:Israelaj skulptistoj]] [[Kategorio:Israelaj pentristoj]] [[Kategorio:Israelaj artistoj]] 4ni66gaox5dfaiyj7pfvpk2timkfieu 0 924872 9397795 9224369 2026-06-10T09:52:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397795 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Abba KOVNER''' ({{Lang-he|אַבָּא קוֹבְנֶר}}, jide <bdi>Kowoner</bdi>; naskiĝis la 14-a de marto 1918 en Aŝmjani ([[d:Q722836]]), [[Hrodna regiono]], nun [[Belorusio]]; mortis la 25-a de septembro 1987 en Kibuco ''En HaĤoreŝ'', [[Israelo]]) estis israela poeto kaj verkisto, [[Partizano|partizana]] gvidanto en la [[Dua Mondmilito]] kaj fondinto de la organizaĵo Nakam (hebree por [[Venĝo]]).<ref>{{cite news|title=Let Us Not Die as Sheep Led to the Slaughter|url=https://www.haaretz.com/1.4963523|work=Haaretz|date=6 December 2007|language=en}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210628222413/https://www.haaretz.com/1.4963523 |date=2021-06-28 }}</ref> Li verkis kaj en la hebrea kaj kaj en la jida. Kovner estis konata pro sia elokventeco kaj kapablo influi publikon. Li estis kuzo de la israela komunista gvidanto [[Meir Vilner]].<ref>{{cite news|last1=Joffe|first1=Lawrence|title=Obituary: Meir Vilner|url=https://www.theguardian.com/news/2003/jun/21/guardianobituaries.israel|access-date=25 January 2015|work=The Guardian|date=21 June 2003}}</ref> Li estis unu el la gvidantoj de la partizana grupo ''Fareynigte Partizaner Organizatsye'' (FPO), kaj gvidis, interalie, atakojn kontraŭ germanaj celoj el la arbaroj ĉirkaŭ [[Vilno]]. Li kredis, ke judoj batalu kiel judoj kaj ne estu sorbitaj en litovajn aŭ rusajn partizanajn grupojn. La ​​FPO poste aliĝis al aliaj partizanoj kaj al la [[soveta armeo]]. Li estis akuzita pri perfortagoj kontraŭ polaj kaj litovaj civiluloj. La plejparto de la familio kaj parencoj de Kovner estis mortigitaj dum la [[Holokaŭsto]].<ref>{{Cite web|title=Eichmann Trial Testimony of Abba Kovner|url=https://perspectives.ushmm.org/item/eichmann-trial-testimony-of-abba-kovner|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205083247/https://perspectives.ushmm.org/item/eichmann-trial-testimony-of-abba-kovner|archive-date=2025-02-05|access-date=2025-09-25|website=perspectives.ushmm.org|language=en}}</ref> En Israelo li fariĝis membro de la kibuco ''Ein HaHoresh'' kaj batalis kiel oficiro en la Giv'ati Brigado ekde la komenco de la [[Milito de Sendependeco de Israelo|Israela Milito de Sendependeco]]. Kovner poste atestis en la proceso de [[Adolf Eichmann|Eichmann]]. Kovner dediĉis sin al poezio, estante vaste agnoskita, kaj skribis en literatura formo multajn el siaj spertoj kiel partizano en la batalo kontraŭ la nazioj. Li estis konsiderata heroo en sia lando kaj ricevis la Nacian Premion por Literaturo en 1970. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.jewishpartisans.org/partisans/abba-kovner Abba Kovner pri la Juda Partizana eduka fondaĵo] * [https://web.archive.org/web/20150220205852/http://vilnaghetto.com/index.html Kronikoj de la Vilna Geto: milittempaj fotoj & dokumentoj – vilnaghetto.com] * [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Kovner.html Abba Kovner Biografio] * <!--[http://history1900s.about.com/od/holocaust/a/kovner.htm Abba Kovner kaj Rezisto en la Vilna Geto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050920111511/http://history1900s.about.com/od/holocaust/a/kovner.htm|date=20 September 2005}} --> * [http://www.j-grit.com/resisters-abba-kovner-partisan-founder-avengers.php Abba Kovner - #la dua mondmilito Fervorulo kaj Fondinto de La Vengistoj] {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Kovner, Abba }} [[Kategorio:Sovetiaj partizanoj]] [[Kategorio:Judaj rezistantoj]] [[Kategorio:Israelaj poetoj]] m9kn41ypb7b8rk7y2ftzxso6c4cps80 0 925941 9397824 9230222 2026-06-10T10:27:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397824 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Abigail Anne Davis SPANBERGER''' /ˈspænbɜːrɡər/ SPAN-bur-gər (naskita la 7-an de aŭgusto 1979 en Red Bank, [[Nov-Ĵerzejo]] kiel ''Abigail Davis'') estas usona politikisto de la [[Demokrata Partio]] kaj estis membro de la [[Usona Ĉambro de Reprezentantoj]] por la sepa kongresa distrikto en la [[usona subŝtato]] [[Virginio]] de 2019 ĝis 2025. Ŝi estas la nomumita [[guberniestro de Virginio]] post venko en la elektoj de 2025.'''<ref>{{Cite web|url=https://historical.elections.virginia.gov/candidates/view/Abigail-Anne-Davis-Spanberger/|title=Virginia Elections Database » Candidate Profile...|website=Virginia Elections Database}}{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="RTD1">{{cite web|title=Abigail Spanberger's passion for languages led her to the CIA|date=May 12, 2018|url=https://www.richmond.com/news/virginia/government-politics/abgail-spanberger-s-passion-for-languages-led-her-to-the/article_d99787c8-8f5a-5e99-946c-be207565f62f.html|publisher=The Richmond Times-Dispatch|access-date=July 17, 2018}}</ref>''' En tio ŝi sukcedas la antaŭan postenulon [[Glenn Youngkin]]. Ŝia elekto al la kongreso en 2018 finis 36-jaran [[Respublikana Partio (Usono)|Respublikanan]] regadon de la 7-a kongresa distrikto de Virginio. Ŝia distrikto situas en Orienta Centra Virginio, kaj ampleksas la plejparton de la nordaj antaŭurboj de [[Richmond (Virginio)|Richmond]], la ĉefurbo, kaj iom da la antaŭurba teritorio ĉe la rando de la metropola areo de Richmond, ĉirkaŭ [[Fredericksburg (Virginio)|Fredericksburg]]. La 5-an de novembro [[2025]] ŝi venkis en la elekto por guberniestro de Virginio kontraŭ la Respublikana [[Vicguberniestro (Usono)|vicguberniestro]] [[Winsome Sears|Winsome Earl-Sears]]. Ŝi estas la unua [[virino]] elektita guberniestro de Virginio. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://abigailspanberger.com/ Abigail Spanberger for Governor] kampanja retejo * [https://justfacts.votesmart.org/candidate/179682 Profilo] en la retejo [[:en:Vote_Smart|Vote Smart]] {{Nuntempaj usonaj guberniestroj}} {{Bibliotekoj}} {{ĝermo|Virginio}} {{vivtempo|Spanberger, Abigail}} [[Kategorio:Usonaj politikistoj]] [[Kategorio:Guberniestroj de Virginio]] m0p1gjhi5q4mo0l418t0gxsy0kjw9oj 0 927107 9397695 9234956 2026-06-10T07:32:30Z Sj1mor 12103 9397695 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Evry Léon SCHATZMAN''' (16-a de septembro 1920 – 25-a de aprilo 2010<ref name=Fig>{{Cite news |date=28a de Aprilo 2010 |title=Mort du père de l'astrophysique française |language=fr |trans-title=Father of French astrophysics dies |work=Agence France-Presse |url=https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2010/04/28/97001-20100428FILWWW00687-mort-du-pere-de-l-astrophysique-francaise.php |url-status=live |access-date=13a de Julio 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120015049/https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2010/04/28/97001-20100428FILWWW00687-mort-du-pere-de-l-astrophysique-francaise.php |archive-date=20 November 2018}}</ref><ref name=UR>{{Cite web |last=Langevin-Joliot |first=Hélène |date=30a de Aprilo 2010 |title=Evry Schatzman (1920–2010) |url=http://www.union-rationaliste.org/index.php/Editoriaux/Editorial-avril-2010.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120316051203/http://www.union-rationaliste.org/index.php/Editoriaux/Editorial-avril-2010.html |archive-date=16 March 2012 |access-date=13 July 2020 |website=Union rationaliste}}</ref>) estis franca sciencisto laŭdata kiel "la patro de moderna franca astrofiziko".<ref name=Fig/> Li estis fakulo pri la strukturo de [[stelo]]j. Kaj estas konata kiel pioniro de la instruado de la teoria [[astrofiziko]] en Francio. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Vivtempo|Schatzman, Evry}} {{ĝermo}} [[Kategorio:Francaj astrofizikistoj]] tjw52dokchj3w6aabfe673olugfjj1d 0 927326 9397509 9396346 2026-06-09T23:06:57Z Eternanpacon 235392 9397509 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | nomo =Maruki IRI | dosiero =1943年頃、丸木位里展会場にて.jpg | priskribo = Maruki IRI, ĉirkaŭ 1943 en sia privata ekspozicio. | dato de naskiĝo = la 20-a de junio 1901 | loko de naskiĝo = Gubernio [[Hiroŝima]] | nacieco = [[Japanio]] | edzino = [[Maruki TOŜI]] | sukcesis kiel = Avangarda [[Nihonga]]-Artisto | dato de morto = la 13-a de januaro 2000 | loko de morto = [[Gubernio Saitama]] | artista nomo =Maruki IRI | artista celigo =Internacia PACO, Maltima esprimo de [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%B0%B4%E5%A2%A8%E7%94%BB Inkakva pentrarto] | reprezentaj verkoj =[https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/ Atombombo-Arto], --- [[Nihonga]] --- *"LAKUDA ([https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/274270 らくだ])"(kamelo) *"UMA(GUNMA) ([https://sfumart.com/column/30400/ 馬(群馬)])" (ĉevalo (ĉevalsvarmo) *"AMAGOI ([https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/274550 雨乞])" (deziresprimo por pulmo) *"GARJUBAI ([https://search.artmuseums.go.jp/gazou.php?id=2498&edaban=2 臥龍梅])" (sterniĝinta drakeca [[umeo]]-arbo) }} '''Maruki IRI''' estas japana avangarda [[Nihonga]]-artisto. Li estas konata kiel li kunlabore verkis kun sia edzino, oleopentristo [[Maruki Toŝi|Maruki TOŜI]], ekzemple "[https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/ Atombombo-Arto]"-jn kaj bildolibrojn. == La familianoj de Maruki == edzo : Maruki IRI ([[:ja:丸木位里|丸木位里]]) (1901-1995) / edzino : [[Maruki Toŝi|Maruki TOŜI]] ([[:ja:丸木俊|丸木俊]]) (1912-2000) / patro de IRI : Maruki Kinsuke (1873-1946) / patrino de IRI : Maruki Suma ([[:ja:丸木スマ|丸木スマ]]) (1875-1956) / fratino de IRI : Daido Aja (Ajako)([https://ja.m.wikipedia.org/wiki/%E5%A4%A7%E9%81%93%E3%81%82%E3%82%84 大道あや]) (1909 - 2010) == Kariero == En 1901, IRI naskiĝis en Gubernio [[Hiroŝima]]. En 1919, li transloĝiĝis [[Gubernio Osako]]-n, kaj eklernis pentradon en "Artainstituto Seika (精華美術学院)". En la printempo de 1923, li transloĝiĝis [[Tokio]]-n, kaj eklernis en privata pentrarta lernejo. Sed post la [[Granda tertremo de Kantō]] en la 1-a de septembro, li revenis hejmen en Hiroŝima. En 1928, lia pentraĵo "KUROBUĈI (黒淵)" (nigra profundejo) unuafoje estis elektita ĉe la 13-a "Hiroŝima-Arta-Ekspozicio". ([https://cs-akiota.or.jp/sandankyo/spot/kurobuchi/ Kurobuĉi]: la objektaĵa ejo en Hiroŝima). Post tio li aliĝis al "Federacio de Proletaj Kultur-Organizoj Japanaj (esperanta nomo)" ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%83%97%E3%83%AD%E3%83%AC%E3%82%BF%E3%83%AA%E3%82%A2%E6%96%87%E5%8C%96%E9%80%A3%E7%9B%9F 日本プロレタリア文化連盟] (japana nomo)), kaj publikigadis poemojn kaj prozojn al ĵurnaloj, kaj klopodis por teatramovado kaj balotkampanjo. En tiu tempo li pretendis : Mia hejmo estas "Geihoku-Branĉo de Tutlanda Popolisma Partio" ([https://www.town.kitahiroshima.lg.jp/site/teijuu-joho/38651.html 芸北]支部 - [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%85%A8%E5%9B%BD%E5%A4%A7%E8%A1%86%E5%85%9A 全国大衆党])". En decembro 1934, li retransloĝiĝis Tokio-n, kaj vizitadis privatan esplorejon de pentrarto, kaj publikigis pentraĵojn ĉe kelkaj ekspozicioj. En la aŭtuno de 1935, li okazigis la unuan privatan ekspozicion ĉe "Ĉugoku-Ĵurnala Eldonejo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E6%96%B0%E8%81%9E%E7%A4%BE 中国新聞社]). En 1936, lia pentraĵo "IKE ([https://www.hiroshimapeacemedia.jp/?p=156334 池])" (lageto) estis elektita ĉe la ekspozicio de Nihonga-artista societo "Seirjuŝa ([https://artscape.jp/artword/6185/ 青龍社])". "Gubernia Arta Muzeo de Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E7%9C%8C%E7%AB%8B%E7%BE%8E%E8%A1%93%E9%A4%A8 広島県立美術館])" konservas ĝin. En tiu novembro, li kaj liaj amikoj okazigis la 1-an ekspozicion de "Geiŝu-Artista Societo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%89%E8%8A%B8%E5%9B%BD 藝州]美術協会)" ĉe la nuna [[Pacmuzeo Hiroŝimo|Pacmuzeo Hiroŝima]]. (Geiŝu : malnova provinco en Gubernio Hiroŝima). En 1938, li aliĝis al "Rekitei-Artista Asocio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%AD%B4%E7%A8%8B%E7%BE%8E%E8%A1%93%E5%8D%94%E4%BC%9A 歴程美術協会])", kiu pretendis "Avangardo de Nihonga"-n, kaj li partoprenis en la 1-a ekspozicio. En la somero de 1939, ĉe la 2-a ekspozicio li publikigis imponan pentraĵon "UMA (GUNMA)([https://marukigallery.jp/post-2129/ 馬 (群馬)])" (ĉevalo (ĉevalsvarmo)), kiun konservas [[Muzeo Maruki por Atombombo-Arto|Muzeo Marki]]. Sed tuj poste li malaliĝis kun lia amiko [[:ja:船田玉樹|Funada Gjokuĵu (船田玉樹)]]. En tiu oktobro, ili okazigis privatan ekspozicion en Tokio, kaj publikigis eksperimente esprimintajn "[[Inkakva pentrarto]]"-jn influite de [[Superrealismo]]. Unu el la publikigitaj pentraĵoj de IRI estis "AMAGOI ([https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/274550 雨乞])" (deziresprimo por pulmo), kiun konservas "Gubernia Arta Muzeo de Hiroŝima". En aprilo 1940, lia pentraĵo estis elektita ĉe la 1-a ekspozicio de "Arta Kultura Asocio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E7%BE%8E%E8%A1%93%E6%96%87%E5%8C%96%E5%8D%94%E4%BC%9A 美術文化協会])", kaj en la sekvanta monato, li faliĝis koteriano de la Asocio, kaj ĉiujare publikigis pentraĵojn ĝis la 6-a ekspozicio en 1946. En julio de 1940, li estis elektita kiel unu el la rekomendaj debutantoj en arta gazeto "Binokuni (美之國)". En julio 1941, IRI kaj TOŜi geedziĝis, kaj kunloĝis en la hejmo de TOŜi. La hejmo troviĝis en terzonon (ne kvartalo), kiu tiutempe nomiĝis "Atolie - Mura (ateliero-vilaĝo)", alie nomiĝis "Ikebukuro - Montparnasse ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%B1%A0%E8%A2%8B%E3%83%A2%E3%83%B3%E3%83%91%E3%83%AB%E3%83%8A%E3%82%B9 池袋モンパルナス]) / Ikebukuro-urbaretejo ([https://www.city.toshima.lg.jp/129/miryoku/shiru/bunka/montparnasse.html 池袋モンパルナス])" en [[Tokio]]. En tiu decembro, [[Pacifika Fronto]] eksplodis. == Post la Atombombado al Hiroŝima == En frua jaro de 1945, ili evakuis al [[Gubernio Saitama]] el Tokio, sed tuj poste de la atombombado en la 6-a de aŭgusto, ili alkuris al Hiroŝima, kaj vidis la mizeran scenon. Tie loĝis la gepatroj kaj fratino de IRI, kiuj estis bombitaj, kaj la patro forpasis en la sekvanta jaro. En la 15-a de aŭgusto, Pacifika Fronto en Japanio finiĝis. Post ĉirkaŭ 1 monato ili reveis Tokio-n, kaj baldaŭ aliĝis al [[Japana Komunista Partio]]. En 1946, ili aliĝis al la organizado de "Japana Artista Asocio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E7%BE%8E%E8%A1%93%E4%BC%9A 日本美術会])". Kaj en sia ateliero ili okazadis "Furmatena Desegno-Kuveno"-n. En 1947, ili aliĝis al la organizado de "Avangarda Artista Asocio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%89%8D%E8%A1%9B%E7%BE%8E%E8%A1%93%E4%BC%9A 前衛美術会])". == Verkado de [https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/ Atombombo-Arto] == En julio 1948, ili transloĝiĝis "[[Gubernio Kanagavo]]"-n, kaj de tiam ili ekplanis kunlabore pentri "Atombombo-Arto"-n. En februaro 1950, ĉe la 3-a "[[Salono de Sendependuloj]]" en Japanio ([https://www.nihonbijyutukai.com/nichibi/ayumi/ayumi2 第3回日本アンデパンダン展]) ili publikigis pentraĵon tiel nomintan "La 6-a de Aŭgusto (八月六日)", kiu poste nomiĝis "Fantomoj ([https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/#gallery-1 幽霊])" kiel la Unuaparto de la serio "Atombombo-Arto". Post tio ĝis 1982 ili pentradis sume 15 partojn. La fina parto estas "NAGASAKI ([https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/#gallery-15 ながさき])", kiun posedas "Muzeo Nagasaki por Atombombo ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E5%B4%8E%E5%8E%9F%E7%88%86%E8%B3%87%E6%96%99%E9%A4%A8 長崎原爆資料館]). En tiu aŭgusto, ili okazigis ekspozicion en Tokio kaj publikigis la Duapartan "Atombombo-Fajro ([https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/#gallery-2 原爆-火])", kaj la Triapartan "Atombombo-Akvo ([https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/#gallery-3 原爆-水])", plusinte al la Unuaparto por memorigi kompletigon de la trilogio. Sampempe ili publikigis bildolibron "Pikadon [https://ja.m.wikipedia.org/wiki/%E3%83%94%E3%82%AB%E3%83%89%E3%83%B3_(%E4%B8%B8%E6%9C%A8%E4%BD%8D%E9%87%8C%E3%83%BB%E4%BF%8A) (ピカドン (丸木位里・俊)])" . Ĉirkaŭ tiutempo stariĝis plano de Tutlanda Migra Ekspozicio. En oktobro 1950, ili okazigis ekspozicion de "Atombombo-Arto" ĉe "Eksplodcentra Kulturdomo (爆心地文化会館)", kiu stariĝis sudnajbare de la "[[Atombombita kupoldomo]]" en Hiroŝima. Ĉi tiun ekspozicion helpis membroj de Hiroŝima-poetista rondo [https://3nin.jp/warera_uta "Nia Poezia Rondo (われらの詩の会])", kiun prezidis [https://ja.m.wikipedia.org/wiki/%E5%B3%A0%E4%B8%89%E5%90%89 "Touge Sankiĉi (峠三吉)"]. Tiutempe Japanio estis okupita de Alianca Armeo ([[Aliancanoj]]) gvidata de Usona armeo, kaj plie eksplodis [[Korea milito]]. Sekve ekzistis diversaj premadoj. Malgraŭ tio "Ekspozicio de Atombombo-Arto" povis migri tra la tuta lando. Pro tio la ekspozicio funkciis por sciigi al multaj homoj pri suferego de la atombombado, kiu ne estis publikigita laŭ tiama cenzuro. En novembro 1952, ili transloĝiĝis Tokio-n. *En januaro 1953, IRI kaj TOŜI ricevis "Ora-Medalo-n de Internacia Paca Kultura Premio ([https://www.tobunken.go.jp/materials/nenshi/2479.html 国際平和文化賞 金メダル])" de [[Monda Konsilio de Paco]]. En tiu jaro, publikiĝis la filmo "Atombombo-Arto" kreita de ĝisoro Aojama Miĉiharu (青山通春) kaj [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%BB%8A%E4%BA%95%E6%AD%A3 Imai Tadaŝi (今井正)]. En junio 1953, TOŜI partoprenis en la 2-a "Internacia Virina Konferenco" en [[Danio]], kunportante la trilogion de "Atombombo-Arto". Plue ŝi partoprenis en Monda Konsilio de Paco en [[Hungario]]. Samtempe eksterlande unuafoje okazis "Ekspozicio de Atombombo-Arto" por 5-togoj de la 17-a de junio ĉe Nacia Arta Muzeo en [[Budapeŝto]]. Kaj plue la Ekspozicio migris kelkajn landojn, [[Rumanio]] kaj [[Danio]] kaj [[Ĉinio]]. Post tio en 1955, ĝi migris tra [[Anglio]].  Al tiu broŝuro, kiu estis kreita okaze de la evento, "[[John Berger]]" kontribuis la unuan anglan tekston pri "Atombombo-Arto". Kaj poste la Ekspozicio migris pliajn Eŭropajn landojn, [[Nederlando]], [[Italio]], ktp. En 1956, "Internacia Administra Komisiono" estis organizita memore al kompletiĝo de la serio el 10 partoj de "Atombombo-Arto". Kaj la komisiono okazigis "Internacia Migra Ekspozicio"-n, en [[Orienta Azio]] kaj [[Eŭropo]] kaj [[Oceanio]]. Ekster la kunlabora verkado li sola publikigis ĉe internaciaj ekspozicioj maltimajn kaj avangardajn inkakva-pentrartojn, kuj ricevis altan takson. En 1961, lia reprezenta Inkakva-pentrarto "GARJUBAI (臥龍梅)" (sterniĝinta drakeca umeo-arbo) gajnis Eminenta-Premio-n, ĉe la 6-a "Japana Intenacia Arta Ekspozicio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E5%9B%BD%E9%9A%9B%E7%BE%8E%E8%A1%93%E5%B1%95 日本国際美術展])". [[Nacia Muzeo de Nuntempa Arto (Tokio)]] konservas ĝin. En 1967, li publikigis ĉe la 9-a ekspozicio "Ĉiudujara Intenacia Arta Ekspozicio de [[San Pablo (Laguno)|San-Paŭlo]] ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%B5%E3%83%B3%E3%83%91%E3%82%A6%E3%83%AD%E3%83%BB%E3%83%93%E3%82%A8%E3%83%B3%E3%83%8A%E3%83%BC%E3%83%AC サンパウロ・ビエンナーレ])". En 1963, estis subskribita "[[Traktato_por_parta_malpermeso_de_nukleaj_testoj|Traktato por Parta Malpermeso de Nukleaj Testoj]]". Post tio la movado "Japana Konferenco Kontraŭ Atoma kaj Hidrogena Bombo" ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%8E%9F%E6%B0%B4%E7%88%86%E7%A6%81%E6%AD%A2%E6%97%A5%E6%9C%AC%E5%8D%94%E8%AD%B0%E4%BC%9A 原水爆禁止日本協議会]) disiĝis pro la diferenco inter la taksoj al la Traktato. En junio 1964, IRI kaj TOŜI kaj kelkaj membroj kune prezentis opiniaron pri partia-reformado al "Japana Komunista Partio". Pro tio ili estis ekskomunikitaj de la partio en la sekvanta monato. En tiu somero, "Internacia Migra Ekspozicio" finiĝis kaj la "Atombombo-Arto"-j revenis Japanion. == Fondiĝo de Muzeo Maruki por Atombombo-Arto == En 1965, la amiko de IRI sciigis ilin rekomendan terenon por konstrui artan muzeon en Gubernio Ĉiba. Laŭ la sugesto ili transloĝiĝis tien. Tamen ili ne sukcesis akiri taŭgan terenon. En 1966, ili transloĝiĝis al la urbo [[Higaŝimacujama]] de Gubernio Saitama. En majo 1967, malfermis "[[Muzeo Maruki por Atombombo-Arto]]". En tiu aŭgusto, la filmo "Atombombo-Arto" estis kompletigita de reĝisoro [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%AE%E5%B3%B6%E7%BE%A9%E5%8B%87 Mijaĵima Joŝio (宮島義勇)] por memorigi la malfermon de la arta muzeo. En 1970, "Ekspozicio de Atombombo-Arto" unuafoje okazis en Usono, unue ĉe [[La Nova Lernejo]], poste migris la landopartojn. En 1973, ili estis komisiite de [[Pacmuzeo Hiroŝimo|Pacmuzeo Hiroŝima]] verkis murpentraĵon tiel nomintan "Arto de Atombombo-Hiroŝima ([https://jmapps.ne.jp/hmoca_jp/det.html?data_id=238 原爆-ひろしまの図])" kiel la kompletigo de "Atombombo-Arto". Nun konservas ĝin Urba Moderna Muzeo de Hiroŝima ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%83%E5%B3%B6%E5%B8%82%E7%8F%BE%E4%BB%A3%E7%BE%8E%E8%A1%93%E9%A4%A8 広島市現代美術館]). Post tio ili ekpentris ankaŭ aliajn artojn alia ol Atombombo-Arto pri tragikegaj faktoj okazigitaj de homoj. (Referenco : [[Muzeo_Maruki_por_Atombombo-Arto#Daŭre_ekspozicitaj_Artoj|Daŭre ekspozicitaj Artoj en Muzeo Maruki]]). En 1979, ili publikigis pentraĵon "De la Tri-Nacia-Unio ĝis Sanrizuka ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E7%8B%AC%E4%BC%8A%E4%B8%89%E5%9B%BD%E5%90%8C%E7%9B%9F 三国同盟]から[https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%89%E9%87%8C%E5%A1%9A%E9%97%98%E4%BA%89 三里塚]まで)" ĉe la 3-a "Ĉiutrijara Internacia Ekspozicio por Figura Arto de Kontraŭ Faŝismo" en [[Bulgario]]. *Tiam ili ricevis "Sofia Speciala Premio"-n, kaj ili donacis la pentraĵon al tiu Nacia Arta Muzeo. Kaj ili estis agnoskitaj kiel "Honora Membro de Bulgara Artista Asocio" kaj "Honora Civitano de [[Sofio]]. En 1986, publikiĝis la filmo "[https://en.wikipedia.org/wiki/Hellfire:_A_Journey_from_Hiroshima ''Hellfire: A Journey from Hiroshima'']" kreita de [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%B8%E3%83%A3%E3%83%B3%E3%83%BB%E3%83%A6%E3%83%B3%E3%82%AB%E3%83%BC%E3%83%9E%E3%83%B3 Jan Junkerman (ジャン・ユンカーマン)] kaj [https://en.wikipedia.org/wiki/John_W._Dower John W. Dower]. *En 1988, IRI kaj TOŜI estis donitaj "Honora Doktoreco"-n de [https://en.wikipedia.org/wiki/Massachusetts_College_of_Art_and_Design Massachusetts College of Art and Design]. --- Alie multaj ekspozicioj estis okazigitaj--- * Referenco : Kronologia Resumo de IRI kaj TOŜI / [https://marukigallery.jp/about/maruki/ Muzeo Maruki (丸木位里・丸木俊年譜)]. == Publikigitaj verkoj == === 1. Ĉefaj verkitaj pentraĵoj === IRI pentris multajn maltimajn Nihonga-jn *"''KUROBUĈI (黒淵)''"(nigra profundejo) (1928). *"''IKE ([https://www.hiroshimapeacemedia.jp/?p=156334 池])''"(lageto)(1936), kiun konservas Gubernia Arta Muzeo de Hiroŝima. *"''LAKUDA ([https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/274270 らくだ])''"(kamelo)(1938), kiun konservas Gubernia Arta Muzeo de Hiroŝima. *"''UMA(GUNMA)([https://marukigallery.jp/post-2129/ 馬(群馬)])''"(ĉevalo (ĉevalsvarmo)) (1939), kiun konservas Muzeo-Marulki. *"''AMAGOI ([https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/274550 雨乞])''"(deziresprimo por pulmo) (1939), kiun konservas Gubernia Arta Muzeo de Hiroŝima. *"''GARJUBAI ([https://search.artmuseums.go.jp/gazou.php?id=2498&edaban=2 臥龍梅])''"(sterniĝinta drakeca umeo-arbo) (1961), kiun konservas Nacia Muzeo de Nuntempa Arto (Tokio). Ĝi gajnis "Eminenteca Premio"-n ĉe la 6-a Japana Intenacia Arta Ekspozicio. IRI kaj TOŜI kunlabore pentris multajn artojn *[https://marukigallery.jp/hiroshimapanels/ Atombombo-Arto]-j (sume 15 partoj, de 1950 ĝis 1982). *"'''Arto de Atombombo-Hiroŝima''' ([https://jmapps.ne.jp/hmoca_jp/det.html?data_id=238 原爆-ひろしまの図])" (en 1973), kiun nun konservas Urba Moderna Muzeo de Hiroŝima. * "'''De la Tri-Nacia-Unio ĝis Sanrizuka''' ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E7%8B%AC%E4%BC%8A%E4%B8%89%E5%9B%BD%E5%90%8C%E7%9B%9F 三国同盟]から[https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%89%E9%87%8C%E5%A1%9A%E9%97%98%E4%BA%89 三里塚]まで)" (en 1979), kiun Konservas Nacia Arta Muzeo en Bulgario. Aliaj pentraĵoj: [[Muzeo_Maruki_por_Atombombo-Arto#Daŭre_ekspozicitaj_Artoj|Daŭre ekspozicitaj Artoj en Muzeo Maruki]] === 2. Ĉefaj verkitaj bildolibroj === *''"Pikadon [https://ja.m.wikipedia.org/wiki/%E3%83%94%E3%82%AB%E3%83%89%E3%83%B3_(%E4%B8%B8%E6%9C%A8%E4%BD%8D%E9%87%8C%E3%83%BB%E4%BF%8A) (ピカドン (丸木位里・俊)])"'' : En 1950, eldonis Pocudamu-Ŝoten / IRI kaj TOŜI verkis. *"''Sukavato de Rato ([https://www.fukuinkan.co.jp/book?id=165 ねずみじょうど])"'' : En 1967, eldonis Fukuinkan-Ŝoten ([https://www.fukuinkan.co.jp/ 福音館書店]) / Seta Teiĵi ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E7%80%AC%E7%94%B0%E8%B2%9E%E4%BA%8C 瀬田貞二]) rikoltis la tekston. IRI ilustris kaj gajnis honora-mencio-n ĉe la 1-a "Bratislava Biennial of Illustrations (BIB)". * ''"Japanaj Legendoj ([https://www.kodansha.co.jp/products/search?keywords=%25E6%2597%25A5%25E6%259C%25AC%25E3%2581%25AE%25E4%25BC%259D%25E8%25AA%25AC&scope=n&sort=new&page=1 日本の伝説])"'' : En 1970, eldonis [[Kodansha]] (kodanŝa) / la tekston verkis [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%9D%BE%E8%B0%B7%E3%81%BF%E3%82%88%E5%AD%90 Macutani Mijoko (松谷みよ子]) / IRI kaj TOŜI ilustris, kaj en 1971 ili gajnis "Ora-Poma-Premio-n ([https://ndlsearch.ndl.go.jp/rnavi/children/post_448#3-2 ブラティスラヴァ世界絵本原画展])" ĉe la 3-a "Bratislava Biennial of Illustrations (BIB)". *''"[[Pika en Hiroŝima]] ([https://www.komineshoten.co.jp/search/info.php?isbn=9784338022019 ひろしまのピカ])"'' : En 1980, eldonis [[:ja:小峰書店|©Komineshoten (小峰書店)]] / TOŜI verkis kaj IRI helpis. *''"Maravoĉo de Minamata ([https://www.komineshoten.co.jp/search/info.php?isbn=9784338022026 みなまた海のこえ])"'' : En 1982, eldonis ©Komineshoten / la tekston verkis [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E7%9F%B3%E7%89%9F%E7%A4%BC%E9%81%93%E5%AD%90 Iŝimure Miĉiko (石牟礼道子)] / IRI kaj TOŜI ilustris, kaj en 1983, ili gajnis la 32-an "Ilustraĵa Kategoria Premio"-n de "Ŝogakukan : Eldona Kultula Premio" ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%B0%8F%E5%AD%A6%E9%A4%A8%E5%85%90%E7%AB%A5%E5%87%BA%E7%89%88%E6%96%87%E5%8C%96%E8%B3%9E 小学館児童出版文化賞/絵画部門]). *''"Insulavoĉo de Okinava ([https://www.komineshoten.co.jp/search/info.php?isbn=9784338022033　おきなわ島のこえ])"'' : En 1984, eldonis ©Komineshoten / IRI kaj TOŜI verkis, kaj en 1985 ili gajnis la 16-an "Bildolibro-Premio"-n de "Kodanŝa : Eldona Kultula Premio" ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E8%AC%9B%E8%AB%87%E7%A4%BE%E5%87%BA%E7%89%88%E6%96%87%E5%8C%96%E8%B3%9E 講談社出版文化賞])". === 3. Aliaj publikigitaj verkoj === Referenco : Publikitaj Verkoj ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%B8%E6%9C%A8%E4%BD%8D%E9%87%8C#%E5%88%8A%E8%A1%8C%E6%9B%B8%E7%9B%AE 刊行書目/丸木位里])(la katalogo ankoraŭ ne estas esperantigita) == Publikitaj filmoj == *''"Atombombo-Arto"'' : en 1953, kreis ĝisoro Aojama Miĉiharu kaj [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%BB%8A%E4%BA%95%E6%AD%A3 Imai Tadaŝi (今井正)]. En aŭgusto 1967, ĝi estis kompletigita de reĝisoro [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%AE%E5%B3%B6%E7%BE%A9%E5%8B%87 Mijaĵima Joŝio (宮島義勇)] por memorigi la malfermon de Muzeo Maruki. *''"'''Rakonto : Arto de Minamata''' (水俣の図・物語)"'' : en 1981, kreis reĝisoro [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%9C%9F%E6%9C%AC%E5%85%B8%E6%98%AD Cuĉimoto Noriaki (土本典昭)]. *''"'''Vivo ja estas Trezoro : Arto de Batalo en Okinavo''' (命どう宝　おきなわ戦の図)"'' : en 1984, kreis reĝisoro [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%89%8D%E7%94%B0%E6%86%B2%E4%BA%8C Maeda Kenĵi (前田憲二)]. *"[https://en.wikipedia.org/wiki/Hellfire:_A_Journey_from_Hiroshima ''Hellfire: A Journey from Hiroshima'']" : en 1986, kreis [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%B8%E3%83%A3%E3%83%B3%E3%83%BB%E3%83%A6%E3%83%B3%E3%82%AB%E3%83%BC%E3%83%9E%E3%83%B3 Jan Junkerman (ジャン・ユンカーマン)] kaj [https://en.wikipedia.org/wiki/John_W._Dower John W. Dower]. == Honoroj == *En januaro 1953, IRI kaj TOŜI ricevis "Ora-Medalo-n de Internacia Paca Kultura Premio ([https://www.tobunken.go.jp/materials/nenshi/2479.html 国際平和文化賞 金メダル])" de [[Monda Konsilio de Paco]]. *En 1979, IRI kaj TOŜI ricevis "Sofia Speciala Premio"-n, ĉe la 3-a "Ĉiutrijara Internacia Ekspozicio por Figura Arto de Kontraŭ Faŝismo" en [[Bulgario]]. Kaj ili estis agnoskitaj kiel "Honora Membro de Bulgara Artista Asocio" kaj "Honora Civitano de [[Sofio]]. *En majo 1985, IRI kaj TOŜI ricevis "Sofia Speciala Premio"-n ĉe la 5-a "Ĉiutrijara Internacia Ekspozicio por Figura Arto de Kontraŭ Faŝismo" en Bulgario ([https://www.tobunken.go.jp/materials/nenshi/7008.html 東京文化財研究所]). *En 1988, IRI kaj TOŜI estis donitaj "Honora Doktoreco"-n de "[https://en.wikipedia.org/wiki/Massachusetts_College_of_Art_and_Design Massachusetts College of Art and Design]". *En 1995, Profesoro [https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_S._Wittner Lawrence S. Wittner] de "[https://en.wikipedia.org/wiki/University_at_Albany,_SUNY University at Albany, SUNY]" rekomendis ilin, IRI kaj TOŜII, kiel kandidatoj por la [[Nobel-premio pri paco]] al la elektokomisiono. *En 1995, IRI kaj TOŜI ricevis premion de "Honora Premio por Saitama-Guberniano (埼玉県民栄誉賞)". *En 1995, IRI kaj TOŜII estis honorigitaj al "Meritulo por Hiroŝima-Municipo ([https://www.city.hiroshima.lg.jp/shisei/gaiyo/1021754/1006083/index.html 広島市市政功労者])". *En 1995, TOŜI kaj IRI ricevis "Asahi - Premio ([https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%9C%9D%E6%97%A5%E8%B3%9E 朝日賞])"-n. ---------- Fine ---------- • IRI mortis en la 19-a de oktobro 1995. Lia devizo : Tuĉon fluigu, ne pentru per ĝi. • TOŜI mortis en la 13-a de januaro 2000. Ŝia testameto al idaro : [[Pika_en_Hiroŝima#Testamento_al_idaro|Pika]] neniam falos, se neniu faligus ("Pika" signifas la fulmlumon de atombombo). ------------------------------ == Referencoj == {{Projektoj}} * Tiu ĉi paĝo estas esperantigita versio de la japana versio [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%B8%E6%9C%A8%E4%BD%8D%E9%87%8C 丸木位里] Aliaj referencitaj retejoj *1. wikipedia : [[Maruki Toŝi]] / [[Muzeo Maruki por Atombombo-Arto]] / [[Pika en Hiroŝima]] . *2. oficiala retejo : "[https://marukigallery.jp/ 原爆の図丸木美術館 =THE HIROSHIMA PANELS=]" / (aŭtomate tradukita de Google) : "[https://marukigallery-jp.translate.goog/?_x_tr_sl=ja&_x_tr_tl=eo&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=wapp Galerio Maruki por la paneloj de Hiroŝimo]". {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Japanaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj pentristoj]] [[Kategorio:Pacaj movadoj]] [[Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo]] [[Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako]] acqgylzivgztk5nbv3fh2rxw35ft3ar 0 927547 9397251 9303870 2026-06-09T15:10:56Z Sj1mor 12103 9397251 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Dani KARAVAN''' ({{Lang-he|דני קרוון}}‎, naskiĝis la 7-an de decembro 1930 en [[Tel-Avivo]] - mortis la 29-an de majo 2021 samloke) estis israela skulptisto kaj artisto, kiu estis aljuĝita internaciaj premioj pro siaj verkoj. Li kreis grandskalajn, enireblajn artaĵojn, kiuj estas foje konsiderataj parto de [[Landarto]].<ref name="Pixel-Delight">[http://www.danikaravan.com Pixel-Delight Dani Karavan website]; accessed 4 January 2007.</ref> Liaj monumentaj verkoj celas pli kiel invito al vojaĝo ol kiel reprezentado de tio, kio estas observata: la vizitanto estas invitata moviĝi ene de la kompleksa strukturo. Ankaŭ notindas, ke li ofte uzas krudmaterialojn, kiel akvon, sablon, betonon, ŝtalon... aŭ eĉ venton.<ref>Resources: Israeli Art Center. [http://www.imj.org.il/artcenter/sname2_a.asp?artist=2415&list=K ''Karavan, Dani''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070708000000/https://web.archive.org/web/20070708021036/http://www.imj.org.il/artcenter/sname2_a.asp?artist=2415&list=K |date=2007-07-08 }}. The Israel Museum, Jerusalem. Accessed 9 October 2007.</ref> Inter liaj famaj verkoj: * Skulptaĵo ''- medio'' en la dezerto [[Negevo]], Israelo, instalita de 1963 ĝis 1968 ([[d:Q456424]]). * [[Bareliefo]] en la [[Knesset]], [[Jerusalemo]], 1965. * Diversaj scenejoj por Martha Graham, Novjorko, de 1961 ĝis 1974. * Ekspozicio- ''medio'' ĉe la Belvedere Fortikaĵo, [[Florenco]], 1978. * ''Reflektado'', uzante spegulojn kaj laserojn. * Muzeo de Moderna Arto de la Urbo Parizo, 1983. * ''La Vojo de Homaj Rajtoj'', [[Nurenbergo]], 1993. * La ''Loko de Toleremo'' kaj la Ĝardenoj de Unesko, Parizo, de 1993 ĝis 1998. * ''Omaĝo al Walter Benjamin'', Tombejo de [[Portbou]], [[Hispanio]], 1994. * ''Omaĝo al la deportitoj'', Tendaro Gurs, 1994. * Majaa (1993-1995, [[Mijazaki]], Japanio) * ''Sekreta Ĝardeno'', [[Sapporo]], [[Japanio]], 1999. * La ''Urba Placo'' en la Parko de la Fontanoj de Bíbaro en [[Guyancourt]], [[Yvelines]], 2000. * ''Pacvojo'', ĉe la limo inter Israelo kaj [[Egiptio]], 2000. * ''Bereŝit'' (2000, [[Kagoŝima]], Japanio) * Memore al la Regensburga Sinagogo ([[d:Q15281518]], 2005, [[Regensburg]], Germanio) * Monumento al la Sintioj kaj Romaoj Viktimoj de Nacisocialismo ([[d:Q151785]], 2012, Berlino) == Bildaro == <gallery> Dosiero:PikiWiki Israel 12800 White square in Tel Aviv.jpg|Blanka Placo ("Kikar Levana"), Edith Wolfson Park, [[Givatajim]] Dosiero:Monument to the Negev Brigade10.JPG|Monumento al la Negeva Brigado, [[Be'er Ŝeba]] Dosiero:WayOfPeace.JPG|"Vojo de Paco" konstruita 1996–2000 inter Israelo kaj Egiptio </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.danikaravan.com Oficiala retejo de Dani Karavan] * [https://web.archive.org/web/20071007154021/http://www.praemiumimperiale.org/eg/laureates/karavan_summary.html Retejo de Praemium Imperiale] * [https://web.archive.org/web/20060621220844/http://web.cc.yamaguchi-u.ac.jp/~kamimura/passage.html ''Traireja'' monumento] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Karavan, Dani}} [[Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo]] [[Kategorio:Israelaj skulptistoj]] 2h1og8jtcoxl2ieyk1huwpf3nd8z691 0 928133 9397790 9331646 2026-06-10T09:36:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9397790 wikitext text/x-wiki [[file:Maria Roggendorf - Kloster Marienfeld.JPG|eta|Abatejo Marienfeld]] '''Abatejo Marienfeld''' (latine ''Abbatia Sanctae Mariae in Campo'') estas [[cistercianoj|cistercia]] monaĥinejo de la Mehrerau-kongregacio situante sur altebenaĵo je distanco de ne tute 1 km sudueste de [[wullersdorf|Maria Roggendorf (Wullersdorf)]], [[Malsupra Aŭstrio]]. Laŭ iniciato de la tiama pilgrimdirektoro [[Hans Hermann Groër]] fondiĝis de 1974 nova klostro apud [[Hollabrunn]].<ref>Ildefons Manfred Fux: ''Maria am Werk. Die Monatswallfahrt, Groër und die Legion Mariens, Marienfeld, das Kloster St. Josef, das Aufbaugymnasium'' (=Gottgeweiht, 17/18), Verein Perfectae caritatis, Vieno 2011, p. 38-40.</ref> Apogis la tuton la frokulinoj de Mariastern-Gwiggen (je Hohenweiler, [[Distrikto Bregenz]]), kiuj ankaŭ disponigis la unuan aron de monaĥinoj. En majo 1974 la ĝenerala abato [[Sighard Kleiner]] konsekris la fondokrucon kiu estis starigita sur la laborejo sammonate. La fundamenta ŝtono estis metita en septembro 1975 kaj en la 14.11.1982 la tutan komplekson kirkan-klostran konsekris lia kardinala moŝto [[Franz König]]. Ekgastis surloke de aŭtuno 2015 la abdikinta viena ĉefepiskopo Gröer restonte ĝismorte.<ref>[https://religion.orf.at/v3/stories/3000566/ "Affäre Groer vor 25 Jahren"] - ĉe: ''ORF'', 26.3.2020</ref> La grundon kvarhektaran donacis la [[monaĥejo Melk|benediktanoj de Melk]]; la planinta arĥitekto estis [[Walter Hildebrand]]. La konvento ĉirkaŭas ringe la internan areon havante ueste kaj eoste du alajn ejojn. La eosta alo estas samtempe la [[apsido]] de la klostra kirko.<ref>[http://www.orden-online.de/wissen/m/marienfeld-zisterzienserinnen/ "Marienfeld (Zisterzienserinnen)]"- ĉe: ''orden-online.de''</ref> Oriente estiĝis inter 2001 kaj 2002 alkonstruaĵo kun tri partoj por la [[refektorio]], la biblioteko, komunumajn ĉambrojn kaj atelieroj. De 1991 oni akceptis memstare la unuajn novicinojn kaj en marto 2000 ĝi promociiĝis abatejo.<ref>[https://www.kloster-marienfeld.at/gr%C3%BCndungsgeschichte ''Kloster Marienfeld - Gründungsgeschichte''] - 3.8.2022.</ref> La fondinta priorino [[Maria Benedikta Deninger]] elektiĝis la unua abatino (en majo 2000). Dek kvar jarojn poste fariĝis la dua [[Hedwig Pauer]].<ref>[https://www.ordensgemeinschaften.at/1300-sr-maria-hedwig-paŭer-neŭe-aebtissin-der-zisterzienserinnenabtei-marienfeld "Sr. Maria Hedwig Paŭer neŭe Äbtissin der Zisterzienserinnenabtei Marienfeld"]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ĉe: ''ordensgemeinschaften.at,'' 3.6.2014</ref> La ĉefa elspezo de ĉi abatejo estas la produktado de liturgiaĵoj, kultivado de legomoj kaj fruktoj, kandelfarado. En 2023 estis tie 16 virinoj. De junio 2023 Paŭer estis nur administrantino.<ref>[https://www.kloster-marienfeld.at/dankmessem%C3%A42023 "75. Geburtstag von M. Äbtissin M. Hedwig"] - ĉe: ''kloster-marienfeld.at,'' 8.6.2023</ref> Finfine en julio 2023 estis elektita kiel tria abatino Maria Immaculata Maierhofer. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} * [http://www.kloster-marienfeld.at/ hejmpaĝo] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{Coordinate |NS=48/36/49.07/N |EW=16/07/23.4/E |type=landmark |region=AT-3}} [[Kategorio:Cistercianaj monaĥejoj en Aŭstrio|Marienfeld]] [[Kategorio:Monaĥinejoj]] [[Kategorio:Malsupra Aŭstrio]] [[Kategorio:Aperis en 1974]] 6xfa6uaidp8puklzgal92grdobdi01m 0 932035 9397083 9371351 2026-06-09T12:09:51Z ~2026-34166-92 258386 9397083 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}} '''Vilmos DUNSZT'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].<ref name=":2" /> == Kariero == Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''[[Kantolernejo Ŝtonfloroj|Kővirágok Énekiskola]]'' ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /> En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].<ref name=":3" /><ref>[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]</ref> En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.<ref name=":3">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]</ref> En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Familio kaj deveno == Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).<ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com</ref> Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).<ref>[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]</ref> Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm] * [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)] == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}} * [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]] * [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]] * [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]] * [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj kantistoj]] 01pdf35kedkf75bfzjxc9qar6d7vvh1 9397088 9397083 2026-06-09T12:14:17Z ~2026-34166-92 258386 /* Kariero */ 9397088 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}} '''Vilmos DUNSZT'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].<ref name=":2" /> == Kariero == Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''[[Kantolernejo Ŝtonfloroj|Kővirágok Énekiskola]]'' ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /> En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].<ref name=":3" /><ref>[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]</ref> En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.<ref name=":3">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]</ref> En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.<ref>https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925</ref> En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Familio kaj deveno == Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).<ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com</ref> Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).<ref>[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]</ref> Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm] * [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)] == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}} * [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]] * [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]] * [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]] * [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj kantistoj]] l5zn7wrdcky4aur7nganq3zoa02fu6h 9397093 9397088 2026-06-09T12:25:58Z Crosstor 3176 /* Kariero */ 9397093 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}} '''Vilmos DUNSZT'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].<ref name=":2" /> == Kariero == Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /> En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].<ref name=":3" /><ref>[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]</ref> En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.<ref name=":3">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]</ref> En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.<ref>https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925</ref> En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Familio kaj deveno == Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).<ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com</ref> Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).<ref>[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]</ref> Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm] * [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)] == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}} * [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]] * [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]] * [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]] * [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj kantistoj]] hwo3p02ulo6y72s6hg9ygdey5plrhiu 9397097 9397093 2026-06-09T12:28:32Z Crosstor 3176 9397097 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}} '''Vilmos DUNSZT'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém (urbo)]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].<ref name=":2" /> == Kariero == Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /> En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].<ref name=":3" /><ref>[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]</ref> En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.<ref name=":3">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]</ref> En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.<ref>https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925</ref> En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Familio kaj deveno == Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).<ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com</ref> Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).<ref>[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]</ref> Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm] * [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)] == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}} * [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]] * [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]] * [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]] * [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj kantistoj]] hgiyxzvvx42aqcm114bg8yclistjeij 9397098 9397097 2026-06-09T12:29:06Z Crosstor 3176 [[Kategorio:Hungaraj kantistoj]] forigita; [[Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj]] aldonita per [[Vikipedio:VarmaKato|HotCat]] 9397098 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}} '''Vilmos DUNSZT'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém (urbo)]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].<ref name=":2" /> == Kariero == Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /> En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].<ref name=":3" /><ref>[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]</ref> En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.<ref name=":3">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]</ref> En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.<ref>https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925</ref> En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Familio kaj deveno == Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).<ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com</ref> Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).<ref>[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]</ref> Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm] * [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)] == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}} * [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]] * [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]] * [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]] * [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj]] p53qzjom4cri8dfxhshm99cux27grn5 10 932120 9397341 9277839 2026-06-09T19:30:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9397341 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{lc:{{{1|}}} }} |continent = Sudameriko <!--Administration--> |level = 1 |maxlevel= 1 |acronym = RO |top = BR |upper = BR |lemma = Rondonio |admname = Rondonio |admtype = Federacia ŝtato |0 = Brazilo |1 = Rondonio |2 = |map = Brazilo Rondonio |flag = Bandeira_de_Rondônia.svg }}<noinclude>{{Info ISO-3166-2/informoj}}</noinclude> 5vzaqge0so0g2r1up3m34tx5kmw8dgc 0 936218 9397703 9393780 2026-06-10T07:41:20Z RG72 11847 9397703 wikitext text/x-wiki {{majo}} Jen '''listo de okazaĵoj en [[majo]] [[2026]]''': ;{{dato|6|05|2026}} * {{flago|Latvio}} En [[Daugavpils]] estis estingita la lasta [[eterna flamo]] en [[Latvio]] omaĝe al la batalantoj de la [[Ruĝa Armeo]] liberigintaj ĝin de faŝistoj. <!-- https://eng.lsm.lv/article/culture/history/20.05.2024-how-does-soviet-flame-in-daugavpils-keep-on-burning.a554702/ --> * {{flago|Usono}} Mortis [[Ted Turner]], usona komercisto, filantropo kaj produktoro, fondinto de la televidkanalo [[CNN]]. ;{{dato|10|05|2026}} * {{flago|Hispanio}}{{flago|Nederlando}}{{flago|Argentino}} Elŝipiĝis en [[Granadilla de Abona]], [[Tenerifo]], [[Hispanio]], ĉirkaŭ 150 pasaĝeroj de nederlanda [[krozŝipo]] MV Hondius devena el [[Fajrolando]], [[Argentino]], en kiu manifestiĝis kazoj de mortiga hantaviruso kaj ili flugis al diversaj hospitaloj en siaj devenlandoj. Mortis tri pacientoj kaj pli ol deko konfirmiĝis kiel virusportantoj. ;{{dato|14|05|2026}} * {{flago|Latvio}} La ĉefministro de Latvio [[Evika Siliņa]] anoncis sian eksiĝon kaj eksiĝon de la tuta registaro sekve de politika krizo, kaŭzita de falo de du ukrainaj batalaj flugrobotoj sur naftejon en [[Rēzekne]], okazinta la 7-an de majo kaj montrinta malpretecon de la nacia kontraŭavia defendo malgraŭ plurjaraj abundaj investoj. ;{{dato|16|05|2026}} * {{flago|Aŭstrio}}{{flago|Bulgario}}{{flago|Israelo}}{{flago|Rumanio}} La [[Eŭrovido-Kantokonkurso 2026|70-a Eŭrovido]] okazis en [[Vieno]]. [[Bulgario]] gajnis la unuan lokon, [[Israelo en la Eŭrovido-Kantokonkurso|Israelo]] la duan kaj [[Rumanio]] la trian. ;{{dato|17|05|2026}} * {{flago|Israelo}} La [[Internacia Puna Kortumo]] (IPK) eldonas pliajn sekretajn [[Arestordono|arest-mandatojn]] kontraŭ israelaj politikistoj kaj militistoj nepublike nomitaj (verŝajne [[Itamar Ben-Gvir|Ben-Gvir]], [[Israel Katz|Katz]] kaj [[Bezalel Smotrich|Smotriĉ]]). Ili estas akuzataj pri [[militkrimo]]j kaj [[krimoj kontraŭ la homaro]], supozeble faritaj dum la [[Israel-hamasa milito de 2023|Israel-hamasa milito]] kaj en [[Cisjordanio]]. Tiuj venas aldone al arestordonoj kontraŭ [[Benjamin Netanjahu|Netanjahu]] kaj [[Yoav Gallant|Gallant]] de novembro 2024. ;{{dato|19|05|2026}} * {{flago|Ĉinio}} Eksplodo en karbominejo okazigis 90 mortojn en kantono Qinyuan, [[Shanxi]], [[Ĉinio]]. * {{flago|Demokratia Respubliko Kongo}} [[Ebola epidemio en Provinco Ituro (2026)|Reapero]] de [[Ebola malsano]] ĉefe en [[Ituro]], sed ankaŭ en apudaj areoj, [[Demokratia Respubliko Kongo]] okazigis jam supozeble 177 mortojn kaj pli ol 750 kazojn studendajn. * {{flago|Estonio}}{{flago|Rumanio}}{{flago|Ukrainio}} 2 ĉasaviadiloj [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16]] de la rumana aviataĉmento ''Karpataj Vipuroj'', urĝe ekflugintaj de sur sia bazo en [[Šiauliai]] ([[Litovio]]), paffaligis super [[Estonio]] ukrainan batalan flugroboton, senditan por ataki [[Sankt-Peterburgo]]n ([[Rusio]]) — unuafoja paffaligo de la ukrainaj flugrobotoj super la [[Baltaj landoj]]. ;{{dato|22|05|2026}} * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Nokte ukrainaj flugrobotoj detruis amasloĝejon de la [[Starobilsk]]a kolegio de la Luganska Pedagogia Universitato — 21 studentoj pereis, pli ol 40 estis grave vunditaj, la plej aĝa pereinta junulino naskiĝis en 2003. En [[Luganska Popola Respubliko]] estis proklamita dutaga funebro. ;{{dato|25|05|2026}} * {{flago|Ukrainio}} En la Nacia Milita Tombejo en [[Kievo]] estis solene resepultita Andrij Melnik, estro de la [[Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj]], antisemito, polofobo, kunlaboranto kun nazioj, origine sepultita en 1964 en [[Clervaux]] ([[Luksemburgo]]). ;{{dato|30|05|2026}} * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto, teleregata per optika kablo, trabatis muron en maŝinejo de la nuklea stacio en [[Zaporiĵo]] — unua en la historio celkonscia atako kontraŭ nuklea stacio. * {{flago|Malto}} Okazis elekto de la [[parlamento de Malto]], kiun gajnis la Laborista Partio subestre de [[Robert Abela]], ricevinta 52% de la voĉoj kaj 36 lokojn. Sekvis la Naciista Partio subestre de Alex Borg, ricevinta 45% kaj 31 lokojn. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} nur sencus kaze ke ESTUS referencoj --> {{Projektoj}} {{2020-aj jaroj}} [[Kategorio:Monatoj de 2026| 05]] [[Kategorio:Majo laŭ jaroj]] 2yfn4hphyshkuwras4dgon5thyxcxgt 0 936545 9397570 9313606 2026-06-10T05:52:10Z Sj1mor 12103 Sj1mor movis paĝon [[George Segal]] al [[George Segal (aktoro)]] 9313606 wikitext text/x-wiki :''Tiu ĉi artikolo temas pri aktoro. Pri artisto temas artikolo [[George Segal (artisto)]],'' {{Informkesto aktoro}} '''George Segal''' ([[13-a de februaro]] [[1934]] – [[23-a de marto]] [[2021]] estis usona filma, televida kaj teatra aktoro. Li naskiĝis en novjorka [[Great Neck]] kiel la plej juna el tri gefratoj. Li studis en [[Universitato Kolumbio]] kaj en la jaro 1956 li enpaŝis en la armeon. Li rolis ekzemple en filmoj ''[[Ponto ĉe Remageno]]'' (1969), ''[[Born to Win]]'' (1971) kaj ''[[Cable Guy]]'' (1996). Li ankaŭ dediĉis sin al muziko – li ludis [[banĝo]]n. Sian unuan albumon nomita ''The Yama Yama Man'' li eldonis en la jaro 1967. {{DEFAULTSORT:Segal, George}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] 10ayw9n8wxfo5fns8zljw7xppmxdruv 0 936718 9397682 9344459 2026-06-10T07:21:18Z Sj1mor 12103 9397682 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Nijolė Šivickas''' aŭ plene ''Nijolė Šivickas de Mockus''<ref>Šivickas estas vira litova familia nomo kaj klare indikas ke ŝi estis elmigrinto: temis pri la nomo de la patro, kiun la kolombiaj instancoj akceptis kiel ŝian fraŭlinan nomon, kvankam ŝia vera fraŭlina nomo laŭ la litova pasporto estis Šivickaitė. Kiam ŝi edziniĝis al sia edzo, Alfonsas Mockus, oni laŭ kolombia kutimo aldonis la nomon de la viro, do duan viran nomon, kvankam ŝi daŭre estis virino, kaj laŭ la litova noma juro havintus la edzinan nomon Mockienė.</ref> (n. la 27-an de majo 1925 en [[Kėdainiai]], [[Litovio]], m. la 10-an de septembro 2018 en [[Bogoto]], [[Kolombio]]) estis litova bildartistino kaj skulptistino. Ŝi ekloĝis en Kolombio en la 1950-aj jaroj kun sia edzo, Alfonsas Mockus, kie ili havis sian filon, [[Antanas Mockus]], kiu en sia posta vivo iĝis grava kolombia politikisto. == Biografio == Kiel multaj litovaj familioj, ŝi kun siaj familio fuĝis de la lando al okcidenta Eŭropo kiam la [[ruĝa armeo]] de [[Sovetunio]] reokupis ĝin en 1944 kaj komencis amasan deportadon de litovaj kleruloj kaj familioj al Siberio. Fine ŝi troviĝis en la [[usone okupita zono de postmilita Germanio]], estante 20-jaraĝa. Ŝi studis arton, komencante sian artan karieron kiel pentristino kaj grafikisto ĉe la Ŝtata Akademio de Belartoj en Stutgarto (''Staatliche Akademie der Bildenden Künste'') de 1946 ĝis 1950, kun Gerhard Gollwitzer kaj Willi Baumeister kiel profesoroj. Tial, ŝia komenca arta influo estis [[germana ekspresionismo]]. Ŝi alvenis en Kolombion en 1950 kun sia partnero, Alfonsas Mockus. Ili elektis Kolombion ĉar Alfonsas Mockus suferis pro [[tuberkulozo]], kaj la limoj de la lando ne estis fermitaj al tiuj kun la malsano. Unue ŝi laboris kiel desegnistino en gazetoj kaj revuoj. Poste ŝi aliĝis al la studio de litova ceramikisto Juozas Bagdonas. Kiam li foriris al Usono, ŝi heredis la studion kaj lasis la penikon kaj la presilon por koncentriĝi pri skulptado. Ŝia arto enkorpigis antaŭkolumbajn kaj mestizajn karakterizaĵojn.<ref name="lituanus">[http://www.lituanus.org/2005/05_4_4Gostautas.htm artikolo ''Nijole Savickas Work by Fire - Stasys Gostautas'' en la retejo ''lituanus.org'']{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, de la magazino Lituanus, Litova kvaronjara revuo pri artoj kaj sciencoj (''Lithuanian quarterly journal of arts and sciences''), volumo 51, n-ro 4 - vintro 2005 (''volume 51, no.4 - winter 2005'', {{en}})</ref> En intervjuo por la revuo ''Cromos'' en 1985, ĵurnalistino Julia Brociner priskribis ŝin: {{citaĵo|Ĉi tiu pasema, malfacile komprenebla, evitema rolulo, kun strangaj gestoj, malgranda, maldika, kiu rigardas per scivolaj okuloj, portas [[supertuto]]jn, fumas pipon kaj rifuzas paroli pri si mem, estas la virino Nijolė Šivickas. Ŝi parolas per paraboloj, malhelpas notoprenadon kaj moviĝas lerte de unu loko al alia. Ŝi memorigas min pri unu el tiuj mokemaj, malicetaj kaj ruzaj individuoj, kiuj malfaciligas la vivon de princinoj en fabeloj.}} == Fonto == La unua versio de la teksto principe baziĝas sur la koncerna hispanlingva vikipedia teksto de la 19-a de februaro 2026. Ne ĉiuj eksteraj referencoj transpreniĝis kaj ne la tuta teksto: por pli da informoj eblas vidi tiun tekston. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{vivtempo|Szivickas}} [[Kategorio:Kolombiaj artistoj]] [[Kategorio:Litovaj artistoj]] [[Kategorio:Kolombiaj skulptistoj]] [[Kategorio:Litovaj skulptistoj]] [[Kategorio:Kėdainiai]] ttcdrnd4fdf5mth0xvynjwxwa936h5j 0 937549 9397089 9383919 2026-06-09T12:17:49Z ~2026-34166-92 258386 9397089 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto | formo = individua posedo }} '''Dunst Records''' (laŭleĝa nomo: ''Dunst Recordings SP'') estas muzikeldonejo fondita en 2021 de ankoraŭ juna muzikaktoro kaj muzikisto kun nomo [[Vilmos Dunszt]], je artista nomo ''[[William Dunst]]'' (n. en 2007).<ref name="famous">[https://www.famousbirthdays.com/people/william-dunst.html anglalingva detala prezento pri biografiaj detaloj, kun dokumentiĝo pri la rilato inter ''Dunst Records'' kaj ''Believe Music'']</ref><ref>La nomo probable estas [[artista nomo]]. Eĉ la detala prezento pri biografiaj detaloj en retejo ''famousbirthdays.com'' indikas ke la fakta hungare literumita nomo estas ''Dunszt''. La sama prezento asertas familian devenon el [[Adelsheim]] en [[Germanio]], tiel ke origina [[germanlingva]] [[familia nomo]] ''Dunst'' en pli fruaj generacioj povus esti, sed la [[angla]] [[persona nomo]] ''William'' ĉiukaze estus tre nekutima en nuntempa [[Hungario]].</ref><ref name=":1">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records Dunst Records | Discogs]</ref> La etikedo estis establita kun la celo subteni kaj disvolvi novajn, ĝenro-transirajn artistojn, kun aparta fokuso je popmuziko, R&B kaj hiphopo.<ref name=":0" /><ref>https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8</ref> Ekde sia fondo, Dunst Records celas kombini fortan artan vizion kun profesia merkata kaj kreiva subteno. La etikedo ofertas ampleksan servomodelon, inkluzive de kreiva direkto, markokonstruado kaj strategia planado de muzikaj eldonoj.<ref name=":0">[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Dunst Records funkcias kiel parto de la internacia muzikeldonejo [[Believe Music]],<ref name="famous"/> kiu ankaŭ inter la jaroj 2012 kaj 2025 intense kunlaboris kun la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]]. En la japana filio estis vastigita per du novaj kompanioj, Dunacom Records kaj Intervia Music Co Ltd, kiuj celas la distribuadon kaj administradon de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Subetikedoj<ref name=":1" /> == * Crazy Boy Productions, LLC * DunaCom * Dunst Music Studio * Dunst Records Austria GmbH * Dunst Records Bulgaria OOD * Dunst Records Canada * Dunst Records Central Europe s.r.o. * Dunst Records China * Dunst Records France * Dunst Records Greece I.K.E. * Dunst Records Hungary * Dunst Records Invest., L.P. * Dunst Records Israel Ltd. * Dunst Records Japan * Dunst Records Korea * Dunst Records Romania SRL * Dunst/Orchard Music., L.P. * Stiller Music Publishing * SXMRTHN, LLC == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://volt.fm/label/1096979/dunst-records la startanta muzikoforĝejo en la retejo ''volt.fm''] ({{en}}) * [https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records Discogs] <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Sondisko-eldonejoj]] 7wtwuu4ssjs6o9nj2j6g62t1t04gni1 9397090 9397089 2026-06-09T12:19:28Z ~2026-34166-92 258386 /* Subetikedoj[3] */ 9397090 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto | formo = individua posedo }} '''Dunst Records''' (laŭleĝa nomo: ''Dunst Recordings SP'') estas muzikeldonejo fondita en 2021 de ankoraŭ juna muzikaktoro kaj muzikisto kun nomo [[Vilmos Dunszt]], je artista nomo ''[[William Dunst]]'' (n. en 2007).<ref name="famous">[https://www.famousbirthdays.com/people/william-dunst.html anglalingva detala prezento pri biografiaj detaloj, kun dokumentiĝo pri la rilato inter ''Dunst Records'' kaj ''Believe Music'']</ref><ref>La nomo probable estas [[artista nomo]]. Eĉ la detala prezento pri biografiaj detaloj en retejo ''famousbirthdays.com'' indikas ke la fakta hungare literumita nomo estas ''Dunszt''. La sama prezento asertas familian devenon el [[Adelsheim]] en [[Germanio]], tiel ke origina [[germanlingva]] [[familia nomo]] ''Dunst'' en pli fruaj generacioj povus esti, sed la [[angla]] [[persona nomo]] ''William'' ĉiukaze estus tre nekutima en nuntempa [[Hungario]].</ref><ref name=":1">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records Dunst Records | Discogs]</ref> La etikedo estis establita kun la celo subteni kaj disvolvi novajn, ĝenro-transirajn artistojn, kun aparta fokuso je popmuziko, R&B kaj hiphopo.<ref name=":0" /><ref>https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8</ref> Ekde sia fondo, Dunst Records celas kombini fortan artan vizion kun profesia merkata kaj kreiva subteno. La etikedo ofertas ampleksan servomodelon, inkluzive de kreiva direkto, markokonstruado kaj strategia planado de muzikaj eldonoj.<ref name=":0">[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Dunst Records funkcias kiel parto de la internacia muzikeldonejo [[Believe Music]],<ref name="famous"/> kiu ankaŭ inter la jaroj 2012 kaj 2025 intense kunlaboris kun la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]]. En la japana filio estis vastigita per du novaj kompanioj, Dunacom Records kaj Intervia Music Co Ltd, kiuj celas la distribuadon kaj administradon de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Subetikedoj<ref name=":1" /> == * Crazy Boy Productions, LLC. * DunaCom * Dunst Music Studio * Dunst Records Austria GmbH * Dunst Records Bulgaria OOD * Dunst Records Canada * Dunst Records Central Europe s.r.o. * Dunst Records China * Dunst Records France * Dunst Records Greece I.K.E. * Dunst Records Hungary * Dunst Records Invest., L.P. * Dunst Records Israel Ltd. * Dunst Records Japan * Dunst Records Korea * Dunst Records Romania SRL * Stiller Music Publishing * SXMRTHN, LLC == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://volt.fm/label/1096979/dunst-records la startanta muzikoforĝejo en la retejo ''volt.fm''] ({{en}}) * [https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records Discogs] <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Sondisko-eldonejoj]] rt6zf8tgsos84oqjjdolp7h6jnsodfc 9397091 9397090 2026-06-09T12:19:53Z ~2026-34166-92 258386 /* Subetikedoj[3] */ 9397091 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto | formo = individua posedo }} '''Dunst Records''' (laŭleĝa nomo: ''Dunst Recordings SP'') estas muzikeldonejo fondita en 2021 de ankoraŭ juna muzikaktoro kaj muzikisto kun nomo [[Vilmos Dunszt]], je artista nomo ''[[William Dunst]]'' (n. en 2007).<ref name="famous">[https://www.famousbirthdays.com/people/william-dunst.html anglalingva detala prezento pri biografiaj detaloj, kun dokumentiĝo pri la rilato inter ''Dunst Records'' kaj ''Believe Music'']</ref><ref>La nomo probable estas [[artista nomo]]. Eĉ la detala prezento pri biografiaj detaloj en retejo ''famousbirthdays.com'' indikas ke la fakta hungare literumita nomo estas ''Dunszt''. La sama prezento asertas familian devenon el [[Adelsheim]] en [[Germanio]], tiel ke origina [[germanlingva]] [[familia nomo]] ''Dunst'' en pli fruaj generacioj povus esti, sed la [[angla]] [[persona nomo]] ''William'' ĉiukaze estus tre nekutima en nuntempa [[Hungario]].</ref><ref name=":1">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records Dunst Records | Discogs]</ref> La etikedo estis establita kun la celo subteni kaj disvolvi novajn, ĝenro-transirajn artistojn, kun aparta fokuso je popmuziko, R&B kaj hiphopo.<ref name=":0" /><ref>https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8</ref> Ekde sia fondo, Dunst Records celas kombini fortan artan vizion kun profesia merkata kaj kreiva subteno. La etikedo ofertas ampleksan servomodelon, inkluzive de kreiva direkto, markokonstruado kaj strategia planado de muzikaj eldonoj.<ref name=":0">[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Dunst Records funkcias kiel parto de la internacia muzikeldonejo [[Believe Music]],<ref name="famous"/> kiu ankaŭ inter la jaroj 2012 kaj 2025 intense kunlaboris kun la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]]. En la japana filio estis vastigita per du novaj kompanioj, Dunacom Records kaj Intervia Music Co Ltd, kiuj celas la distribuadon kaj administradon de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Subetikedoj<ref name=":1" /> == * Crazy Boy Productions, LLC. * DunaCom * Dunst Music Studio * Dunst Records Austria GmbH * Dunst Records Bulgaria OOD * Dunst Records Canada * Dunst Records Central Europe s.r.o. * Dunst Records China * Dunst Records France * Dunst Records Greece I.K.E. * Dunst Records Hungary * Dunst Records Invest., L.P. * Dunst Records Israel Ltd. * Dunst Records Japan * Dunst Records Korea * Dunst Records Romania SRL * Stiller Music Publishing * SXMRTHN, LLC. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://volt.fm/label/1096979/dunst-records la startanta muzikoforĝejo en la retejo ''volt.fm''] ({{en}}) * [https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records Discogs] <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Sondisko-eldonejoj]] r5k84rtuzi3d8fu1b6w7jyfd09hraff 0 938127 9397779 9380688 2026-06-10T09:21:33Z ~2026-34280-73 258440 9397779 wikitext text/x-wiki {{polurinda}} '''Antti Veikko Ilmari Siltavuori''', pli bone konata kiel Jammu Siltavuori, (1926 - 2012) estis finna krimulo, kiu estas memorata speciale pri pedofiliaj kaj hebefilaj seksaj krimoj kaj murdoj de du 8-jaraj knabinoj en 1989. Li estas unu el la plej malamitaj, ŝokaj kaj timitaj krimuloj en la finnlanda historia. Li ankaŭ mem diris, ke li estis la plej malamata homo en Finnlando. Siltavuori naskigxis en [[Vaasa]] en malricxa hejmo. Lia patro Alfred Siltavuori (antaŭe Brobäck) misuzis lin. En 1932, Alfred Siltavuori sinmortigis per dinamito pro sia ebria frenezo. Lerneje oni uzis pri Veikko moknomon "näätä" (arbara marteso), cxar liaj vestoj acxis. Pli grandaj knaboj instruis lin sxteli el vendejoj. Siltavuori ricevis sian unuan punon pri sxteloj en 1946. Post tio sekvis krimoj kaj krimoj kaj krimoj: seksaj misuzoj de knabinoj, sxteloj, forraboj, misuzo de kunmalliberulo, eskapo el malliberejo, murdprovo de cxefo de la malliberejo kaj vendado de kontraŭleĝa alkoholo. Li edzigxis komence de la 1950-aj jaroj. En la geedzeco naskigxis unu filo. Al la familio apartenis ankaux filino, kies biologia patro estis eksedzo de edzino de Siltavuori. Post rompo de la geedzeco sxi rakontis en intervjuo, ke komence Veikko estis amika kaj afabla (estis por sia vicfilino kiel reala patro, sekvis sian kredantan edzinon al luterana kirko, kvankam mem estis ateisto, neniam drinkis nek tabakis), sed poste lia konduto sxangxis: li komencis moki sian edzinon, el kiu la filino rakontis, ke pacxjo montradis al sxi sian penison. En la proksimo komencis movi rakontoj pri "namusetä" ("bonbononklo", viro, kiu ofertas al infanoj bonbonojn por ke seksi kun ili, germane "guter" Onkel). Edzino de Siltavuori komencis timi, ke la viro estus Siltavuori. Foje pordosonorilo de la familio Siltavuori sonoris, kiam Siltavuori ne estis hejme sed lia edzino estis. Sxi malfermis la pordon kaj vidis policanoj. Lax ili sxi devis iri kun ili al policejo aux telefoni tien. Sxi provis vivigi tian esperon, ke eble la afero ne estu kiel sxi timis: eble Veikko ekzemple nur faris etan sxtelon, por kiu li ne ricevus vere grandan punon. Sed en la policejo sxi eksciis, ke Veikko estis tiu "namusetä". La rakonto de la filino ne estis fantasio. Fine de la 1950-aj jaroj oni faris oficialan decidon kastri Siltavuorin. Li malapogis tion forte. Ial oni ne havis motivon devi lin. Tial la decido ne realis. En 1984, Siltavuori estis kondamnita pro seksperfortado de 11-jaraĝa knabino. En la 1980-aj jaroj Siltavuori ofte veturis auxton sur stratoj de Helsinko kaj vidis, cxu estu knabinoj por seksado. Ofte li prenis al la auxto knabinojn, veturis al sia libertempa logxejo, kie li estis en sauxno nude kun ili kaj pagis al ili pri tia postulo, ke ili ne rakontos pri la afero. Siltavuori ankaux konstruis en [[Paltamo]] malliberejeton kun cxeloj kaj por du infanoj kaj en la sama domo logxejon por si mem: li planis, ke li translogxigxus al tiu domo kaj malliberigus du knabinojn. La cxeloj estis tute kiel veraj malliberejaj celoj krom ke la necesejoj estis porinfanaj grandecaj. Poste lia advokato asertis, ke la ĉeloj estis por du adoltaj viroj, kiuj ŝuldis al Siltavuori, sed oni taksis tiun aserton tute mensogo. Kial Siltavuori volus loĝi kune kun du viroj, kiujn li malamis kaj kial la necesejoj estus klare porinfangrandecaj? Siajn lastajn kaj plej konatajn krimojn Siltavuori faris la 3-an de marto 1989. Denove li altiris al sia auxto du knabinoj el [[Myllypuro]] en orienta Helsinko. Denove Siltavuori veturigis la knabinojn, kiujn li allogis, per sia aŭto, kaj denove li volis seniĝi de la knabinoj tiel, ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun li. Tio jam okazis multajn fojojn antaŭe. Ĝi ne estis nova. Sed unu afero estis malsama ol antaŭe: la knabinoj estis tiel junaj, ke doni al ili monon ne povis esti uzata por forigi la aferon, por ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun Siltavuori. Li murdis ilin, bruligis iliajn korpojn, metis la brulintajn korpojn al vostoujo kaj veturis reen al Helsinko. Policanoj eksciis, ke la du malaperintaj knabinoj estis kun maljuna viro (Siltavuori estis 62-jara sed montris multe malpli juna). Ili divenis, ke la viro estis Siltavuori. Ili iris al lia logxejo, devigis lin iri kun ili al korto, montri, kio auxto estis lia kaj malfermi la vostoujon. Unu el a policanoj demandis, cxu tie estis la knabinoj. Siltavuori konfesis la murdojn. Siltavuori estis punita 15 jaroj mallibereje, ne porcxiame, cxar laux kuracistoj li estis do multe sen kompreno. Alia [[Antti Siltavuori]], industria dezajnisto el [[Kirkkonummi]] ricevis telefonajn minacojn. Iuj portantoj de la familinomo ŝanĝigis sian nomon, ekzemple iuj gefratoj prenis al uzo la familinomon Broberg, kiu estis origina familinomo de ilia patro. Pro kompensoi kaj juraj kostoj Jammu Siltavuori devis vendi sian libertempan logxejon, kie murdis la knabinoj. "La malafabla historio estos forgesata, komentis la acxetanto. Li estis en la malliberejo misuzita. Ekzemple foje alia malliberulo sukcesis senpermese iri al lia cxelo kaj jxetis sur ilin segxon do, ke Siltavuori sinkopis. En 2000 li liberigxus laux oficiala decido de la policsupercxefo Markku Salminen. Laux personaro de la malliberujo estus tamen tro dangxere, ke Siltavuori vivus denove libere. Li estis sendita al malliberula flega sekcio de juĝa psikiatria malsanulejo de Turku. Kuracistoj tie akordis kun la opinio de la mallibereja personaro. Tial Siltavuori estis sendita al Kuopio al [[Malsanulejo de Niuvanniemi]] al deviga flego. En 2002 en Turku komencis movi timataj rakontoj, laux kiuj Siltavuori estis libere tie. Sed oni ne certis, cxu estis do. En Niuvanniemi li estis almenaux en 2008, kiam alia paciento misuzis lin, ke li perdis sian povon piediri. Li movis post tio per rulsegxo. Li havis ankaux fortan demencion. Li mortis en la malsanulejo en 2012. {{DEFAULTSORT: Siltavuori, Jammu}} [[Kategorio:Finnaj krimuloj]] [[Kategorio:Finnaj ateistoj]] gks0u9dv6fua6t5fbkdy0tv3eyrj3wx 9397780 9397779 2026-06-10T09:21:56Z ZI Jony 149292 Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-34280-73|~2026-34280-73]] ([[User talk:~2026-34280-73|talk]]) to last version by Näin on näreet 9397780 wikitext text/x-wiki {{polurinda}} '''Antti Veikko Ilmari Siltavuori''', pli bone konata kiel Jammu Siltavuori, (1926 - 2012) estis finna krimulo, kiu estas memorata speciale pri pedofiliaj kaj hebefilaj seksaj krimoj kaj murdoj de du 8-jaraj knabinoj en 1989. Li estas unu el la plej malamitaj, ŝokaj kaj timitaj krimuloj en la finnlanda historia. Li ankaŭ mem diris, ke li estis la plej malamata homo en Finnlando. Siltavuori naskigxis en [[Vaasa]] en malricxa hejmo. Lia patro Alfred Siltavuori (antaŭe Brobäck) misuzis lin. En 1932, Alfred Siltavuori sinmortigis per dinamito pro sia ebria frenezo. Lerneje oni uzis pri Veikko moknomon "näätä" (arbara marteso), cxar liaj vestoj acxis. Pli grandaj knaboj instruis lin sxteli el vendejoj. Siltavuori ricevis sian unuan punon pri sxteloj en 1946. Post tio sekvis krimoj kaj krimoj kaj krimoj: seksaj misuzoj de knabinoj, sxteloj, forraboj, misuzo de kunmalliberulo, eskapo el malliberejo, murdprovo de cxefo de la malliberejo kaj vendado de kontraŭleĝa alkoholo. Li edzigxis komence de la 1950-aj jaroj. En la geedzeco naskigxis unu filo. Al la familio apartenis ankaux filino, kies biologia patro estis eksedzo de edzino de Siltavuori. Post rompo de la geedzeco sxi rakontis en intervjuo, ke komence Veikko estis amika kaj afabla (estis por sia vicfilino kiel reala patro, sekvis sian kredantan edzinon al luterana kirko, kvankam mem estis ateisto, neniam drinkis nek tabakis), sed poste lia konduto sxangxis: li komencis moki sian edzinon, el kiu la filino rakontis, ke pacxjo montradis al sxi sian penison. En la proksimo komencis movi rakontoj pri "namusetä" ("bonbononklo", viro, kiu ofertas al infanoj bonbonojn por ke seksi kun ili, germane "guter" Onkel). Edzino de Siltavuori komencis timi, ke la viro estus Siltavuori. Foje pordosonorilo de la familio Siltavuori sonoris, kiam Siltavuori ne estis hejme sed lia edzino estis. Sxi malfermis la pordon kaj vidis policanoj. Lax ili sxi devis iri kun ili al policejo aux telefoni tien. Sxi provis vivigi tian esperon, ke eble la afero ne estu kiel sxi timis: eble Veikko ekzemple nur faris etan sxtelon, por kiu li ne ricevus vere grandan punon. Sed en la policejo sxi eksciis, ke Veikko estis tiu "namusetä". La rakonto de la filino ne estis fantasio. Fine de la 1950-aj jaroj oni faris oficialan decidon kastri Siltavuorin. Li malapogis tion forte. Ial oni ne havis motivon devi lin. Tial la decido ne realis. En 1984, Siltavuori estis kondamnita pro seksperfortado de 11-jaraĝa knabino. En la 1980-aj jaroj Siltavuori ofte veturis auxton sur stratoj de Helsinko kaj vidis, cxu estu knabinoj por seksado. Ofte li prenis al la auxto knabinojn, veturis al sia libertempa logxejo, kie li estis en sauxno nude kun ili kaj pagis al ili pri tia postulo, ke ili ne rakontos pri la afero. Siltavuori ankaux konstruis en [[Paltamo]] malliberejeton kun cxeloj kaj por du infanoj kaj en la sama domo logxejon por si mem: li planis, ke li translogxigxus al tiu domo kaj malliberigus du knabinojn. La cxeloj estis tute kiel veraj malliberejaj celoj krom ke la necesejoj estis porinfanaj grandecaj. Poste lia advokato asertis, ke la ĉeloj estis por du adoltaj viroj, kiuj ŝuldis al Siltavuori, sed oni taksis tiun aserton tute mensogo. Kial Siltavuori volus loĝi kune kun du viroj, kiujn li malamis kaj kial la necesejoj estus klare porinfangrandecaj? Siajn lastajn krimojn Siltavuori faris la 3-an de marto 1989. Denove li altiris al sia auxto du knabinoj el [[Myllypuro]] en orienta Helsinko. Denove Siltavuori veturigis la knabinojn, kiujn li allogis, per sia aŭto, kaj denove li volis seniĝi de la knabinoj tiel, ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun li. Tio jam okazis multajn fojojn antaŭe. Ĝi ne estis nova. Sed unu afero estis malsama ol antaŭe: la knabinoj estis tiel junaj, ke doni al ili monon ne povis esti uzata por forigi la aferon, por ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun Siltavuori. Li murdis ilin, bruligis iliajn korpojn, metis la brulintajn korpojn al vostoujo kaj veturis reen al Helsinko. Policanoj eksciis, ke la du malaperintaj knabinoj estis kun maljuna viro (Siltavuori estis 62-jara sed montris multe malpli juna). Ili divenis, ke la viro estis Siltavuori. Ili iris al lia logxejo, devigis lin iri kun ili al korto, montri, kio auxto estis lia kaj malfermi la vostoujon. Unu el a policanoj demandis, cxu tie estis la knabinoj. Siltavuori konfesis la murdojn. Siltavuori estis punita 15 jaroj mallibereje, ne porcxiame, cxar laux kuracistoj li estis do multe sen kompreno. Alia [[Antti Siltavuori]], industria dezajnisto el [[Kirkkonummi]] ricevis telefonajn minacojn. Iuj portantoj de la familinomo ŝanĝigis sian nomon, ekzemple iuj gefratoj prenis al uzo la familinomon Broberg, kiu estis origina familinomo de ilia patro. Pro kompensoi kaj juraj kostoj Jammu Siltavuori devis vendi sian libertempan logxejon, kie murdis la knabinoj. "La malafabla historio estos forgesata, komentis la acxetanto. Li estis en la malliberejo misuzita. Ekzemple foje alia malliberulo sukcesis senpermese iri al lia cxelo kaj jxetis sur ilin segxon do, ke Siltavuori sinkopis. En 2000 li liberigxus laux oficiala decido de la policsupercxefo Markku Salminen. Laux personaro de la malliberujo estus tamen tro dangxere, ke Siltavuori vivus denove libere. Li estis sendita al malliberula flega sekcio de juĝa psikiatria malsanulejo de Turku. Kuracistoj tie akordis kun la opinio de la mallibereja personaro. Tial Siltavuori estis sendita al Kuopio al [[Malsanulejo de Niuvanniemi]] al deviga flego. En 2002 en Turku komencis movi timataj rakontoj, laux kiuj Siltavuori estis libere tie. Sed oni ne certis, cxu estis do. En Niuvanniemi li estis almenaux en 2008, kiam alia paciento misuzis lin, ke li perdis sian povon piediri. Li movis post tio per rulsegxo. Li havis ankaux fortan demencion. Li mortis en la malsanulejo en 2012. {{DEFAULTSORT: Siltavuori, Jammu}} [[Kategorio:Finnaj krimuloj]] [[Kategorio:Finnaj ateistoj]] gnhlx9dg15fxftlqcus57znkjr0lp5p 9397783 9397780 2026-06-10T09:25:45Z ~2026-34280-73 258440 9397783 wikitext text/x-wiki {{polurinda}} '''Antti Veikko Ilmari Siltavuori''', pli bone konata kiel Jammu Siltavuori, (1926 - 2012) estis finna krimulo, kiu estas memorata speciale pri pedofiliaj kaj hebefilaj seksaj krimoj kaj murdoj de du 8-jaraj knabinoj en 1989. Li estas unu el la plej malamitaj, ŝokaj kaj timitaj krimuloj en la finnlanda historia. Li ankaŭ mem diris, ke li estis la plej malamata homo en Finnlando. Siltavuori naskigxis en [[Vaasa]] en malricxa hejmo. Lia patro Alfred Siltavuori (antaŭe Brobäck) misuzis lin. En 1932, Alfred Siltavuori sinmortigis per dinamito pro sia ebria frenezo. Lerneje oni uzis pri Veikko moknomon "näätä" (arbara marteso), cxar liaj vestoj acxis. Pli grandaj knaboj instruis lin sxteli el vendejoj. Siltavuori ricevis sian unuan punon pri sxteloj en 1946. Post tio sekvis krimoj kaj krimoj kaj krimoj: seksaj misuzoj de knabinoj, sxteloj, forraboj, misuzo de kunmalliberulo, eskapo el malliberejo, murdprovo de cxefo de la malliberejo kaj vendado de kontraŭleĝa alkoholo. Li edzigxis komence de la 1950-aj jaroj. En la geedzeco naskigxis unu filo. Al la familio apartenis ankaux filino, kies biologia patro estis eksedzo de edzino de Siltavuori. Post rompo de la geedzeco sxi rakontis en intervjuo, ke komence Veikko estis amika kaj afabla (estis por sia vicfilino kiel reala patro, sekvis sian kredantan edzinon al luterana kirko, kvankam mem estis ateisto, neniam drinkis nek tabakis), sed poste lia konduto sxangxis: li komencis moki sian edzinon, el kiu la filino rakontis, ke pacxjo montradis al sxi sian penison. En la proksimo komencis movi rakontoj pri "namusetä" ("bonbononklo", viro, kiu ofertas al infanoj bonbonojn por ke seksi kun ili, germane "guter" Onkel). Edzino de Siltavuori komencis timi, ke la viro estus Siltavuori. Foje pordosonorilo de la familio Siltavuori sonoris, kiam Siltavuori ne estis hejme sed lia edzino estis. Sxi malfermis la pordon kaj vidis policanoj. Lax ili sxi devis iri kun ili al policejo aux telefoni tien. Sxi provis vivigi tian esperon, ke eble la afero ne estu kiel sxi timis: eble Veikko ekzemple nur faris etan sxtelon, por kiu li ne ricevus vere grandan punon. Sed en la policejo sxi eksciis, ke Veikko estis tiu "namusetä". La rakonto de la filino ne estis fantasio. Fine de la 1950-aj jaroj oni faris oficialan decidon kastri Siltavuorin. Li malapogis tion forte. Ial oni ne havis motivon devi lin. Tial la decido ne realis. En 1984, Siltavuori estis kondamnita pro seksperfortado de 11-jaraĝa knabino. En la 1980-aj jaroj Siltavuori ofte veturis auxton sur stratoj de Helsinko kaj vidis, cxu estu knabinoj por seksado. Ofte li prenis al la auxto knabinojn, veturis al sia libertempa logxejo, kie li estis en sauxno nude kun ili kaj pagis al ili pri tia postulo, ke ili ne rakontos pri la afero. Siltavuori ankaux konstruis en [[Paltamo]] malliberejeton kun cxeloj kaj por du infanoj kaj en la sama domo logxejon por si mem: li planis, ke li translogxigxus al tiu domo kaj malliberigus du knabinojn. La cxeloj estis tute kiel veraj malliberejaj celoj krom ke la necesejoj estis porinfanaj grandecaj. Poste lia advokato asertis, ke la ĉeloj estis por du adoltaj viroj, kiuj ŝuldis al Siltavuori, sed oni taksis tiun aserton tute mensogo. Kial Siltavuori volus loĝi kune kun du viroj, kiujn li malamis kaj kial la necesejoj estus klare porinfangrandecaj? Siajn lastajn kaj plej malbonajn krimojn Siltavuori faris la 3-an de marto 1989. Denove li altiris al sia auxto du knabinoj el [[Myllypuro]] en orienta Helsinko. Denove Siltavuori veturigis la knabinojn, kiujn li allogis, per sia aŭto, kaj denove li volis seniĝi de la knabinoj tiel, ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun li. Tio jam okazis multajn fojojn antaŭe. Ĝi ne estis nova. Sed unu afero estis malsama ol antaŭe: la knabinoj estis tiel junaj, ke doni al ili monon ne povis esti uzata por forigi la aferon, por ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun Siltavuori. Li murdis ilin, bruligis iliajn korpojn, metis la brulintajn korpojn al vostoujo kaj veturis reen al Helsinko. Policanoj eksciis, ke la du malaperintaj knabinoj estis kun maljuna viro (Siltavuori estis 62-jara sed montris multe malpli juna). Ili divenis, ke la viro estis Siltavuori. Ili iris al lia logxejo, devigis lin iri kun ili al korto, montri, kio auxto estis lia kaj malfermi la vostoujon. Unu el a policanoj demandis, cxu tie estis la knabinoj. Siltavuori konfesis la murdojn. Siltavuori estis punita 15 jaroj mallibereje, ne porcxiame, cxar laux kuracistoj li estis do multe sen kompreno. Alia [[Antti Siltavuori]], industria dezajnisto el [[Kirkkonummi]] ricevis telefonajn minacojn. Iuj portantoj de la familinomo ŝanĝigis sian nomon, ekzemple iuj gefratoj prenis al uzo la familinomon Broberg, kiu estis origina familinomo de ilia patro. Pro kompensoi kaj juraj kostoj Jammu Siltavuori devis vendi sian libertempan logxejon, kie murdis la knabinoj. "La malafabla historio estos forgesata, komentis la acxetanto. Li estis en la malliberejo misuzita. Ekzemple foje alia malliberulo sukcesis senpermese iri al lia cxelo kaj jxetis sur ilin segxon do, ke Siltavuori sinkopis. En 2000 li liberigxus laux oficiala decido de la policsupercxefo Markku Salminen. Laux personaro de la malliberujo estus tamen tro dangxere, ke Siltavuori vivus denove libere. Li estis sendita al malliberula flega sekcio de juĝa psikiatria malsanulejo de Turku. Kuracistoj tie akordis kun la opinio de la mallibereja personaro. Tial Siltavuori estis sendita al Kuopio al [[Malsanulejo de Niuvanniemi]] al deviga flego. En 2002 en Turku komencis movi timataj rakontoj, laux kiuj Siltavuori estis libere tie. Sed oni ne certis, cxu estis do. En Niuvanniemi li estis almenaux en 2008, kiam alia paciento misuzis lin, ke li perdis sian povon piediri. Li movis post tio per rulsegxo. Li havis ankaux fortan demencion. Li mortis en la malsanulejo en 2012. {{DEFAULTSORT: Siltavuori, Jammu}} [[Kategorio:Finnaj krimuloj]] [[Kategorio:Finnaj ateistoj]] 4mf9nregnf3slvu589gn9beodruknqt 9397786 9397783 2026-06-10T09:28:33Z ~2026-34280-73 258440 9397786 wikitext text/x-wiki {{polurinda}} '''Antti Veikko Ilmari Siltavuori''', pli bone konata kiel Jammu Siltavuori, (1926 - 2012) estis finna krimulo, kiu estas memorata speciale pri pedofiliaj kaj hebefilaj seksaj krimoj kaj murdoj de du 8-jaraj knabinoj en 1989. Li estas unu el la plej malamitaj, ŝokaj kaj timitaj krimuloj en la finnlanda historia. Li ankaŭ mem diris, ke li estis la plej malamata homo en Finnlando. Siltavuori naskigxis en [[Vaasa]] en malricxa hejmo. Lia patro Alfred Siltavuori (antaŭe Brobäck) misuzis lin. En 1932, Alfred Siltavuori sinmortigis per dinamito pro sia ebria frenezo. Lerneje oni uzis pri Veikko moknomon "näätä" (arbara marteso), cxar liaj vesto odoris. Pli grandaj knaboj instruis lin sxteli el vendejoj. Siltavuori ricevis sian unuan punon pri sxteloj en 1946. Post tio sekvis krimoj kaj krimoj kaj krimoj: seksaj misuzoj de knabinoj, sxteloj, forraboj, misuzo de kunmalliberulo, eskapo el malliberejo, murdprovo de cxefo de la malliberejo kaj vendado de kontraŭleĝa alkoholo. Li edzigxis komence de la 1950-aj jaroj. En la geedzeco naskigxis unu filo. Al la familio apartenis ankaux filino, kies biologia patro estis eksedzo de edzino de Siltavuori. Post rompo de la geedzeco sxi rakontis en intervjuo, ke komence Veikko estis amika kaj afabla (estis por sia vicfilino kiel reala patro, sekvis sian kredantan edzinon al luterana kirko, kvankam mem estis ateisto, neniam drinkis nek tabakis), sed poste lia konduto sxangxis: li komencis moki sian edzinon, el kiu la filino rakontis, ke pacxjo montradis al sxi sian penison. En la proksimo komencis movi rakontoj pri "namusetä" ("bonbononklo", viro, kiu ofertas al infanoj bonbonojn por ke seksi kun ili, germane "guter" Onkel). Edzino de Siltavuori komencis timi, ke la viro estus Siltavuori. Foje pordosonorilo de la familio Siltavuori sonoris, kiam Siltavuori ne estis hejme sed lia edzino estis. Sxi malfermis la pordon kaj vidis policanoj. Lax ili sxi devis iri kun ili al policejo aux telefoni tien. Sxi provis vivigi tian esperon, ke eble la afero ne estu kiel sxi timis: eble Veikko ekzemple nur faris etan sxtelon, por kiu li ne ricevus vere grandan punon. Sed en la policejo sxi eksciis, ke Veikko estis tiu "namusetä". La rakonto de la filino ne estis fantasio. Fine de la 1950-aj jaroj oni faris oficialan decidon kastri Siltavuorin. Li malapogis tion forte. Ial oni ne havis motivon devi lin. Tial la decido ne realis. En 1984, Siltavuori estis kondamnita pro seksperfortado de 11-jaraĝa knabino. En la 1980-aj jaroj Siltavuori ofte veturis auxton sur stratoj de Helsinko kaj vidis, cxu estu knabinoj por seksado. Ofte li prenis al la auxto knabinojn, veturis al sia libertempa logxejo, kie li estis en sauxno nude kun ili kaj pagis al ili pri tia postulo, ke ili ne rakontos pri la afero. Siltavuori ankaux konstruis en [[Paltamo]] malliberejeton kun cxeloj kaj por du infanoj kaj en la sama domo logxejon por si mem: li planis, ke li translogxigxus al tiu domo kaj malliberigus du knabinojn. La cxeloj estis tute kiel veraj malliberejaj celoj krom ke la necesejoj estis porinfanaj grandecaj. Poste lia advokato asertis, ke la ĉeloj estis por du adoltaj viroj, kiuj ŝuldis al Siltavuori, sed oni taksis tiun aserton tute mensogo. Kial Siltavuori volus loĝi kune kun du viroj, kiujn li malamis kaj kial la necesejoj estus klare porinfangrandecaj? Siajn lastajn kaj plej konatajn kaj malbonajn krimojn Siltavuori faris la 3-an de marto 1989. Denove li altiris al sia auxto du knabinoj el [[Myllypuro]] en orienta Helsinko. Denove Siltavuori veturigis la knabinojn, kiujn li allogis, per sia aŭto, kaj denove li volis seniĝi de la knabinoj tiel, ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun li. Tio jam okazis multajn fojojn antaŭe. Ĝi ne estis nova. Sed unu afero estis malsama ol antaŭe: la knabinoj estis tiel junaj, ke doni al ili monon ne povis esti uzata por forigi la aferon, por ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun Siltavuori. Li murdis ilin, bruligis iliajn korpojn, metis la brulintajn korpojn al vostoujo kaj veturis reen al Helsinko. Policanoj eksciis, ke la du malaperintaj knabinoj estis kun maljuna viro (Siltavuori estis 62-jara sed montris multe malpli juna). Ili divenis, ke la viro estis Siltavuori. Ili iris al lia logxejo, devigis lin iri kun ili al korto, montri, kio auxto estis lia kaj malfermi la vostoujon. Unu el a policanoj demandis, cxu tie estis la knabinoj. Siltavuori konfesis la murdojn. Siltavuori estis punita 15 jaroj mallibereje, ne porcxiame, cxar laux kuracistoj li estis do multe sen kompreno. Alia [[Antti Siltavuori]], industria dezajnisto el [[Kirkkonummi]] ricevis telefonajn minacojn. Iuj portantoj de la familinomo ŝanĝigis sian nomon, ekzemple iuj gefratoj prenis al uzo la familinomon Broberg, kiu estis origina familinomo de ilia patro. Pro kompensoi kaj juraj kostoj Jammu Siltavuori devis vendi sian libertempan logxejon, kie murdis la knabinoj. "La malafabla historio estos forgesata, komentis la acxetanto. Li estis en la malliberejo misuzita. Ekzemple foje alia malliberulo sukcesis senpermese iri al lia cxelo kaj jxetis sur ilin segxon do, ke Siltavuori sinkopis. En 2000 li liberigxus laux oficiala decido de la policsupercxefo Markku Salminen. Laux personaro de la malliberujo estus tamen tro dangxere, ke Siltavuori vivus denove libere. Li estis sendita al malliberula flega sekcio de juĝa psikiatria malsanulejo de Turku. Kuracistoj tie akordis kun la opinio de la mallibereja personaro. Tial Siltavuori estis sendita al Kuopio al [[Malsanulejo de Niuvanniemi]] al deviga flego. En 2002 en Turku komencis movi timataj rakontoj, laux kiuj Siltavuori estis libere tie. Sed oni ne certis, cxu estis do. En Niuvanniemi li estis almenaux en 2008, kiam alia paciento misuzis lin, ke li perdis sian povon piediri. Li movis post tio per rulsegxo. Li havis ankaux fortan demencion. Li mortis en la malsanulejo en 2012. {{DEFAULTSORT: Siltavuori, Jammu}} [[Kategorio:Finnaj krimuloj]] [[Kategorio:Finnaj ateistoj]] 3knvmvblrnh0n1cksuyr8vw5og8vi3s 9397789 9397786 2026-06-10T09:33:44Z ~2026-34280-73 258440 9397789 wikitext text/x-wiki {{polurinda}} '''Antti Veikko Ilmari Siltavuori''', pli bone konata kiel Jammu Siltavuori, (1926 - 2012) estis finna krimulo, kiu estas memorata speciale pri pedofiliaj kaj hebefilaj seksaj krimoj kaj murdoj de du 8-jaraj knabinoj en 1989. Li estas unu el la plej malamitaj, ŝokaj kaj timitaj krimuloj en la finnlanda historia. Li ankaŭ mem diris, ke li estis la plej malamata homo en Finnlando. Siltavuori naskigxis en [[Vaasa]] en malricxa hejmo. Lia patro Alfred Siltavuori (antaŭe Brobäck) misuzis lin. En 1932, Alfred Siltavuori sinmortigis per dinamito pro sia ebria frenezo. Lerneje oni uzis pri Veikko moknomon "näätä" (arbara marteso), cxar liaj vesto odoris. Pli grandaj knaboj instruis lin sxteli el vendejoj. Siltavuori ricevis sian unuan punon pri sxteloj en 1946. Post tio sekvis krimoj kaj krimoj kaj krimoj: seksaj misuzoj de knabinoj, sxteloj, forraboj, misuzo de kunmalliberulo, eskapo el malliberejo, murdprovo de cxefo de la malliberejo kaj vendado de kontraŭleĝa alkoholo. Li edzigxis komence de la 1950-aj jaroj. En la geedzeco naskigxis unu filo. Al la familio apartenis ankaux filino, kies biologia patro estis eksedzo de edzino de Siltavuori. Post rompo de la geedzeco sxi rakontis en intervjuo, ke komence Veikko estis amika kaj afabla (estis por sia vicfilino kiel reala patro, sekvis sian kredantan edzinon al luterana kirko, kvankam mem estis ateisto, neniam drinkis nek tabakis), sed poste lia konduto sxangxis: li komencis moki sian edzinon, el kiu la filino rakontis, ke pacxjo montradis al sxi sian penison. En la proksimo komencis movi rakontoj pri "namusetä" ("bonbononklo", viro, kiu ofertas al infanoj bonbonojn por ke seksi kun ili, germane "guter" Onkel). Edzino de Siltavuori komencis timi, ke la viro estus Siltavuori. Foje pordosonorilo de la familio Siltavuori sonoris, kiam Siltavuori ne estis hejme sed lia edzino estis. Sxi malfermis la pordon kaj vidis policanoj. Lax ili sxi devis iri kun ili al policejo aux telefoni tien. Sxi provis vivigi tian esperon, ke eble la afero ne estu kiel sxi timis: eble Veikko ekzemple nur faris etan sxtelon, por kiu li ne ricevus vere grandan punon. Sed en la policejo sxi eksciis, ke Veikko estis tiu "namusetä". La rakonto de la filino ne estis fantasio. Fine de la 1950-aj jaroj oni faris oficialan decidon kastri Siltavuorin. Li malapogis tion forte. Ial oni ne havis motivon devi lin. Tial la decido ne realis. En 1984, Siltavuori estis kondamnita pro seksperfortado de 11-jaraĝa knabino. En la 1980-aj jaroj Siltavuori ofte veturis auxton sur stratoj de Helsinko kaj vidis, cxu estu knabinoj por seksado. Ofte li prenis al la auxto knabinojn, veturis al sia libertempa logxejo, kie li estis en sauxno nude kun ili kaj pagis al ili pri tia postulo, ke ili ne rakontos pri la afero. Siltavuori ankaux konstruis en [[Paltamo]] malliberejeton kun cxeloj kaj por du infanoj kaj en la sama domo logxejon por si mem: li planis, ke li translogxigxus al tiu domo kaj malliberigus du knabinojn. La cxeloj estis tute kiel veraj malliberejaj celoj krom ke la necesejoj estis porinfanaj grandecaj. Poste lia advokato asertis, ke la ĉeloj estis por du adoltaj viroj, kiuj ŝuldis al Siltavuori, sed oni taksis tiun aserton tute mensogo. Kial Siltavuori volus loĝi kune kun du viroj, kiujn li malamis kaj kial la necesejoj estus klare porinfangrandecaj? Siajn lastajn kaj plej konatajn kaj malbonajn krimojn Siltavuori faris la 3-an de marto 1989. Denove li altiris al sia auxto du knabinoj el [[Myllypuro]], unu el la plej malriĉaj kaj sociale problemaj urbopartoj de Helsinko. Denove Siltavuori veturigis la knabinojn, kiujn li allogis, per sia aŭto, kaj denove li volis seniĝi de la knabinoj tiel, ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun li. Tio jam okazis multajn fojojn antaŭe. Ĝi ne estis nova. Sed unu afero estis malsama ol antaŭe: la knabinoj estis tiel junaj, ke doni al ili monon ne povis esti uzata por forigi la aferon, por ke la knabinoj ne diru al aliaj, ke ili estis kun Siltavuori. Li murdis ilin, bruligis iliajn korpojn, metis la brulintajn korpojn al vostoujo kaj veturis reen al Helsinko. Policanoj eksciis, ke la du malaperintaj knabinoj estis kun maljuna viro (Siltavuori estis 62-jara sed montris multe malpli juna). Ili divenis, ke la viro estis Siltavuori. Ili iris al lia logxejo, devigis lin iri kun ili al korto, montri, kio auxto estis lia kaj malfermi la vostoujon. Unu el a policanoj demandis, cxu tie estis la knabinoj. Siltavuori konfesis la murdojn. Siltavuori estis punita 15 jaroj mallibereje, ne porcxiame, cxar laux kuracistoj li estis do multe sen kompreno. Alia [[Antti Siltavuori]], industria dezajnisto el [[Kirkkonummi]] ricevis telefonajn minacojn. Iuj portantoj de la familinomo ŝanĝigis sian nomon, ekzemple iuj gefratoj prenis al uzo la familinomon Broberg, kiu estis origina familinomo de ilia patro. Pro kompensoi kaj juraj kostoj Jammu Siltavuori devis vendi sian libertempan logxejon, kie murdis la knabinoj. "La malafabla historio estos forgesata, komentis la acxetanto. Li estis en la malliberejo misuzita. Ekzemple foje alia malliberulo sukcesis senpermese iri al lia cxelo kaj jxetis sur ilin segxon do, ke Siltavuori sinkopis. En 2000 li liberigxus laux oficiala decido de la policsupercxefo Markku Salminen. Laux personaro de la malliberujo estus tamen tro dangxere, ke Siltavuori vivus denove libere. Li estis sendita al malliberula flega sekcio de juĝa psikiatria malsanulejo de Turku. Kuracistoj tie akordis kun la opinio de la mallibereja personaro. Tial Siltavuori estis sendita al Kuopio al [[Malsanulejo de Niuvanniemi]] al deviga flego. En 2002 en Turku komencis movi timataj rakontoj, laux kiuj Siltavuori estis libere tie. Sed oni ne certis, cxu estis do. En Niuvanniemi li estis almenaux en 2008, kiam alia paciento misuzis lin, ke li perdis sian povon piediri. Li movis post tio per rulsegxo. Li havis ankaux fortan demencion. Li mortis en la malsanulejo en 2012. {{DEFAULTSORT: Siltavuori, Jammu}} [[Kategorio:Finnaj krimuloj]] [[Kategorio:Finnaj ateistoj]] 6rpzzcbjpt0hpviflx0p3u9553uvt1h 0 945039 9397315 9389678 2026-06-09T19:10:11Z ThomasPusch 1869 9397315 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo=N. Robert Branch |edukado=[[Universitato de Teksaso en Aŭstino]] |dato de naskiĝo = nekonata }} '''N. Robert BRANCH''' estas usona ekonomikisto kaj esploristo ĉe la ''British Journal of Economics,'' li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto.<ref>"N. Robert Branch · Journal of British Economics Faculty". ''faculty.britishecon.co.uk''. Retrieved 2026-04-12.</ref> Antaŭe mododesegnisto, li prezidis la [[Kosmetiko|kosmetikan]] markon Astoria, bazitan en [[Aŭstino]], antaŭ ol li foriris en 2025.<ref>Collier, Meredith (2025-12-12). "Branch Exits Astoria in Undisclosed Deal, Sets Sights on Los Angeles Expansion". ''Writers' Desk Studios''. Retrieved 2026-04-17.</ref> Li estas agnoskita pro sia influa rolo en la disvolviĝo de [[ekonomia liberalismo]] ene de Usono.<ref>Veazy, Emzy (2026-03-14). "Homecoming: Branch Returns from Lecture Tour with a New Playbook for Beverly Hills". ''Astoria & Co''. Retrieved 2026-04-10.</ref> Li akiris nacian gazetaron post serio de altprofilaj prelegoj en [[Brita Kolumbio]] kaj [[Ĉikago]]; ĉi-lasta estis profilita en la ''[[The New York Times|New York Times]]'', kiu elstarigis lian kontribuon al reguliga reformo. == Frua vivo kaj kariero == Branch havas du bakalaŭrajn gradojn de la [[Universitato de Teksaso en Aŭstino]].<ref>"N. Robert Branch · Journal of British Economics". ''faculty.britishecon.co.uk''. Retrieved 2026-04-10.</ref> Li estis elektita al, kaj kunprezidis, la esploran komitaton de la UT Senato ĉe la UT-fako pri ekonomiko,<ref>"88(R) SR 263 - Enrolled version - Bill Text". ''capitol.texas.gov''. Retrieved 2026-04-10.</ref> malsukcese kandidatiĝante por la ĝenerala asemblea posteno.<ref>"2023 First-Year Election Candidate Statements". ''deanofstudents.utexas.edu''. Retrieved 2026-04-10.</ref> Branch citas kreski en Hyde Park de Aŭstino kaj sperton en Parkway Village de Memphis kiel la impeton por sia laboro pri sociala reformo. En aŭgusto 2024, Branch komencis direkti privatan IWM-opcian fonduson bazitan en Aŭstino, kontrolante grandan AUM- bazon kaj sepciferan monatan volumenon, de la periodo inter aŭgusto 2024 kaj aprilo 2025.<ref>Vance, Elena (2025-05-01). "Branch Exits Austin Boutique Fund as "Liberation Day" Tariffs Roil Small Caps". ''Writers' Desk Studios''. Retrieved 2026-04-14.</ref> Li servis en la estraro de la kosmetikaĵmarko Astoria antaŭ ol eliri por nemalkaŝita sumo fine de 2025. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Ekonomia liberalismo]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] h5yiedu0hq0q7bek74sffubrhsx94cr 0 945851 9397747 9396338 2026-06-10T08:26:36Z ~2026-34280-73 258440 [[Uzanto:ThomasPusch]], legu. 9397747 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto filmo}} '''''Tyttö kuunsillalta''''' (en aliaj lingvoj ''La junulino de la Lunponto'') estas finna [[filmo]] el la jaro 1953. En la rakonto doktoro Erik Lamberg (Joel Rinne), ricevas surprizate telefonadon el Linda "Pepi" Varala ([[Ansa Ikonen]]), kies edzo mortis kaj diras, ke ŝi estas "tyttö kuunsillalta" knabino el luna ponto. La viro komencas memori tian knabinon, kiun li renkontis en 1924. Tiam ili amiĝis, se ili iris al apartaj lokoj kaj neniun trovis. Telefone en la 1950-aj jaroj ili parolas pri tio, kia estus ilia komuna vivado, kio ne en 1924 okazis. Ili ricevas tian taskon, ke pli bone malfrue ol neniam. Ili geedziĝas. Do en la 1950-aj jaroj realiĝis tio, kiu preskaŭ realis jam en la 1920-aj jaroj. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Finnlandaj filmoj]] 6wfry6nd654ahbvl0kpqmtr6xp9qdty 9397756 9397747 2026-06-10T08:35:58Z ~2026-34280-73 258440 9397756 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto filmo}} '''''Tyttö kuunsillalta''''' (en aliaj lingvoj ''La junulino de la Lunponto'') estas finna [[filmo]] el la jaro 1953. En la rakonto doktoro Erik Lamberg (Joel Rinne), ricevas surprizate telefonadon el Linda "Pepi" Varala ([[Ansa Ikonen]]), kies edzo mortis kaj diras, ke ŝi estas "tyttö kuunsillalta" knabino el luna ponto. La viro komencas memori tian knabinon, kiun li renkontis en 1924. Tiam ili amiĝis, sed ili iris al apartaj lokoj kaj neniun trovis unu alian. Telefone en la 1950-aj jaroj ili parolas pri tio, kia estus ilia komuna vivado, kio ne en 1924 okazis. Ili ricevas tian taskon, ke pli bone malfrue ol neniam. Ili geedziĝas. Do en la 1950-aj jaroj realiĝis tio, kiu preskaŭ realis jam en la 1920-aj jaroj. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Finnlandaj filmoj]] he176gccffh2ph0dob8j8fe8vxrft3h 0 945921 9397329 9396588 2026-06-09T19:19:42Z Alifono 114488 Estu Tekst-arto ne tekstarto por reliefigi ke temas pri arto! 9397329 wikitext text/x-wiki '''Mithu Sen''' (naskiĝis en [[1971]] en [[Okcidenta Bengalio]]) estas [[Barato|barata]] [[Koncepta arto|koncepta artisto]] kaj [[Poezio|poeto]] kiu verkas en la [[bengala lingvo]]. Ŝia arta praktiko etendiĝas al desegnado, skulptado, videoinstalaĵoj, poezio kaj sono, enprofundiĝante en filozofiajn, lingvajn, sociajn aŭ kulturajn temojn. En ŝiaj verkoj ŝi krome malmuntas ne nur la sociajn normojn, sed ankaŭ la koloniajn kaj lingvajn hierarkiojn. Mithu Sen estas unu el la plej gravaj nuntempaj artistoj el Barato kiu esploras per ŝia arto kiel la kompleksecoj de lingvo, [[identeco]] kaj socio, interrilatas en niaj vivoj kaj kiuj defias kiel ni komunikas<ref name=":0">(en) [https://acca.melbourne/education/resources/mithu-sen-mothertongue-exhibition-kit/ Mithu Sen: mOTHERTONGUE | Exhibition Kit], Australian Centre for Contemporary Art (ACCA).</ref>. Mithu Sen kritike interrilatas kun la hegemonio de la angla lingvo en la tutmonda arta diskurso, uzante kion ŝi nomas "lingva anarkio<ref name=":1" />". == Biografio == Sen akiris bakalaŭran kaj magistran gradojn pri pentrado ĉe [[Universitato Visva-Bharati|la Universitato Visva-Bharati]] en [[Shantiniketan]], [[Okcidenta Bengalio]], kies fondinto estis [[Rabindranath Tagore]]. Tiu Universitato estis establita kiel alternativa tutmonda eduksistemo por kontraŭi la kolonian praktikon dum la brita periodo. Sen transloĝiĝis de Okcidenta Bengalio al [[Nov-Delhio]] en [[1997]], trovante sin devigata komuniki en la [[Angla lingvo|angla]] aŭ [[Hindia lingvo|la hinda]] anstataŭ sia gepatra lingvo, [[Bengala lingvo|la bengala]] <ref>(en) Lisa Yin Zhang,''[https://www.frieze.com/article/top-ten-row-shows-2023 The Top Ten Shows Around the World in 2023]'' - Mithu Sen, ACCA, Melbourne, Aŭstralio, Frieze, </ref>. Poste, ŝi kompletigis postbakalaŭran programon ĉe la ''Glasgow School of Art'' (Artlernejo de [[Glasgovo|Glasgow]], Britio) per la Premio Charles Wallace India Trust por 2000-2001 . La bengala poezio de Sen estis publikigita en kolektitaj volumoj, same kiel en revuoj kaj ĵurnaloj<ref>(en) "''[https://www.poetryinternational.org/pi/poet/14084/Mithu-Sen/en/nocache Home – Poetry International]''". poetryinternational.org. Alirdato: la 5-an de junio 2026.</ref>. == Verkaro == La koncepta arta verkaro de Sen ofte traktas la kompleksecojn de la korpo en ĝiaj fizikaj, bazaj, erotikaj kaj senseksaj formoj. Multaj el ŝiaj verkoj traktas la memon kiel matricon de identecoj kaj mitoj - pridubante sociajn normojn, fiksajn kredojn kaj kategoriigojn<ref>(en) Krane, Susan (Majo 2018). "''[https://sculpturemagazine.art/provocation-and-insistence-a-conversation-with-mithu-sen/ Provocation and Insistence: A Conversation with Mithu Sen]''". ''Sculpture''. 37 (4): 16–23 &#x2013; via EBSCOhost.</ref>. === Lingvo, teksto, koloniismo === Sen ŝatas esplori kaj festi identecojn kaj kulturojn, kiuj ofte estas marĝenigitaj<ref name=":0" />. Ŝia kritiko rilate al lingva hegemonio temas pri kiel postkoloniaj socioj internaligas dominajn lingvojn. Barato estas postkolonia lando, kaj la angla estas la domina lingvo de potenco. Ŝi kreskis en [[Barato]], kie la [[angla lingvo]] ofte asociiĝas kun potenco kaj socia statuso. Ĉar ŝia patrino estis bengala poetino, ŝi komencis verki en la bengala lingvo jam junaĝe. Post transloĝiĝo al [[Delhio]] post ŝia magistra diplomo, ŝi pli konsciiĝis pri lingvaj baroj en la arta mondo, kie ofte oni atendis fluecon en polurita angla lingvo. Sentinte sin ekskludita pro ĉi tiuj atendoj, ŝi ĉesis verki dum ĉirkaŭ dek jaroj<ref>(en) Erica X Eisen, ''[https://hypocritereader.com/98/mithu-sen-interview/print This Constant Becoming: An Interview With Mithu Sen]'', The Hypocrite Reader, n-ro 98 | TEETH | julio 2021.</ref>. Multaj el ŝiaj spektaklo-bazitaj artverkoj defias la nocion de lingvo kiel proprieta komunikilo, provante superruzi lingvajn hegemoniojn kaj dececajn kodojn kreante abstraktan korpon de sensenca teksto, kiun ŝi nomas "ne-lingvo", kion ŝi nomas "lingva anarkio<ref name=":1">''Anarkio'': stato de malordo pro foresto aŭ ne-rekono de aŭtoritato aŭ aliaj regantaj sistemoj</ref>", uzante erarojn, bruon, sonan efikon en sia spontanea kreado por demonstri la hierarkion kaj hegemonian potencon de institucioj kaj kodigitaj normoj, kiuj kontrolas nin<ref>(angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube</ref>. <big>"''Lingvo, kiam kompromitita, kaj parolo kiam parodiita portas la minacon de la Aliulo. Kiel ribelema subjekto kiu histrione eligas sensencaĵon per ne-lingvo, mia intenco estas elvoki ankaŭ ĉi tiujn aliigitajn identecojn: ĉu kiel aliaj seksoj, kiel aliaj etnoj kaj kulturoj, kiel aliaj ene de "unu lingvo''".</big> <nowiki>----</nowiki> Mithu Sen, 2023 ==== mOTHER I SPELL YOU WRONG ==== La artverko mOTHER I SPELL YOU WRONG (2023) malfermas novan vojon esplori lingvon kaj vidan arton. La statuso de eksterulo de Sen kaj ŝia "lingva anarkio<ref name=":1" />" proponas novajn perspektivojn, kiuj defias la dominacon de la angla lingvo. En tiu ĉi veko Sen pridemandas la rilaton al la angla, kiun ŝi konsideras esti komuna lingvo de multaj koloniigitaj homoj, kiuj estas devigitaj uzi la "anglan komunikilon" por komuniki kaj kiel markilo de socia statuso kaj moviĝeblo . ==== ''How to be a SUCKcessful artist'' ==== How to be a SUCKcessful artist (2019) estas mallonga, satira videoprezentado kiu troigas la dominajn kulturajn tendencojn de la anglalingva arta mondo, en kiu ŝi prezentas nelegeblecon kaj nedeĉifreblan komunikadon. Anstataŭ uzi establitajn ''[[Lingvafrankao|lingua franca]]'' lingvojn, Sen inventas nekodigitajn, spontaneajn "''lingual anarchy''" kaj "''non-language''", rezultante en nekompreneblan inventitan lingvaĵon kiu ludeme malstabiligas la agordon de [[Denaska parolanto|denaskaj]] kaj ne-denaskaj parolantoj, tiele kreante sperton de nekompreno, kiu interrompas la normojn de lingva komunikado kaj defias la ''[[status quo]]'' inter la parolantoj. Farante tion, ŝi ankaŭ rifuzas lasi la anglan lingvon agi kiel la sola, elita komunikilo kaj scioproduktilo<ref name=":0" />. ==== Mi estas Ol Chiki ==== En la arta projekto "''Dong ol chiki''"<ref name=":2">(en) Sandip Roy, ''[https://www.kalw.org/podcast/sandip-roys-dispatches-from-kolkata/2024-12-11/i-am-ol-chiki I Am Ol Chiki]'', KAWL, la 11-an de decembro 2024. Alirdato: la 5-an de junio 2026.</ref> (''Mi estas Ol Chiki)'', Mithu Sen enkondukas la Ol Chiki-skribon (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ), tio estas la alfabeto por la [[santala lingvo]], en la pejzaĝon de Santala vilaĝo (proksime de [[Bolpur]], [[Shantiniketan|Santiniketan]]) kiel maniero reakiri, reaserti lingvan kaj kulturan identecon en mondo kie lingva nevideblo fariĝis silenta formo de forviŝo el la memoro. Kiam identeco kaj lingvo ne videblas ili silente malaperas <ref>(en) ''[https://mithusen.com/projects/i-am-ol-chiki/ I am Ol Chiki]'', </ref>. La inter 7 kaj 8 milionoj da Santaloj parolas la santalan, kaj ili estas unu el la plej malnovaj indiĝenaj triboj de Barato. La "Ol Chiki-skribo, estis skribita en [[Bengala lingvo|bengala]], [[Latina alfabeto|latina]] aŭ aliaj skribsistemoj. [[Dosiero:Ol Chiki.svg|eta|Ol Chiki aŭ la skribo-sistemo por la [[santala lingvo]].La formoj de la literoj ne estas arbitraj, sed reflektas la nomojn de la literoj, kiuj estas kutime la nomoj de objektoj aŭ agoj reprezentantaj konvenciigitan formon en la bilda formo de la signoj.]] ==== La santala skribo Ol Chiki ==== Car ne ĉiuj sonoj de la santala lingvo povas esti kaptitaj per aliaj skibsistemoj (interalie la angla, latina,sed ankaŭ hindaj skribboj, ĉar al la hindaj skriboj mankas maniero indiki gravajn trajtojn de la santala prononco kiuj povas esti pli facile reprezentitaj en la latina alfabeto per la uzo de diakritaj signoj), santala akademiulo nomita Raghunath Murmu inventis la skribon Ol Chiki en [[1925]]. Tiu ĉi 100-jaraĝa skribo estas milojn da jaroj malnova, sed nuntempe tre malmultaj santaloj scias legi la skribon. Pentrante ĝin sur la muroj de domoj, Sen esperas helpi ilin reakiri sian propran skribon kaj eviti kulturan perdon<ref name=":2" />. == Honoro == Sen estis la unua artistino al kiu oni aljuĝis la Premion Skoda en 2010 por barata nuntempa arto. En 2015, ŝi ankaŭ gajnis la Premion ''Prudential Eye'' por la plej bona emerĝanta artisto uzanta desegnadon. == Ekspozicioj == Sen ekspoziciis tra la tuta mondo. Jen elekto el la multaj ekspozicioj. === Solaj ekspozicioj (elekto) === * ''<nowiki/>'UnMYthU'' | Kromproduktoj de dudek jaroj da agado', Chemould, Mumbajo, 2018 * ''Mit i sny'' (Mito kaj Revoj), Urba Galerio Arsenal, Poznano, Pollando 2018. * ''A ° V oid'', Galerio Krinzinger, Vieno, 2014 * ''In Transit'', Espace Louis Vuitton, Tajpeo, Tajvano, 2011 * ''Nothing Lost in Translation'' (Nenio perdita en traduko), Nature Morte, Berlino 2010 * ''Unbelongings'' (Neapartenaĵoj), Machintosh Gallery, Glasgovo, Skotlando, 2001 === Solaj Prezentoj / Projektoj === * 100 (Un)Silent Ways (100 (Ne)silentaj Vojoj), Forumo de Parolantoj, Arta Foiro de Barato, Nov-Delhio, 2019 * ''UNhome in City IF Angels'', 18th Streets Art Center Los Angeles, Usono, 2017 * ''Tongue that won't stop wounding'' (Lingvo kiu ne ĉesos vundi), Post Noktomezo, [[Kvinza Muzeo de Arto|Queens Museum]], Novjorko * ''I have only one language; it is not mine'' (Mi havas nur unu lingvon; ĝi ne estas mia), Kochi-Muziris Biennale, Kochi, 2014. == Vidu ankaŭ == (en) [https://mithusen.com/# Oficiala retejo de Mithu Sen] == Eksteraj ligiloj == (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube == Plia legado == * ''UnMyth'', ''Works and Worlds of Mithu Sen'' (monografio), Red. Irina Aristarkhova,364 paĝoj, 2024, <nowiki>ISBN 9789394501874</nowiki> == Referencoj == [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1971]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] <references /> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Tekst-arto]] [[Kategorio:Koncepta arto]] f7l3044287xodu3b4s16sthawd1hnvx 9397614 9397329 2026-06-10T06:15:17Z Sj1mor 12103 9397614 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Mithu Sen''' (naskiĝis en [[1971]] en [[Okcidenta Bengalio]]) estas [[Barato|barata]] [[Koncepta arto|koncepta artisto]] kaj [[Poezio|poeto]] kiu verkas en la [[bengala lingvo]]. Ŝia arta praktiko etendiĝas al desegnado, skulptado, videoinstalaĵoj, poezio kaj sono, enprofundiĝante en filozofiajn, lingvajn, sociajn aŭ kulturajn temojn. En ŝiaj verkoj ŝi krome malmuntas ne nur la sociajn normojn, sed ankaŭ la koloniajn kaj lingvajn hierarkiojn. Mithu Sen estas unu el la plej gravaj nuntempaj artistoj el Barato kiu esploras per ŝia arto kiel la kompleksecoj de lingvo, [[identeco]] kaj socio, interrilatas en niaj vivoj kaj kiuj defias kiel ni komunikas<ref name=":0">(en) [https://acca.melbourne/education/resources/mithu-sen-mothertongue-exhibition-kit/ Mithu Sen: mOTHERTONGUE | Exhibition Kit], Australian Centre for Contemporary Art (ACCA).</ref>. Mithu Sen kritike interrilatas kun la hegemonio de la angla lingvo en la tutmonda arta diskurso, uzante kion ŝi nomas "lingva anarkio<ref name=":1" />". == Biografio == Sen akiris bakalaŭran kaj magistran gradojn pri pentrado ĉe [[Universitato Visva-Bharati|la Universitato Visva-Bharati]] en [[Shantiniketan]], [[Okcidenta Bengalio]], kies fondinto estis [[Rabindranath Tagore]]. Tiu Universitato estis establita kiel alternativa tutmonda eduksistemo por kontraŭi la kolonian praktikon dum la brita periodo. Sen transloĝiĝis de Okcidenta Bengalio al [[Nov-Delhio]] en [[1997]], trovante sin devigata komuniki en la [[Angla lingvo|angla]] aŭ [[Hindia lingvo|la hinda]] anstataŭ sia gepatra lingvo, [[Bengala lingvo|la bengala]] <ref>(en) Lisa Yin Zhang,''[https://www.frieze.com/article/top-ten-row-shows-2023 The Top Ten Shows Around the World in 2023]'' - Mithu Sen, ACCA, Melbourne, Aŭstralio, Frieze, </ref>. Poste, ŝi kompletigis postbakalaŭran programon ĉe la ''Glasgow School of Art'' (Artlernejo de [[Glasgovo|Glasgow]], Britio) per la Premio Charles Wallace India Trust por 2000-2001 . La bengala poezio de Sen estis publikigita en kolektitaj volumoj, same kiel en revuoj kaj ĵurnaloj<ref>(en) "''[https://www.poetryinternational.org/pi/poet/14084/Mithu-Sen/en/nocache Home – Poetry International]''". poetryinternational.org. Alirdato: la 5-an de junio 2026.</ref>. == Verkaro == La koncepta arta verkaro de Sen ofte traktas la kompleksecojn de la korpo en ĝiaj fizikaj, bazaj, erotikaj kaj senseksaj formoj. Multaj el ŝiaj verkoj traktas la memon kiel matricon de identecoj kaj mitoj - pridubante sociajn normojn, fiksajn kredojn kaj kategoriigojn<ref>(en) Krane, Susan (Majo 2018). "''[https://sculpturemagazine.art/provocation-and-insistence-a-conversation-with-mithu-sen/ Provocation and Insistence: A Conversation with Mithu Sen]''". ''Sculpture''. 37 (4): 16–23 &#x2013; via EBSCOhost.</ref>. === Lingvo, teksto, koloniismo === Sen ŝatas esplori kaj festi identecojn kaj kulturojn, kiuj ofte estas marĝenigitaj<ref name=":0" />. Ŝia kritiko rilate al lingva hegemonio temas pri kiel postkoloniaj socioj internaligas dominajn lingvojn. Barato estas postkolonia lando, kaj la angla estas la domina lingvo de potenco. Ŝi kreskis en [[Barato]], kie la [[angla lingvo]] ofte asociiĝas kun potenco kaj socia statuso. Ĉar ŝia patrino estis bengala poetino, ŝi komencis verki en la bengala lingvo jam junaĝe. Post transloĝiĝo al [[Delhio]] post ŝia magistra diplomo, ŝi pli konsciiĝis pri lingvaj baroj en la arta mondo, kie ofte oni atendis fluecon en polurita angla lingvo. Sentinte sin ekskludita pro ĉi tiuj atendoj, ŝi ĉesis verki dum ĉirkaŭ dek jaroj<ref>(en) Erica X Eisen, ''[https://hypocritereader.com/98/mithu-sen-interview/print This Constant Becoming: An Interview With Mithu Sen]'', The Hypocrite Reader, n-ro 98 | TEETH | julio 2021.</ref>. Multaj el ŝiaj spektaklo-bazitaj artverkoj defias la nocion de lingvo kiel proprieta komunikilo, provante superruzi lingvajn hegemoniojn kaj dececajn kodojn kreante abstraktan korpon de sensenca teksto, kiun ŝi nomas "ne-lingvo", kion ŝi nomas "lingva anarkio<ref name=":1">''Anarkio'': stato de malordo pro foresto aŭ ne-rekono de aŭtoritato aŭ aliaj regantaj sistemoj</ref>", uzante erarojn, bruon, sonan efikon en sia spontanea kreado por demonstri la hierarkion kaj hegemonian potencon de institucioj kaj kodigitaj normoj, kiuj kontrolas nin<ref>(angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube</ref>. <big>"''Lingvo, kiam kompromitita, kaj parolo kiam parodiita portas la minacon de la Aliulo. Kiel ribelema subjekto kiu histrione eligas sensencaĵon per ne-lingvo, mia intenco estas elvoki ankaŭ ĉi tiujn aliigitajn identecojn: ĉu kiel aliaj seksoj, kiel aliaj etnoj kaj kulturoj, kiel aliaj ene de "unu lingvo''".</big> <nowiki>----</nowiki> Mithu Sen, 2023 ==== mOTHER I SPELL YOU WRONG ==== La artverko mOTHER I SPELL YOU WRONG (2023) malfermas novan vojon esplori lingvon kaj vidan arton. La statuso de eksterulo de Sen kaj ŝia "lingva anarkio<ref name=":1" />" proponas novajn perspektivojn, kiuj defias la dominacon de la angla lingvo. En tiu ĉi veko Sen pridemandas la rilaton al la angla, kiun ŝi konsideras esti komuna lingvo de multaj koloniigitaj homoj, kiuj estas devigitaj uzi la "anglan komunikilon" por komuniki kaj kiel markilo de socia statuso kaj moviĝeblo . ==== ''How to be a SUCKcessful artist'' ==== How to be a SUCKcessful artist (2019) estas mallonga, satira videoprezentado kiu troigas la dominajn kulturajn tendencojn de la anglalingva arta mondo, en kiu ŝi prezentas nelegeblecon kaj nedeĉifreblan komunikadon. Anstataŭ uzi establitajn ''[[Lingvafrankao|lingua franca]]'' lingvojn, Sen inventas nekodigitajn, spontaneajn "''lingual anarchy''" kaj "''non-language''", rezultante en nekompreneblan inventitan lingvaĵon kiu ludeme malstabiligas la agordon de [[Denaska parolanto|denaskaj]] kaj ne-denaskaj parolantoj, tiele kreante sperton de nekompreno, kiu interrompas la normojn de lingva komunikado kaj defias la ''[[status quo]]'' inter la parolantoj. Farante tion, ŝi ankaŭ rifuzas lasi la anglan lingvon agi kiel la sola, elita komunikilo kaj scioproduktilo<ref name=":0" />. ==== Mi estas Ol Chiki ==== En la arta projekto "''Dong ol chiki''"<ref name=":2">(en) Sandip Roy, ''[https://www.kalw.org/podcast/sandip-roys-dispatches-from-kolkata/2024-12-11/i-am-ol-chiki I Am Ol Chiki]'', KAWL, la 11-an de decembro 2024. Alirdato: la 5-an de junio 2026.</ref> (''Mi estas Ol Chiki)'', Mithu Sen enkondukas la Ol Chiki-skribon (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ), tio estas la alfabeto por la [[santala lingvo]], en la pejzaĝon de Santala vilaĝo (proksime de [[Bolpur]], [[Shantiniketan|Santiniketan]]) kiel maniero reakiri, reaserti lingvan kaj kulturan identecon en mondo kie lingva nevideblo fariĝis silenta formo de forviŝo el la memoro. Kiam identeco kaj lingvo ne videblas ili silente malaperas <ref>(en) ''[https://mithusen.com/projects/i-am-ol-chiki/ I am Ol Chiki]'', </ref>. La inter 7 kaj 8 milionoj da Santaloj parolas la santalan, kaj ili estas unu el la plej malnovaj indiĝenaj triboj de Barato. La "Ol Chiki-skribo, estis skribita en [[Bengala lingvo|bengala]], [[Latina alfabeto|latina]] aŭ aliaj skribsistemoj. [[Dosiero:Ol Chiki.svg|eta|Ol Chiki aŭ la skribo-sistemo por la [[santala lingvo]].La formoj de la literoj ne estas arbitraj, sed reflektas la nomojn de la literoj, kiuj estas kutime la nomoj de objektoj aŭ agoj reprezentantaj konvenciigitan formon en la bilda formo de la signoj.]] ==== La santala skribo Ol Chiki ==== Car ne ĉiuj sonoj de la santala lingvo povas esti kaptitaj per aliaj skibsistemoj (interalie la angla, latina,sed ankaŭ hindaj skribboj, ĉar al la hindaj skriboj mankas maniero indiki gravajn trajtojn de la santala prononco kiuj povas esti pli facile reprezentitaj en la latina alfabeto per la uzo de diakritaj signoj), santala akademiulo nomita Raghunath Murmu inventis la skribon Ol Chiki en [[1925]]. Tiu ĉi 100-jaraĝa skribo estas milojn da jaroj malnova, sed nuntempe tre malmultaj santaloj scias legi la skribon. Pentrante ĝin sur la muroj de domoj, Sen esperas helpi ilin reakiri sian propran skribon kaj eviti kulturan perdon<ref name=":2" />. == Honoro == Sen estis la unua artistino al kiu oni aljuĝis la Premion Skoda en 2010 por barata nuntempa arto. En 2015, ŝi ankaŭ gajnis la Premion ''Prudential Eye'' por la plej bona emerĝanta artisto uzanta desegnadon. == Ekspozicioj == Sen ekspoziciis tra la tuta mondo. Jen elekto el la multaj ekspozicioj. === Solaj ekspozicioj (elekto) === * ''<nowiki/>'UnMYthU'' | Kromproduktoj de dudek jaroj da agado', Chemould, Mumbajo, 2018 * ''Mit i sny'' (Mito kaj Revoj), Urba Galerio Arsenal, Poznano, Pollando 2018. * ''A ° V oid'', Galerio Krinzinger, Vieno, 2014 * ''In Transit'', Espace Louis Vuitton, Tajpeo, Tajvano, 2011 * ''Nothing Lost in Translation'' (Nenio perdita en traduko), Nature Morte, Berlino 2010 * ''Unbelongings'' (Neapartenaĵoj), Machintosh Gallery, Glasgovo, Skotlando, 2001 === Solaj Prezentoj / Projektoj === * 100 (Un)Silent Ways (100 (Ne)silentaj Vojoj), Forumo de Parolantoj, Arta Foiro de Barato, Nov-Delhio, 2019 * ''UNhome in City IF Angels'', 18th Streets Art Center Los Angeles, Usono, 2017 * ''Tongue that won't stop wounding'' (Lingvo kiu ne ĉesos vundi), Post Noktomezo, [[Kvinza Muzeo de Arto|Queens Museum]], Novjorko * ''I have only one language; it is not mine'' (Mi havas nur unu lingvon; ĝi ne estas mia), Kochi-Muziris Biennale, Kochi, 2014. == Vidu ankaŭ == (en) [https://mithusen.com/# Oficiala retejo de Mithu Sen] == Eksteraj ligiloj == (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Mnx4HKQRYd0&t=45s Mithu Sen - Conceptual Artist], YouTube == Plia legado == * ''UnMyth'', ''Works and Worlds of Mithu Sen'' (monografio), Red. Irina Aristarkhova,364 paĝoj, 2024, <nowiki>ISBN 9789394501874</nowiki> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Tekst-arto]] [[Kategorio:Koncepta arto]] 6ncub4ljjrnep9iaf8fosfuxstymo0l 0 945999 9397745 9393790 2026-06-10T08:20:29Z Crosstor 3176 /* Biografio */ 9397745 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1732|7|1}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, [[Habsburga imperio]] [[Liptószentmiklós]] |dato de morto = {{mortotago|1787|10|4}} |loko de morto = Hungara reĝlando, Habsburga imperio [[Pest (urbo)]] }} '''{{Paĝonomo}}''' [kornides], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Cornides Dániel''' estis [[Hungario|hungara]] [[bibliotekisto]], altlerneja [[instruisto]]. Liaj [[nobelo|nobelaj]] antaŭnomoj estis ''krompachi kaj gronosztovi'' [krompaĥi gronostovi]. [[Dosiero:CornidesDániel CommentatioDeReligone.png|eta|{{centre|Titolpaĝo de libro de {{paĝonomo}}}}]] {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM49521 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=670831&date=2026-06-06 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1732|7|1}} en [[Liptószentmiklós]] ([[Hungara reĝlando]], [[Habsburga imperio]], nuntempa [[Liptovský Mikuláš]] en [[Slovakio]]), li mortis {{mortotago|1787|10|4}} en [[Pest (urbo)]] (nuntempa parto de [[Budapeŝto]]). == Biografio == {{Paĝonomo}} lernis en [[Losonc]], poste en [[Pozono]] kiel disĉiplo de [[Matiaso Bel]], pli poste li doktoriĝis en [[Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo|Universitato de Erlangeno]] en [[1758]]. Post siaj studoj li estis familia edukisto ĉe [[barono]] [[István Wesselényi]], krome li instruis en kolegio de [[Kolozsvár]] ĉirkaŭ 15 jarojn. Inter 1766-1784 li estis sekretario de [[grafo]] [[József Teleki (krongardisto)]], kun kiu li vojaĝis al [[Italujo]] kaj Francio, krome li estis bibliotekisto en la grafa biblioteko. De 1784 ĝis sia morto li instruis en [[ELTE|Reĝa Universitato de Pest]], krome li estis bibliotekisto en la [[Universitata Biblioteko (Budapeŝto)|Universitata Biblioteko]]. == Elektitaj kontribuoj == * ''De motibus lunae ac phaenomenis independentibus. Dissertatio inaug. philosophica.'' (1757) * ''Koporsóban égő szövétnek az az néhai l. b. Wesselényi Polixena, báró Kemény Simon hivese halálára szerzett versek.'' (1764) * ''Regum Hungariae, qui saeculo XI. regnavere, genealogiam illustrat, ...'' (1778) * ''Epistolae exegeticae Georgii Pray, Stephani Katona et Danielis Cornides ...'' (4 partoj, 1784) * ''Commentatio de religione veterum Hungarorum. Edidit suamque de origine hungaricae ...'' (1791, vidu la bildon dekstre!) * ''Vindiciae anonymi Belae regis notarii. Editae, auctae a J. Christ.'' (1802) == Memorigiloj == * [[kodekso]] estas nomita pri Cornides ([[:hu:Cornides-kódex]]) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC02469/02528.htm biografio hungare kun bildo] * [https://konyvtar.elte.hu/en/news/ula-archives/university-biographical-mosaics-daniel-cornides biografio angle kun bildo] * [https://csemadok.sk/jeles-felvideki-szemelyisegek/cornides-daniel/ biografio hungare] * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-irok-elete-es-munkai-szinnyei-jozsef-7891B/c-7E4A8/cornides-daniel-krompachi-es-gronosztovi-7EB2A/ biografio hungare] * [https://hu.wikibooks.org/wiki/Heraldikai_lexikon/Cornides_D%C3%A1niel biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cornides Daniel}} [[Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} dtayc5djfk53sisrm5bx9fqgb69vsxl 1 946000 9397617 9393862 2026-06-10T06:20:32Z Rdelre 56224 /* Kial kolegiata kaj ne kolegia aŭ kolegihava? */ nova sekcio 9397617 wikitext text/x-wiki Ne blinde enkopiu ligilojn, sed demandu vin ĉu sencas kion vi faras. Ekzemple la ruĝa ligiloj [[Nord (Département)]] kaj [[Drôme (Département)]] simple ne funkcias en Esperanto, ĉar Département ne estas esperanta vorto (memoru: ĉiu esperanta substantivo havas o-finaĵon, kaj litero é ne ekzistas). La vorto estas [[departemento]], kaj la ĝustaj ligiloj do estas [[Nord (departemento)]] kaj [[Drôme (departemento)]] - alidirektiloj, aŭ [[Nord]] kaj [[Drôme]] - tute ĝuste. Regulo: Aparte kiam estas ruĝaj ligiloj, necesas kontroli kial ili ruĝas. Jam neĝusta majusklo/minusklo aŭ simpla tajperaro aŭ vorto en malĝusta lingvo sufiĉas kaj la fakte blua ligilo iĝas ruĝa. En aliaj ligiloj de la esperantlingva listo tio bone funkciis: [[Somme]] kaj [[Vienne (departemento)]] estas tute ĝustaj ... kvankam, se oni ne certas, ankaŭ tie estas bone kontroli: ĉi-tie [[Vienne]] estus nur apartigila paĝeto kaj estus malbona ligilo, kvankam ĝi estus en same blua koloro. Kaj kompreneble: estas ankaŭ ruĝaj ligiloj kiuj estas vere ĝustaj ruĝaj ligiloj, ĉar tie tekstoj ankoraŭ mankas, ekzemple [[Marsal]] aŭ [[Ibos]]. Sed se oni kontrolas, oni vidas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:25, 6 jun. 2026 (UTC) :Cetere: tiuj malĝustaj ligiloj estis de 2007, de antaŭ 19 jaroj. Povas esti ke la metinto en 2007 estis stresita aŭ distrita, kaj simple ne rimarkis la mison. Sed intertempe en preskaŭ du jardekoj multaj homoj vidis kaj ĝustigis ion en tiu ĉi paĝo. Estus bone ke en du jardekoj almenaŭ iu rimarku ke estas problemeto. Eblas rapide ĝustigi la mison, aŭ eblas atentigi la metinton mem fari tion, kun eta noto al la diskutpaĝo ke oni petis al la metinto mem ĝustigi. Kvar okuloj vidas pli ol du, kaj 20 okuloj vidas ankoraŭ pli multe. Mi vere petas al ĉiuj malfermi la okulojn, kaj laŭeble vidi la erarojn - pli komplikajn, sed ankaŭ tiom banalajn kiel ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:46, 6 jun. 2026 (UTC) [[dosiero:Pasquino Group 2013 February.jpg|eta|dekstra|180ra|{{centre|[[Menelao]] havas la mortan korpon de la junulo Patroklo en la brakoj. Romia skulptaĵaro, [[Loggia dei Lanzi]], [[Florenco]]}}]] == Kaj: kio cetere estas kristana "sankta Patroklo"?? == Estas ankaŭ pli komplikaj duboj, ekzemple pri * Katedralo S-ta Patroklo,{{klarigu}} [[Soest]] (kolegiato malfondita en 1811) Klare: Soest estas urbo en okcidenta Germanio. Sed kio estas kristana Patroklo? [[Patroklo]] estas figuro el la helena mitologio, el tempo kiam kristanismo ankoraŭ ne ekzistis. Kio estas S-ta Patroklo??? Nu, fakte troveblas iu ''Patroclus de [[Troyes]]'', n. ĉ. 200; m. ĉ. 259, [[d:Q324018]] - kaj se oni havas tiun vikidatumeron, oni jam estas proksime al "Sankt-Patrokli-Kirche Soest". Sed se oni simple inventas iun novan Esperanto-vorton "sankta Patroklo", kiu ne estas en PIV kaj ne en iu alia Esperanto-vortaro, kaj ankaŭ serĉado de la tuta interreto vidigas tute neniun esperantan tekston, kaj alilingve preskaŭ ekskluzive pri la helena amkunulo de Aĥilo el la Iliado de Homero, kiu tute ne rilatas al sankteco kaj kristanismo, tiam laŭ nur eblas fari tion se oni samtempe faras esperantan vikipedian tekston pri tiu ''Patroclus de [[Troyes]]'', n. ĉ. 200; m. ĉ. 259, [[d:Q324018]]...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:01, 6 jun. 2026 (UTC) == Kial kolegiata kaj ne kolegia aŭ kolegihava? == Nek PIV nek RetaVortaro agnoskas la vorton "kolegiato/kolegiata". La vorto "kolegio" (kun signifo simila al "aro") ja estas en ambaŭ kaj eĉ en la 1-a oficiala aldono. Ankaŭ la neoficiala radiko "kapitul-" estas en ambaŭ. Kapitulo (laŭ PIV) = ''Kunveno de la kanonikoj de diocezo aŭ religia ordeno'' - do fakte kolegio de kanonikoj. La sufikso -at- jam ekzistas en Esperanto kaj principe eblas krei "kolegiata" per la verbo "kolegii" el la radiko "kolegi-". Tamen la procedo estas malklara. Laŭ mi estas pli klara kaj pli proksima al la rekta uzo de Esperanto la formo "kolegia preĝejo" aŭ "kolegihava preĝejo". (Mi ankaŭ mencias ke en la itala-Esperanto vortaro de Carlo Minnaja la itala vorto "collegiata" estas tradukita per "kanonika preĝejo". Tio ankaŭ eblas, ĉar la koncernita kolegio estas kolegio de kanonikoj.) [[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 06:20, 10 jun. 2026 (UTC) jwxy9pwdkwuww2s8ejb9npw44ydu3mm 0 946144 9397835 9395243 2026-06-10T10:43:38Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Finalo de la ATP-turneo]] 9397835 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Finalo de la ATP-turneo]] cyg6v8dum6s1l7f1m79u0ekyk9asbbf 0 946162 9397305 9396961 2026-06-09T18:43:58Z Kani 670 /* Reproduktado kaj vivohistorio */ 9397305 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Pavokecalo |koloro = pink |dosiero = Pavonine quetzal 01.jpg |dosiero larĝo=200px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = |dosiero2 larĝo=200px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Trogonoformaj]] ''Trogoniformes'' |familio = [[Trogonedoj]] ''Trogonidae'' |genro = ''[[Pharomachrus]]'' |specio = '''Pavokecalo''' ''P. pavoninus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2024 |title=''Pharomachrus pavoninus'' |volume=2024 |article-number=e.T22682741A263663535 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22682741A263663535.en |access-date=27a de Junio 2025}}</ref> |dunomo = ''Pharomachrus pavoninus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Johann Baptist von Spix|Spix]], 1824) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |sinonimo = |vikispecio = ''Pharomachrus pavoninus'' |komunejo = ''Pharomachrus pavoninus'' |mapo de vivoteritorioj = Pharomachrus pavoninus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Pavokecalo''' aŭ '''Pavkvecalo''' (''Pharomachrus pavoninus'') estas mezgranda birdo el la familio de [[Trogonedoj]]. Ĝi estas unu el kvin specioj de la genro ''[[Pharomachrus]]'', nome unu el la du genroj de kecaloj.<ref name=":0">{{Cite book|title=Trogons and quetzals of the world|first=Paul A.|last=Johnsgard|author-link=Paul Johnsgard|date=2000|publisher=Smithsonian Institution Press |isbn=978-1-56098-388-0 |location=Washington |oclc=42389657|url-access=registration|url=https://archive.org/details/trogonsquetzalso00john}}</ref> Ĝi troviĝas en la norda regiono de la [[Amazona pluvarbaro|Amazona baseno]], el [[Kolombio]] ĝis [[Bolivio]]. La plej rimarkindaj trajtoj helpaj por identigi ĉi tiun birdon estas ĝia plumaro, ruĝa beko (masklo; inoj havas grizajn bekojn), kaj ĝia distribuo - ĝi estas la sola kecalo okupanta la [[pluvarbaro]]n de malaltaj teroj oriente de [[Andoj]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last=Lebbin|first=Daniel J.|date=2007-09-01|title=Nesting Behavior and Nestling Care of the Pavonine Quetzal (Pharomachrus pavoninus)|journal=The Wilson Journal of Ornithology|volume=119|issue=3|pages=458–463|doi=10.1676/06-138.1|s2cid=85749023|issn=1559-4491}}</ref> == Taksonomio == La pavokecalo apartenas al la familio [[Trogonedoj]], en la ordo [[Trogonoformaj]], kiuj diferencas de aliaj birdoj ĉefe per la unika aranĝo de la piedfingro. Male al [[pegoj]] (familio [[Pegedoj]]), kiuj havas la unuan kaj kvaran piedfingrojn malantaŭen, trogonoj havas la unuan kaj duan piedfingrojn malantaŭen, dum la tria kaj kvara restas antaŭaj al la piedo. Ilia aranĝo de la piedfingro igas ilin malbone taŭgaj por marŝado aŭ saltado, kaj tial trogonoj estas plej ofte vidataj flugantaj aŭ ripozantaj sub la [[kanopeo]].<ref name=":0" /> Kelkaj specioj, kiel la endanĝerigita [[brila kecalo]], evoluigis kelkajn kompleksajn ornamajn plumojn, ekzempligante kiel la plej multaj specioj en ĉi tiu familio havas plumojn pli taŭgajn por montri, ol por flugkapablo. Trogonoj ĝenerale flugas dum mallongaj tempoperiodoj, kaj uzas rapidajn, ondiĝantajn flugilbatojn por movi ilin de unu ripozejo al la sekva.<ref name=":0" /> Interalie, ilia neefika flugado limigas ilin el migrado de mallongaj distancoj, se entute. Tamen, trogonoj kiel familio estas distribuitaj tra la mondo, pantropike, de proksimume 35°N ĝis 35°S, kaj etendiĝas de marnivelo ĝis 3500m en alteco. Trans ĉi tiu altecogradiento, malsamaj specioj okupas la diversajn vivejojn, kvankam ĉiuj specioj estas ĉefe [[fruktomanĝanto]]j, insektomanĝantoj, aŭ kombinaĵo de ambaŭ.<ref name=":0" /> Dum malsamaj molekulaj markiloj kondukas al debato pri la baza rilato de trogonoj, la plej oftaj rezultantaj filogenetikoj indikas, ke la afrikaj trogonoj estas bazaj al la hindomalajziaj kaj neotropikaj trogonoj, kaj la lastaj du estas verŝajne frataj taksonoj. Krome, la ''Trogonini'' ŝajne preskaŭ certe estas monofiletikaj.<ref>{{Cite journal|last1=Johansson|first1=U. S.|last2=Ericson|first2=P. G. P.|date=2005-05-01|title=A re-evaluation of basal phylogenetic relationships within trogons (Aves: Trogonidae) based on nuclear DNA sequences|journal=Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research|language=en|volume=43|issue=2|pages=166–173|doi=10.1111/j.1439-0469.2004.00292.x|issn=1439-0469|doi-access=free}}</ref> En aliaj studoj, la filogenetikoj produktas similajn rilatojn, metante la afrikajn trogonojn baze, sekvataj de la hindomalajziaj trogonoj, poste la [[kecaloj]], kaj fine la novmondaj trogonoj.<ref>{{Cite journal|last1=Quintero|first1=Esther|last2=Monteros|first2=Alejandro Espinosa de los|date=2011-07-01|title=Microanatomy and evolution of the nanostructures responsible for iridescent coloration in Trogoniformes (Aves)|journal=Organisms Diversity & Evolution|language=en|volume=11|issue=3|page=237|doi=10.1007/s13127-011-0049-z|s2cid=2742762|issn=1439-6092}}</ref><ref>{{Cite journal|last=de los Monteros|first=Alejandro Espinosa|date=1998|title=Phylogenetic Relationships among the Trogons|jstor=4089512|journal=The Auk|volume=115|issue=4|pages=937–954|doi=10.2307/4089512|doi-access=free}}</ref> La genro de [[kecaloj]] nome ''[[Pharomachrus]]'', distingiĝas disde aliaj novmondaj trogonoj per du ĉefaj morfologiaj trajtoj. Unue, la foresto de segildentoj sur la supra [[makzelo]], havante simplan noĉon proksime al la pinto de la beko, krom ondiĝanta rando de la [[mandiblo]]. Due, iliaj [[naztruo]]j kuŝas pli proksime unu al la alia, kaj parte kaŝiĝas sub elstara operkulo. Kecaloj pezas relative multe, ĉirkaŭ 150 ĝis 250 g, kaj ili manĝas ĉefe fruktojn. Masklaj kecaloj ankaŭ havas kvar rimarkeble longformajn kaj irizajn plumojn (specife, du parojn da mezaj supravostaj kovriloj), kiuj ofte renkontiĝas aŭ etendiĝas iomete preter la vosto.<ref name=":0" /> == Aspekto == Kiel multaj aliaj kecaloj, pavokecaloj estas sufiĉe brilkoloraj, montrante iom da seksa dikromatismo, kaj la inoj estas rimarkeble pli senkoloraj ol la maskloj. Ĝenerale, ili plej similas al la [[orkapa kecalo]] (''Pharomachrus auriceps'').<ref name=":0" /> === Masklo === [[File:Pavonine quetzal 02.jpg|thumb|Pavokecalo montranta sian ruĝan ventron.]] La plumoj de la dorso, brusto, mezaj flugilkovriloj, pugo kaj supraj vostkovriloj estas ĉiuj irizecverdaj kun nigra bazo kaj kelkaj havas bordojn bronzecajn. La plumoj sur la kapo donas orbrunan ĝis orverdan aspekton, dum la ventro elstaras brilruĝa. La ceteraj plumoj sur la flugiloj (flugilplumoj: unuarangaj, sekundaraj; pli grandaj flugilkovriloj), vostoplumoj kaj femuroj estas ĉiuj nigraj. La beko memorigas pri la ruĝo de la ventro, kaj flaviĝas ĝis la pinto. Fine, la irisoj estas ruĝecaj ĝis brunecaj, dum la kruroj kaj piedfingroj estas flavecaj ĝis brunecaj.<ref name=":0" /> Ĉe ĉi tiu specio, la nukoplumoj anstataŭ la fruntoplumoj formas hirtan kreston. Krome, la bridoplumoj estas de normala longo (t.e., ne plilongigitaj). Ĉe la flugiloj, la supraj flugilkovriloj kreskas modere longaj kaj pintaj, atingante super la unuarangaj flugilplumoj. Ĉe la vosto, la plej longaj el la supraj vostkovriloj kreskas longaj kaj pintaj, etendiĝante al aŭ iomete preter la vostoplumoj, kovrante ilin preskaŭ tute. La vostoplumoj, aliflanke, kreskas rondetaj ĉe la pintoj kaj mallarĝiĝas laŭlonge de la tri eksteraj paroj, dum la ses internaj paroj kreskas al pli malakra aŭ stumpeca fino.<ref name=":0" /> === Ino === Simila al masklo, kun plej signifaj diferencoj en la brileco de la plumaro, pli sablokolora, kaj desegnecaj vostoj. La kapo fariĝas bruna aŭ grizeca, kaj la beko estas multe pli griza kun nigra pinto. La pintoj de la flugilplumoj fariĝas multe pli sablokoloraj, kaj la abdomeno evoluas al pli brunruĝa. La vostoplumoj havas alternan strian padronon nigrablanka, kaj la supraj vostkovriloj estas pli mallongaj ol ĉe maskloj. == Distribuo kaj habitato == === Distribuo === La pavokecalo loĝas tutjare en la [[Amazona baseno]]. Ĝia teritorio transiras la limojn de Brazilo kaj Venezuelo, sudorienta Kolombio, orienta [[Ekvadoro]] kaj [[Peruo]], kaj norda [[Bolivio]]. Pli specife, ĝi troviĝas en la ŝtatoj [[Amazonio (Venezuelo)|Amazonio]] kaj [[Bolivaro (ŝtato)|Bolívar]] en Venezuelo, [[Amazonio (subŝtato)|Amazonio]] kaj [[Rorajmo]] en Brazilo, [[Beniio]] kaj [[Pando (Bolivio)|Pando]] en Bolivio, se mencii nur kelkajn. Rilate al geografiaj trajtoj, la pavokecalo ŝajne evitas la riveron [[Tapajozo]]n en la sudoriento, la riveron [[Orinoko]] en la nordo kaj la [[Andoj]]n en la okcidento. Ĝenerale, la plejparto de ĝia distribuo loĝas ene de 10°N kaj 15°S.<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal|last1=Milensky|first1=Christopher M.|last2=Hinds|first2=Wiltshire|last3=Aleixo|first3=Alexandre|last4=Maria de Fátima|first4=C. Lima|date=2005-12-01|title=Birds|journal=Bulletin of the Biological Society of Washington|volume=13|issue=1|pages=43–74|doi=10.2988/0097-0298(2005)13[43:B]2.0.CO;2|issn=0097-0298}}</ref> === Habitato === La pavokecalo estas la sola kecalo trovebla en la pluvarbaroj de malaltaj teroj de Sudameriko oriente de la Andoj. Specife, ĝia preferata vivejo ŝajne estas la ''terra firme'' arbaroj troveblaj en la Amazona baseno kaj ĉirkaŭaj regionoj. Ene de la arbaro, ĝi ŝajnas relative limigita al la pli malalta kaj meza subvegetaĵaro, variante ie ajn inter 250m kaj 1200m de alteco.<ref name=":2">{{Cite journal|last1=Naka|first1=Luciano Nicolás|last2=Stouffer|first2=P. C.|date=2004-01-01|title=Structure and organization of canopy bird assemblages in central amazonia|journal=The Auk|volume=121|issue=1|pages=88–102|doi=10.1642/0004-8038(2004)121[0088:SAOOCB]2.0.CO;2|issn=0004-8038|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Walker|first1=Barry|last2=Stotz|first2=Douglas F.|last3=Pequeño|first3=Tatiana|last4=Fitzpatrick|first4=John W.|date=2006-11-01|title=Birds of the Manu Biosphere Reserve|journal=Fieldiana Zoology|volume=110|pages=23–49|doi=10.3158/0015-0754(2006)110[23:BOTMBR]2.0.CO;2|issn=0015-0754}}</ref> Aliaj fontoj lokas ĉi tiun kecalon je pli malaltaj altitudoj, variante de marnivelo ĝis 700m. Tamen, ili restas tre arbaremaj, nur foje malsuprenirante al la arbara grundo. Kompare, ili plenumas similan ekologian rolon kiel orkapaj kecaloj, kiuj okupas la [[montarbaro]]jn norde kaj okcidente.<ref name=":0" /> == Kutimaro == La pavokecalo restas malbone studita specio, kio signifas, ke multe estas nekonata pri la specio rilate al konduto. Kelkaj studoj inkluzivas ĉi tiun kecalon en birdaj listoj, sed malofte pli detale esploras la ekologion kaj konduton de la birdo. === Manĝado === Kiel plej multaj kecaloj, ''P. pavoninus'' estas ĉefe [[fruktomanĝanto]]. Studo pri la stomakenhavo de naŭ specimenoj de ĉi tiu birdo trovis, ke ok birdoj manĝis nur diversajn fruktojn, dum la alia konsumis miksaĵon de fruktoj kaj artikuloj.<ref>{{Cite journal|last1=Remsen|first1=J. V.|last2=Hyde|first2=Mary Ann|last3=Chapman|first3=Angela|date=1993|title=The Diets of Neotropical Trogons, Motmots, Barbets and Toucans|jstor=1369399|journal=The Condor|volume=95|issue=1|pages=178–192|doi=10.2307/1369399}}</ref> Aliaj esploristoj observis similan konduton, klasifikante ilin kiel fruktomanĝantojn.<ref name=":2" /> En 2007, mallonga raporto dokumentis la manĝokonduton de paro kaj ilia novnaskito. Ĉirkaŭ duono de la dieto de la junulo konsistis el arboranoj baldaŭ post eloviĝo, dum la alia duono estis rezervita por fruktoj de diversaj formoj, grandecoj kaj koloroj. Specife, la arboranoj ŝajnis aparteni nur al du genroj: ''[[Hyla]]'' kaj ''Phyllomedusa'', dum la fruktoj venis plejparte de ''Lauraceae'' (preskaŭ duono), sekvataj de ''Euterpe precatoria'' ([[Arekacoj]]), ''Iryanthera'' sp. ([[Miristikacoj]]), ''[[Pouteria]]'' sp. (''[[Sapotaceae]]''), Guatteria kaj Unonopsis sp. (''[[Annonaceae]]''), kaj ''Tetragastris'' sp. ([[Burseracoj]]) en malkreskanta ordo de graveco. Dum la kelkaj semajnoj, kiujn bezonis por elnestiĝo, la gepatroj pliigis la proporcion de fruktoj en la dieto de la novnaskito.<ref name=":1" /> === Voĉo === {{Birdsong|species = ''Pharomachrus pavoninus''|url = http://www.xeno-canto.org/species/Pharomachrus-pavoninus}} === Reproduktado kaj vivohistorio === Ekzistas sufiĉa manko de scio pri la reprodukta konduto de pavokecaloj (kaj multaj aliaj trogonoj), precipe koncerne vidajn kaj voĉajn montrojn. Tamen, ŝajnas, ke reproduktado implikas aminduman persekutadon, iun kombinaĵon de ripozantaj kaj aeraj vidaj montroj, kaj kelkajn reciprokajn voĉajn montrojn. Ĉi tiuj birdoj ankaŭ ŝajnas esti monogamaj, kaj kunlaboras por elfosi la neston. Ili elektas nestejojn en putraj arboj, malnovaj pegotruoj, termitejoj aŭ vespejoj, kaj provizas malmultan aŭ neniun kovraĵon.<ref name=":0" /> Raportitaj suspektataj nestoj varias de 4 ĝis 9 m super la grundnivelo. La sola konfirmita raporto pri nestado de pavokecaloj priskribas la neston kiel kavan, plejparte nudan kavaĵon sufiĉe profundan por kaŝi ambaŭ plenkreskulojn, kun cirkla ĝis kojnforma enirejo. La raporto ankaŭ mencias, ke la ovodemetado enhavis du ovojn, kio estas tipa por ĉi tiu grupo. La ovoj estis palbluaj, kun kelkaj helbrunaj makuloj. La ovoj pezis inter 8,5g kaj 13,5g, kaj estis 27,6 - 28,1mm je 31,5 - 32,4mm grandaj.<ref name=":1" /> Koncerne la distribuadon de la roloj, ambaŭ seksoj partoprenis en la [[kovado]]. La maskloj ŝajne kovas dumtage, de ĉirkaŭ la 10a horo matene ĝis sunsubiro (proksime al la 6a horo vespere), dum la inoj kovas dumnokte kaj frumatene. La kovado daŭras almenaŭ 14–17 tagojn.<ref name=":1" /> Post kiam la idoj eloviĝis, la okupado de la nesto fare de plenkreskuloj rapide malpliiĝas, kaj plejparte la masklo liveras manĝaĵon al la idoj, kvankam ambaŭ gepatroj zorgas pri ili. La idoj estas malfruaj, kaj forte dependas de la gepatroj por manĝaĵo, eĉ post kiam ili elnestiĝis. La [[elnestiĝo]] okazas post ĉirkaŭ 21 tagoj, kaj la idoj daŭre dependas dum ĝis du monatoj. Ĝis tiam, la gepatroj nutras ilin surgrunde aŭ sur malaltaj branĉoj. Dum ĉi tiu periodo, la idoj estas plej vundeblaj al predantoj, kiel rabobirdoj, serpentoj kaj sciuroj.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ilia plumaro bezonas kelkajn semajnojn por plene kreski, komencante kiel miksaĵo de lanugsimilaj plumoj, pingloplumoj kaj mallongaj flavecbrunaj plumoj, kaj poste kreskigante sian plenan junulan plumaron. Komence, ili aspektas sufiĉe malsame ol siaj plenkreskaj ekvivalentoj, kun rimarkeblaj kolordiferencoj en plumoj kaj aliaj histoj. Por maskloj, oni suspektas, ke junaj maskloj bezonas ĝis tri jarojn por kreskigi sian plenan plumaron.<ref name=":0" /> ==Referencoj== {{Referencoj}} *{{cite book | title = The Helm Dictionary of Scientific Names | url = https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | first = James A. | last = Jobling | year = 2010 | location = London, UK | publisher = Christopher Helm | isbn = 978-1-4081-2501-4 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Pharomachrus pavoninus}} * Pavokecalo [http://www.xeno-canto.org/species/Pharomachrus-pavoninus fotoj kaj kantoj] ĉe Xeno-canto * Pavokecalo [https://search.macaulaylibrary.org/catalog?date.beginMonth=1&searchField=species&date.beginYear=1900&date.endYear=2017&taxonCode=pavque1&view=Grid&action=show&date.yearRange=YALL&date.endMonth=12&onlyUnrated=false&date.monthRange=M1TO12&start=0&count=30&mediaType=Audio,Photo,Video&sort=upload_date_desc&q=Pavonine%20Quetzal%20-%20Pharomachrus%20pavoninus&species=Pavonine%20Quetzal%20-%20Pharomachrus%20pavoninus fotoj] el la Macaulay Library kaj Cornell Lab of Ornithology * [http://www.hbw.com/species/pavonine-quetzal-pharomachrus-pavoninus Handbook of Birds of the World: Pavonine Quetzal] * Cornell Lab of Ornithology Neotropical Birds page on the [https://neotropical.birds.cornell.edu/Species-Account/nb/p_p_spp/overview?p_p_spp=284536 Pavonine Quetzal] * [http://www.oiseaux.net/oiseaux/quetzal.pavonin.html Oiseaux.net] * [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=pavonine+quetzal&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Pavonine quetzal photo gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210909190111/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=pavonine+quetzal&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2021-09-09 }} VIREO {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[kategorio:Trogonedoj]] [[kategorio:Neotropisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazio]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] 7vonzpss4yog3xm2lh8izhikjbu0z3a 9397513 9397305 2026-06-09T23:23:08Z Kani 670 9397513 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Pavokecalo |koloro = pink |dosiero = Pavonine quetzal 01.jpg |dosiero larĝo=200px |priskribo de dosiero = |dosiero2 = |dosiero2 larĝo=200px |priskribo de dosiero2 = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Trogonoformaj]] ''Trogoniformes'' |familio = [[Trogonedoj]] ''Trogonidae'' |genro = ''[[Pharomachrus]]'' |specio = '''Pavokecalo''' ''P. pavoninus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2024 |title=''Pharomachrus pavoninus'' |volume=2024 |article-number=e.T22682741A263663535 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22682741A263663535.en |access-date=27a de Junio 2025}}</ref> |dunomo = ''Pharomachrus pavoninus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Johann Baptist von Spix|Spix]], 1824) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |sinonimo = |vikispecio = ''Pharomachrus pavoninus'' |komunejo = ''Pharomachrus pavoninus'' |mapo de vivoteritorioj = Pharomachrus pavoninus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Pavokecalo''' aŭ '''Pavkvecalo''' (''Pharomachrus pavoninus'') estas mezgranda birdo el la familio de [[Trogonedoj]]. Ĝi estas unu el kvin specioj de la genro ''[[Pharomachrus]]'', nome unu el la du genroj de kecaloj.<ref name=":0">{{Cite book|title=Trogons and quetzals of the world|first=Paul A.|last=Johnsgard|author-link=Paul Johnsgard|date=2000|publisher=Smithsonian Institution Press |isbn=978-1-56098-388-0 |location=Washington |oclc=42389657|url-access=registration|url=https://archive.org/details/trogonsquetzalso00john}}</ref> Ĝi troviĝas en la norda regiono de la [[Amazona pluvarbaro|Amazona baseno]], el [[Kolombio]] ĝis [[Bolivio]]. La plej rimarkindaj trajtoj helpaj por identigi ĉi tiun birdon estas ĝia plumaro, ruĝa beko (masklo; inoj havas grizajn bekojn), kaj ĝia distribuo - ĝi estas la sola kecalo okupanta la [[pluvarbaro]]n de malaltaj teroj oriente de [[Andoj]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last=Lebbin|first=Daniel J.|date=2007-09-01|title=Nesting Behavior and Nestling Care of the Pavonine Quetzal (Pharomachrus pavoninus)|journal=The Wilson Journal of Ornithology|volume=119|issue=3|pages=458–463|doi=10.1676/06-138.1|s2cid=85749023|issn=1559-4491}}</ref> == Taksonomio == La pavokecalo apartenas al la familio [[Trogonedoj]], en la ordo [[Trogonoformaj]], kiuj diferencas de aliaj birdoj ĉefe per la unika aranĝo de la piedfingro. Male al [[pegoj]] (familio [[Pegedoj]]), kiuj havas la unuan kaj kvaran piedfingrojn malantaŭen, trogonoj havas la unuan kaj duan piedfingrojn malantaŭen, dum la tria kaj kvara restas antaŭaj al la piedo. Ilia aranĝo de la piedfingro igas ilin malbone taŭgaj por marŝado aŭ saltado, kaj tial trogonoj estas plej ofte vidataj flugantaj aŭ ripozantaj sub la [[kanopeo]].<ref name=":0" /> Kelkaj specioj, kiel la endanĝerigita [[brila kecalo]], evoluigis kelkajn kompleksajn ornamajn plumojn, ekzempligante kiel la plej multaj specioj en ĉi tiu familio havas plumojn pli taŭgajn por montri, ol por flugkapablo. Trogonoj ĝenerale flugas dum mallongaj tempoperiodoj, kaj uzas rapidajn, ondiĝantajn flugilbatojn por movi ilin de unu ripozejo al la sekva.<ref name=":0" /> Interalie, ilia neefika flugado limigas ilin el migrado de mallongaj distancoj, se entute. Tamen, trogonoj kiel familio estas distribuitaj tra la mondo, pantropike, de proksimume 35°N ĝis 35°S, kaj etendiĝas de marnivelo ĝis 3500m en alteco. Trans ĉi tiu altecogradiento, malsamaj specioj okupas la diversajn vivejojn, kvankam ĉiuj specioj estas ĉefe [[fruktomanĝanto]]j, insektomanĝantoj, aŭ kombinaĵo de ambaŭ.<ref name=":0" /> Dum malsamaj molekulaj markiloj kondukas al debato pri la baza rilato de trogonoj, la plej oftaj rezultantaj filogenetikoj indikas, ke la afrikaj trogonoj estas bazaj al la hindomalajziaj kaj neotropikaj trogonoj, kaj la lastaj du estas verŝajne frataj taksonoj. Krome, la ''Trogonini'' ŝajne preskaŭ certe estas monofiletikaj.<ref>{{Cite journal|last1=Johansson|first1=U. S.|last2=Ericson|first2=P. G. P.|date=2005-05-01|title=A re-evaluation of basal phylogenetic relationships within trogons (Aves: Trogonidae) based on nuclear DNA sequences|journal=Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research|language=en|volume=43|issue=2|pages=166–173|doi=10.1111/j.1439-0469.2004.00292.x|issn=1439-0469|doi-access=free}}</ref> En aliaj studoj, la filogenetikoj produktas similajn rilatojn, metante la afrikajn trogonojn baze, sekvataj de la hindomalajziaj trogonoj, poste la [[kecaloj]], kaj fine la novmondaj trogonoj.<ref>{{Cite journal|last1=Quintero|first1=Esther|last2=Monteros|first2=Alejandro Espinosa de los|date=2011-07-01|title=Microanatomy and evolution of the nanostructures responsible for iridescent coloration in Trogoniformes (Aves)|journal=Organisms Diversity & Evolution|language=en|volume=11|issue=3|page=237|doi=10.1007/s13127-011-0049-z|s2cid=2742762|issn=1439-6092}}</ref><ref>{{Cite journal|last=de los Monteros|first=Alejandro Espinosa|date=1998|title=Phylogenetic Relationships among the Trogons|jstor=4089512|journal=The Auk|volume=115|issue=4|pages=937–954|doi=10.2307/4089512|doi-access=free}}</ref> La genro de [[kecaloj]] nome ''[[Pharomachrus]]'', distingiĝas disde aliaj novmondaj trogonoj per du ĉefaj morfologiaj trajtoj. Unue, la foresto de segildentoj sur la supra [[makzelo]], havante simplan noĉon proksime al la pinto de la beko, krom ondiĝanta rando de la [[mandiblo]]. Due, iliaj [[naztruo]]j kuŝas pli proksime unu al la alia, kaj parte kaŝiĝas sub elstara operkulo. Kecaloj pezas relative multe, ĉirkaŭ 150 ĝis 250 g, kaj ili manĝas ĉefe fruktojn. Masklaj kecaloj ankaŭ havas kvar rimarkeble longformajn kaj irizajn plumojn (specife, du parojn da mezaj supravostaj kovriloj), kiuj ofte renkontiĝas aŭ etendiĝas iomete preter la vosto.<ref name=":0" /> == Aspekto == Kiel multaj aliaj kecaloj, pavokecaloj estas sufiĉe brilkoloraj, montrante iom da seksa dikromatismo, kaj la inoj estas rimarkeble pli senkoloraj ol la maskloj. Ĝenerale, ili plej similas al la [[orkapa kecalo]] (''Pharomachrus auriceps'').<ref name=":0" /> === Masklo === [[File:Pavonine quetzal 02.jpg|thumb|Pavokecalo montranta sian ruĝan ventron.]] La plumoj de la dorso, brusto, mezaj flugilkovriloj, pugo kaj supraj vostkovriloj estas ĉiuj irizecverdaj kun nigra bazo kaj kelkaj havas bordojn bronzecajn. La plumoj sur la kapo donas orbrunan ĝis orverdan aspekton, dum la ventro elstaras brilruĝa. La ceteraj plumoj sur la flugiloj (flugilplumoj: unuarangaj, sekundaraj; pli grandaj flugilkovriloj), vostoplumoj kaj femuroj estas ĉiuj nigraj. La beko memorigas pri la ruĝo de la ventro, kaj flaviĝas ĝis la pinto. Fine, la irisoj estas ruĝecaj ĝis brunecaj, dum la kruroj kaj piedfingroj estas flavecaj ĝis brunecaj.<ref name=":0" /> Ĉe ĉi tiu specio, la nukoplumoj anstataŭ la fruntoplumoj formas hirtan kreston. Krome, la bridoplumoj estas de normala longo (t.e., ne plilongigitaj). Ĉe la flugiloj, la supraj flugilkovriloj kreskas modere longaj kaj pintaj, atingante super la unuarangaj flugilplumoj. Ĉe la vosto, la plej longaj el la supraj vostkovriloj kreskas longaj kaj pintaj, etendiĝante al aŭ iomete preter la vostoplumoj, kovrante ilin preskaŭ tute. La vostoplumoj, aliflanke, kreskas rondetaj ĉe la pintoj kaj mallarĝiĝas laŭlonge de la tri eksteraj paroj, dum la ses internaj paroj kreskas al pli malakra aŭ stumpeca fino.<ref name=":0" /> === Ino === Simila al masklo, kun plej signifaj diferencoj en la brileco de la plumaro, pli sablokolora, kaj desegnecaj vostoj. La kapo fariĝas bruna aŭ grizeca, kaj la beko estas multe pli griza kun nigra pinto. La pintoj de la flugilplumoj fariĝas multe pli sablokoloraj, kaj la abdomeno evoluas al pli brunruĝa. La vostoplumoj havas alternan strian padronon nigrablanka, kaj la supraj vostkovriloj estas pli mallongaj ol ĉe maskloj. == Distribuo kaj habitato == === Distribuo === La pavokecalo loĝas tutjare en la [[Amazona baseno]]. Ĝia teritorio transiras la limojn de Brazilo kaj Venezuelo, sudorienta Kolombio, orienta [[Ekvadoro]] kaj [[Peruo]], kaj norda [[Bolivio]]. Pli specife, ĝi troviĝas en la ŝtatoj [[Amazonio (Venezuelo)|Amazonio]] kaj [[Bolivaro (ŝtato)|Bolívar]] en Venezuelo, [[Amazonio (subŝtato)|Amazonio]] kaj [[Rorajmo]] en Brazilo, [[Beniio]] kaj [[Pando (Bolivio)|Pando]] en Bolivio, se mencii nur kelkajn. Rilate al geografiaj trajtoj, la pavokecalo ŝajne evitas la riveron [[Tapajozo]]n en la sudoriento, la riveron [[Orinoko]] en la nordo kaj la [[Andoj]]n en la okcidento. Ĝenerale, la plejparto de ĝia distribuo loĝas ene de 10°N kaj 15°S.<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal|last1=Milensky|first1=Christopher M.|last2=Hinds|first2=Wiltshire|last3=Aleixo|first3=Alexandre|last4=Maria de Fátima|first4=C. Lima|date=2005-12-01|title=Birds|journal=Bulletin of the Biological Society of Washington|volume=13|issue=1|pages=43–74|doi=10.2988/0097-0298(2005)13[43:B]2.0.CO;2|issn=0097-0298}}</ref> === Habitato === La pavokecalo estas la sola kecalo trovebla en la pluvarbaroj de malaltaj teroj de Sudameriko oriente de la Andoj. Specife, ĝia preferata vivejo ŝajne estas la ''terra firme'' arbaroj troveblaj en la Amazona baseno kaj ĉirkaŭaj regionoj. Ene de la arbaro, ĝi ŝajnas relative limigita al la pli malalta kaj meza subvegetaĵaro, variante ie ajn inter 250m kaj 1200m de alteco.<ref name=":2">{{Cite journal|last1=Naka|first1=Luciano Nicolás|last2=Stouffer|first2=P. C.|date=2004-01-01|title=Structure and organization of canopy bird assemblages in central amazonia|journal=The Auk|volume=121|issue=1|pages=88–102|doi=10.1642/0004-8038(2004)121[0088:SAOOCB]2.0.CO;2|issn=0004-8038|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Walker|first1=Barry|last2=Stotz|first2=Douglas F.|last3=Pequeño|first3=Tatiana|last4=Fitzpatrick|first4=John W.|date=2006-11-01|title=Birds of the Manu Biosphere Reserve|journal=Fieldiana Zoology|volume=110|pages=23–49|doi=10.3158/0015-0754(2006)110[23:BOTMBR]2.0.CO;2|issn=0015-0754}}</ref> Aliaj fontoj lokas ĉi tiun kecalon je pli malaltaj altitudoj, variante de marnivelo ĝis 700m. Tamen, ili restas tre arbaremaj, nur foje malsuprenirante al la arbara grundo. Kompare, ili plenumas similan ekologian rolon kiel orkapaj kecaloj, kiuj okupas la [[montarbaro]]jn norde kaj okcidente.<ref name=":0" /> == Kutimaro == La pavokecalo restas malbone studita specio, kio signifas, ke multe estas nekonata pri la specio rilate al konduto. Kelkaj studoj inkluzivas ĉi tiun kecalon en birdaj listoj, sed malofte pli detale esploras la ekologion kaj konduton de la birdo. === Manĝado === Kiel plej multaj kecaloj, ''P. pavoninus'' estas ĉefe [[fruktomanĝanto]]. Studo pri la stomakenhavo de naŭ specimenoj de ĉi tiu birdo trovis, ke ok birdoj manĝis nur diversajn fruktojn, dum la alia konsumis miksaĵon de fruktoj kaj artikuloj.<ref>{{Cite journal|last1=Remsen|first1=J. V.|last2=Hyde|first2=Mary Ann|last3=Chapman|first3=Angela|date=1993|title=The Diets of Neotropical Trogons, Motmots, Barbets and Toucans|jstor=1369399|journal=The Condor|volume=95|issue=1|pages=178–192|doi=10.2307/1369399}}</ref> Aliaj esploristoj observis similan konduton, klasifikante ilin kiel fruktomanĝantojn.<ref name=":2" /> En 2007, mallonga raporto dokumentis la manĝokonduton de paro kaj ilia novnaskito. Ĉirkaŭ duono de la dieto de la junulo konsistis el arboranoj baldaŭ post eloviĝo, dum la alia duono estis rezervita por fruktoj de diversaj formoj, grandecoj kaj koloroj. Specife, la arboranoj ŝajnis aparteni nur al du genroj: ''[[Hyla]]'' kaj ''Phyllomedusa'', dum la fruktoj venis plejparte de ''Lauraceae'' (preskaŭ duono), sekvataj de ''Euterpe precatoria'' ([[Arekacoj]]), ''Iryanthera'' sp. ([[Miristikacoj]]), ''[[Pouteria]]'' sp. (''[[Sapotaceae]]''), Guatteria kaj Unonopsis sp. (''[[Annonaceae]]''), kaj ''Tetragastris'' sp. ([[Burseracoj]]) en malkreskanta ordo de graveco. Dum la kelkaj semajnoj, kiujn bezonis por elnestiĝo, la gepatroj pliigis la proporcion de fruktoj en la dieto de la novnaskito.<ref name=":1" /> === Voĉo === {{Birdsong|species = ''Pharomachrus pavoninus''|url = http://www.xeno-canto.org/species/Pharomachrus-pavoninus}} === Reproduktado kaj vivohistorio === Ekzistas sufiĉa manko de scio pri la reprodukta konduto de pavokecaloj (kaj multaj aliaj trogonoj), precipe koncerne vidajn kaj voĉajn montrojn. Tamen, ŝajnas, ke reproduktado implikas aminduman persekutadon, iun kombinaĵon de ripozantaj kaj aeraj vidaj montroj, kaj kelkajn reciprokajn voĉajn montrojn. Ĉi tiuj birdoj ankaŭ ŝajnas esti monogamaj, kaj kunlaboras por elfosi la neston. Ili elektas nestejojn en putraj arboj, malnovaj pegotruoj, termitejoj aŭ vespejoj, kaj provizas malmultan aŭ neniun kovraĵon.<ref name=":0" /> Raportitaj suspektataj nestoj varias de 4 ĝis 9 m super la grundnivelo. La sola konfirmita raporto pri nestado de pavokecaloj priskribas la neston kiel kavan, plejparte nudan kavaĵon sufiĉe profundan por kaŝi ambaŭ plenkreskulojn, kun cirkla ĝis kojnforma enirejo. La raporto ankaŭ mencias, ke la ovodemetado enhavis du ovojn, kio estas tipa por ĉi tiu grupo. La ovoj estis palbluaj, kun kelkaj helbrunaj makuloj. La ovoj pezis inter 8,5g kaj 13,5g, kaj estis 27,6 - 28,1mm je 31,5 - 32,4mm grandaj.<ref name=":1" /> Koncerne la distribuadon de la roloj, ambaŭ seksoj partoprenis en la [[kovado]]. La maskloj ŝajne kovas dumtage, de ĉirkaŭ la 10a horo matene ĝis sunsubiro (proksime al la 6a horo vespere), dum la inoj kovas dumnokte kaj frumatene. La kovado daŭras almenaŭ 14–17 tagojn.<ref name=":1" /> Post kiam la idoj eloviĝis, la okupado de la nesto fare de plenkreskuloj rapide malpliiĝas, kaj plejparte la masklo liveras manĝaĵon al la idoj, kvankam ambaŭ gepatroj zorgas pri ili. La idoj estas malfruaj, kaj forte dependas de la gepatroj por manĝaĵo, eĉ post kiam ili elnestiĝis. La [[elnestiĝo]] okazas post ĉirkaŭ 21 tagoj, kaj la idoj daŭre dependas dum ĝis du monatoj. Ĝis tiam, la gepatroj nutras ilin surgrunde aŭ sur malaltaj branĉoj. Dum ĉi tiu periodo, la idoj estas plej vundeblaj al predantoj, kiel rabobirdoj, serpentoj kaj sciuroj.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ilia plumaro bezonas kelkajn semajnojn por plene kreski, komencante kiel miksaĵo de lanugsimilaj plumoj, pingloplumoj kaj mallongaj flavecbrunaj plumoj, kaj poste kreskigante sian plenan junulan plumaron. Komence, ili aspektas sufiĉe malsame ol siaj plenkreskaj ekvivalentoj, kun rimarkeblaj kolordiferencoj en plumoj kaj aliaj histoj. Por maskloj, oni suspektas, ke junaj maskloj bezonas ĝis tri jarojn por kreskigi sian plenan plumaron.<ref name=":0" /> ==Referencoj== {{Referencoj}} *{{cite book | title = The Helm Dictionary of Scientific Names | url = https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | first = James A. | last = Jobling | year = 2010 | location = London, UK | publisher = Christopher Helm | isbn = 978-1-4081-2501-4 }} ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Pharomachrus pavoninus}} * Pavokecalo [http://www.xeno-canto.org/species/Pharomachrus-pavoninus fotoj kaj kantoj] ĉe Xeno-canto * Pavokecalo [https://search.macaulaylibrary.org/catalog?date.beginMonth=1&searchField=species&date.beginYear=1900&date.endYear=2017&taxonCode=pavque1&view=Grid&action=show&date.yearRange=YALL&date.endMonth=12&onlyUnrated=false&date.monthRange=M1TO12&start=0&count=30&mediaType=Audio,Photo,Video&sort=upload_date_desc&q=Pavonine%20Quetzal%20-%20Pharomachrus%20pavoninus&species=Pavonine%20Quetzal%20-%20Pharomachrus%20pavoninus fotoj] el la Macaulay Library kaj Cornell Lab of Ornithology * [http://www.hbw.com/species/pavonine-quetzal-pharomachrus-pavoninus Handbook of Birds of the World: Pavonine Quetzal] * Cornell Lab of Ornithology Neotropical Birds page on the [https://neotropical.birds.cornell.edu/Species-Account/nb/p_p_spp/overview?p_p_spp=284536 Pavonine Quetzal] * [http://www.oiseaux.net/oiseaux/quetzal.pavonin.html Oiseaux.net] * [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=pavonine+quetzal&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Pavonine quetzal photo gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210909190111/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=pavonine+quetzal&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2021-09-09 }} VIREO {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[kategorio:Trogonedoj]] [[kategorio:Neotropisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Venezuelo]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazio]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] bipol6sh275dj24w89gr5arnga4j4ad 0 946231 9397836 9396073 2026-06-10T10:43:48Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Flavio Sizibuto de Koimbro]] 9397836 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Flavio Sizibuto de Koimbro]] c39t9tsokro97n7tmd6163ljgvhlr6h 0 946236 9397359 9396277 2026-06-09T19:49:38Z ThomasPusch 1869 9397359 wikitext text/x-wiki {{informkesto organizaĵo | emblemo = Maillot New Jersey Devils (cropped).jpg | sidejo = [[Newark]], [[Nov-Ĵerzejo]]<ref name="Newark"/> | trejnisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} <small>(ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P286|qualifier=P580}})</small> }} [[dosiero:Pudcentnewarkjeh.JPG|eta|300ra|maldekstra|{{centre|la arena stadiono ''{{#invoke:Wikidata|claim|P115|parameter=link}}''}}]] [[dosiero:Prudential Center (55183935068).jpg|300ra|maldekstra|{{centre|jen en plena fronto}}]] '''Diabloj de Nov-Ĵerzejo''' - {{l-en|New Jersey Devils}}, "Nov-Ĵerzejaj Diabloj" - estas sporta klubo de [[glacihokeo]] kun bazo en la usona urbego [[Newark]],<ref name="Newark">La plej multaj diverslingvaj artikoloj pri la teamo konfirmas sidejon en [[Newark]], [[Nov-Ĵerzejo]], sed vikidatumoj varie asertas sidejon en [[East Rutherford]], Nov-Ĵerzejo. Pri tio ne troveblas ekstervikipedia konfirmo, la teama retejo ankaŭ konfirmas oficialan adreson ''New Jersey Devils, Prudential Center, 25 Lafayette St., Newark, NJ 07102''.</ref> [[subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Nov-Ĵerzejo]] de [[Usono]]. Ĝi estas aparte konata pro sia sukcesa profesia unua vira teamo, kiu estas signifa parto de la nordamerika [[Nacia Hokea Ligo]] (NHL, {{lang-en|National Hockey League}}; {{lang-fr|Ligue nationale de hockey}}, LNH). La teamo fondiĝis en {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} kaj daŭrigas la agadon de antaŭa teamo nomita ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1365|parameter=link}}''. Ĉeftrejnisto de la teamo ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P286|qualifier=P580}} estas ''{{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}}''. Siajn hejmajn matĉojn la teamo plenumas en la stadiono ''{{#invoke:Wikidata|claim|P115|parameter=link}}'' - ĝis 2007 la hejma areno estis la plurfaka halo ''[[Izod Center]]''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) {{teamoj de la nordamerika Nacia Hokea Ligo}} {{ĝermo|glacihokeo}} [[Kategorio:Glacihokeaj teamoj en Usono]] [[Kategorio:Newark]] rnhvoxrgg6opwx8964k8b7chb7nkh0j 9397362 9397359 2026-06-09T19:52:56Z ThomasPusch 1869 9397362 wikitext text/x-wiki {{informkesto organizaĵo | emblemo = Maillot New Jersey Devils (cropped).jpg | sidejo = [[Newark]], [[Nov-Ĵerzejo]]<ref name="Newark"/> | trejnisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} <small>(ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P286|qualifier=P580}})</small> }} [[dosiero:Pudcentnewarkjeh.JPG|eta|300ra|maldekstra|{{centre|la arena stadiono ''{{#invoke:Wikidata|claim|P115|parameter=link}}''}}]] [[dosiero:Prudential Center (55183935068).jpg|300ra|maldekstra|{{centre|jen en plena fronto}}]] '''Diabloj de Nov-Ĵerzejo''' - {{l-en|New Jersey Devils}}, "Nov-Ĵerzejaj Diabloj" - estas sporta klubo de [[glacihokeo]] kun bazo en la usona urbego [[Newark]],<ref name="Newark">La plej multaj diverslingvaj artikoloj pri la teamo konfirmas sidejon en [[Newark]], [[Nov-Ĵerzejo]], sed vikidatumoj varie asertas sidejon en [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]], Nov-Ĵerzejo. Pri tio ne troveblas ekstervikipedia konfirmo, la teama retejo ankaŭ konfirmas oficialan adreson ''New Jersey Devils, Prudential Center, 25 Lafayette St., Newark, NJ 07102''.</ref> [[subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Nov-Ĵerzejo]] de [[Usono]]. Ĝi estas aparte konata pro sia sukcesa profesia unua vira teamo, kiu estas signifa parto de la nordamerika [[Nacia Hokea Ligo]] (NHL, {{lang-en|National Hockey League}}; {{lang-fr|Ligue nationale de hockey}}, LNH). La teamo fondiĝis en {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} kaj daŭrigas la agadon de antaŭa teamo nomita ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1365|parameter=link}}''. Ĉeftrejnisto de la teamo ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P286|qualifier=P580}} estas ''{{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}}''. Siajn hejmajn matĉojn la teamo plenumas en la stadiono ''{{#invoke:Wikidata|claim|P115|parameter=link}}'' - ĝis 2007 la hejma areno estis la plurfaka halo ''[[Izod Center]]''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{en}}) {{teamoj de la nordamerika Nacia Hokea Ligo}} {{ĝermo|glacihokeo}} [[Kategorio:Glacihokeaj teamoj en Usono]] [[Kategorio:Newark]] li5bqjoxkqcfh7giy1s21nukrbhj09t 0 946240 9397245 9396137 2026-06-09T15:10:04Z Tirolischleioans 254019 9397245 wikitext text/x-wiki [[file:Coat of arms of Osório Citora Afonso.svg|eta|blazono de Osório Citora Afonso, kiam li estis helpepiskopo en Maputo, kun la moto: ''Via vorto estas lumo por miaj piedoj'']] [[File:Osorio Citora.jpg|thumb|la episkopo en 2025]] '''Osório CITORA AFONSO''' (naskiĝinta la {{Daton|6|5|1972}} en Ribauè/ [[Provinco Nampula]], mortinta la {{Daton|6|6|2026}} en [[Quelimane]]) estis [[mozambiko|mozambika]] [[katolika Eklezio|romkatolika]] ordena animzorganto kaj episkopo de la Episkoplando Quelimane. ==Vivo == Citora Afonso eniris konventon de la Consolata-misiisto studonte filozofion ĉe la porpastra Aŭgusteno-seminario en [[Matola]] kaj teologion ĉe la ''Instituto Sankta Eŭgeno de Mazenod'' je [[Kinŝaso]]. En la 21.6.2001 li faris solenajn votojn Kinŝase kaj havis sian ordinacion en la 3.11.2002<ref>[https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2023/09/21/0649/01442.html#MONZA "Nomina di vescovo ausiliare di Maputo (Mozambico)"] - ĉe: ''Sala stampa della Santa Sede,'' 21.9.2023</ref> Post la ordiniĝo li estis ĝis 2005 akvita en la paroĥa animzorgado kaj poste regiona konsilisto de sia ordeno en la [[Demokratia Respubliko Kongo]]. Inter 2006-10 li studis en [[Romo]] ĉe la [[Pontifika Instituto Biblia]] kaj akiris la licencion pri biblia teologio. Kromajn studojn li faris en 2008-09 ĉe la [[Hebrea Universitato de Jerusalemo]] kaj en 2010-11 ĉe [[Franca Biblia kaj Arkeologia Lernejo de Jerusalemo|EBAF]]]. Inter 2008-10 li estis anko de la ĉefa konsilantaro de sia ordeno. Inter 2011-13 li estis surloka kunabloranot de la Apostola nunciejo en Kiŝaso kaj trejnisto kaj ekonomikulo ĉe la teologia seminario de Kinŝaso. Inter 2014-16 li estiss la [[kristanigo|misiian]] centron de la Episkopujo [[Vittorio Veneto]] kaj superioro de ''Casa Milaico'' en [[Treviso]]. Sekvis estado por unu jaro en la regiona konsilio por Italujo kaj trejnisteco ĉe la Internacia teologia seminario Bravetta je Romo. En 2017 li fariĝis kunlaboranto de la [[Dicasterium por evangelizado|Dikasterio por evangelizado]]; ĝis nomumiĝo helpepiskopeca li deĵoris tie ĉi en la sekrio pri novkristanigo kaj administro de novaj eklezieroj. Lia papa moŝto [[Francisko (papo)|Francisko]] nomumis lin en al 21.9.2023 [[titulara episkopo]] de Putia ([[Numidio]]) kaj helpepiskopo por Maputo. La episkopa ordinacio estis fare de Luiis Antonio Tagle en la 28.1.2024 en [[Nampula]], kune kun [[Inácio Saure]] kaj [[João Carlos Hatoa Nunes]]. En la 25.6.2025, Afonso fariĝis episkopo de Quelimane.<ref>[https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2025/07/25/0518/00929.html# "Nomina del Vescovo di Quelimane (Mozambico)"] - gazetara buroo de la Sankta Seĝo, 25.72025</ref> De la 10.4.206 Citora Afonso estis pluse apostola administranto de la neokupita Arkiepiskoplando [[Beira]]. Matene de la 6.6.2026 Citora Afonso troviĝis mortpafita en la episkopa rezidejo. Verŝajne temis pri murdo.<ref>[https://sicnoticias.pt/pais/2026-06-06-morreu-osorio-afonso-bispo-de-quelimane-no-centro-de-mocambique-e1a41038 "Morreu Osório Afonso, bispo de Quelimane no centro de Moçambique"] - ĉe: ''sicnoticias.pt,''6.6.2026</ref><ref>[https://www.domradio.de/artikel/bischof-von-quelimane-mosambik-erschossen-aufgefunden-worden "Bischof von Quelimane in Mosambik erschossen aufgefunden worden"] - ĉe: ''domradio.de,'' 7.6.2026</ref> == Eksteraj ligiloj == * [https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bcitafo.html Citoria Afonso ene de la katolika hierarkio] * [https://gcatholic.org/dioceses/diocese/quel0#75364 internacia listo de episkopoj] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Citora Afonso, Osorio}} [[Kategorio:Mozambiko]] [[Kategorio:Romkatolikaj episkopoj]] [[Kategorio:Misiistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1972]] [[Kategorio:Mortintoj en 2026]] or4qe8mco9y1a4wuhsioiq40h8picjs 0 946297 9397140 9396732 2026-06-09T13:57:49Z Tirolischleioans 254019 /* Verkoj */ 9397140 wikitext text/x-wiki '''Franz Anton PILGRAM''' (naskiĝinta la {{daton|7|6|1699}} en [[feldkirchen (Karintio)|Feldkirchen]], mortinta la {{daton|28|10|1761}} en [[Vieno]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] arĥitekto de la [[baroko]]. Trejniĝis li i.a. de [[Johann Lucas von Hildebrandt]]. En la jaro 1862-a la viena distrikto [[Margareten]] nomis laŭ li la straton ''Pilgramgasse'' kaj kvin jarojn pli malfrue la ponton ''Pilgrambrücke''. Filo lia estis la astronomo kaj meteologo [[Anton Pilgram (astronomo)|Anton Pilgram]]. == Verkoj == [[file:Fertorakos Episcopal palace-01.jpg|eta|ĉefepiskopa palaco je Fertőrákos]] * 1743–1748: alikonstruo de la klostro [[Elizabetaninoj]] kaj novkonstruo de ilia kirko en [[landstraße (Vieno)|Landstraße]]. * [[Kastelo Ruegers]] apud [[Hardegg]] * finfaro de konvento Göttweig (je [[Furth bei Göttweig]]) * 1745–1761: alikonstruo de la premonstrata Louka-monaĥejo en [[Znojmo]] * plano por la ermitejo de Majk apud [[Tatabánya]] * baroka kirko por la [[abatejo de Szentgotthárd]] * alikonstruo de la Rottal-palaco ([[Innere Stadt (Vieno)]] * planfaro por la arkiepiskopa rezidejo je [[Fertőrákos]] * la premonstrata konvento de [[Jasov]] == Preferita ŝtonrompejo == Por multaj gravaj domeroj li preferis duregan kalkan ŝtonon kiu estis eksploatataj apud [[Kaisersteinbruch]]. Pilgram kunlaboris ĉi-rilate i.a. kun la skulptistoj [[Simon Sasslaber]], [[Franz Trumler]], [[Elias Hügel]], [[Johann Baptist Regondi]].<ref>Helmuth Furch: ''Historisches Lexikon Kaisersteinbruch.'' Volumo 2: ''I–Z''. Indekso: Pilgram Franz Anton. Museums- und Kulturverein Kaisersteinbruch, Bruckneudorf-Kaisersteinbruch 2004.</ref><ref>[https://jeroen.pro/obermayer-schindelar/images/2/5/eaaa2f6d15d1ef178cfae2c7552.pdf ''Historisches Lexikon Kaisersteinbruch''. Volumo 2: ''I–Z''] (PDF).</ref> == Literaturo == * Thomas Korth: "Franz Anton Pilgram und der Bau des Elisabethinenklosters in Linz" - ĉe: ''Jahrbuch des Oberösterreichischen Musealvereines.'' Volumo 120. Linz 1975, p. 225–235. * Pal Voit: ''Franz Anton Pilgram (1699–1761).'' Budapest 1982. * Nina Kallina: ''Das ehemalige Stadtbancogebäude, Wien I, Singerstraße 17–19. Der Bau des Architekten Franz Anton Pilgram.'' Bakalaŭriĝa faklaboraĵo, Wien 2009. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Pilgram, Franz Anton}} [[Kategorio:Aŭstraj arkitektoj]] [[Kategorio:Baroka arto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1699]] [[Kategorio:Mortintoj en 1761]] [[Kategorio:Mortintoj en Vieno]] 7ab8106192hosk0yp9wi3hnzpb1racm 9397144 9397140 2026-06-09T14:01:12Z Tirolischleioans 254019 /* Verkoj */ 9397144 wikitext text/x-wiki '''Franz Anton PILGRAM''' (naskiĝinta la {{daton|7|6|1699}} en [[feldkirchen (Karintio)|Feldkirchen]], mortinta la {{daton|28|10|1761}} en [[Vieno]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] arĥitekto de la [[baroko]]. Trejniĝis li i.a. de [[Johann Lucas von Hildebrandt]]. En la jaro 1862-a la viena distrikto [[Margareten]] nomis laŭ li la straton ''Pilgramgasse'' kaj kvin jarojn pli malfrue la ponton ''Pilgrambrücke''. Filo lia estis la astronomo kaj meteologo [[Anton Pilgram (astronomo)|Anton Pilgram]]. == Verkoj == [[file:Fertorakos Episcopal palace-01.jpg|eta|ĉefepiskopa palaco je Fertőrákos]] * 1743–1748: alikonstruo de la klostro [[Elizabetaninoj]] kaj novkonstruo de ilia kirko en [[landstraße (Vieno)|Landstraße]]. * [[Kastelo Ruegers]] apud [[Hardegg]] * finfaro de konvento Göttweig (je [[Furth bei Göttweig]]) * 1745–1761: alikonstruo de la premonstrata Louka-monaĥejo en [[Znojmo]] * plano por la ermitejo de Majk apud [[Tatabánya]] * baroka kirko por la [[abatejo de Szentgotthárd]] * alikonstruo de la Rottal-palaco ([[Innere Stadt (Vieno)]] * planfaro por la [[episkopa kastelo de Fertőrákos]] * la premonstrata konvento de [[Jasov]] == Preferita ŝtonrompejo == Por multaj gravaj domeroj li preferis duregan kalkan ŝtonon kiu estis eksploatataj apud [[Kaisersteinbruch]]. Pilgram kunlaboris ĉi-rilate i.a. kun la skulptistoj [[Simon Sasslaber]], [[Franz Trumler]], [[Elias Hügel]], [[Johann Baptist Regondi]].<ref>Helmuth Furch: ''Historisches Lexikon Kaisersteinbruch.'' Volumo 2: ''I–Z''. Indekso: Pilgram Franz Anton. Museums- und Kulturverein Kaisersteinbruch, Bruckneudorf-Kaisersteinbruch 2004.</ref><ref>[https://jeroen.pro/obermayer-schindelar/images/2/5/eaaa2f6d15d1ef178cfae2c7552.pdf ''Historisches Lexikon Kaisersteinbruch''. Volumo 2: ''I–Z''] (PDF).</ref> == Literaturo == * Thomas Korth: "Franz Anton Pilgram und der Bau des Elisabethinenklosters in Linz" - ĉe: ''Jahrbuch des Oberösterreichischen Musealvereines.'' Volumo 120. Linz 1975, p. 225–235. * Pal Voit: ''Franz Anton Pilgram (1699–1761).'' Budapest 1982. * Nina Kallina: ''Das ehemalige Stadtbancogebäude, Wien I, Singerstraße 17–19. Der Bau des Architekten Franz Anton Pilgram.'' Bakalaŭriĝa faklaboraĵo, Wien 2009. == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Pilgram, Franz Anton}} [[Kategorio:Aŭstraj arkitektoj]] [[Kategorio:Baroka arto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1699]] [[Kategorio:Mortintoj en 1761]] [[Kategorio:Mortintoj en Vieno]] 9ko4gve44b9mrgwr822w6nzongqsqgv 0 946318 9397136 9396953 2026-06-09T13:54:26Z Arbarulo 135469 forigas anglalingvan proncon 9397136 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Charles-François DAUBIGNY''' ({{IPA|ʃaʁl fʁɑ̃swa dobiɲi}} ((naskiĝis la 15-an de februaro 1817 en [[Parizo]] - mortis la 19-an de februaro 1878 samloke) estis franca pentristo, unu el la membroj de la [[skolo de Barbizon]], kaj estas konsiderata grava antaŭulo de [[impresionismo]]. Li ankaŭ estis produktiva [[Gravurado|presaĵisto]], plejparte per [[akvaforto]], kaj unu el la ĉefaj artistoj kiuj uzis la teknikon de kliŝovitro ({{L-fr|cliché verre}}, [[d:Q1362412]]). Liaj studentoj inkluzivis John Joseph Enneking (1841-1916), [[Alfred Roll]] (1846-1919), kaj [[António Carvalho de Silva Porto|António Carvalho da Silva Porto]] (1850-1893). La filo de la artisto, Karl Pierre Daubigny (1846-1886), ankaŭ estis pentristo. La artmuzeo [[Luvro]] en Parizo havas du relative grandajn pejzaĝojn de Daubigny, sed neniun el la pli malgrandaj el la tempo laŭlonge de la akvofluoj, kiuj nuntempe estas konsiderataj liaj plej bonaj. [[Dosiero:Voyage_en_bateau_-_estampe_-_Croquis_à_l'eau_forte_par_Daubigny_1862_-_par_Daubigny_-_estampe_-_btv1b525019505_(16_of_19)_(cropped).jpg|maldekstre|eta|280ra|Memportreto de Daubigny pentranta en sia flosanta studio, el ''Voyage en Bateau''.<ref name="Newhouse">{{Cite web|last=Newhouse|first=Jill|date=January 2015|title=Charles F. Daubigny: Drawings for Le Voyage en Bateau|url=http://www.jillnewhouse.com/catalogues/daubigny-drawings-for-voyage-en-bateau|website=Jill Newhouse Gallery}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b525019505/|title=Voyage en bateau : [estampe] : Croquis à l'eau forte par Daubigny 1862|website=gallica.bnf.fr}}</ref>]] <!--[[Dosiero:Monumento de Charles-François Daubigny en Auvers-sur-Oise.jpg|eta|280ra|Monumento honore al la pentristo en [[Auvers-sur-Oise]]]]--> [[Dosiero:WLANL_-_artanonymous_-_Daubigny's_Garden.jpg|eta|280ra|''La Ĝardeno de Daubigny'', pentrita de [[Vincent van Gogh]] en 1890.]] == Vivo == Daubigny estis lernanto de sia patro, miniaturpentristo, kaj de [[Paul Delaroche]]. Li jam partoprenis ekspoziciojn kun pejzaĝoj en klasika stilo ekde 1838, sed nur atingis plenan disvolviĝon kaj ĝeneralan rekonon komence de la 1850-aj jaroj. Lia celo estis liberigi la pejzaĝon de la poeziaj kaj subjektivaj elementoj, kiujn, laŭ lia opinio, romantikuloj kiel [[Narciso Virgilio Díaz de la Peña]], [[Jules Dupré]] kaj [[Théodore Rousseau]] atribuis al ĝi, kaj liveri senornaman kaj rektan bildigon de la naturo. La personaj sentoj de la pentristo ne devus influi la bildigon de tio, kion li vidis. Tamen, Daubigny trovis sin, kune kun la jam menciitaj artistoj, en la [[Skolo de Barbizon]]. Liaj skizoj, kiujn Daubigny ofte kreis kiel [[Akvarelo|akvarelojn]], estis konsiderataj "belaj, plaĉaj kaj poeziaj" kaj de la publiko kaj de la artkritikistoj. Kvankam Daubigny faris nenion por atingi tion, la pejzaĝaj pentraĵoj, kiujn li kreis surbaze de ĉi tiuj preparaj skizoj, ankaŭ estis klasifikitaj kiel "poeziaj". Tamen, li ne intencis plenigi ilin per poezia etoso, kaj por eviti ajnan suspekton pri konscia poezia allogo, li elektis la plej neallogajn kaj modestajn temojn, strebante nur al absoluta [[vero]]. Tamen, certa etosa elemento ĉiam difinis la tonon por lia delikata kolorigo. Komence, liaj motivoj estis belaj printempaj pejzaĝoj kun florantaj fruktarboj kaj trankvila akvo. Ekde la 1860-aj jaroj, la bildoj karakteriziĝas per serioza grandiozeco. Per sia malvarmeta kolorskalo, Daubigny enkondukis novaĵon en pejzaĝa arto. La freŝeco de liaj desegnaĵoj kaj pentraĵoj sugestas impresionismon. Pluraj el liaj verkoj estas en la Luvro. Precipe rimarkinda estas lia klopodo konservi la spontanecon asociitajn kun subĉiela pentrado en siaj ekspoziciaj pentraĵoj. Pro tio, li ricevis multan laŭdon en sia tempo, sed ankaŭ severan kritikon. Tamen, Daubigny restis fidela al sia stilo kaj, en la 1860-aj jaroj, forte influis [[Impresionismo|Impresionismon]] per sia plastika apliko de farbo kaj rapidaj peniktiroj. Li ekloĝis en [[Auvers-sur-Oise]] en 1860 kaj, ekde 1856, ofte vojaĝis laŭ [[Sejno]] kaj Oise en studia boato serĉante taŭgajn naturajn temojn. [[Claude Monet]] adoptis de li la praktikon pentri el boato.<ref name="Siegal">{{cite news|last=Siegal|first=Nina|date=October 20, 2016|title=Exploring Daubigny, Through His Influence on van Gogh|url=https://www.nytimes.com/2016/10/20/arts/design/van-gogh-museum-traces-daubigny-influence.html|work=The New York Times|location=|publisher=|access-date=April 21, 2026}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="160"> Dosiero:Pièce_d'eau_sous-bois_(Daubigny).jpg|alternative=Pool Beneath Trees (1850), Museum of Modern Art André Malraux, Le Havre| ''Naĝejo Sub Arboj'' (1850), Muzeo de Moderna Arto André Malraux, [[Havro]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Harvest_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Harvest (1851), Musée d'Orsay, Paris| ''La Rikolto'' (1851), [[Musée d'Orsay|Muzeo d'Orsay]], [[Parizo]] Dosiero:Charles-Franҫois_Daubigny_-_The_Ponds_of_Gylieu_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Ponds of Gylieu (1853), Cincinnati Art Museum| ''La Lagetoj de Gylieu'' (1853), Arta Muzeo de Cincinnati Dosiero:Brooklyn_Museum_-_The_River_Seine_at_Mantes_-_Charles-François_Daubigny.jpg|alternative=The River Seine at Mantes (1856), Brooklyn Museum| ''La Rivero Sejno ĉe Mantes'' (1856), [[Broklina Muzeo|Brooklyn Museum]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Le_printemps_-_Google_Art_Project.jpg|Charles-François Daubigny, ''Printempo'' (1862) Dosiero:Charles_François_Daubigny_-_Banks_of_the_Oise.jpg|alternative=Banks of the Oise (1863), Saint Louis Art Museum| ''Bankoj de la Oise'' (1863), Arta Muzeo de Sankta Luiso Dosiero:The_Creek_(1863).jpg|alternative=The Creek (1863), Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts| ''La Creek'' (1863), Clark Art Institute, Williamstown, Masaĉuseco Dosiero:Charles_François_Daubigny_-_Twilight_-_Walters_37128.jpg|alternative=Twilight (1866), Walters Art Museum, Baltimore| ''Krepusko'' (1866), [[Walters Art Museum]], [[Baltimore (Marilando)|Baltimoro]] Dosiero:The_Bridge_between_Persan_and_Beaumont-sur-Oise.jpg|alternative=The Bridge between Persan and Beaumont-sur-Oise (1867), Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts| ''La Ponto inter Persan kaj Beaumont-sur-Oise'' (1867), Clark Art Institute, Williamstown, Masaĉuseco Dosiero:Charles-François_Daubigny_005.jpg|alternative=La Confluence de la Seine et de l'Oise (1868), Museum of Fine Arts, Budapest| ''La Confluence de la Seine et de l'Oise'' (1868), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], [[Budapeŝto]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Les_blanchisseuses_(1870s).jpg|alternative=Les Blanchisseuses (1870–1874), The Frick Collection, New York| ''Les Blanchiseuses'' (1870-1874), [[Kolekto Frick|The Frick Collection]], [[Novjorko|New York]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Les_Sables-d'Olonne_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Les Sables-d'Olonne, Artizon Museum, Tokyo| ''[[Les Sables-d'Olonne]]'', Artizon Museum, [[Tokio]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Bateaux_sur_la_côte_à_Étaples_(1871).jpg|alternative=Boats on the Seacoast at Étaples (1871), Metropolitan Museum of Art, New York| ''Boatoj sur la Marbordo ĉe [[Étaples]]'' (1871), [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Les_Laveuses_-_Charles_Francois_Daubigny_-_ABDAG003149.jpg| ''Les Laveuses'' (1873), Aberdeen Art Gallery Dosiero:Lever_de_lune_à_Auvers_ou_le_retour_du_troupeau.jpg|alternative=Lever de lune à Auvers, or Le Retour du troupeau (1878), Montreal Museum of Fine Arts| ''Lever de lune à Auvers'', aŭ ''Le Retour du troupeau'' (1878), Montreala Belarta Muzeo Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Farm_at_Kerity,_Brittany_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Farm at Kerity, Kunstmuseum Den Haag, The Hague| ''Bieno ĉe Kerity'', Kunstmuseum Den Haag, [[Hago]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * ''La Ĝardeno de Daubigny'', pentrita tri fojojn de [[Vincent van Gogh]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://museedaubigny.com/ Musée Daubigny], Auvers-sur-Oise, Francio. * [http://www.atelier-daubigny.com La Maison-Atelier de Daubigny], la hejmo kaj studio de la artisto en Auvers-sur-Oise, Francio, ornamita per ampleksaj murpentraĵoj de Daubigny, lia filo Karl, kaj liaj amikoj [[Jean-Baptiste Camille Corot|Corot]], [[Honoré Daumier|Daumier]], kaj {{Ill|Achille Oudinot|fr}}. * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b525019505/ ''Voyage en boato''], ĉiuj 19 bildoj el la albumo de akvafortoj de Daubigny prezentantaj la vivon sur lia ŝvebanta studio. * [http://www.rehs.com/Charles_Francois_Daubigny_Bio.html Charles-François Daubigny] -bio ĉe Rehs Galleries. * [https://www.askart.com/artist/Charles_Francois_Daubigny/9000031/Charles_Francois_Daubigny.aspx Charles-François Daubigny] bio ĉe askart.com. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Daubigny, Charles}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] 5y1iic51hq5i005ucr7sgsxei9zoyfo 9397137 9397136 2026-06-09T13:55:04Z Arbarulo 135469 9397137 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Charles-François DAUBIGNY''' ([{{IPA|ʃaʁl fʁɑ̃swa dobiɲi}}] ((naskiĝis la 15-an de februaro 1817 en [[Parizo]] - mortis la 19-an de februaro 1878 samloke) estis franca pentristo, unu el la membroj de la [[skolo de Barbizon]], kaj estas konsiderata grava antaŭulo de [[impresionismo]]. Li ankaŭ estis produktiva [[Gravurado|presaĵisto]], plejparte per [[akvaforto]], kaj unu el la ĉefaj artistoj kiuj uzis la teknikon de kliŝovitro ({{L-fr|cliché verre}}, [[d:Q1362412]]). Liaj studentoj inkluzivis John Joseph Enneking (1841-1916), [[Alfred Roll]] (1846-1919), kaj [[António Carvalho de Silva Porto|António Carvalho da Silva Porto]] (1850-1893). La filo de la artisto, Karl Pierre Daubigny (1846-1886), ankaŭ estis pentristo. La artmuzeo [[Luvro]] en Parizo havas du relative grandajn pejzaĝojn de Daubigny, sed neniun el la pli malgrandaj el la tempo laŭlonge de la akvofluoj, kiuj nuntempe estas konsiderataj liaj plej bonaj. [[Dosiero:Voyage_en_bateau_-_estampe_-_Croquis_à_l'eau_forte_par_Daubigny_1862_-_par_Daubigny_-_estampe_-_btv1b525019505_(16_of_19)_(cropped).jpg|maldekstre|eta|280ra|Memportreto de Daubigny pentranta en sia flosanta studio, el ''Voyage en Bateau''.<ref name="Newhouse">{{Cite web|last=Newhouse|first=Jill|date=January 2015|title=Charles F. Daubigny: Drawings for Le Voyage en Bateau|url=http://www.jillnewhouse.com/catalogues/daubigny-drawings-for-voyage-en-bateau|website=Jill Newhouse Gallery}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b525019505/|title=Voyage en bateau : [estampe] : Croquis à l'eau forte par Daubigny 1862|website=gallica.bnf.fr}}</ref>]] <!--[[Dosiero:Monumento de Charles-François Daubigny en Auvers-sur-Oise.jpg|eta|280ra|Monumento honore al la pentristo en [[Auvers-sur-Oise]]]]--> [[Dosiero:WLANL_-_artanonymous_-_Daubigny's_Garden.jpg|eta|280ra|''La Ĝardeno de Daubigny'', pentrita de [[Vincent van Gogh]] en 1890.]] == Vivo == Daubigny estis lernanto de sia patro, miniaturpentristo, kaj de [[Paul Delaroche]]. Li jam partoprenis ekspoziciojn kun pejzaĝoj en klasika stilo ekde 1838, sed nur atingis plenan disvolviĝon kaj ĝeneralan rekonon komence de la 1850-aj jaroj. Lia celo estis liberigi la pejzaĝon de la poeziaj kaj subjektivaj elementoj, kiujn, laŭ lia opinio, romantikuloj kiel [[Narciso Virgilio Díaz de la Peña]], [[Jules Dupré]] kaj [[Théodore Rousseau]] atribuis al ĝi, kaj liveri senornaman kaj rektan bildigon de la naturo. La personaj sentoj de la pentristo ne devus influi la bildigon de tio, kion li vidis. Tamen, Daubigny trovis sin, kune kun la jam menciitaj artistoj, en la [[Skolo de Barbizon]]. Liaj skizoj, kiujn Daubigny ofte kreis kiel [[Akvarelo|akvarelojn]], estis konsiderataj "belaj, plaĉaj kaj poeziaj" kaj de la publiko kaj de la artkritikistoj. Kvankam Daubigny faris nenion por atingi tion, la pejzaĝaj pentraĵoj, kiujn li kreis surbaze de ĉi tiuj preparaj skizoj, ankaŭ estis klasifikitaj kiel "poeziaj". Tamen, li ne intencis plenigi ilin per poezia etoso, kaj por eviti ajnan suspekton pri konscia poezia allogo, li elektis la plej neallogajn kaj modestajn temojn, strebante nur al absoluta [[vero]]. Tamen, certa etosa elemento ĉiam difinis la tonon por lia delikata kolorigo. Komence, liaj motivoj estis belaj printempaj pejzaĝoj kun florantaj fruktarboj kaj trankvila akvo. Ekde la 1860-aj jaroj, la bildoj karakteriziĝas per serioza grandiozeco. Per sia malvarmeta kolorskalo, Daubigny enkondukis novaĵon en pejzaĝa arto. La freŝeco de liaj desegnaĵoj kaj pentraĵoj sugestas impresionismon. Pluraj el liaj verkoj estas en la Luvro. Precipe rimarkinda estas lia klopodo konservi la spontanecon asociitajn kun subĉiela pentrado en siaj ekspoziciaj pentraĵoj. Pro tio, li ricevis multan laŭdon en sia tempo, sed ankaŭ severan kritikon. Tamen, Daubigny restis fidela al sia stilo kaj, en la 1860-aj jaroj, forte influis [[Impresionismo|Impresionismon]] per sia plastika apliko de farbo kaj rapidaj peniktiroj. Li ekloĝis en [[Auvers-sur-Oise]] en 1860 kaj, ekde 1856, ofte vojaĝis laŭ [[Sejno]] kaj Oise en studia boato serĉante taŭgajn naturajn temojn. [[Claude Monet]] adoptis de li la praktikon pentri el boato.<ref name="Siegal">{{cite news|last=Siegal|first=Nina|date=October 20, 2016|title=Exploring Daubigny, Through His Influence on van Gogh|url=https://www.nytimes.com/2016/10/20/arts/design/van-gogh-museum-traces-daubigny-influence.html|work=The New York Times|location=|publisher=|access-date=April 21, 2026}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="160"> Dosiero:Pièce_d'eau_sous-bois_(Daubigny).jpg|alternative=Pool Beneath Trees (1850), Museum of Modern Art André Malraux, Le Havre| ''Naĝejo Sub Arboj'' (1850), Muzeo de Moderna Arto André Malraux, [[Havro]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Harvest_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Harvest (1851), Musée d'Orsay, Paris| ''La Rikolto'' (1851), [[Musée d'Orsay|Muzeo d'Orsay]], [[Parizo]] Dosiero:Charles-Franҫois_Daubigny_-_The_Ponds_of_Gylieu_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Ponds of Gylieu (1853), Cincinnati Art Museum| ''La Lagetoj de Gylieu'' (1853), Arta Muzeo de Cincinnati Dosiero:Brooklyn_Museum_-_The_River_Seine_at_Mantes_-_Charles-François_Daubigny.jpg|alternative=The River Seine at Mantes (1856), Brooklyn Museum| ''La Rivero Sejno ĉe Mantes'' (1856), [[Broklina Muzeo|Brooklyn Museum]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Le_printemps_-_Google_Art_Project.jpg|Charles-François Daubigny, ''Printempo'' (1862) Dosiero:Charles_François_Daubigny_-_Banks_of_the_Oise.jpg|alternative=Banks of the Oise (1863), Saint Louis Art Museum| ''Bankoj de la Oise'' (1863), Arta Muzeo de Sankta Luiso Dosiero:The_Creek_(1863).jpg|alternative=The Creek (1863), Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts| ''La Creek'' (1863), Clark Art Institute, Williamstown, Masaĉuseco Dosiero:Charles_François_Daubigny_-_Twilight_-_Walters_37128.jpg|alternative=Twilight (1866), Walters Art Museum, Baltimore| ''Krepusko'' (1866), [[Walters Art Museum]], [[Baltimore (Marilando)|Baltimoro]] Dosiero:The_Bridge_between_Persan_and_Beaumont-sur-Oise.jpg|alternative=The Bridge between Persan and Beaumont-sur-Oise (1867), Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts| ''La Ponto inter Persan kaj Beaumont-sur-Oise'' (1867), Clark Art Institute, Williamstown, Masaĉuseco Dosiero:Charles-François_Daubigny_005.jpg|alternative=La Confluence de la Seine et de l'Oise (1868), Museum of Fine Arts, Budapest| ''La Confluence de la Seine et de l'Oise'' (1868), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], [[Budapeŝto]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Les_blanchisseuses_(1870s).jpg|alternative=Les Blanchisseuses (1870–1874), The Frick Collection, New York| ''Les Blanchiseuses'' (1870-1874), [[Kolekto Frick|The Frick Collection]], [[Novjorko|New York]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Les_Sables-d'Olonne_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Les Sables-d'Olonne, Artizon Museum, Tokyo| ''[[Les Sables-d'Olonne]]'', Artizon Museum, [[Tokio]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Bateaux_sur_la_côte_à_Étaples_(1871).jpg|alternative=Boats on the Seacoast at Étaples (1871), Metropolitan Museum of Art, New York| ''Boatoj sur la Marbordo ĉe [[Étaples]]'' (1871), [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Les_Laveuses_-_Charles_Francois_Daubigny_-_ABDAG003149.jpg| ''Les Laveuses'' (1873), Aberdeen Art Gallery Dosiero:Lever_de_lune_à_Auvers_ou_le_retour_du_troupeau.jpg|alternative=Lever de lune à Auvers, or Le Retour du troupeau (1878), Montreal Museum of Fine Arts| ''Lever de lune à Auvers'', aŭ ''Le Retour du troupeau'' (1878), Montreala Belarta Muzeo Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Farm_at_Kerity,_Brittany_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Farm at Kerity, Kunstmuseum Den Haag, The Hague| ''Bieno ĉe Kerity'', Kunstmuseum Den Haag, [[Hago]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * ''La Ĝardeno de Daubigny'', pentrita tri fojojn de [[Vincent van Gogh]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://museedaubigny.com/ Musée Daubigny], Auvers-sur-Oise, Francio. * [http://www.atelier-daubigny.com La Maison-Atelier de Daubigny], la hejmo kaj studio de la artisto en Auvers-sur-Oise, Francio, ornamita per ampleksaj murpentraĵoj de Daubigny, lia filo Karl, kaj liaj amikoj [[Jean-Baptiste Camille Corot|Corot]], [[Honoré Daumier|Daumier]], kaj {{Ill|Achille Oudinot|fr}}. * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b525019505/ ''Voyage en boato''], ĉiuj 19 bildoj el la albumo de akvafortoj de Daubigny prezentantaj la vivon sur lia ŝvebanta studio. * [http://www.rehs.com/Charles_Francois_Daubigny_Bio.html Charles-François Daubigny] -bio ĉe Rehs Galleries. * [https://www.askart.com/artist/Charles_Francois_Daubigny/9000031/Charles_Francois_Daubigny.aspx Charles-François Daubigny] bio ĉe askart.com. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Daubigny, Charles}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] 926ayfh3gtu0swn0uppb9uku2vgg4uz 9397146 9397137 2026-06-09T14:04:23Z Sj1mor 12103 9397146 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Charles-François DAUBIGNY''' ([{{IPA|ʃaʁl fʁɑ̃swa dobiɲi}}] ((naskiĝis la 15-an de februaro 1817 en [[Parizo]] - mortis la 19-an de februaro 1878 samloke) estis franca pentristo, unu el la membroj de la [[skolo de Barbizon]], kaj estas konsiderata grava antaŭulo de [[impresionismo]]. Li ankaŭ estis produktiva [[Gravurado|presaĵisto]], plejparte per [[akvaforto]], kaj unu el la ĉefaj artistoj kiuj uzis la teknikon de kliŝovitro ({{L-fr|cliché verre}}, [[d:Q1362412]]). Liaj studentoj inkluzivis John Joseph Enneking (1841-1916), [[Alfred Roll]] (1846-1919), kaj [[António Carvalho de Silva Porto|António Carvalho da Silva Porto]] (1850-1893). La filo de la artisto, Karl Pierre Daubigny (1846-1886), ankaŭ estis pentristo. La artmuzeo [[Luvro]] en Parizo havas du relative grandajn pejzaĝojn de Daubigny, sed neniun el la pli malgrandaj el la tempo laŭlonge de la akvofluoj, kiuj nuntempe estas konsiderataj liaj plej bonaj. [[Dosiero:Voyage_en_bateau_-_estampe_-_Croquis_à_l'eau_forte_par_Daubigny_1862_-_par_Daubigny_-_estampe_-_btv1b525019505_(16_of_19)_(cropped).jpg|maldekstre|eta|280ra|Memportreto de Daubigny pentranta en sia flosanta studio, el ''Voyage en Bateau''.<ref name="Newhouse">{{Cite web|last=Newhouse|first=Jill|date=January 2015|title=Charles F. Daubigny: Drawings for Le Voyage en Bateau|url=http://www.jillnewhouse.com/catalogues/daubigny-drawings-for-voyage-en-bateau|website=Jill Newhouse Gallery}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b525019505/|title=Voyage en bateau : [estampe] : Croquis à l'eau forte par Daubigny 1862|website=gallica.bnf.fr}}</ref>]] <!--[[Dosiero:Monumento de Charles-François Daubigny en Auvers-sur-Oise.jpg|eta|280ra|Monumento honore al la pentristo en [[Auvers-sur-Oise]]]]--> [[Dosiero:WLANL_-_artanonymous_-_Daubigny's_Garden.jpg|eta|280ra|''La Ĝardeno de Daubigny'', pentrita de [[Vincent van Gogh]] en 1890.]] == Vivo == Daubigny estis lernanto de sia patro, miniaturpentristo, kaj de [[Paul Delaroche]]. Li jam partoprenis ekspoziciojn kun pejzaĝoj en klasika stilo ekde 1838, sed nur atingis plenan disvolviĝon kaj ĝeneralan rekonon komence de la 1850-aj jaroj. Lia celo estis liberigi la pejzaĝon de la poeziaj kaj subjektivaj elementoj, kiujn, laŭ lia opinio, romantikuloj kiel [[Narciso Virgilio Díaz de la Peña]], [[Jules Dupré]] kaj [[Théodore Rousseau]] atribuis al ĝi, kaj liveri senornaman kaj rektan bildigon de la naturo. La personaj sentoj de la pentristo ne devus influi la bildigon de tio, kion li vidis. Tamen, Daubigny trovis sin, kune kun la jam menciitaj artistoj, en la [[Skolo de Barbizon]]. Liaj skizoj, kiujn Daubigny ofte kreis kiel [[Akvarelo|akvarelojn]], estis konsiderataj "belaj, plaĉaj kaj poeziaj" kaj de la publiko kaj de la artkritikistoj. Kvankam Daubigny faris nenion por atingi tion, la pejzaĝaj pentraĵoj, kiujn li kreis surbaze de ĉi tiuj preparaj skizoj, ankaŭ estis klasifikitaj kiel "poeziaj". Tamen, li ne intencis plenigi ilin per poezia etoso, kaj por eviti ajnan suspekton pri konscia poezia allogo, li elektis la plej neallogajn kaj modestajn temojn, strebante nur al absoluta [[vero]]. Tamen, certa etosa elemento ĉiam difinis la tonon por lia delikata kolorigo. Komence, liaj motivoj estis belaj printempaj pejzaĝoj kun florantaj fruktarboj kaj trankvila akvo. Ekde la 1860-aj jaroj, la bildoj karakteriziĝas per serioza grandiozeco. Per sia malvarmeta kolorskalo, Daubigny enkondukis novaĵon en pejzaĝa arto. La freŝeco de liaj desegnaĵoj kaj pentraĵoj sugestas impresionismon. Pluraj el liaj verkoj estas en la Luvro. Precipe rimarkinda estas lia klopodo konservi la spontanecon kaj direktecon asociitajn kun subĉiela pentrado en siaj ekspoziciaj pentraĵoj. Pro tio, li ricevis multan laŭdon en sia tempo, sed ankaŭ severan kritikon. Tamen, Daubigny restis fidela al sia stilo kaj, en la 1860-aj jaroj, forte influis [[Impresionismo|Impresionismon]] per sia plastika apliko de farbo kaj rapidaj peniktiroj. Li ekloĝis en [[Auvers-sur-Oise]] en 1860 kaj, ekde 1856, ofte vojaĝis laŭ [[Sejno]] kaj Oise en studia boato serĉante taŭgajn naturajn temojn. [[Claude Monet]] adoptis de li la praktikon pentri el boato.<ref name="Siegal">{{cite news|last=Siegal|first=Nina|date=October 20, 2016|title=Exploring Daubigny, Through His Influence on van Gogh|url=https://www.nytimes.com/2016/10/20/arts/design/van-gogh-museum-traces-daubigny-influence.html|work=The New York Times|location=|publisher=|access-date=April 21, 2026}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="160"> Dosiero:Pièce_d'eau_sous-bois_(Daubigny).jpg|alternative=Pool Beneath Trees (1850), Museum of Modern Art André Malraux, Le Havre| ''Naĝejo Sub Arboj'' (1850), Muzeo de Moderna Arto André Malraux, [[Havro]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Harvest_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Harvest (1851), Musée d'Orsay, Paris| ''La Rikolto'' (1851), [[Musée d'Orsay|Muzeo d'Orsay]], [[Parizo]] Dosiero:Charles-Franҫois_Daubigny_-_The_Ponds_of_Gylieu_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Ponds of Gylieu (1853), Cincinnati Art Museum| ''La Lagetoj de Gylieu'' (1853), Arta Muzeo de Cincinnati Dosiero:Brooklyn_Museum_-_The_River_Seine_at_Mantes_-_Charles-François_Daubigny.jpg|alternative=The River Seine at Mantes (1856), Brooklyn Museum| ''La Rivero Sejno ĉe Mantes'' (1856), [[Broklina Muzeo|Brooklyn Museum]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Le_printemps_-_Google_Art_Project.jpg|Charles-François Daubigny, ''Printempo'' (1862) Dosiero:Charles_François_Daubigny_-_Banks_of_the_Oise.jpg|alternative=Banks of the Oise (1863), Saint Louis Art Museum| ''Bankoj de la Oise'' (1863), Arta Muzeo de Sankta Luiso Dosiero:The_Creek_(1863).jpg|alternative=The Creek (1863), Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts| ''La Creek'' (1863), Clark Art Institute, Williamstown, Masaĉuseco Dosiero:Charles_François_Daubigny_-_Twilight_-_Walters_37128.jpg|alternative=Twilight (1866), Walters Art Museum, Baltimore| ''Krepusko'' (1866), [[Walters Art Museum]], [[Baltimore (Marilando)|Baltimoro]] Dosiero:The_Bridge_between_Persan_and_Beaumont-sur-Oise.jpg|alternative=The Bridge between Persan and Beaumont-sur-Oise (1867), Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts| ''La Ponto inter Persan kaj Beaumont-sur-Oise'' (1867), Clark Art Institute, Williamstown, Masaĉuseco Dosiero:Charles-François_Daubigny_005.jpg|alternative=La Confluence de la Seine et de l'Oise (1868), Museum of Fine Arts, Budapest| ''La Confluence de la Seine et de l'Oise'' (1868), [[Belarta Muzeo (Budapeŝto)|Belarta Muzeo]], [[Budapeŝto]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Les_blanchisseuses_(1870s).jpg|alternative=Les Blanchisseuses (1870–1874), The Frick Collection, New York| ''Les Blanchiseuses'' (1870-1874), [[Kolekto Frick|The Frick Collection]], [[Novjorko|New York]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Les_Sables-d'Olonne_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Les Sables-d'Olonne, Artizon Museum, Tokyo| ''[[Les Sables-d'Olonne]]'', Artizon Museum, [[Tokio]] Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Bateaux_sur_la_côte_à_Étaples_(1871).jpg|alternative=Boats on the Seacoast at Étaples (1871), Metropolitan Museum of Art, New York| ''Boatoj sur la Marbordo ĉe [[Étaples]]'' (1871), [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] Dosiero:Les_Laveuses_-_Charles_Francois_Daubigny_-_ABDAG003149.jpg| ''Les Laveuses'' (1873), Aberdeen Art Gallery Dosiero:Lever_de_lune_à_Auvers_ou_le_retour_du_troupeau.jpg|alternative=Lever de lune à Auvers, or Le Retour du troupeau (1878), Montreal Museum of Fine Arts| ''Lever de lune à Auvers'', aŭ ''Le Retour du troupeau'' (1878), Montreala Belarta Muzeo Dosiero:Charles-François_Daubigny_-_Farm_at_Kerity,_Brittany_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Farm at Kerity, Kunstmuseum Den Haag, The Hague| ''Bieno ĉe Kerity'', Kunstmuseum Den Haag, [[Hago]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * ''La Ĝardeno de Daubigny'', pentrita tri fojojn de [[Vincent van Gogh]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://museedaubigny.com/ Musée Daubigny], Auvers-sur-Oise, Francio. * [http://www.atelier-daubigny.com La Maison-Atelier de Daubigny], la hejmo kaj studio de la artisto en Auvers-sur-Oise, Francio, ornamita per ampleksaj murpentraĵoj de Daubigny, lia filo Karl, kaj liaj amikoj [[Jean-Baptiste Camille Corot|Corot]], [[Honoré Daumier|Daumier]], kaj {{Ill|Achille Oudinot|fr}}. * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b525019505/ ''Voyage en boato''], ĉiuj 19 bildoj el la albumo de akvafortoj de Daubigny prezentantaj la vivon sur lia ŝvebanta studio. * [http://www.rehs.com/Charles_Francois_Daubigny_Bio.html Charles-François Daubigny] -bio ĉe Rehs Galleries. * [https://www.askart.com/artist/Charles_Francois_Daubigny/9000031/Charles_Francois_Daubigny.aspx Charles-François Daubigny] bio ĉe askart.com. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Daubigny, Charles}} [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj pejzaĝistoj]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento]] lauixkd3p1xsyhamutqyfj5vhe68bb0 0 946325 9397074 2026-06-09T12:02:19Z Claudio Pistilli 25073 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Gil Eanes<br>([[1401]] - [[1447]])<br>[[Portugalaj malkovroj|Portugalaj navigadoj]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Gil Eanes (1401-1447).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Ikonografia bildo de la portugala navigisto Gil Eanes (1401-1447), gravuraĵo de la 15-a jarcento, Lisbono, Museu de Marinha (Mararmea Muze..." 9397074 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Gil Eanes<br>([[1401]] - [[1447]])<br>[[Portugalaj malkovroj|Portugalaj navigadoj]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Gil Eanes (1401-1447).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Ikonografia bildo de la portugala navigisto Gil Eanes (1401-1447), gravuraĵo de la 15-a jarcento, Lisbono, Museu de Marinha (Mararmea Muzeo). |dato de naskiĝo =[[1401]] |loko de naskiĝo =[[Lagos (Portugalio)|Lagos]] aŭ [[Lisbono]], [[Portugalio]] |dato de morto =[[1447]] |loko de morto =[[Lisbono]], [[Portugalio]] }} <big>'''Gil Eanes'''</big> aŭ <big>'''Gil Eanes'''</big> estis portugala navigisto kaj ekspluatisto de la 15-a jarcento. Gil Eanes renomiĝis ĉar li preterpasis la Kabon Boĵador en 1434, kiu estis grava mejloŝtono por la Portugalaj Malkovroj.<ref>[https://catalogobib.upt.pt/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=34122 Universidade Portucalense]</ref> ==Frua Vivo== Gil Eanes naskiĝis en Lagos,<ref>[https://ensina-rtp-pt.translate.goog/artigo/gil-eanes-dobra-o-cabo-bojador/?_x_tr_sl=pt&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en&_x_tr_pto=sc RTP Ensina]</ref> Portugalio. Malmulto estas konata pri lia persona vivo antaŭ lia rolo en la [[Epoko de Malkovroj|Epoko de la Portugala Malkovroj]], kaj estis konsiderata domservisto kaj [[varleto]] de la Infanto [[Henriko la Navigisto]].<ref name=Zurara>[https://books.google.com.br/books?id=Z3m9zdZ00NsC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false The Chronicle of the Discovery and Conquest of Guinea]</ref> [[Dosiero:Gil_eanes.jpg|eta|300ra|maldekstre|<center>Bildo de la portugala ekspluatisto Gil Eanes.</center>]] [[Dosiero:Atlantic_Ocean_in_Western_Sahara.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Gil Eanes estis unu el la unuaj ekspluatistoj kiuj traveturis la [[Kabo Boĵador|Kabon Boĵadoron]]</center>]] [[Dosiero:Western_Sahara-CIA_WFB_Map.png|eta|300ra|maldekstre|<center>Mapo de Okcidenta Saharo, montrante la lokon de [[Kabo Boĵador]].</center>]] Viro nomita Gil Eanes estas menciita kiel la majstro de du ĉevaltransportaj ŝipoj laborantaj por la Portugala Krono aperante en [[Southampton]] en 1421. Estas neeble konfirmi ĉu ĉi tiu estas la Gil Eanes kiu poste esplorus preter [[Kabo Boĵador]], tamen tio estas probabla. Li estis denaska de Lagos, sur kiu li bazis siajn marvojaĝojn, en la suda [[Algarve]].<ref name=Kerr>Robert Kerr (1844), p.183</ref> ==Ekspedicioj Sude de Boĵador== Gil Eanes estis unu el multaj viroj rekrutitaj de Princo Henriko la Navigisto por ĉirkaŭiri Kabon Boĵador-on, tiam la limo de la konata mondo. En 1433, la dekdua jaro de tiaj provoj, Princo Henriko donis al Eanes ŝipon kaj mision iri preter Kabo Boĵador por malkovri kio estis tie, io kion neniu el la antaŭaj esploristoj sukcese plenumis. Kabo Boĵador, krom esti la limo de la konata mondo tiutempe, estis karakterizita per malprofundaj rifoj etendiĝantaj malproksime de la marbordo, fortaj ventoj kaj fortaj ondoj, kiuj preskaŭ malebligus la trapason de la obstaklo proksime al la bordo.<ref name=Jstor>[https://www.jstor.org/stable/3105566 On the Social Explanation of Technical Change: The Case of the Portuguese Maritime Expansion]</ref> Velinte el Lagos, Portugalio, Eanes faris nekonatan nombron da vojaĝoj laŭlonge de la okcidenta marbordo de Afriko, antaŭ ol esti pelita okcidenten al la [[Kanarioj|insuloj Kanarioj]].<ref name=Alan>Alan Viliers (1956), p.30</ref> En la insuloj li kaptis kelkajn indiĝenojn kaj revenis kun ili kiel kaptitojn al [[Sagres]], pravigante sian malsukceson per rakontado pri la danĝeroj de la vojaĝo. Lia reveno estis salutita kun rezervo kaj malvarmo en la kortego de Princo Henriko, kiu estis atendinta, ke la navigisto sukcesus ĉirkaŭiri la Kabon.<ref name=Kerr/> Eanes esperis reakiri lian favoron en la sekva jaro, se la Princo favorus lin per dua ekspedicio.<ref name=Kerr/> En 1434, lia barketo-karavelo kaj ŝipanaro sukcesis navigi preter la Kabo Boĵador kaj reveni al Sagres per "mara ĉirkaŭveturado", iu cirkla marfluo kiu devigis, ke ŝipoj pasu malproksime de la marbordo kaj sukcese navigu reen. Post sia reveno, li raportis pri la kondiĉoj de la akvoj, tero kaj facileco de navigado preter la Kabo, kaj kunportis kelkajn sovaĝajn rozojn kiel pruvo, ke ili sukcesis en la ekspedicio. La malkovro de veturebla vojo ĉirkaŭ Kabo Boĵador, same kiel la sukcesa reveno el la profundo de la Atlantika Oceano, markis la komencon de la portugala esplorado de Afriko.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=5Z9xDwAAQBAJ&redir_esc=y Lewis Dartnell: Origins: How Earth's History Shaped Human History]</ref> Eanes faris alian vojaĝon, kun [[:en:Afonso Gonçalves Baldaia|Afonso Gonçalves Baldaja]], en 1435, kiu veturis kune kun la ŝipo de Eanes en dua ŝipo. Ili ŝipiris ĉirkaŭ 30 [[leŭgo]]jn (144 km), aŭ eĉ 50 leŭgojn (240 km) sude de Kabo Boĵador kaj atingis la afrikan marbordon. Kvankam ili ne tuj malkovris loĝantojn, ili ja trovis spurojn de homa ĉeesto, dum vojaĝo konsiderata favora. Ili nomis la golfeton, en kiu ili ankris, Angra dos Ruivos (Golfeto de la [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=rufa&kap=1&der=1 Rufuloj]), pro la abundo de fiŝoj (similaj al [[Aktinopterigoj|gurnoj]]), kiujn ili kaptis en la akvoj.<ref name=Kerr></ref> ==Sklaviga Atako de 1444== Gil Eanes faris alian registritan vojaĝon en 1444 kiel parto de sesŝipa sklaviga atako-floto sub la komando de [[:en:Lançarote de Freitas|Lançarote de Freitas]]. En ĉi tiu ekspedicio, Gil Eanes komandis sian propran ŝipon, kvankam ne ekzistas nomo por la ŝipo nek maniero ligi ĝin al la ekspedicioj de la 1430-aj jaroj.<ref name=Zurara/> La sklava [[karavano|konvojo]] alteriĝis ĉe tio, kio hodiaŭ estas konata kiel la [[Arguin|Golfeto de Arguino]] en moderna [[Maŭritanio]], prenante nekonatan tempon por alveni tien, sed alvenante sen registritaj incidentoj. Oni raportas, ke la portugaloj atakis plurajn setlejojn en kaj ĉirkaŭ la golfeto, kun multe da fokuso sur tio, kion ili nomis la [[:en:Tiger Island|Insulo de la Tigro]], kulminante per malgranda batalo, kiun la portugaloj gajnis.<ref name=Zurara/> [[:en:Gomes Eanes de Zurara|Azurara]] atribuas al Eanes signifan meriton pro liaj agoj dum la misio, asertante, ke li estis grava kuraĝiga figuro en kelkaj el la atakoj, kiujn aliaj membroj de la floteto konsideris riskoplenaj. Fine la misio estis vidita kiel sukceso, ĉar la floteto revenis al Lagos kun 235 sklavoj, unu kvinonon el kiuj ili donis al la Princo Henriko. Gil Eanes malaperas el la historia registro post sia sklavvojaĝo en 1444-a. == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1395]] [[Kategorio:Mortintoj en la 1447]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Portugalaj navigistoj]] [[Kategorio:Portugalaj ekspluatistoj]] {{Trad|en|Gil Eanes}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gil Eanes}} 135r14pxtp9nfdb8x80zpk8vu9wvsyh 9397076 9397074 2026-06-09T12:03:07Z Claudio Pistilli 25073 /* Referencoj */ 9397076 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Gil Eanes<br>([[1401]] - [[1447]])<br>[[Portugalaj malkovroj|Portugalaj navigadoj]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Gil Eanes (1401-1447).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Ikonografia bildo de la portugala navigisto Gil Eanes (1401-1447), gravuraĵo de la 15-a jarcento, Lisbono, Museu de Marinha (Mararmea Muzeo). |dato de naskiĝo =[[1401]] |loko de naskiĝo =[[Lagos (Portugalio)|Lagos]] aŭ [[Lisbono]], [[Portugalio]] |dato de morto =[[1447]] |loko de morto =[[Lisbono]], [[Portugalio]] }} <big>'''Gil Eanes'''</big> aŭ <big>'''Gil Eanes'''</big> estis portugala navigisto kaj ekspluatisto de la 15-a jarcento. Gil Eanes renomiĝis ĉar li preterpasis la Kabon Boĵador en 1434, kiu estis grava mejloŝtono por la Portugalaj Malkovroj.<ref>[https://catalogobib.upt.pt/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=34122 Universidade Portucalense]</ref> ==Frua Vivo== Gil Eanes naskiĝis en Lagos,<ref>[https://ensina-rtp-pt.translate.goog/artigo/gil-eanes-dobra-o-cabo-bojador/?_x_tr_sl=pt&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en&_x_tr_pto=sc RTP Ensina]</ref> Portugalio. Malmulto estas konata pri lia persona vivo antaŭ lia rolo en la [[Epoko de Malkovroj|Epoko de la Portugala Malkovroj]], kaj estis konsiderata domservisto kaj [[varleto]] de la Infanto [[Henriko la Navigisto]].<ref name=Zurara>[https://books.google.com.br/books?id=Z3m9zdZ00NsC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false The Chronicle of the Discovery and Conquest of Guinea]</ref> [[Dosiero:Gil_eanes.jpg|eta|300ra|maldekstre|<center>Bildo de la portugala ekspluatisto Gil Eanes.</center>]] [[Dosiero:Atlantic_Ocean_in_Western_Sahara.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Gil Eanes estis unu el la unuaj ekspluatistoj kiuj traveturis la [[Kabo Boĵador|Kabon Boĵadoron]]</center>]] [[Dosiero:Western_Sahara-CIA_WFB_Map.png|eta|300ra|maldekstre|<center>Mapo de Okcidenta Saharo, montrante la lokon de [[Kabo Boĵador]].</center>]] Viro nomita Gil Eanes estas menciita kiel la majstro de du ĉevaltransportaj ŝipoj laborantaj por la Portugala Krono aperante en [[Southampton]] en 1421. Estas neeble konfirmi ĉu ĉi tiu estas la Gil Eanes kiu poste esplorus preter [[Kabo Boĵador]], tamen tio estas probabla. Li estis denaska de Lagos, sur kiu li bazis siajn marvojaĝojn, en la suda [[Algarve]].<ref name=Kerr>Robert Kerr (1844), p.183</ref> ==Ekspedicioj Sude de Boĵador== Gil Eanes estis unu el multaj viroj rekrutitaj de Princo Henriko la Navigisto por ĉirkaŭiri Kabon Boĵador-on, tiam la limo de la konata mondo. En 1433, la dekdua jaro de tiaj provoj, Princo Henriko donis al Eanes ŝipon kaj mision iri preter Kabo Boĵador por malkovri kio estis tie, io kion neniu el la antaŭaj esploristoj sukcese plenumis. Kabo Boĵador, krom esti la limo de la konata mondo tiutempe, estis karakterizita per malprofundaj rifoj etendiĝantaj malproksime de la marbordo, fortaj ventoj kaj fortaj ondoj, kiuj preskaŭ malebligus la trapason de la obstaklo proksime al la bordo.<ref name=Jstor>[https://www.jstor.org/stable/3105566 On the Social Explanation of Technical Change: The Case of the Portuguese Maritime Expansion]</ref> Velinte el Lagos, Portugalio, Eanes faris nekonatan nombron da vojaĝoj laŭlonge de la okcidenta marbordo de Afriko, antaŭ ol esti pelita okcidenten al la [[Kanarioj|insuloj Kanarioj]].<ref name=Alan>Alan Viliers (1956), p.30</ref> En la insuloj li kaptis kelkajn indiĝenojn kaj revenis kun ili kiel kaptitojn al [[Sagres]], pravigante sian malsukceson per rakontado pri la danĝeroj de la vojaĝo. Lia reveno estis salutita kun rezervo kaj malvarmo en la kortego de Princo Henriko, kiu estis atendinta, ke la navigisto sukcesus ĉirkaŭiri la Kabon.<ref name=Kerr/> Eanes esperis reakiri lian favoron en la sekva jaro, se la Princo favorus lin per dua ekspedicio.<ref name=Kerr/> En 1434, lia barketo-karavelo kaj ŝipanaro sukcesis navigi preter la Kabo Boĵador kaj reveni al Sagres per "mara ĉirkaŭveturado", iu cirkla marfluo kiu devigis, ke ŝipoj pasu malproksime de la marbordo kaj sukcese navigu reen. Post sia reveno, li raportis pri la kondiĉoj de la akvoj, tero kaj facileco de navigado preter la Kabo, kaj kunportis kelkajn sovaĝajn rozojn kiel pruvo, ke ili sukcesis en la ekspedicio. La malkovro de veturebla vojo ĉirkaŭ Kabo Boĵador, same kiel la sukcesa reveno el la profundo de la Atlantika Oceano, markis la komencon de la portugala esplorado de Afriko.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=5Z9xDwAAQBAJ&redir_esc=y Lewis Dartnell: Origins: How Earth's History Shaped Human History]</ref> Eanes faris alian vojaĝon, kun [[:en:Afonso Gonçalves Baldaia|Afonso Gonçalves Baldaja]], en 1435, kiu veturis kune kun la ŝipo de Eanes en dua ŝipo. Ili ŝipiris ĉirkaŭ 30 [[leŭgo]]jn (144 km), aŭ eĉ 50 leŭgojn (240 km) sude de Kabo Boĵador kaj atingis la afrikan marbordon. Kvankam ili ne tuj malkovris loĝantojn, ili ja trovis spurojn de homa ĉeesto, dum vojaĝo konsiderata favora. Ili nomis la golfeton, en kiu ili ankris, Angra dos Ruivos (Golfeto de la [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=rufa&kap=1&der=1 Rufuloj]), pro la abundo de fiŝoj (similaj al [[Aktinopterigoj|gurnoj]]), kiujn ili kaptis en la akvoj.<ref name=Kerr></ref> ==Sklaviga Atako de 1444== Gil Eanes faris alian registritan vojaĝon en 1444 kiel parto de sesŝipa sklaviga atako-floto sub la komando de [[:en:Lançarote de Freitas|Lançarote de Freitas]]. En ĉi tiu ekspedicio, Gil Eanes komandis sian propran ŝipon, kvankam ne ekzistas nomo por la ŝipo nek maniero ligi ĝin al la ekspedicioj de la 1430-aj jaroj.<ref name=Zurara/> La sklava [[karavano|konvojo]] alteriĝis ĉe tio, kio hodiaŭ estas konata kiel la [[Arguin|Golfeto de Arguino]] en moderna [[Maŭritanio]], prenante nekonatan tempon por alveni tien, sed alvenante sen registritaj incidentoj. Oni raportas, ke la portugaloj atakis plurajn setlejojn en kaj ĉirkaŭ la golfeto, kun multe da fokuso sur tio, kion ili nomis la [[:en:Tiger Island|Insulo de la Tigro]], kulminante per malgranda batalo, kiun la portugaloj gajnis.<ref name=Zurara/> [[:en:Gomes Eanes de Zurara|Azurara]] atribuas al Eanes signifan meriton pro liaj agoj dum la misio, asertante, ke li estis grava kuraĝiga figuro en kelkaj el la atakoj, kiujn aliaj membroj de la floteto konsideris riskoplenaj. Fine la misio estis vidita kiel sukceso, ĉar la floteto revenis al Lagos kun 235 sklavoj, unu kvinonon el kiuj ili donis al la Princo Henriko. Gil Eanes malaperas el la historia registro post sia sklavvojaĝo en 1444-a. == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1395]] [[Kategorio:Mortintoj en 1447]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Portugalaj navigistoj]] [[Kategorio:Portugalaj ekspluatistoj]] {{Trad|en|Gil Eanes}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gil Eanes}} egtu256njpnv5dobw50xv0r43si0hix 9397142 9397076 2026-06-09T14:01:01Z Claudio Pistilli 25073 9397142 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Gil Eanes<br>([[1401]] - [[1447]])<br>[[Portugalaj malkovroj|Portugalaj navigadoj]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Gil Eanes (1401-1447).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Ikonografia bildo de la portugala navigisto Gil Eanes (1401-1447), gravuraĵo de la 15-a jarcento, Lisbono, Museu de Marinha (Mararmea Muzeo). |dato de naskiĝo =[[1401]] |loko de naskiĝo =[[Lagos (Portugalio)|Lagos]] aŭ [[Lisbono]], [[Portugalio]] |dato de morto =[[1447]] |loko de morto =[[Lisbono]], [[Portugalio]] }} <big>'''Gil Eanes'''</big> estis portugala navigisto kaj ekspluatisto de la 15-a jarcento. Gil Eanes renomiĝis ĉar li preterpasis la Kabon Boĵador en 1434, kiu estis grava mejloŝtono por la Portugalaj Malkovroj.<ref>[https://catalogobib.upt.pt/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=34122 Universidade Portucalense]</ref> ==Frua Vivo== Gil Eanes naskiĝis en Lagos,<ref>[https://ensina-rtp-pt.translate.goog/artigo/gil-eanes-dobra-o-cabo-bojador/?_x_tr_sl=pt&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en&_x_tr_pto=sc RTP Ensina]</ref> Portugalio. Malmulto estas konata pri lia persona vivo antaŭ lia rolo en la [[Epoko de Malkovroj|Epoko de la Portugala Malkovroj]], kaj estis konsiderata domservisto kaj [[varleto]] de la Infanto [[Henriko la Navigisto]].<ref name=Zurara>[https://books.google.com.br/books?id=Z3m9zdZ00NsC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false The Chronicle of the Discovery and Conquest of Guinea]</ref> [[Dosiero:Gil_eanes.jpg|eta|300ra|maldekstre|<center>Bildo de la portugala ekspluatisto Gil Eanes.</center>]] [[Dosiero:Atlantic_Ocean_in_Western_Sahara.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Gil Eanes estis unu el la unuaj ekspluatistoj kiuj traveturis la [[Kabo Boĵador|Kabon Boĵadoron]]</center>]] [[Dosiero:Western_Sahara-CIA_WFB_Map.png|eta|300ra|maldekstre|<center>Mapo de Okcidenta Saharo, montrante la lokon de [[Kabo Boĵador]].</center>]] Viro nomita Gil Eanes estas menciita kiel la majstro de du ĉevaltransportaj ŝipoj laborantaj por la Portugala Krono aperante en [[Southampton]] en 1421. Estas neeble konfirmi ĉu ĉi tiu estas la Gil Eanes kiu poste esplorus preter [[Kabo Boĵador]], tamen tio estas probabla. Li estis denaska de Lagos, sur kiu li bazis siajn marvojaĝojn, en la suda [[Algarve]].<ref name=Kerr>Robert Kerr (1844), p.183</ref> ==Ekspedicioj Sude de Boĵador== Gil Eanes estis unu el multaj viroj rekrutitaj de Princo Henriko la Navigisto por ĉirkaŭiri Kabon Boĵador-on, tiam la limo de la konata mondo. En 1433, la dekdua jaro de tiaj provoj, Princo Henriko donis al Eanes ŝipon kaj mision iri preter Kabo Boĵador por malkovri kio estis tie, io kion neniu el la antaŭaj esploristoj sukcese plenumis. Kabo Boĵador, krom esti la limo de la konata mondo tiutempe, estis karakterizita per malprofundaj rifoj etendiĝantaj malproksime de la marbordo, fortaj ventoj kaj fortaj ondoj, kiuj preskaŭ malebligus la trapason de la obstaklo proksime al la bordo.<ref name=Jstor>[https://www.jstor.org/stable/3105566 On the Social Explanation of Technical Change: The Case of the Portuguese Maritime Expansion]</ref> Velinte el Lagos, Portugalio, Eanes faris nekonatan nombron da vojaĝoj laŭlonge de la okcidenta marbordo de Afriko, antaŭ ol esti pelita okcidenten al la [[Kanarioj|insuloj Kanarioj]].<ref name=Alan>Alan Viliers (1956), p.30</ref> En la insuloj li kaptis kelkajn indiĝenojn kaj revenis kun ili kiel kaptitojn al [[Sagres]], pravigante sian malsukceson per rakontado pri la danĝeroj de la vojaĝo. Lia reveno estis salutita kun rezervo kaj malvarmo en la kortego de Princo Henriko, kiu estis atendinta, ke la navigisto sukcesus ĉirkaŭiri la Kabon.<ref name=Kerr/> Eanes esperis reakiri lian favoron en la sekva jaro, se la Princo favorus lin per dua ekspedicio.<ref name=Kerr/> En 1434, lia barketo-karavelo kaj ŝipanaro sukcesis navigi preter la Kabo Boĵador kaj reveni al Sagres per "mara ĉirkaŭveturado", iu cirkla marfluo kiu devigis, ke ŝipoj pasu malproksime de la marbordo kaj sukcese navigu reen. Post sia reveno, li raportis pri la kondiĉoj de la akvoj, tero kaj facileco de navigado preter la Kabo, kaj kunportis kelkajn sovaĝajn rozojn kiel pruvo, ke ili sukcesis en la ekspedicio. La malkovro de veturebla vojo ĉirkaŭ Kabo Boĵador, same kiel la sukcesa reveno el la profundo de la Atlantika Oceano, markis la komencon de la portugala esplorado de Afriko.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=5Z9xDwAAQBAJ&redir_esc=y Lewis Dartnell: Origins: How Earth's History Shaped Human History]</ref> Eanes faris alian vojaĝon, kun [[:en:Afonso Gonçalves Baldaia|Afonso Gonçalves Baldaja]], en 1435, kiu veturis kune kun la ŝipo de Eanes en dua ŝipo. Ili ŝipiris ĉirkaŭ 30 [[leŭgo]]jn (144 km), aŭ eĉ 50 leŭgojn (240 km) sude de Kabo Boĵador kaj atingis la afrikan marbordon. Kvankam ili ne tuj malkovris loĝantojn, ili ja trovis spurojn de homa ĉeesto, dum vojaĝo konsiderata favora. Ili nomis la golfeton, en kiu ili ankris, Angra dos Ruivos (Golfeto de la [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=rufa&kap=1&der=1 Rufuloj]), pro la abundo de fiŝoj (similaj al [[Aktinopterigoj|gurnoj]]), kiujn ili kaptis en la akvoj.<ref name=Kerr></ref> ==Sklaviga Atako de 1444== Gil Eanes faris alian registritan vojaĝon en 1444 kiel parto de sesŝipa sklaviga atako-floto sub la komando de [[:en:Lançarote de Freitas|Lançarote de Freitas]]. En ĉi tiu ekspedicio, Gil Eanes komandis sian propran ŝipon, kvankam ne ekzistas nomo por la ŝipo nek maniero ligi ĝin al la ekspedicioj de la 1430-aj jaroj.<ref name=Zurara/> La sklava [[karavano|konvojo]] alteriĝis ĉe tio, kio hodiaŭ estas konata kiel la [[Arguin|Golfeto de Arguino]] en moderna [[Maŭritanio]], prenante nekonatan tempon por alveni tien, sed alvenante sen registritaj incidentoj. Oni raportas, ke la portugaloj atakis plurajn setlejojn en kaj ĉirkaŭ la golfeto, kun multe da fokuso sur tio, kion ili nomis la [[:en:Tiger Island|Insulo de la Tigro]], kulminante per malgranda batalo, kiun la portugaloj gajnis.<ref name=Zurara/> [[:en:Gomes Eanes de Zurara|Azurara]] atribuas al Eanes signifan meriton pro liaj agoj dum la misio, asertante, ke li estis grava kuraĝiga figuro en kelkaj el la atakoj, kiujn aliaj membroj de la floteto konsideris riskoplenaj. Fine la misio estis vidita kiel sukceso, ĉar la floteto revenis al Lagos kun 235 sklavoj, unu kvinonon el kiuj ili donis al la Princo Henriko. Gil Eanes malaperas el la historia registro post sia sklavvojaĝo en 1444-a. == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1395]] [[Kategorio:Mortintoj en 1447]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Portugalaj navigistoj]] [[Kategorio:Portugalaj ekspluatistoj]] {{Trad|en|Gil Eanes}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gil Eanes}} tga5pu3108522heb983zk8vi0roqjgc 0 946326 9397077 2026-06-09T12:04:06Z Crosstor 3176 historiisto 9397077 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}}''' [enikO ĉukoviĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Csukovits Enikő''' estas [[Hungario|hungara]] [[historiisto]], altlerneja [[instruisto]]. Ŝia [[edzo]] estis [[István Tringli]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM146897 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=683320&date=2026-06-09 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1961|7|20}} en [[Szombathely]]<!--, ŝi mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} akiris diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1984]]. Post la diplomo ŝi laboris jaron en Inspektoraro de Naciaj Monumentoj, poste en la [[Hungara Tutlanda Arkivo]] ĝis 1994, pli poste 3 jarojn en instituto de [[Hungara Scienca Akademio]]. Ekde 1997 ŝi instruis en la [[Kalvinana Universitato Gáspár Károli]], dum en 2001 ŝi akiris sciencan gradon [[Ph.D.]] en 2001, ŝi doktoriĝis ĉe la Scienca Akademio. Ŝiaj esplorinteresoj inkluzivas hungaran historion de la 14-a kaj 15-a jarcentoj. Ŝi edziniĝis en 1985, 3 jarojn poste ŝi naskis filon. == Elektitaj kontribuoj == * ''Királyi gyermekek – gyermeki királyok'' (1993) * ''A Kárpát-medence várai'' (1996) * ''Középkori magyar zarándokok'' (2003) * ''Magyarországról és a magyarokról. Nyugat-Európa magyar-képe a középkorban'' (2015) == Fontoj == * [https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=16395 akademia paĝo kun foto] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Csukovits Eniko}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 81nt98j1jjc3bhr77gzame0boz78ge9 0 946327 9397092 2026-06-09T12:23:37Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1343656585|Niko Pirosmani]]" 9397092 wikitext text/x-wiki '''Nikoloz PIROSMANAŜVILI''' ({{Lang-ka|ნიკოლოზ ფიროსმანაშვილი|Nik’oloz Phirosmanashvili}}) aŭ '''Niko PIROSMANI''' ({{Lang-ka|ნიკო ფიროსმანი|Nik’o Pirosmani}}) <ref>{{cite encyclopedia|entry=Пиросманашвили|volume=26: Перу — Полуприцеп|location=Moscow|encyclopedia=Большая российская энциклопедия [Great Russian encyclopedia]|year=2014|page=261|editor-first=Ю. С.|editor-last=Осипов|isbn=978-5-85270-363-7|language=ru|url=https://old.bigenc.ru/text/3140920|title=ПИРОСМАНАШВИЛИ НИКО • Большая российская энциклопедия - электронная версия}}</ref>, aŭ simple nomata '''Nikala''' (ნიკალა ''Nik'ala'' ; 1862–1918), estis [[Kartveloj|kartvela]] pentristo, kiu postmorte famiĝis. Relative malriĉa dum la plej granda parto de sia vivo, li laboris diversajn ordinarajn laborojn. Liaj rustikaj, ĉiutagaj scenoj estas famaj hodiaŭ pro sia bildigo de la Kartvelio de la vivtempo de Pirosmani, kaj li fariĝis unu el la plej amataj artaj figuroj de la lando. [[Dosiero:Пиросмани.png|eta|Pirosmani en ĉ. 1880]] [[Dosiero:Niko_Pirosmani._A_Tatar_Fruiterer._Oil_on_cardboard,_75x106_cm._The_State_Museum_of_Fine_Arts_of_Georgia,_Tbilisi.jpg|eta|''Tatara fruktvendisto'', 1910, Kartvela Nacia Muzeo]] [[Dosiero:Ge-money-lari-1.jpg|eta|Niko Pirosmani sur kartvela [[Lario|laria]] monbileto de la serio de 2002.]] [[Dosiero:5LariReverse2017.png|eta|Detaloj el la pentraĵoj de Pirosmani ''"Draŝado"'' kaj ''"Fiŝkaptisto en Ruĝa Ĉemizo"'' sur la 5-laria monbileto de la serio de 2017.]] <gallery mode="packed"> Dosiero:ავტოპორტრეტი,_ნიკო_ფიროსმანი.jpg|alternative=Self-portrait, 1900, Private collection| ''Memportreto'', 1900, privata kolekto Dosiero:Pirosmani._Girl_with_baloon.jpg|alternative=Little Girl with a Balloon, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Knabineto kun balono'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_-_Fisherman_with_a_red_shirt.jpg|alternative=A Fisherman, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Fiŝkaptisto'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Giraffe.jpg|alternative=Giraffe, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Ĝirafo'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Peasant_woman_with_children.jpg|alternative=A Peasant Woman with Children Going to Fetch Water, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Kamparanino kun infanoj irantaj alporti akvon'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_kutezh.jpg|alternative=Begos' Friends, 1910s, State Museum of Oriental Art in Moscow| ''La amikoj de Begos'', 1910-aj jaroj, Ŝtata Muzeo de Orienta Arto en [[Moskvo]] Dosiero:Niko_Pirosmani._Lion_and_Sun._Oil_on_oilcloth._State_Art_Museum_of_Georgia,_Tbilisi,_Georgia.jpg|alternative=Iranian Lion, from 1862 until 1918, Art Museum of Georgia| ''Irana Leono'', de 1862 ĝis 1918, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Still_Life.jpg|alternative=Still-Life, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Pentrita Aranĝitaĵo'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_-_Bear_on_a_moonlit_night.jpg|alternative=A Bear on a Moonlit night| Urso en Lunlumita nokto Dosiero:Pirosmani_-_Doctor_on_an_ass.jpg|alternative=Healer on a Donkey, 1900s, Sighnaghi Museum| ''Resaniganto sur Azeno'', 1900-aj jaroj, Muzeo Sighnaghi Dosiero:Pirosmani._Batumi_port.jpg|alternative=Batumi port, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Batumi-haveno'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Niko_Pirosmani._''Black_Lion''._Oil_on_oilcloth._Private_collection.jpg|alternative=Black Lion, 1905| ''Nigra Leono'', 1905 Dosiero:Georgian_woman_with_Lechaki_(Georgian_woman_with_tambourine)._Oil_on_oilcloth._130X105_cm._Private_collection.jpg|alternative=A Georgian Woman with Tamboreen / Georgian woman with Lechaki, 1910s, Private collection| ''Kartvela virino kun tamboreeno / Kartvela virino kun leĉakio'', 1910-aj jaroj, privata kolekto Dosiero:Pirosmani_-_Janitor.jpg|alternative=Janitor| Domzorgisto Dosiero:Niko_PIROSMANI,_(Nikolai_Aslanovich_Pirosmanashvili),_Portrait_of_Alexander_Garanov._1906._Oil_on_oil-cloth,_109x90_cm._The_State_Museum_of_Fine_Arts_of_Georgia,_Tbilisi.jpg|alternative=Portrait of Alexander Garanov, 1906, Art Museum of Georgia| ''Portreto de Aleksandro Garanov'', 1906, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Roe_deer.jpg|alternative=A Doe against Landscape (Stag), 1913, Art Museum of Georgia| ''Cervino kontraŭ pejzaĝo (Cervo)'', 1913, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Niko_Pirosmani._White_Cow_on_a_Black_Nackground_(31635676023).jpg|alternative=White Cow on a Black Background, 1915, Private collection| ''Blanka Bovino sur Nigra Fono'', 1915, Privata kolekto Dosiero:Pirosmani_-_Still_Life.jpg|alternative=Still Life| Pentrita Aranĝitaĵo Dosiero:Pirosmani_-_Tatar_camel_driver.jpg|alternative=Tatar camel driver| Tatara kamelisto Dosiero:Pirosmani_-_White_Sow_with_Piglets.jpg|alternative=White Sow with Piglets| Blanka porkino kun porkidoj </gallery> * {{Oficiala retejo|http://www.pirosmani.org/}} * [http://www.steele.com/pirosmani/ Biografio] ({{En}}) * [http://www.abcgallery.com/P/pirosmani/pirosmani.html Olga's Gallery: Niko Pirosmani] * Dulingva (turka kaj kartvela) kvaronjara revuo, nomita Pirosmani [https://web.archive.org/web/20071212154002/http://www.pirosmani.com.tr/], estas eldonata en [[Istanbulo]]. * Galerio de nuntempa arto, nomata Pirosmani [http://www.pirosmaniart.com/], en Istanbulo, kiu ekspozicias internaciajn emerĝantajn artistojn laborantajn pri pentrado, fotografio, vitro, ceramiko kaj skulptaĵo. * [https://sammlung-zander.de/en/nikolej-pirosmanaschwili-2/ Nikolej Pirosmanaschwili – Kolekto Zander] * {{Oficiala retejo|http://www.pirosmani.org/}} * [http://www.steele.com/pirosmani/ Biografio] ({{En}}) * [http://www.abcgallery.com/P/pirosmani/pirosmani.html Olga's Gallery: Niko Pirosmani] * Dulingva (turka kaj kartvela) kvaronjara revuo, nomita Pirosmani [https://web.archive.org/web/20071212154002/http://www.pirosmani.com.tr/], estas eldonata en [[Istanbulo]]. * Galerio de nuntempa arto, nomata Pirosmani [http://www.pirosmaniart.com/], en Istanbulo, kiu ekspozicias internaciajn emerĝantajn artistojn laborantajn pri pentrado, fotografio, vitro, ceramiko kaj skulptaĵo. * [https://sammlung-zander.de/en/nikolej-pirosmanaschwili-2/ Nikolej Pirosmanaschwili – Kolekto Zander] [[Kategorio:Kartvelaj pentristoj]] [[Kategorio:Naivaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj artistoj]] 1i6cqz55ztc1883ftnntqgkvwb4l25v 9397095 9397092 2026-06-09T12:27:28Z Sj1mor 12103 9397095 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Nik’oloz PIROSMANAŜVILI''' ({{Lang-ka|ნიკოლოზ ფიროსმანაშვილი}}) aŭ '''Nik’o PIROSMANI''' ({{Lang-ka|ნიკო ფიროსმანი}}) <ref>{{cite encyclopedia|entry=Пиросманашвили|volume=26: Перу — Полуприцеп|location=Moscow|encyclopedia=Большая российская энциклопедия [Great Russian encyclopedia]|year=2014|page=261|editor-first=Ю. С.|editor-last=Осипов|isbn=978-5-85270-363-7|language=ru|url=https://old.bigenc.ru/text/3140920|title=ПИРОСМАНАШВИЛИ НИКО • Большая российская энциклопедия - электронная версия}}</ref>, aŭ simple nomata '''Nikala''' ({{lang|ka|ნიკალა}} ''Nik'ala'' ; 1862–1918), estis [[Kartveloj|kartvela]] pentristo, kiu postmorte famiĝis. Relative malriĉa dum la plej granda parto de sia vivo, li laboris diversajn ordinarajn laborojn. Liaj rustikaj, ĉiutagaj scenoj estas famaj hodiaŭ pro sia bildigo de la Kartvelio de la vivtempo de Pirosmani, kaj li fariĝis unu el la plej amataj artaj figuroj de la lando. [[Dosiero:Пиросмани.png|eta|Pirosmani je ĉ. 1880]] [[Dosiero:Niko_Pirosmani._A_Tatar_Fruiterer._Oil_on_cardboard,_75x106_cm._The_State_Museum_of_Fine_Arts_of_Georgia,_Tbilisi.jpg|eta|''Tatara fruktvendisto'', 1910, Kartvela Nacia Muzeo]] [[Dosiero:Ge-money-lari-1.jpg|eta|Niko Pirosmani sur kartvela [[Lario|laria]] monbileto de la serio de 2002.]] [[Dosiero:5LariReverse2017.png|eta|Detaloj el la pentraĵoj de Pirosmani ''"Draŝado"'' kaj ''"Fiŝkaptisto en Ruĝa Ĉemizo"'' sur la 5-laria monbileto de la serio de 2017.]] == Galerio == <gallery mode="packed"> Dosiero:ავტოპორტრეტი,_ნიკო_ფიროსმანი.jpg|alternative=Self-portrait, 1900, Private collection| ''Memportreto'', 1900, privata kolekto Dosiero:Pirosmani._Girl_with_baloon.jpg|alternative=Little Girl with a Balloon, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Knabineto kun balono'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_-_Fisherman_with_a_red_shirt.jpg|alternative=A Fisherman, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Fiŝkaptisto'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Giraffe.jpg|alternative=Giraffe, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Ĝirafo'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Peasant_woman_with_children.jpg|alternative=A Peasant Woman with Children Going to Fetch Water, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Kamparanino kun infanoj irantaj alporti akvon'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_kutezh.jpg|alternative=Begos' Friends, 1910s, State Museum of Oriental Art in Moscow| ''La amikoj de Begos'', 1910-aj jaroj, Ŝtata Muzeo de Orienta Arto en [[Moskvo]] Dosiero:Niko_Pirosmani._Lion_and_Sun._Oil_on_oilcloth._State_Art_Museum_of_Georgia,_Tbilisi,_Georgia.jpg|alternative=Iranian Lion, from 1862 until 1918, Art Museum of Georgia| ''Irana Leono'', de 1862 ĝis 1918, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Still_Life.jpg|alternative=Still-Life, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Pentrita Aranĝitaĵo'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_-_Bear_on_a_moonlit_night.jpg|alternative=A Bear on a Moonlit night| Urso en Lunlumita nokto Dosiero:Pirosmani_-_Doctor_on_an_ass.jpg|alternative=Healer on a Donkey, 1900s, Sighnaghi Museum| ''Resaniganto sur Azeno'', 1900-aj jaroj, Muzeo Sighnaghi Dosiero:Pirosmani._Batumi_port.jpg|alternative=Batumi port, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Batumi-haveno'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Niko_Pirosmani._''Black_Lion''._Oil_on_oilcloth._Private_collection.jpg|alternative=Black Lion, 1905| ''Nigra Leono'', 1905 Dosiero:Georgian_woman_with_Lechaki_(Georgian_woman_with_tambourine)._Oil_on_oilcloth._130X105_cm._Private_collection.jpg|alternative=A Georgian Woman with Tamboreen / Georgian woman with Lechaki, 1910s, Private collection| ''Kartvela virino kun tamboreeno / Kartvela virino kun leĉakio'', 1910-aj jaroj, privata kolekto Dosiero:Pirosmani_-_Janitor.jpg|alternative=Janitor| Domzorgisto Dosiero:Niko_PIROSMANI,_(Nikolai_Aslanovich_Pirosmanashvili),_Portrait_of_Alexander_Garanov._1906._Oil_on_oil-cloth,_109x90_cm._The_State_Museum_of_Fine_Arts_of_Georgia,_Tbilisi.jpg|alternative=Portrait of Alexander Garanov, 1906, Art Museum of Georgia| ''Portreto de Aleksandro Garanov'', 1906, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Roe_deer.jpg|alternative=A Doe against Landscape (Stag), 1913, Art Museum of Georgia| ''Cervino kontraŭ pejzaĝo (Cervo)'', 1913, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Niko_Pirosmani._White_Cow_on_a_Black_Nackground_(31635676023).jpg|alternative=White Cow on a Black Background, 1915, Private collection| ''Blanka Bovino sur Nigra Fono'', 1915, Privata kolekto Dosiero:Pirosmani_-_Still_Life.jpg|alternative=Still Life| Pentrita Aranĝitaĵo Dosiero:Pirosmani_-_Tatar_camel_driver.jpg|alternative=Tatar camel driver| Tatara kamelisto Dosiero:Pirosmani_-_White_Sow_with_Piglets.jpg|alternative=White Sow with Piglets| Blanka porkino kun porkidoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://www.pirosmani.org/}} * [http://www.steele.com/pirosmani/ Biografio] ({{En}}) * [http://www.abcgallery.com/P/pirosmani/pirosmani.html Olga's Gallery: Niko Pirosmani] * Dulingva (turka kaj kartvela) kvaronjara revuo, nomita Pirosmani [https://web.archive.org/web/20071212154002/http://www.pirosmani.com.tr/], estas eldonata en [[Istanbulo]]. * Galerio de nuntempa arto, nomata Pirosmani [http://www.pirosmaniart.com/], en Istanbulo, kiu ekspozicias internaciajn emerĝantajn artistojn laborantajn pri pentrado, fotografio, vitro, ceramiko kaj skulptaĵo. * [https://sammlung-zander.de/en/nikolej-pirosmanaschwili-2/ Nikolej Pirosmanaschwili – Kolekto Zander] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pirosmani, Niko}} [[Kategorio:Kartvelaj pentristoj]] [[Kategorio:Naivaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj artistoj]] dw108g5xl75ysmekq0wrxf4lnpopj4n 9397099 9397095 2026-06-09T12:30:16Z Sj1mor 12103 9397099 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Niko Pirosmani je 1916}} '''Nik’oloz PIROSMANAŜVILI''' ({{Lang-ka|ნიკოლოზ ფიროსმანაშვილი}}) aŭ '''Nik’o PIROSMANI''' ({{Lang-ka|ნიკო ფიროსმანი}}) <ref>{{cite encyclopedia|entry=Пиросманашвили|volume=26: Перу — Полуприцеп|location=Moscow|encyclopedia=Большая российская энциклопедия [Great Russian encyclopedia]|year=2014|page=261|editor-first=Ю. С.|editor-last=Осипов|isbn=978-5-85270-363-7|language=ru|url=https://old.bigenc.ru/text/3140920|title=ПИРОСМАНАШВИЛИ НИКО • Большая российская энциклопедия - электронная версия}}</ref>, aŭ simple nomata '''Nikala''' ({{lang|ka|ნიკალა}} ''Nik'ala'' ; 1862–1918), estis [[Kartveloj|kartvela]] pentristo, kiu postmorte famiĝis. Relative malriĉa dum la plej granda parto de sia vivo, li laboris diversajn ordinarajn laborojn. Liaj rustikaj, ĉiutagaj scenoj estas famaj hodiaŭ pro sia bildigo de la Kartvelio de la vivtempo de Pirosmani, kaj li fariĝis unu el la plej amataj artaj figuroj de la lando. [[Dosiero:Пиросмани.png|eta|Pirosmani je ĉ. 1880]] [[Dosiero:Niko_Pirosmani._A_Tatar_Fruiterer._Oil_on_cardboard,_75x106_cm._The_State_Museum_of_Fine_Arts_of_Georgia,_Tbilisi.jpg|eta|''Tatara fruktvendisto'', 1910, Kartvela Nacia Muzeo]] [[Dosiero:Ge-money-lari-1.jpg|eta|Niko Pirosmani sur kartvela [[Lario|laria]] monbileto de la serio de 2002.]] [[Dosiero:5LariReverse2017.png|eta|Detaloj el la pentraĵoj de Pirosmani ''"Draŝado"'' kaj ''"Fiŝkaptisto en Ruĝa Ĉemizo"'' sur la 5-laria monbileto de la serio de 2017.]] == Galerio == <gallery mode="packed"> Dosiero:ავტოპორტრეტი,_ნიკო_ფიროსმანი.jpg|alternative=Self-portrait, 1900, Private collection| ''Memportreto'', 1900, privata kolekto Dosiero:Pirosmani._Girl_with_baloon.jpg|alternative=Little Girl with a Balloon, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Knabineto kun balono'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_-_Fisherman_with_a_red_shirt.jpg|alternative=A Fisherman, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Fiŝkaptisto'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Giraffe.jpg|alternative=Giraffe, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Ĝirafo'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Peasant_woman_with_children.jpg|alternative=A Peasant Woman with Children Going to Fetch Water, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Kamparanino kun infanoj irantaj alporti akvon'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_kutezh.jpg|alternative=Begos' Friends, 1910s, State Museum of Oriental Art in Moscow| ''La amikoj de Begos'', 1910-aj jaroj, Ŝtata Muzeo de Orienta Arto en [[Moskvo]] Dosiero:Niko_Pirosmani._Lion_and_Sun._Oil_on_oilcloth._State_Art_Museum_of_Georgia,_Tbilisi,_Georgia.jpg|alternative=Iranian Lion, from 1862 until 1918, Art Museum of Georgia| ''Irana Leono'', de 1862 ĝis 1918, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Still_Life.jpg|alternative=Still-Life, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Pentrita Aranĝitaĵo'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_-_Bear_on_a_moonlit_night.jpg|alternative=A Bear on a Moonlit night| Urso en Lunlumita nokto Dosiero:Pirosmani_-_Doctor_on_an_ass.jpg|alternative=Healer on a Donkey, 1900s, Sighnaghi Museum| ''Resaniganto sur Azeno'', 1900-aj jaroj, Muzeo Sighnaghi Dosiero:Pirosmani._Batumi_port.jpg|alternative=Batumi port, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Batumi-haveno'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Niko_Pirosmani._''Black_Lion''._Oil_on_oilcloth._Private_collection.jpg|alternative=Black Lion, 1905| ''Nigra Leono'', 1905 Dosiero:Georgian_woman_with_Lechaki_(Georgian_woman_with_tambourine)._Oil_on_oilcloth._130X105_cm._Private_collection.jpg|alternative=A Georgian Woman with Tamboreen / Georgian woman with Lechaki, 1910s, Private collection| ''Kartvela virino kun tamboreeno / Kartvela virino kun leĉakio'', 1910-aj jaroj, privata kolekto Dosiero:Pirosmani_-_Janitor.jpg|alternative=Janitor| Domzorgisto Dosiero:Niko_PIROSMANI,_(Nikolai_Aslanovich_Pirosmanashvili),_Portrait_of_Alexander_Garanov._1906._Oil_on_oil-cloth,_109x90_cm._The_State_Museum_of_Fine_Arts_of_Georgia,_Tbilisi.jpg|alternative=Portrait of Alexander Garanov, 1906, Art Museum of Georgia| ''Portreto de Aleksandro Garanov'', 1906, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Roe_deer.jpg|alternative=A Doe against Landscape (Stag), 1913, Art Museum of Georgia| ''Cervino kontraŭ pejzaĝo (Cervo)'', 1913, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Niko_Pirosmani._White_Cow_on_a_Black_Nackground_(31635676023).jpg|alternative=White Cow on a Black Background, 1915, Private collection| ''Blanka Bovino sur Nigra Fono'', 1915, Privata kolekto Dosiero:Pirosmani_-_Still_Life.jpg|alternative=Still Life| Pentrita Aranĝitaĵo Dosiero:Pirosmani_-_Tatar_camel_driver.jpg|alternative=Tatar camel driver| Tatara kamelisto Dosiero:Pirosmani_-_White_Sow_with_Piglets.jpg|alternative=White Sow with Piglets| Blanka porkino kun porkidoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://www.pirosmani.org/}} * [http://www.steele.com/pirosmani/ Biografio] ({{En}}) * [http://www.abcgallery.com/P/pirosmani/pirosmani.html Olga's Gallery: Niko Pirosmani] * Dulingva (turka kaj kartvela) kvaronjara revuo, nomita Pirosmani [https://web.archive.org/web/20071212154002/http://www.pirosmani.com.tr/], estas eldonata en [[Istanbulo]]. * Galerio de nuntempa arto, nomata Pirosmani [http://www.pirosmaniart.com/], en Istanbulo, kiu ekspozicias internaciajn emerĝantajn artistojn laborantajn pri pentrado, fotografio, vitro, ceramiko kaj skulptaĵo. * [https://sammlung-zander.de/en/nikolej-pirosmanaschwili-2/ Nikolej Pirosmanaschwili – Kolekto Zander] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pirosmani, Niko}} [[Kategorio:Kartvelaj pentristoj]] [[Kategorio:Naivaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj artistoj]] pa8rji11jp7wav7z5j4wktsgthrs4l6 9397109 9397099 2026-06-09T13:07:42Z Sj1mor 12103 9397109 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Niko Pirosmani je 1916}} '''Nik’oloz PIROSMANAŜVILI''' ({{Lang-ka|ნიკოლოზ ფიროსმანაშვილი}}) aŭ '''Nik’o PIROSMANI''' ({{Lang-ka|ნიკო ფიროსმანი}}) <ref>{{cite encyclopedia|entry=Пиросманашвили|volume=26: Перу — Полуприцеп|location=Moscow|encyclopedia=Большая российская энциклопедия [Great Russian encyclopedia]|year=2014|page=261|editor-first=Ю. С.|editor-last=Осипов|isbn=978-5-85270-363-7|language=ru|url=https://old.bigenc.ru/text/3140920|title=ПИРОСМАНАШВИЛИ НИКО • Большая российская энциклопедия - электронная версия}}</ref>, aŭ simple nomata '''Nikala''' ({{lang|ka|ნიკალა}} ''Nik'ala'' ; 1862–1918), estis [[Kartveloj|kartvela]] memlernita pentristo, kiu pentris scenojn el kartvela popola vivo en stilo de [[naiva arto]] kaj nur postmorte famiĝis. Relative malriĉa dum la plejparto de sia vivo, li laboris diversajn ordinarajn laborojn. Liaj rustikaj, ĉiutagaj scenoj estas famaj hodiaŭ pro sia bildigo de la Kartvelio de la vivtempo de Pirosmani, kaj li fariĝis unu el la plej amataj artaj figuroj de la lando. [[Dosiero:Пиросмани.png|eta|Pirosmani je ĉ. 1880]] [[Dosiero:Niko_Pirosmani._A_Tatar_Fruiterer._Oil_on_cardboard,_75x106_cm._The_State_Museum_of_Fine_Arts_of_Georgia,_Tbilisi.jpg|eta|''Tatara fruktvendisto'', 1910, Kartvela Nacia Muzeo]] [[Dosiero:Ge-money-lari-1.jpg|eta|Niko Pirosmani sur kartvela [[Lario|laria]] monbileto de la serio de 2002.]] [[Dosiero:5LariReverse2017.png|eta|Detaloj el la pentraĵoj de Pirosmani ''"Draŝado"'' kaj ''"Fiŝkaptisto en Ruĝa Ĉemizo"'' sur la 5-laria monbileto de la serio de 2017.]] == Stilo == La pentraĵoj de Pirosmani estis influitaj de la sociaj kondiĉoj de lia tempo kaj loko. Ekzistas multaj verkoj pri komercistoj, butikistoj, laboristoj kaj nobelgrupoj. Pirosmani ŝatis naturon kaj kamparan vivon. Li malofte uzis urbajn pejzaĝojn. Li faris multajn bestajn pentraĵojn. Li estis la sola kartvela animalisto. Pirosmani ankaŭ estis altirita de historiaj figuroj kaj temoj kiel [[Ŝota Rustaveli]], [[Tamara de Kartvelio|Reĝino Tamar]], [[Giorgi Saakadze]], same kiel ordinaraj kartveloj kaj iliaj ĉiutagaj vivoj. Kutime, Pirosmani pentris sur oletuko ([[d:Q362542]]). Male al aliaj artistoj, li ne celis puran imiton de la [[naturo]] kaj ne atentis detalojn. Kelkaj el liaj pentraĵoj estas [[Unukolora|unukoloraj]]. Liaj pentraĵoj montras la akran komponan konsideron de la aŭtoro. La lokigoj de la figuroj estas frontaj, dum [[Vizaĝo|vizaĝoj]] ne montras specifan etoson, emocion aŭ esprimivecon. == Galerio == <gallery mode="packed"> Dosiero:ავტოპორტრეტი,_ნიკო_ფიროსმანი.jpg|alternative=Self-portrait, 1900, Private collection| ''Memportreto'', 1900, privata kolekto Dosiero:Pirosmani._Girl_with_baloon.jpg|alternative=Little Girl with a Balloon, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Knabineto kun balono'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_-_Fisherman_with_a_red_shirt.jpg|alternative=A Fisherman, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Fiŝkaptisto'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Giraffe.jpg|alternative=Giraffe, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Ĝirafo'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Peasant_woman_with_children.jpg|alternative=A Peasant Woman with Children Going to Fetch Water, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Kamparanino kun infanoj irantaj alporti akvon'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_kutezh.jpg|alternative=Begos' Friends, 1910s, State Museum of Oriental Art in Moscow| ''La amikoj de Begos'', 1910-aj jaroj, Ŝtata Muzeo de Orienta Arto en [[Moskvo]] Dosiero:Niko_Pirosmani._Lion_and_Sun._Oil_on_oilcloth._State_Art_Museum_of_Georgia,_Tbilisi,_Georgia.jpg|alternative=Iranian Lion, from 1862 until 1918, Art Museum of Georgia| ''Irana Leono'', de 1862 ĝis 1918, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Still_Life.jpg|alternative=Still-Life, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Pentrita Aranĝitaĵo'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Pirosmani_-_Bear_on_a_moonlit_night.jpg|alternative=A Bear on a Moonlit night| Urso en Lunlumita nokto Dosiero:Pirosmani_-_Doctor_on_an_ass.jpg|alternative=Healer on a Donkey, 1900s, Sighnaghi Museum| ''Resaniganto sur Azeno'', 1900-aj jaroj, Muzeo Sighnaghi Dosiero:Pirosmani._Batumi_port.jpg|alternative=Batumi port, 1900s, Art Museum of Georgia| ''Batumi-haveno'', 1900-aj jaroj, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Niko_Pirosmani._''Black_Lion''._Oil_on_oilcloth._Private_collection.jpg|alternative=Black Lion, 1905| ''Nigra Leono'', 1905 Dosiero:Georgian_woman_with_Lechaki_(Georgian_woman_with_tambourine)._Oil_on_oilcloth._130X105_cm._Private_collection.jpg|alternative=A Georgian Woman with Tamboreen / Georgian woman with Lechaki, 1910s, Private collection| ''Kartvela virino kun tamboreeno / Kartvela virino kun leĉakio'', 1910-aj jaroj, privata kolekto Dosiero:Pirosmani_-_Janitor.jpg|alternative=Janitor| Domzorgisto Dosiero:Niko_PIROSMANI,_(Nikolai_Aslanovich_Pirosmanashvili),_Portrait_of_Alexander_Garanov._1906._Oil_on_oil-cloth,_109x90_cm._The_State_Museum_of_Fine_Arts_of_Georgia,_Tbilisi.jpg|alternative=Portrait of Alexander Garanov, 1906, Art Museum of Georgia| ''Portreto de Aleksandro Garanov'', 1906, Artmuzeo de Kartvelio Dosiero:Pirosmani_-_Roe_deer.jpg|alternative=A Doe against Landscape (Stag), 1913, Art Museum of Georgia| ''Cervino kontraŭ pejzaĝo (Cervo)'', 1913, Artmuzeo de Georgio Dosiero:Niko_Pirosmani._White_Cow_on_a_Black_Nackground_(31635676023).jpg|alternative=White Cow on a Black Background, 1915, Private collection| ''Blanka Bovino sur Nigra Fono'', 1915, Privata kolekto Dosiero:Pirosmani_-_Still_Life.jpg|alternative=Still Life| Pentrita Aranĝitaĵo Dosiero:Pirosmani_-_Tatar_camel_driver.jpg|alternative=Tatar camel driver| Tatara kamelisto Dosiero:Pirosmani_-_White_Sow_with_Piglets.jpg|alternative=White Sow with Piglets| Blanka porkino kun porkidoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://www.pirosmani.org/}} * [http://www.steele.com/pirosmani/ Biografio] ({{En}}) * [http://www.abcgallery.com/P/pirosmani/pirosmani.html Olga's Gallery: Niko Pirosmani] * Dulingva (turka kaj kartvela) kvaronjara revuo, nomita Pirosmani [https://web.archive.org/web/20071212154002/http://www.pirosmani.com.tr/], estas eldonata en [[Istanbulo]]. * Galerio de nuntempa arto, nomata Pirosmani [http://www.pirosmaniart.com/], en Istanbulo, kiu ekspozicias internaciajn emerĝantajn artistojn laborantajn pri pentrado, fotografio, vitro, ceramiko kaj skulptaĵo. * [https://sammlung-zander.de/en/nikolej-pirosmanaschwili-2/ Nikolej Pirosmanaschwili – Kolekto Zander] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pirosmani, Niko}} [[Kategorio:Kartvelaj pentristoj]] [[Kategorio:Naivaj pentristoj]] [[Kategorio:Modernaj artistoj]] nt98601xaoe25cqy31bvls3hzprpban 0 946328 9397094 2026-06-09T12:26:38Z Goren 4701 Alidirektigis al [[Ekzonimo kaj endonimo]] 9397094 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ekzonimo kaj endonimo]] ac5gtjhrmqhfu6mmbqo5lnheblk1f3v 14 946329 9397096 2026-06-09T12:28:08Z Sj1mor 12103 Kreis novan paĝon kun "{{Commonscat linio}} [[Kategorio:Pentristoj laŭ landoj]] [[Kategorio:Kartvelaj artistoj|Pentristoj]]" 9397096 wikitext text/x-wiki {{Commonscat linio}} [[Kategorio:Pentristoj laŭ landoj]] [[Kategorio:Kartvelaj artistoj|Pentristoj]] apg6bkt0h4nmzv1zedql3tr23v56nkg 0 946330 9397101 2026-06-09T12:42:53Z Goren 4701 Kreis novan paĝon kun "'''Buĥora lingvo''', ankaŭ iam nomata '''juda-buĥara''' aŭ '''juda-taĝika''' ([[endonime]]: '''Buĥori''': {{lang|he|בוכארי}}, {{lang|bhh-Cyrl|Бухорӣ}}, ''{{lang|bhh-Latn|Buxorī}}''), estas [[judaj-iranaj lingvoj|juda-irana]] [[lingvo]] aŭ [[dialekto]], historie parolata far [[buĥoraj judoj]] en [[Centra Azio]].<ref>{{cite book |editor1-last=Ehrlich |editor1-first=M. Avrum |title=Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences, and Cult..." 9397101 wikitext text/x-wiki '''Buĥora lingvo''', ankaŭ iam nomata '''juda-buĥara''' aŭ '''juda-taĝika''' ([[endonime]]: '''Buĥori''': {{lang|he|בוכארי}}, {{lang|bhh-Cyrl|Бухорӣ}}, ''{{lang|bhh-Latn|Buxorī}}''), estas [[judaj-iranaj lingvoj|juda-irana]] [[lingvo]] aŭ [[dialekto]], historie parolata far [[buĥoraj judoj]] en [[Centra Azio]].<ref>{{cite book |editor1-last=Ehrlich |editor1-first=M. Avrum |title=Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences, and Culture |date=2009 |publisher=ABC-CLIO |page=1124 |chapter=Caucasus and Central Asia |quote=Bukharan Jews spoke a dialect of Tajik referred to as Bukhori or Judeo-Tajik, which is still used by Bukharan Jews today.}}</ref><ref>{{cite book|last=Zand|first=Michael|title=BUKHARA vii. Bukharan Jews // Encyclopaedia Iranica|url=https://iranicaonline.org/articles/bukhara-vii|volume=4 |fascicle=5|pages=530-545|year=1989|location=London and New York|publisher=Routledge & Kegan Paul}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ido |first1=Shinji |title=The Vowel System of Jewish Bukharan Tajik: With Special Reference to the Tajik Vowel Chain Shift |journal=Journal of Jewish Languages |date=2017 |volume=5 |issue=1 |page=85 |doi=10.1163/22134638-12340078 |quote=The term ‘the Jewish dialect of Tajik’ is often used interchangeably with such terms as Judeo-Tadzhik, Judeo-Tajik, Bukhori, Bukhari, Bukharic, Bukharan, Bukharian, and Bukharit (Cooper 2012:284) in the literature.|doi-access=free }}</ref> Ĝi estas juda komunuma lokalekto, kiu devenas de eostpersaj dialektoj de la [[taĝika]] kaj la [[daria]], kaj plejparte interkompreneblas kun ili. == Historio == == Referencoj == {{referencoj}} 319mwvh1t7oxyo0pvhdj9v64vsk3qw4 9397123 9397101 2026-06-09T13:35:09Z Goren 4701 /* Historio */ 9397123 wikitext text/x-wiki '''Buĥora lingvo''', ankaŭ iam nomata '''juda-buĥara''' aŭ '''juda-taĝika''' ([[endonime]]: '''Buĥori''': {{lang|he|בוכארי}}, {{lang|bhh-Cyrl|Бухорӣ}}, ''{{lang|bhh-Latn|Buxorī}}''), estas [[judaj-iranaj lingvoj|juda-irana]] [[lingvo]] aŭ [[dialekto]], historie parolata far [[buĥoraj judoj]] en [[Centra Azio]].<ref>{{cite book |editor1-last=Ehrlich |editor1-first=M. Avrum |title=Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences, and Culture |date=2009 |publisher=ABC-CLIO |page=1124 |chapter=Caucasus and Central Asia |quote=Bukharan Jews spoke a dialect of Tajik referred to as Bukhori or Judeo-Tajik, which is still used by Bukharan Jews today.}}</ref><ref>{{cite book|last=Zand|first=Michael|title=BUKHARA vii. Bukharan Jews // Encyclopaedia Iranica|url=https://iranicaonline.org/articles/bukhara-vii|volume=4 |fascicle=5|pages=530-545|year=1989|location=London and New York|publisher=Routledge & Kegan Paul}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ido |first1=Shinji |title=The Vowel System of Jewish Bukharan Tajik: With Special Reference to the Tajik Vowel Chain Shift |journal=Journal of Jewish Languages |date=2017 |volume=5 |issue=1 |page=85 |doi=10.1163/22134638-12340078 |quote=The term ‘the Jewish dialect of Tajik’ is often used interchangeably with such terms as Judeo-Tadzhik, Judeo-Tajik, Bukhori, Bukhari, Bukharic, Bukharan, Bukharian, and Bukharit (Cooper 2012:284) in the literature.|doi-access=free }}</ref> Ĝi estas juda komunuma lokalekto, kiu devenas de eostpersaj dialektoj de la [[taĝika]] kaj la [[daria]], kaj plejparte interkompreneblas kun ili. == Historio == Buĥora lingvo estas historia lingvo de Centraziaj judoj.<ref name="Birnbaum, Salomo A 2011">Birnbaum, Salomo A. 2011. ''Ein Leben für die Wissenschaft.'' Germany: De Gruyter.</ref> Ĝia [[lingva klasifiko]] estas: [[Hindeŭropa lingvaro|hindeŭropa]] → [[hindirana lingvaro|hindirana]] → [[irana lingvaro|irana]] → [[Okcidentaj iranaj lingvoj|uestirana]] → suduestirana → [[persa]] → [[taĝika]] → buĥora.<ref name="Tolmas, Chana 2006"/> La ĉefa lingva bazo de la buĥora estas la mezepoĥa formo de [[persa lingvo]], kun multaj [[pruntovorto]]j el la [[hebrea]] kaj la [[aramea]]. En pli nova historio al ili aldoniĝas novaj pruntovortoj el ĉirkaŭaj lingvoj, plej grave el la [[uzbeka]], la [[rusa]] kaj la [[araba]] (tra lingvoj de apudaj [[islamo|islamaj]] popoloj).<ref>Michael Shterenshis, [https://books.google.com/books?id=vJZm9amnoAoC&pg=PA84 ''Tamerlane and the Jews'' p. 85]</ref> En jaro [[1987]] estis ĉirkaŭ 85,000 parolantoj de la buĥora en la mondo. El ili ĉ. 45,000 vivis en [[Sovetunio]], ĉ. 32,000 en [[Israelo]], kaj en la resto de la mondo ĉ. 3,000.<ref name="Tolmas, Chana 2006" /> Ekzistas [[taĝikoj|taĝikaj]] malplimultoj en multaj landoj kiel [[Afganio]], [[Ĉinio]], [[Pakistano]] kaj [[Uzbekio]], kun aparte grandaj taĝikaj komunumoj en [[Samarkando]] kaj [[Buĥaro]].<ref>Ido, Shinji. 2007. ''Bukharan Tajik.'' E.C.: LINCOM EUROPA.</ref> Inter tiuj ĉi estis dekmiloj da buĥaraj judoj kiuj parolis la buĥoran lingvon en la [[19-a jarcento|19-a]] kaj la [[20-a jarcento]]j.<ref>Ido, Shinji. 2017. [http://www.academia.edu/32403714/A_late_19th-century_Uzbek_text_in_Hebrew_script ''A late 19th-century Uzbek text in Hebrew script''] p. 218</ref> Nuntempe la lingvo de malmultaj restantaj judaj taĝikoj en tiuj ĉi urboj ne diferencas signife de tiu de la nejudaj.<ref>Ido, Shinji. 2017. [https://brill.com/view/journals/jjl/5/1/article-p81_4.xml?lang=en ''The Vowel System of Jewish Bukharan Tajik: With Special Reference to the Tajik Vowel Chain Shift''] p. 84</ref> Kiel kutimas por [[judaj lingvoj]], la buĥora tradicie uzis {{N|hebrea skribsistemo}}.<ref>{{cite web|url=http://www.omniglot.com/writing/bukhori.htm|title=Bukhori (бухорӣ / בוכארי / بخاری) language|website=www.omniglot.com}}</ref> Tamen tra la [[20-a jarcento]] pro influo de diversaj imperioj kaj ideologioj oni ekuzis novajn alfabetojn, en la [[1920-aj]] kaj [[1930-aj]] surbaze de la [[latina alfabeto|latina]], kaj ekde la [[1940-aj]] de la [[cirila]]. La hebrea alfabeto iĝis preskaŭ forgesita dum sovetaj tempoj, kiam la ŝtato fermis ĉiujn buĥarajn judajn religiajn lernejojn en Centra Azio, kaj la libroj kaj gazetoj en la buĥora aperis per cirilida skribo. Nun multaj buĥaraj judoj kiuj ankoraŭ scias la buĥoran, nur komprenas ĝin skribita cirile.<ref name="Birnbaum, Salomo A 2011"/> En frua soveta periodo la komunistoj havis planojn por oficialigi la [[hebrea]]n kiel la lingvon de instruo de judoj en [[Turkestana Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko]] kaj en la [[Buĥara Popola Soveta Respubliko]]. Sed jam en [[1921]] la Turkestana Popolkomisariato de Eduko ukazis organizi nereligiajn lernejojn por instrui buĥarajn judajn infanojn kaj instrui tie en la buĥora kaj ne en la hebrea. En 1934 ankoraŭ ekzistis 15 kluboj kaj 28 "ruĝaj tedomoj" (t.e. centraziaj teumejoj kie oni povis priparoli politikon kaj interŝanĝi novaĵojn sub gvido de partiaj organizantoj) en [[Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko|Soveta Uzbekio]], kie oni parolis la buĥoran. Sed en [[1938]] buĥora lingvo ne plu estis lingvo de kulturo aŭ lerneja instruo kaj nur paroliĝis loke kaj hejme.<ref name="Tolmas, Chana 2006"/> == Reviviĝo == == Referencoj == {{referencoj}} 55ap12xogsi1dcktm224mvvbcmxs07a 9397285 9397123 2026-06-09T17:52:11Z Goren 4701 /* Reviviĝo */ 9397285 wikitext text/x-wiki '''Buĥora lingvo''', ankaŭ iam nomata '''juda-buĥara''' aŭ '''juda-taĝika''' ([[endonime]]: '''Buĥori''': {{lang|he|בוכארי}}, {{lang|bhh-Cyrl|Бухорӣ}}, ''{{lang|bhh-Latn|Buxorī}}''), estas [[judaj-iranaj lingvoj|juda-irana]] [[lingvo]] aŭ [[dialekto]], historie parolata far [[buĥoraj judoj]] en [[Centra Azio]].<ref>{{cite book |editor1-last=Ehrlich |editor1-first=M. Avrum |title=Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences, and Culture |date=2009 |publisher=ABC-CLIO |page=1124 |chapter=Caucasus and Central Asia |quote=Bukharan Jews spoke a dialect of Tajik referred to as Bukhori or Judeo-Tajik, which is still used by Bukharan Jews today.}}</ref><ref>{{cite book|last=Zand|first=Michael|title=BUKHARA vii. Bukharan Jews // Encyclopaedia Iranica|url=https://iranicaonline.org/articles/bukhara-vii|volume=4 |fascicle=5|pages=530-545|year=1989|location=London and New York|publisher=Routledge & Kegan Paul}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ido |first1=Shinji |title=The Vowel System of Jewish Bukharan Tajik: With Special Reference to the Tajik Vowel Chain Shift |journal=Journal of Jewish Languages |date=2017 |volume=5 |issue=1 |page=85 |doi=10.1163/22134638-12340078 |quote=The term ‘the Jewish dialect of Tajik’ is often used interchangeably with such terms as Judeo-Tadzhik, Judeo-Tajik, Bukhori, Bukhari, Bukharic, Bukharan, Bukharian, and Bukharit (Cooper 2012:284) in the literature.|doi-access=free }}</ref> Ĝi estas juda komunuma lokalekto, kiu devenas de eostpersaj dialektoj de la [[taĝika]] kaj la [[daria]], kaj plejparte interkompreneblas kun ili. == Historio == Buĥora lingvo estas historia lingvo de Centraziaj judoj.<ref name="Birnbaum, Salomo A 2011">Birnbaum, Salomo A. 2011. ''Ein Leben für die Wissenschaft.'' Germany: De Gruyter.</ref> Ĝia [[lingva klasifiko]] estas: [[Hindeŭropa lingvaro|hindeŭropa]] → [[hindirana lingvaro|hindirana]] → [[irana lingvaro|irana]] → [[Okcidentaj iranaj lingvoj|uestirana]] → suduestirana → [[persa]] → [[taĝika]] → buĥora.<ref name="Tolmas, Chana 2006"/> La ĉefa lingva bazo de la buĥora estas la mezepoĥa formo de [[persa lingvo]], kun multaj [[pruntovorto]]j el la [[hebrea]] kaj la [[aramea]]. En pli nova historio al ili aldoniĝas novaj pruntovortoj el ĉirkaŭaj lingvoj, plej grave el la [[uzbeka]], la [[rusa]] kaj la [[araba]] (tra lingvoj de apudaj [[islamo|islamaj]] popoloj).<ref>Michael Shterenshis, [https://books.google.com/books?id=vJZm9amnoAoC&pg=PA84 ''Tamerlane and the Jews'' p. 85]</ref> En jaro [[1987]] estis ĉirkaŭ 85,000 parolantoj de la buĥora en la mondo. El ili ĉ. 45,000 vivis en [[Sovetunio]], ĉ. 32,000 en [[Israelo]], kaj en la resto de la mondo ĉ. 3,000.<ref name="Tolmas, Chana 2006" /> Ekzistas [[taĝikoj|taĝikaj]] malplimultoj en multaj landoj kiel [[Afganio]], [[Ĉinio]], [[Pakistano]] kaj [[Uzbekio]], kun aparte grandaj taĝikaj komunumoj en [[Samarkando]] kaj [[Buĥaro]].<ref>Ido, Shinji. 2007. ''Bukharan Tajik.'' E.C.: LINCOM EUROPA.</ref> Inter tiuj ĉi estis dekmiloj da buĥaraj judoj kiuj parolis la buĥoran lingvon en la [[19-a jarcento|19-a]] kaj la [[20-a jarcento]]j.<ref>Ido, Shinji. 2017. [http://www.academia.edu/32403714/A_late_19th-century_Uzbek_text_in_Hebrew_script ''A late 19th-century Uzbek text in Hebrew script''] p. 218</ref> Nuntempe la lingvo de malmultaj restantaj judaj taĝikoj en tiuj ĉi urboj ne diferencas signife de tiu de la nejudaj.<ref>Ido, Shinji. 2017. [https://brill.com/view/journals/jjl/5/1/article-p81_4.xml?lang=en ''The Vowel System of Jewish Bukharan Tajik: With Special Reference to the Tajik Vowel Chain Shift''] p. 84</ref> Kiel kutimas por [[judaj lingvoj]], la buĥora tradicie uzis {{N|hebrea skribsistemo}}.<ref>{{cite web|url=http://www.omniglot.com/writing/bukhori.htm|title=Bukhori (бухорӣ / בוכארי / بخاری) language|website=www.omniglot.com}}</ref> Tamen tra la [[20-a jarcento]] pro influo de diversaj imperioj kaj ideologioj oni ekuzis novajn alfabetojn, en la [[1920-aj]] kaj [[1930-aj]] surbaze de la [[latina alfabeto|latina]], kaj ekde la [[1940-aj]] de la [[cirila]]. La hebrea alfabeto iĝis preskaŭ forgesita dum sovetaj tempoj, kiam la ŝtato fermis ĉiujn buĥarajn judajn religiajn lernejojn en Centra Azio, kaj la libroj kaj gazetoj en la buĥora aperis per cirilida skribo. Nun multaj buĥaraj judoj kiuj ankoraŭ scias la buĥoran, nur komprenas ĝin skribita cirile.<ref name="Birnbaum, Salomo A 2011"/> En frua soveta periodo la komunistoj havis planojn por oficialigi la [[hebrea]]n kiel la lingvon de instruo de judoj en [[Turkestana Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko]] kaj en la [[Buĥara Popola Soveta Respubliko]]. Sed jam en [[1921]] la Turkestana Popolkomisariato de Eduko ukazis organizi nereligiajn lernejojn por instrui buĥarajn judajn infanojn kaj instrui tie en la buĥora kaj ne en la hebrea. En 1934 ankoraŭ ekzistis 15 kluboj kaj 28 "ruĝaj tedomoj" (t.e. centraziaj teumejoj kie oni povis priparoli politikon kaj interŝanĝi novaĵojn sub gvido de partiaj organizantoj) en [[Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko|Soveta Uzbekio]], kie oni parolis la buĥoran. Sed en [[1938]] buĥora lingvo ne plu estis lingvo de kulturo aŭ lerneja instruo kaj nur paroliĝis loke kaj hejme.<ref name="Tolmas, Chana 2006"/> == Reviviĝo == Al la [[falo de Sovetunio]] la buĥora estis preskaŭ tute [[formortinta lingvo]], anstataŭigita per norma [[taĝika]], lokaj lingvoj de la landoj kie vivis buĥaraj judoj, aŭ la [[rusa]]. Laŭ la [[censo]] de [[1979]] pli ol 20% pli da centraziaj judoj parolis ruse ol buĥore.<ref name="Tolmas, Chana 2006"/> En postsovetaj tempoj aperis provoj revivigi la lingvon. Unu notinda provo estis establo de Koncilio pri Buĥara Juda literaturo kadre de la Unio de Verkistoj de [[Uzbekio]] sub gvido de Aharon Ŝalamajev-Fidoi. Tamen, Ŝalamajev-Fidoi elmigris al [[Israelo]] en [[1991]], kaj sen li la Koncilio malaperis. Alia ekzemplo estis rondeto ''Hoverim'' ("Gekamaradoj") por buĥaraj judoj en [[Taĝikio]] sub gvido de certa profesoro Datĥajev, sed Datĥajev formigris al [[Usono]] en [[1992]] kaj pri la sorto de lia societo ne estas informo.<ref>{{Cite book |last=Tomas |first=Ḣano |title=Bukharan Jews |year=2006 |isbn=9789657093467 |location=Tel Aviv |pages=69-70}}</ref> Nuntempe la plej grava organizaĵo subtenanta buĥaran judan lingvon, literaturon kaj kulturon estas la Monda Buĥara Juda Kongreso. En [[Usono]], aparte en [[Novjorko]] kaj apudaj areoj, aperis junularaj grupoj de buĥaraj judoj kiuj strebas lerni buĥoran lingvon kun nova latinida alfabeto kreita far buĥara juda lingvisto kaj verkisto Jakub Kalontarov. Unu el tiaj grupoj estas sponsorata far Achdut-Unity Club en [[Kvinzo]]. Ekde [[2010]] buĥora lingvo kaj buĥara juda kulturo estas instruata en [[Queens College (Novjorko)|Queens College, Urba Universitato de Novjorko]] sub gvido de buĥara juda profesoro Imanuel Ribakov.<ref>{{Cite web|url=http://www1.cuny.edu/mu/podcasts/2010/05/10/saving-bukharian-jewish-history/|title=Saving Bukharian Jewish History – CUNY Radio Podcasts – CUNY|website=www1.cuny.edu|language=en-US|access-date=2017-02-10}}</ref> Tio ĉi estas la unua Usona universitato kie oni lernas buĥoran lingvon. Ribakov ankaŭ verkis lernolibron de la buĥora por anglalingvanoj.<ref>{{Cite book |last=Rybakov |first=Imanuel |title=Easy Bukharian: Study Guide: Language of the Bukharian Jews |publisher=The Association of the Bukharian Jewish Youth of the USA |year=2012 |isbn=9781936755004 |location=New York |language=En}}</ref> == Ortografio == == Referencoj == {{referencoj}} f6lyfhqw3nf9qye88t60b4kbaekqm3d 9397288 9397285 2026-06-09T17:55:33Z Goren 4701 9397288 wikitext text/x-wiki '''Buĥora lingvo''', ankaŭ iam nomata '''juda-buĥara''' aŭ '''juda-taĝika''' ([[endonime]]: '''Buĥori''': {{lang|he|בוכארי}}, {{lang|bhh-Cyrl|Бухорӣ}}, ''{{lang|bhh-Latn|Buxorī}}''), estas [[judaj-iranaj lingvoj|juda-irana]] [[lingvo]] aŭ [[dialekto]], historie parolata far [[buĥoraj judoj]] en [[Centra Azio]].<ref>{{cite book |editor1-last=Ehrlich |editor1-first=M. Avrum |title=Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences, and Culture |date=2009 |publisher=ABC-CLIO |page=1124 |chapter=Caucasus and Central Asia |quote=Bukharan Jews spoke a dialect of Tajik referred to as Bukhori or Judeo-Tajik, which is still used by Bukharan Jews today.}}</ref><ref>{{cite book|last=Zand|first=Michael|title=BUKHARA vii. Bukharan Jews // Encyclopaedia Iranica|url=https://iranicaonline.org/articles/bukhara-vii|volume=4 |fascicle=5|pages=530-545|year=1989|location=London and New York|publisher=Routledge & Kegan Paul}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ido |first1=Shinji |title=The Vowel System of Jewish Bukharan Tajik: With Special Reference to the Tajik Vowel Chain Shift |journal=Journal of Jewish Languages |date=2017 |volume=5 |issue=1 |page=85 |doi=10.1163/22134638-12340078 |quote=The term ‘the Jewish dialect of Tajik’ is often used interchangeably with such terms as Judeo-Tadzhik, Judeo-Tajik, Bukhori, Bukhari, Bukharic, Bukharan, Bukharian, and Bukharit (Cooper 2012:284) in the literature.|doi-access=free }}</ref> Ĝi estas juda komunuma lokalekto, kiu devenas de eostpersaj dialektoj de la [[taĝika]] kaj la [[daria]], kaj plejparte interkompreneblas kun ili. == Historio == Buĥora lingvo estas historia lingvo de Centraziaj judoj.<ref name="Birnbaum, Salomo A 2011">Birnbaum, Salomo A. 2011. ''Ein Leben für die Wissenschaft.'' Germany: De Gruyter.</ref> Ĝia [[lingva klasifiko]] estas: [[Hindeŭropa lingvaro|hindeŭropa]] → [[hindirana lingvaro|hindirana]] → [[irana lingvaro|irana]] → [[Okcidentaj iranaj lingvoj|uestirana]] → suduestirana → [[persa]] → [[taĝika]] → buĥora.<ref name="Tolmas, Chana 2006">Tolmas, Chana. 2006. ''Bukharan Jews: history, language, literature, culture.'' Israel: World Bukharian Jewish Congress.</ref> La ĉefa lingva bazo de la buĥora estas la mezepoĥa formo de [[persa lingvo]], kun multaj [[pruntovorto]]j el la [[hebrea]] kaj la [[aramea]]. En pli nova historio al ili aldoniĝas novaj pruntovortoj el ĉirkaŭaj lingvoj, plej grave el la [[uzbeka]], la [[rusa]] kaj la [[araba]] (tra lingvoj de apudaj [[islamo|islamaj]] popoloj).<ref>Michael Shterenshis, [https://books.google.com/books?id=vJZm9amnoAoC&pg=PA84 ''Tamerlane and the Jews'' p. 85]</ref> En jaro [[1987]] estis ĉirkaŭ 85,000 parolantoj de la buĥora en la mondo. El ili ĉ. 45,000 vivis en [[Sovetunio]], ĉ. 32,000 en [[Israelo]], kaj en la resto de la mondo ĉ. 3,000.<ref name="Tolmas, Chana 2006" /> Ekzistas [[taĝikoj|taĝikaj]] malplimultoj en multaj landoj kiel [[Afganio]], [[Ĉinio]], [[Pakistano]] kaj [[Uzbekio]], kun aparte grandaj taĝikaj komunumoj en [[Samarkando]] kaj [[Buĥaro]].<ref>Ido, Shinji. 2007. ''Bukharan Tajik.'' E.C.: LINCOM EUROPA.</ref> Inter tiuj ĉi estis dekmiloj da buĥaraj judoj kiuj parolis la buĥoran lingvon en la [[19-a jarcento|19-a]] kaj la [[20-a jarcento]]j.<ref>Ido, Shinji. 2017. [http://www.academia.edu/32403714/A_late_19th-century_Uzbek_text_in_Hebrew_script ''A late 19th-century Uzbek text in Hebrew script''] p. 218</ref> Nuntempe la lingvo de malmultaj restantaj judaj taĝikoj en tiuj ĉi urboj ne diferencas signife de tiu de la nejudaj.<ref>Ido, Shinji. 2017. [https://brill.com/view/journals/jjl/5/1/article-p81_4.xml?lang=en ''The Vowel System of Jewish Bukharan Tajik: With Special Reference to the Tajik Vowel Chain Shift''] p. 84</ref> Kiel kutimas por [[judaj lingvoj]], la buĥora tradicie uzis {{N|hebrea skribsistemo}}.<ref>{{cite web|url=http://www.omniglot.com/writing/bukhori.htm|title=Bukhori (бухорӣ / בוכארי / بخاری) language|website=www.omniglot.com}}</ref> Tamen tra la [[20-a jarcento]] pro influo de diversaj imperioj kaj ideologioj oni ekuzis novajn alfabetojn, en la [[1920-aj]] kaj [[1930-aj]] surbaze de la [[latina alfabeto|latina]], kaj ekde la [[1940-aj]] de la [[cirila]]. La hebrea alfabeto iĝis preskaŭ forgesita dum sovetaj tempoj, kiam la ŝtato fermis ĉiujn buĥarajn judajn religiajn lernejojn en Centra Azio, kaj la libroj kaj gazetoj en la buĥora aperis per cirilida skribo. Nun multaj buĥaraj judoj kiuj ankoraŭ scias la buĥoran, nur komprenas ĝin skribita cirile.<ref name="Birnbaum, Salomo A 2011"/> En frua soveta periodo la komunistoj havis planojn por oficialigi la [[hebrea]]n kiel la lingvon de instruo de judoj en [[Turkestana Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko]] kaj en la [[Buĥara Popola Soveta Respubliko]]. Sed jam en [[1921]] la Turkestana Popolkomisariato de Eduko ukazis organizi nereligiajn lernejojn por instrui buĥarajn judajn infanojn kaj instrui tie en la buĥora kaj ne en la hebrea. En 1934 ankoraŭ ekzistis 15 kluboj kaj 28 "ruĝaj tedomoj" (t.e. centraziaj teumejoj kie oni povis priparoli politikon kaj interŝanĝi novaĵojn sub gvido de partiaj organizantoj) en [[Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko|Soveta Uzbekio]], kie oni parolis la buĥoran. Sed en [[1938]] buĥora lingvo ne plu estis lingvo de kulturo aŭ lerneja instruo kaj nur paroliĝis loke kaj hejme.<ref name="Tolmas, Chana 2006"/> == Reviviĝo == Al la [[falo de Sovetunio]] la buĥora estis preskaŭ tute [[formortinta lingvo]], anstataŭigita per norma [[taĝika]], lokaj lingvoj de la landoj kie vivis buĥaraj judoj, aŭ la [[rusa]]. Laŭ la [[censo]] de [[1979]] pli ol 20% pli da centraziaj judoj parolis ruse ol buĥore.<ref name="Tolmas, Chana 2006"/> En postsovetaj tempoj aperis provoj revivigi la lingvon. Unu notinda provo estis establo de Koncilio pri Buĥara Juda literaturo kadre de la Unio de Verkistoj de [[Uzbekio]] sub gvido de Aharon Ŝalamajev-Fidoi. Tamen, Ŝalamajev-Fidoi elmigris al [[Israelo]] en [[1991]], kaj sen li la Koncilio malaperis. Alia ekzemplo estis rondeto ''Hoverim'' ("Gekamaradoj") por buĥaraj judoj en [[Taĝikio]] sub gvido de certa profesoro Datĥajev, sed Datĥajev formigris al [[Usono]] en [[1992]] kaj pri la sorto de lia societo ne estas informo.<ref>{{Cite book |last=Tomas |first=Ḣano |title=Bukharan Jews |year=2006 |isbn=9789657093467 |location=Tel Aviv |pages=69-70}}</ref> Nuntempe la plej grava organizaĵo subtenanta buĥaran judan lingvon, literaturon kaj kulturon estas la Monda Buĥara Juda Kongreso. En [[Usono]], aparte en [[Novjorko]] kaj apudaj areoj, aperis junularaj grupoj de buĥaraj judoj kiuj strebas lerni buĥoran lingvon kun nova latinida alfabeto kreita far buĥara juda lingvisto kaj verkisto Jakub Kalontarov. Unu el tiaj grupoj estas sponsorata far Achdut-Unity Club en [[Kvinzo]]. Ekde [[2010]] buĥora lingvo kaj buĥara juda kulturo estas instruata en [[Queens College (Novjorko)|Queens College, Urba Universitato de Novjorko]] sub gvido de buĥara juda profesoro Imanuel Ribakov.<ref>{{Cite web|url=http://www1.cuny.edu/mu/podcasts/2010/05/10/saving-bukharian-jewish-history/|title=Saving Bukharian Jewish History – CUNY Radio Podcasts – CUNY|website=www1.cuny.edu|language=en-US|access-date=2017-02-10}}</ref> Tio ĉi estas la unua Usona universitato kie oni lernas buĥoran lingvon. Ribakov ankaŭ verkis lernolibron de la buĥora por anglalingvanoj.<ref>{{Cite book |last=Rybakov |first=Imanuel |title=Easy Bukharian: Study Guide: Language of the Bukharian Jews |publisher=The Association of the Bukharian Jewish Youth of the USA |year=2012 |isbn=9781936755004 |location=New York |language=En}}</ref> == Ortografio == == Referencoj == {{referencoj}} eukpd9nc4ylw79sf1xvpq50anjg150j 9397296 9397288 2026-06-09T18:25:55Z Goren 4701 /* Ortografio */ 9397296 wikitext text/x-wiki '''Buĥora lingvo''', ankaŭ iam nomata '''juda-buĥara''' aŭ '''juda-taĝika''' ([[endonime]]: '''Buĥori''': {{lang|he|בוכארי}}, {{lang|bhh-Cyrl|Бухорӣ}}, ''{{lang|bhh-Latn|Buxorī}}''), estas [[judaj-iranaj lingvoj|juda-irana]] [[lingvo]] aŭ [[dialekto]], historie parolata far [[buĥoraj judoj]] en [[Centra Azio]].<ref>{{cite book |editor1-last=Ehrlich |editor1-first=M. Avrum |title=Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experiences, and Culture |date=2009 |publisher=ABC-CLIO |page=1124 |chapter=Caucasus and Central Asia |quote=Bukharan Jews spoke a dialect of Tajik referred to as Bukhori or Judeo-Tajik, which is still used by Bukharan Jews today.}}</ref><ref>{{cite book|last=Zand|first=Michael|title=BUKHARA vii. Bukharan Jews // Encyclopaedia Iranica|url=https://iranicaonline.org/articles/bukhara-vii|volume=4 |fascicle=5|pages=530-545|year=1989|location=London and New York|publisher=Routledge & Kegan Paul}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ido |first1=Shinji |title=The Vowel System of Jewish Bukharan Tajik: With Special Reference to the Tajik Vowel Chain Shift |journal=Journal of Jewish Languages |date=2017 |volume=5 |issue=1 |page=85 |doi=10.1163/22134638-12340078 |quote=The term ‘the Jewish dialect of Tajik’ is often used interchangeably with such terms as Judeo-Tadzhik, Judeo-Tajik, Bukhori, Bukhari, Bukharic, Bukharan, Bukharian, and Bukharit (Cooper 2012:284) in the literature.|doi-access=free }}</ref> Ĝi estas juda komunuma lokalekto, kiu devenas de eostpersaj dialektoj de la [[taĝika]] kaj la [[daria]], kaj plejparte interkompreneblas kun ili. == Historio == Buĥora lingvo estas historia lingvo de Centraziaj judoj.<ref name="Birnbaum, Salomo A 2011">Birnbaum, Salomo A. 2011. ''Ein Leben für die Wissenschaft.'' Germany: De Gruyter.</ref> Ĝia [[lingva klasifiko]] estas: [[Hindeŭropa lingvaro|hindeŭropa]] → [[hindirana lingvaro|hindirana]] → [[irana lingvaro|irana]] → [[Okcidentaj iranaj lingvoj|uestirana]] → suduestirana → [[persa]] → [[taĝika]] → buĥora.<ref name="Tolmas, Chana 2006">Tolmas, Chana. 2006. ''Bukharan Jews: history, language, literature, culture.'' Israel: World Bukharian Jewish Congress.</ref> La ĉefa lingva bazo de la buĥora estas la mezepoĥa formo de [[persa lingvo]], kun multaj [[pruntovorto]]j el la [[hebrea]] kaj la [[aramea]]. En pli nova historio al ili aldoniĝas novaj pruntovortoj el ĉirkaŭaj lingvoj, plej grave el la [[uzbeka]], la [[rusa]] kaj la [[araba]] (tra lingvoj de apudaj [[islamo|islamaj]] popoloj).<ref>Michael Shterenshis, [https://books.google.com/books?id=vJZm9amnoAoC&pg=PA84 ''Tamerlane and the Jews'' p. 85]</ref> En jaro [[1987]] estis ĉirkaŭ 85,000 parolantoj de la buĥora en la mondo. El ili ĉ. 45,000 vivis en [[Sovetunio]], ĉ. 32,000 en [[Israelo]], kaj en la resto de la mondo ĉ. 3,000.<ref name="Tolmas, Chana 2006" /> Ekzistas [[taĝikoj|taĝikaj]] malplimultoj en multaj landoj kiel [[Afganio]], [[Ĉinio]], [[Pakistano]] kaj [[Uzbekio]], kun aparte grandaj taĝikaj komunumoj en [[Samarkando]] kaj [[Buĥaro]].<ref>Ido, Shinji. 2007. ''Bukharan Tajik.'' E.C.: LINCOM EUROPA.</ref> Inter tiuj ĉi estis dekmiloj da buĥaraj judoj kiuj parolis la buĥoran lingvon en la [[19-a jarcento|19-a]] kaj la [[20-a jarcento]]j.<ref>Ido, Shinji. 2017. [http://www.academia.edu/32403714/A_late_19th-century_Uzbek_text_in_Hebrew_script ''A late 19th-century Uzbek text in Hebrew script''] p. 218</ref> Nuntempe la lingvo de malmultaj restantaj judaj taĝikoj en tiuj ĉi urboj ne diferencas signife de tiu de la nejudaj.<ref>Ido, Shinji. 2017. [https://brill.com/view/journals/jjl/5/1/article-p81_4.xml?lang=en ''The Vowel System of Jewish Bukharan Tajik: With Special Reference to the Tajik Vowel Chain Shift''] p. 84</ref> Kiel kutimas por [[judaj lingvoj]], la buĥora tradicie uzis {{N|hebrea skribsistemo}}.<ref>{{cite web|url=http://www.omniglot.com/writing/bukhori.htm|title=Bukhori (бухорӣ / בוכארי / بخاری) language|website=www.omniglot.com}}</ref> Tamen tra la [[20-a jarcento]] pro influo de diversaj imperioj kaj ideologioj oni ekuzis novajn alfabetojn, en la [[1920-aj]] kaj [[1930-aj]] surbaze de la [[latina alfabeto|latina]], kaj ekde la [[1940-aj]] de la [[cirila]]. La hebrea alfabeto iĝis preskaŭ forgesita dum sovetaj tempoj, kiam la ŝtato fermis ĉiujn buĥarajn judajn religiajn lernejojn en Centra Azio, kaj la libroj kaj gazetoj en la buĥora aperis per cirilida skribo. Nun multaj buĥaraj judoj kiuj ankoraŭ scias la buĥoran, nur komprenas ĝin skribita cirile.<ref name="Birnbaum, Salomo A 2011"/> En frua soveta periodo la komunistoj havis planojn por oficialigi la [[hebrea]]n kiel la lingvon de instruo de judoj en [[Turkestana Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko]] kaj en la [[Buĥara Popola Soveta Respubliko]]. Sed jam en [[1921]] la Turkestana Popolkomisariato de Eduko ukazis organizi nereligiajn lernejojn por instrui buĥarajn judajn infanojn kaj instrui tie en la buĥora kaj ne en la hebrea. En 1934 ankoraŭ ekzistis 15 kluboj kaj 28 "ruĝaj tedomoj" (t.e. centraziaj teumejoj kie oni povis priparoli politikon kaj interŝanĝi novaĵojn sub gvido de partiaj organizantoj) en [[Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko|Soveta Uzbekio]], kie oni parolis la buĥoran. Sed en [[1938]] buĥora lingvo ne plu estis lingvo de kulturo aŭ lerneja instruo kaj nur paroliĝis loke kaj hejme.<ref name="Tolmas, Chana 2006"/> == Reviviĝo == Al la [[falo de Sovetunio]] la buĥora estis preskaŭ tute [[formortinta lingvo]], anstataŭigita per norma [[taĝika]], lokaj lingvoj de la landoj kie vivis buĥaraj judoj, aŭ la [[rusa]]. Laŭ la [[censo]] de [[1979]] pli ol 20% pli da centraziaj judoj parolis ruse ol buĥore.<ref name="Tolmas, Chana 2006"/> En postsovetaj tempoj aperis provoj revivigi la lingvon. Unu notinda provo estis establo de Koncilio pri Buĥara Juda literaturo kadre de la Unio de Verkistoj de [[Uzbekio]] sub gvido de Aharon Ŝalamajev-Fidoi. Tamen, Ŝalamajev-Fidoi elmigris al [[Israelo]] en [[1991]], kaj sen li la Koncilio malaperis. Alia ekzemplo estis rondeto ''Hoverim'' ("Gekamaradoj") por buĥaraj judoj en [[Taĝikio]] sub gvido de certa profesoro Datĥajev, sed Datĥajev formigris al [[Usono]] en [[1992]] kaj pri la sorto de lia societo ne estas informo.<ref>{{Cite book |last=Tomas |first=Ḣano |title=Bukharan Jews |year=2006 |isbn=9789657093467 |location=Tel Aviv |pages=69-70}}</ref> Nuntempe la plej grava organizaĵo subtenanta buĥaran judan lingvon, literaturon kaj kulturon estas la Monda Buĥara Juda Kongreso. En [[Usono]], aparte en [[Novjorko]] kaj apudaj areoj, aperis junularaj grupoj de buĥaraj judoj kiuj strebas lerni buĥoran lingvon kun nova latinida alfabeto kreita far buĥara juda lingvisto kaj verkisto Jakub Kalontarov. Unu el tiaj grupoj estas sponsorata far Achdut-Unity Club en [[Kvinzo]]. Ekde [[2010]] buĥora lingvo kaj buĥara juda kulturo estas instruata en [[Queens College (Novjorko)|Queens College, Urba Universitato de Novjorko]] sub gvido de buĥara juda profesoro Imanuel Ribakov.<ref>{{Cite web|url=http://www1.cuny.edu/mu/podcasts/2010/05/10/saving-bukharian-jewish-history/|title=Saving Bukharian Jewish History – CUNY Radio Podcasts – CUNY|website=www1.cuny.edu|language=en-US|access-date=2017-02-10}}</ref> Tio ĉi estas la unua Usona universitato kie oni lernas buĥoran lingvon. Ribakov ankaŭ verkis lernolibron de la buĥora por anglalingvanoj.<ref>{{Cite book |last=Rybakov |first=Imanuel |title=Easy Bukharian: Study Guide: Language of the Bukharian Jews |publisher=The Association of the Bukharian Jewish Youth of the USA |year=2012 |isbn=9781936755004 |location=New York |language=En}}</ref> == Ortografio == Historie buĥora lingvo estis skribata per [[hebrea alfabeto]]. Post la [[Rusa revolucio]] kaj establo de [[bolŝevikoj|bolŝevika]] rego oni proponis [[latina alfabeto|latinidajn]] alfabetojn por plejparto de lingvoj de iama [[Rusa imperio]], inklude la buĥoran. La unuan version de latinida alfabeto por la buĥora oni prezentis en aprilo [[1928]].<ref name="lotin">{{cite book|title=Lotinizatsija вajni jahudihoji вuxori|author=A. Sajidůf, P. Aвramůf, M. Aminůf|location=[[Taŝkento|Toşkand]]|publisher=Naşrijoti davlatiji Ůzвakiston|year=1932}}</ref> Ĝi havis certajn komunajn trajtojn kun [[janalifo]], la aperinta pli malpli la saman tempon unuigita skribsistemo por [[tjurkaj lingvoj]]: ĝi havis literojn '''ş''', '''ә''' kaj '''ƣ''', ĝi komence ne havis [[majusklo]]jn, kaj la [[minuskla]] '''B''' estis skribata kiel '''в''' kaj ne '''b'''. La ordo de literoj estis jena: <div class="Unicode"> <span style="font-size:x-large;">a в d ә l n s r k m h t u x ş f p g o v z ⱨ ƣ q e c ç i j ә̦ ƶ</span> </div> En [[1930]] oni iom reformis la alfabeton: aldonis la majusklojn, forigis literon '''ә̦ ''' kaj enkondukis literon '''Ů ů'''.<ref name="lotin" /> Dum ortografia konferenco en aŭgusto [[1934]] litero '''Ⱨ ⱨ''' estis forigita kaj '''Ů ů''' anstataŭigita per '''Ū ū'''. La [[5-an de februaro]] [[1935]] tiu ĉi decido estis laŭleĝita per ukazo No. 112 de Popolkomisariato de Eduko de Uzbeka SSR.<ref>{{cite book|title=Rezoljutsijaji konferentsijaji dujumi orfografijaji zaвoni jahudihoji mahali|location=[[Taŝkento|Toşkand]]|publisher=Naşrijoti «Bajroqi mihnat»|year=1935}}</ref> Tiel aperis la lasta versio de soveta latinida alfabeto de buĥora lingvo:<ref>{{cite book|author= B. N. Muloqandūv|title = Alefbe|location = [[Taŝkento|Toşkent]]|publisher = Naşrijoti Gosudarstvogiji Taәlimi Pedagogiji ŪzSSR|year = 1939}}</ref> <div class="Unicode"> <span style="font-size:large;">A a, B в, C c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, Ƣ ƣ, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Ū ū, V v, X x, Z z, Ƶ ƶ, Ә ә</span> </div> En [[1940]], kadre de ĝenerala procezo de "ciriligo" de lingvoj de [[Sovetunio]], la latinida alfabeto estis anstataŭigita per cirilida, kiu enhavas ĉiujn literojn de [[rusa alfabeto]] kaj kelkajn aldonajn diakrititajn literojn en la fino de alfabetordo. Plejparto de eldonoj aperintaj en la buĥora ekde 1940 ĝis nun uzas ĝuste ĝin:<ref name="RP">{{cite book|author=Роберт Пинхасов|title=Бухарские евреи в круговороте истории|url=https://robertpinkhasov.com/|location=[[New York City]]|year=2020|pages=124–126|isbn=978-1936755110|archivedate=2022-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220402034655/https://robertpinkhasov.com/}}</ref> <div class="Unicode"> <span style="font-size:large;">А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ж ж, З з, И и, Й й, К к, Л л, М м, Н н, О о, П п, Р р, С с, Т т, У у, Ф ф, Х х, Ц ц, Ч ч, Ш ш, Ъ ъ, Э э, Ю ю, Я я, Ғ ғ, Ӣ ӣ, Қ қ, Ӯ ӯ, Ҳ ҳ, Ҷ ҷ</span> </div> En [[Uzbekio]] post la [[disfalo de Sovetunio]] aperis ankaŭ eldonoj en la buĥora uzante latinidan alfabeton, tre similan al la nuna latinida alfabeto de [[uzbeka lingvo]]:'''<ref name="RP" /> <div class="Unicode"> <span style="font-size:large;">A a, B в, C c, Ch ch, D d, E e, F f, G g, Gh gh, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, Sh sh, T t, Ts ts, U u, U' u', V v, X x, Y y, Yi yi, Z z, Zh zh'</span> </div> {| class="wikitable" |+ Kompara tabulo de buĥoraj alfabetoj<ref name="RP" /> |- ! Cirilida !! Latinida<br>(Sovetio) !! Latinida<br>(Uzbekio) !! Hebrea |- | А а || A a || A a || א |- | Б б || B в || B b || בּ |- | В в || V v || V v || ב |- | Г г || G g || G g || ג |- | Д д || D d || D d || ד |- | Е е || E e || Ye ye || יה |- | Ё ё || Jo jo || Yo yo || יו |- | Ж ж || Ƶ ƶ || Zh zh || 'ג |- | З з || Z z || Z z || ז |- | И и || I i || I i || ''א'' |- | Й й || J j || Y y || י |- | К к || K k || K k || כּ |- | Л л || L l || L l || ל |- | М м || M m || M m || מ |- | Н н || N n || N n || נ |- | О о || O o || O o || אָ ,או |- | П п || P p || P p || פ |- | Р р || R r || R r || ר |- | С с || S s || S s || ס |- | Т т || T t || T t || ת |- | У у || U u || U u || או |- | Ф ф || F f || F f || ף |- | Х х || X x || X x || כ |- | Ц ц || Ts ts || Ts ts || צ |- | Ч ч || C c || Ch ch || 'צ |- | Ш ш || Ş ş || Sh sh || ש |- | Ъ ъ || Ә ә || ' || ע |- | Э э || - || E e || אה |- | Ю ю || Ju ju || Yu yu || ו' |- | Я я || Ja ja || Ya ya || ה' |- | Ғ ғ || Ƣ ƣ || Gh gh || גה |- | Ӣ ӣ || Ji ji || Yi yi || אײ |- | Қ қ || Q q || Q q || ק |- | Ӯ ӯ || Ū ū || U' u' || אה |- | Ҳ ҳ || H h || H h || ה |- | Ҷ ҷ || Ç ç || J j || 'ג |} == Referencoj == {{referencoj}} nlmzia3iixj1qfu2q1v4jwxm1opvr4t 0 946331 9397113 2026-06-09T13:10:42Z Goren 4701 Alidirektigis al [[Hebrea alfabeto]] 9397113 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Hebrea alfabeto]] ckfva42b3akk3oxal814z2w0tuqsrbs 0 946332 9397124 2026-06-09T13:38:46Z ~2026-34096-62 258391 zsiga 9397124 wikitext text/x-wiki Zsigmond Bobróczky (naskiĝis la 22-an de majo 1970 en Arad) estas rumanuja hungara basketbalisto kaj trejnisto. Li apartenis al la plej elstaraj ludantoj de la plej alta rumana basketbala ligo. Dum sia sporta kariero li famiĝis ĉefe pro sia entuziasma kaj batalema ludstilo. Kiel ludanto li kontribuis al la sukceso de siaj teamoj per sia persistemo kaj sindediĉo sur la ludkampo. Post la fino de sia aktiva ludista kariero li laboris ankaŭ kiel basketbala trejnisto. == Fontoj == # https://www.fiba.basketball/en/history/235-fiba-u16-eurobasket/1906 # http://index.hu/sport/kosarlabda/2013/09/13/nehez_zsakot_kapott_a_barca_kiszemeltje/ hcl96dn517940ek5r5y15jld71rfozw 6 946333 9397125 2026-06-09T13:40:52Z Claudio Pistilli 25073 Originala dosiero:https://www.google.com.br/books/edition/Chronica_do_descobrimento_e_conquisita_d/Nr4NAAAAQAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Gomes+Eanes+de+Zurara%22&printsec=frontcover "Chronica do descobrimento e conquisita de Guiné", verko de Gomes Eanes de Zurara, publikigita en 1841. 9397125 wikitext text/x-wiki == Resumo == Originala dosiero:https://www.google.com.br/books/edition/Chronica_do_descobrimento_e_conquisita_d/Nr4NAAAAQAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Gomes+Eanes+de+Zurara%22&printsec=frontcover "Chronica do descobrimento e conquisita de Guiné", verko de Gomes Eanes de Zurara, publikigita en 1841. == Permesiloj: == {{PD-old}} 9bnyjvs3diwf5ndaylf6bbewty0feil 6 946334 9397128 2026-06-09T13:47:54Z Claudio Pistilli 25073 Originala dosiero:https://www.google.com.br/books/edition/Chronica_de_el_rei_D_Jo%C3%A3o_I/KKS-1fQCqLoC?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Gomes+Eanes+de+Zurara%22&printsec=frontcover Kronika de la portugala [[Johano la 1-a (Portugalio)|reĝo D. Johano la 1-a]] de Portugalio. 9397128 wikitext text/x-wiki == Resumo == Originala dosiero:https://www.google.com.br/books/edition/Chronica_de_el_rei_D_Jo%C3%A3o_I/KKS-1fQCqLoC?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Gomes+Eanes+de+Zurara%22&printsec=frontcover Kronika de la portugala [[Johano la 1-a (Portugalio)|reĝo D. Johano la 1-a]] de Portugalio. == Permesiloj: == {{PD-old}} ri480mz19u06dt4qgnm6qkxut2uleip 1 946335 9397133 2026-06-09T13:53:44Z Arbarulo 135469 Kreis novan paĝon kun "==Tradukfonto== {{re|Sj1mor}} Ĉu ĉi tiu artikolo estas tradukita el alia vikipedio? Ĝi havas multajn senfontajn artajn analizojn. --~~~~" 9397133 wikitext text/x-wiki ==Tradukfonto== {{re|Sj1mor}} Ĉu ĉi tiu artikolo estas tradukita el alia vikipedio? Ĝi havas multajn senfontajn artajn analizojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:53, 9 jun. 2026 (UTC) 96zzkk21ucdwv6o215t5km0r2hgp4lk 9397147 9397133 2026-06-09T14:04:44Z Sj1mor 12103 /* Tradukfonto */ Respondo 9397147 wikitext text/x-wiki ==Tradukfonto== {{re|Sj1mor}} Ĉu ĉi tiu artikolo estas tradukita el alia vikipedio? Ĝi havas multajn senfontajn artajn analizojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:53, 9 jun. 2026 (UTC) :Certe, eĉ tutcerte. La sekcio titolita Vivo el la germana, sed jes mi aldonis el la rusa ("Daubigny celis liberigi "...). :La alineo "Liaj studentoj" el la pola. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 14:04, 9 jun. 2026 (UTC) o40niurtutpf9ibtln11znf3yqlxfl2 9397311 9397147 2026-06-09T18:59:00Z Arbarulo 135469 9397311 wikitext text/x-wiki ==Tradukfonto== {{re|Sj1mor}} Ĉu ĉi tiu artikolo estas tradukita el alia vikipedio? Ĝi havas multajn senfontajn artajn analizojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:53, 9 jun. 2026 (UTC) :Certe, eĉ tutcerte. La sekcio titolita Vivo el la germana, sed jes mi aldonis el la rusa ("Daubigny celis liberigi "...). :La alineo "Liaj studentoj" el la pola. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 14:04, 9 jun. 2026 (UTC) ::Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:58, 9 jun. 2026 (UTC) e4ar7t1adja7ikfxvh6q1kq88wdhqev 0 946336 9397231 2026-06-09T15:03:05Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Progresisma Konservativa Asocio de Alberto]] 9397231 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Progresisma Konservativa Asocio de Alberto]] oaqcfk0mo649kj9nl8kelzopj0f0aw2 0 946337 9397259 2026-06-09T15:46:29Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "'''Johann Georg RAUHE''' (naskiĝinta la {{daton|18|4|1739}} en [[Naumburg (Saale)|Naumburg]], mortinta samloke la {{daton|8|8|1791}}) estis [[germanio|germana]] instruisto kaj historia falsisto. De la [[katedrala Gimnazio (Naumburg)]] li foriris sen resti ĝis finekzameniĝo. Instruante li perlaboris la vivon. De somero 1763 ĝis aŭtuno 1764 li estis privata instruisto en [[Glauchau]], poste ĝis pasko 1766 katekisto en [[callenberg|Langenchursdorf (Callenberg)]]..." 9397259 wikitext text/x-wiki '''Johann Georg RAUHE''' (naskiĝinta la {{daton|18|4|1739}} en [[Naumburg (Saale)|Naumburg]], mortinta samloke la {{daton|8|8|1791}}) estis [[germanio|germana]] instruisto kaj historia falsisto. De la [[katedrala Gimnazio (Naumburg)]] li foriris sen resti ĝis finekzameniĝo. Instruante li perlaboris la vivon. De somero 1763 ĝis aŭtuno 1764 li estis privata instruisto en [[Glauchau]], poste ĝis pasko 1766 katekisto en [[callenberg|Langenchursdorf (Callenberg)]] kaj helpanto por diakono Dedekind en la samloka Diakonuja Lernejo. Rauhe reiris al Naumburg kie li fondis etan lernejon kiu fimfamiĝis; ankaŭ la famo de Rauhe mem suferis pro monaj fraŭdoj. Kiam en aŭtuno 1772 estis ekserĉata instruisto en [[Bad Kösen|Kösen]] li tuj transloĝiĝis kun siaj familianoj tien. Multaj en Kösen mem ne volis havi lin. En decembro 1772 li estis inspektata fare de la ekleziulo Hauck en [[landesschule Pforta|Schulpforta]], kun kontentiga rezulto. Tamen decidis en 1774 princelektisto [[Frederiko Aŭgusto la 1-a (Saksio)]] ke oni maldungu kaj Rauhe kaj alian paralele dungiton. La komunumo elektu tute novan pedagogian personon. Rauher forlasis Kösen en 1775 aŭ poste ironte denove al Naumburg. Li sukcesis iĝi instruisto de infanoj de la soldatoj de la Unua bataliono infanteria ''Prinz Xaver'' kiu formis tie garnizonon. Tiamaj garnizonaj lernejoj ne estis ŝtataj. Rauhe rajtis agadi tiufunkcie ĝis 1782; poste li estis denove senlabora. En aŭgusto 1791 li forpasis en malriĉeco. ====Falsitaĵoj==== Pro mona malabundo li kreis fontaĵojn pri al historio de Naumburg, elpensitaĵojn kiujn li forvendis al naumburg-anoj. Por plikredebligis siajn produktojn li referencis pri eĉ pli malnovaj skribaĵoj ĝis tiam nekonataj - kaj neniam ekzistinaj. *Konata estas la verko ''Fragmenta excerpta ex archivis monasteriorum S. Georgii Mauritiique a me Benedicto Taubio fratre ordinis Benedicti'' kiu povas foliumiĝi hodiaŭ en la urba arkivo. *De multaj estis kredataj sieĝo fare de la [[husanoj]] kaj tiel iĝinta legendo pri cerizo-festo, kion rakontis Rauhe.<ref>Instruisto estus irinta kun infanoj – vestitaj per blankaj pentofaraj ĉemizetoj – antaŭ la pordegojn de la sieĝata urbo, por peti de la husana generalo Andreas Prokop mildecon. Ĉi tiu estus aŭskultinta la peton kaj eĉ donacis ĉerizojn al la infanoj.</ref><ref>[https://hussiten-kirschfest.de/startseite.html invito por la Ceriza festo en junio 2026</ref> *Laŭ Rauhe, [[Episkopujo Naumburg-Zeitz|episkopo]] Withego la 2-a Hildbrandi estis ano de la turinguja dinastio de Wolframsdorf: tio malvera troviĝas eĉ en aktuala verko de [[Alfred Wendehorst]]. Laŭ Rauhe estas ties tombo en la [[katedralo de Naumburg]], por kio ekzistas eĉ ne unu atesto.<ref>Heinz Wießner: ''Das Bistum Naumburg 1 – Die Diözese 2'' (= ''Germania Sacra,'' NF 35,2, Die Bistümer der Kirchenprovinz Magdeburg''). Berlin kaj New York 1998, p. 862–867 [http://germania-sacra-datenbank.uni-goettingen.de/books/view/46/896 interrete].</ref> *Presita estas neniu kroniko de Rauhe, krom la eltiraĵo ''Die Schwacheit über die Stärke, oder gründliche Nachricht von dem 1432 vor Naumburg sich gelagerten Heere der Hussiten unter ihrem Heerführer Procopio, und dem daher entstandenen Stadt Naumburgischen Schul- und Kirschfeste; alles aus sehr raren und seltenen Urkunden zusammengetragen''. Weißenfels 1782 ([https://digital.slub-dresden.de/id376356073 interrete]). == Literaturo == *Art. [https://de.wikisource.org/w/index.php?title=ADB:Rauhe,_Johann_Georg&oldid=- "Rauhe, Johann Georg"] - fare de Paul Mitzschke, ĉe: ''Allgemeine Deutsche Biographie,'' volumo 53 (1907), p. 220–223 * [[Ernst Borkowsky]]: "Die Lügenchronik im Archiv der Stadt Naumburg a.d.S." - ĉe: ''Naumburger Heimat,'' 28-29/1931, ([https://archive.org/details/borkowsky_luegenchronik_naumburg interrete]). == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Rauhe, Johann Georg}} [[Kategorio:Falsistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Germanaj instruistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1739]] [[Kategorio:Mortintoj en 1791]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[kategorio:Katekistoj]] s7uzbepmxly62ft0uylxwj2pk1rjkrb 9397260 9397259 2026-06-09T15:47:44Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9397260 wikitext text/x-wiki '''Johann Georg RAUHE''' (naskiĝinta la {{daton|18|4|1739}} en [[Naumburg (Saale)|Naumburg]], mortinta samloke la {{daton|8|8|1791}}) estis [[germanio|germana]] instruisto kaj historia falsisto. De la [[katedrala Gimnazio (Naumburg)]] li foriris sen resti ĝis finekzameniĝo. Instruante li perlaboris la vivon. De somero 1763 ĝis aŭtuno 1764 li estis privata instruisto en [[Glauchau]], poste ĝis pasko 1766 katekisto en [[callenberg|Langenchursdorf (Callenberg)]] kaj helpanto por diakono Dedekind en la samloka Diakonuja Lernejo. Rauhe reiris al Naumburg kie li fondis etan lernejon kiu fimfamiĝis; ankaŭ la famo de Rauhe mem suferis pro monaj fraŭdoj. Kiam en aŭtuno 1772 estis ekserĉata instruisto en [[Bad Kösen|Kösen]] li tuj transloĝiĝis kun siaj familianoj tien. Multaj en Kösen mem ne volis havi lin. En decembro 1772 li estis inspektata fare de la ekleziulo Hauck en [[landesschule Pforta|Schulpforta]], kun kontentiga rezulto. Tamen decidis en 1774 princelektisto [[Frederiko Aŭgusto la 1-a (Saksio)]] ke oni maldungu kaj Rauhe kaj alian paralele dungiton. La komunumo elektu tute novan pedagogian personon. Rauher forlasis Kösen en 1775 aŭ poste ironte denove al Naumburg. Li sukcesis iĝi instruisto de infanoj de la soldatoj de la Unua bataliono infanteria ''Prinz Xaver'' kiu formis tie garnizonon. Tiamaj garnizonaj lernejoj ne estis ŝtataj. Rauhe rajtis agadi tiufunkcie ĝis 1782; poste li estis denove senlabora. En aŭgusto 1791 li forpasis en malriĉeco. ====Falsitaĵoj==== Pro mona malabundo li kreis fontaĵojn pri al historio de Naumburg, elpensitaĵojn kiujn li forvendis al naumburg-anoj. Por plikredebligis siajn produktojn li referencis pri eĉ pli malnovaj skribaĵoj ĝis tiam nekonataj - kaj neniam ekzistinaj. *Konata estas la verko ''Fragmenta excerpta ex archivis monasteriorum S. Georgii Mauritiique a me Benedicto Taubio fratre ordinis Benedicti'' kiu povas foliumiĝi hodiaŭ en la urba arkivo. *De multaj estis kredataj sieĝo fare de la [[husanoj]] kaj tiel iĝinta legendo pri cerizo-festo, kion rakontis Rauhe.<ref>Instruisto estus irinta kun infanoj – vestitaj per blankaj pentofaraj ĉemizetoj – antaŭ la pordegojn de la sieĝata urbo, por peti de la husana generalo Andreas Prokop mildecon. Ĉi tiu estus aŭskultinta la peton kaj eĉ donacis ĉerizojn al la infanoj.</ref><ref>[https://hussiten-kirschfest.de/startseite.html invito por la Ceriza festo en junio 2026</ref> *Laŭ Rauhe, [[Episkopujo Naumburg-Zeitz|episkopo]] Withego la 2-a Hildbrandi estis ano de la turinguja dinastio de Wolframsdorf: tio malvera troviĝas eĉ en aktuala verko de [[Alfred Wendehorst]]. Laŭ Rauhe estas ties tombo en la [[katedralo de Naumburg]], por kio ekzistas eĉ ne unu atesto.<ref>Heinz Wießner: ''Das Bistum Naumburg 1 – Die Diözese 2'' (= ''Germania Sacra,'' NF 35,2, Die Bistümer der Kirchenprovinz Magdeburg''). Berlin kaj New York 1998, p. 862–867 [http://germania-sacra-datenbank.uni-goettingen.de/books/view/46/896 interrete].</ref> *Presita estas neniu kroniko de Rauhe, krom la eltiraĵo ''Die Schwacheit über die Stärke, oder gründliche Nachricht von dem 1432 vor Naumburg sich gelagerten Heere der Hussiten unter ihrem Heerführer Procopio, und dem daher entstandenen Stadt Naumburgischen Schul- und Kirschfeste; alles aus sehr raren und seltenen Urkunden zusammengetragen''. Weißenfels 1782 ([https://digital.slub-dresden.de/id376356073 interrete]). == Literaturo == *Art. [https://de.wikisource.org/w/index.php?title=ADB:Rauhe,_Johann_Georg&oldid=- "Rauhe, Johann Georg"] - fare de Paul Mitzschke, ĉe: ''Allgemeine Deutsche Biographie,'' volumo 53 (1907), p. 220–223 * [[Ernst Borkowsky]]: "Die Lügenchronik im Archiv der Stadt Naumburg a.d.S." - ĉe: ''Naumburger Heimat,'' 28-29/1931, ([https://archive.org/details/borkowsky_luegenchronik_naumburg interrete]). == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Rauhe, Johann Georg}} [[Kategorio:Falsado]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Germanaj instruistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1739]] [[Kategorio:Mortintoj en 1791]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[kategorio:Kateĥismo]] 5174dz6ldomqc4peyu2upgotkdhpwfh 9397552 9397260 2026-06-10T05:37:58Z Tirolischleioans 254019 /* Falsitaĵoj */ 9397552 wikitext text/x-wiki '''Johann Georg RAUHE''' (naskiĝinta la {{daton|18|4|1739}} en [[Naumburg (Saale)|Naumburg]], mortinta samloke la {{daton|8|8|1791}}) estis [[germanio|germana]] instruisto kaj historia falsisto. De la [[katedrala Gimnazio (Naumburg)]] li foriris sen resti ĝis finekzameniĝo. Instruante li perlaboris la vivon. De somero 1763 ĝis aŭtuno 1764 li estis privata instruisto en [[Glauchau]], poste ĝis pasko 1766 katekisto en [[callenberg|Langenchursdorf (Callenberg)]] kaj helpanto por diakono Dedekind en la samloka Diakonuja Lernejo. Rauhe reiris al Naumburg kie li fondis etan lernejon kiu fimfamiĝis; ankaŭ la famo de Rauhe mem suferis pro monaj fraŭdoj. Kiam en aŭtuno 1772 estis ekserĉata instruisto en [[Bad Kösen|Kösen]] li tuj transloĝiĝis kun siaj familianoj tien. Multaj en Kösen mem ne volis havi lin. En decembro 1772 li estis inspektata fare de la ekleziulo Hauck en [[landesschule Pforta|Schulpforta]], kun kontentiga rezulto. Tamen decidis en 1774 princelektisto [[Frederiko Aŭgusto la 1-a (Saksio)]] ke oni maldungu kaj Rauhe kaj alian paralele dungiton. La komunumo elektu tute novan pedagogian personon. Rauher forlasis Kösen en 1775 aŭ poste ironte denove al Naumburg. Li sukcesis iĝi instruisto de infanoj de la soldatoj de la Unua bataliono infanteria ''Prinz Xaver'' kiu formis tie garnizonon. Tiamaj garnizonaj lernejoj ne estis ŝtataj. Rauhe rajtis agadi tiufunkcie ĝis 1782; poste li estis denove senlabora. En aŭgusto 1791 li forpasis en malriĉeco. ====Falsitaĵoj==== Pro mona malabundo li kreis fontaĵojn pri al historio de Naumburg, elpensitaĵojn kiujn li forvendis al naumburg-anoj. Por plikredebligis siajn produktojn li referencis pri eĉ pli malnovaj skribaĵoj ĝis tiam nekonataj - kaj neniam ekzistinaj. *Konata estas la verko ''Fragmenta excerpta ex archivis monasteriorum S. Georgii Mauritiique a me Benedicto Taubio fratre ordinis Benedicti'' kiu povas foliumiĝi hodiaŭ en la urba arkivo. *De multaj estis kredataj sieĝo fare de la [[husanoj]] kaj tiel iĝinta legendo pri cerizo-festo, kion rakontis Rauhe.<ref>Instruisto estus irinta kun infanoj – vestitaj per blankaj pentofaraj ĉemizetoj – antaŭ la pordegojn de la sieĝata urbo, por peti de la husana generalo Andreas Prokop mildecon. Ĉi tiu estus aŭskultinta la peton kaj eĉ donacis ĉerizojn al la infanoj.</ref><ref>[https://hussiten-kirschfest.de/startseite.html invito por la Ceriza festo] - (por junio 2026)</ref> *Laŭ Rauhe, [[Episkopujo Naumburg-Zeitz|episkopo]] Withego la 2-a Hildbrandi estis ano de la turinguja dinastio de Wolframsdorf: tio malvera troviĝas eĉ en aktuala verko de [[Alfred Wendehorst]]. Laŭ Rauhe estas ties tombo en la [[katedralo de Naumburg]], por kio ekzistas eĉ ne unu atesto.<ref>Heinz Wießner: ''Das Bistum Naumburg 1 – Die Diözese 2'' (= ''Germania Sacra,'' NF 35,2, Die Bistümer der Kirchenprovinz Magdeburg''). Berlin kaj New York 1998, p. 862–867 [http://germania-sacra-datenbank.uni-goettingen.de/books/view/46/896 interrete].</ref> *Presita estas neniu kroniko de Rauhe, krom la eltiraĵo ''Die Schwacheit über die Stärke, oder gründliche Nachricht von dem 1432 vor Naumburg sich gelagerten Heere der Hussiten unter ihrem Heerführer Procopio, und dem daher entstandenen Stadt Naumburgischen Schul- und Kirschfeste; alles aus sehr raren und seltenen Urkunden zusammengetragen''. Weißenfels 1782 ([https://digital.slub-dresden.de/id376356073 interrete]). == Literaturo == *Art. [https://de.wikisource.org/w/index.php?title=ADB:Rauhe,_Johann_Georg&oldid=- "Rauhe, Johann Georg"] - fare de Paul Mitzschke, ĉe: ''Allgemeine Deutsche Biographie,'' volumo 53 (1907), p. 220–223 * [[Ernst Borkowsky]]: "Die Lügenchronik im Archiv der Stadt Naumburg a.d.S." - ĉe: ''Naumburger Heimat,'' 28-29/1931, ([https://archive.org/details/borkowsky_luegenchronik_naumburg interrete]). == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Rauhe, Johann Georg}} [[Kategorio:Falsado]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Germanaj instruistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1739]] [[Kategorio:Mortintoj en 1791]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[kategorio:Kateĥismo]] c8bhxllsxmyf5qwddf3mj49bt5yr7sc 9397553 9397552 2026-06-10T05:39:04Z Tirolischleioans 254019 9397553 wikitext text/x-wiki '''Johann Georg RAUHE''' (naskiĝinta la {{daton|18|4|1739}} en [[Naumburg (Saale)|Naumburg]], mortinta samloke la {{daton|8|8|1791}}) estis [[germanio|germana]] instruisto kaj historia falsisto. De la [[katedrala Gimnazio (Naumburg)]] li foriris sen resti ĝis finekzameniĝo. Instruante li perlaboris la vivon. De somero 1763 ĝis aŭtuno 1764 li estis privata instruisto en [[Glauchau]], poste ĝis pasko 1766 katekisto en [[callenberg|Langenchursdorf (Callenberg)]] kaj helpanto por diakono Dedekind en la samloka Diakonuja Lernejo. Rauhe reiris al Naumburg kie li fondis etan lernejon kiu fimfamiĝis; ankaŭ la famo de Rauhe mem suferis pro monaj fraŭdoj. Kiam en aŭtuno 1772 estis ekserĉata instruisto en [[Bad Kösen|Kösen]] li tuj transloĝiĝis kun siaj familianoj tien. Multaj en Kösen mem ne volis havi lin. En decembro 1772 li estis inspektata fare de la ekleziulo Hauck en [[landesschule Pforta|Schulpforta]], kun kontentiga rezulto. Tamen decidis en 1774 princelektisto [[Frederiko Aŭgusto la 1-a (Saksio)]] ke oni maldungu kaj Rauhe kaj alian paralele dungiton. La komunumo elektu tute novan pedagogian personon. Rauher forlasis Kösen en 1775 aŭ poste ironte denove al Naumburg. Li sukcesis iĝi instruisto de infanoj de la soldatoj de la Unua bataliono infanteria ''Prinz Xaver'' kiu formis tie garnizonon. Tiamaj garnizonaj lernejoj ne estis ŝtataj. Rauhe rajtis agadi tiufunkcie ĝis 1782; poste li estis denove senlabora. En aŭgusto 1791 li forpasis en malriĉeco. ====Falsitaĵoj==== Pro mona malabundo li kreis fontaĵojn pri al historio de Naumburg, elpensitaĵojn kiujn li forvendis al naumburg-anoj. Por plikredebligis siajn produktojn li referencis pri eĉ pli malnovaj skribaĵoj ĝis tiam nekonataj - kaj neniam ekzistinaj. *Konata estas la verko ''Fragmenta excerpta ex archivis monasteriorum S. Georgii Mauritiique a me Benedicto Taubio fratre ordinis Benedicti'' kiu povas foliumiĝi hodiaŭ en la urba arkivo. *De multaj estis kredataj sieĝo fare de la [[husanoj]] kaj tiel iĝinta legendo pri cerizo-festo, kion rakontis Rauhe.<ref>Instruisto estus irinta kun infanoj – vestitaj per blankaj pentofaraj ĉemizetoj – antaŭ la pordegojn de la sieĝata urbo, por peti de la husana generalo Andreas Prokop mildecon. Ĉi tiu estus aŭskultinta la peton kaj eĉ donacis ĉerizojn al la infanoj.</ref><ref>[https://hussiten-kirschfest.de/startseite.html invito por la Ceriza festo] - (por junio 2026)</ref> *Laŭ Rauhe, [[Episkopujo Naumburg-Zeitz|episkopo]] Withego la 2-a Hildbrandi estis ano de la turinguja dinastio de Wolframsdorf: tio malvera troviĝas eĉ en aktuala verko de [[Alfred Wendehorst]]. Laŭ Rauhe estas ties tombo en la [[katedralo de Naumburg]], por kio ekzistas eĉ ne unu atesto.<ref>Heinz Wießner: ''Das Bistum Naumburg 1 – Die Diözese 2'' (=Germania Sacra, NF 35,2: Die Bistümer der Kirchenprovinz Magdeburg). Berlino kaj Novjorko 1998, p. 862–867 [http://germania-sacra-datenbank.uni-goettingen.de/books/view/46/896 interrete].</ref> *Presita estas neniu kroniko de Rauhe, krom la eltiraĵo ''Die Schwacheit über die Stärke, oder gründliche Nachricht von dem 1432 vor Naumburg sich gelagerten Heere der Hussiten unter ihrem Heerführer Procopio, und dem daher entstandenen Stadt Naumburgischen Schul- und Kirschfeste; alles aus sehr raren und seltenen Urkunden zusammengetragen''. Weißenfels 1782 ([https://digital.slub-dresden.de/id376356073 interrete]). == Literaturo == *Art. [https://de.wikisource.org/w/index.php?title=ADB:Rauhe,_Johann_Georg&oldid=- "Rauhe, Johann Georg"] - fare de Paul Mitzschke, ĉe: ''Allgemeine Deutsche Biographie,'' volumo 53 (1907), p. 220–223 * [[Ernst Borkowsky]]: "Die Lügenchronik im Archiv der Stadt Naumburg a.d.S." - ĉe: ''Naumburger Heimat,'' 28-29/1931, ([https://archive.org/details/borkowsky_luegenchronik_naumburg interrete]). == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Rauhe, Johann Georg}} [[Kategorio:Falsado]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Germanaj instruistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1739]] [[Kategorio:Mortintoj en 1791]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[kategorio:Kateĥismo]] j9hmwledqh4qjvwjbi1kr39xav5zba3 0 946338 9397270 2026-06-09T16:50:10Z Thierry Saladin 1459 Kreita per traduko de la paĝo "[[:fr:Special:Redirect/revision/236895393|La Bataille de Gaulle]]" 9397270 wikitext text/x-wiki '''''La Batalo de Gaulle''''' estas duparta franca filmo fare de la franca aŭtoro kaj reĝisoro Antonin Baudry. Tiuj du plenlongaj filmoj, respektive subtitolitaj '''''La Aĝo de fero''''' (Eo: La Ferepoko) (elirinta en kinejoj en majo 2026) kaj '''''Mi skribas vian nomon''''' (Eo: Mi skribas vian nomon), kies eldondato ankoraŭ estas ne anoncita), estas biografiaj filmoj pri [[Charles de Gaulle]], adaptitaj de la libro '''''De Gaulle: iu certa ideo de Francio''''' far la brita historiisto Julian T. Jackson [1] La filmoj rerigardas lian vivon kaj, pli ĝenerale pri la ne vere konataj eventoj okazintaj dum la Dua Mondmilito inter majo 1940 (Batalo de Montcornet) kaj aŭgusto 1944 (Liberigo de Parizo).[2][3]. La unua ĉapitro rilatas la periodon 1940-1942, kiam la dua ĉapitro rilatos la jarojn 1943 kaj 1944.[4] [[Kategorio:Francalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj dramaj filmoj]] bfihjt8fw7jfxnloqpa89bz0bb84mse 9397273 9397270 2026-06-09T16:56:13Z Thierry Saladin 1459 Kreado de la paĝo: korekto de detaloj kaj aldono de ligiloj 9397273 wikitext text/x-wiki '''''La Batalo de Gaulle''''' estas duparta franca filmo fare de la franca aŭtoro kaj reĝisoro [[Antonin Baudry]]. Tiuj du plenlongaj filmoj, respektive subtitolitaj '''''La Aĝo de fero''''' (Eo: La Ferepoko) (elirinta en la kinejoj en majo 2026) kaj '''''Mi skribas vian nomon''''' (Eo: Mi skribas vian nomon), kies eldondato ankoraŭ ne estas anoncita), estas biografiaj filmoj pri [[Charles de Gaulle]], adaptitaj de la libro '''''De Gaulle: iu certa ideo de Francio''''' far la brita historiisto [[Julian T. Jackson]] [1] La filmoj rerigardas lian vivon kaj, pli ĝenerale pri la ne vere konataj eventoj okazintaj dum la [[Dua Mondmilito]] inter majo 1940 ([[Batalo de Montcornet]]) kaj aŭgusto 1944 ([[Liberigo de Parizo]]).[2][3]. La unua ĉapitro rilatas la periodon 1940-1942, kiam la dua ĉapitro rilatos la jarojn 1943 kaj 1944.[4] [[Kategorio:Francalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj dramaj filmoj]] jbbvj7qcrnytfaoeianncib8rvcf8cn 9397278 9397273 2026-06-09T17:38:20Z Rémi sim 205328 9397278 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''La Bataille de Gaulle''''' (esperante '''''La Batalo de Gaulle''''') estas duparta franca filmo fare de la franca aŭtoro kaj reĝisoro [[Antonin Baudry]]. Tiuj du plenlongaj filmoj, respektive subtitolitaj '''''L'Âge de fer''''' (esperante La Ferepoko) (elirinta en la kinejoj en junio 2026) kaj '''''J'écris ton nom''''' (esperante ''Mi skribas vian nomon''), elironta en la kinejoj en junio 2026. Ili estas biografiaj filmoj pri [[Charles de Gaulle]], adaptitaj de la libro '''''De Gaulle: iu certa ideo de Francio''''' verkitaj de la brita historiisto [[Julian T. Jackson]]. La filmoj rerigardas lian vivon kaj, pli ĝenerale pri la ne vere konataj eventoj okazintaj dum la [[Dua Mondmilito]] inter majo 1940 ([[Batalo de Montcornet]]) kaj aŭgusto 1944 ([[Liberigo de Parizo]]). La unua ĉapitro rilatas la periodon 1940-1942, kiam la dua ĉapitro rilatos la jarojn 1943 kaj 1944. [[Kategorio:Francalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj dramaj filmoj]] 7lyidz38ocgvh4x6jnb5ozk3cw8snrj 9397279 9397278 2026-06-09T17:38:56Z Rémi sim 205328 9397279 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''La Bataille de Gaulle''''' (esperante '''''La Batalo de Gaulle''''') estas duparta franca filmo fare de la franca aŭtoro kaj reĝisoro [[Antonin Baudry]]. Tiuj du plenlongaj filmoj, respektive subtitolitaj '''''L'Âge de fer''''' (esperante ''La Ferepoko'') (elirinta en la kinejoj en junio 2026) kaj '''''J'écris ton nom''''' (esperante ''Mi skribas vian nomon''), elironta en la kinejoj en julio 2026. Ili estas biografiaj filmoj pri [[Charles de Gaulle]], adaptitaj de la libro '''''De Gaulle: iu certa ideo de Francio''''' verkitaj de la brita historiisto [[Julian T. Jackson]]. La filmoj rerigardas lian vivon kaj, pli ĝenerale pri la ne vere konataj eventoj okazintaj dum la [[Dua Mondmilito]] inter majo 1940 ([[Batalo de Montcornet]]) kaj aŭgusto 1944 ([[Liberigo de Parizo]]). La unua ĉapitro rilatas la periodon 1940-1942, kiam la dua ĉapitro rilatos la jarojn 1943 kaj 1944. [[Kategorio:Francalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj dramaj filmoj]] tbmpuybjst2w842e4347uzbcw22aw1m 9397280 9397279 2026-06-09T17:39:20Z Rémi sim 205328 9397280 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''La Bataille de Gaulle''''' (esperante '''''La Batalo de Gaulle''''') estas duparta franca filmo fare de la franca aŭtoro kaj reĝisoro [[Antonin Baudry]]. Tiuj du plenlongaj filmoj, respektive subtitolitaj '''''L'Âge de fer''''' (esperante ''La Ferepoko'') (elirinta en la kinejoj en junio 2026) kaj '''''J'écris ton nom''''' (esperante ''Mi skribas vian nomon''), elironta en la kinejoj en julio 2026. Ili estas biografiaj filmoj pri [[Charles de Gaulle]], adaptitaj de la libro '''''De Gaulle: iu certa ideo de Francio''''' verkitaj de la brita historiisto [[Julian T. Jackson]]. La filmoj rerigardas lian vivon kaj, pli ĝenerale pri la ne vere konataj eventoj okazintaj dum la [[Dua Mondmilito]] inter majo 1940 ([[Batalo de Montcornet]]) kaj aŭgusto 1944 ([[Liberigo de Parizo]]). La unua ĉapitro rilatas la periodon 1940-1942, kiam la dua ĉapitro rilatos la jarojn 1943 kaj 1944. [[Kategorio:Francalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj dramaj filmoj]] 4fuxb9jemlg2ixi4fy3tkppptyq6xs8 9397291 9397280 2026-06-09T18:05:54Z Thierry Saladin 1459 Kredao de la paĝo: Atentu al la spertuloj : La rolantoj aperis absolute sen mia volo en la tabelo. Bv indiki en tiu tabelo nur la tri principajn rolantoj, nome Simon Abkarian, Niels Schneider kaj Thierry L'Hermitte. Kiam tio estos farita, mi denove kompletigos la tutan sekcion "Rolularo"; same kiel, mi jam faris antaŭ kelkaj minutoj, kaj kiu ne aperis. Antaŭdankon. 9397291 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''La Bataille de Gaulle''''' (esperante '''''La Batalo de Gaulle''''') estas duparta franca filmo fare de la franca aŭtoro kaj reĝisoro [[Antonin Baudry]]. Tiuj du plenlongaj filmoj, respektive subtitolitaj '''''L'Âge de fer''''' (esperante ''La Ferepoko'') (elirinta en la kinejoj en la 3a de junio 2026) kaj '''''J'écris ton nom''''' (esperante ''Mi skribas vian nomon''), devus aperi en la kinejoj ekde la komenco de julio 2026. Ili estas biografiaj filmoj pri [[Charles de Gaulle]], adaptitaj de la libro '''''De Gaulle: iu certa ideo de Francio''''' verkitaj de la brita historiisto [[Julian T. Jackson]]. La filmoj rerigardas lian vivon kaj, pli ĝenerale pri la ne vere konataj eventoj okazintaj dum la [[Dua Mondmilito]] inter majo 1940 ([[Batalo de Montcornet]]) kaj aŭgusto 1944 ([[Liberigo de Parizo]]). La unua ĉapitro rilatas la periodon 1940-1942, kiam la dua ĉapitro rilatos la jarojn 1943 kaj 1944. == Resumo == Junio 1940. Dum la Dua Mondmilito, Charles de Gaulle — tiam malmulte konata — decidas organizi el [[Londono]] la [[Franca rezistado]] kiu poste estos nomita [[Libera Francio]] kaj tiel batali kontraŭ la Nazia Germanio. Sen ia ajn vera subteno aŭ trupoj en la komenco, li Tamen provos krei politikan kaj militistan organizon, kiu estas tiel nomata Libera Francio[5],[6]. [[Kategorio:Francalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj dramaj filmoj]] qvwtrk6e0b5sx11t8pu97kvow3tv23n 9397293 9397291 2026-06-09T18:10:05Z Thierry Saladin 1459 korekto de erareto (verkitA kaj ne verkitaj) 9397293 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''La Bataille de Gaulle''''' (esperante '''''La Batalo de Gaulle''''') estas duparta franca filmo fare de la franca aŭtoro kaj reĝisoro [[Antonin Baudry]]. Tiuj du plenlongaj filmoj, respektive subtitolitaj '''''L'Âge de fer''''' (esperante ''La Ferepoko'') (elirinta en la kinejoj en la 3a de junio 2026) kaj '''''J'écris ton nom''''' (esperante ''Mi skribas vian nomon''), devus aperi en la kinejoj ekde la komenco de julio 2026. Ili estas biografiaj filmoj pri [[Charles de Gaulle]], adaptitaj de la libro '''''De Gaulle: iu certa ideo de Francio''''' verkita de la brita historiisto [[Julian T. Jackson]]. La filmoj rerigardas lian vivon kaj, pli ĝenerale pri la ne vere konataj eventoj okazintaj dum la [[Dua Mondmilito]] inter majo 1940 ([[Batalo de Montcornet]]) kaj aŭgusto 1944 ([[Liberigo de Parizo]]). La unua ĉapitro rilatas la periodon 1940-1942, kiam la dua ĉapitro rilatos la jarojn 1943 kaj 1944. == Resumo == Junio 1940. Dum la Dua Mondmilito, Charles de Gaulle — tiam malmulte konata — decidas organizi el [[Londono]] la [[Franca rezistado]] kiu poste estos nomita [[Libera Francio]] kaj tiel batali kontraŭ la Nazia Germanio. Sen ia ajn vera subteno aŭ trupoj en la komenco, li Tamen provos krei politikan kaj militistan organizon, kiu estas tiel nomata Libera Francio[5],[6]. [[Kategorio:Francalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Francaj dramaj filmoj]] gqx5lhngkdn67pdva0gj9zsbcny3f2m 0 946339 9397271 2026-06-09T16:50:11Z ReyAlvarez2 204611 Kreis novan paĝon kun "La Kaporaloj estas tradicia [[Bolivio|bolivia]] danco origininta en Los Yungas de [[La-Pazo]]. Kaporaloj estis kreitaj kaj prezentitaj al la publiko por la unua fojo en 1969 de la fratoj Estrada Pacheco, kiuj estis inspiritaj de la rolulo de la "Kaporalo", kiu estas la kontrolisto de la nigraj sklavoj kaj estis kutime miksrasa, portis botojn kaj tenis vipon, danco apartenanta al la regiono de la [[Yungas]], Bolivio.<ref>{{Cite web|url=http://www.unet.univie.ac.at/~a..." 9397271 wikitext text/x-wiki La Kaporaloj estas tradicia [[Bolivio|bolivia]] danco origininta en Los Yungas de [[La-Pazo]]. Kaporaloj estis kreitaj kaj prezentitaj al la publiko por la unua fojo en 1969 de la fratoj Estrada Pacheco, kiuj estis inspiritaj de la rolulo de la "Kaporalo", kiu estas la kontrolisto de la nigraj sklavoj kaj estis kutime miksrasa, portis botojn kaj tenis vipon, danco apartenanta al la regiono de la [[Yungas]], Bolivio.<ref>{{Cite web|url=http://www.unet.univie.ac.at/~a9750175/spanisch/caporales.htm |title=Danzas autóctonas de Bolivia |work=unet.univie.ac.at |accessdate=2009-10-22 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120222053509/http://www.unet.univie.ac.at/~a9750175/spanisch/caporales.htm |archivedate=2012-02-22 }}</ref> La danco, tamen, havas elstaran religian aspekton. Oni supozeble dancas por la Virgulino de Socavón (patronino de ministoj) kaj promesas danci dum tri jaroj de sia vivo. Kaporalo aŭ kaporaloj hodiaŭ estas folklora danco tre populara en la festadoj ne nur de Bolivio, sed ankaŭ [[Argentino]], [[Ĉilio]], [[Peruo]], [[Hispanio]] kaj Usono. {{Informkesto}} En junio 2011, per Supera Dekreto, Kaporaloj kune kun aliaj dancoj estis deklaritaj Kultura kaj Nemateria Heredaĵo de la Plurnacia Ŝtato Bolivio; laŭ la registara ento, ĉi tiu mezuro estis prenita por limigi la provojn de alproprigo fare de najbaraj landoj.<ref>{{Cite web|url=http://www.eldiario.net/noticias/2011/2011_06/nt110615/6_01clt.php|title=Noticias EL DIARIO - Primera página|website=www.eldiario.net|access-date=2017-10-14|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002614/http://www.eldiario.net/noticias/2011/2011_06/nt110615/6_01clt.php|url-status=dead}}</ref> Estas multaj grupoj fonditaj en Usono kiuj partoprenas kaj disvastigas la kulturon, kiel ekzemple FFCC Universitarios de San Simón, Alma Boliviana, Renacer Boliviano, Sangre Boliviana, Centralistas San Miguel Virginia, Orgullo Boliviano, San Simon Universitartios Virginia, Fraternidad Folklorica Cultural Ruphay VA, Kantuta Ballet Folklorico de Bolivia kaj multe pli. Vira kaporala robo prezentas maljunan hispanan militgardiston (kontroliston de sklavoj). Portante kalkanumojn kun grandaj sonoriloj konataj kiel "cascabeles", vira dancisto portas ĉapelon en sia maldekstra mano kaj vipon en sia dekstra (kelkfoje). Eĉ kelkaj knabinoj dancas en vira rolo, ĉar knabinoj kutimis esti devigitaj porti ekstreme mallongajn jupojn kaj fari malpli imponajn paŝojn; kelkaj povas nomi ilin "chinas" (laŭvorte: indiĝenaj amerikaj virinoj ) aŭ "machas" (laŭvorte: virinoj ). Ina kaporala robo konsistas el minirobo (reprezentanta kamparaninon) kun kongruaj kalsonetoj (reprezentantaj novnaskiton), haŭtkoloraj ŝtrumpoj, ŝikaj altkalkanumaj ŝuoj kaj ronda cilindro (simila al tradicia bolivia melonĉapelo) alpinglita al ŝia hararo. La stilo kaj koloroj de la robo estas konservitaj la samaj por kaj la viroj kaj virinoj de certa grupo, sed povas draste varii inter grupoj. Viroj kaj virinoj kutime dancas aparte en progresema marŝa stila danco. Kaporaloj estas danco kie oni multe saltas kaj estas tre aktiva tiamaniere. La danco ofte estas miskomprenata kiel saja muziko, konfuzo parte pro tekstoj de popularaj kaporaloj kiel tiuj komponitaj de la populara bolivia grupo "Los Kjarkas"; ĉi tiu grupo faras multajn boliviajn kantojn. Ankaŭ, tio ŝuldiĝas al internacia baleta versio de saja kaporalo dancita kiel "Moderna saja" (afro-bolivia saja). Tamen, kaporaloj devenas de "saja": ĉar la "kaporalo" estis rolulo en "saya" kiam la kaporalo-danco estis kreita fine de la 1960-aj jaroj fare de la familio Estrada Pacheco, ili asertis esti inspiritaj de la prezentado de kelkaj afro-boliviaj dancistoj el la regiono Yungas. La muziko estas klare de kaj afrika kaj eŭropa origino kaj la tamburoj estas la paŝoj de la miksaĵo de "saya" kaj "negritoj". La kostumoj en kaporaloj estis de moderna eŭropa origino. La ritmo estas iomete malsama ol tiu de la "saya". Tiu ĉi danco fariĝis unu el la plej popularaj dancoj en Bolivio, aparte ŝatata de junuloj de la meza kaj supera klaso, kiuj identiĝis kun "la kaporalo" kaj la maĉaj kapricoj de la danco, ili formas grandegajn Caporales-grupojn por Karnavalo, Gran Poder kaj aliaj "entradas". ==Referencoj== *https://web.archive.org/web/20111224195130/http://www.sharingbolivia.com/2008/03/bolivian-folkloric-dances-caporales.html *[http://proboliviausa.org/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161006062019/http://proboliviausa.org/en/ |date=2016-10-06 }} {{Referencoj}} [[Kategorio:Kulturo de Bolivio]] [[Kategorio:Boliviaj dancoj]] c1b0b5xop6juc1b7zok3tt0sq6crsfc 0 946340 9397302 2026-06-09T18:37:42Z HaleBopp 52251 Alidirekti al Charles Haskins Townsend 9397302 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Charles Haskins Townsend]] pkn3jfjch2p5bg6ijoeslg33juzo32n 0 946341 9397307 2026-06-09T18:47:28Z HaleBopp 52251 Kreado de Nesotriccus 9397307 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Nesotriccus'' |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Nesotriccus ridgwayi 132039438.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = La [[kokosinsula tiraneto]] (''N. ridgwayi''),<br>la [[tipa specio]] de la genro |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] |genro = '''''Nesotriccus''''' |genro aŭtoritato = [[Townsend, CH]], 1895 |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = *''[[Nesotriccus tumbezanus|N. tumbezanus]]'' - [[tumbesia tiraneto]] *''[[Nesotriccus maranonicus|N. maranonicus]]'' - [[maranjona tiraneto]] *''[[Nesotriccus ridgwayi|N. ridgwayi]]'' - [[kokosinsula tiraneto]] *''[[Nesotriccus murinus|N. murinus]]'' - [[musgriza tiraneto]] |sinonimo = *''Phaeomyias'' *''Nesotricchas'' *''Nesotrichus'' |vikispecio = |komunejo = }} '''''Nesotriccus''''' estas [[Genro (biologio)|genro]] de [[birdoj]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi enhavas 4 [[specio]]jn troviĝantajn en [[Centrameriko]] kaj [[Sudameriko]]. ==Taksonomio== Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 9-an de jun. 2026.</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] ***''Nesotriccus'' <small>[[Townsend, CH]], 1895</small> ****''[[Nesotriccus tumbezanus]]'' <small>([[Taczanowski, W]], 1877)</small> - [[tumbesia tiraneto]] *****''Nesotriccus tumbezanus tumbezanus'' <small>([[Taczanowski, W]], 1877)</small> *****''Nesotriccus tumbezanus inflavus'' <small>([[Chapman, FM]], 1924)</small> ****''[[Nesotriccus maranonicus]]'' <small>([[Zimmer, JT]], 1941)</small> - [[maranjona tiraneto]] ****''[[Nesotriccus ridgwayi]]'' <small>[[Townsend, CH]], 1895</small> - [[kokosinsula tiraneto]] ****''[[Nesotriccus murinus]]'' <small>([[Spix, JB]], 1825)</small> - [[musgriza tiraneto]] *****''Nesotriccus murinus eremonomus'' <small>([[Wetmore, A]], 1953)</small> *****''Nesotriccus murinus incomtus'' <small>([[Cabanis, JL]]; [[Heine, F]], 1860)</small> *****''Nesotriccus murinus wagae'' <small>([[Taczanowski, W]], 1884)</small> *****''Nesotriccus murinus murinus'' <small>([[Spix, JB]], 1825)</small> {{Genealogia arbo2/fino}} ==Etimologio== La scienca [[genra nomo]] ''Nesotriccus'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''νῆσος'' (''nesos'' = "insula") kaj ''τρικκος'' (''trikos'' el ''θρίξ, τριχός'' (''triks, trikos'' = "haro"), kiu indikas nekonata birdeto kun vibrisoj). En ornitologio, la radiko ''triccus'' ofte estas uzata por konstrui genrajn nomojn el tiranedoj. Ĉikaze, tiu nomo aludas ke la [[tipa specio]] de tiu genro estas [[endemia]] de la [[Kokosa Insulo]] en la [[Pacifika Oceano]]<ref name="BOTW">[https://birdsoftheworld.org/bow/species/moctyr6/cur/introduction Birds of the World], Tumbesian Tyrannulet.</ref>. ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] 12fkw9xo7bcsddji1og74c3xc0la4u9 0 946342 9397314 2026-06-09T19:08:03Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]] por disvolvigi la historio..." 9397314 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]] por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. ==Intrigo== {{Intrigo}} {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * {{Trad|es|Ángela Vallvey|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] ic19lurn2fqlfcnclrw5m2rk42u5ipu 9397316 9397314 2026-06-09T19:13:59Z Kani 670 9397316 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]] por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. ==Intrigo== {{Intrigo}} {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * {{Trad|es|Los estados carenciales|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] jfzgisqubca9hwahxx41y4e9692n1n4 9397482 9397316 2026-06-09T22:14:25Z Kani 670 /* Intrigo */ 9397482 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]] por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. ==Intrigo== {{Intrigo}} LA SUERTE DE LOS MORTALES (La sorto de la mortontoj) 1.- Lo que representamos (Kion ni reprezentas) * Unilses llega a la Academia. * El ensueño de la felicidad. * Matrimonio de Luz. * Cuando se apaga la luz. * El arte de amar de Ulises * Escenas conyugales de un filósofo * La Sagrada Familia Disfuncional * La hermosa indiferencia del héroe * Quince años no tiene mi amor * Cada cosa en su lugar * Espíritu comunitario * Esqueletos en el armario * Observando a los gorriones * Un hogar para Araceli * Tengo una higuera 2.- Lo que tenemos (Kion ni havas) * La culpa * La obligación * La angustia * La postergación * La dependencia * Vivir en el pasado * Deseos de justicia * Falta de amor por uno mismo * El temor * La preocupación * El miedo a los desconocido 3.- Lo que somos (Última odisea) * La llamada de la aventura * Atravesando el umbral * La flor del dragón * Perdido en la noche * {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * {{Trad|es|Los estados carenciales|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] 3nekp3itgf3wzsu96kyrkrw08w7km2l 9397486 9397482 2026-06-09T22:29:04Z Kani 670 /* Intrigo */ 9397486 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]] por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. ==Intrigo== {{Intrigo}} LA SUERTE DE LOS MORTALES (La sorto de la mortontoj) 1.- Lo que representamos (Kion ni reprezentas) * Ulises llega a la Academia (Ulises alvenas al la Akademio). Temas pri babilrondo pri feliĉo de la membroj. * El ensueño de la felicidad (Feliĉorevo). La estro Vili apenaŭ interpacigas kverelojn. * Matrimonio de Luz ((Geedzeco de Luz). Ŝi memoras pri sia [[nupto]] kaj ekde tiam. * Cuando se apaga la luz (Kiam lumo malŝaltiĝas). Luz kun Ulises. * El arte de amar de Ulises (Amarto de Ulises). [[Flirto, poste Luz ĉe Ulises kaj ili amoras. * Escenas conyugales de un filósofo (Geedzaj scenoj de filozofo). * La Sagrada Familia Disfuncional (La Sankta Familio Misfunkcia). * La hermosa indiferencia del héroe (La bela indiferento de la heroo). * Quince años no tiene mi amor (Dekkvin jarojn ne havas mia amo)<ref>Parodio de populara hispana kanto kies refrenaĵo diras "Dekkvin jarojn havas mia amo"</ref> * Cada cosa en su lugar (Ĉio sialoke). * Espíritu comunitario (Komunuma spirito). * Esqueletos en el armario (Skeletoj en ŝranko). * Observando a los gorriones (Observante paserojn). * Un hogar para Araceli (Hejmo por Araceli). * Tengo una higuera (Mi havas figarbon). 2.- Lo que tenemos (Kion ni havas) * La culpa * La obligación * La angustia * La postergación * La dependencia * Vivir en el pasado * Deseos de justicia * Falta de amor por uno mismo * El temor * La preocupación * El miedo a los desconocido 3.- Lo que somos (Última odisea) * La llamada de la aventura * Atravesando el umbral * La flor del dragón * Perdido en la noche * En el vientre de la ballena * El elixir de los dioses * La línea de sombra * Emergiendo del reino del temor * Las brujas y la muerte * Extraños en el paraíso {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * {{Trad|es|Los estados carenciales|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] i4yxbe5s7yxagj73sc4i3x0plygzrip 9397488 9397486 2026-06-09T22:30:05Z Kani 670 /* Intrigo */ 9397488 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]] por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. ==Intrigo== {{Intrigo}} LA SUERTE DE LOS MORTALES (La sorto de la mortontoj) 1.- Lo que representamos (Kion ni reprezentas) * Ulises llega a la Academia (Ulises alvenas al la Akademio). Temas pri babilrondo pri feliĉo de la membroj. * El ensueño de la felicidad (Feliĉorevo). La estro Vili apenaŭ interpacigas kverelojn. * Matrimonio de Luz ((Geedzeco de Luz). Ŝi memoras pri sia [[nupto]] kaj ekde tiam. * Cuando se apaga la luz (Kiam lumo malŝaltiĝas). Luz kun Ulises. * El arte de amar de Ulises (Amarto de Ulises). [[Flirto]], poste Luz ĉe Ulises kaj ili amoras. * Escenas conyugales de un filósofo (Geedzaj scenoj de filozofo). * La Sagrada Familia Disfuncional (La Sankta Familio Misfunkcia). * La hermosa indiferencia del héroe (La bela indiferento de la heroo). * Quince años no tiene mi amor (Dekkvin jarojn ne havas mia amo)<ref>Parodio de populara hispana kanto kies refrenaĵo diras "Dekkvin jarojn havas mia amo"</ref> * Cada cosa en su lugar (Ĉio sialoke). * Espíritu comunitario (Komunuma spirito). * Esqueletos en el armario (Skeletoj en ŝranko). * Observando a los gorriones (Observante paserojn). * Un hogar para Araceli (Hejmo por Araceli). * Tengo una higuera (Mi havas figarbon). 2.- Lo que tenemos (Kion ni havas) * La culpa * La obligación * La angustia * La postergación * La dependencia * Vivir en el pasado * Deseos de justicia * Falta de amor por uno mismo * El temor * La preocupación * El miedo a los desconocido 3.- Lo que somos (Última odisea) * La llamada de la aventura * Atravesando el umbral * La flor del dragón * Perdido en la noche * En el vientre de la ballena * El elixir de los dioses * La línea de sombra * Emergiendo del reino del temor * Las brujas y la muerte * Extraños en el paraíso {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * {{Trad|es|Los estados carenciales|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] 5wsdb0b927y4duyi3jg8ncxzgnienvx 9397489 9397488 2026-06-09T22:33:28Z Kani 670 /* Eksteraj ligiloj */ 9397489 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]] por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. ==Intrigo== {{Intrigo}} LA SUERTE DE LOS MORTALES (La sorto de la mortontoj) 1.- Lo que representamos (Kion ni reprezentas) * Ulises llega a la Academia (Ulises alvenas al la Akademio). Temas pri babilrondo pri feliĉo de la membroj. * El ensueño de la felicidad (Feliĉorevo). La estro Vili apenaŭ interpacigas kverelojn. * Matrimonio de Luz ((Geedzeco de Luz). Ŝi memoras pri sia [[nupto]] kaj ekde tiam. * Cuando se apaga la luz (Kiam lumo malŝaltiĝas). Luz kun Ulises. * El arte de amar de Ulises (Amarto de Ulises). [[Flirto]], poste Luz ĉe Ulises kaj ili amoras. * Escenas conyugales de un filósofo (Geedzaj scenoj de filozofo). * La Sagrada Familia Disfuncional (La Sankta Familio Misfunkcia). * La hermosa indiferencia del héroe (La bela indiferento de la heroo). * Quince años no tiene mi amor (Dekkvin jarojn ne havas mia amo)<ref>Parodio de populara hispana kanto kies refrenaĵo diras "Dekkvin jarojn havas mia amo"</ref> * Cada cosa en su lugar (Ĉio sialoke). * Espíritu comunitario (Komunuma spirito). * Esqueletos en el armario (Skeletoj en ŝranko). * Observando a los gorriones (Observante paserojn). * Un hogar para Araceli (Hejmo por Araceli). * Tengo una higuera (Mi havas figarbon). 2.- Lo que tenemos (Kion ni havas) * La culpa * La obligación * La angustia * La postergación * La dependencia * Vivir en el pasado * Deseos de justicia * Falta de amor por uno mismo * El temor * La preocupación * El miedo a los desconocido 3.- Lo que somos (Última odisea) * La llamada de la aventura * Atravesando el umbral * La flor del dragón * Perdido en la noche * En el vientre de la ballena * El elixir de los dioses * La línea de sombra * Emergiendo del reino del temor * Las brujas y la muerte * Extraños en el paraíso {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://www.lecturalia.com/libro/49/los-estados-carenciales en Lecturalia] * {{Trad|es|Los estados carenciales|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] rxtybnqut1nor5qrxbirss8xqasb2fs 9397491 9397489 2026-06-09T22:36:22Z Kani 670 9397491 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]] por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. Finfine la verko estas iel [[satiro]] de la libroj de memhelpo, tiom modaj, kaj krome estas omaĝo al la klasika mondo (la ĉefrolulo nomiĝas Ulises ([[Odiseo]]), ĉikanata de sia eksedzino [[Penelopo]], kies filo nomiĝas [[Telemako]]. ==Intrigo== {{Intrigo}} LA SUERTE DE LOS MORTALES (La sorto de la mortontoj) 1.- Lo que representamos (Kion ni reprezentas) * Ulises llega a la Academia (Ulises alvenas al la Akademio). Temas pri babilrondo pri feliĉo de la membroj. * El ensueño de la felicidad (Feliĉorevo). La estro Vili apenaŭ interpacigas kverelojn. * Matrimonio de Luz ((Geedzeco de Luz). Ŝi memoras pri sia [[nupto]] kaj ekde tiam. * Cuando se apaga la luz (Kiam lumo malŝaltiĝas). Luz kun Ulises. * El arte de amar de Ulises (Amarto de Ulises). [[Flirto]], poste Luz ĉe Ulises kaj ili amoras. * Escenas conyugales de un filósofo (Geedzaj scenoj de filozofo). * La Sagrada Familia Disfuncional (La Sankta Familio Misfunkcia). * La hermosa indiferencia del héroe (La bela indiferento de la heroo). * Quince años no tiene mi amor (Dekkvin jarojn ne havas mia amo)<ref>Parodio de populara hispana kanto kies refrenaĵo diras "Dekkvin jarojn havas mia amo"</ref> * Cada cosa en su lugar (Ĉio sialoke). * Espíritu comunitario (Komunuma spirito). * Esqueletos en el armario (Skeletoj en ŝranko). * Observando a los gorriones (Observante paserojn). * Un hogar para Araceli (Hejmo por Araceli). * Tengo una higuera (Mi havas figarbon). 2.- Lo que tenemos (Kion ni havas) * La culpa * La obligación * La angustia * La postergación * La dependencia * Vivir en el pasado * Deseos de justicia * Falta de amor por uno mismo * El temor * La preocupación * El miedo a los desconocido 3.- Lo que somos (Última odisea) * La llamada de la aventura * Atravesando el umbral * La flor del dragón * Perdido en la noche * En el vientre de la ballena * El elixir de los dioses * La línea de sombra * Emergiendo del reino del temor * Las brujas y la muerte * Extraños en el paraíso {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://www.lecturalia.com/libro/49/los-estados-carenciales en Lecturalia] * {{Trad|es|Los estados carenciales|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] czagiolmc8r37n1ynv45ao2rsguk5js 9397492 9397491 2026-06-09T22:41:32Z Kani 670 9397492 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]] por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. Finfine la verko estas iel [[satiro]] de la libroj de memhelpo, tiom modaj, kaj krome estas omaĝo al la klasika mondo (la ĉefrolulo nomiĝas Ulises ([[Odiseo]]), ĉikanata de sia eksedzino [[Penelopo]], kies filo nomiĝas [[Telemako]]. ==Intrigo== {{Intrigo}} LA SUERTE DE LOS MORTALES (La sorto de la mortontoj) 1.- Lo que representamos (Kion ni reprezentas) * Ulises llega a la Academia (Ulises alvenas al la Akademio). Temas pri babilrondo pri feliĉo de la membroj. * El ensueño de la felicidad (Feliĉorevo). La estro Vili apenaŭ interpacigas kverelojn. * Matrimonio de Luz ((Geedzeco de Luz). Ŝi memoras pri sia [[nupto]] kaj ekde tiam. * Cuando se apaga la luz (Kiam lumo malŝaltiĝas). Luz kun Ulises. * El arte de amar de Ulises (Amarto de Ulises). [[Flirto]], poste Luz ĉe Ulises kaj ili amoras. * Escenas conyugales de un filósofo (Geedzaj scenoj de filozofo). * La Sagrada Familia Disfuncional (La Sankta Familio Misfunkcia). * La hermosa indiferencia del héroe (La bela indiferento de la heroo). * Quince años no tiene mi amor (Dekkvin jarojn ne havas mia amo)<ref>Parodio de populara hispana kanto kies refrenaĵo diras "Dekkvin jarojn havas mia amo"</ref> * Cada cosa en su lugar (Ĉio sialoke). * Espíritu comunitario (Komunuma spirito). * Esqueletos en el armario (Skeletoj en ŝranko). * Observando a los gorriones (Observante paserojn). * Un hogar para Araceli (Hejmo por Araceli). * Tengo una higuera (Mi havas figarbon). 2.- Lo que tenemos (Kion ni havas) * La culpa * La obligación * La angustia * La postergación * La dependencia * Vivir en el pasado * Deseos de justicia * Falta de amor por uno mismo * El temor * La preocupación * El miedo a los desconocido 3.- Lo que somos (Última odisea) * La llamada de la aventura * Atravesando el umbral * La flor del dragón * Perdido en la noche * En el vientre de la ballena * El elixir de los dioses * La línea de sombra * Emergiendo del reino del temor * Las brujas y la muerte * Extraños en el paraíso {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://www.lecturalia.com/libro/49/los-estados-carenciales en Lecturalia] * [https://espanolenzuecos.blogia.com/2009/011404-angela-vallvey-los-estados-carenciales.php Ángela Vallvey, Los estados carenciales] 14a de januaro 2009, Reseñas: Una sátira de los libros de autoayuda * [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6494825 en angla] * {{Trad|es|Los estados carenciales|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] bgv0do5ln3bp7834d8ze5vypy3p4jyh 1 946343 9397332 2026-06-09T19:20:39Z Alifono 114488 /* Informkesto */ nova sekcio 9397332 wikitext text/x-wiki == Informkesto == @Kani Mithu sen ne estas sole pentristino. Tial mi forigis la informkeston. [[Uzanto:Alifono|Alifono]] ([[Uzanto-Diskuto:Alifono|diskuto]]) 19:20, 9 jun. 2026 (UTC) ejpwsi5tez4y9m8o3x3zz1js11l573n 0 946344 9397335 2026-06-09T19:24:57Z ReyAlvarez2 204611 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto gravulo}} Genoveva Ríos (1865-?) estis [[Bolivio|bolivia]] virino, konsiderata heroino de la [[Pacifika Milito]] en sia lando. Laŭ [[bolivia historio]], en februaro 1879, Ríos, tiam 14-jaraĝa, gardis la [[bolivian flagon]] ĉe la policejo de [[Antofagasto]] dum la [[ĉilia invado]] de tiu bolivia haveno, kiu komencis la [[Pacifikan Militon]].<ref name="educabol">Educabolivia - DIREMAR, ''[http://www.educabolivia.bo/educabolivia_v3/images/archivo..." 9397335 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} Genoveva Ríos (1865-?) estis [[Bolivio|bolivia]] virino, konsiderata heroino de la [[Pacifika Milito]] en sia lando. Laŭ [[bolivia historio]], en februaro 1879, Ríos, tiam 14-jaraĝa, gardis la [[bolivian flagon]] ĉe la policejo de [[Antofagasto]] dum la [[ĉilia invado]] de tiu bolivia haveno, kiu komencis la [[Pacifikan Militon]].<ref name="educabol">Educabolivia - DIREMAR, ''[http://www.educabolivia.bo/educabolivia_v3/images/archivos/publicaciones/documento/1a033e71479cb12eafb4105d3578f0bc.pdf Biografía de Genoveva Ríos]'', consultado en [http://www.educabolivia.bo www.educabolivia.bo] {{Wayback|url=http://www.educabolivia.bo/ |date=20130111164838 }} en febrero de 2013</ref> Lia patro, Clemente Ríos, estis la bolivia policejo en Antofagasto. ==Okupado de Antofagasto== [[Dosiero:Comercio 28-feb-1879.jpg|eta|250px|Fronta paĝo de El Comercio, kiu rakontas la okazaĵojn okazintajn en la bolivia haveno Antofagasto la 14-an de februaro 1879.]] Je la 8a horo matene de la 14a de februaro 1879, kolonelo [[Emilio Sotomayor]], komandanto de la ĉilia ekspedicio, sendis senditon al kolonelo [[Severino Zapata]], prefekto de la bolivia [[departemento Litoral]], postulante la kapitulacon kaj tujan evakuadon de la haveno de Antofagasto. Ĉi tiu ago estis farita tiun tagon ĉar je la 10a horo matene estis planitaj la konfisko kaj aŭkcio de ĉiliaj posedaĵoj, laŭ ordonoj de la bolivia registaro gvidata de prezidanto [[Hilarión Daza]], ago kiu nuligis la [[traktaton de 1874 subskribitan inter la du landoj]]. Alfrontite al la rifuzo de Zapata transdoni la havenon kaj la retiriĝo de la bolivia milico sen pafi eĉ unu pafon, ĉiliaj trupoj elŝipiĝis de la kirasita fregato [[Blanco Encalada]] kaj komencis la okupadon. Je la 11a horo matene, ili jam prenis la havenon de Antofagasto. Post kiam la haveno estis sekurigita, grupo de ĉiliaj soldatoj ĉirkaŭis la prefektujon, malkonstruante kaj detruante la bolivian flagon kaj [[blazonon]] montratajn sur la fasado de la konstruaĵo, kaj levante la [[ĉilian flagon]] sur la flagstango de la prefektujo. La ĉiliaj soldatoj ne rimarkis, ke alia bolivia flago flirtis de la konstruaĵo de la policejo. Laŭ boliviaj fontoj, Genoveva Ríos deprenis ĝin de la flagstango, faldis ĝin kaj kaŝis ĝin inter siaj vestaĵoj antaŭ ol trovi siajn gepatrojn, tiel malhelpante, ke la flago suferu la saman sorton kiel la boliviaj naciaj simboloj ĉe la prefektejo.<ref name="educabol" /><ref name="ElComercio" /> La 28-an de februaro 1879, la gazeto El Comercio de [[La-Pazo]] raportis pri la eventoj de la 14-a de februaro 1879, rakontante en mallonga kroniko sur sia unua paĝo la heroan agon de la knabino Genoveva Ríos.<ref name="ElComercio">[http://www.diremar.gob.bo/sites/default/files/COMERCIO%2028%20feb%201879_s.pdf El Comercio] {{Wayback|url=http://www.diremar.gob.bo/sites/default/files/COMERCIO%2028%20feb%201879_s.pdf |date=20150923215017 }}, La Paz, 28 de febrero de 1879, consultado en [http://www.diremar.gob.bo/node/468 www.diremar.gob.bo] {{Wayback|url=http://www.diremar.gob.bo/node/468 |date=20130324011831 }} en febrero de 2013</ref> Post la okupado de Antofagasto, Genoveva Ríos kaj ŝia familio elmigris al Iquique — tiutempe situanta en perua teritorio — kaj en decembro 1904 — kiam tiu urbo jam estis sub ĉilia kontrolo — Genoveva Ríos transdonis la flagon, kiun ŝi savis el Antofagasto, al la bolivia konsulo en la regiono, Arístides Moreno, ricevante la sumon de 25 pesoj kiel kompenson.<ref name="bancocentral>{{Cite web|url=https://www.bcb.gob.bo/webdocs/nfb/info/Guia%20Participante%20Modulo%20Bs20.pdf |title=Guía del Participante |website=Banco Central de Bolivia |formato=PDF |página=7 |access-date=27 de noviembre de 2022 |date=2018 }}</ref> En januaro 1914, la flago estis donacita al la Geografia kaj Historia Societo "Sucre" kaj estas ekspoziciata ĉe la [[Casa de la Libertad]] en Sucre de tiam.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.cl/books?id=ZYrjAAAAMAAJ |title=Boletín de la Sociedad Geográfica e Histórica "Sucre" |date=1964 |access-date=27 de noviembre de 2022 }}</ref> ==Tributoj== [[Dosiero:Estatua Genoveva.jpg|eta|250px|Memormonumento en la placo Cobija en Cochabamba.]] [[Pluraj edukaj institucioj estis nomitaj en lia honoro, kaj lia bildo aperas sur la 20- boliviana]] monbileto de la nova serio de ŝtataj monbiletoj lanĉita en 2018.<ref>{{Cite web|apellidos=|nombre=|title=Circula desde hoy el nuevo billete de Bs 20, con Genoveva Ríos como personaje |url=https://www.urgentebo.com/noticia/circula-desde-hoy-el-nuevo-billete-de-bs-20-con-genoveva-r%C3%ADos-como-personaje |date=3 de julio de 2018|access-date=12 de octubre de 2018|website==Urgente.bo|ubicación=|página=|número=}}</ref> Memormonero portanta lian bildon estis lanĉita en la sama jaro.<ref>{{Cite web |url=https://www.bcb.gob.bo/?q=content/genoveva-rios |title=Genoveva Ríos |website=Banco Central de Bolivia |access-date=25 de noviembre de 2022}}</ref> En 1901, memorstatuo estis mendita por Cochabamba kiel omaĝo al la [[haveno de Cobija]], post monkolekta klopodo de Prefekto Venancio de Jiménez, al kiu la artistino [[Adela Zamudio]] kontribuis 432 [[boliviajn dolarojn]]. La monumento, kreita de Emmanuel Fontaine, konsistas el bronza statuo de Genoveva Ríos brakumanta la bolivian flagon sur marmora kaj bronza piedestalo de Daniel Castiglioni. Ĝi forlasis Parizon en 1903 sed daŭris kelkajn jarojn por alveni en Bolivio pro problemoj kun la ĉilia dogano. Ĝi estis oficiale inaŭgurita la 14-an de septembro 1905, en la [[ĉefa placo de Cochabamba]] kaj estis translokigita al Placo Cobija inter 1956 kaj 1957.<ref>{{Cite web |url=https://books.google.cl/books?id=pS5IAQAAIAAJ |title=Bolivia, los caminos de la escultura |editorial=Fundación Simón I. Patiño |date=2009 |access-date=8 de marzo de 2023 }}</ref> ==Vidu ankaŭ== == Referencoj == {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * Publikigo de [https://web.archive.org/web/20150923215017/http://www.diremar.gob.bo/sites/default/files/COMERCIO%2028%20feb%201879_s.pdf El Comercio], La-Pazo, la 28-an de februaro 1879 *[http://www.educabolivia.bo/educabolivia_v3/images/archivos/publicaciones/documento/1a033e71479cb12eafb4105d3578f0bc.pdf Biografio de Genoveva Ríos] en [https://web.archive.org/web/20130111164838/http://www.educabolivia.bo/ www.educabolivia.bo/] [[Kategorio:Virinoj]] [[Kategorio:Bolivianoj de la Pacifika Milito]] [[Kategorio:Bolivianoj]] o2z555pwt6x1kvtd7ciq11q4ruog17k 0 946345 9397353 2026-06-09T19:37:57Z Thierry Saladin 1459 Kreado de la paĝo 9397353 wikitext text/x-wiki '''La Batalo de Montcornet''' estis bataleto dum la [[Batalo de Francio]], kiu okazis la 17-an de majo 1940 ĉe [[Montcornet]], en la departemento [[Aisne]], inter unuoj de la [[Wehrmacht]] kaj de la Franca Armeo. Pli precize, tiun ĉi tagon okazis kontraŭatako far unuo de la [[Franca Terarmeo]]. Tiu epizodo famiĝis, ĉar la armitan unuon komandis iu kolonelo, tiuepoke malbone konata [[Charles de Gaulle]] (kiu pro tio estis promociita al generalo). Komence tiu unuo kaptis plurajn strategiajn punktojn, sed finfine ĝi estis devigita retiriĝi, laŭ ordonoj de la franca 4-a Kirasa Divizio, kiu estis devigita retiriĝi kun 23 el siaj 85 tankoj detruitaj, dum la 10-a Panzerdivizio daŭrigis sian antaŭeniron sen suferi iujn materiajn perdojn, sed kun pezaj perdoj en personaro. Se lokale temis ja pri franca taktika venko, la konkludo estis tamen germana strategia venko. La bilanco de tiu unutaga batalo estis: '''por Germanio''': 1 000 nekapabligitaj soldatoj kaj kelkcento da mortintoj. Kaj ankaŭ 130 kaptitoj. '''por Francio''' : 14 mortigitaj, 9 malaperintaj kaj 6 vunditaj soldatoj sed kun 23 tankoj nefunkciigitaj aŭ detruitaj far la Germana Aerarmeo [[Luftwaffe]] oz2xcvfsj6pp0f9dvhfsbxm7eew3h3p 9397355 9397353 2026-06-09T19:40:26Z Thierry Saladin 1459 Kreado de la paĝo: aldono de detaletoj 9397355 wikitext text/x-wiki '''La Batalo de Montcornet''' estis bataleto dum la [[Batalo de Francio]], kiu okazis la 17-an de majo 1940 ĉe [[Montcornet]], en la departemento [[Aisne]], inter unuoj de la [[Wehrmacht]] kaj de la Franca Armeo. Pli precize, tiun ĉi tagon okazis kontraŭatako far unuo de la [[Franca Terarmeo]]. Tiu epizodo famiĝis, ĉar la armitan unuon komandis iu kolonelo, tiuepoke malbone konata [[Charles de Gaulle]] (kiu pro tio estis promociita al generalo). Komence tiu unuo kaptis plurajn strategiajn punktojn, sed finfine ĝi estis devigita retiriĝi, laŭ ordonoj de la franca 4-a Kirasa Divizio, kiu estis devigita retiriĝi kun 23 el siaj 85 tankoj detruitaj, dum la 10-a Panzerdivizio daŭrigis sian antaŭeniron sen suferi iujn materiajn perdojn, sed kun pezaj perdoj en personaro. Se lokale temis ja pri franca taktika venko, la konkludo estis tamen germana strategia venko. La bilanco de tiu unutaga batalo estis: — '''por Germanio''': 1 000 nekapabligitaj soldatoj kaj kelkcento da mortintoj. Kaj ankaŭ 130 kaptitoj. — '''por Francio''' : 14 mortigitaj, 9 malaperintaj kaj 6 vunditaj soldatoj sed kun 23 tankoj nefunkciigitaj aŭ detruitaj far la Germana Aerarmeo [[Luftwaffe]] kg3qs3ufsuah18vv7b5p7tyr193ytmc 9397497 9397355 2026-06-09T22:46:00Z Thierry Saladin 1459 Atentu al la spertuloj : Mi konstatas, ke la ligilo kun la aliaj lingvoj ne funkcias, ekz. kun la pagho en la franca (https://fr.wikipedia.org/wiki/Bataille_de_Montcornet#). Antaŭdankon por repari tiun aferon. TS 9397497 wikitext text/x-wiki '''La Batalo de Montcornet''' estis bataleto dum la [[Batalo de Francio]], kiu okazis la 17-an de majo 1940 ĉe [[Montcornet]], en la departemento [[Aisne]], inter unuoj de la [[Wehrmacht]] kaj de la Franca Armeo. Pli precize, tiun ĉi tagon okazis kontraŭatako far unuo de la [[Franca Terarmeo]]. Tiu epizodo famiĝis, ĉar la armitan unuon komandis iu kolonelo, tiuepoke malbone konata [[Charles de Gaulle]] (kiu pro tio estis promociita al generalo). Surpapere, la misio konfidita al de Gaulle ŝajnis simpla: malrapidigi la germanan antaŭeniĝon, por ebligi la deplojiĝon de la 6-a Armeo komandita de la generalo [[Georges]], kun la celo establi novan defendan linion por protekti [[Parizo|Parizon]]. Komence, tiu unuo kaptis plurajn strategiajn punktojn, sed finfine ĝi estis devigita retiriĝi, laŭ ordonoj de la superuloj de la franca 4-a Kirasa Divizio, kiu estis devigita retiriĝi kun 23 el siaj 85 tankoj detruitaj, dum la 10-a Panzerdivizio daŭrigis sian antaŭeniron sen suferi iujn materiajn perdojn, sed kun pezaj perdoj en personaro. La Batalo de Montcornet tiel oficiale finiĝis. Tamen la batalado daŭris preskaŭ du tagojn direkte al la urbo [[Crécy-sur-Serre]], ĝis kiam la generalo Georges ordonis la finon de la batalo; la 6-a Armeo estis jam deplojita. Se lokale temis ja pri franca taktika venko, la konkludo estis tamen germana strategia venko. La bilanco de tiu unutaga batalo estis: — '''por Germanio''': 1 000 nekapabligitaj soldatoj kaj kelkcento da mortintoj. Kaj ankaŭ 130 kaptitoj. — '''por Francio''' : 14 mortigitaj, 9 malaperintaj kaj 6 vunditaj soldatoj sed kun 23 tankoj nefunkciigitaj aŭ detruitaj far la Germana Aerarmeo [[Luftwaffe]] 5a7j0v53a55qvanwwxlyuhfkywx2chy 0 946346 9397361 2026-06-09T19:52:30Z ThomasPusch 1869 provizore: aldono de noto inter krampoj (ankoraŭ) tute ne necesas en la esperanta vikipedio 9397361 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)]] 44j32cdj64cchwwswxknsf362lob9i7 0 946347 9397435 2026-06-09T20:31:44Z Claudio Pistilli 25073 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Gomes Eanes de Zurara<br>([[1410]] - [[1474]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Gomes Eanes de Zurara (1410-1474).png | grandeco de dosiero = 250ra |priskribo ="Kroniko pri la malkovro kaj konkero de [[Gvineo|Guiné]]", verko de Gomes Eanes de Zurara, publikigita en 1841. |dato de naskiĝo..." 9397435 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Gomes Eanes de Zurara<br>([[1410]] - [[1474]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Gomes Eanes de Zurara (1410-1474).png | grandeco de dosiero = 250ra |priskribo ="Kroniko pri la malkovro kaj konkero de [[Gvineo|Guiné]]", verko de Gomes Eanes de Zurara, publikigita en 1841. |dato de naskiĝo =[[1410]] |loko de naskiĝo =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1474]] |loko de morto =[[Lisbono]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} <big>'''Gomes Eanes de Zurara'''</big> estis portugala kronikisto, historiisto, esploristo, vojaĝisto kaj post [[Fernão Lopes]], inter 1454 kaj 1474, li estis granda-kronikisto en la [[:pt:Arquivo Nacional da Torre do Tombo|Nacia Arĥivo de la Tomboturo]], en [[Lisbono]], portugalio. Per lia verko "Kroniko de la Malkovro kaj Konkero de Gvineo", eble verkita inter 1463 kaj 1468, la literaturo pri transmara ekspansio komenciĝis en Portugalio. ==Vivo kaj kariero== Zurara sinn donis al la kariero pri beletroj en la mezaĝo. Li probable eniris la reĝan bibliotekon kiel asistanto de [[Fernão Lopes]] dum la regado de [[Duarte la 1-a (Portugalio)|Reĝo Eduardo de Portugalio]] (1433–1438), kaj li akceptis pri ĝi ekskluzivan respondecon en 1452. [[Dosiero:Gomes Eanes de Zurara (1410-1474) 2.png|eta|250ra|maldekstre|<center>Kronika de la portugala [[Johano la 1-a (Portugalio)|reĝo D. Johano la 1-a]] de Portugalio.</center>]] [[Dosiero:Folha de rosto Crónica da tomada de Ceuta por D. João I - ANTT (Crónica 9).jpg|eta|250ra|dekstre|<center>Kroniko pri la [[:pt:Conquista de Ceuta|prenado de Seŭta]] fare de Johano la 1-a, reĝo de Portugalio.</center>]] [[Dosiero:Gomes_Eanes_de_Zurara_-_Padrão_dos_Descobrimentos.png|eta|250ra|dekstre|<center>Bildo de Gomes Eanes de Zurara en la [[Monumento al Malkovroj]], en [[Lisbono]], Portugalio.</center>]] [[Dosiero:Infante_D._Henrique_na_conquista_de_Ceuta,_s.XV.JPG|eta|300ra|maldekstre|<center>Panelo de azuleĥoj de [[:pt:Jorge Colaço|Jorge Colaço]] (1864–1942) ĉe la [[:pt:Porto-São Bento (stacidomo)|fervoja stacio São Bento]], [[Porto|Porto, Portugalio]], prezentanta la [[Henriko la Navigisto|Princon Henrikon la Navigiston]] dum la [[:en:Portuguese conquest of Ceuta|konkero de Seŭto]].</center>]] Lia "Kroniko pri la Sieĝo kaj Kapto de Seŭto",<ref>[https://deremilitari.org/2025/02/capture-ceuta-portuguese-1415/ De Re Militari]</ref> suplemento (tria parto) al la "Kroniko de Reĝo Johano la 1-a"<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Cr%C3%B3nica_de_D_Jo%C3%A3o_I/ZQxPAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=inauthor:%22Fern%C3%A3o+Lopes%22&dq=inauthor:%22Fern%C3%A3o+Lopes%22&printsec=frontcover Crónica de D. João I.]</ref> verkita de Fernão Lopes, datiĝas de 1449 ĝis 1450, kaj tri jarojn poste li kompletigis la unuan skizon pri la "Kroniko de la Malkovro kaj Konkero de Gvineo"<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Chr%C3%B3nica_do_descobrimento_e_conquista_d/-A9DAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Gomes+Eannes+de+Azurara%22&printsec=frontcover Chrónica do descobrimento e conquista de Guiné]</ref>, nia ĉefa referenco por la fruaj portugalaj vojaĝoj de malkovro tra la okcidentafrika marbordo kaj tra la oceano, precipe por tiuj entreprenitaj sub la aŭspicioj de Princo [[Henriko la Navigisto]]. La kroniko enhavas iom da raporto pri la vivo kaj verko de tiu princo, kaj ĝi havas kaj biografian kaj geografian intereson. La 6-an de junio 1454, Zurara fariĝis ĉefa gardanto de la arkivoj kaj reĝa kronikisto post Fernão Lopes. En 1456, reĝo [[Alfonso la 5-a (Portugalio)|Alfonso la 5-a]] komisiis lin verki la historion pri Seŭto, la enir-pordego de la Oriento, sub la guberniestreco de [[:en:Pedro de Meneses, 1st Count of Vila Real|D. Pedro de Menezes]], ekde ĝia konkero en 1415 ĝis 1437, kaj li havis ĝin preta en 1463. Unu jaron poste, la reĝo komisiis lin verki la historion pri la agoj de [[:en:Duarte de Meneses, 3rd Count of Viana|D. Duarte de Menezes]], kapitano de [[:en:Ksar es-Seghir|Alkacero-Segero]]. Sekvante al la Okcidenta Afriko, li pasigis unu jaron kolektante materialojn kaj studante la scenojn de la eventoj, kiujn li devis priskribi, kaj en 1468 li kompletigis la kronikon. Alfonso korespondis kun Zurara laŭ ama intimeco, kaj ne malpli ol tri insignoj je la ordeno de Kristo rekompencis liajn literaturajn servojn. Zurara havis malmulte da pitoreska naiveco de Fernão Lopes, kaj li amis montri sian erudicion per citaĵoj kaj filozofiaj reflektoj, montrante, ke li verkis sub la influo de la unua [[Renesanco]]. Multaj ĉefaj klasikaj, frukristanaj kaj mezepokaj verkistoj aperas en liaj paĝoj. Li konis la rimarkindajn kronikojn kaj romancojn de Eŭropo kaj studis la plej bonajn italajn kaj hispanajn aŭtorojn. Krome, li majstris pri la geografia sistemo de la antikvuloj kaj ilian astrologion. Kiel historiisto li estis laborema, preciza kaj konscienca, kvankam lia pozicio ne permesis al li diri la tutan veron pri sia heroo, la Princo Henriko. ==Kronikoj== ===Kroniko pri la malkovro kaj konkero de Gvineo=== La antaŭparolo al la angla versio de La "Kroniko pri la Malkovro kaj Konkero de Gvineo" enhavas plenan raporton pri la vivo kaj skribaĵoj de Zurara kaj citas ĉiujn aŭtoritatojn. ===Kroniko pri la Henrikaj malkovroj<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Monumenta_Henricina_Volume_I/JL_IU1hpmsIC?hl=en&gbpv=1&printsec=frontcover Monumenta Henricina]</ref>=== La "Kroniko pri Gvineo" de Zurara estas la ĉefa historia fonto por moderna koncepto pri Princo Henriko la Navigisto kaj la henrikan epokon de la portugalaj malkovroj (kvankam Zurara nur kovras parton de ĝi, la periodon 1434–1448). Komisiita de Henriko mem, la kroniko de Zurara estas malkaŝe hagiografia pri la princo kaj dependas de liaj rememoroj. Rezulte, la fidindeco de la kronikoj de Zurara estas konsiderata suspektinda fare de modernaj historiistoj. Tamen, havante malmulte alian fonton, historiistoj devis multe fidi je Zurara. Zurara asertas, ke li bazis sian rakonton pri la ekspedicioj sur pli detala skiza manuskripto kompilita de iu "Antonio Cervejra".<ref>[https://books.google.com.br/books?id=sd9BAAAAYAAJ&pg=PA103&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Chronicle of the Discovery and Conquest of Guinea]</ref> Bedaŭrinde, neniu kopio pri la originala rakonto de Cervejra iam estis trovita. La propra kroniko de Zurara restis sub manuskripta formo kaj kaŝita de la publikaj okuloj dum jarcentoj. Efektive, ĝis la publikigo de la verko "Primeira Década da Asia" de [[João de Barros]] en 1552<ref>[https://books.google.com.br/books/about/%C3%81sia_de_Jo%C3%A3o_de_Barros_Primeira_d%C3%A9cad.html?id=nyYvAAAAIAAJ&redir_esc=y Ásia, de João de Barros: Primeira década]</ref>, ne ekzistis publikigitaj verkoj pri la malkovroj de Henriko, krom la du mallongaj memuarlibroj de [[:en:Alvise Cadamosto|Alvise Cadamosto]] (origine publikigitaj en Italio en 1507). [[João de Barros]] asertas, ke li konstruis sian rakonton de 1552 surbaze de kopio de la manuskripto de Zurara, kiun li trovis disĵetita en la arkivoj. Tamen, iom pli ol unu jardekon poste, [[Damião de Góis]] (skribinte en 1567) anoncis, ke la manuskripto de Zurara estis malaperinta. Serĉado por kopio de la manuskripto komenciĝis, sed nenio okazis dum kelka tempo. La hispana kleriko Bartolomé de las Casas, skribante en la 1540-aj jaroj, sugestis, ke li havas kopion de Zurara, sed ankaŭ tiu kopio neniam estis trovita. Nur en 1839 sendifekta kaj bele konservita manuskripta kopio de la "Chronica" de Zurara estis retrovita en la [[Nacia Biblioteko de Francio|Reĝa Biblioteko de Parizo]] (nun la Biblioteko Nacia de Francio) fare de [[:pt:Ferdinand Denis|Ferdinand Denis]] (1798-1890) (kiel tiu verko alvenis tien estas mistero). Rimarkinde, la pariza kodekso inkluzivis frontispicon kun portreto de viro kun maldika lipharo en nigra burgonja ĉapo, kiu tuj oni supozis esti la fizika bildo de Princo Henriko la Navigisto (antaŭe ne ekzistis bildoj de Henriko. La pariza frontispico fariĝis la bazo de modernaj bildoj de la princo, reproduktitaj en sennombraj libroj, pentraĵoj kaj monumentoj poste). [[:pt:Luís António de Abreu e Lima|Luís António de Abreu e Lima]] (Vicgrafo de Kahejra), la portugala ministro en Francio tiutempe, aranĝis la unuan publikigon de la verko "Chronica" de Zurara en 1841, kun antaŭparolo kaj notoj de [[:pt:Manuel Francisco de Barros e Sousa de Mesquita de Macedo Leitão e Carvalhosa|Manuel Francisco de Macedo Leitão e Carvalhosa]] (Vicgrafo de Santarém). La publikigo estis sensacio (furoris), precipe ĉar Portugalio tiam estis engaĝita en diplomatia kverelo pri lastatempaj anglo-francaj koloniaj invadoj en Okcidenta Afriko, kie estis implikitaj demandoj pri prioritato de malkovro (al kiuj Vicgrafo Santarém kontribuis). Dua manuskripta kopio estis trovita baldaŭ poste, en 1845, de [[:en:Johann Andreas Schmeller|Johann Andreas Schmeller]] (1785-1852) en la [[Bavara Ŝtata Biblioteko|Hof- und Staats-Bibliothek]] de [[Munkeno]] (Codex Hisp. 27), kiel parto da kolekto de diversaj raportoj pri portugalaj ekspedicioj origine kompilitaj en 1508 de germana presisto bazita en Lisbono, konata kiel Valentinus Moravus (aŭ en la portugala, kiel "Valentim Fernandes").<ref>[https://doaj.org/article/bb41e81a7e2b43bdbe69e3345a9bcc11 Open Global Trusted]</ref> Tamen, ĉi tiu versio enhavas nur multe mallongigitajn eltiraĵojn. ==Rolo en la historio de rasismaj ideoj== En la 21-a jarcento, la verko de Zurara estis reekzamenita pro sia fundamenta rolo en la evoluo de la moderna rasismo. Historiisto [[:en:Ibram X. Kendi|Ibram Xolani Kendi]], en sia libro de 2016, "Stamped from the Beginning"<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Stamped_from_the_Beginning/e_3cCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Stamped+from+the+Beginning&pg=PA113&printsec=frontcover Stamped from the Beginning]</ref> ("Stampita ekde la Komenco"), argumentas, ke Zurara estis la unua moderna rasisto de la mondo, ĉar lia kroniko estis la unua, kiu artikulis ampleksan defendon de la atlantika sklavkomerco bazitan sur la koncepto de nigra malsupereco. Kendi defendas, ke la verkado de Zurara ne estis la kaŭzo de la portugala sklavkomerco, sed prefere produkto de ĝi. La ekonomia kaj politika memprofito de Princo Henriko pri la komerco de sklavigitaj afrikanoj venis unue. Zurara tiam estis taskigita krei rakonton por pravigi ĉi tiujn politikojn. Laŭ tiu vidpunkto, la kroniko de Zurara establis potencan kaj daŭran pravigon por protorasismo portretante sklavigitajn afrikanojn kiel sovaĝulojn, kiuj estis civilizitaj kaj savitaj per ilia sklavigo, tiel kreante proto-rasismajn ideojn por raciigi antaŭekzistantajn proto-rasismajn politikojn. == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1410]] [[Kategorio:Mortintoj en 1474]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Gomes Eanes de Zurara}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gomes Eanes de Zurara}} b86erk82rqxpegldk8rudg9fgbic68d 0 946348 9397439 2026-06-09T20:34:42Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto homo}} '''George Vancouver''' - prononoco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|d͡ʒˈɔːd͡ʒ vaŋkˈuːvə}} - estis brita [[esploristo]] kaj armea kapitano. Li naskiĝis kaj mortis. Se oni en la 21-a jarcento aŭdsa aŭ vidas lian nomon, oni pleje pensas pri [[Vankuvero]], la metropolo tute okcidente de [[Kanado]], ĉefurbo de la [[provincoj de Kanado|provinco]] [[Brita Kolumbio]], kiu ricevis sian nomon honore al li. {{ĝermo|Brita Kolumbio}} {{vivtempo|V..." 9397439 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''George Vancouver''' - prononoco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|d͡ʒˈɔːd͡ʒ vaŋkˈuːvə}} - estis brita [[esploristo]] kaj armea kapitano. Li naskiĝis kaj mortis. Se oni en la 21-a jarcento aŭdsa aŭ vidas lian nomon, oni pleje pensas pri [[Vankuvero]], la metropolo tute okcidente de [[Kanado]], ĉefurbo de la [[provincoj de Kanado|provinco]] [[Brita Kolumbio]], kiu ricevis sian nomon honore al li. {{ĝermo|Brita Kolumbio}} {{vivtempo|Vancouver, G}} [[Kategorio:Britaj esploristoj]] 2itshs0fd6b37qwnv9cxmnjvoj9qzf2 9397440 9397439 2026-06-09T20:36:56Z ThomasPusch 1869 9397440 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''George Vancouver''' - prononoco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|d͡ʒˈɔːd͡ʒ vaŋkˈuːvə}} - estis brita [[esploristo]] kaj armea kapitano. Li naskiĝis 22-an de junio 1757 en [[King's Lynn]], Reĝlando de Granda [[Britio]] kaj mortis en aĝo de nur 40 jaroj la 10-an de majo 1798 en Petersham. Se oni en la 21-a jarcento aŭdsa aŭ vidas lian nomon, oni pleje pensas pri [[Vankuvero]], la metropolo tute okcidente de [[Kanado]], ĉefurbo de la [[provincoj de Kanado|provinco]] [[Brita Kolumbio]], kiu ricevis sian nomon honore al li. {{ĝermo|Brita Kolumbio}} {{vivtempo|Vancouver, G}} [[Kategorio:Britaj esploristoj]] haghkpqykux6ini0edgt2lt51mtqqlo 9397444 9397440 2026-06-09T20:45:08Z ThomasPusch 1869 9397444 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''George Vancouver''' - prononoco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|d͡ʒˈɔːd͡ʒ vaŋkˈuːvə}} - estis brita [[esploristo]] kaj [[kapitano]] de la [[brita mararmeo]]. Li naskiĝis 22-an de junio 1757 en [[King's Lynn]], [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]], [[Reĝlando de Granda Britio]] kaj mortis en aĝo de nur 40 jaroj la 10-an de majo 1798 en Petersham proksime de [[Richmond upon Thames]], [[Surrey]], same en [[Britio]]. Se oni en la 21-a jarcento aŭdas aŭ vidas lian nomon, oni pleje pensas pri [[Vankuvero]], la metropolo tute okcidente de [[Kanado]], ĉefurbo de la [[provincoj de Kanado|provinco]] [[Brita Kolumbio]], kiu ricevis sian nomon honore al li. {{ĝermo|Brita Kolumbio}} {{vivtempo|Vancouver, G}} [[Kategorio:Britaj esploristoj]] ogtwfvvm0c7doosvqoyjd15atfxsdyg 9397446 9397444 2026-06-09T20:45:42Z ThomasPusch 1869 9397446 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''George Vancouver''' - prononoco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|d͡ʒˈɔːd͡ʒ vaŋkˈuːvə}} - estis brita [[esploristo]] kaj [[kapitano]] de la [[brita mararmeo]]. Li naskiĝis 22-an de junio [[1757]] en [[King's Lynn]], [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]], [[Reĝlando de Granda Britio]] kaj mortis en aĝo de nur 40 jaroj la 10-an de majo [[1798]] en Petersham proksime de [[Richmond upon Thames]], [[Surrey]], same en [[Britio]]. Se oni en la 21-a jarcento aŭdas aŭ vidas lian nomon, oni pleje pensas pri [[Vankuvero]], la metropolo tute okcidente de [[Kanado]], ĉefurbo de la [[provincoj de Kanado|provinco]] [[Brita Kolumbio]], kiu ricevis sian nomon honore al li. {{ĝermo|Brita Kolumbio}} {{vivtempo|Vancouver, G}} [[Kategorio:Britaj esploristoj]] 8tlm460cs4wukwveszhuejrm8tgvc1c 9397448 9397446 2026-06-09T20:48:39Z ThomasPusch 1869 9397448 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''George Vancouver''' - prononoco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|d͡ʒˈɔːd͡ʒ vaŋkˈuːvə}} - estis brita [[esploristo]] kaj [[kapitano]] de la [[brita mararmeo]]. Li naskiĝis 22-an de junio [[1757]] en [[King's Lynn]], [[Norfolk (Anglio)|Norfolk]], [[Reĝlando de Granda Britio]] kaj mortis en aĝo de nur 40 jaroj la 10-an de majo [[1798]] en Petersham proksime de [[Richmond upon Thames]], [[Surrey]], same en [[Britio]]. Se oni en la 21-a jarcento aŭdas aŭ vidas lian nomon, oni pleje pensas pri [[Vankuvero]], la metropolo tute okcidente de [[Kanado]], ĉefurbo de la [[provincoj de Kanado|provinco]] [[Brita Kolumbio]], kiu ricevis sian nomon honore al li. {{ĝermo|Brita Kolumbio}} {{vivtempo|Vancouver, G}} [[Kategorio:Britaj esploristoj]] [[Kategorio:Militistoj de la Brita imperio]] [[Kategorio:Vankuvero]] la151pik1fdq1h70w6wq4lirj0mh49o 1 946349 9397451 2026-06-09T21:04:08Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "Mi hierau aldonis novan paĝon pri la [[glacihokeo|glacihokea]] teamo [[Vankuveraj Kanadanoj]] kaj hodiaŭ artikolan ĝermon pri ''[[George Vancouver]]''. Nun restas nur malmultaj ankoraŭ mankaj tekstoj ĉirkaŭ tiu artikolo, unuavice [[Gastown]], [[Universitataj Terenoj]] kaj [[Marborda Montaro]]. Mi ne scias kion opinii pri * [[False Creek]], kio aspektas kvazaŭ ''creek'', do senignifa loka [[rojo]], sed eble estas geografie pli tutmonde grava ol ŝajnigas ĝia..." 9397451 wikitext text/x-wiki Mi hierau aldonis novan paĝon pri la [[glacihokeo|glacihokea]] teamo [[Vankuveraj Kanadanoj]] kaj hodiaŭ artikolan ĝermon pri ''[[George Vancouver]]''. Nun restas nur malmultaj ankoraŭ mankaj tekstoj ĉirkaŭ tiu artikolo, unuavice [[Gastown]], [[Universitataj Terenoj]] kaj [[Marborda Montaro]]. Mi ne scias kion opinii pri * [[False Creek]], kio aspektas kvazaŭ ''creek'', do senignifa loka [[rojo]], sed eble estas geografie pli tutmonde grava ol ŝajnigas ĝia nomo, kaj pri * [[Granville Street Bridge]], kiu sur la foto sube jes aspektas kiel granda ponto, sed en la esperanta vikipedio ne estas kutimo havi artikolojn pri ĉiuj pontoj - ĉu tiu ĉi estas tiom elstara kaj aparte menciinda per propra artikolo??? Kaj laste, la plia ligilo "[[Malalta Mainlando]]" ŝajnas al mi tute suspektinda, "Ma- In- Lando"??? Solvita: la ligilo estis tute fuŝa, la anglalingva regiono ''Lower Mainland'' ĉe ni bone tradukiĝis al [[Malalta Ĉeflando]]. Mi riparas tiun fuŝan ligilon kaj estas unu dubinda ruĝa ligilo malpli. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:04, 9 jun. 2026 (UTC) mjsc7jbm9b4kmv0ib9d0st7d653393n 9397452 9397451 2026-06-09T21:05:00Z ThomasPusch 1869 9397452 wikitext text/x-wiki Mi hierau aldonis novan paĝon pri la [[glacihokeo|glacihokea]] teamo [[Vankuveraj Kanadanoj]] kaj hodiaŭ artikolan ĝermon pri ''[[George Vancouver]]''. Nun restas nur malmultaj ankoraŭ mankaj tekstoj ĉirkaŭ tiu artikolo, unuavice [[Gastown]], [[Universitataj Terenoj]] kaj [[Marborda Montaro]]. Mi ne scias kion opinii pri * [[False Creek]], kio aspektas kvazaŭ ''creek'', do senignifa loka [[rojo]], sed eble estas geografie pli tutmonde grava ol ŝajnigas ĝia nomo, kaj pri * [[Granville Street Bridge]], kiu sur la foto sube jes aspektas kiel granda ponto, sed en la esperanta vikipedio ne estas kutimo havi artikolojn pri ĉiuj pontoj - ĉu tiu ĉi estas tiom elstara kaj aparte menciinda per propra artikolo??? Kaj laste, la plia ligilo "[[Malalta Mainlando]]" ŝajnas al mi tute suspektinda, "Ma- In- Lando"??? Solvita: la ligilo estis tute fuŝa, la anglalingva regiono ''Lower Mainland'' ĉe ni bone tradukiĝis al [[Malalta Ĉeflando]]. Mi riparas tiun fuŝan ligilon kaj estas unu dubinda ruĝa ligilo malpli. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:04, 9 jun. 2026 (UTC) ssm5zifeoz0ru04rvpwlbkmp52qd9kp 9397453 9397452 2026-06-09T21:05:29Z ThomasPusch 1869 9397453 wikitext text/x-wiki Mi hierau aldonis novan paĝon pri la [[glacihokeo|glacihokea]] teamo [[Vankuveraj Kanadanoj]] kaj hodiaŭ artikolan ĝermon pri ''[[George Vancouver]]''. Nun restas nur malmultaj ankoraŭ mankaj tekstoj ĉirkaŭ tiu artikolo, unuavice [[Gastown]], [[Universitataj Terenoj]] kaj [[Marborda Montaro]]. Mi ne scias kion opinii pri * [[False Creek]], kio aspektas kvazaŭ ''creek'', do sensignifa loka [[rojo]], sed eble estas geografie pli tutmonde grava ol ŝajnigas ĝia nomo, kaj pri * [[Granville Street Bridge]], kiu sur la foto sube jes aspektas kiel granda ponto, sed en la esperanta vikipedio ne estas kutimo havi artikolojn pri ĉiuj pontoj - ĉu tiu ĉi estas tiom elstara kaj aparte menciinda per propra artikolo??? Kaj laste, la plia ligilo "[[Malalta Mainlando]]" ŝajnas al mi tute suspektinda, "Ma- In- Lando"??? Solvita: la ligilo estis tute fuŝa, la anglalingva regiono ''Lower Mainland'' ĉe ni bone tradukiĝis al [[Malalta Ĉeflando]]. Mi riparas tiun fuŝan ligilon kaj estas unu dubinda ruĝa ligilo malpli. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:04, 9 jun. 2026 (UTC) edgaiiuw90qpz7ya085iq603w7y3y0w 9397459 9397453 2026-06-09T21:20:48Z ThomasPusch 1869 9397459 wikitext text/x-wiki Mi hierau aldonis novan paĝon pri la [[glacihokeo|glacihokea]] teamo [[Vankuveraj Kanadanoj]] kaj hodiaŭ artikolan ĝermon pri ''[[George Vancouver]]''. Nun restas nur malmultaj ankoraŭ mankaj tekstoj ĉirkaŭ tiu artikolo, unuavice [[Gastown]], [[Universitataj Terenoj]] kaj [[Marborda Montaro]]. Mi ne scias kion opinii pri * [[False Creek]], kio laŭ la nomo aspektas kvazaŭ ''creek'', do sensignifa loka [[rojo]], sed eble estas geografie pli tutmonde grava ol ŝajnigas ĝia nomo (evidente laŭ la foto ĝi aspektas tute ne malgranda, sed la fotopriskribo "La vankuvera urbocentro vidita de Fairview Slopes norden trans [[False Creek]]" ŝajnas esti multe tro peza, mi proponas simple nur "La vankuvera urbocentro"), kaj pri * [[Granville Street Bridge]], kiu sur la foto sube jes aspektas kiel granda ponto, sed en la esperanta vikipedio ne estas kutimo havi artikolojn pri ĉiuj pontoj - ĉu tiu ĉi estas tiom elstara kaj aparte menciinda per propra esperanta artikolo??? Rimarkindas ke en alia fotosubskribo de tiu ĉi paĝo la sama ponto simple nomatas "ponto ''Granville''" (sen iku ajn ligilo), nur en la suba panorama bildo ĝi tiom larĝe per fremdlingva interna ligilo nomatas "[[Granville Street Bridge]]"... Kaj laste, la plia ligilo "[[Malalta Mainlando]]" ŝajnas al mi tute suspektinda, "Ma- In- Lando"??? Solvita: la ligilo estis tute fuŝa, la anglalingva regiono ''Lower Mainland'' ĉe ni bone tradukiĝis al [[Malalta Ĉeflando]]. Mi riparas tiun fuŝan ligilon kaj estas unu dubinda ruĝa ligilo malpli. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:04, 9 jun. 2026 (UTC) 8bb0zdlc52iq45hx6c7a05va94u5sz3 9397460 9397459 2026-06-09T21:21:51Z ThomasPusch 1869 9397460 wikitext text/x-wiki Mi hierau aldonis novan paĝon pri la [[glacihokeo|glacihokea]] teamo [[Vankuveraj Kanadanoj]] kaj hodiaŭ artikolan ĝermon pri ''[[George Vancouver]]''. Nun restas nur malmultaj ankoraŭ mankaj tekstoj ĉirkaŭ tiu artikolo, unuavice [[Gastown]], [[Universitataj Terenoj]] kaj [[Marborda Montaro]]. Mi ne scias kion opinii pri * [[False Creek]], kio laŭ la nomo aspektas kvazaŭ ''creek'', do sensignifa loka [[rojo]], sed eble estas geografie pli tutmonde grava ol ŝajnigas ĝia nomo (evidente laŭ la foto ĝi aspektas tute ne malgranda, sed la fotopriskribo "<small>La vankuvera urbocentro vidita de Fairview Slopes norden trans [[False Creek]]</small>" ŝajnas esti multe tro peza, mi proponas simple nur "<small>La vankuvera urbocentro</small>"), kaj pri * [[Granville Street Bridge]], kiu sur la foto sube jes aspektas kiel granda ponto, sed en la esperanta vikipedio ne estas kutimo havi artikolojn pri ĉiuj pontoj - ĉu tiu ĉi estas tiom elstara kaj aparte menciinda per propra esperanta artikolo??? Rimarkindas ke en alia fotosubskribo de tiu ĉi paĝo la sama ponto simple nomatas "ponto ''Granville''" (sen iku ajn ligilo), nur en la suba panorama bildo ĝi tiom larĝe per fremdlingva interna ligilo nomatas "[[Granville Street Bridge]]"... Kaj laste, la plia ligilo "[[Malalta Mainlando]]" ŝajnas al mi tute suspektinda, "Ma- In- Lando"??? Solvita: la ligilo estis tute fuŝa, la anglalingva regiono ''Lower Mainland'' ĉe ni bone tradukiĝis al [[Malalta Ĉeflando]]. Mi riparas tiun fuŝan ligilon kaj estas unu dubinda ruĝa ligilo malpli. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:04, 9 jun. 2026 (UTC) b700nlzpmjd3jwip163wgd09uef2n56 9397461 9397460 2026-06-09T21:22:38Z ThomasPusch 1869 9397461 wikitext text/x-wiki Mi hierau aldonis novan paĝon pri la [[glacihokeo|glacihokea]] teamo [[Vankuveraj Kanadanoj]] kaj hodiaŭ artikolan ĝermon pri ''[[George Vancouver]]''. Nun restas nur malmultaj ankoraŭ mankaj tekstoj ĉirkaŭ tiu artikolo, unuavice [[Gastown]], [[Universitataj Terenoj]] kaj [[Marborda Montaro]]. Mi ne scias kion opinii pri * [[False Creek]], kio laŭ la nomo aspektas kvazaŭ ''creek'', do sensignifa loka [[rojo]], sed eble estas geografie pli tutmonde grava ol ŝajnigas ĝia nomo (evidente laŭ la foto ĝi aspektas tute ne malgranda, sed la fotopriskribo "<small>La vankuvera urbocentro vidita de Fairview Slopes norden trans [[False Creek]]</small>" ŝajnas esti multe tro peza, mi proponas simple nur "<small>La vankuvera urbocentro</small>"), kaj pri * [[Granville Street Bridge]], kiu sur la foto sube jes aspektas kiel granda ponto, sed en la esperanta vikipedio ne estas kutimo havi artikolojn pri ĉiuj pontoj - ĉu tiu ĉi estas tiom elstara kaj aparte menciinda per propra esperanta artikolo??? Rimarkindas ke en alia fotosubskribo de tiu ĉi paĝo la sama ponto simple nomatas "ponto ''Granville''" (sen iu ajn ligilo), nur en la suba panorama bildo ĝi tiom larĝe per fremdlingva interna ligilo nomatas "[[Granville Street Bridge]]"... Kaj laste, la plia ligilo "[[Malalta Mainlando]]" ŝajnas al mi tute suspektinda, "Ma- In- Lando"??? Solvita: la ligilo estis tute fuŝa, la anglalingva regiono ''Lower Mainland'' ĉe ni bone tradukiĝis al [[Malalta Ĉeflando]]. Mi riparas tiun fuŝan ligilon kaj estas unu dubinda ruĝa ligilo malpli. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:04, 9 jun. 2026 (UTC) 10tqcpadtq02ip81f170s758k4tngyh 0 946350 9397455 2026-06-09T21:10:56Z HaleBopp 52251 Kreado de Tumbesia tiraneto 9397455 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Tumbesia tiraneto |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Tumbesian Tyrannulet P1012996 DxO8.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Peruo]] |dosiero2 = Phaeomyias tumbezana - Tumbesian Tyrannulet XC251320.mp3 |priskribo de dosiero2 = Kanto en [[Ekvadoro]] |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] |genro = ''[[Nesotriccus]]'' |specio = '''''N. tumbezanus''''' - '''tumbesia tiraneto''' |statuso = Ne taksita |dunomo = ''Nesotriccus tumbezanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Taczanowski, W]], 1877) |mapo de vivoteritorioj = Nesotriccus tumbezanus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}} </div> |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = *''N. t. tumbezanus'' <small>([[Taczanowski, W]], 1877)</small> *''N. t. inflavus'' <small>([[Chapman, FM]], 1924)</small> |sinonimo = *''Phyllomyias tumbezana'' (pranomo) *''Phaeomyias murina tumbezana'' *''Phaeomyias tumbezana'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''tumbesia tiraneto'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''[[Nesotriccus tumbezanus]]'') estas [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi havas 2 [[subspecio]]jn troviĝantajn en norduesta [[Sudameriko]]. ==Taksonomio== Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 9-an de jun. 2026.</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT"/>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] ***''[[Nesotriccus]]'' <small>[[Townsend, CH]], 1895</small> ****''Nesotriccus tumbezanus'' <small>([[Taczanowski, W]], 1877)</small> - tumbesia tiraneto *****''Nesotriccus tumbezanus tumbezanus'' <small>([[Taczanowski, W]], 1877)</small> *****''Nesotriccus tumbezanus inflavus'' <small>([[Chapman, FM]], 1924)</small> {{Genealogia arbo2/fino}} ==Etimologio== La scienca [[genra nomo]] ''Nesotriccus'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''νῆσος'' (''nesos'' = "insula") kaj ''τρικκος'' (''trikos'' el ''θρίξ, τριχός'' (''triks, trikos'' = "haro"), kiu indikas nekonata birdeto kun vibrisoj). En ornitologio, la radiko ''triccus'' ofte estas uzata por konstrui genrajn nomojn el tiranedoj. Ĉikaze, tiu nomo estis elektita ĉar la [[tipa specio]] de tiu genro estas [[endemia]] de la [[Kokosa Insulo]] en la [[Pacifika Oceano]]<ref name="BOTW">[https://birdsoftheworld.org/bow/species/moctyr6/cur/introduction Birds of the World], Tumbesian Tyrannulet.</ref>. La [[specia epiteto]] ''tumbezanus'' estas la latinigo de la perua urbo ''[[Tumpiurbo|Tumbes]]'' kie estis trovita la [[holotipo]]<ref name="BOTW"/>. ==Disvastiĝo kaj habitato== La tumbesia tiraneto troviĝas en la pacifikaj ebenaĵoj de suduesta [[Ekvadoro]] kaj norduesta [[Peruo]] (de [[Tumbesio]] ĝis [[Departemento Ankaŝo|Ankaŝo]]). Ĝi vivas en dezertaj veprejoj, maldensaj arbaretoj, ĝardenoj kaj sekaj arbaroj, sed ankaŭ en duonhumidaj veprejoj je pli altaj altitudoj, ĝis 2550 m<ref name="BOTW"/>. ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] 9gfp6x5yu7aeabo5a0y4pdssijlk1n5 0 946351 9397457 2026-06-09T21:11:10Z HaleBopp 52251 Alidirekti al Tumbesia tiraneto 9397457 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Tumbesia tiraneto]] q4g2hr9ejkx1lrx59xsptw5dnaro8ag 0 946352 9397477 2026-06-09T21:44:27Z Wheatley2 216749 Alidirektigis al [[Alois Hitler]] 9397477 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Alois Hitler]] p4a6tu89u1w2dszj4hy4xiulla9h41w 0 946353 9397481 2026-06-09T22:11:29Z ReyAlvarez2 204611 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto}} La '''Flugpilka Nacia Ligo de 2026''' estos la oka eldono de la ĉefa ĉiujara turniro por naciaj [[flugpilkaj]] teamoj . Organizita de la [[Internacia Flugpilka Federacio]] (FIVB), la evento prezentos 18 teamojn kaj okazos de la 10-a de junio ĝis la 2-a de aŭgusto.<ref>{{Cite web|url=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/volleyball-nations-league/news/host-cities-and-pools-vnl-2026|title=VNL 2026 pools and host cities revealed|da..." 9397481 wikitext text/x-wiki {{Informkesto}} La '''Flugpilka Nacia Ligo de 2026''' estos la oka eldono de la ĉefa ĉiujara turniro por naciaj [[flugpilkaj]] teamoj . Organizita de la [[Internacia Flugpilka Federacio]] (FIVB), la evento prezentos 18 teamojn kaj okazos de la 10-a de junio ĝis la 2-a de aŭgusto.<ref>{{Cite web|url=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/volleyball-nations-league/news/host-cities-and-pools-vnl-2026|title=VNL 2026 pools and host cities revealed|date=28 de enero de 2026|website=Volleyballworld.com|lenguage=en}}</ref> ==Partoprenantaj teamoj== Sekvante la rezultojn de la [[Ligo de Nacioj pri Flugpilko por Viroj de 2025]], [[Nederlando]] estis relegita kaj anstataŭigita de [[Belgio]] kiel la plej alt-rangigita ne-VNL-teamo en la [[Monda Rangotabelo de FIVB]].<ref>{{Cite web|url=https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/volleyball-nations-league/news/belgium-set-for-vnl-debut-in-2026|title=Belgium set for VNL debut in 2026|date=5 de agosto de 2025|website=Volleyballworld.com|lenguage=en}}</ref> * {{Germanio}} * {{Argentino}} * {{Belgio}} * {{Brazilo}} * {{Bulgario}} * {{Kanado}} * {{Ĉinio}} * {{Kubo}} * {{Slovenio}} * {{Usono}} * {{Francio}} * {{Irano}} * {{Italio}} * {{Japanio}} * {{Pollando}} * {{Serbio}} * {{Turkio}} * {{Ukrainio}} === Participaciones === {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |País ! rowspan="2" |Confederación ! colspan="3" |Apariciones previas ! rowspan="2" |Mejor resultado |- !Total !Primera !Última |- |{{Germanio}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viraj Flugpilkoj 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |9-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viraj Flugpilkoj 2018|2018]]) |- |{{Argentino}} |[[Sudamerika Flugpilka Konfederacio|CSV]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viraj Flugpilkoj 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |5-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2023|2023]]) |- |{{Belgio}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |0 | colspan="2" style="text-align:center" |— |Unua partopreno |- |{{Brazilo}} |[[Sudamerika Flugpilka Konfederacio|CSV]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viraj Flugpilkoj 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |'''Ĉampionoj''' ([[Ligo de Nacioj de Viraj Flugpilkoj 2021|2021]]) |- |{{Bulgario}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viraj Flugpilkoj 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |11-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viraj Flugpilkoj 2018|2018]],[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]]) |- |{{Kanado}} |[[Norda, Centrameriko kaj Kariba Flugpilka Konfederacio|NORCECA]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viraj Flugpilkoj 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |6-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2024|2024]]) |- |{{Ĉinio}} |[[Azia Flugpilka Konfederacio|AVC]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |8-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]]) |- |{{Kubo}} |[[Norda, Centrameriko kaj Kariba Flugpilka Konfederacio|NORCECA]] | style="text-align:center" |3 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2023|2023]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |7-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]]) |- |{{Slovenio}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |5 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2021|2021]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |4-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2021|2021]], [[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2024|2024]], [[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]]) |- |{{Usono}} |[[Norda, Centrameriko kaj Kariba Flugpilka Konfederacio|NORCECA]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |2-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2019|2019]], [[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2022|2022]], [[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2023|2023]]) |- |{{Francio}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |'''Ĉampionoj'''([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2022|2022]], [[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2024|2024]]) |- |{{Irano}} |[[Azia Flugpilka Konfederacio|AVC]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |5-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2019|2019]]) |- |{{Italio}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |2-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]]) |- |{{Japanio}} |[[Azia Flugpilka Konfederacio|AVC]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Liga de Naciones de Voleibol Masculino de 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |2-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2024|2024]]) |- |{{Pollando}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |'''Ĉampionoj '''([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2023|2023]],[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]]) |- |{{Serbio}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |7 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2018|2018]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |4-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]]) |- |{{Turkio}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |2 | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2024|2024]] | style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |16-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2024|2024]]) |- |{{Ukrainio}} |[[Eŭropa Flugpilka Konfederacio|CEV]] | style="text-align:center" |1 | colspan="2" style="text-align:center" |[[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]] |10-a loko ([[Ligo de Nacioj de Viroj en Flugpilko 2025|2025]]) |} ==Konkursistemo== ===Antaŭrondo=== La 18 teamoj estos dividitaj en tri potojn de po ses teamoj. Ĉiusemajne, teamoj ludos kvar matĉojn kontraŭ kontraŭuloj el siaj respektivaj potoj, dum entute tri semajnoj. Ok teamoj el la ĝenerala rangolisto kvalifikiĝos por la fina raŭndo, kaj unu el ili gastigos la finan etapon. ===Fina raŭndo=== La sep plej bonaj teamoj en la ĝenerala tabelo, kune kun la gastiganta nacio, alfrontos unu la alian en serio de knokaŭtaj matĉoj komenciĝantaj en la kvaronfinaloj. Por determini la parigojn, la unualoka teamo ludos kontraŭ la oka, la dualoka teamo ludos kontraŭ la sepa, la trialoka teamo ludos kontraŭ la sesa, kaj la kvarloka teamo ludos kontraŭ la kvina. Se la gastiganta teamo estas rangigita inter la supraj 8, ili ricevos la unuan rangon. Alie, ili ricevos la okan rangon. ==Vidu ankaŭ== * [[Ligo de Viraj Flugpilkaj Nacioj]] * [[Ligo de Virinaj Flugpilkaj Nacioj 2026]] ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://en.volleyballworld.com/volleyball/competitions/volleyball-nations-league/ Oficiala retejo] {{en}} [[Kategorio:Flugpilkaj Nacioj Ligo Ĉampionecoj]] [[Kategorio:Flugpilko en 2026]] [[Kategorio:Mondaj sportaj konkursoj en 2026]] nhf75pgt000cz9prti7maona2zy1jra 0 946354 9397515 2026-06-09T23:39:07Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Ĉielblua alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Cerulean Kingfisher 0A2A1617.jpg |dosiero larĝo = 220px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Ĉielblua alciono''' ''A. coerulescens'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref =..." 9397515 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Ĉielblua alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Cerulean Kingfisher 0A2A1617.jpg |dosiero larĝo = 220px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Ĉielblua alciono''' ''A. coerulescens'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Alcedo coerulescens'' |article-number=e.T22683117A263710268 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22683117A263710268.en}}</ref> |dunomo = ''Alcedo coerulescens'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |vikispecio = Alcedo coerulescens |komunejo = Alcedo coerulescens |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Ĉielblua alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo coerulescens'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi estas indiĝena de partoj de [[Indonezio]]. Kun sia ĝenerala metalecblua koloro, ĝi estas tre simila al la [[ordinara alciono]], sed ĝiaj malsupraj partoj estas blankaj anstataŭ oranĝaj. Maskloj averaĝe estas pli bluaj ol inoj, kiuj havas verdecan nuancon. Ĝi estas foje nomata la '''malgranda blua alciono''' sed en [[Indonezio]] kaj partoj de Azio tiu nomo referencas al ''[[Alcedo atthis]]'' ([[ordinara alciono]]).<ref name=ali-ripley>{{cite book|last=Ali|first=S. |author-link=Salim Ali (ornitologo) |author2=Ripley, S.D. |author2-link=Sidney Dillon Ripley |title=Handbook of the Birds of India and Pakistan |edition=Second |volume=4 |orig-date=1986 |year=2001 |publisher= Oxford University Press|place=[[Nov-Delhio]] |chapter=Bird Number 722-724 |pages=72–78}}</ref> ==Taksonomio== The first [[Species description|formal description]] of the cerulean kingfisher was by the French ornithologist [[Louis Pierre Vieillot]] in 1818. He coined the [[binomial name]] ''Alcedo coerulescens''.<ref>{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1818 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=19 | place=Paris | publisher=Deterville |page=401 | doi=10.5962/bhl.title.20211 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/18042135 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts |page=175 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186}}</ref> The specific epithet ''coerulescens'' is from the Latin ''caerulescens'' meaning "bluish".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=J.A. | year=2010 |title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 |page= 113}}</ref> The species is [[monotypic]].<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=F. | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=D. | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28 May 2017}}</ref> == Aspekto == The cerulean kingfisher is a small kingfisher with a length of {{cvt|13|cm}}. The upperparts are a range of shades of blue with white [[Lore (anatomy)|lore]]s and a prominent white patch on each side of the neck. The underparts are white with an azure-blue breast-band. The bill is blackish and the legs are dark brown. The female has duller and slightly greenish plumage and a narrower breast band.<ref name=fry>{{cite book |last1=Fry | first1=C. H. |last2=Fry | first2=K. | last3=Harris | first3=A. |year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London |isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=210–211}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== The cerulean kingfisher is native to [[Sumatra]], [[Java]], the [[Kangean Islands]], [[Bali]], [[Lombok]] and [[Sumbawa]], all in Indonesia. It is a resident species that inhabits low-lying areas near streams, canals, flooded paddy-fields and tidal estuaries.<ref name=fry/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] j3vkvptl6my1m4bw613cmm8ez0vgp6s 9397518 9397515 2026-06-09T23:49:27Z Kani 670 9397518 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Ĉielblua alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Cerulean Kingfisher 0A2A1617.jpg |dosiero larĝo = 220px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Ĉielblua alciono''' ''A. coerulescens'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Alcedo coerulescens'' |article-number=e.T22683117A263710268 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22683117A263710268.en}}</ref> |dunomo = ''Alcedo coerulescens'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |vikispecio = Alcedo coerulescens |komunejo = Alcedo coerulescens |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Ĉielblua alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo coerulescens'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi estas indiĝena de partoj de [[Indonezio]]. Kun sia ĝenerala metalecblua koloro, ĝi estas tre simila al la [[ordinara alciono]], sed ĝiaj malsupraj partoj estas blankaj anstataŭ oranĝaj. Maskloj averaĝe estas pli bluaj ol inoj, kiuj havas verdecan nuancon. Ĝi estas foje nomata la '''malgranda blua alciono''' sed en [[Indonezio]] kaj partoj de Azio tiu nomo referencas al ''[[Alcedo atthis]]'' ([[ordinara alciono]]).<ref name=ali-ripley>{{cite book|last=Ali|first=S. |author-link=Salim Ali |author2=Ripley, S.D. |author2-link=Sidney Dillon Ripley |title=Handbook of the Birds of India and Pakistan |edition=Second |volume=4 |orig-date=1986 |year=2001 |publisher= Oxford University Press|place=[[Nov-Delhio]] |chapter=Bird Number 722-724 |pages=72–78}}</ref> ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Ĉielblua alciono faris la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] en 1818. Li stampis la [[dunoma nomo|dunoman nomon]] ''Alcedo coerulescens''.<ref>{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1818 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=19 | place=Paris | publisher=Deterville |page=401 | doi=10.5962/bhl.title.20211 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/18042135 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts |page=175 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186}}</ref> La [[specia epiteto]] ''coerulescens'' devenas al la Latina ''caerulescens'' kun la signifo "blueca".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=J.A. | year=2010 |title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 |page= 113}}</ref> Tiu ĉi specio estas [[monotipa]].<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=F. | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=D. | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017}}</ref> == Aspekto == The cerulean kingfisher is a small kingfisher with a length of {{cvt|13|cm}}. The upperparts are a range of shades of blue with white [[Lore (anatomy)|lore]]s and a prominent white patch on each side of the neck. The underparts are white with an azure-blue breast-band. The bill is blackish and the legs are dark brown. The female has duller and slightly greenish plumage and a narrower breast band.<ref name=fry>{{cite book |last1=Fry | first1=C. H. |last2=Fry | first2=K. | last3=Harris | first3=A. |year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London |isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=210–211}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== The cerulean kingfisher is native to [[Sumatra]], [[Java]], the [[Kangean Islands]], [[Bali]], [[Lombok]] and [[Sumbawa]], all in Indonesia. It is a resident species that inhabits low-lying areas near streams, canals, flooded paddy-fields and tidal estuaries.<ref name=fry/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] acljs1657e97pha4pq8iuq9o70h029q 9397519 9397518 2026-06-09T23:51:21Z Kani 670 /* Aspekto */ 9397519 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Ĉielblua alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Cerulean Kingfisher 0A2A1617.jpg |dosiero larĝo = 220px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Ĉielblua alciono''' ''A. coerulescens'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Alcedo coerulescens'' |article-number=e.T22683117A263710268 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22683117A263710268.en}}</ref> |dunomo = ''Alcedo coerulescens'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |vikispecio = Alcedo coerulescens |komunejo = Alcedo coerulescens |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Ĉielblua alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo coerulescens'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi estas indiĝena de partoj de [[Indonezio]]. Kun sia ĝenerala metalecblua koloro, ĝi estas tre simila al la [[ordinara alciono]], sed ĝiaj malsupraj partoj estas blankaj anstataŭ oranĝaj. Maskloj averaĝe estas pli bluaj ol inoj, kiuj havas verdecan nuancon. Ĝi estas foje nomata la '''malgranda blua alciono''' sed en [[Indonezio]] kaj partoj de Azio tiu nomo referencas al ''[[Alcedo atthis]]'' ([[ordinara alciono]]).<ref name=ali-ripley>{{cite book|last=Ali|first=S. |author-link=Salim Ali |author2=Ripley, S.D. |author2-link=Sidney Dillon Ripley |title=Handbook of the Birds of India and Pakistan |edition=Second |volume=4 |orig-date=1986 |year=2001 |publisher= Oxford University Press|place=[[Nov-Delhio]] |chapter=Bird Number 722-724 |pages=72–78}}</ref> ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Ĉielblua alciono faris la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] en 1818. Li stampis la [[dunoma nomo|dunoman nomon]] ''Alcedo coerulescens''.<ref>{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1818 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=19 | place=Paris | publisher=Deterville |page=401 | doi=10.5962/bhl.title.20211 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/18042135 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts |page=175 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186}}</ref> La [[specia epiteto]] ''coerulescens'' devenas al la Latina ''caerulescens'' kun la signifo "blueca".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=J.A. | year=2010 |title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 |page= 113}}</ref> Tiu ĉi specio estas [[monotipa]].<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=F. | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=D. | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017}}</ref> == Aspekto == La ĉielblua alciono estas malgranda alciono kun longo de 13 cm. La supraj partoj estas en gamo da nuancoj de bluo kun blankaj bridoj kaj elstara blanka makulo ambaŭflanke de la kolo. La subaj partoj estas blankaj kun lazurblua brustobendo. La beko estas nigreca kaj la kruroj estas malhelbrunaj. La ino havas pli senbrilan kaj iomete verdecan plumaron kaj pli mallarĝan brustobendon.<ref name=fry>{{cite book |last1=Fry | first1=C. H. |last2=Fry | first2=K. | last3=Harris | first3=A. |year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London |isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=210–211}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== The cerulean kingfisher is native to [[Sumatra]], [[Java]], the [[Kangean Islands]], [[Bali]], [[Lombok]] and [[Sumbawa]], all in Indonesia. It is a resident species that inhabits low-lying areas near streams, canals, flooded paddy-fields and tidal estuaries.<ref name=fry/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] tqkyjx3a8ngamffsg8t9okmchnf6kes 9397520 9397519 2026-06-09T23:54:07Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9397520 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Ĉielblua alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Cerulean Kingfisher 0A2A1617.jpg |dosiero larĝo = 220px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Ĉielblua alciono''' ''A. coerulescens'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Alcedo coerulescens'' |article-number=e.T22683117A263710268 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22683117A263710268.en}}</ref> |dunomo = ''Alcedo coerulescens'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |vikispecio = Alcedo coerulescens |komunejo = Alcedo coerulescens |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Ĉielblua alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo coerulescens'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi estas indiĝena de partoj de [[Indonezio]]. Kun sia ĝenerala metalecblua koloro, ĝi estas tre simila al la [[ordinara alciono]], sed ĝiaj malsupraj partoj estas blankaj anstataŭ oranĝaj. Maskloj averaĝe estas pli bluaj ol inoj, kiuj havas verdecan nuancon. Ĝi estas foje nomata la '''malgranda blua alciono''' sed en [[Indonezio]] kaj partoj de Azio tiu nomo referencas al ''[[Alcedo atthis]]'' ([[ordinara alciono]]).<ref name=ali-ripley>{{cite book|last=Ali|first=S. |author-link=Salim Ali |author2=Ripley, S.D. |author2-link=Sidney Dillon Ripley |title=Handbook of the Birds of India and Pakistan |edition=Second |volume=4 |orig-date=1986 |year=2001 |publisher= Oxford University Press|place=[[Nov-Delhio]] |chapter=Bird Number 722-724 |pages=72–78}}</ref> ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Ĉielblua alciono faris la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] en 1818. Li stampis la [[dunoma nomo|dunoman nomon]] ''Alcedo coerulescens''.<ref>{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1818 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=19 | place=Paris | publisher=Deterville |page=401 | doi=10.5962/bhl.title.20211 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/18042135 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts |page=175 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186}}</ref> La [[specia epiteto]] ''coerulescens'' devenas al la Latina ''caerulescens'' kun la signifo "blueca".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=J.A. | year=2010 |title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 |page= 113}}</ref> Tiu ĉi specio estas [[monotipa]].<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=F. | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=D. | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017}}</ref> == Aspekto == La ĉielblua alciono estas malgranda alciono kun longo de 13 cm. La supraj partoj estas en gamo da nuancoj de bluo kun blankaj bridoj kaj elstara blanka makulo ambaŭflanke de la kolo. La subaj partoj estas blankaj kun lazurblua brustobendo. La beko estas nigreca kaj la kruroj estas malhelbrunaj. La ino havas pli senbrilan kaj iomete verdecan plumaron kaj pli mallarĝan brustobendon.<ref name=fry>{{cite book |last1=Fry | first1=C. H. |last2=Fry | first2=K. | last3=Harris | first3=A. |year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London |isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=210–211}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Ĉielblua alciono estas indiĝena de [[Sumatro]], [[Javo]], la Kangeanaj Insuloj, [[Bali]], [[Lomboko]] kaj [[Sumbavo]], ĉiuj en Indonezio. Ĝi estas loĝanta specio kiu vivas en malaltaj areoj apud rojoj, kanaloj, inunditaj rizkampoj kaj tajdaj estuaroj.<ref name=fry/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] gsoyik62icas6re0l2xcwj6st5wp2iv 9397831 9397520 2026-06-10T10:39:24Z Kani 670 9397831 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Ĉielblua alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Cerulean Kingfisher 0A2A1617.jpg |dosiero larĝo = 220px |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Ĉielblua alciono''' ''A. coerulescens'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Alcedo coerulescens'' |article-number=e.T22683117A263710268 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22683117A263710268.en}}</ref> |dunomo = ''Alcedo coerulescens'' |dunomo aŭtoritato = ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) |vikispecio = Alcedo coerulescens |komunejo = Alcedo coerulescens |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Ĉielblua alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo coerulescens'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi estas indiĝena de partoj de [[Indonezio]]. Kun sia ĝenerala metalecblua koloro, ĝi estas tre simila al la [[ordinara alciono]], sed ĝiaj malsupraj partoj estas blankaj anstataŭ oranĝaj. Maskloj averaĝe estas pli bluaj ol inoj, kiuj havas verdecan nuancon. Ĝi estas foje nomata la '''malgranda blua alciono''' sed en [[Indonezio]] kaj partoj de Azio tiu nomo referencas al ''[[Alcedo atthis]]'' ([[ordinara alciono]]).<ref name=ali-ripley>{{cite book|last=Ali|first=S. |author-link=Salim Ali |author2=Ripley, S.D. |author2-link=Sidney Dillon Ripley |title=Handbook of the Birds of India and Pakistan |edition=Second |volume=4 |orig-date=1986 |year=2001 |publisher= Oxford University Press|place=[[Nov-Delhio]] |chapter=Bird Number 722-724 |pages=72–78}}</ref> ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Ĉielblua alciono faris la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] en 1818. Li stampis la [[dunoma nomo|dunoman nomon]] ''Alcedo coerulescens''.<ref>{{ cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1818 | title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. | volume=19 | place=Paris | publisher=Deterville |page=401 | doi=10.5962/bhl.title.20211 | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/18042135 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts |page=175 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186}}</ref> La [[specia epiteto]] ''coerulescens'' devenas al la Latina ''caerulescens'' kun la signifo "blueca".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=J.A. | year=2010 |title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 |page= 113}}</ref> Tiu ĉi specio estas [[monotipa]].<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=F. | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=D. | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017}}</ref> == Aspekto == La ĉielblua alciono estas malgranda alciono kun longo de 13 cm. La supraj partoj estas en gamo da nuancoj de bluo kun blankaj bridoj kaj elstara blanka makulo ambaŭflanke de la kolo. La subaj partoj estas blankaj kun lazurblua brustobendo. La beko estas nigreca kaj la kruroj estas malhelbrunaj. La ino havas pli senbrilan kaj iomete verdecan plumaron kaj pli mallarĝan brustobendon.<ref name=fry>{{cite book |last1=Fry | first1=C. H. |last2=Fry | first2=K. | last3=Harris | first3=A. |year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London |isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=210–211}}</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Ĉielblua alciono estas indiĝena de [[Sumatro]], [[Javo]], la Kangeanaj Insuloj, [[Bali]], [[Lomboko]] kaj [[Sumbavo]], ĉiuj en Indonezio. Ĝi estas loĝanta specio kiu vivas en malaltaj areoj apud rojoj, kanaloj, inunditaj rizkampoj kaj tajdaj estuaroj.<ref name=fry/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] i0mqc7f9voo4bbwtnn50xfxrke8pv9k 0 946355 9397516 2026-06-09T23:39:48Z Kani 670 Alidirektigis al [[Alciono]] 9397516 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Alciono]] fd6hy2pgi4x2w8hai7vh0gyf98k83tc 0 946356 9397521 2026-06-09T23:55:41Z Kani 670 Alidirektigis al [[Ĉielblua alciono]] 9397521 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ĉielblua alciono]] gapavj3kghigt9gwx8c5uww5zvojq8k 10 946357 9397534 2026-06-10T02:41:51Z Wheatley2 216749 Kreis novan paĝon kun "{{Uzantoskatoloj |titolo=Tuvalo |bildo=Flag of Tuvalu.svg |bildgrandeco=45px |teksto=Mi venas el [[Tuvalo]]. |rubriko=lando |kat={{{kat|jes}}} |kategorio=Tuvalo |koloro=#009CDE }}<noinclude> [[Kategorio:Uzantoskatolo|Tuvalo]] [[Kategorio:Vikipedio:Ŝablonoj por uzanta paĝo|{{PAĜONOMO}}]] </noinclude>" 9397534 wikitext text/x-wiki {{Uzantoskatoloj |titolo=Tuvalo |bildo=Flag of Tuvalu.svg |bildgrandeco=45px |teksto=Mi venas el [[Tuvalo]]. |rubriko=lando |kat={{{kat|jes}}} |kategorio=Tuvalo |koloro=#009CDE }}<noinclude> [[Kategorio:Uzantoskatolo|Tuvalo]] [[Kategorio:Vikipedio:Ŝablonoj por uzanta paĝo|{{PAĜONOMO}}]] </noinclude> ry67z5oe9rzhkrer8priaxvr257lzow 14 946358 9397535 2026-06-10T02:42:33Z Wheatley2 216749 Kreis novan paĝon kun "{{KategorioUzantoLauLando|Tuvalo}}" 9397535 wikitext text/x-wiki {{KategorioUzantoLauLando|Tuvalo}} 9fxh5fnpx3tt0id65objija3bvuozto 0 946359 9397541 2026-06-10T05:06:14Z Crosstor 3176 historiisto 9397541 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}}''' [vardjaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Vargyas Péter''' estis [[Hungario|hungara]] [[historiisto]] ([[asirologo]]), altlerneja [[instruisto]]. Lia [[patro]] estis [[Lajos Vargyas]] kaj lia konata [[frato]] estis [[Gábor Vargyas]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM123925;jsessionid=DF129200ABEC311A149161D410A6961B hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1950|10|5}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2009|10|22}} en Budapeŝto. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1975]]. Post la diplomo li laboris en akademia biblioteko ĝis 1992, krome inter 1990-1997 li estis [[docento]]. poste katedrestro ĝis 2007 en [[Universitato de Pécs|Scienca Universitato Janus Pannonius]] kaj inter 1992-1997 li ankaŭ estis katedrestro en [[Katolika Universitato Péter Pázmány]]. En 2008 li estis levita [[profesoro]]. En tiu longa periodo li studvojaĝis al [[Irako]] (1979), [[Sirio]] (1983, 1994) kaj [[Egiptio]] (1985), krome li havis stipendiojn en [[Heidelberg]] (1988-1990), Hungario) (1997-2000), [[Jerusalemo]] (1999-2000) kaj [[Kalifornio]] (2004-2005). Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1987, li doktoriĝis en 2004 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]], lia [[habilitiĝo]] okazis en 1999. Lia laboro fokusiĝis pri ekonomio de [[Mezoriento]] dum la pratempo. Li edziĝis en 1974, lia edzino naskis gefilojn en 1977 kaj 1981. Li ricevis [[premio]]n en 2007. == Elektitaj kontribuoj == * ''Nomád népek Mezopotámia történetében.'' (1983) * ''A History of Babylonian Prices in the First Millennium B. C.'' (2001) * ''Astronomische Tagebücher und Preislisten. Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes'' (2007) * ''A Tepe Nús-e Dzsán-i ezüst kincs új megvilágításban.'' (2008) == Fontoj == * [https://gyertyalang.hu/szemely/39670 biografio hungare kun foto] * [https://bibliairegeszet.blog.hu/2009/10/26/vargyas_peter_halalara_nekrolog_helyett aprezo kun foto] * [https://almanach.pte.hu/oktato/719 datenoj hungare] * [https://mult-kor.hu/20091027_elhunyt_vargyas_peter_okortortenesz biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vargyas Peter}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} bpt1azdc2imj0ryh2drk4gxs96zqrg0 0 946361 9397550 2026-06-10T05:21:12Z Wheatley2 216749 Wheatley2 movis paĝon [[Kavaliro Borso]] al [[Kavaliro Bors]] anstataŭigante alidirektilon 9397550 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kavaliro Bors]] mt1zi77tffujrnsjdql2vi4c26h61mh 0 946362 9397571 2026-06-10T05:52:10Z Sj1mor 12103 Sj1mor movis paĝon [[George Segal]] al [[George Segal (aktoro)]] 9397571 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[George Segal (aktoro)]] o5rovei04ljgnasdmkv122313qx5wvj 0 946363 9397591 2026-06-10T06:04:08Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Artgalerio]] 9397591 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Artgalerio]] 51ozibqep15ahdz04p40pe1jolpyr98 0 946364 9397644 2026-06-10T06:54:51Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1358241478|Larry Rivers]]" 9397644 wikitext text/x-wiki '''Larry RIVERS''' (naskita kiel '''Yitzroch Loiza Grossberg''' ; naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1923 en [[Novjorko]] – mortis la 14-an de aŭgusto 2002 samloke) estis usona pentristo, muzikisto, filmisto, kaj foja aktoro. <ref name="Times2">{{cite news|last=Kimmelman|first=Michael|date=August 16, 2002|title=Larry Rivers, Artist With an Edge, Dies at 78|work=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2002/08/16/arts/larry-rivers-artist-with-an-edge-dies-at-78.html?pagewanted=all&src=pm|access-date=May 31, 2013}}</ref> Konsiderata de multaj akademiuloj kiel la "Baptopatro" kaj "Avo" de [[poparto]], li estis unu el la unuaj artistoj kiuj kunfandis ne-objektivan, ne-rakontan arton kun rakonta kaj objektiva abstraktado. <ref name="Times2" /><ref name="2002-Artforum-LarryRivers">{{cite news|last1=Rose|first1=Barbara|date=November 2002|title=Barbara Rose on Larry Rivers|work=Artforum|url=https://www.artforum.com/print/200209/barbara-rose-on-larry-rivers-3645}}</ref> Li ankaŭ estis amanto de la usona poeto Frank O'Hara, malgraŭ rakontoj kiuj malĝuste reduktas ilian rilaton al platona, profesia rilato. [[Dosiero:Larry_Rivers_(1961).jpg|maldekstra|eta|Larry Rivers en 1961]] == Vidu ankaŭ == * [[Galerio Bodley|Bodley-galerio]] * [https://www.101exhibit.com/artists/splash/larry-rivers 101 / EKSPOZICIO] * [https://web.archive.org/web/20170328202155/http://marlboroughgallery.com/galleries/graphics/artists/larry-rivers/graphics Marlborough-galerio] * [http://www.egwald.ca/ubcstudent/poetry/frankohara.php Frank O'Hara&nbsp;— Ĉielarka Militisto] [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 8jgzjpiakrzk69oolv93753gr3nbqjp 9397645 9397644 2026-06-10T06:55:39Z Sj1mor 12103 9397645 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Larry RIVERS''' (naskita kiel '''Yitzroch Loiza Grossberg''' ; naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1923 en [[Novjorko]] – mortis la 14-an de aŭgusto 2002 samloke) estis usona pentristo, muzikisto, filmisto, kaj foja aktoro. <ref name="Times2">{{cite news|last=Kimmelman|first=Michael|date=August 16, 2002|title=Larry Rivers, Artist With an Edge, Dies at 78|work=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2002/08/16/arts/larry-rivers-artist-with-an-edge-dies-at-78.html?pagewanted=all&src=pm|access-date=May 31, 2013}}</ref> Konsiderata de multaj akademiuloj kiel la "Baptopatro" kaj "Avo" de [[poparto]], li estis unu el la unuaj artistoj kiuj kunfandis ne-objektivan, ne-rakontan arton kun rakonta kaj objektiva abstraktado. <ref name="Times2" /><ref name="2002-Artforum-LarryRivers">{{cite news|last1=Rose|first1=Barbara|date=November 2002|title=Barbara Rose on Larry Rivers|work=Artforum|url=https://www.artforum.com/print/200209/barbara-rose-on-larry-rivers-3645}}</ref> Li ankaŭ estis amanto de la usona poeto Frank O'Hara, malgraŭ rakontoj kiuj malĝuste reduktas ilian rilaton al platona, profesia rilato. [[Dosiero:Larry_Rivers_(1961).jpg|maldekstra|eta|Larry Rivers en 1961]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Galerio Bodley|Bodley-galerio]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.101exhibit.com/artists/splash/larry-rivers 101 / EKSPOZICIO] * [https://web.archive.org/web/20170328202155/http://marlboroughgallery.com/galleries/graphics/artists/larry-rivers/graphics Marlborough-galerio] * [http://www.egwald.ca/ubcstudent/poetry/frankohara.php Frank O'Hara&nbsp;— Ĉielarka Militisto] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rivers, Larry}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] he4h9i3g0dn2pq2w7gkf2ybrpqeysyn 9397646 9397645 2026-06-10T06:56:20Z Sj1mor 12103 9397646 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Larry RIVERS''' (naskita kiel '''Yitzroch Loiza Grossberg''' ; naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1923 en [[Novjorko]] – mortis la 14-an de aŭgusto 2002 samloke) estis usona pentristo, muzikisto, filmisto, kaj foja aktoro. <ref name="Times2">{{cite news|last=Kimmelman|first=Michael|date=August 16, 2002|title=Larry Rivers, Artist With an Edge, Dies at 78|work=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2002/08/16/arts/larry-rivers-artist-with-an-edge-dies-at-78.html?pagewanted=all&src=pm|access-date=May 31, 2013}}</ref> Konsiderata de multaj akademiuloj kiel la "Baptopatro" kaj "Avo" de [[poparto]], li estis unu el la unuaj artistoj kiuj kunfandis ne-objektivan, ne-rakontan arton kun rakonta kaj objektiva abstraktado. <ref name="Times2" /><ref name="2002-Artforum-LarryRivers">{{cite news|last1=Rose|first1=Barbara|date=November 2002|title=Barbara Rose on Larry Rivers|work=Artforum|url=https://www.artforum.com/print/200209/barbara-rose-on-larry-rivers-3645}}</ref> Li ankaŭ estis amanto de la usona poeto Frank O'Hara, malgraŭ rakontoj kiuj malĝuste reduktas ilian rilaton al platona, profesia rilato. [[Dosiero:Larry_Rivers_(1961).jpg|maldekstra|eta|Larry Rivers en 1961]] [[Dosiero:Carlo Bilotti con Dubuffet sullo sfondo - Larry Rivers.png|eta]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Galerio Bodley|Bodley-galerio]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.101exhibit.com/artists/splash/larry-rivers 101 / EKSPOZICIO] * [https://web.archive.org/web/20170328202155/http://marlboroughgallery.com/galleries/graphics/artists/larry-rivers/graphics Marlborough-galerio] * [http://www.egwald.ca/ubcstudent/poetry/frankohara.php Frank O'Hara&nbsp;— Ĉielarka Militisto] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rivers, Larry}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] rxg7r6absr3k59q3x9a3a7nr8iyf83m 9397647 9397646 2026-06-10T06:58:39Z Sj1mor 12103 9397647 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Larry RIVERS''' (naskita kiel '''Yitzroch Loiza Grossberg''' ; naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1923 en [[Novjorko]] – mortis la 14-an de aŭgusto 2002 samloke) estis usona pentristo, muzikisto, filmisto, kaj foja aktoro. <ref name="Times2">{{cite news|last=Kimmelman|first=Michael|date=August 16, 2002|title=Larry Rivers, Artist With an Edge, Dies at 78|work=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2002/08/16/arts/larry-rivers-artist-with-an-edge-dies-at-78.html?pagewanted=all&src=pm|access-date=May 31, 2013}}</ref> Konsiderata de multaj akademiuloj kiel la "Baptopatro" kaj "Avo" de [[poparto]], li estis unu el la unuaj artistoj kiuj kunfandis ne-objektivan, ne-rakontan arton kun rakonta kaj objektiva abstraktado. <ref name="Times2" /><ref name="2002-Artforum-LarryRivers">{{cite news|last1=Rose|first1=Barbara|date=November 2002|title=Barbara Rose on Larry Rivers|work=Artforum|url=https://www.artforum.com/print/200209/barbara-rose-on-larry-rivers-3645}}</ref> Li ankaŭ estis amanto de la usona poeto Frank O'Hara, malgraŭ rakontoj kiuj malĝuste reduktas ilian rilaton al platona, profesia rilato. [[Dosiero:Larry_Rivers_(1961).jpg|maldekstra|eta|Larry Rivers en 1961]] [[Dosiero:Carlo Bilotti con Dubuffet sullo sfondo - Larry Rivers.png|eta]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Galerio Bodley|Bodley-galerio]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.101exhibit.com/artists/splash/larry-rivers 101 / EKSPOZICIO] * [https://web.archive.org/web/20170328202155/http://marlboroughgallery.com/galleries/graphics/artists/larry-rivers/graphics Marlborough-galerio] * [http://www.egwald.ca/ubcstudent/poetry/frankohara.php Frank O'Hara&nbsp;— Ĉielarka Militisto] * [http://www.artnet.com/usernet/awc/awc_history_view.asp?aid=424443205&info_type_id=8 Larry Rivers katalogo] ĉe artnet.com. Larry Rivers, inklude "Bodley gallery, ''Art International'', v. 21. Decembro, 1977, p. 73. " {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rivers, Larry}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 1niylby5cmcgcep4mtd437dp9jqluho 0 946365 9397662 2026-06-10T07:08:39Z HaleBopp 52251 Kreado de Maranjona tiraneto 9397662 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Maranjona tiraneto |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Marañon Tyrannulet imported from iNaturalist photo 402844530 on 5 August 2024.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Departemento Kaĥamarkio|Kaĥamarkio]] ([[Peruo]]) |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] |genro = ''[[Nesotriccus]]'' |specio = '''''N. maranonicus''''' - '''maranjona<br>tiraneto''' |statuso = Ne taksita |dunomo = ''Nesotriccus maranonicus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Zimmer, JT]], 1941) |mapo de vivoteritorioj = Nesotriccus maranonicus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}} </div> |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = Unutipa |sinonimo = *''Phaeomyias murina maranonica''<br>(pranomo) *''Phaeomyias tumbezana maranonica'' *''Phaeomyias maranonica'' *''Nesotriccus tumbezanus maranonicus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''maranjona tiraneto'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''[[Nesotriccus maranonicus]]'') estas [[unutipa]] [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi estas [[endemia]] de norduesta [[Peruo]]. ==Taksonomio== Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 10-an de jun. 2026.</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT"/>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] ***''[[Nesotriccus]]'' <small>[[Townsend, CH]], 1895</small> ****''Nesotriccus maranonicus'' <small>([[Zimmer, JT]], 1941)</small> - maranjona tiraneto {{Genealogia arbo2/fino}} ==Etimologio== La scienca [[genra nomo]] ''Nesotriccus'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''νῆσος'' (''nesos'' = "insula") kaj ''τρικκος'' (''trikos'' el ''θρίξ, τριχός'' (''triks, trikos'' = "haro"), kiu indikas nekonata birdeto kun vibrisoj). En ornitologio, la radiko ''triccus'' ofte estas uzata por konstrui genrajn nomojn el tiranedoj. Ĉikaze, tiu nomo estis elektita ĉar la [[tipa specio]] de tiu genro estas [[endemia]] de la [[Kokosa Insulo]] en la [[Pacifika Oceano]]<ref name="BOTW">[https://birdsoftheworld.org/bow/species/moctyr4/cur/introduction Birds of the World], Marañon Tyrannulet.</ref>. La [[specia epiteto]] ''maranonicus'' estas la latinigo de la perua rivero [[Maranjono]], ĉe kiu estis kolektika la [[holotipo]]<ref name="BOTW"/>. ==Disvastiĝo kaj habitato== La maranjona tiraneto estas [[endemia]] de la supra maranjona valo en nordcentra [[Peruo]] en la supra maranjona valo. Ĝi vivas en aridaj veprejoj, sekaj arbaretoj kaj apudaj vivejoj<ref name="BOTW"/>. ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] 5s3v859d0f7hfx4018i67d6ax5hxwdu 9397668 9397662 2026-06-10T07:10:29Z HaleBopp 52251 Tajperaro 9397668 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Maranjona tiraneto |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Marañon Tyrannulet imported from iNaturalist photo 402844530 on 5 August 2024.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Departemento Kaĥamarkio|Kaĥamarkio]] ([[Peruo]]) |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] |genro = ''[[Nesotriccus]]'' |specio = '''''N. maranonicus''''' - '''maranjona<br>tiraneto''' |statuso = Ne taksita |dunomo = ''Nesotriccus maranonicus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Zimmer, JT]], 1941) |mapo de vivoteritorioj = Nesotriccus maranonicus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}} </div> |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = Unutipa |sinonimo = *''Phaeomyias murina maranonica''<br>(pranomo) *''Phaeomyias tumbezana maranonica'' *''Phaeomyias maranonica'' *''Nesotriccus tumbezanus maranonicus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''maranjona tiraneto'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''[[Nesotriccus maranonicus]]'') estas [[unutipa]] [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi estas [[endemia]] de norduesta [[Peruo]]. ==Taksonomio== Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 10-an de jun. 2026.</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT"/>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] ***''[[Nesotriccus]]'' <small>[[Townsend, CH]], 1895</small> ****''Nesotriccus maranonicus'' <small>([[Zimmer, JT]], 1941)</small> - maranjona tiraneto {{Genealogia arbo2/fino}} ==Etimologio== La scienca [[genra nomo]] ''Nesotriccus'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''νῆσος'' (''nesos'' = "insula") kaj ''τρικκος'' (''trikos'' el ''θρίξ, τριχός'' (''triks, trikos'' = "haro"), kiu indikas nekonata birdeto kun vibrisoj). En ornitologio, la radiko ''triccus'' ofte estas uzata por konstrui genrajn nomojn el tiranedoj. Ĉikaze, tiu nomo estis elektita ĉar la [[tipa specio]] de tiu genro estas [[endemia]] de la [[Kokosa Insulo]] en la [[Pacifika Oceano]]<ref name="BOTW">[https://birdsoftheworld.org/bow/species/moctyr4/cur/introduction Birds of the World], Marañon Tyrannulet.</ref>. La [[specia epiteto]] ''maranonicus'' estas la latinigo de la perua rivero [[Maranjono]], ĉe kiu estis kolektika la [[holotipo]]<ref name="BOTW"/>. ==Disvastiĝo kaj habitato== La maranjona tiraneto estas [[endemia]] de la supra maranjona valo en nordcentra [[Peruo]]. Ĝi vivas en aridaj veprejoj, sekaj arbaretoj kaj apudaj vivejoj<ref name="BOTW"/>. ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Peruo]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] 2ajmy4errlsg7qt3049lsu7cgx9bapx 0 946366 9397663 2026-06-10T07:08:43Z HaleBopp 52251 Alidirekti al Maranjona tiraneto 9397663 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Maranjona tiraneto]] hxxbj9mvl9ki19srzjk5yra4e66dh2l 0 946367 9397716 2026-06-10T07:53:19Z Crosstor 3176 krongardisto 9397716 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1738|12|21}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, [[Habsburga imperio]] [[Huszt]] |dato de morto = {{mortotago|1796|9|1}} |loko de morto = {{Hungario}} [[Szirák]] }} [[Grafo]] '''[[Jozefo|József]] Teleki''' [jOĵef], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Teleki József''' estis [[Hungario|hungara]] [[krongardisto]], departementestro de [[Ugocsa]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''széki'' [sEki], lia [[patrino]] estis [[Eszter Ráday]]. József Teleki<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM72614;jsessionid=7B8031742CF114EE006BA48DA037B44D hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=665844&date=2026-06-10 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1738|12|21}} en [[Huszt]] ([[Hungara reĝlando]], [[Habsburga imperio]], nuntempa [[Ĥust]] en [[Ukrainio]]), li mortis {{mortotago|1796|9|1}} en [[Szirák]] (ankaŭ nun en [[Hungario]]). == Biografio == József Teleki lernis en lernejo en [[Szirák]], poste en sia aĝo 16 lernis private de [[Péter Bod]], pli poste en kolegio, fine li studis ekde 1759 private de [[Daniel Bernoulli]] en [[Bazelo]] kaj en [[Universitato de Lejdeno]]. Li ankaŭ studvojaĝis en [[Svislando]], [[Nederlando]], [[Francio]] kaj [[Germanio]]. Hejmenveninte li ricevis juĝistan postenon en [[Transilvanio]] en 1767. Jaron poste li denove studvojaĝis al [[Italio]] kun [[Dániel Cornides]]. Ekde 1782 li estis departementestro de [[Ugocsa]], li ricevis la dignojn vera sekreta konsilisto en 1792, krongardisto en 1795, krome kiel protestanto li aktivis en ties religia vivo. Li ankaŭ kolektis librojn, preparitajn bestojn kaj plurajn sciencaĵojn. Li edziĝis en 1762, lia edzino naskis kvarfoje. == Elektitaj kontribuoj == * ''Essai sur la foiblesse des esprits-forts'' (1760, 1761, 1762) * ''Atyafiúi barátságnak oszlopa'' (poemo, 1779) * ''La cour de Louis XV. Journal de voyage du comte J. Teleki'' (vojaĝlibro eldonita en 1943) * ''Egy erdélyi gróf a felvilágosult Európában. Teleki József utazásai, 1759–1761'' (vojaĝlibro eldonita en 1987) == Fontoj == * [https://intezet.nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/szirak/teleki-kripta/id-teleki-jozsef-szeki-grof biografio hungare kun bildo] * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC15363/15580.htm biografio hungare] * [https://karpataljalap.net/2002/05/31/grof-teleki-jozsef biografio hungare] * [https://mek.oszk.hu/00000/00060/html/099/pc009956.html#3 biografio hungare (legebla en la 5-a punkto)] * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm biografio hungare (legebla post klako al majusklo T, poste serĉu la nomon)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Teleki Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj krongardistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafoj]] {{Portalstrio|Biografio}} f6sput98i4mglpbbsgke2a7yu7yfw2d 1 946368 9397723 2026-06-10T07:58:04Z Sj1mor 12103 /* Vandalismo */ nova sekcio 9397723 wikitext text/x-wiki == Vandalismo == Saluton @[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] bonvolu atenti en la historio. Kion oni povas fari? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:58, 10 jun. 2026 (UTC) 1hksknba0qphxjmflu6s48imusp0y0u 0 946369 9397728 2026-06-10T08:01:54Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Hipnoto]] 9397728 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Hipnoto]] tsa03rxkia4jv2rkzm4czm5465hgmee 0 946370 9397742 2026-06-10T08:18:09Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Rolludo]] 9397742 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[rolludo]] 2kgtc1z1gquxkxd58aiwq4e0ojhphdj 0 946371 9397744 2026-06-10T08:19:46Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Ludodezajno]] 9397744 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ludodezajno]] pi1fe09qww8pyd44e73aprzl0lw09rv 0 946372 9397746 2026-06-10T08:21:24Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Tabulludo]] 9397746 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[tabulludo]] 9hsug89vvo0qfccdau4looge5m2mjit 0 946373 9397776 2026-06-10T09:13:43Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1356026453|Mary Carpenter]]" 9397776 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Reformers_Monument,_Kensal_Green_Cemetery_(detail).JPG|eta|La nomo de Mary Carpenter sur la Monumento de la Reformintoj, Tombejo Kensal Green]] '''Maria CARPENTER''' (naskiĝis la 3-an de aprilo 1807 en [[Exeter]] - mortis la 14-an de junio 1877 en [[Bristolo]]) estis angla eduka kaj socia reformistino. Filino de [[Unitariismo|unitara]] ministro, ŝi fondis kadukan lernejon kaj reformejojn, alportante antaŭe neatingeblajn edukajn ŝancojn al malriĉaj infanoj kaj junaj leĝrompintoj en [[Bristolo|Bristol]]. Ŝi publikigis artikolojn kaj librojn pri sia laboro kaj ŝia lobiado ludis rolon en la aprobo de pluraj edukaj leĝoj meze de la deknaŭa jarcento. Ŝi ankaŭ estis la unua virino, kies artikolo estis publikigita de la [[Reĝa Statistika Societo (Britio)|Statistika Societo de Londono]].<ref>{{cite journal|title=Journal of the Royal Statistical Society|year=1857|volume=20|url=https://books.google.com/books?id=lv_wAAAAMAAJ&pg=PP9}}</ref> Ŝi parolis en multaj konferencoj kaj kunvenoj kaj fariĝis konata kiel unu el la plej elstaraj publikaj parolantoj de sia tempo. Carpenter aktivis en la [[Aboliciismo|kontraŭsklaveca movado]] ; ŝi ankaŭ vizitis Hindion, vizitante lernejojn kaj malliberejojn kaj laborante por plibonigi inan edukadon, establi reformlernejojn kaj plibonigi malliberejajn kondiĉojn. En pli postaj jaroj ŝi vizitis Eŭropon kaj Amerikon, daŭrigante siajn kampanjojn por puna kaj eduka reformo. Carpenter publike subtenis [[Virina balotrajto|virinan balotrajton]] en siaj pli postaj jaroj kaj ankaŭ kampanjis por virina aliro al pli alta edukado. Ŝi estas entombigita en la tombejo Arnos Vale en Bristol kaj havas monumenton en la norda transepto de la [[Katedralo de Bristolo|katedralo de Bristol]]. * [https://books.google.com/books?q=+inauthor:%22Mary+Carpenter%22&client=firefox-a&source=gbs_authrefine_t Works by Mary Carpenter] at [[Google Books]] * [http://archives.tricolib.brynmawr.edu/resources/scpc-dg-096 Elihu Burritt Papers] from [https://www.swarthmore.edu/friends-historical-library Swarthmore College Peace Collection] [[Kategorio:Anglaj pedagogoj]] [[Kategorio:Virinoj kaj edukado]] m412zgabepfdnbe67lznd30m1vjt90d 9397777 9397776 2026-06-10T09:14:31Z Sj1mor 12103 9397777 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Reformers_Monument,_Kensal_Green_Cemetery_(detail).JPG|eta|La nomo de Mary Carpenter sur la Monumento de la Reformintoj, Tombejo Kensal Green]] '''Maria CARPENTER''' (naskiĝis la 3-an de aprilo 1807 en [[Exeter]] - mortis la 14-an de junio 1877 en [[Bristolo]]) estis angla eduka kaj socia reformistino. Filino de [[Unitariismo|unitara]] ministro, ŝi fondis kadukan lernejon kaj reformejojn, alportante antaŭe neatingeblajn edukajn ŝancojn al malriĉaj infanoj kaj junaj leĝrompintoj en [[Bristolo|Bristol]]. Ŝi publikigis artikolojn kaj librojn pri sia laboro kaj ŝia lobiado ludis rolon en la aprobo de pluraj edukaj leĝoj meze de la deknaŭa jarcento. Ŝi ankaŭ estis la unua virino, kies artikolo estis publikigita de la [[Reĝa Statistika Societo (Britio)|Statistika Societo de Londono]].<ref>{{cite journal|title=Journal of the Royal Statistical Society|year=1857|volume=20|url=https://books.google.com/books?id=lv_wAAAAMAAJ&pg=PP9}}</ref> Ŝi parolis en multaj konferencoj kaj kunvenoj kaj fariĝis konata kiel unu el la plej elstaraj publikaj parolantoj de sia tempo. Carpenter aktivis en la [[Aboliciismo|kontraŭsklaveca movado]] ; ŝi ankaŭ vizitis Hindion, vizitante lernejojn kaj malliberejojn kaj laborante por plibonigi inan edukadon, establi reformlernejojn kaj plibonigi malliberejajn kondiĉojn. En pli postaj jaroj ŝi vizitis Eŭropon kaj Amerikon, daŭrigante siajn kampanjojn por puna kaj eduka reformo. Carpenter publike subtenis [[Virina balotrajto|virinan balotrajton]] en siaj pli postaj jaroj kaj ankaŭ kampanjis por virina aliro al pli alta edukado. Ŝi estas entombigita en la tombejo Arnos Vale en Bristol kaj havas monumenton en la norda transepto de la [[Katedralo de Bristolo|katedralo de Bristol]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://books.google.com/books?q=+inauthor:%22Mary+Carpenter%22&client=firefox-a&source=gbs_authrefine_t Works by Mary Carpenter] at [[Google Books]] * [http://archives.tricolib.brynmawr.edu/resources/scpc-dg-096 Elihu Burritt Papers] from [https://www.swarthmore.edu/friends-historical-library Swarthmore College Peace Collection] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carpenter, Mary}} [[Kategorio:Anglaj pedagogoj]] [[Kategorio:Virinoj kaj edukado]] dqfwso2inyju3ga38yrdrdj6ug1k0tv 9397782 9397777 2026-06-10T09:23:05Z Sj1mor 12103 9397782 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Reformers_Monument,_Kensal_Green_Cemetery_(detail).JPG|eta|La nomo de Mary Carpenter sur la Monumento de la Reformintoj, Tombejo Kensal Green]] '''Maria CARPENTER''' (naskiĝis la 3-an de aprilo 1807 en [[Exeter]] - mortis la 14-an de junio 1877 en [[Bristolo]]) estis angla eduka kaj [[Reformismo (historia movado)|socia reformistino]]. Filino de [[Unitariismo|unitara]] ministro, ŝi fondis kadukan lernejon kaj reformejojn, alportante antaŭe neatingeblajn edukajn ŝancojn al malriĉaj infanoj kaj junaj leĝrompintoj en [[Bristolo|Bristol]]. Ŝi publikigis artikolojn kaj librojn pri sia laboro kaj ŝia lobiado ludis rolon en la aprobo de pluraj edukaj leĝoj meze de la deknaŭa jarcento. Ŝi ankaŭ estis la unua virino, kies artikolo estis publikigita de la [[Reĝa Statistika Societo (Britio)|Statistika Societo de Londono]].<ref>{{cite journal|title=Journal of the Royal Statistical Society|year=1857|volume=20|url=https://books.google.com/books?id=lv_wAAAAMAAJ&pg=PP9}}</ref> Ŝi parolis en multaj konferencoj kaj kunvenoj kaj fariĝis konata kiel unu el la plej elstaraj publikaj parolantoj de sia tempo. Carpenter aktivis en la [[Aboliciismo|kontraŭsklaveca movado]] ; ŝi ankaŭ vizitis Hindion, vizitante lernejojn kaj malliberejojn kaj laborante por plibonigi inan edukadon, establi reformlernejojn kaj plibonigi malliberejajn kondiĉojn. En pli postaj jaroj ŝi vizitis Eŭropon kaj Amerikon, daŭrigante siajn kampanjojn por puna kaj eduka reformo. Carpenter publike subtenis [[Virina balotrajto|virinan balotrajton]] en siaj pli postaj jaroj kaj ankaŭ kampanjis por virina aliro al pli alta edukado. Ŝi estas entombigita en la tombejo Arnos Vale en Bristol kaj havas monumenton en la norda transepto de la [[Katedralo de Bristolo|katedralo de Bristol]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://books.google.com/books?q=+inauthor:%22Mary+Carpenter%22&client=firefox-a&source=gbs_authrefine_t Works by Mary Carpenter] at [[Google Books]] * [http://archives.tricolib.brynmawr.edu/resources/scpc-dg-096 Elihu Burritt Papers] from [https://www.swarthmore.edu/friends-historical-library Swarthmore College Peace Collection] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carpenter, Mary}} [[Kategorio:Anglaj pedagogoj]] [[Kategorio:Virinoj kaj edukado]] 6dsjzy00cakwdecdgqo88ptuml86aix 0 946374 9397778 2026-06-10T09:21:31Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1356201871|Reformism (historical)]]" 9397778 wikitext text/x-wiki '''Reformismo''' estas speco de [[socia movado]], kiu celas alproksimigi socian aŭ ankaŭ [[Politika sistemo|politikan sistemon]] al la idealo de la komunumo. [[Reformo|Reformmovado]] distingiĝas de pli radikalaj sociaj movadoj, kiel ekzemple revoluciaj movadoj, kiuj malakceptas tiujn malnovajn idealojn, per tio, ke la ideoj ofte baziĝas sur [[liberalismo]], kvankam ili povas esti enradikiĝintaj en [[Socialismo|socialismaj]] (specife, [[Socialdemokratio|socidemokratiaj]] ) aŭ [[Religio|religiaj]] konceptoj. Kelkaj dependas de persona transformo; aliaj dependas de malgrandaj kolektivoj, kiel ekzemple la [[Nekunlabora movado|"ŝpinrado"]] de [[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]] kaj la memsubtena vilaĝa ekonomio, kiel maniero de socia ŝanĝo. [[Reakciismo|Reakciaj movadoj]], kiuj povas ekesti kontraŭ iu ajn el ĉi tiuj, provas remeti aferojn al la stato, kie ili estis antaŭ iuj sukcesoj, kiujn la nova(j) reformmovado(j) ĝuis, aŭ malhelpi tiajn sukcesojn. [[Dosiero:Cartwrightjohn.jpg|eta|[[John Cartwright]], konata kiel la "Patro de Reformo"]] [[Kategorio:Historio de sociaj movadoj]] [[Kategorio:Reformismaj movadoj]] fzn7kepnryj9x8a0llw3efaurhlntbx 9397781 9397778 2026-06-10T09:22:00Z Sj1mor 12103 9397781 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Cartwrightjohn.jpg|eta|[[John Cartwright]], konata kiel la "Patro de Reformo"]] '''Reformismo''' estas speco de [[socia movado]], kiu celas alproksimigi socian aŭ ankaŭ [[Politika sistemo|politikan sistemon]] al la idealo de la komunumo. [[Reformo|Reformmovado]] distingiĝas de pli radikalaj sociaj movadoj, kiel ekzemple revoluciaj movadoj, kiuj malakceptas tiujn malnovajn idealojn, per tio, ke la ideoj ofte baziĝas sur [[liberalismo]], kvankam ili povas esti enradikiĝintaj en [[Socialismo|socialismaj]] (specife, [[Socialdemokratio|socidemokratiaj]] ) aŭ [[Religio|religiaj]] konceptoj. Kelkaj dependas de persona transformo; aliaj dependas de malgrandaj kolektivoj, kiel ekzemple la [[Nekunlabora movado|"ŝpinrado"]] de [[Mohandas Karamchand Gandhi|Mahatma Gandhi]] kaj la memsubtena vilaĝa ekonomio, kiel maniero de socia ŝanĝo. [[Reakciismo|Reakciaj movadoj]], kiuj povas ekesti kontraŭ iu ajn el ĉi tiuj, provas remeti aferojn al la stato, kie ili estis antaŭ iuj sukcesoj, kiujn la nova(j) reformmovado(j) ĝuis, aŭ malhelpi tiajn sukcesojn. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de sociaj movadoj]] [[Kategorio:Reformismaj movadoj]] 3kd6chxe232xocp5qmdm507hcplk5cn 0 946375 9397784 2026-06-10T09:27:56Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1357445607|John Cartwright (political reformer)]]" 9397784 wikitext text/x-wiki '''John Cartwright''' (naskiĝis la 17-an de septembro 1740 - mortis la 23-an de septembro 1824) estis [[Anglio|angla]] [[Brita mararmeo|mararmea]] oficiro, Nottinghamshire Militia majoro kaj eminenta aktivulo por parlamenta reformo. Li poste famiĝis kiel la "Patro de Reformo". Lia pli juna frato Edmund Cartwright famiĝis kiel la inventinto de la elektra teksilo. [[Dosiero:John_Cartwright_statue(2).jpg|maldekstra|eta|307x307ra|Surskribo de la statuo de Cartwright Gardens]] [[Kategorio:Anglaj virinbalotrajtistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj aktivuloj]] [[Kategorio:Konstitucia juro]] [[Kategorio:Klasika liberalismo]] [[Kategorio:Reĝa Brita mararmeo]] [[Kategorio:Revoluciuloj]] r7ghs75q8t2r2dsgk2kqlvaftwhb9nr 9397787 9397784 2026-06-10T09:29:44Z Sj1mor 12103 9397787 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:Benkid77 Statue of John Cartwright, London 1 100809.JPG|eta|Monumento John Cartwright, Heuston, Londono]] '''John CARTWRIGHT''' (naskiĝis la 17-an de septembro 1740 - mortis la 23-an de septembro 1824) estis [[Anglio|angla]] [[Brita mararmeo|mararmea]] oficiro, Nottinghamshire Militia majoro kaj eminenta aktivulo por parlamenta reformo. Li poste famiĝis kiel la "Patro de Reformo". Lia pli juna frato Edmund Cartwright famiĝis kiel la inventinto de la elektra teksilo. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cartwright, John}} [[Kategorio:Anglaj virinbalotrajtistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj aktivuloj]] [[Kategorio:Konstitucia juro]] [[Kategorio:Klasika liberalismo]] [[Kategorio:Reĝa Brita mararmeo]] [[Kategorio:Revoluciuloj]] 8ob9yvq8338gqlneg3cem77erylkdqe 9397788 9397787 2026-06-10T09:31:02Z Sj1mor 12103 9397788 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|dosiero=Cartwrightjohn.jpg}} [[Dosiero:Benkid77 Statue of John Cartwright, London 1 100809.JPG|eta|Monumento John Cartwright, Heuston, Londono]] '''John CARTWRIGHT''' (naskiĝis la 17-an de septembro 1740 - mortis la 23-an de septembro 1824) estis [[Anglio|angla]] [[Brita mararmeo|mararmea]] oficiro, Nottinghamshire Militia majoro kaj eminenta aktivulo por parlamenta reformo. Li poste famiĝis kiel la "Patro de Reformo". Lia pli juna frato Edmund Cartwright famiĝis kiel la inventinto de la elektra teksilo. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cartwright, John}} [[Kategorio:Anglaj virinbalotrajtistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj aktivuloj]] [[Kategorio:Konstitucia juro]] [[Kategorio:Klasika liberalismo]] [[Kategorio:Reĝa Brita mararmeo]] [[Kategorio:Revoluciuloj]] nuqbvys8xzpozsmpfl1t3bcj8kamjnn 9397791 9397788 2026-06-10T09:43:03Z Sj1mor 12103 9397791 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|dosiero=Cartwrightjohn.jpg}} '''John CARTWRIGHT''' (naskiĝis la 17-an de septembro 1740 - mortis la 23-an de septembro 1824) estis angla [[Brita mararmeo|mararmea]] oficiro, majoro de la [[milico]] de [[Nottinghamshire]] kaj eminenta aktivulo por parlamenta reformo. Li poste famiĝis kiel la "Patro de [[Reformismo (historia movado)|Reformismo]]". Lia pli juna frato [[Edmund Cartwright]] famiĝis kiel la inventinto de la elektra teksilo ([[d:Q1353185]]). Cartwright origine estis mararmea oficiro sed demisiis pro siaj simpatioj kun la lukto por sendependeco en la [[Dek tri Kolonioj|nordamerikaj kolonioj]]. Li poste dediĉis sin al politika verkado kaj laboris aparte por parlamenta reformo, kaj simpatiis kun la hispana kaj greka ribeloj kaj verkis pamfletojn pri ĉi tiuj temoj. Cartwright neniam aperis kiel aktiva politikisto, sed per sia [[agitado]] li kreis opinion kaj preparis la vojon por parlamenta reformo en Britio. [[Dosiero:Major John Cartwright (1789).png|maldesktre|eta|Portreto de li keil majoro]] [[Dosiero:Benkid77 Statue of John Cartwright, London 1 100809.JPG|maldesktre|eta|Monumento John Cartwright, Heuston, Londono]] [[Dosiero:Inscription on the Monument to Major Cartwright, St Mary-at-Finchley Church, September 2023 01.jpg|eta|Surskribo sur la Monumento al Majoro Cartwright, Preĝejo Sankta Maria ĉe [[Finchley]]]] [[Dosiero:John Cartwright inscription on the Monument to Major Cartwright, St Mary-at-Finchley Church, September 2021.jpg|eta|Surskribo sur la Monumento al Majoro Cartwright, Preĝejo Sankta Maria ĉe [[Finchley]]]] == Vivo == Li komence servis en la mararmeo sed foriris por eviti partopreni en la milito kontraŭ la nordamerikaj kolonioj. En 1780, li lanĉis kampanjon por defendi parlamentan reformon kaj, poste, la ideojn de la [[Franca Revolucio]] en serio de ĵurnalaj artikoloj kaj pamfletoj. Li estis plurfoje persekutita kaj malliberigita en 1813. Li ricevis la honoran titolon "patro de reformo" fare de siaj samtempuloj. La ĵurnalistaj verkoj de Cartwright ampleksas 52 volumojn. Liaj ĉefaj verkoj estas: "Amerika sendependeco, la gloro kaj intereso de Britio" (1774); "Faru vian elekton; Reprezentantaro kaj respekto - Altrudado kaj malestimo; Longaj parlamentoj kaj sklaveco - Ĉiujaraj parlamentoj kaj libereco" (1777); "La popola barilo kontraŭ nepravigebla influo kaj korupto" (1780); "La ŝtatkomunumo en danĝero" (1795); "La konstitucia defendo de Anglio interna kaj ekstera" (1796); "La stato de la nacio" (1809); "Kialoj por Reformacio" (1805).{{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cartwright, John}} [[Kategorio:Anglaj virinbalotrajtistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj aktivuloj]] [[Kategorio:Konstitucia juro]] [[Kategorio:Klasika liberalismo]] [[Kategorio:Reĝa Brita mararmeo]] [[Kategorio:Revoluciuloj]] ojvptgn15s57su8asm971p2hhasu4pp 9397792 9397791 2026-06-10T09:43:25Z Sj1mor 12103 9397792 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|dosiero=Cartwrightjohn.jpg}} '''John CARTWRIGHT''' (naskiĝis la 17-an de septembro 1740 - mortis la 23-an de septembro 1824) estis angla [[Brita mararmeo|mararmea]] oficiro, majoro de la [[milico]] de [[Nottinghamshire]] kaj eminenta aktivulo por parlamenta reformo. Li poste famiĝis kiel la "Patro de [[Reformismo (historia movado)|Reformismo]]". Lia pli juna frato [[Edmund Cartwright]] famiĝis kiel la inventinto de la elektra teksilo ([[d:Q1353185]]). Cartwright origine estis mararmea oficiro sed demisiis pro siaj simpatioj kun la lukto por sendependeco en la [[Dek tri Kolonioj|nordamerikaj kolonioj]]. Li poste dediĉis sin al politika verkado kaj laboris aparte por parlamenta reformo, kaj simpatiis kun la hispana kaj greka ribeloj kaj verkis pamfletojn pri ĉi tiuj temoj. Cartwright neniam aperis kiel aktiva politikisto, sed per sia [[agitado]] li kreis opinion kaj preparis la vojon por parlamenta reformo en Britio. [[Dosiero:Major John Cartwright (1789).png|maldekstre|eta|Portreto de li keil majoro]] [[Dosiero:Benkid77 Statue of John Cartwright, London 1 100809.JPG|maldekstre|eta|Monumento John Cartwright, Heuston, Londono]] [[Dosiero:Inscription on the Monument to Major Cartwright, St Mary-at-Finchley Church, September 2023 01.jpg|eta|Surskribo sur la Monumento al Majoro Cartwright, Preĝejo Sankta Maria ĉe [[Finchley]]]] [[Dosiero:John Cartwright inscription on the Monument to Major Cartwright, St Mary-at-Finchley Church, September 2021.jpg|eta|Surskribo sur la Monumento al Majoro Cartwright, Preĝejo Sankta Maria ĉe [[Finchley]]]] == Vivo == Li komence servis en la mararmeo sed foriris por eviti partopreni en la milito kontraŭ la nordamerikaj kolonioj. En 1780, li lanĉis kampanjon por defendi parlamentan reformon kaj, poste, la ideojn de la [[Franca Revolucio]] en serio de ĵurnalaj artikoloj kaj pamfletoj. Li estis plurfoje persekutita kaj malliberigita en 1813. Li ricevis la honoran titolon "patro de reformo" fare de siaj samtempuloj. La ĵurnalistaj verkoj de Cartwright ampleksas 52 volumojn. Liaj ĉefaj verkoj estas: "Amerika sendependeco, la gloro kaj intereso de Britio" (1774); "Faru vian elekton; Reprezentantaro kaj respekto - Altrudado kaj malestimo; Longaj parlamentoj kaj sklaveco - Ĉiujaraj parlamentoj kaj libereco" (1777); "La popola barilo kontraŭ nepravigebla influo kaj korupto" (1780); "La ŝtatkomunumo en danĝero" (1795); "La konstitucia defendo de Anglio interna kaj ekstera" (1796); "La stato de la nacio" (1809); "Kialoj por Reformacio" (1805).{{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cartwright, John}} [[Kategorio:Anglaj virinbalotrajtistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj aktivuloj]] [[Kategorio:Konstitucia juro]] [[Kategorio:Klasika liberalismo]] [[Kategorio:Reĝa Brita mararmeo]] [[Kategorio:Revoluciuloj]] m8yjb3paxjlcic8b44wk44a1t4c9wu2 9397821 9397792 2026-06-10T10:19:25Z Sj1mor 12103 9397821 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|dosiero=Cartwrightjohn.jpg}} '''John CARTWRIGHT''' (naskiĝis la 17-an de septembro 1740 - mortis la 23-an de septembro 1824) estis angla [[Brita mararmeo|mararmea]] oficiro, majoro de la [[milico]] de [[Nottinghamshire]] kaj eminenta aktivulo por parlamenta reformo. Li poste famiĝis kiel la "Patro de [[Reformismo (historia movado)|Reformismo]]". Lia pli juna frato [[Edmund Cartwright]] famiĝis kiel la inventinto de la [[elektra teksilo]]. Cartwright origine estis mararmea oficiro sed demisiis pro siaj simpatioj kun la lukto por sendependeco en la [[Dek tri Kolonioj|nordamerikaj kolonioj]]. Li poste dediĉis sin al politika verkado kaj laboris aparte por parlamenta reformo, kaj simpatiis kun la hispana kaj greka ribeloj kaj verkis pamfletojn pri ĉi tiuj temoj. Cartwright neniam aperis kiel aktiva politikisto, sed per sia [[agitado]] li kreis opinion kaj preparis la vojon por parlamenta reformo en Britio. [[Dosiero:Major John Cartwright (1789).png|maldekstre|eta|Portreto de li keil majoro]] [[Dosiero:Benkid77 Statue of John Cartwright, London 1 100809.JPG|maldekstre|eta|Monumento John Cartwright, Heuston, Londono]] [[Dosiero:Inscription on the Monument to Major Cartwright, St Mary-at-Finchley Church, September 2023 01.jpg|eta|Surskribo sur la Monumento al Majoro Cartwright, Preĝejo Sankta Maria ĉe [[Finchley]]]] [[Dosiero:John Cartwright inscription on the Monument to Major Cartwright, St Mary-at-Finchley Church, September 2021.jpg|eta|Surskribo sur la Monumento al Majoro Cartwright, Preĝejo Sankta Maria ĉe [[Finchley]]]] == Vivo == Li komence servis en la mararmeo sed foriris por eviti partopreni en la milito kontraŭ la nordamerikaj kolonioj. En 1780, li lanĉis kampanjon por defendi parlamentan reformon kaj, poste, la ideojn de la [[Franca Revolucio]] en serio de ĵurnalaj artikoloj kaj pamfletoj. Li estis plurfoje persekutita kaj malliberigita en 1813. Li ricevis la honoran titolon "patro de reformo" fare de siaj samtempuloj. La ĵurnalistaj verkoj de Cartwright ampleksas 52 volumojn. Liaj ĉefaj verkoj estas: "Amerika sendependeco, la gloro kaj intereso de Britio" (1774); "Faru vian elekton; Reprezentantaro kaj respekto - Altrudado kaj malestimo; Longaj parlamentoj kaj sklaveco - Ĉiujaraj parlamentoj kaj libereco" (1777); "La popola barilo kontraŭ nepravigebla influo kaj korupto" (1780); "La ŝtatkomunumo en danĝero" (1795); "La konstitucia defendo de Anglio interna kaj ekstera" (1796); "La stato de la nacio" (1809); "Kialoj por Reformacio" (1805).{{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cartwright, John}} [[Kategorio:Anglaj virinbalotrajtistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj aktivuloj]] [[Kategorio:Konstitucia juro]] [[Kategorio:Klasika liberalismo]] [[Kategorio:Reĝa Brita mararmeo]] [[Kategorio:Revoluciuloj]] i13h2tyizb6lqztg6a43msty22h2elc 0 946376 9397793 2026-06-10T09:49:16Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[John Cartwright]] 9397793 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[John Cartwright]] qixmfkzdpegesc2z180ibpvusklhnc2 0 946377 9397794 2026-06-10T09:51:13Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1350691295|Edmund Cartwright]]" 9397794 wikitext text/x-wiki '''Edmundo CARTWRIGHT''' (naskita la 24-an de aprilo 1743 en Marnham, [[Nottingham]] - mortis la 30-an de oktobro 1823 en [[Kent]]) estis angla inventinto.<ref name="ODNB">{{cite ODNB|first=David|last=Hunt|title=Cartwright, Edmund (1743–1823)|id=4813}}</ref> Li diplomiĝis ĉe la [[Universitato de Oksfordo]] kaj poste inventis la [[Elektra teksilo|elektran teksilon]]. Edziĝinta al la loka Elizabeth McMac je 19 jaroj, li estis la frato de Majoro [[John Cartwright]], politika reformisto kaj radikalulo, kaj George Cartwright, esploristo de [[Labradoro]]. * [https://web.archive.org/web/20040705075752/http://www.cottontimes.co.uk/cartwrighto.htm ''"Edmund Cartwright kaj la elektra teksilo"''] - ĉe Cotton Times * [https://web.archive.org/web/20051029210715/http://www.grimshaworigin.org/WebPages/ArkCartw.htm ''"Richard Arkwright kaj Edmund Cartwright: Inventintoj de Gravaj Tekstilaj Fabrikmaŝinoj"''] - ĉe Grimshaw Origins [[Kategorio:Anglaj anglikanoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj inventistoj]] [[Kategorio:Homoj de la Industria revolucio]] [[Kategorio:Teksado]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] r5u0p2ltyuhiccslndfhve390sxr1ih 9397796 9397794 2026-06-10T09:52:12Z Sj1mor 12103 9397796 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Edmund CARTWRIGHT''' (naskita la 24-an de aprilo 1743 en Marnham, [[Nottingham]] - mortis la 30-an de oktobro 1823 en [[Kent]]) estis angla inventinto. Li diplomiĝis ĉe la [[Universitato de Oksfordo]] kaj poste inventis la [[Elektra teksilo|elektran teksilon]]. Edziĝinta al la loka Elizabeth McMac je 19 jaroj, li estis la frato de Majoro [[John Cartwright]], politika reformisto kaj radikalulo, kaj George Cartwright, esploristo de [[Labradoro]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20040705075752/http://www.cottontimes.co.uk/cartwrighto.htm ''"Edmund Cartwright kaj la elektra teksilo"''] - ĉe Cotton Times * [https://web.archive.org/web/20051029210715/http://www.grimshaworigin.org/WebPages/ArkCartw.htm ''"Richard Arkwright kaj Edmund Cartwright: Inventintoj de Gravaj Tekstilaj Fabrikmaŝinoj"''] - ĉe Grimshaw Origins {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cartwright, Edmund}} [[Kategorio:Anglaj anglikanoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj inventistoj]] [[Kategorio:Homoj de la Industria revolucio]] [[Kategorio:Teksado]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] 3o1miguxhar6d5n9vajnq1yum00yb1z 9397799 9397796 2026-06-10T09:55:56Z Sj1mor 12103 9397799 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Edmund CARTWRIGHT''' (naskita la 24-an de aprilo 1743 en Marnham, [[Nottingham]] - mortis la 30-an de oktobro 1823 en [[Kent]]) estis angla inventinto. Li diplomiĝis ĉe la [[Universitato de Oksfordo]] kaj poste inventis la [[Elektra teksilo|elektran teksilon]]. Edziĝinta al la loka Elizabeth McMac je 19 jaroj, li estis la frato de Majoro [[John Cartwright]], politika reformisto kaj radikalulo, kaj George Cartwright, esploristo de [[Labradoro]]. [[Dosiero:Cartwright_Edmund_ropemaking.jpg|maldekstre|eta|Ŝnurfaradmaŝino de Edmund Cartwright]] Poste Cartwright patentis [[:en:Wool combing machine|lankombilon]] en 1789 kaj kordelieron (maŝinon por fari ŝnurojn) en 1792. Li ankaŭ desegnis vapormaŝinon, kiu uzis alkoholon anstataŭ akvon. <ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wstitle=Cartwright, Edmund|volume=5|page=435}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20040705075752/http://www.cottontimes.co.uk/cartwrighto.htm ''"Edmund Cartwright kaj la elektra teksilo"''] - ĉe Cotton Times * [https://web.archive.org/web/20051029210715/http://www.grimshaworigin.org/WebPages/ArkCartw.htm ''"Richard Arkwright kaj Edmund Cartwright: Inventintoj de Gravaj Tekstilaj Fabrikmaŝinoj"''] - ĉe Grimshaw Origins {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cartwright, Edmund}} [[Kategorio:Anglaj anglikanoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj inventistoj]] [[Kategorio:Homoj de la Industria revolucio]] [[Kategorio:Teksado]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] 8jn84k3xlze7p49qbuhj69xaympzuru 9397802 9397799 2026-06-10T10:03:02Z Sj1mor 12103 9397802 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Edmund CARTWRIGHT''' (naskita la 24-an de aprilo 1743 en Marnham, [[Nottingham]] - mortis la 30-an de oktobro 1823 en [[Kent]]) estis angla inventinto. Li diplomiĝis ĉe la [[Universitato de Oksfordo]] kaj poste inventis la [[Elektra teksilo|elektran teksilon]]. Edziĝinta al la loka Elizabeth McMac je 19 jaroj, li estis la frato de Majoro [[John Cartwright]], politika reformisto kaj radikalulo, kaj George Cartwright, esploristo de [[Labradoro]]. En 1785 li patentis sian tretpedalan mekanikan teksilon, kaj poste dediĉis sin plentempe al la [[teksa industrio]]. La brita industrio estis signife progresinta danke al la ĉiam pli perfektaj teksiloj de Cartwright, sed li ne ricevis grandan parton de la profitoj faritaj nek per la teksilo, nek per lankomba maŝino patentita de li en 1789. Tamen, laŭ peto de 50 fabrikantoj, en 1809 la [[Brita Parlamento|Parlamento]] decidis aljuĝi rekompencon de 10 000 [[Pundo|pundoj]] al Cartwright pro la kontribuo, kiun li faris al la teksa industrio de Anglio. En majo 1821, Cartwright estis elektita [[membro de la Reĝa Societo]]. <ref>{{cite web|url=http://www2.royalsociety.org/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqDb=Persons&dsqPos=1&dsqSearch=%28Surname%3D%27cartwright%27%29|title=Library and Archive Catalogue|publisher=[[Royal Society]]|access-date=21 December 2010}}</ref> == Inventado == Edukita en [[Oksforda Universitato|Oksfordo]], Cartwright estis elektita al [[Magdalen College|Magdalene College]] kaj fariĝis pastro. Interesiĝinte pri [[ŝpinado]] kaj [[teksado]] dum vizito al la muelejo de Arkwright, Cartwright inventis kardilon, vaporan traktadon por fibrecaj materialoj, kaj [[Vapormaŝino|vapormaŝinon]], kiu uzis alkoholvaporon anstataŭ akvan. [[Dosiero:Cartwright_Edmund_ropemaking.jpg|maldekstre|eta|Ŝnurfaradmaŝino de Edmund Cartwright]] Poste Cartwright patentis [[:en:Wool combing machine|lankombilon]] en 1789 kaj kordelieron (maŝinon por fari ŝnurojn) en 1792. Li ankaŭ desegnis vapormaŝinon, kiu uzis alkoholon anstataŭ akvon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20040705075752/http://www.cottontimes.co.uk/cartwrighto.htm ''"Edmund Cartwright kaj la elektra teksilo"''] - ĉe Cotton Times * [https://web.archive.org/web/20051029210715/http://www.grimshaworigin.org/WebPages/ArkCartw.htm ''"Richard Arkwright kaj Edmund Cartwright: Inventintoj de Gravaj Tekstilaj Fabrikmaŝinoj"''] - ĉe Grimshaw Origins {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cartwright, Edmund}} [[Kategorio:Anglaj anglikanoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Anglaj inventistoj]] [[Kategorio:Homoj de la Industria revolucio]] [[Kategorio:Teksado]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] j6x8j9oucy3sb1oel6hox860pv5zakk 0 946378 9397817 2026-06-10T10:15:21Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1357029062|Power loom]]" 9397817 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Strickmaschine_im_Museum.JPG|eta|Teksilo Northrop fabrikita de Draper Corporation en la tekstila muzeo, [[Lowell (Masaĉuseco)|Lowell, Masaĉuseco]]]] '''Elekra''' (aŭ mekanizita, antaŭe vapora) '''Teksilo''' estas mekanizita [[teksilo]], kiu aŭtomatigas la teksadon de ŝtofo per utiligado de mekanika potenco. Ĝi interplektas varpo- kaj vefto- fadenojn per mekanismoj kiel ŝrampoj, dentradoj, leviloj kaj pulioj, reproduktante movojn antaŭe faritajn mane. La mekanizado de teksado draste pliigis produktadefikecon, kontribuante al la apero de grandskalaj teksfabrikoj dum la [[Industria revolucio|Industria Revolucio]].<ref>{{Cite web|last=Belardes|first=Reina|last2=|date=1970-01-01|title=Power Loom: An Essential Industrial Revolution Invention|url=https://science.howstuffworks.com/innovation/inventions/power-loom.htm|access-date=2025-09-05|website=HowStuffWorks|language=}}</ref> Kvankam la ideo estas pli malnova kaj eksperimentado datas de antaŭ li, oni atribuas al [[Edmund Cartwright]] la iniciaton de la disvolviĝo de elektraj teksiloj per sia patento de 1785. Liaj komencaj versioj estis rudimentaj, sed ili iniciatis aŭtomatan teksadon kaj metis la fundamenton por fabrik-bazita produktado. Komence de la 19-a jarcento, plibonigoj igis elektrajn teksilojn fidindaj kaj vaste adoptitaj tra Eŭropo kaj Nordameriko, enkondukante novan epokon de tekstila fabrikado. La invento de Cartwright markis la komencon de mekanizita teksado, draste reduktante la dependecon de spertaj manteksistoj.<ref>{{Cite web|title=Edmund Cartwright {{!}} Power Loom, Textile Manufacturing & Automation {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Edmund-Cartwright|access-date=2025-09-05|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> [[Dosiero:Shuttle_with_bobbin.JPG|eta|Ŝnurfarado kun pirno]] [[Dosiero:From_line_shaft_to_power_looms.ogv|eta| Video de ŝnurfaradaj teksilaj operacioj: deĵetado, plukado kaj latigado]] La ĉefaj komponaĵoj de la teksilo estas la varpotrabo, teksiloj, jungilaroj, navedo, anono kaj volvilo. En la teksilo, la fadenprilaborado inkluzivas deĵetadon, plukadon, latigadon kaj volvigajn operaciojn. [[Kategorio:Anglaj inventoj]] [[Kategorio:Laboriloj]] [[Kategorio:Teksado]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] e0pabxep9vk6pu379rs6s6qcbf9iroq 9397818 9397817 2026-06-10T10:16:28Z Sj1mor 12103 9397818 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Strickmaschine_im_Museum.JPG|eta|Teksilo Northrop fabrikita de Draper Corporation en la tekstila muzeo, [[Lowell (Masaĉuseco)|Lowell, Masaĉuseco]]]] [[Dosiero:Shuttle_with_bobbin.JPG|eta|Ŝnurfarado kun pirno]] [[Dosiero:From_line_shaft_to_power_looms.ogv|eta| Video de ŝnurfaradaj teksilaj operacioj: deĵetado, plukado kaj latigado]] '''Elekra''' (aŭ mekanizita, antaŭe vapora) '''Teksilo''' estas mekanizita [[teksilo]], kiu aŭtomatigas la teksadon de ŝtofo per utiligado de mekanika potenco. Ĝi interplektas varpo- kaj vefto- fadenojn per mekanismoj kiel ŝrampoj, dentradoj, leviloj kaj pulioj, reproduktante movojn antaŭe faritajn mane. La mekanizado de teksado draste pliigis produktadefikecon, kontribuante al la apero de grandskalaj teksfabrikoj dum la [[Industria revolucio|Industria Revolucio]].<ref>{{Cite web|last=Belardes|first=Reina|last2=|date=1970-01-01|title=Power Loom: An Essential Industrial Revolution Invention|url=https://science.howstuffworks.com/innovation/inventions/power-loom.htm|access-date=2025-09-05|website=HowStuffWorks|language=}}</ref> Kvankam la ideo estas pli malnova kaj eksperimentado datas de antaŭ li, oni atribuas al [[Edmund Cartwright]] la iniciaton de la disvolviĝo de elektraj teksiloj per sia patento de 1785. Liaj komencaj versioj estis rudimentaj, sed ili iniciatis aŭtomatan teksadon kaj metis la fundamenton por fabrik-bazita produktado. Komence de la 19-a jarcento, plibonigoj igis elektrajn teksilojn fidindaj kaj vaste adoptitaj tra Eŭropo kaj Nordameriko, enkondukante novan epokon de tekstila fabrikado. La invento de Cartwright markis la komencon de mekanizita teksado, draste reduktante la dependecon de spertaj manteksistoj.<ref>{{Cite web|title=Edmund Cartwright {{!}} Power Loom, Textile Manufacturing & Automation {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Edmund-Cartwright|access-date=2025-09-05|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> La ĉefaj komponaĵoj de la teksilo estas la varpotrabo, teksiloj, jungilaroj, navedo, anono kaj volvilo. En la teksilo, la fadenprilaborado inkluzivas deĵetadon, plukadon, latigadon kaj volvigajn operaciojn. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglaj inventoj]] [[Kategorio:Teksado]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] 8h49lc93bghgfaye1knpcob88hecrff 9397822 9397818 2026-06-10T10:22:22Z Sj1mor 12103 9397822 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Strickmaschine_im_Museum.JPG|eta|Teksilo Northrop fabrikita de Draper Corporation en la tekstila muzeo, [[Lowell (Masaĉuseco)|Lowell, Masaĉuseco]]]] [[Dosiero:Shuttle_with_bobbin.JPG|eta|Ŝnurfarado kun pirno]] [[Dosiero:From_line_shaft_to_power_looms.ogv|eta| Video de ŝnurfaradaj teksilaj operacioj: deĵetado, plukado kaj latigado]] '''Elekra''' (ankaŭ mekanika aŭ mekanizita, antaŭe vapora; {{L-en|power loom}}) '''Teksilo''' estas mekanizita [[teksilo]], kiu aŭtomatigas la teksadon de ŝtofo per utiligado de mekanika potenco. Ĝi interplektas varpo- kaj vefto- fadenojn per mekanismoj kiel ŝrampoj, dentradoj, leviloj kaj pulioj, reproduktante movojn antaŭe faritajn mane. La mekanizado de teksado draste pliigis produktadefikecon, kontribuante al la apero de grandskalaj teksfabrikoj dum la [[Industria revolucio|Industria Revolucio]].<ref>{{Cite web|last=Belardes|first=Reina|last2=|date=1970-01-01|title=Power Loom: An Essential Industrial Revolution Invention|url=https://science.howstuffworks.com/innovation/inventions/power-loom.htm|access-date=2025-09-05|website=HowStuffWorks|language=}}</ref> Kvankam la ideo estas pli malnova kaj eksperimentado datas de antaŭ li, oni atribuas al [[Edmund Cartwright]] la iniciaton de la disvolviĝo de elektraj teksiloj per sia patento de 1785. Liaj komencaj versioj estis rudimentaj, sed ili iniciatis aŭtomatan teksadon kaj metis la fundamenton por fabrik-bazita produktado. Komence de la 19-a jarcento, plibonigoj igis elektrajn teksilojn fidindaj kaj vaste adoptitaj tra Eŭropo kaj Nordameriko, enkondukante novan epokon de tekstila fabrikado. La invento de Cartwright markis la komencon de mekanizita teksado, draste reduktante la dependecon de spertaj manteksistoj.<ref>{{Cite web|title=Edmund Cartwright {{!}} Power Loom, Textile Manufacturing & Automation {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Edmund-Cartwright|access-date=2025-09-05|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> La ĉefaj komponaĵoj de la teksilo estas la varpotrabo, teksiloj, jungilaroj, navedo, anono kaj volvilo. En la teksilo, la fadenprilaborado inkluzivas deĵetadon, plukadon, latigadon kaj volvigajn operaciojn. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglaj inventoj]] [[Kategorio:Teksado]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] i5ejmcqbdtgmg2q8918xttxyd5hgmtn 0 946379 9397826 2026-06-10T10:32:02Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1357716800|Thomas Girtin]]" 9397826 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Thomas_Girtin_by_John_Opie.jpg|eta|[[John Opie]], ''Portreto de Thomas Girtin'', ĉ. 1800. [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]], Londono.]] [[Dosiero:Thomas_Girtin_006.JPG|eta|''Abatejo Jedburgh de la Rivero'' (1798-99, akvarelo sur papero).]] '''Tomaso GIRTIN''' (naskita la 18-an de februaro 1775 en [[Southwark]], [[Londono]] - mortis la 9-an de novembro 1802 samloke) estis [[Anglio|angla]] [[Akvarelo|akvarelisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]] . Amiko kaj rivalo de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]], Girtin ludis ŝlosilan rolon en la establado de [[akvarelo]] kiel respektinda arta ĝenro. == Galerio == <gallery mode="packed"> Dosiero:T.homas_Girtin_Interior_of_Lindisfarne_Priory_1797.jpg|alternative=Interior of Lindisfarne Priory (1797)| ''Interno de Lindisfarne Priory'' (1797) Dosiero:T.homas_Girtin_Lindisfarne_1798.jpg| ''Lindisfarne'' (1798) Dosiero:Thomas_Girtin_005.jpg|alternative=Bamburgh Castle, Northumberland (~1797-1799)| ''Kastelo Bamburgh, Northumberland'' (~1797-1799) Dosiero:Thomas_Girtin_002.jpg|alternative=Durham Cathedral and Bridge (1799)| ''Katedralo kaj Ponto de Durham'' (1799) Dosiero:T.homas_Girtin_Guisborough_Priory,_Yorkshire_1801.jpg|alternative=Guisborough Priory, Yorkshire (1801)| ''Priorejo Guisborough, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_003.jpg|alternative=Kirkstall Abbey, Yorkshire (1801)| ''Kirkstall Abatejo, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_004.jpg|alternative=Rue Saint-Denis in Paris (1802)| ''Strato Saint-Denis en Parizo'' (1802) Dosiero:Thomas_Girtin_Near_Bolton_Abbey.jpg|alternative=Near Bolton Abbey, Yorkshire| ''Proksime de Bolton Abbey, Yorkshire'' Dosiero:In_the_Scotch_Borders.jpg|alternative=In the Scotch Borders (near Jedburgh) (1801)| ''En la Skotaj Limoj (proksime de Jedburgh) (1801)'' Dosiero:Thomas_Girtin_-_Distant_View_of_Jedburgh_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Sketch near Jedburgh| ''Skizo proksime de Jedburgh'' Dosiero:Exeter_from_Trew’s_Weir.jpg|alternative=Exeter from Trew’s Weir circa 1799| ''Exeter de Trew's Weir'' ĉirkaŭ 1799 Dosiero:View_of_the_Dodder,_Co._Dublin_-_Thomas_Girtin_-_ABDAG002444.jpg|alternative=View of the Dodder, Co. Dublin| ''Vido de la Dodder, Graflando Dublino'' </gallery> * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 Presaĵoj kaj homoj: Socia historio de presitaj bildoj], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] kiu enhavas materialon pri Girtin * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=211&page=1 Verkoj de Girtin] ĉe Tate Britain * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1 25 pentraĵoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022145615/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1|date=22 October 2012}} ĉe Muzea Sindikato [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] 0806r76pvptpy3ab4gtpsj9qa2jjcgp 9397827 9397826 2026-06-10T10:32:43Z Sj1mor 12103 9397827 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} [[Dosiero:Thomas_Girtin_by_John_Opie.jpg|eta|[[John Opie]], ''Portreto de Thomas Girtin'', ĉ. 1800. [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]], Londono.]] [[Dosiero:Thomas_Girtin_006.JPG|eta|''Abatejo Jedburgh de la Rivero'' (1798-99, akvarelo sur papero).]] '''Tomaso GIRTIN''' (naskita la 18-an de februaro 1775 en [[Southwark]], [[Londono]] - mortis la 9-an de novembro 1802 samloke) estis [[Anglio|angla]] [[Akvarelo|akvarelisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]] . Amiko kaj rivalo de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]], Girtin ludis ŝlosilan rolon en la establado de [[akvarelo]] kiel respektinda arta ĝenro. == Galerio == <gallery mode="packed"> Dosiero:T.homas_Girtin_Interior_of_Lindisfarne_Priory_1797.jpg|alternative=Interior of Lindisfarne Priory (1797)| ''Interno de Lindisfarne Priory'' (1797) Dosiero:T.homas_Girtin_Lindisfarne_1798.jpg| ''Lindisfarne'' (1798) Dosiero:Thomas_Girtin_005.jpg|alternative=Bamburgh Castle, Northumberland (~1797-1799)| ''Kastelo Bamburgh, Northumberland'' (~1797-1799) Dosiero:Thomas_Girtin_002.jpg|alternative=Durham Cathedral and Bridge (1799)| ''Katedralo kaj Ponto de Durham'' (1799) Dosiero:T.homas_Girtin_Guisborough_Priory,_Yorkshire_1801.jpg|alternative=Guisborough Priory, Yorkshire (1801)| ''Priorejo Guisborough, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_003.jpg|alternative=Kirkstall Abbey, Yorkshire (1801)| ''Kirkstall Abatejo, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_004.jpg|alternative=Rue Saint-Denis in Paris (1802)| ''Strato Saint-Denis en Parizo'' (1802) Dosiero:Thomas_Girtin_Near_Bolton_Abbey.jpg|alternative=Near Bolton Abbey, Yorkshire| ''Proksime de Bolton Abbey, Yorkshire'' Dosiero:In_the_Scotch_Borders.jpg|alternative=In the Scotch Borders (near Jedburgh) (1801)| ''En la Skotaj Limoj (proksime de Jedburgh) (1801)'' Dosiero:Thomas_Girtin_-_Distant_View_of_Jedburgh_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Sketch near Jedburgh| ''Skizo proksime de Jedburgh'' Dosiero:Exeter_from_Trew’s_Weir.jpg|alternative=Exeter from Trew’s Weir circa 1799| ''Exeter de Trew's Weir'' ĉirkaŭ 1799 Dosiero:View_of_the_Dodder,_Co._Dublin_-_Thomas_Girtin_-_ABDAG002444.jpg|alternative=View of the Dodder, Co. Dublin| ''Vido de la Dodder, Graflando Dublino'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 Presaĵoj kaj homoj: Socia historio de presitaj bildoj], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] kiu enhavas materialon pri Girtin * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=211&page=1 Verkoj de Girtin] ĉe Tate Britain * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1 25 pentraĵoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022145615/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1|date=22 October 2012}} ĉe Muzea Sindikato {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Girtin, Thomas}} [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] gd6ykbrfvcuplsozq3t9ykj7z6husgw 9397828 9397827 2026-06-10T10:33:34Z Sj1mor 12103 9397828 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Thomas Girtin<br> far de Henry Edridge}} [[Dosiero:Thomas_Girtin_by_John_Opie.jpg|eta|[[John Opie]], ''Portreto de Thomas Girtin'', ĉ. 1800. [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]], Londono.]] [[Dosiero:Thomas_Girtin_006.JPG|eta|''Abatejo Jedburgh de la Rivero'' (1798-99, akvarelo sur papero).]] '''Tomaso GIRTIN''' (naskita la 18-an de februaro 1775 en [[Southwark]], [[Londono]] - mortis la 9-an de novembro 1802 samloke) estis [[Anglio|angla]] [[Akvarelo|akvarelisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]] . Amiko kaj rivalo de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]], Girtin ludis ŝlosilan rolon en la establado de [[akvarelo]] kiel respektinda arta ĝenro. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:T.homas_Girtin_Interior_of_Lindisfarne_Priory_1797.jpg|alternative=Interior of Lindisfarne Priory (1797)| ''Interno de Lindisfarne Priory'' (1797) Dosiero:T.homas_Girtin_Lindisfarne_1798.jpg| ''Lindisfarne'' (1798) Dosiero:Thomas_Girtin_005.jpg|alternative=Bamburgh Castle, Northumberland (~1797-1799)| ''Kastelo Bamburgh, Northumberland'' (~1797-1799) Dosiero:Thomas_Girtin_002.jpg|alternative=Durham Cathedral and Bridge (1799)| ''Katedralo kaj Ponto de Durham'' (1799) Dosiero:T.homas_Girtin_Guisborough_Priory,_Yorkshire_1801.jpg|alternative=Guisborough Priory, Yorkshire (1801)| ''Priorejo Guisborough, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_003.jpg|alternative=Kirkstall Abbey, Yorkshire (1801)| ''Kirkstall Abatejo, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_004.jpg|alternative=Rue Saint-Denis in Paris (1802)| ''Strato Saint-Denis en Parizo'' (1802) Dosiero:Thomas_Girtin_Near_Bolton_Abbey.jpg|alternative=Near Bolton Abbey, Yorkshire| ''Proksime de Bolton Abbey, Yorkshire'' Dosiero:In_the_Scotch_Borders.jpg|alternative=In the Scotch Borders (near Jedburgh) (1801)| ''En la Skotaj Limoj (proksime de Jedburgh) (1801)'' Dosiero:Thomas_Girtin_-_Distant_View_of_Jedburgh_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Sketch near Jedburgh| ''Skizo proksime de Jedburgh'' Dosiero:Exeter_from_Trew’s_Weir.jpg|alternative=Exeter from Trew’s Weir circa 1799| ''Exeter de Trew's Weir'' ĉirkaŭ 1799 Dosiero:View_of_the_Dodder,_Co._Dublin_-_Thomas_Girtin_-_ABDAG002444.jpg|alternative=View of the Dodder, Co. Dublin| ''Vido de la Dodder, Graflando Dublino'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 Presaĵoj kaj homoj: Socia historio de presitaj bildoj], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] kiu enhavas materialon pri Girtin * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=211&page=1 Verkoj de Girtin] ĉe Tate Britain * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1 25 pentraĵoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022145615/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1|date=22 October 2012}} ĉe Muzea Sindikato {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Girtin, Thomas}} [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] 2tezw6sorgvh3jvxvsxvt00prrgl4o3 9397829 9397828 2026-06-10T10:34:07Z Sj1mor 12103 9397829 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Thomas Girtin<br> far de Henry Edridge}} [[Dosiero:Thomas_Girtin_by_John_Opie.jpg|eta|[[John Opie]], ''Portreto de Thomas Girtin'', ĉ. 1800. [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]], Londono.]] [[Dosiero:Thomas_Girtin_006.JPG|eta|''Abatejo Jedburgh de la Rivero'' (1798-99, akvarelo sur papero).]] '''Tomaso GIRTIN''' (naskita la 18-an de februaro 1775 en [[Southwark]], [[Londono]] - mortis la 9-an de novembro 1802 samloke) estis [[Anglio|angla]] [[Akvarelo|akvarelisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]] . Amiko kaj rivalo de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]], Girtin ludis ŝlosilan rolon en la establado de [[akvarelo]] kiel respektinda arta ĝenro. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:T.homas_Girtin_Interior_of_Lindisfarne_Priory_1797.jpg|alternative=Interior of Lindisfarne Priory (1797)| ''Interno de Lindisfarne Priory'' (1797) Dosiero:T.homas_Girtin_Lindisfarne_1798.jpg| ''Lindisfarne'' (1798) Dosiero:Thomas_Girtin_002.jpg|alternative=Durham Cathedral and Bridge (1799)| ''Katedralo kaj Ponto de Durham'' (1799) Dosiero:Thomas_Girtin_005.jpg|alternative=Bamburgh Castle, Northumberland (~1797-1799)| ''Kastelo Bamburgh, Northumberland'' (~1797-1799) Dosiero:T.homas_Girtin_Guisborough_Priory,_Yorkshire_1801.jpg|alternative=Guisborough Priory, Yorkshire (1801)| ''Priorejo Guisborough, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_003.jpg|alternative=Kirkstall Abbey, Yorkshire (1801)| ''Kirkstall Abatejo, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_004.jpg|alternative=Rue Saint-Denis in Paris (1802)| ''Strato Saint-Denis en Parizo'' (1802) Dosiero:Thomas_Girtin_Near_Bolton_Abbey.jpg|alternative=Near Bolton Abbey, Yorkshire| ''Proksime de Bolton Abbey, Yorkshire'' Dosiero:In_the_Scotch_Borders.jpg|alternative=In the Scotch Borders (near Jedburgh) (1801)| ''En la Skotaj Limoj (proksime de Jedburgh) (1801)'' Dosiero:Thomas_Girtin_-_Distant_View_of_Jedburgh_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Sketch near Jedburgh| ''Skizo proksime de Jedburgh'' Dosiero:Exeter_from_Trew’s_Weir.jpg|alternative=Exeter from Trew’s Weir circa 1799| ''Exeter de Trew's Weir'' ĉirkaŭ 1799 Dosiero:View_of_the_Dodder,_Co._Dublin_-_Thomas_Girtin_-_ABDAG002444.jpg|alternative=View of the Dodder, Co. Dublin| ''Vido de la Dodder, Graflando Dublino'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 Presaĵoj kaj homoj: Socia historio de presitaj bildoj], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] kiu enhavas materialon pri Girtin * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=211&page=1 Verkoj de Girtin] ĉe Tate Britain * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1 25 pentraĵoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022145615/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1|date=22 October 2012}} ĉe Muzea Sindikato {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Girtin, Thomas}} [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] funiag8ijw7grgrznp3ua0kneq2rsdo 9397876 9397829 2026-06-10T11:41:56Z Sj1mor 12103 9397876 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Thomas Girtin<br> far de Henry Edridge}} [[Dosiero:Thomas_Girtin_by_John_Opie.jpg|eta|[[John Opie]], ''Portreto de Thomas Girtin'', ĉ. 1800. [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]], Londono.]] [[Dosiero:Thomas_Girtin_006.JPG|eta|''Abatejo Jedburgh de la Rivero'' (1798-99, akvarelo sur papero).]] '''Tomaso GIRTIN''' (naskita la 18-an de februaro 1775 en [[Southwark]], [[Londono]] - mortis la 9-an de novembro 1802 samloke) estis [[Anglio|angla]] [[Akvarelo|akvarelisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]] . Amiko kaj rivalo de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]], Girtin ludis ŝlosilan rolon en la establado de [[akvarelo]] kiel respektinda arta ĝenro. == Kreiveco == [[Dosiero:Thomas_Girtin_'The_White_House_at_Chelsea'.jpg|eta|''La'' ''blanka domo en Chelsea'' (1800), [[Tate Britain]]]] La fruaj pejzaĝoj de Girtin similas al topografiaj skizoj de la 18-a jarcento, sed en postaj jaroj li evoluigis pli aŭdacan, pli vastan, romantikan stilon, kiu havis daŭran influon sur angla pentrarto. La pejzaĝoj de la nordo instigis lin krei novan akvarelpaletron de varmaj brunoj, ardezgrizoj, indigo kaj purpuro. Li forlasis la praktikon de subombri per griza lavo kaj poste aldoni paŝtelajn kolorpecetojn, favore al larĝaj lavoj de forta koloro, kaj eksperimentis kun la uzo de [[plumo]], bruna [[inko]] kaj [[verniso]] por aldoni pli riĉajn tonojn. La frua morto de Girtin laŭdire igis Turner rimarki: "Se Tom Girtin vivus, mi devus esti malsatinta." Lia plej fama verko, multe admirata de Turner, estis ''La'' ''blanka domo en Chelsea'' (1800).<ref>{{cite web|title=The White House at Chelsea|url=http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999961&workid=5364&searchid=9943&tabview=work|publisher=[[Tate Britain]]|access-date=28 October 2021}}</ref> === Ekspozicioj kaj retrospektivoj === La [[Brita Muzeo]] kaj la [[Muzeo Viktoria kaj Alberto|Muzeo Viktorio kaj Alberto]] havas kolektojn de la verkoj de Girtin. La Brita Muzeo ricevis akvarelojn de la kolektanto [[Chambers Hall]].<ref>{{cite web|title=Chambers Hall|url=https://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/term_details.aspx?bioId=129602|publisher=[[British Museum]]|access-date=30 June 2014}}</ref> En julio 2002 [[Tate Britain]] organizis ekspozicion, ''Thomas Girtin: La Arto de Akvarelo,'' kiu celis "riveli lian teknikan genion".<ref>{{cite news |last1=Dorment|first1=Richard|title=Drowning in watercolours: the best work by Turner's rival Thomas Girtin...|work=[[The Daily Telegraph]]|date=24 July 2002}}</ref> Reta katalogo raisonné de la artisto, redaktita de Greg Smith, estis publikigita de la Paul Mellon Centro por Studoj pri Brita Arto en 2022.<ref>{{cite web |url=https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/about/news/thomas-girtin-17751802-an-online-catalogue-archive-and-introduction-to-the-artist-by-greg-smith|title=Thomas Girtin (1775–1802): An Online Catalogue, Archive and Introduction to the Artist By Greg Smith|date=2021-10-04|publisher=Paul Mellon Centre for Studies in British Art|access-date=2021-10-19}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:T.homas_Girtin_Interior_of_Lindisfarne_Priory_1797.jpg|alternative=Interior of Lindisfarne Priory (1797)| ''Interno de Lindisfarne Priory'' (1797) Dosiero:T.homas_Girtin_Lindisfarne_1798.jpg| ''Lindisfarne'' (1798) Dosiero:Thomas_Girtin_002.jpg|alternative=Durham Cathedral and Bridge (1799)| ''Katedralo kaj Ponto de Durham'' (1799) Dosiero:Thomas_Girtin_005.jpg|alternative=Bamburgh Castle, Northumberland (~1797-1799)| ''Kastelo Bamburgh, Northumberland'' (~1797-1799) Dosiero:T.homas_Girtin_Guisborough_Priory,_Yorkshire_1801.jpg|alternative=Guisborough Priory, Yorkshire (1801)| ''Priorejo Guisborough, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_003.jpg|alternative=Kirkstall Abbey, Yorkshire (1801)| ''Kirkstall Abatejo, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_004.jpg|alternative=Rue Saint-Denis in Paris (1802)| ''Strato Saint-Denis en Parizo'' (1802) Dosiero:Thomas_Girtin_Near_Bolton_Abbey.jpg|alternative=Near Bolton Abbey, Yorkshire| ''Proksime de Bolton Abbey, Yorkshire'' Dosiero:In_the_Scotch_Borders.jpg|alternative=In the Scotch Borders (near Jedburgh) (1801)| ''En la Skotaj Limoj (proksime de Jedburgh) (1801)'' Dosiero:Thomas_Girtin_-_Distant_View_of_Jedburgh_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Sketch near Jedburgh| ''Skizo proksime de Jedburgh'' Dosiero:Exeter_from_Trew’s_Weir.jpg|alternative=Exeter from Trew’s Weir circa 1799| ''Exeter de Trew's Weir'' ĉirkaŭ 1799 Dosiero:View_of_the_Dodder,_Co._Dublin_-_Thomas_Girtin_-_ABDAG002444.jpg|alternative=View of the Dodder, Co. Dublin| ''Vido de la Dodder, Graflando Dublino'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 Presaĵoj kaj homoj: Socia historio de presitaj bildoj], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] kiu enhavas materialon pri Girtin * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=211&page=1 Verkoj de Girtin] ĉe Tate Britain * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1 25 pentraĵoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022145615/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1|date=22 October 2012}} ĉe Muzea Sindikato {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Girtin, Thomas}} [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] 9835tvg845w829weif4ayx2e4bj507n 9397880 9397876 2026-06-10T11:44:51Z Sj1mor 12103 9397880 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Thomas Girtin<br> far de Henry Edridge}} '''Tomaso GIRTIN''' (naskita la 18-an de februaro 1775 en [[Southwark]], [[Londono]] - mortis la 9-an de novembro 1802 samloke) estis [[Anglio|angla]] [[Akvarelo|akvarelisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]] . Amiko kaj rivalo de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]], Girtin ludis ŝlosilan rolon en la establado de [[akvarelo]] kiel respektinda arta ĝenro. [[Dosiero:Thomas_Girtin_by_John_Opie.jpg|maldekstre|eta|[[John Opie]], ''Portreto de Thomas Girtin'', ĉ. 1800. [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]], Londono.]] == Kreiveco == [[Dosiero:Thomas_Girtin_'The_White_House_at_Chelsea'.jpg|maldekstre|eta|''La'' ''blanka domo en Chelsea'' (1800), [[Tate Britain]]]] La fruaj pejzaĝoj de Girtin similas al topografiaj skizoj de la 18-a jarcento, sed en postaj jaroj li evoluigis pli aŭdacan, pli vastan, romantikan stilon, kiu havis daŭran influon sur angla pentrarto. La pejzaĝoj de la nordo instigis lin krei novan akvarelpaletron de varmaj brunoj, ardezgrizoj, indigo kaj purpuro. Li forlasis la praktikon de subombri per griza lavo kaj poste aldoni paŝtelajn kolorpecetojn, favore al larĝaj lavoj de forta koloro, kaj eksperimentis kun la uzo de [[plumo]], bruna [[inko]] kaj [[verniso]] por aldoni pli riĉajn tonojn. La frua morto de Girtin laŭdire igis Turner rimarki: "Se Tom Girtin vivus, mi devus esti malsatinta." Lia plej fama verko, multe admirata de Turner, estis ''La'' ''blanka domo en Chelsea'' (1800).<ref>{{cite web|title=The White House at Chelsea|url=http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999961&workid=5364&searchid=9943&tabview=work|publisher=[[Tate Britain]]|access-date=28 October 2021}}</ref> === Ekspozicioj kaj retrospektivoj === La [[Brita Muzeo]] kaj la [[Muzeo Viktoria kaj Alberto|Muzeo Viktorio kaj Alberto]] havas kolektojn de la verkoj de Girtin. La Brita Muzeo ricevis akvarelojn de la kolektanto [[Chambers Hall]].<ref>{{cite web|title=Chambers Hall|url=https://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/term_details.aspx?bioId=129602|publisher=[[British Museum]]|access-date=30 June 2014}}</ref> En julio 2002 [[Tate Britain]] organizis ekspozicion, ''Thomas Girtin: La Arto de Akvarelo,'' kiu celis "riveli lian teknikan genion".<ref>{{cite news |last1=Dorment|first1=Richard|title=Drowning in watercolours: the best work by Turner's rival Thomas Girtin...|work=[[The Daily Telegraph]]|date=24 July 2002}}</ref> Reta katalogo raisonné de la artisto, redaktita de Greg Smith, estis publikigita de la Paul Mellon Centro por Studoj pri Brita Arto en 2022.<ref>{{cite web |url=https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/about/news/thomas-girtin-17751802-an-online-catalogue-archive-and-introduction-to-the-artist-by-greg-smith|title=Thomas Girtin (1775–1802): An Online Catalogue, Archive and Introduction to the Artist By Greg Smith|date=2021-10-04|publisher=Paul Mellon Centre for Studies in British Art|access-date=2021-10-19}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:T.homas_Girtin_Interior_of_Lindisfarne_Priory_1797.jpg|alternative=Interior of Lindisfarne Priory (1797)| ''Interno de Lindisfarne Priory'' (1797) Dosiero:T.homas_Girtin_Lindisfarne_1798.jpg| ''Lindisfarne'' (1798) Dosiero:Thomas_Girtin_002.jpg|alternative=Durham Cathedral and Bridge (1799)| ''Katedralo kaj Ponto de Durham'' (1799) Dosiero:Thomas_Girtin_005.jpg|alternative=Bamburgh Castle, Northumberland (~1797-1799)| ''Kastelo Bamburgh, Northumberland'' (~1797-1799) Dosiero:T.homas_Girtin_Guisborough_Priory,_Yorkshire_1801.jpg|alternative=Guisborough Priory, Yorkshire (1801)| ''Priorejo Guisborough, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_003.jpg|alternative=Kirkstall Abbey, Yorkshire (1801)| ''Kirkstall Abatejo, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_004.jpg|alternative=Rue Saint-Denis in Paris (1802)| ''Strato Saint-Denis en Parizo'' (1802) Dosiero:Thomas_Girtin_Near_Bolton_Abbey.jpg|alternative=Near Bolton Abbey, Yorkshire| ''Proksime de Bolton Abbey, Yorkshire'' Dosiero:In_the_Scotch_Borders.jpg|alternative=In the Scotch Borders (near Jedburgh) (1801)| ''En la Skotaj Limoj (proksime de Jedburgh) (1801)'' Dosiero:Thomas_Girtin_-_Distant_View_of_Jedburgh_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Sketch near Jedburgh| ''Skizo proksime de Jedburgh'' Dosiero:Exeter_from_Trew’s_Weir.jpg|alternative=Exeter from Trew’s Weir circa 1799| ''Exeter de Trew's Weir'' ĉirkaŭ 1799 Dosiero:View_of_the_Dodder,_Co._Dublin_-_Thomas_Girtin_-_ABDAG002444.jpg|alternative=View of the Dodder, Co. Dublin| ''Vido de la Dodder, Graflando Dublino'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 Presaĵoj kaj homoj: Socia historio de presitaj bildoj], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] kiu enhavas materialon pri Girtin * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=211&page=1 Verkoj de Girtin] ĉe Tate Britain * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1 25 pentraĵoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022145615/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1|date=22 October 2012}} ĉe Muzea Sindikato {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Girtin, Thomas}} [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] dm74dkxdk74ahi4pwgqbizftzfm0oqp 9397881 9397880 2026-06-10T11:46:47Z Sj1mor 12103 /* Kreiveco */ 9397881 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Thomas Girtin<br> far de Henry Edridge}} '''Tomaso GIRTIN''' (naskita la 18-an de februaro 1775 en [[Southwark]], [[Londono]] - mortis la 9-an de novembro 1802 samloke) estis [[Anglio|angla]] [[Akvarelo|akvarelisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]] . Amiko kaj rivalo de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]], Girtin ludis ŝlosilan rolon en la establado de [[akvarelo]] kiel respektinda arta ĝenro. [[Dosiero:Thomas_Girtin_by_John_Opie.jpg|maldekstre|eta|[[John Opie]], ''Portreto de Thomas Girtin'', ĉ. 1800. [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]], Londono.]] == Kreiveco == [[Dosiero:Thomas_Girtin_'The_White_House_at_Chelsea'.jpg|maldekstre|eta|''La'' ''blanka domo en Chelsea'' (1800), [[Tate Britain]]]] [[Dosiero:Thomas_Girtin_006.JPG|maldekstre|eta|Abatejo Jedburgh de la Rivero (1798-99, akvarelo sur papero).]] La fruaj pejzaĝoj de Girtin similas al topografiaj skizoj de la 18-a jarcento, sed en postaj jaroj li evoluigis pli aŭdacan, pli vastan, romantikan stilon, kiu havis daŭran influon sur angla pentrarto. La pejzaĝoj de la nordo instigis lin krei novan akvarelpaletron de varmaj brunoj, ardezgrizoj, indigo kaj purpuro. Li forlasis la praktikon de subombri per griza lavo kaj poste aldoni paŝtelajn kolorpecetojn, favore al larĝaj lavoj de forta koloro, kaj eksperimentis kun la uzo de [[plumo]], bruna [[inko]] kaj [[verniso]] por aldoni pli riĉajn tonojn. La frua morto de Girtin laŭdire igis Turner rimarki: "Se Tom Girtin vivus, mi devus esti malsatinta." Lia plej fama verko, multe admirata de Turner, estis ''La'' ''blanka domo en Chelsea'' (1800).<ref>{{cite web|title=The White House at Chelsea|url=http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999961&workid=5364&searchid=9943&tabview=work|publisher=[[Tate Britain]]|access-date=28 October 2021}}</ref> === Ekspozicioj kaj retrospektivoj === La [[Brita Muzeo]] kaj la [[Muzeo Viktoria kaj Alberto|Muzeo Viktorio kaj Alberto]] havas kolektojn de la verkoj de Girtin. La Brita Muzeo ricevis akvarelojn de la kolektanto [[Chambers Hall]].<ref>{{cite web|title=Chambers Hall|url=https://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/term_details.aspx?bioId=129602|publisher=[[British Museum]]|access-date=30 June 2014}}</ref> En julio 2002 [[Tate Britain]] organizis ekspozicion, ''Thomas Girtin: La Arto de Akvarelo,'' kiu celis "riveli lian teknikan genion".<ref>{{cite news |last1=Dorment|first1=Richard|title=Drowning in watercolours: the best work by Turner's rival Thomas Girtin...|work=[[The Daily Telegraph]]|date=24 July 2002}}</ref> Reta katalogo raisonné de la artisto, redaktita de Greg Smith, estis publikigita de la Paul Mellon Centro por Studoj pri Brita Arto en 2022.<ref>{{cite web |url=https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/about/news/thomas-girtin-17751802-an-online-catalogue-archive-and-introduction-to-the-artist-by-greg-smith|title=Thomas Girtin (1775–1802): An Online Catalogue, Archive and Introduction to the Artist By Greg Smith|date=2021-10-04|publisher=Paul Mellon Centre for Studies in British Art|access-date=2021-10-19}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:T.homas_Girtin_Interior_of_Lindisfarne_Priory_1797.jpg|alternative=Interior of Lindisfarne Priory (1797)| ''Interno de Lindisfarne Priory'' (1797) Dosiero:T.homas_Girtin_Lindisfarne_1798.jpg| ''Lindisfarne'' (1798) Dosiero:Thomas_Girtin_002.jpg|alternative=Durham Cathedral and Bridge (1799)| ''Katedralo kaj Ponto de Durham'' (1799) Dosiero:Thomas_Girtin_005.jpg|alternative=Bamburgh Castle, Northumberland (~1797-1799)| ''Kastelo Bamburgh, Northumberland'' (~1797-1799) Dosiero:T.homas_Girtin_Guisborough_Priory,_Yorkshire_1801.jpg|alternative=Guisborough Priory, Yorkshire (1801)| ''Priorejo Guisborough, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_003.jpg|alternative=Kirkstall Abbey, Yorkshire (1801)| ''Kirkstall Abatejo, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_004.jpg|alternative=Rue Saint-Denis in Paris (1802)| ''Strato Saint-Denis en Parizo'' (1802) Dosiero:Thomas_Girtin_Near_Bolton_Abbey.jpg|alternative=Near Bolton Abbey, Yorkshire| ''Proksime de Bolton Abbey, Yorkshire'' Dosiero:In_the_Scotch_Borders.jpg|alternative=In the Scotch Borders (near Jedburgh) (1801)| ''En la Skotaj Limoj (proksime de Jedburgh) (1801)'' Dosiero:Thomas_Girtin_-_Distant_View_of_Jedburgh_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Sketch near Jedburgh| ''Skizo proksime de Jedburgh'' Dosiero:Exeter_from_Trew’s_Weir.jpg|alternative=Exeter from Trew’s Weir circa 1799| ''Exeter de Trew's Weir'' ĉirkaŭ 1799 Dosiero:View_of_the_Dodder,_Co._Dublin_-_Thomas_Girtin_-_ABDAG002444.jpg|alternative=View of the Dodder, Co. Dublin| ''Vido de la Dodder, Graflando Dublino'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 Presaĵoj kaj homoj: Socia historio de presitaj bildoj], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] kiu enhavas materialon pri Girtin * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=211&page=1 Verkoj de Girtin] ĉe Tate Britain * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1 25 pentraĵoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022145615/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1|date=22 October 2012}} ĉe Muzea Sindikato {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Girtin, Thomas}} [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] s711nqooupvkcix5qtdv2jjpobmzuw4 9397882 9397881 2026-06-10T11:47:35Z Sj1mor 12103 9397882 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Portreto de Thomas Girtin<br> far de Henry Edridge}} '''Tomaso GIRTIN''' (naskita la 18-an de februaro 1775 en [[Southwark]], [[Londono]] - mortis la 9-an de novembro 1802 samloke) estis [[Anglio|angla]] [[Akvarelo|akvarelisto]] kaj [[Akvaforto|gravuristo]] . Amiko kaj rivalo de [[Joseph Mallord William Turner|J.M.W. Turner]], Girtin ludis ŝlosilan rolon en la establado de [[akvarelo]] kiel respektinda arta ĝenro. [[Dosiero:Thomas_Girtin_by_John_Opie.jpg|maldekstre|eta|[[John Opie]], ''Portreto de Thomas Girtin'', ĉ. 1800. [[Nacia Portretgalerio (Britio)|Nacia Portretgalerio]], Londono.]] == Kreiveco == [[Dosiero:Thomas_Girtin_'The_White_House_at_Chelsea'.jpg|maldekstre|eta|''La'' ''blanka domo en Chelsea'' (1800), [[Tate Britain]]]] [[Dosiero:Thomas_Girtin_006.JPG|maldekstre|eta|''Abatejo Jedburgh el la rivero'' (1798-99, akvarelo sur papero).]] La fruaj pejzaĝoj de Girtin similas al topografiaj skizoj de la 18-a jarcento, sed en postaj jaroj li evoluigis pli aŭdacan, pli vastan, romantikan stilon, kiu havis daŭran influon sur angla pentrarto. La pejzaĝoj de la nordo instigis lin krei novan akvarelpaletron de varmaj brunoj, ardezgrizoj, indigo kaj purpuro. Li forlasis la praktikon de subombri per griza lavo kaj poste aldoni paŝtelajn kolorpecetojn, favore al larĝaj lavoj de forta koloro, kaj eksperimentis kun la uzo de [[plumo]], bruna [[inko]] kaj [[verniso]] por aldoni pli riĉajn tonojn. La frua morto de Girtin laŭdire igis Turner rimarki: "Se Tom Girtin vivus, mi devus esti malsatinta." Lia plej fama verko, multe admirata de Turner, estis ''La'' ''blanka domo en Chelsea'' (1800).<ref>{{cite web|title=The White House at Chelsea|url=http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999961&workid=5364&searchid=9943&tabview=work|publisher=[[Tate Britain]]|access-date=28 October 2021}}</ref> === Ekspozicioj kaj retrospektivoj === La [[Brita Muzeo]] kaj la [[Muzeo Viktoria kaj Alberto|Muzeo Viktorio kaj Alberto]] havas kolektojn de la verkoj de Girtin. La Brita Muzeo ricevis akvarelojn de la kolektanto [[Chambers Hall]].<ref>{{cite web|title=Chambers Hall|url=https://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/term_details.aspx?bioId=129602|publisher=[[British Museum]]|access-date=30 June 2014}}</ref> En julio 2002 [[Tate Britain]] organizis ekspozicion, ''Thomas Girtin: La Arto de Akvarelo,'' kiu celis "riveli lian teknikan genion".<ref>{{cite news |last1=Dorment|first1=Richard|title=Drowning in watercolours: the best work by Turner's rival Thomas Girtin...|work=[[The Daily Telegraph]]|date=24 July 2002}}</ref> Reta katalogo raisonné de la artisto, redaktita de Greg Smith, estis publikigita de la Paul Mellon Centro por Studoj pri Brita Arto en 2022.<ref>{{cite web |url=https://www.paul-mellon-centre.ac.uk/about/news/thomas-girtin-17751802-an-online-catalogue-archive-and-introduction-to-the-artist-by-greg-smith|title=Thomas Girtin (1775–1802): An Online Catalogue, Archive and Introduction to the Artist By Greg Smith|date=2021-10-04|publisher=Paul Mellon Centre for Studies in British Art|access-date=2021-10-19}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:T.homas_Girtin_Interior_of_Lindisfarne_Priory_1797.jpg|alternative=Interior of Lindisfarne Priory (1797)| ''Interno de Lindisfarne Priory'' (1797) Dosiero:T.homas_Girtin_Lindisfarne_1798.jpg| ''Lindisfarne'' (1798) Dosiero:Thomas_Girtin_002.jpg|alternative=Durham Cathedral and Bridge (1799)| ''Katedralo kaj Ponto de Durham'' (1799) Dosiero:Thomas_Girtin_005.jpg|alternative=Bamburgh Castle, Northumberland (~1797-1799)| ''Kastelo Bamburgh, Northumberland'' (~1797-1799) Dosiero:T.homas_Girtin_Guisborough_Priory,_Yorkshire_1801.jpg|alternative=Guisborough Priory, Yorkshire (1801)| ''Priorejo Guisborough, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_003.jpg|alternative=Kirkstall Abbey, Yorkshire (1801)| ''Kirkstall Abatejo, Yorkshire'' (1801) Dosiero:Thomas_Girtin_004.jpg|alternative=Rue Saint-Denis in Paris (1802)| ''Strato Saint-Denis en Parizo'' (1802) Dosiero:Thomas_Girtin_Near_Bolton_Abbey.jpg|alternative=Near Bolton Abbey, Yorkshire| ''Proksime de Bolton Abbey, Yorkshire'' Dosiero:In_the_Scotch_Borders.jpg|alternative=In the Scotch Borders (near Jedburgh) (1801)| ''En la Skotaj Limoj (proksime de Jedburgh) (1801)'' Dosiero:Thomas_Girtin_-_Distant_View_of_Jedburgh_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Sketch near Jedburgh| ''Skizo proksime de Jedburgh'' Dosiero:Exeter_from_Trew’s_Weir.jpg|alternative=Exeter from Trew’s Weir circa 1799| ''Exeter de Trew's Weir'' ĉirkaŭ 1799 Dosiero:View_of_the_Dodder,_Co._Dublin_-_Thomas_Girtin_-_ABDAG002444.jpg|alternative=View of the Dodder, Co. Dublin| ''Vido de la Dodder, Graflando Dublino'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/94303/rec/1 Presaĵoj kaj homoj: Socia historio de presitaj bildoj], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] kiu enhavas materialon pri Girtin * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=211&page=1 Verkoj de Girtin] ĉe Tate Britain * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1 25 pentraĵoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022145615/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=594&sort_mode=1|date=22 October 2012}} ĉe Muzea Sindikato {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Girtin, Thomas}} [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] kxhowsytumc0vx1ijj9bw1t45fxc295 0 946380 9397830 2026-06-10T10:38:30Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blubenda alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero=Blubenda alciono |dosiero2 = Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309996978.jpeg |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = Riveral..." 9397830 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blubenda alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero=Blubenda alciono |dosiero2 = Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309996978.jpeg |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Blubenda alciono''' ''A. euryzona'' |statuso = CR | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Alcedo euryzona'' |volume=2018 |article-number=e.T22726971A125574893 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22726971A125574893.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Alcedo euryzona'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1830) |vikispecio = Alcedo euryzona |komunejo = Alcedo euryzona |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blubenda alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo euryzona'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi estas [[endemio]] de la insulo [[Javo]], [[Indonezio]], laŭ kio ankaŭ ''Jaca blubenda alciono''. Oni supozas, ke ĝi estas tre rara pro homaj premoj kiaj [[habitatodetruo]]. Ties naturaj vivmedioj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, [[mangrovo]]j, kaj riveroj. Oni ĉirkaŭkalkulis ties populacion je nur 50-249 individuoj,<ref>{{Cite journal |last1=Rachmawati |first1=Y |last2=Pramudya |first2=M |last3=Setiawan |first3=A |date=2022-02-01 |title=Distribution of the critically endangered javan blue-banded kingfisher Alcedo euryzona along the Welo River flow in the Petungkriyono forest |journal=IOP Conference Series: Earth and Environmental Science |volume=976 |issue=1 |article-number=012004 |doi=10.1088/1755-1315/976/1/012004 |issn=1755-1307|doi-access=free |bibcode=2022E&ES..976a2004R }}</ref> kaj oni supozas, ke ĝi malpliiĝas.<ref>{{Citation |last=Limparungpatthanakij |first=Wich'yanan |editor-first1=Nicholas D. |editor-last1=Sly |title=Javan Blue-banded Kingfisher (Alcedo euryzona) |date=2022-10-25 |work=Birds of the World |publisher=Cornell Lab of Ornithology|doi=10.2173/bow.bubkin2.01 }}</ref> It is a small, rather dark kingfisher. The male is highly distinctive, with a broad blue-green band across a white chest. The female is very different, with an all-orange belly; distinguished from the [[common kingfisher]] (''A. atthis'') by an overall duller, darker coloration and the lack of a bright white-and-orange patch behind the eye, its call is piercing similar to the common kingfisher. ==Taksonomio== The first [[Species description|formal description]] of the Javan blue-banded kingfisher was by the Dutch zoologist [[Coenraad Jacob Temminck]] in 1830. In his initial publication the [[binomial name]] was incorrectly printed as ''Alcedo cryzona'' but this was later corrected to ''Alcedo euryzona''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 | orig-date=1830 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 508 | chapter=Martin-pêcheur large bande - ''Alcedo cryzona'' | publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=fr | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465344 }} The 5 volumes were originally issued in 102 parts, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186 }}</ref> The [[Specific name (zoology)|specific epithet]] ''euryzona'' is from the classical Greek ''eurus'' meaning "broad" and ''zōnē'' meaning "band" or "belt".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 | page=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n154 154] }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo euryzona}} {{Wikispecies|Alcedo euryzona}} *[http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1072&m=0 BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] 0jwa308ro559xkuwhrh9yadbut5ls4i 9397843 9397830 2026-06-10T10:44:56Z Kani 670 9397843 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blubenda alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero=Blubenda alciono |dosiero2 = Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309996978.jpeg |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Blubenda alciono''' ''A. euryzona'' |statuso = CR | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Alcedo euryzona'' |volume=2018 |article-number=e.T22726971A125574893 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22726971A125574893.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Alcedo euryzona'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1830) |vikispecio = Alcedo euryzona |komunejo = Alcedo euryzona |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blubenda alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo euryzona'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi estas [[endemio]] de la insulo [[Javo]], [[Indonezio]], laŭ kio ankaŭ ''Jaca blubenda alciono''. Oni supozas, ke ĝi estas tre rara pro homaj premoj kiaj [[habitatodetruo]]. Ties naturaj vivmedioj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, [[mangrovo]]j, kaj riveroj. Oni ĉirkaŭkalkulis ties populacion je nur 50-249 individuoj,<ref>{{Cite journal |last1=Rachmawati |first1=Y |last2=Pramudya |first2=M |last3=Setiawan |first3=A |date=2022-02-01 |title=Distribution of the critically endangered javan blue-banded kingfisher Alcedo euryzona along the Welo River flow in the Petungkriyono forest |journal=IOP Conference Series: Earth and Environmental Science |volume=976 |issue=1 |article-number=012004 |doi=10.1088/1755-1315/976/1/012004 |issn=1755-1307|doi-access=free |bibcode=2022E&ES..976a2004R }}</ref> kaj oni supozas, ke ĝi malpliiĝas.<ref>{{Citation |last=Limparungpatthanakij |first=Wich'yanan |editor-first1=Nicholas D. |editor-last1=Sly |title=Javan Blue-banded Kingfisher (Alcedo euryzona) |date=2022-10-25 |work=Birds of the World |publisher=Cornell Lab of Ornithology|doi=10.2173/bow.bubkin2.01 }}</ref> ==Aspekto== Ĝi estas malgranda, sufiĉe malhela alciono. La masklo estas tre distinga, kun larĝa bluverda bendo trans blanka brusto. La ino estas tre malsama, kun tute oranĝa ventro; distingita de la [[ordinara alciono]] (''A. atthis'') per ĝenerale pli obtuza, pli malhela koloro kaj la manko de brile blank-oranĝa makulo malantaŭ la okulo, ĝia krio estas penetranta simila al tiu de la ordinara alciono. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Java blubenda alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1830. En lia dekomenca publikaĵo la [[dunoma nomo]] estis erare presita kiel ''Alcedo cryzona'' sed tion poste oni korektis al ''Alcedo euryzona''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 | orig-date=1830 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 508 | chapter=Martin-pêcheur large bande - ''Alcedo cryzona'' | publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=fr | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465344 }} 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186 }}</ref> La [[Specia epiteto]] ''euryzona'' devenas el la klasika greka ''eurus'' kun signifo "larĝa" kaj ''zōnē'' kun signifo "bendo" aŭ "zono".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 | page=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n154 154] }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo euryzona}} {{Wikispecies|Alcedo euryzona}} *[http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1072&m=0 BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] mw0owbejb08pqdz9hbvw5777p5z0pft 9397856 9397843 2026-06-10T10:49:24Z Kani 670 9397856 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blubenda alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero=Blubenda alciono |dosiero2 = Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309996978.jpeg |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Blubenda alciono''' ''A. euryzona'' |statuso = CR | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Alcedo euryzona'' |volume=2018 |article-number=e.T22726971A125574893 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22726971A125574893.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Alcedo euryzona'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1830) |vikispecio = Alcedo euryzona |komunejo = Alcedo euryzona |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blubenda alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo euryzona'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi estas [[endemio]] de la insulo [[Javo]], [[Indonezio]], laŭ kio ankaŭ ''Java blubenda alciono''. Oni supozas, ke ĝi estas tre rara pro homaj premoj kiaj [[habitatodetruo]]. Ties naturaj vivmedioj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, [[mangrovo]]j, kaj riveroj. Oni ĉirkaŭkalkulis ties populacion je nur 50-249 individuoj,<ref>{{Cite journal |last1=Rachmawati |first1=Y |last2=Pramudya |first2=M |last3=Setiawan |first3=A |date=2022-02-01 |title=Distribution of the critically endangered javan blue-banded kingfisher Alcedo euryzona along the Welo River flow in the Petungkriyono forest |journal=IOP Conference Series: Earth and Environmental Science |volume=976 |issue=1 |article-number=012004 |doi=10.1088/1755-1315/976/1/012004 |issn=1755-1307|doi-access=free |bibcode=2022E&ES..976a2004R }}</ref> kaj oni supozas, ke ĝi malpliiĝas.<ref>{{Citation |last=Limparungpatthanakij |first=Wich'yanan |editor-first1=Nicholas D. |editor-last1=Sly |title=Javan Blue-banded Kingfisher (Alcedo euryzona) |date=2022-10-25 |work=Birds of the World |publisher=Cornell Lab of Ornithology|doi=10.2173/bow.bubkin2.01 }}</ref> ==Aspekto== Ĝi estas malgranda, sufiĉe malhela alciono. La masklo estas tre distinga, kun larĝa bluverda bendo trans blanka brusto. La ino estas tre malsama, kun tute oranĝa ventro; distingita de la [[ordinara alciono]] (''A. atthis'') per ĝenerale pli obtuza, pli malhela koloro kaj la manko de brile blank-oranĝa makulo malantaŭ la okulo, ĝia krio estas penetranta simila al tiu de la ordinara alciono. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Java blubenda alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1830. En lia dekomenca publikaĵo la [[dunoma nomo]] estis erare presita kiel ''Alcedo cryzona'' sed tion poste oni korektis al ''Alcedo euryzona''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 | orig-date=1830 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 508 | chapter=Martin-pêcheur large bande - ''Alcedo cryzona'' | publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=fr | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465344 }} 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186 }}</ref> La [[Specia epiteto]] ''euryzona'' devenas el la klasika greka ''eurus'' kun signifo "larĝa" kaj ''zōnē'' kun signifo "bendo" aŭ "zono".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 | page=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n154 154] }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo euryzona}} {{Wikispecies|Alcedo euryzona}} *[http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1072&m=0 BirdLife Species Factsheet.] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] sto5img2lqbb7ikffrxp5ss420iunv7 0 946381 9397832 2026-06-10T10:39:50Z Kani 670 Alidirektigis al [[Blubenda alciono]] 9397832 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Blubenda alciono]] 97tvc1n9728fvpzuybpd6mbl0hx3izx 0 946382 9397861 2026-06-10T10:56:16Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Malajzia alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo-peninsulae.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Malajzia alciono''' ''A. peninsulae'' |st..." 9397861 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Malajzia alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo-peninsulae.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Malajzia alciono''' ''A. peninsulae'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Alcedo peninsulae'' |volume=2022 |article-number=e.T22726979A216225846 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22726979A216225846.en |access-date=9a de Julio 2024}}</ref> |dunomo = ''Alcedo peninsulae'' |dunomo aŭtoritato = (Laubmann, 1941) |vikispecio = Alcedo peninsulae |komunejo = Alcedo peninsulae |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Malajzia alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Malajzia blubenda alciono'' (''Alcedo peninsulae'', laŭ kio ankaŭ ''Duoninsula alciono'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝiaj naturaj vivmedioj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[mangrovo]]j, kaj riveroj. Ĝi troviĝas en [[Birmo]], la [[Malajzia Duoninsulo]], [[Sumatro]], kaj [[Borneo]].<ref name=":0">{{Cite journal |last=Limparungpatthanakij |first=Wich'yanan |editor-first1=Nicholas D. |editor-last1=Sly |date=2022 |title=Malaysian Blue-banded Kingfisher (''Alcedo peninsulae'') |version=1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/bubkin1/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.bubkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Aspekto == It is a small-sized bird at 20&nbsp;cm on average, but comparatively larger than other species of the kingfisher in similar regions, with a relatively long bill and a short tail. The bird is 17–20.5&nbsp;cm in length with the bill measuring 45.0–50.8&nbsp;mm and the [[Tarsus (skeleton)|tarsus]] 11.9–13.7&nbsp;mm.<ref name=":0" /> === Plumaro === Adults of this species can be identified by their white throat and a white patch on the neck that connects to a narrow collar of reddish-brown feathers at the back. Their crown, wings, and upper tail feathers are bluish-black and often have small speckles of bright blue or a light brownish yellow on the crown and shoulder feathers. The tail is 35–40&nbsp;mm, and the wings are 79–92&nbsp;mm. The back feathers are silvery-blue, which stands out from the rest of their upper body. The juvenile [[plumage]] of the Malaysian Blue-banded Kingfisher is similar to the adult, but duller in color.<ref name=":0" /> === Seksa dimorfismo === This species shows [[sexual dimorphism]], with males having a variable broad blue band across their chest on a white underbelly, whereas females have dull reddish-brown underparts and lack the distinctive breast band of the males. Both typically have a brighter blue patch of feathers on their cheeks compared to the crown, however, females may have some reddish feathers mixed in. Additionally, females tend to have more extensive reddish areas around their eyes and a less vibrant, more brownish hue to their wings and head feathers.<ref name=":0" /> === Similaj specioj === The female shares the traits of reddish-brown underparts and a bright white neck mark with the smaller and more brightly-colored [[common kingfisher]] (Alcedo atthis) and the [[blue-eared kingfisher]] (Alcedo meninting). The Malaysian blue-banded kingfisher, however, has much more contrast than those two species, with a bright pale blue back against its darker upperparts.<ref name=":0" /> == Distribuado kaj habitato == This bird is mainly found in [[Peninsular Malaysia]] and Borneo, specifically the Greater [[Sundaland|Sundas]] area. The birds may also be found in areas including [[Thailand]], [[Brunei]], [[Sumatra]], and [[Myanmar]].<ref name=IUCN/> This bird can be seen near water and low to ground or in [[swamp]]s. Typically the bird resides near [[stream]]s and [[river]]s within the forest. The bird dwells in evergreens, back-[[mangrove]]s and other local trees. While predominantly found in [[Upland and lowland|lowlands]], sightings have been recorded at elevations of up to 900 meters in [[Peninsular Malaysia]] and 1,400 meters in [[Borneo]].<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> == Kutimaro == This species is described as behaving in a shy and secretive manner. The bird is often observed moving from one perch to another. Its flight is described as quick and direct, often flying low over the water's surface. It is a primarily solitary bird but has also been observed to spend time in pairs. This bird sleeps with its head tucked in, usually on a small branch.<ref name=":0" /> === Manĝado === Its diet consists mainly of fish, which is known as a [[piscivore]] diet.<ref name=":0" /> This bird specifically is known to eat [[Rasbora]] fish and [[shrimp]], but also eats [[crustacean]]s, [[insect]]s, [[larva]]e, and [[lizard]]s. The bird hunts for fish on rocks and low branches.<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> It then dives into the water and swallows the animal whole.<ref name=":0" /> === Reproduktado === Breeding activities for this species typically occur between January and March, although the breeding season can extend from January to mid-August. [[Nest]]s are often situated along [[stream banks]] in forests, with some instances of nest excavation into stream banks. The eggs, typically ranging from 3-5 per [[offspring|brood]], are white in color.<ref name=":0" /> == Minacoj == The [[Population (biology)|population]] of Malaysian blue-banded kingfishers is declining due to [[habitat]] loss caused by extensive [[logging]], uncontrolled fires, and urban and commercial development. Deforestation for oil, palm, and rubber [[plantation]]s has further reduced their habitat. Additionally, [[Parasitism|parasites]] and [[disease]]s pose threats to their survival.<ref name=IUCN/> == Statuso kaj konservado == The Malaysian blue-banded kingfisher is classified as [[Near-threatened species|Near Threatened]] by the International Union for Conservation of Nature (IUCN), indicating that its population faces significant risks of decline and potential [[extinction]] if current trends continue.<ref name=IUCN/> === Konservado === The primary threat to the species is due to the escalating rate of [[deforestation]] within its habitat. Research conducted by the [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] has revealed a concerning 20–23% reduction in forested areas, directly impacting the bird's population dynamics. Given its reliance on forest ecosystems, with the consistently growing deforestation rates, it is projected that these birds' populations will decline simultaneously.<ref name=IUCN/> [[Wildfire|Forest fires]] in eastern Borneo pose a significant threat, driving out the birds from their natural habitats. To combat these threats, [[Conservation biology|Conservation]] efforts are being made. The species is protected by laws in Malaysia, Indonesia, and Thailand. Conservation actions include surveys and research initiatives to better understand population dynamics. Management strategies are being developed to reduce the impacts of deforestation and forest fires, while advocacy efforts argue for better protection of areas where the species lives.<ref name=IUCN/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo peninsulae}} {{Wikispecies|Alcedo peninsulae}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] [[Kategorio:Birdoj de Sudorienta Azio]] ph0ednd1eta9yb2hnphhjbun76z3bmy 9397864 9397861 2026-06-10T11:05:20Z Kani 670 9397864 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Malajzia alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo-peninsulae.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Malajzia alciono''' ''A. peninsulae'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Alcedo peninsulae'' |volume=2022 |article-number=e.T22726979A216225846 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22726979A216225846.en |access-date=9a de Julio 2024}}</ref> |dunomo = ''Alcedo peninsulae'' |dunomo aŭtoritato = (Laubmann, 1941) |vikispecio = Alcedo peninsulae |komunejo = Alcedo peninsulae |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Malajzia alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Malajzia blubenda alciono'' (''Alcedo peninsulae'', laŭ kio ankaŭ ''Duoninsula alciono'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝiaj naturaj vivmedioj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[mangrovo]]j, kaj riveroj. Ĝi troviĝas en [[Birmo]], la [[Malajzia Duoninsulo]], [[Sumatro]], kaj [[Borneo]].<ref name=":0">{{Cite journal |last=Limparungpatthanakij |first=Wich'yanan |editor-first1=Nicholas D. |editor-last1=Sly |date=2022 |title=Malaysian Blue-banded Kingfisher (''Alcedo peninsulae'') |version=1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/bubkin1/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.bubkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Aspekto == Ĝi estas malgranda birdo, averaĝe 20 cm longa, sed kompare pli granda ol aliaj specioj de alciono en similaj regionoj, kun relative longa beko kaj mallonga vosto. La birdo longas 17–20,5 cm, la beko estas 45,0–50,8 mm kaj la tarso 11,9–13,7 mm.<ref name=":0" /> === Plumaro === Plenkreskuloj de ĉi tiu specio povas esti identigitaj per sia blankaj gorĝo kaj kolmakulo, kiu konektiĝas al mallarĝa kolumo el ruĝecbrunaj plumoj ĉe la dorso. Ilia krono, flugiloj kaj supraj vostoplumoj estas bluetnigraj kaj ofte havas malgrandajn makulojn de helblua aŭ helbrunetflava sur la krono kaj ŝultroplumoj. La vosto estas 35–40 mm, kaj la flugiloj estas 79–92 mm. La dorsplumoj estas arĝentbluaj, kio elstaras de la cetero de ilia supra korpo. La junula plumaro de la Malajzia alciono estas simila al tiu de plenkreskulo, sed pli senkolora.<ref name=":0" /> === Seksa dimorfismo === Ĉi tiu specio montras [[Seksa dimorfismo|seksan dimorfismon]], ĉar maskloj havas varian larĝan bluan bendon trans sia brusto sur blanka ventro, dum inoj havas obtuze ruĝecbrunajn subpartojn kaj ne havas la distingan brustobendon de la maskloj. Ambaŭ tipe havas pli brilbluan makulon de plumoj sur siaj vangoj kompare kun la krono, tamen inoj povas havi kelkajn ruĝecajn plumojn mikse. Krome, inoj tendencas havi pli vastajn ruĝecajn areojn ĉirkaŭ siaj okuloj kaj malpli viglan, pli brunetan nuancon al siaj flugiloj kaj kapoplumoj.<ref name=":0" /> === Similaj specioj === La ino kunhavas la trajtojn de ruĝecbrunaj subpartoj kaj brilblanka kolmarko kun la pli malgranda kaj pli helkolora [[ordinara alciono]] (''Alcedo atthis'') kaj la [[bluorela alciono]] (''Alcedo meninting''). La malajzia alciono, tamen, havas multe pli da kontrasto ol tiuj du specioj, kun brile palblua dorso kontraŭ siaj pli malhelaj supraj partoj.<ref name=":0" /> == Distribuado kaj habitato == Tiu ĉi birdo troviĝas ĉefe en [[Duoninsula Malajzio]] kaj [[Borneo]], specife en la regiono de Granda [[Sunda Lando]]. La birdoj troveblas ankaŭ en regionoj kiel [[Tajlando]], [[Brunejo]], [[Sumatro]] kaj [[Birmo]].<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Alcedo peninsulae'' |volume=2022 |article-number=e.T22726979A216225846 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22726979A216225846.en |access-date=9a de Julio 2024}}</ref> Ĉi tiu birdo videblas proksime al akvo kaj malalte surtere aŭ en [[marĉo]]j. Tipe la birdo loĝas proksime al riveretoj kaj riveroj ene de la arbaro. La birdo loĝas en ĉiamverdaj arboj, mangrovoj kaj aliaj lokaj arboj. Kvankam ĝi ĉefe troviĝas en malaltaj teroj, oni registris ekvidojn je altitudoj ĝis 900 metroj en Duoninsula Malajzio kaj 1 400 metroj en Borneo.<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> == Kutimaro == This species is described as behaving in a shy and secretive manner. The bird is often observed moving from one perch to another. Its flight is described as quick and direct, often flying low over the water's surface. It is a primarily solitary bird but has also been observed to spend time in pairs. This bird sleeps with its head tucked in, usually on a small branch.<ref name=":0" /> === Manĝado === Its diet consists mainly of fish, which is known as a [[piscivore]] diet.<ref name=":0" /> This bird specifically is known to eat [[Rasbora]] fish and [[shrimp]], but also eats [[crustacean]]s, [[insect]]s, [[larva]]e, and [[lizard]]s. The bird hunts for fish on rocks and low branches.<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> It then dives into the water and swallows the animal whole.<ref name=":0" /> === Reproduktado === Breeding activities for this species typically occur between January and March, although the breeding season can extend from January to mid-August. [[Nest]]s are often situated along [[stream banks]] in forests, with some instances of nest excavation into stream banks. The eggs, typically ranging from 3-5 per [[offspring|brood]], are white in color.<ref name=":0" /> == Minacoj == The [[Population (biology)|population]] of Malaysian blue-banded kingfishers is declining due to [[habitat]] loss caused by extensive [[logging]], uncontrolled fires, and urban and commercial development. Deforestation for oil, palm, and rubber [[plantation]]s has further reduced their habitat. Additionally, [[Parasitism|parasites]] and [[disease]]s pose threats to their survival.<ref name=IUCN/> == Statuso kaj konservado == The Malaysian blue-banded kingfisher is classified as [[Near-threatened species|Near Threatened]] by the International Union for Conservation of Nature (IUCN), indicating that its population faces significant risks of decline and potential [[extinction]] if current trends continue.<ref name=IUCN/> === Konservado === The primary threat to the species is due to the escalating rate of [[deforestation]] within its habitat. Research conducted by the [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]] has revealed a concerning 20–23% reduction in forested areas, directly impacting the bird's population dynamics. Given its reliance on forest ecosystems, with the consistently growing deforestation rates, it is projected that these birds' populations will decline simultaneously.<ref name=IUCN/> [[Wildfire|Forest fires]] in eastern Borneo pose a significant threat, driving out the birds from their natural habitats. To combat these threats, [[Conservation biology|Conservation]] efforts are being made. The species is protected by laws in Malaysia, Indonesia, and Thailand. Conservation actions include surveys and research initiatives to better understand population dynamics. Management strategies are being developed to reduce the impacts of deforestation and forest fires, while advocacy efforts argue for better protection of areas where the species lives.<ref name=IUCN/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo peninsulae}} {{Wikispecies|Alcedo peninsulae}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] [[Kategorio:Birdoj de Sudorienta Azio]] kbj31fdr1t1c0jvonlj9zo2nv355ffc 9397871 9397864 2026-06-10T11:19:40Z Kani 670 9397871 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Malajzia alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo-peninsulae.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Malajzia alciono''' ''A. peninsulae'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Alcedo peninsulae'' |volume=2022 |article-number=e.T22726979A216225846 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22726979A216225846.en |access-date=9a de Julio 2024}}</ref> |dunomo = ''Alcedo peninsulae'' |dunomo aŭtoritato = (Laubmann, 1941) |vikispecio = Alcedo peninsulae |komunejo = Alcedo peninsulae |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Malajzia alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Malajzia blubenda alciono'' (''Alcedo peninsulae'', laŭ kio ankaŭ ''Duoninsula alciono'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝiaj naturaj vivmedioj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[mangrovo]]j, kaj riveroj. Ĝi troviĝas en [[Birmo]], la [[Malajzia Duoninsulo]], [[Sumatro]], kaj [[Borneo]].<ref name=":0">{{Cite journal |last=Limparungpatthanakij |first=Wich'yanan |editor-first1=Nicholas D. |editor-last1=Sly |date=2022 |title=Malaysian Blue-banded Kingfisher (''Alcedo peninsulae'') |version=1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/bubkin1/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.bubkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Aspekto == Ĝi estas malgranda birdo, averaĝe 20 cm longa, sed kompare pli granda ol aliaj specioj de alciono en similaj regionoj, kun relative longa beko kaj mallonga vosto. La birdo longas 17–20,5 cm, la beko estas 45,0–50,8 mm kaj la tarso 11,9–13,7 mm.<ref name=":0" /> === Plumaro === Plenkreskuloj de ĉi tiu specio povas esti identigitaj per sia blankaj gorĝo kaj kolmakulo, kiu konektiĝas al mallarĝa kolumo el ruĝecbrunaj plumoj ĉe la dorso. Ilia krono, flugiloj kaj supraj vostoplumoj estas bluetnigraj kaj ofte havas malgrandajn makulojn de helblua aŭ helbrunetflava sur la krono kaj ŝultroplumoj. La vosto estas 35–40 mm, kaj la flugiloj estas 79–92 mm. La dorsplumoj estas arĝentbluaj, kio elstaras de la cetero de ilia supra korpo. La junula plumaro de la Malajzia alciono estas simila al tiu de plenkreskulo, sed pli senkolora.<ref name=":0" /> === Seksa dimorfismo === Ĉi tiu specio montras [[Seksa dimorfismo|seksan dimorfismon]], ĉar maskloj havas varian larĝan bluan bendon trans sia brusto sur blanka ventro, dum inoj havas obtuze ruĝecbrunajn subpartojn kaj ne havas la distingan brustobendon de la maskloj. Ambaŭ tipe havas pli brilbluan makulon de plumoj sur siaj vangoj kompare kun la krono, tamen inoj povas havi kelkajn ruĝecajn plumojn mikse. Krome, inoj tendencas havi pli vastajn ruĝecajn areojn ĉirkaŭ siaj okuloj kaj malpli viglan, pli brunetan nuancon al siaj flugiloj kaj kapoplumoj.<ref name=":0" /> === Similaj specioj === La ino kunhavas la trajtojn de ruĝecbrunaj subpartoj kaj brilblanka kolmarko kun la pli malgranda kaj pli helkolora [[ordinara alciono]] (''Alcedo atthis'') kaj la [[bluorela alciono]] (''Alcedo meninting''). La malajzia alciono, tamen, havas multe pli da kontrasto ol tiuj du specioj, kun brile palblua dorso kontraŭ siaj pli malhelaj supraj partoj.<ref name=":0" /> == Distribuado kaj habitato == Tiu ĉi birdo troviĝas ĉefe en [[Duoninsula Malajzio]] kaj [[Borneo]], specife en la regiono de Granda [[Sunda Lando]]. La birdoj troveblas ankaŭ en regionoj kiel [[Tajlando]], [[Brunejo]], [[Sumatro]] kaj [[Birmo]].<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Alcedo peninsulae'' |volume=2022 |article-number=e.T22726979A216225846 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22726979A216225846.en |access-date=9a de Julio 2024}}</ref> Ĉi tiu birdo videblas proksime al akvo kaj malalte surtere aŭ en [[marĉo]]j. Tipe la birdo loĝas proksime al riveretoj kaj riveroj ene de la arbaro. La birdo loĝas en ĉiamverdaj arboj, mangrovoj kaj aliaj lokaj arboj. Kvankam ĝi ĉefe troviĝas en malaltaj teroj, oni registris ekvidojn je altitudoj ĝis 900 metroj en Duoninsula Malajzio kaj 1 400 metroj en Borneo.<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> == Kutimaro == Ĉi tiu specio estas priskribita kiel de konduto timema kaj sekretema. La birdo ofte estas observata moviĝanta de unu ripozejo al alia. Ĝia flugo estas priskribita kiel rapida kaj rekta, ofte flugante malalte super la akvosurfaco. Ĝi estas ĉefe soleca birdo, sed ankaŭ oni observis ĝin pasigi tempon en paroj. Ĉi tiu birdo dormas kun la kapo enmetita, kutime sur malgranda branĉo.<ref name=":0" /> === Manĝado === Ĝia dieto konsistas ĉefe el [[fiŝoj]], kio estas konata kiel fiŝmanĝanta dieto.<ref name=":0" /> Ĉi tiu birdo specife manĝas ''Rasbora''-fiŝojn kaj [[salikoko]]jn, sed ankaŭ manĝas krustacojn, insektojn, larvojn kaj lacertojn. La birdo gvatas fiŝojn el rokoj kaj malaltaj branĉoj.<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> Ĝi poste plonĝas en la akvon kaj englutas la beston tutan.<ref name=":0" /> === Reproduktado === [[Reproduktado]] de ĉi tiu specio tipe okazas inter januaro kaj marto, kvankam la [[reprodukta sezono]] povas daŭri de januaro ĝis mez-aŭgusto. Nestoj ofte situas laŭlonge de riverbordoj en arbaroj, kun kelkaj kazoj de nesta elfosado rekte en riverbordojn. La ovoj, tipe variante de 3-5 por idaro, estas blankaj.<ref name=":0" /> == Minacoj == La populacio de malajziaj alcionoj malpliiĝas pro [[habitatperdo]] kaŭzita de ampleksa [[arbodehakado]], senbridaj incendioj, kaj urba kaj komerca disvolviĝo. [[Senarbarigo]] por plantejoj de oleo, palmo kaj kaŭĉuko plue reduktis ilian vivejon. Krome, parazitoj kaj malsanoj minacas ilian supervivon.<ref name=IUCN/> == Statuso kaj konservado == La malajzia alciono estas klasifikita kiel [[Preskaŭ Minacata]] fare de la [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] (IUCN), indikante ke ĝia populacio alfrontas signifajn riskojn de malkresko kaj ebla [[formorto]] se nunaj tendencoj daŭros.<ref name=IUCN/> === Konservado === La ĉefa minaco al la specio ŝuldiĝas al la kreskanta rapideco de [[senarbarigo]] ene de ĝia vivejo. Esploro farita de la [[IUCN]] rivelis maltrankviligan 20-23%-an redukton en arbarkovritaj areoj, rekte influante la populaciajn dinamikojn de la birdo. Konsiderante ĝian dependecon de arbaraj ekosistemoj, kun la konstante kreskantaj senarbarigaj rapidecoj, oni projekcias, ke la populacioj de ĉi tiuj birdoj samtempe malpliiĝos.<ref name=IUCN/> [[Arbara incendio|Arbaraj incendioj]] en orienta Borneo prezentas signifan minacon, forpelante la birdojn el iliaj naturaj vivejoj. Por kontraŭbatali ĉi tiujn minacojn, oni faras konservadajn klopodojn. La specio estas protektata per leĝoj en [[Malajzio]], [[Indonezio]] kaj [[Tajlando]]. Konservadaj agoj inkluzivas enketojn kaj esplorajn iniciatojn por pli bone kompreni la populaciajn dinamikojn. Oni disvolvas administradajn strategiojn por redukti la efikojn de senarbarigo kaj arbaraj incendioj, dum lobiadaj klopodoj argumentas por pli bona protekto de areoj kie la specio vivas.<ref name=IUCN/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo peninsulae}} {{Wikispecies|Alcedo peninsulae}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] [[Kategorio:Birdoj de Sudorienta Azio]] pj41vck2frgrggzwhrzli3rqd9rzsrg 9397872 9397871 2026-06-10T11:20:09Z Kani 670 /* Eksteraj ligiloj */ 9397872 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Malajzia alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo-peninsulae.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Malajzia alciono''' ''A. peninsulae'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Alcedo peninsulae'' |volume=2022 |article-number=e.T22726979A216225846 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22726979A216225846.en |access-date=9a de Julio 2024}}</ref> |dunomo = ''Alcedo peninsulae'' |dunomo aŭtoritato = (Laubmann, 1941) |vikispecio = Alcedo peninsulae |komunejo = Alcedo peninsulae |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Malajzia alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Malajzia blubenda alciono'' (''Alcedo peninsulae'', laŭ kio ankaŭ ''Duoninsula alciono'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝiaj naturaj vivmedioj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[mangrovo]]j, kaj riveroj. Ĝi troviĝas en [[Birmo]], la [[Malajzia Duoninsulo]], [[Sumatro]], kaj [[Borneo]].<ref name=":0">{{Cite journal |last=Limparungpatthanakij |first=Wich'yanan |editor-first1=Nicholas D. |editor-last1=Sly |date=2022 |title=Malaysian Blue-banded Kingfisher (''Alcedo peninsulae'') |version=1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/bubkin1/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.bubkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Aspekto == Ĝi estas malgranda birdo, averaĝe 20 cm longa, sed kompare pli granda ol aliaj specioj de alciono en similaj regionoj, kun relative longa beko kaj mallonga vosto. La birdo longas 17–20,5 cm, la beko estas 45,0–50,8 mm kaj la tarso 11,9–13,7 mm.<ref name=":0" /> === Plumaro === Plenkreskuloj de ĉi tiu specio povas esti identigitaj per sia blankaj gorĝo kaj kolmakulo, kiu konektiĝas al mallarĝa kolumo el ruĝecbrunaj plumoj ĉe la dorso. Ilia krono, flugiloj kaj supraj vostoplumoj estas bluetnigraj kaj ofte havas malgrandajn makulojn de helblua aŭ helbrunetflava sur la krono kaj ŝultroplumoj. La vosto estas 35–40 mm, kaj la flugiloj estas 79–92 mm. La dorsplumoj estas arĝentbluaj, kio elstaras de la cetero de ilia supra korpo. La junula plumaro de la Malajzia alciono estas simila al tiu de plenkreskulo, sed pli senkolora.<ref name=":0" /> === Seksa dimorfismo === Ĉi tiu specio montras [[Seksa dimorfismo|seksan dimorfismon]], ĉar maskloj havas varian larĝan bluan bendon trans sia brusto sur blanka ventro, dum inoj havas obtuze ruĝecbrunajn subpartojn kaj ne havas la distingan brustobendon de la maskloj. Ambaŭ tipe havas pli brilbluan makulon de plumoj sur siaj vangoj kompare kun la krono, tamen inoj povas havi kelkajn ruĝecajn plumojn mikse. Krome, inoj tendencas havi pli vastajn ruĝecajn areojn ĉirkaŭ siaj okuloj kaj malpli viglan, pli brunetan nuancon al siaj flugiloj kaj kapoplumoj.<ref name=":0" /> === Similaj specioj === La ino kunhavas la trajtojn de ruĝecbrunaj subpartoj kaj brilblanka kolmarko kun la pli malgranda kaj pli helkolora [[ordinara alciono]] (''Alcedo atthis'') kaj la [[bluorela alciono]] (''Alcedo meninting''). La malajzia alciono, tamen, havas multe pli da kontrasto ol tiuj du specioj, kun brile palblua dorso kontraŭ siaj pli malhelaj supraj partoj.<ref name=":0" /> == Distribuado kaj habitato == Tiu ĉi birdo troviĝas ĉefe en [[Duoninsula Malajzio]] kaj [[Borneo]], specife en la regiono de Granda [[Sunda Lando]]. La birdoj troveblas ankaŭ en regionoj kiel [[Tajlando]], [[Brunejo]], [[Sumatro]] kaj [[Birmo]].<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Alcedo peninsulae'' |volume=2022 |article-number=e.T22726979A216225846 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22726979A216225846.en |access-date=9a de Julio 2024}}</ref> Ĉi tiu birdo videblas proksime al akvo kaj malalte surtere aŭ en [[marĉo]]j. Tipe la birdo loĝas proksime al riveretoj kaj riveroj ene de la arbaro. La birdo loĝas en ĉiamverdaj arboj, mangrovoj kaj aliaj lokaj arboj. Kvankam ĝi ĉefe troviĝas en malaltaj teroj, oni registris ekvidojn je altitudoj ĝis 900 metroj en Duoninsula Malajzio kaj 1 400 metroj en Borneo.<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> == Kutimaro == Ĉi tiu specio estas priskribita kiel de konduto timema kaj sekretema. La birdo ofte estas observata moviĝanta de unu ripozejo al alia. Ĝia flugo estas priskribita kiel rapida kaj rekta, ofte flugante malalte super la akvosurfaco. Ĝi estas ĉefe soleca birdo, sed ankaŭ oni observis ĝin pasigi tempon en paroj. Ĉi tiu birdo dormas kun la kapo enmetita, kutime sur malgranda branĉo.<ref name=":0" /> === Manĝado === Ĝia dieto konsistas ĉefe el [[fiŝoj]], kio estas konata kiel fiŝmanĝanta dieto.<ref name=":0" /> Ĉi tiu birdo specife manĝas ''Rasbora''-fiŝojn kaj [[salikoko]]jn, sed ankaŭ manĝas krustacojn, insektojn, larvojn kaj lacertojn. La birdo gvatas fiŝojn el rokoj kaj malaltaj branĉoj.<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> Ĝi poste plonĝas en la akvon kaj englutas la beston tutan.<ref name=":0" /> === Reproduktado === [[Reproduktado]] de ĉi tiu specio tipe okazas inter januaro kaj marto, kvankam la [[reprodukta sezono]] povas daŭri de januaro ĝis mez-aŭgusto. Nestoj ofte situas laŭlonge de riverbordoj en arbaroj, kun kelkaj kazoj de nesta elfosado rekte en riverbordojn. La ovoj, tipe variante de 3-5 por idaro, estas blankaj.<ref name=":0" /> == Minacoj == La populacio de malajziaj alcionoj malpliiĝas pro [[habitatperdo]] kaŭzita de ampleksa [[arbodehakado]], senbridaj incendioj, kaj urba kaj komerca disvolviĝo. [[Senarbarigo]] por plantejoj de oleo, palmo kaj kaŭĉuko plue reduktis ilian vivejon. Krome, parazitoj kaj malsanoj minacas ilian supervivon.<ref name=IUCN/> == Statuso kaj konservado == La malajzia alciono estas klasifikita kiel [[Preskaŭ Minacata]] fare de la [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] (IUCN), indikante ke ĝia populacio alfrontas signifajn riskojn de malkresko kaj ebla [[formorto]] se nunaj tendencoj daŭros.<ref name=IUCN/> === Konservado === La ĉefa minaco al la specio ŝuldiĝas al la kreskanta rapideco de [[senarbarigo]] ene de ĝia vivejo. Esploro farita de la [[IUCN]] rivelis maltrankviligan 20-23%-an redukton en arbarkovritaj areoj, rekte influante la populaciajn dinamikojn de la birdo. Konsiderante ĝian dependecon de arbaraj ekosistemoj, kun la konstante kreskantaj senarbarigaj rapidecoj, oni projekcias, ke la populacioj de ĉi tiuj birdoj samtempe malpliiĝos.<ref name=IUCN/> [[Arbara incendio|Arbaraj incendioj]] en orienta Borneo prezentas signifan minacon, forpelante la birdojn el iliaj naturaj vivejoj. Por kontraŭbatali ĉi tiujn minacojn, oni faras konservadajn klopodojn. La specio estas protektata per leĝoj en [[Malajzio]], [[Indonezio]] kaj [[Tajlando]]. Konservadaj agoj inkluzivas enketojn kaj esplorajn iniciatojn por pli bone kompreni la populaciajn dinamikojn. Oni disvolvas administradajn strategiojn por redukti la efikojn de senarbarigo kaj arbaraj incendioj, dum lobiadaj klopodoj argumentas por pli bona protekto de areoj kie la specio vivas.<ref name=IUCN/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo peninsulae}} {{Wikispecies|Alcedo peninsulae}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] [[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]] ca21uo25wkqc2it5eckpyg8u2gaxj3f 9397873 9397872 2026-06-10T11:25:50Z Kani 670 9397873 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Malajzia alciono |koloro = pink |dosiero = Alcedo-peninsulae.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Malajzia alciono''' ''A. peninsulae'' |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Alcedo peninsulae'' |volume=2022 |article-number=e.T22726979A216225846 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22726979A216225846.en |access-date=9a de Julio 2024}}</ref> |dunomo = ''Alcedo peninsulae'' |dunomo aŭtoritato = (Laubmann, 1941) |vikispecio = Alcedo peninsulae |komunejo = Alcedo peninsulae |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Malajzia alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Malajzia blubenda alciono'' (''Alcedo peninsulae'', laŭ kio ankaŭ ''Duoninsula alciono'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝiaj naturaj vivmedioj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[mangrovo]]j, kaj riveroj. Ĝi troviĝas en [[Birmo]], la [[Malajzia Duoninsulo]], [[Sumatro]], kaj [[Borneo]].<ref name=":0">{{Cite journal |last=Limparungpatthanakij |first=Wich'yanan |editor-first1=Nicholas D. |editor-last1=Sly |date=2022 |title=Malaysian Blue-banded Kingfisher (''Alcedo peninsulae'') |version=1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/bubkin1/cur/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.bubkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Aspekto == Ĝi estas malgranda birdo, averaĝe 20 cm longa, sed kompare pli granda ol aliaj specioj de alciono en similaj regionoj, kun relative longa beko kaj mallonga vosto. La birdo longas 17–20,5 cm, la beko estas 45,0–50,8 mm kaj la tarso 11,9–13,7 mm.<ref name=":0" /> === Plumaro === Plenkreskuloj de ĉi tiu specio povas esti identigitaj per sia blankaj gorĝo kaj kolmakulo, kiu konektiĝas al mallarĝa kolumo el ruĝecbrunaj plumoj ĉe la dorso. Ilia krono, flugiloj kaj supraj vostoplumoj estas bluetnigraj kaj ofte havas malgrandajn makulojn de helblua aŭ helbrunetflava sur la krono kaj ŝultroplumoj. La vosto estas 35–40 mm, kaj la flugiloj estas 79–92 mm. La dorsplumoj estas arĝentbluaj, kio elstaras de la cetero de ilia supra korpo. La junula plumaro de la Malajzia alciono estas simila al tiu de plenkreskulo, sed pli senkolora.<ref name=":0" /> === Seksa dimorfismo === Ĉi tiu specio montras [[Seksa dimorfismo|seksan dimorfismon]], ĉar maskloj havas varian larĝan bluan bendon trans sia brusto sur blanka ventro, dum inoj havas obtuze ruĝecbrunajn subpartojn kaj ne havas la distingan brustobendon de la maskloj. Ambaŭ tipe havas pli brilbluan makulon de plumoj sur siaj vangoj kompare kun la krono, tamen inoj povas havi kelkajn ruĝecajn plumojn mikse. Krome, inoj tendencas havi pli vastajn ruĝecajn areojn ĉirkaŭ siaj okuloj kaj malpli viglan, pli brunetan nuancon al siaj flugiloj kaj kapoplumoj.<ref name=":0" /> === Similaj specioj === La ino kunhavas la trajtojn de ruĝecbrunaj subpartoj kaj brilblanka kolmarko kun la pli malgranda kaj pli helkolora [[ordinara alciono]] (''Alcedo atthis'') kaj la [[bluorela alciono]] (''Alcedo meninting''). La malajzia alciono, tamen, havas multe pli da kontrasto ol tiuj du specioj, kun brile palblua dorso kontraŭ siaj pli malhelaj supraj partoj.<ref name=":0" /> == Distribuado kaj habitato == Tiu ĉi birdo troviĝas ĉefe en [[Duoninsula Malajzio]] kaj [[Borneo]], specife en la regiono de Granda [[Sunda Lando]]. La birdoj troveblas ankaŭ en regionoj kiel [[Tajlando]], [[Brunejo]], [[Sumatro]] kaj [[Birmo]].<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2022 |title=''Alcedo peninsulae'' |volume=2022 |article-number=e.T22726979A216225846 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-2.RLTS.T22726979A216225846.en |access-date=9a de Julio 2024}}</ref> Ĉi tiu birdo videblas proksime al akvo kaj malalte surtere aŭ en [[marĉo]]j. Tipe la birdo loĝas proksime al riveretoj kaj riveroj ene de la arbaro. La birdo loĝas en ĉiamverdaj arboj, mangrovoj kaj aliaj lokaj arboj. Kvankam ĝi ĉefe troviĝas en malaltaj teroj, oni registris ekvidojn je altitudoj ĝis 900 metroj en Duoninsula Malajzio kaj 1 400 metroj en Borneo.<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> == Kutimaro == Ĉi tiu specio estas priskribita kiel de konduto timema kaj sekretema. La birdo ofte estas observata moviĝanta de unu ripozejo al alia. Ĝia flugo estas priskribita kiel rapida kaj rekta, ofte flugante malalte super la akvosurfaco. Ĝi estas ĉefe soleca birdo, sed ankaŭ oni observis ĝin pasigi tempon en paroj. Ĉi tiu birdo dormas kun la kapo enmetita, kutime sur malgranda branĉo.<ref name=":0" /> === Manĝado === Ĝia dieto konsistas ĉefe el [[fiŝoj]], kio estas konata kiel fiŝmanĝanta dieto.<ref name=":0" /> Ĉi tiu birdo specife manĝas ''Rasbora''-fiŝojn kaj [[salikoko]]jn, sed ankaŭ manĝas krustacojn, insektojn, larvojn kaj lacertojn. La birdo gvatas fiŝojn el rokoj kaj malaltaj branĉoj.<ref name=":0" /><ref name=IUCN/> Ĝi poste plonĝas en la akvon kaj englutas la beston tutan.<ref name=":0" /> === Reproduktado === [[Reproduktado]] de ĉi tiu specio tipe okazas inter januaro kaj marto, kvankam la [[reprodukta sezono]] povas daŭri de januaro ĝis mez-aŭgusto. Nestoj ofte situas laŭlonge de riverbordoj en arbaroj, kun kelkaj kazoj de nesta elfosado rekte en riverbordojn. La ovoj, tipe variante de 3-5 por idaro, estas blankaj.<ref name=":0" /> == Minacoj == La populacio de malajziaj alcionoj malpliiĝas pro [[habitatperdo]] kaŭzita de ampleksa [[arbodehakado]], senbridaj incendioj, kaj urba kaj komerca disvolviĝo. [[Senarbarigo]] por plantejoj de oleo, palmo kaj kaŭĉuko plue reduktis ilian vivejon. Krome, parazitoj kaj malsanoj minacas ilian supervivon.<ref name=IUCN/> == Statuso kaj konservado == La malajzia alciono estas klasifikita kiel [[Preskaŭ Minacata]] fare de la [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] (IUCN), indikante ke ĝia populacio alfrontas signifajn riskojn de malkresko kaj ebla [[formorto]] se nunaj tendencoj daŭros.<ref name=IUCN/> === Konservado === La ĉefa minaco al la specio ŝuldiĝas al la kreskanta rapideco de [[senarbarigo]] ene de ĝia vivejo. Esploro farita de la [[IUCN]] rivelis maltrankviligan 20-23%-an redukton en arbarkovritaj areoj, rekte influante la populaciajn dinamikojn de la birdo. Konsiderante ĝian dependecon de arbaraj ekosistemoj, kun la konstante kreskantaj senarbarigaj rapidecoj, oni projekcias, ke la populacioj de ĉi tiuj birdoj samtempe malpliiĝos.<ref name=IUCN/> [[Arbara incendio|Arbaraj incendioj]] en orienta Borneo prezentas signifan minacon, forpelante la birdojn el iliaj naturaj vivejoj. Por kontraŭbatali ĉi tiujn minacojn, oni faras konservadajn klopodojn. La specio estas protektata per leĝoj en [[Malajzio]], [[Indonezio]] kaj [[Tajlando]]. Konservadaj agoj inkluzivas enketojn kaj esplorajn iniciatojn por pli bone kompreni la populaciajn dinamikojn. Oni disvolvas administradajn strategiojn por redukti la efikojn de senarbarigo kaj arbaraj incendioj, dum lobiadaj klopodoj argumentas por pli bona protekto de areoj kie la specio vivas.<ref name=IUCN/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo peninsulae}} {{Wikispecies|Alcedo peninsulae}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Indonezio]] [[Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio]] ca2yad9pqqttr50it3isa31gbloef2m 0 946383 9397862 2026-06-10T10:57:39Z Kani 670 Alidirektigis al [[Malajzia alciono]] 9397862 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Malajzia alciono]] oq8xra6iykwbz1zukqeghle8azthfi2 0 946384 9397863 2026-06-10T11:03:56Z Crosstor 3176 ĵurnalisto 9397863 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} [[Grafo]] '''[[Julio|Gyula]] Dessewffy''' [djula deĵOfi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Dessewffy Gyula''' estis [[Hungario|hungara]] bienposedanto, [[politikisto]], [[ĵurnalisto]]. Liaj [[nobelo|nobelaj]] antaŭnomoj estis ''Cserneki kaj tarkeöi'' [ĉerneki tarkOi], lia [[avo]] estis [[Lajos Batthyány (guberniestro)]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM51323 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=655406&date=2026-06-10 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1909|11|21}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2000|8|12}} en [[Kuritibo]] ([[Brazilo]]). == Biografio == {{Paĝonomo}} studis jaron en [[Parizo]], poste du jarojn en [[Vieno]], fine jaron en [[Ekonomia Akademio (Debrecen)]], samtempe en [[Luterana Jura Akademio (Eperjes)|Jura Akademio (Miskolc)]], sed li ne ricevis diplomon. Li heredis grandan bienon de sia patro, poste li respondecis pri kultivado de la bieno ĝis [[1945]], poste plejparto de la bieno estis dispecigita al la malriĉaj kamparanoj. Pli frue jam ekde 1937 li estis ankaŭ ĵurnalisto, iom poste li ligiĝis al la rezistantoj, eĉ dum la nazia erao (1944) li vivis kvazaŭ subtere. En 1945 li estis parlamenta deputito, sed jaron poste pro influo de komunistoj li trovis sin en ombro. En 1947 li disidis kaj en Parizo li gvidis la hungarlingvan dissendon de la radio, ekde 1951 li gvidis la hungaran dissendon de [[Radio Libera Eŭropo]]. En 1954 li estis transmetita al studio de la radio en [[Novjorko]]. En 1961 li retiriĝis de la politiko kaj radio kaj en Brazilo li estis bienposedanto, iom poste li estris malgrandan fabrikon. Ekde 1985 li revizitis Hungarion. Li edziĝis dufoje en 1937 kaj en 1954. Li ricevis 2 hungarajn [[premio]]jn en 1946 kaj 2000. == Elektitaj kontribuoj == * ''Röpirat a magyar politika jelenéről és jövőjéről'' (1947) * ''Tanúvallomás. Mi sem voltunk rosszabbak másoknál és pillanatfelvétel a mai Magyarországról. 1985'' (1986) * ''Tanúvallomás'' (1997) == Fontoj == * [https://www.tortenelmitar.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=3880 biografio hungare] * [http://www.rev.hu/sulinet45/szerviz/kislex/biograf/dessewffy.htm biografio hungare] * [https://barankovicsarchiv.hu/keresztenydemokracia-adatbazis/ki-kicsoda/dessewffy-gyula biografio hungare] * [https://macse.hu/db/gudenus/gudenus.php?f=ghit&id=2096&lang=hu&ds=MFAT datenoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Dessewffy Gyula}} [[Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafoj]] {{Portalstrio|Biografio}} jpa0s5mk5p3rgpkr0gp4hqb7eak4sg0 9397865 9397863 2026-06-10T11:05:57Z Crosstor 3176 [[Kategorio:Hungaraj terposedantoj]] aldonita per [[Vikipedio:VarmaKato|HotCat]] 9397865 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} [[Grafo]] '''[[Julio|Gyula]] Dessewffy''' [djula deĵOfi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Dessewffy Gyula''' estis [[Hungario|hungara]] bienposedanto, [[politikisto]], [[ĵurnalisto]]. Liaj [[nobelo|nobelaj]] antaŭnomoj estis ''Cserneki kaj tarkeöi'' [ĉerneki tarkOi], lia [[avo]] estis [[Lajos Batthyány (guberniestro)]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM51323 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=655406&date=2026-06-10 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1909|11|21}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2000|8|12}} en [[Kuritibo]] ([[Brazilo]]). == Biografio == {{Paĝonomo}} studis jaron en [[Parizo]], poste du jarojn en [[Vieno]], fine jaron en [[Ekonomia Akademio (Debrecen)]], samtempe en [[Luterana Jura Akademio (Eperjes)|Jura Akademio (Miskolc)]], sed li ne ricevis diplomon. Li heredis grandan bienon de sia patro, poste li respondecis pri kultivado de la bieno ĝis [[1945]], poste plejparto de la bieno estis dispecigita al la malriĉaj kamparanoj. Pli frue jam ekde 1937 li estis ankaŭ ĵurnalisto, iom poste li ligiĝis al la rezistantoj, eĉ dum la nazia erao (1944) li vivis kvazaŭ subtere. En 1945 li estis parlamenta deputito, sed jaron poste pro influo de komunistoj li trovis sin en ombro. En 1947 li disidis kaj en Parizo li gvidis la hungarlingvan dissendon de la radio, ekde 1951 li gvidis la hungaran dissendon de [[Radio Libera Eŭropo]]. En 1954 li estis transmetita al studio de la radio en [[Novjorko]]. En 1961 li retiriĝis de la politiko kaj radio kaj en Brazilo li estis bienposedanto, iom poste li estris malgrandan fabrikon. Ekde 1985 li revizitis Hungarion. Li edziĝis dufoje en 1937 kaj en 1954. Li ricevis 2 hungarajn [[premio]]jn en 1946 kaj 2000. == Elektitaj kontribuoj == * ''Röpirat a magyar politika jelenéről és jövőjéről'' (1947) * ''Tanúvallomás. Mi sem voltunk rosszabbak másoknál és pillanatfelvétel a mai Magyarországról. 1985'' (1986) * ''Tanúvallomás'' (1997) == Fontoj == * [https://www.tortenelmitar.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=3880 biografio hungare] * [http://www.rev.hu/sulinet45/szerviz/kislex/biograf/dessewffy.htm biografio hungare] * [https://barankovicsarchiv.hu/keresztenydemokracia-adatbazis/ki-kicsoda/dessewffy-gyula biografio hungare] * [https://macse.hu/db/gudenus/gudenus.php?f=ghit&id=2096&lang=hu&ds=MFAT datenoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Dessewffy Gyula}} [[Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafoj]] [[Kategorio:Hungaraj terposedantoj]] {{Portalstrio|Biografio}} m06bk7qbjy5se8268l76c5teox0f3bo 9397867 9397865 2026-06-10T11:08:04Z Crosstor 3176 [[Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la socialismo]] aldonita per [[Vikipedio:VarmaKato|HotCat]] 9397867 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} [[Grafo]] '''[[Julio|Gyula]] Dessewffy''' [djula deĵOfi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Dessewffy Gyula''' estis [[Hungario|hungara]] bienposedanto, [[politikisto]], [[ĵurnalisto]]. Liaj [[nobelo|nobelaj]] antaŭnomoj estis ''Cserneki kaj tarkeöi'' [ĉerneki tarkOi], lia [[avo]] estis [[Lajos Batthyány (guberniestro)]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM51323 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=655406&date=2026-06-10 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1909|11|21}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2000|8|12}} en [[Kuritibo]] ([[Brazilo]]). == Biografio == {{Paĝonomo}} studis jaron en [[Parizo]], poste du jarojn en [[Vieno]], fine jaron en [[Ekonomia Akademio (Debrecen)]], samtempe en [[Luterana Jura Akademio (Eperjes)|Jura Akademio (Miskolc)]], sed li ne ricevis diplomon. Li heredis grandan bienon de sia patro, poste li respondecis pri kultivado de la bieno ĝis [[1945]], poste plejparto de la bieno estis dispecigita al la malriĉaj kamparanoj. Pli frue jam ekde 1937 li estis ankaŭ ĵurnalisto, iom poste li ligiĝis al la rezistantoj, eĉ dum la nazia erao (1944) li vivis kvazaŭ subtere. En 1945 li estis parlamenta deputito, sed jaron poste pro influo de komunistoj li trovis sin en ombro. En 1947 li disidis kaj en Parizo li gvidis la hungarlingvan dissendon de la radio, ekde 1951 li gvidis la hungaran dissendon de [[Radio Libera Eŭropo]]. En 1954 li estis transmetita al studio de la radio en [[Novjorko]]. En 1961 li retiriĝis de la politiko kaj radio kaj en Brazilo li estis bienposedanto, iom poste li estris malgrandan fabrikon. Ekde 1985 li revizitis Hungarion. Li edziĝis dufoje en 1937 kaj en 1954. Li ricevis 2 hungarajn [[premio]]jn en 1946 kaj 2000. == Elektitaj kontribuoj == * ''Röpirat a magyar politika jelenéről és jövőjéről'' (1947) * ''Tanúvallomás. Mi sem voltunk rosszabbak másoknál és pillanatfelvétel a mai Magyarországról. 1985'' (1986) * ''Tanúvallomás'' (1997) == Fontoj == * [https://www.tortenelmitar.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=3880 biografio hungare] * [http://www.rev.hu/sulinet45/szerviz/kislex/biograf/dessewffy.htm biografio hungare] * [https://barankovicsarchiv.hu/keresztenydemokracia-adatbazis/ki-kicsoda/dessewffy-gyula biografio hungare] * [https://macse.hu/db/gudenus/gudenus.php?f=ghit&id=2096&lang=hu&ds=MFAT datenoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Dessewffy Gyula}} [[Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafoj]] [[Kategorio:Hungaraj terposedantoj]] [[Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la socialismo]] {{Portalstrio|Biografio}} 6868eyk4xh5pcvmlyo3zaoquqg3e8eg 0 946385 9397866 2026-06-10T11:07:54Z Kani 670 Alidirektigis al [[Blubenda alciono]] 9397866 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Blubenda alciono]] 97tvc1n9728fvpzuybpd6mbl0hx3izx 0 946386 9397874 2026-06-10T11:30:43Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brilblua alciono |koloro = pink |dosiero = Shining-blue kingfisher (Alcedo quadribrachys quadribrachys) Ankasa 3.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= ''Alcedo quadribrachys quadribrachys''<br />Ganao |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = Riveralci..." 9397874 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brilblua alciono |koloro = pink |dosiero = Shining-blue kingfisher (Alcedo quadribrachys quadribrachys) Ankasa 3.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= ''Alcedo quadribrachys quadribrachys''<br />Ganao |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Brilblua alciono''' ''A. quadribrachys'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Alcedo quadribrachys'' |volume=2016 |article-number=e.T22683037A92974387 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683037A92974387.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Alcedo quadribrachys'' |dunomo aŭtoritato = ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) |vikispecio = Alcedo quadribrachys |komunejo = Alcedo quadribrachys |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brilblua alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo quadribrachys'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi troviĝas en tropika Afriko. The shining-blue kingfisher was [[Species description|described]] of by the French ornithologist [[Charles Lucien Bonaparte]] in 1850 and given its current [[binomial name]] ''Alcedo quadribrachys''.<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186 }}</ref><ref>{{cite book | last=Bonaparte | first=Charles Lucien | author-link=Charles Lucien Bonaparte | year=1850 | title=Conspectus Generum Avium | volume=1 | language=la | publisher=E.J. Brill | place=Leiden | page=158 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/43560241 }}</ref> The name ''Alcedo'' is the [[Latin]] word for a "kingfisher". The specific epithet ''quadribrachys'' is from the Latin ''quadri-'' for "four" and ''brachium'' meaning "arms" or in this case "toes".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n40 40], 328 }}</ref> The shining-blue kingfisher is one of eight species in the genus ''Alcedo'' and is most closely related to the [[half-collared kingfisher]] (''Alcedo semitorquata'').<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3 December 2017 }}</ref><ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref> There are two subspecies:<ref name=ioc/> * ''A. q. quadribrachys'' Bonaparte, 1850 – Senegal and Gambia to west central Nigeria * ''A. q. guentheri'' [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1892 – southern Nigeria to Kenya, northwest Zambia and north Angola <gallery mode = packed heights = 180px> Shining-blue kingfisher (Alcedo quadribrachys quadribrachys) Ankasa 2.jpg|''A. q. quadribrachys'', Ghana Shining_blue_kingfisher.jpg|''A. q. guentheri'', Uganda </gallery> [[File:AlcedoKeulemans.jpg|thumb|Subspecies ''A. q. quadribrachys'' (top) and ''A. q. guentheri'' (bottom); illustration by [[John Gerrard Keulemans|Keulemans]], 1892]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo quadribrachys}} {{Wikispecies|Alcedo quadribrachys}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 32k28mye8wv33uvtzfqnn7r8161dy3r 9397884 9397874 2026-06-10T11:56:08Z Kani 670 9397884 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brilblua alciono |koloro = pink |dosiero = Shining-blue kingfisher (Alcedo quadribrachys quadribrachys) Ankasa 3.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= ''Alcedo quadribrachys quadribrachys''<br />Ganao |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Brilblua alciono''' ''A. quadribrachys'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Alcedo quadribrachys'' |volume=2016 |article-number=e.T22683037A92974387 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683037A92974387.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Alcedo quadribrachys'' |dunomo aŭtoritato = ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) |vikispecio = Alcedo quadribrachys |komunejo = Alcedo quadribrachys |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brilblua alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo quadribrachys'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi troviĝas en tropika Afriko. La Brilbluan alcionon [[Specipriskribo|priskribis]] la franca ornitologo [[Charles Lucien Bonaparte]] en 1850 kiu havigis la nunan [[dunoma nomo|duvortan nomon]] ''Alcedo quadribrachys''.<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186 }}</ref><ref>{{cite book | last=Bonaparte | first=Charles Lucien | author-link=Charles Lucien Bonaparte | year=1850 | title=Conspectus Generum Avium | volume=1 | language=la | publisher=E.J. Brill | place=Leiden | page=158 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/43560241 }}</ref> La nomo ''Alcedo'' estas la [[Latina]] vorto por "alciono". La [[specia epiteto]] ''quadribrachys'' devenas el la Latinaj ''quadri-'' ("kvar") kaj ''brachium'' kun signifo "brakoj" cele al "fingroj".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n40 40], 328 }}</ref> La Brilblua alciono estas unu el ok specioj de la genro ''Alcedo'' kaj estas plej proksime rilata al la [[Duonkoluma alciono]] (''Alcedo semitorquata'').<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3 December 2017 }}</ref><ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref> Estas du agnoskitaj subspecioj:<ref name=ioc/> * ''A. q. quadribrachys'' Bonaparte, 1850 – Senegalo kaj Gambio ĝis okcidentcentra Niĝerio * ''A. q. guentheri'' [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1892 – suda Niĝerio ĝis Kenjo, nordokcidenta Zambio kaj norda Angolo <gallery mode = packed heights = 180px> Shining-blue kingfisher (Alcedo quadribrachys quadribrachys) Ankasa 2.jpg|''A. q. quadribrachys'', Ganao Shining_blue_kingfisher.jpg|''A. q. guentheri'', Ugando </gallery> [[File:AlcedoKeulemans.jpg|thumb|Subspecioj ''A. q. quadribrachys'' (supre) kaj ''A. q. guentheri'' (malsupre); ilustraĵo de [[John Gerrard Keulemans|Keulemans]], 1892]] ==Aspekto== Simile al aliaj parencaj alcionoj, tiu ĉi specio havas malhelbrunajn fortikan kapon kaj suprajn partojn kun tre brile helblua vertikala bendo laŭlonge de la mantelo, tre rimarkindajn blankajn kolflankajn markojn, briloranĝajn malsuprajn partojn kaj tre brilruĝajn piedojn. La beko estas nigra kaj pli fortika ĉebaze ol tiu de la [[ordinara alciono]]. Ankaŭ la irisoj estas nigraj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo quadribrachys}} {{Wikispecies|Alcedo quadribrachys}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 217nhoelws4sy8p2j83q0od94lurx8c 9397885 9397884 2026-06-10T11:56:31Z Kani 670 9397885 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brilblua alciono |koloro = pink |dosiero = Shining-blue kingfisher (Alcedo quadribrachys quadribrachys) Ankasa 3.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= ''Alcedo quadribrachys quadribrachys''<br />Ganao |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Brilblua alciono''' ''A. quadribrachys'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Alcedo quadribrachys'' |volume=2016 |article-number=e.T22683037A92974387 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683037A92974387.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Alcedo quadribrachys'' |dunomo aŭtoritato = ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) |vikispecio = Alcedo quadribrachys |komunejo = Alcedo quadribrachys |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brilblua alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo quadribrachys'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi troviĝas en tropika Afriko. La Brilbluan alcionon [[Specipriskribo|priskribis]] la franca ornitologo [[Charles Lucien Bonaparte]] en 1850 kiu havigis la nunan [[dunoma nomo|duvortan nomon]] ''Alcedo quadribrachys''.<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186 }}</ref><ref>{{cite book | last=Bonaparte | first=Charles Lucien | author-link=Charles Lucien Bonaparte | year=1850 | title=Conspectus Generum Avium | volume=1 | language=la | publisher=E.J. Brill | place=Leiden | page=158 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/43560241 }}</ref> La nomo ''Alcedo'' estas la [[Latina]] vorto por "alciono". La [[specia epiteto]] ''quadribrachys'' devenas el la Latinaj ''quadri-'' ("kvar") kaj ''brachium'' kun signifo "brakoj" cele al "fingroj".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n40 40], 328 }}</ref> La Brilblua alciono estas unu el ok specioj de la genro ''Alcedo'' kaj estas plej proksime rilata al la [[Duonkoluma alciono]] (''Alcedo semitorquata'').<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3 December 2017 }}</ref><ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref> Estas du agnoskitaj subspecioj:<ref name=ioc/> * ''A. q. quadribrachys'' Bonaparte, 1850 – Senegalo kaj Gambio ĝis okcidentcentra Niĝerio * ''A. q. guentheri'' [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1892 – suda Niĝerio ĝis Kenjo, nordokcidenta Zambio kaj norda Angolo <gallery mode = packed heights = 180px> Shining-blue kingfisher (Alcedo quadribrachys quadribrachys) Ankasa 2.jpg|''A. q. quadribrachys'', Ganao Shining_blue_kingfisher.jpg|''A. q. guentheri'', Ugando </gallery> [[File:AlcedoKeulemans.jpg|thumb|maldekstre|Subspecioj ''A. q. quadribrachys'' (supre) kaj ''A. q. guentheri'' (malsupre); ilustraĵo de [[John Gerrard Keulemans|Keulemans]], 1892]] ==Aspekto== Simile al aliaj parencaj alcionoj, tiu ĉi specio havas malhelbrunajn fortikan kapon kaj suprajn partojn kun tre brile helblua vertikala bendo laŭlonge de la mantelo, tre rimarkindajn blankajn kolflankajn markojn, briloranĝajn malsuprajn partojn kaj tre brilruĝajn piedojn. La beko estas nigra kaj pli fortika ĉebaze ol tiu de la [[ordinara alciono]]. Ankaŭ la irisoj estas nigraj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo quadribrachys}} {{Wikispecies|Alcedo quadribrachys}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 729ca74q333t0fprh94dr0oxl5ovrua 9397886 9397885 2026-06-10T11:57:35Z Kani 670 /* Aspekto */ 9397886 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brilblua alciono |koloro = pink |dosiero = Shining-blue kingfisher (Alcedo quadribrachys quadribrachys) Ankasa 3.jpg |dosiero larĝo = 220px |priskribo de dosiero= ''Alcedo quadribrachys quadribrachys''<br />Ganao |dosiero2 = |dosiero2 larĝo = 220px |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Koracioformaj]] |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Alcedo]]'' |specio = '''Brilblua alciono''' ''A. quadribrachys'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Alcedo quadribrachys'' |volume=2016 |article-number=e.T22683037A92974387 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683037A92974387.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Alcedo quadribrachys'' |dunomo aŭtoritato = ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) |vikispecio = Alcedo quadribrachys |komunejo = Alcedo quadribrachys |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Brilblua alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Alcedo quadribrachys'') estas unu el la ok specioj de [[alcionoj]] de la genro ''[[Alcedo]]''. Ĝi troviĝas en tropika Afriko. La Brilbluan alcionon [[Specipriskribo|priskribis]] la franca ornitologo [[Charles Lucien Bonaparte]] en 1850 kiu havigis la nunan [[dunoma nomo|duvortan nomon]] ''Alcedo quadribrachys''.<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186 }}</ref><ref>{{cite book | last=Bonaparte | first=Charles Lucien | author-link=Charles Lucien Bonaparte | year=1850 | title=Conspectus Generum Avium | volume=1 | language=la | publisher=E.J. Brill | place=Leiden | page=158 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/43560241 }}</ref> La nomo ''Alcedo'' estas la [[Latina]] vorto por "alciono". La [[specia epiteto]] ''quadribrachys'' devenas el la Latinaj ''quadri-'' ("kvar") kaj ''brachium'' kun signifo "brakoj" cele al "fingroj".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn= 978-1-4081-2501-4 | pages=[https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n40 40], 328 }}</ref> La Brilblua alciono estas unu el ok specioj de la genro ''Alcedo'' kaj estas plej proksime rilata al la [[Duonkoluma alciono]] (''Alcedo semitorquata'').<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3 December 2017 }}</ref><ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref> Estas du agnoskitaj subspecioj:<ref name=ioc/> * ''A. q. quadribrachys'' Bonaparte, 1850 – Senegalo kaj Gambio ĝis okcidentcentra Niĝerio * ''A. q. guentheri'' [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1892 – suda Niĝerio ĝis Kenjo, nordokcidenta Zambio kaj norda Angolo <gallery mode = packed heights = 180px> Shining-blue kingfisher (Alcedo quadribrachys quadribrachys) Ankasa 2.jpg|''A. q. quadribrachys'', Ganao Shining_blue_kingfisher.jpg|''A. q. guentheri'', Ugando </gallery> [[File:AlcedoKeulemans.jpg|thumb|maldekstre|Subspecioj ''A. q. quadribrachys'' (supre) kaj ''A. q. guentheri'' (malsupre); ilustraĵo de [[John Gerrard Keulemans|Keulemans]], 1892]] ==Aspekto== Simile al aliaj parencaj alcionoj, tiu ĉi specio havas malhelbrunajn fortikan kapon kaj suprajn partojn kun tre brile helblua vertikala bendo laŭlonge de la mantelo, tre rimarkindajn blankajn kolflankajn markojn kaj gorĝareojn, briloranĝajn malsuprajn partojn kaj tre brilruĝajn piedojn. La beko estas nigra kaj pli fortika ĉebaze ol tiu de la [[ordinara alciono]]. Ankaŭ la irisoj estas nigraj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo quadribrachys}} {{Wikispecies|Alcedo quadribrachys}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Orientalisa faŭno]] [[Kategorio:Palearktisa faŭno]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] lov639sn11d6gom771kcpkkaa1golse 0 946387 9397887 2026-06-10T11:58:33Z Kani 670 Alidirektigis al [[Brilblua alciono]] 9397887 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Brilblua alciono]] f1dolzlfm58yh6wqfcweon59eqg048s